Nazi

oorspronkelijk: een aanhanger, lid van de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) een politieke partij in het Duitsland van de jaren 1920 tot 1945

een aanhanger van het nazisme of een soortgelijke fascistische, racistische of antisemitische ideologie


kosning

Afkomstig van de Oudnoordse woorden kosning en kosning

Islands zelfstandig naamwoord met het achtervoegsel -ning

Engar kosningar eru í gangi núna.


regeringsfractie

samenstelling van regering zn en fractie zn met het invoegsel -s-

gezamenlijk optredende groep parlementariërs die de regering aan de macht wil houden

Na zijn aftreden was hij nog anderhalf jaar Tweede Kamerlid. Het oppositievoeren, wat hij van 2006 tot 2010 had gedaan, vond hij prachtig. Onderdeel zijn van een regeringsfractie, en „in het gareel” moeten lopen, lag hem minder. „Niet de leukste tijd van mijn leven.”

Weblink bron
Barbara Rijlaarsdam
 “Fred Teeven: ‘Van dealmaker werd ik teddybeer op de bus’” (28 mei 2020) op nrc.nl

Terwijl Kamerfracties hun energie richten op het formeren van een nieuw kabinet, moeten de demissionaire ministers lopende zaken afhandelen en de natie vertegenwoordigen. Veel macht hebben ze niet meer. De discipline van de regeringsfracties brokkelt af. Normaal zorgen zij ervoor – soms met tegenzin – dat het kabinet kan regeren. Maar in de formatie hebben ze minder interesse in het koste wat kost steunen van de eigen ministers.

Weblink bron
Derk Stokmans & Jeroen Wester
 “Parlement pakt de ruimte” (2 juli 2010) op nrc.nl


regeringscoalitie

samenstelling van regering zn en coalitie zn met het invoegsel -s-

groep fracties in een parlement die samen een regering aan de macht willen houden, meestal omdat er geestverwanten in zitten die zo een deel van de politieke doelstellingen van de fractie werkelijkheid kunnen maken

Halverwege dit jaar ging de regeringscoalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie na moeizaam bereikte pensioen- en klimaatakkoorden haast fluitend de zomer in.

Weblink bron “Tobberig ogend kabinet moet komend jaar standvastigheid tonen” (28 december 2019) op nrc.nl

Hij ontbond vorige maand de uit etnische partijen bestaande regeringscoalitie en vormde de multi-etnische Welvaartspartij.

Weblink bron
Koert Lindijer
 “Xenofobie trekt Ethiopië uiteen” (4 december 2019) op nrc.nl

De al maanden worstelende regeringscoalitie in Roemenië is uiteengevallen. Maandag besloot de kleinste coalitiepartner, de liberale ALDE, de samenwerking met de reactionair-linkse PSD op te blazen. De PSD zegt nu alleen verder te willen regeren, maar heeft met 154 zetels in het parlement van 329 afgevaardigden geen meerderheid.

Weblink bron
Emilie van Outeren
 “Ruzie over presidentskandidaat doodssteek voor wankele Roemeense regering” (26 augustus 2019) op nrc.nl


alþingiskosning

Samenstelling van alþingi zn "alding, althing, alting" en kosning zn "keuze, verkiezing" met het achtervoegsel -ning

de verkiezing voor het IJslandse parlement Alþingi

Þannig væri bankaráð ekki kosið fyrr en eftir alþingiskosningar.

De raad van bestuur zou dus pas na de verkiezingen van het Althing worden gekozen.


talibanregime

samenstelling van taliban zn en regime zn

een regering gevormd door aanhangers van een zekere islamitishe organisatie

Kunduz is de provincie waar Nederland tot in 2013 een politietrainingsmissie uitvoerde. Vorig jaar viel de gelijknamige hoofdstad in handen van de Taliban. Hoewel Kunduz met hulp van de Amerikanen weer werd heroverd, was de inname een van de grootste militaire successen van de fundamentalisten sinds het Talibanregime[sic!] in 2001 werd verdreven.

Weblink bron “Taliban boeken terreinwinst in Afghanistan” (11-01-2017), Tubantia

De banier staat bekend als de Zwarte Standaard en is sinds eind jaren 90 hét symbool van jihadisten. Zo was het de vlag van het Talibanregime[sic!] in Afghanistan.

Weblink bron “Jihadvlag gewoon te koop op Zwarte Markt Beverwijk” (6 september 2014), Het Parool


partijfunctionaris

samenstelling van partij zn en functionaris zn

partijfunctionarissen (plural)
partijfunctionarisje (diminutive singular)
partijfunctionarisjes (diminutive plural)

iemand die is aangewezen om een bepaalde taak in dienst van een politieke groepering te vervullen
Vooral gebruikt in situaties waar één partij overheersend is: het is zondermeer duidelijk welke partij wordt bedoeld en dat met deze persoon rekening moet worden gehouden.

Of ik op de Europa-boulevard in Horgos de borders met rode en gele tulpen heb gezien, vraagt de communist die gekleed is in het bewust sobere tenue de ville (zwart jack, wit overhemd, zwarte broek) van een hoog geplaatste partijfunctionaris.

Weblink bron
Oscar Garschagen
 “Alle wegen leiden naar Peking” (=12 mei 2017) op nrc.nl


partijsecretaris

samenstelling van partij zn en secretaris zn

iemand die verantwoordelijk is voor het administratieve werk van een politieke groepering
Deze rol kan betaald of onbetaald worden vervuld. Met name bij communistische partijen kan het om een zeer machtige functie gaan.

De Sovjet-Unie wilde kernraketten installeren op Cuba. Dit vond Amerika onaanvaardbaar. (…) President Kennedy en partijsecretaris Chroesjtsjov hielden in Wenen een topconferentie. Het slot was dat de raketten werden teruggetrokken.

Weblink bron
H.J.A. Hofland
 “Conflict zonder spelregels” (3 oktober 2012) op nrc.nl

Het jaarverslag van de partijsecretaris over 1909 meldde dat de programcommissie haar werkzaamheden had hervat en hoopte tijdig gereed te zijn om behandeling van een conceptprogramma op het congres van 1911 mogelijk te maken.

Bart Tromp
 “Het sociaal-democratisch programma. De beginselprogramma's van SDB, SDAP en PVDA 1878-1977.” (2002), Bert Bakker, Amsterdam, ISBN 90 351 2526 6, p. 173


partijcongres

samenstelling van partij zn en congres zn

pɑrˈtɛikɔŋɣrɛs

nationale bijeenkomst van leden of afgevaardigden van een politieke partij

D66 heeft zaterdag partijcongres en in de partij zeggen ze: dat wordt een toestand.

Weblink bron
Tom-Jan Meeus
 “Sigrid Kaag als de nieuwe Pechtold?” (4 oktober 2018) op nrc.nl

Tijdens het presidentschap van Xi – om precies te zijn: tijdens het negentiende partijcongres in 2017 – is het beeld van het land duurzaam veranderd. Het waren de verlenging van de ambtsperiode van Xi met onbepaalde tijd en de eis van mondiaal leiderschap, waardoor het autoritaire karakter van de staat en zijn politieke leiding in alle scherpte naar voren zijn gekomen.

Weblink bron
Stefan Kornelius
 “Harmonische relatie met Xi’s China is een illusie” (26 maart 2019) op nrc.nl


fractielid

iemand die deel uitmaakt van een bepaalde politieke groep binnen een volksvertegenwoordiging

Binnen regeringsfracties is kadaverdiscipline een vereiste: de coalitie moet op ieder afzonderlijk fractielid kunnen rekenen. Van het prominente Kamerlid tot de onbekende backbencher – iedereen wordt geacht vóór kabinetsbeleid te stemmen.

Weblink bron
Guus Valk & Barbara Rijlaarsdam
 “De macht van het 76ste Kamerlid” (8 augustus 2018) op nrc.nl


fractiespecialist

samenstelling van fractie zn en specialist zn

volksvertegenwoordiger die namens een politieke groepering voor bepaalde onderwerpen bij uitstek als woordvoerder optreedt

Er komt alsnog op korte termijn een debat over het concept-klimaatakkoord met de fractievoorzitters van de partijen in de Tweede Kamer. Dat is donderdag besloten. Woensdagavond werd het debat afgelast omdat de oppositie op dit belangrijke thema niet wilde debatteren met de fractiespecialisten.

Weblink bron
Maartje Geels
 “Fractievoorzitters alsnog in debat over klimaat” (31 januari 2019) op nrc.nl

Senatoren weten niet goed wat ze met de informatie aan moeten. Sommigen sturen ze ongelezen door naar de fractiespecialist die het woord voert, maar anderen lezen alles en hebben zich in hun fracties bezorgd getoond of het verhaal over de hersendood klopt.

Weblink bron
Enzo van Steenbergen & Emilie van Outeren
 “‘Nepnieuws’ over hersendood vervuilt donordebat” (28 januari 2018) op nrc.nl


fractievergadering

samenstelling van fractie zn en vergadering zn

bijeenkomst van de leden van een politieke groepering in een bepaalde volksvertegenwoordiging om over het gezamenlijk optreden te overleggen

Vanaf deze dinsdag mogen de Kamerfracties hun wekelijkse fractievergadering weer op het Binnenhof houden.

Weblink bron
Pim van den Dool
 “De Kamer gaat voorzichtig weer open” (18 mei 2020) op nrc.nl

Donderdagochtend om tien uur houdt D66 haar eerste fractievergadering. Met de nieuwe raadsleden, aldus de woordvoerder.

Weblink bron
Bas Blokker & Mark Middel
 “Lichte schouderklopjes en een grimmige blik in Amsterdam” (22 maart 2018) op nrc.nl


fractiewoordvoerder

samenstelling van fractie zn en woordvoerder zn

volksvertegenwoordiger die namens een politieke groepering is aangewezen om het gezamenlijke standpunt uit te dragen

Cruciaal in het wederzijdse verkeer zijn de politiek assistenten van bewindslieden. Deze ‘PA’s’, in dienst van de partij maar werkzaam op het ministerie, onderhouden niet alleen off the record contacten met journalisten, ze praten vooral namens de minister met de fractiewoordvoerders die er toe doen.

Weblink bron
Thijs Niemantsverdriet & Emilie van Outeren
 “Ging hij te ver met zijn track changes?” (8 juni 2016) op nrc.nl

Oud-wethouder Hoen kreeg eind 2007 een conflict met Leers. Die vond dat het christen-democratische raadslid niet tegelijk vertegenwoordiger van horeaca-organisaties en fractiewoordvoerder horecabeleid kon zijn.

Weblink bron “Minister uitleg gevraagd over positie Leers” (12 oktober 2009) op nrc.nl

iemand die in dienst van een politieke groepering binnen een volksvertegenwoordiging de media te woord staat

Een fractiewoordvoerder erkent dat er iets is misgegaan met een verzoek dat Van Haga deed om een stemming te missen, zodat hij bij zijn vrouw in het ziekenhuis kon zijn. Van Haga deed zijn afgewezen verzoek bij een ambtelijk secretaris, niet bij fractievoorzitter Dijkhoff, is het verweer.

Daar spreken ze nu van „een gentlemen’s agreement”. „Want met onze partij sluit je geen akkoord”, zegt de fractiewoordvoerder.

Weblink bron
Derk Stokmans & Pieter van Os
 “De SGP is nu openlijk de tweede gedoogpartij” (14 april 2011) op nrc.nl


fractiegenoot

samenstelling van fractie zn en genoot zn

iemand die tot dezelfde politieke groepering binnen een volksvertegenwoordiging behoort

Sinds Ouwehand fractievoorzitter is – ze volgde Marianne Thieme op, die in oktober vroegtijdig de Kamer verliet – heeft ze minder tijd voor debatten. „Die procedurevergaderingen kan ik niet meer doen, dan moet ik een fractiegenoot vragen.”

Weblink bron
Lamyae Aharouay & Wouter van Loon
 “154.109 woorden zonder spiekbriefje” (27 december 2019) op nrc.nl

Door hun voormalige fractiegenoten worden de afsplitsers vaak ‘zetelrovers’ genoemd.

Weblink bron
Titia Ketelaar
 “Ruzie in de raadsfractie? Dan volgt al snel een afsplitsing” (23 oktober 2019) op nrc.nl


fractiegenote

afgeleid van fractiegenoot zn met het achtervoegsel -e

vrouw die tot dezelfde politieke groepering binnen een volksvertegenwoordiging behoort

Partijleider Marijnissen veegde in een documentaire fractiegenote Kant de mantel uit, en riep recentelijk nog fractiegenote Renske Leijten in Pauw en Witteman tot de orde.

Weblink bron
Gerrit Voerman
 “Nog even en de SP is ook écht democratisch” (17 juli 2007) op nrc.nl

Zou hij zich in zijn boek beperkt hebben tot de algemene stelling dat naar zijn waarneming vrouwen in de politiek zich niet anders gedragen dan mannen, dan was de lezer daaraan schouderophalend voorbijgegaan. In dit boek beschrijft hij echter hoe het toenmalige nieuwe Kamerlid Saskia Noorman-Den Uyl bij de voorbereidingen van haar eerste optreden als woordvoerster van de PvdA-fractie genadeloos werd afgedroogd door haar fractiegenotes Margo Vliegenthart, Ella Kalsbeek, Jeltje van Nieuwenhoven en Karin Adelmond, liefst met de toevoeging dat ze dat deden om haar te helpen, 'wij zijn toch vriendinnen'.

Weblink bron
Bart Tromp
 “Namen noemen” (8 mei 2003) op barttrompstichting.nl


fractiecommissie

samenstelling van fractie zn en commissie zn

geheel van personen die in een politieke groep binnen een volksvertegenwoordiging zijn aangewezen om zich met bepaalde onderwerpen bezig te houden
Een fractiecommissie bestaat hoofdzakelijk uit partijgenoten die samen in de dezelfde volksvertegenwoordiging zitten, maar ook fractiemedewerkers en geestverwanten die niet in de volkstegenwoordiging zijn gekozen kunnen soms tot een fractiecommissie behoren.

Tot nu toe mocht een fractielid dat hoofd was van fractiecommissie niet tevens lid zijn van het fractiebestuur. Deze 'anticumulatie'-regeling was bedoeld om concentratie van macht bij de fractie-top te voorkomen.

Weblink bron “Fractie CDA akkoord met versterkt bestuur” (14 december 1995) op nrc.nl

De fractiecommissie in het CDA die over justitie gaat, gaf haar zegen aan een voorstel van de PvdA om het openbaar ministerie aan een extern, onafhankelijk onderzoek te onderwerpen.

Weblink bron
Kees Versteegh
 “Veel onderzoek naar "aanpak', niet naar problemen” (21 oktober 1993) op nrc.nl

De werkwijze van de Tweede Kamer verloopt namelijk voornamelijk langs de lijnen van vaste commissies, die in hoofdzaak parallel lopen met de ministeries. De voorbereiding in de fracties gebeurt in fractiecommissies die op hun beurt weer corresponderen met de vaste Kamercommissies.

Weblink bron
Willem Aantjes
 “Adviesraden niet met telraam afvoeren” (16 juni 1993) op nrc.nl


movement

afgeleid van move ww met het achtervoegsel -ment

The movement gained strength and took to the streets.

De beweging won aan kracht en ging de straat op.


cultuurparagraaf

samenstelling van cultuur zn en paragraaf zn

deel van een beleidsprogramma dat de voornemens beschrijft die betrekking hebben op kunstbeoefening, erfgoed, taal en media

In de cultuurparagraaf van het nieuwe collegeakkoord staat dat de gemeente meer projectmatig subsidie wil verstrekken.

Weblink bron
Gretha Pama
 “Cobra Museum kampt met problemen” (28 juni 2018) op nrc.nl

Wel zie ik dat de cultuurparagrafen in de partijprogramma’s veel beter zijn dan die van een paar jaar geleden. Kunst en cultuur hebben nu een betere plek in het politieke debat en in de samenleving.

Weblink bron
Jet de Ranitz geciteerd door Claudia Kammer & Pieter van Os
 “‘Kunst is geen subsidiejunkie’” (6 september 2012) op nrc.nl

Om de “bestaande culturele waarden” binnen de lidstaten te behouden, dient er in het EG-verdrag een cultuurparagraaf opgenomen te worden.

Weblink bron “'EG mengt zich teveel in mediabeleid'” (10 april 1991) op nrc.nl


klimaatontkenner

Leenvertaling van Engels climate denier, gepopulariseerd sinds 2008.

samenstelling van klimaat zn en ontkenner zn

iemand die niet gelooft of ontkent dat er sprake is van een klimaatverandering of dat de mens ervoor verantwoordelijk is

En zelfs Wilders (PVV), tot nu toe de grootste klimaatontkenner, spreekt de premier niet tegen.

Gerry Mingelen
 Niet sexy in: Provinciale Zeeuwse Courant (21 november 2014), p. 4.

Om dat te begrijpen moeten we eerst kijken wat de ‘niet-klimaatontkenners’ te vertellen hebben, en wat hun standpunten zijn. Want blijkbaar is iedereen die deze standpunten niét aanhangt wel een ‘klimaatontkenner’. De bedoeling van de personen die dit beladen woord gebruiken is uiteraard om elk debat in de kiem te smoren en de persoon met de andere mening meteen verdacht te maken. De connotatie met ‘holocaustontkenner’ ligt voor de hand. Een verwerpelijk en streng te veroordelen woordgebruik is het.


klimaatalarmist

samenstelling van klimaat zn en alarmist zn , leenvertaling van Engels climate alarmist, in zwang geraakt sinds 2008 Weblink bron
Joop van Kasteren
 “Moeten klimaatalarmisten een toontje lager zingen? (Bespreking van het boek van Lawrence Solomon: The Deniers. Richard Vigilante Books ISBN 9780980076318)” (17 oktober 2008) op nrc.nl

Klimaalarmist

iemand die voortdurend de mening uitdraagt dat een rampzalige...

iemand waarvan sommigen vinden dat die voortdurend de mening uitdraagt dat een rampzalige klimaatverandering aanstaande is (een waarheid als een koe) en dat de mens daarvoor verantwoordelijk is

Is iemand die gezondheidsbeleid wil voeren op basis van de medische wetenschap ook een ‘alarmist’? Nee natuurlijk; de term ‘klimaatalarmist’ wordt vooral gebezigd door personen die de bevindingen uit de klimaatwetenschap niet accepteren.

Weblink bron
Paul Luttikhuis
 “Wat ons bindt - of juist niet” (13 november 2014) op nrc.nl


crisissfeer

samenstelling van crisis zn en sfeer zn , bekend sedert 1921.

crisissferen (plural)
crisissfeertje (diminutive singular)
crisissfeertjes (diminutive plural)

gespannen sfeer wanneer een politiek bestuur zijn steun in de volksvertegenwoordiging dreigt te verliezen

Er heerst een crisissfeertje in het gemeentelijk bestuur van Ooststellingwerf. Nu raadslid Edwin Meijerhof zich heeft afgesplitst van Ooststellingwerfs Belang weet het college zich nog maar gesteund door 9 van de 21 zetels in de raad.

Lourens Looijenga
 “Coalitie in Ooststellingwerf in crisisvergadering bijeen” (8 juli 2020) op lc.nl

Wekenlang heerste er een crisissfeer rond de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, maar het debat over het klimaatakkoord maakte duidelijk dat de rijen weer gesloten zijn.

Weblink bron
Guus Valk & Barbara Rijlaarsdam
 “De rust is terug in de coalitie – voor nu” (5 februari 2019) op nrc.nl


congresgangster

afgeleid van congresganger zn met het achtervoegsel -ster, aangetroffen vanaf 1915 (zie vindplaats hieronder)

kɔŋˈɣrɛsxɑŋstər

vrouw die deelneemt aan een grote bijeenkomst voor leden van een politieke partij

Hoe de zaken wat betreft de onderwijsvrijheid bij het PvdA-congres liggen, werd duidelijk bij de behandeling van een amendement, dat was ingediend door de afdeling Krommenie. (…) De volgens de congresgangster zó noodzakelijke doorbreek[sic!] van confessionelen naar niet-confessionele organisaties wordt volgens haar belemmerd omdat ,je op school in een bepaald hokje wordt gedrukt, waaruit je je later moeilijk kunt terugtrekken".

In nieuw socialistisch beginselprogram : PvdA-congres verklaart zich voor republikeinse staatsvorm in: Nederlands Dagblad , jrg. 34 nr. 7628 (18 oktober 1977), Stichting Nederlands Dagblad, Amersfoort, p. 7 kol. 7


chamber

kamer; afdeling van een politiek institute

Some constitutional scholars consider a second chamber a redundancy in a democracy.

Er zijn geleerden van het grondwettelijk recht die een tweede kamer in een democratie als een overbodigheid zien.


Chefsache

Chefsachen (nominative plural)
Chefsachen (genitive plural)
Chefsachen (dative plural)
Chefsachen (accusative plural)

chefsache, kwestie die zo belangrijk en gevoelig is dat de leidinggevende er zelf over moet beslissen
Oorspronkelijk een term uit de , die ook daarbuiten gangbaar is geworden.


chefsache

van Duits Chefsache, dit Duitse woord werd in de jaren 90 van de 20e eeuw steeds vaker gebruikt in politiek beschouwingen in Nederland: eerst om in de Duitse politiek zaken aan te duiden waar de Bondskanselier zich over ontfermde, vervolgens in verband van de EU voor onderwerpen waar de Europese Raad de knoop moest doorhakken en vandaar weer voor kwesties die de minister-president moest oplossen; vanaf 2004 in de betekenis "kwestie voor fracievoorzitters" aangetroffen als Nederlands woord, geschreven met een kleine letter (zie vindplaats hieronder)

In het Duits is "Chefsache" ook buiten de politiek gangbaar geworden in een brede betekenis "kwestie die zo belangrijk is dat een leidinggevende er zelf over moet beslissen". In het Nederlands is het woord nog vooral in de politiek gangbaar, daarbuiten wordt vaak nog het Duitse woord (geschreven met een hoofdletter, vaak tussen aanhalingstekens) gebruikt.

belangrijke kwestie die zo gevoelig is dat leden van een dagelijks bestuur of een fractie de afwikkeling aan de voorzitter daarvan moeten overlaten

Dinsdag hadden de fractieleiders tot het laatste moment met Rutte en de andere ministers aan tafel gezeten om het hele pakket uit te tekenen. Maar het debat lieten ze liever over aan de specialisten uit hun fracties – een bron van ergernis voor de oppositie. „Dit is chefsache”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver. „Ook voor alle fracties hier in de Kamer.”

Weblink bron
Rik Rutten
 “Een lelijk pakket dat politiek net haalbaar lijkt” (14 november 2019) op nrc.nl

Bondskanselier Angela Merkel wil dat „de ministers van Financiën het probleem oplossen”. (…) Waarom Merkel ditmaal niet wil dat dit chefsache is? Omdat ze de politieke dialoog met Tsipras niet aan wil.

Weblink bron
Caroline de Gruyter
 “Klassenstrijd- nieuwe-stijl” (4 juli 2015) op nrc.nl

De gevolgen van de moord op Theo van Gogh zijn in de Tweede Kamer al chefsache geworden. Morgen sturen de fracties hun voorzitters naar het debat met de ministers Remkes en Donner (Justitie, CDA).

Weblink bron
Jos Verlaan & René Moerland
 “`Haags gedoe' of serieuze uitglijer van Remkes” (9 november 2004) op nrc.nl


spin doctor

Het woord wordt ook wel buiten de politiek gebruikt voor iemand die is ingehuurd om een positieve draai aan de berichtgeving over een persoon of organisatie te geven.


feudalizmus

feodalisme; maatschappelijk stelsel waarbij een kleine groep de economische en politieke macht bezit


glasnosť

glasnost; de openheidspolitiek in de voormalige Sovjet-Unie die door partijleider Gorbatsjov in gang is gezet


glasnosť

Afgeleid van het Russische гла́сность (glásnosť)


woiwodschap

afgeleid van woiwode met het achtervoegsel -schap

Woiwodschaft

naam voor bepaalde bestuurlijke gebieden in Oost-Europa

woiwodschappen (plural)
woiwodschapje (diminutive singular)
woiwodschapjes (diminutive plural)

ambt als hoogste bestuurder van bepaalde gebiedenin Polen en vroeger ook in andere delen van Oost-Europa


tinnegieter

[1] van Middelnederlands tinnegieter, aangetroffen vanaf 1397; op te vatten als samenstellende afleiding van tin zn en giet ww met het invoegsel -e- en met het achtervoegsel -er

[2] een verwijzing naar het toneelstuk De staatkundige Tingieter, een vertaling in 1766 van het blijspel Den Politiske Kandestøber uit 1722, geschreven door 18e eeuwse Deense toneelschrijver L. Holberg , over een ambachtsman die in de politiek gaat beunhazen; aanvankelijk werd vaak gesproken van "politieke tinnegieter"; vergelijk in het Duits Kannegießer "politieke beunhaas" naast Kannengießer "ambachtsman"

iemand die zich met veel gedrevenheid maar weinig kennis en ervaring op een bepaald vakgebied actief is#:▸ Hij fulmineerde over „alle intellectuelen, half- en namaakintellectuelen, geleerden, pseudo-geleerden, journalisten, columnisten, politici, volksmenners, partij-ideologen en wijsgerige tinnegieters” die van mening waren dat de nationale identiteit versterkt kon worden door meer aandacht te besteden aan de vaderlandse geschiedenis.


politiek correct

vaste verbinding van politiek (bijvoeglijk naamwoord) en correct (bijvoeglijk naamwoord)

[1] leenvertaling van Engels politically correct, in de betekenis "tegemoetkomend aan minderheden"aangetroffen vanaf 1991 (zie vindplaats hieronder)

politiek correcter (uninflected comparative)
politiek correctst (uninflected superlative)
politiek correcte (inflected positive)
politiek correctere (inflected comparative)
politiek correctste (inflected superlative)
politiek corrects (partitive positive)
politiek correcters (partitive comparative)

in uitingen en gedrag overmatig tegemoetkomend aan culturele minderheden

De methode van de activistische studenten vindt Zizek overigens een veeg teken: de toevlucht tot politiek correct moralisme laat zien dat links het werkelijk niet meer weet.

Weblink bron
Nynke van Verschuer
 “Is de politieke correctheid van twintigers doorgeslagen?” (14 maart 2019) op nrc.nl

De regisseur gelooft wel dat hij jongeren op een andere manier neerzet dan „een blanke regisseur” dat zou doen. „Die is ofwel niet gevoelig genoeg voor hoe het is om een allochtoon te zijn of iemand van een andere kleur. Of men is zo overdreven politiek correct dat iedere Marokkaan, Afrikaan of Surinamer een engel wordt. Dat is voor mij een even kolonialistische denkwijze als het tegenovergestelde. De realiteit is nu eenmaal hard en niet politiek correct.”

Weblink bron
Sabeth Snijders
 “Patser-regisseur: ‘De realiteit is nu eenmaal niet politiek correct’” (7 februari 2018) op nrc.nl

Wat begon als verbod op discriminatie, is kennelijk uitgegroeid tot een Orwelliaans regime dat tolerantie jegens etnische minderheden, vrouwen en homo's er bijkans in ramt. (…) Het verschijnsel wordt aangeduid met de afkorting voor het gewenste gedrag: „PC" - politiek correct.

Buitenlandse bladen : Newsweek in: De Volkskrant , jrg. 69 nr. 20197 (9 januari 1991), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 4 kol. 7

soms overeenkomend met de heersende opvattingen, zonder ruimte voor fundamentele kritiek

Het lijkt erop dat de opwarmingstheorie door velen thans als politiek correct wordt beschouwd. Dat betekent dat tegenstanders dus politiek niet correct bezig zijn en daarom verdacht zijn.

Weblink bron
Hans Labohm & Dick Thoenes
 “Opwarmingstheorie is kwestie van politieke correctheid” (31 juli 2001) op nrc.nl

vanuit socialistische opvattingen wenselijk

Die gewapende strijd is politiek correct. Wij van Sinn Fein zullen de IRA nooit veroordelen.

Bert van Panhuis
 Over de weekbladen : De hereniging van Carl Zeiss in: Trouw , jrg. 48 nr. 14013 (28 juni 1990), Organisatie Trouw, Meppel, p. 2 kol. 7

Het is politiek correct, dat voor iedereen zichtbaar wordt gemaakt wat er gebeurt in het onderzoek. Meer sociale controle en helderheid kunnen geen kwaad.

vanuit staatkundige overwegingen verdedigbaar

Van Agt heeft gisteren ook laten weten nog geen keuze te hebben gedaan tussen progressief of VVD. Voor alle duidelijkheid willen we hier stellen, dat we dit niet tot het „eeuwige twijfelen" rekenen. Het is naar onze mening politiek correct om op dit moment over deze zaak nog geen uitspraak te doen.

Commentaar : Twijfelen in: Nieuwsblad van het Noorden , jrg. 89 nr. 252 (26 oktober 1976), Nieuwenhuis, Groningen, p. 4 kol. 6


talib

via Pasjtoe طالب zn (tālib) "lid van de taliban" van Arabisch طَالِب zn (tālib) "iemand die naar iets streeft; student"; geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M

taliban (plural)
talibje (diminutive singular)
talibjes (diminutive plural)

Door onbekendheid met het Pasjtoe wordt in het Nederlands het meervoud "taliban" soms ook gebruikt om een enkele talib aan te duiden.

islamitische guerillastrijder in Afghanistan of het oosten van Pakistan

Al slaand met zijn touw riep de talib in het Pasjto[sic!]: 'Bedek jullie gezicht, onnozele vrouwen.'

Qais Akbar Omar (vert. Caroline Meijer & Saskia van der Lingen)
 “Het fort met de negen torens” (2013), Uitgeverij De Bezige Bij b.v., Amsterdam, ISBN 9789023478805

Iets van dit geloof bezit broeder Ali zeker, want hij durft de talib doodkalm om een laatste wens te vragen.

Weblink bron
Tirza Keesmaat
 “Het hoofdstuk van de liefde” op opwekking.nl


politiek persoon

iemand die bewust een rol speelt in het bestuur van een gebied en bij het beïnvloeden van de meningen die daarover bestaan

Thorbecke is een belangrijk politiek persoon ten tijde van de wijziging van de Grondwet uit 1815 in 1848.

Weblink bron Gearchiveerde versie
A.F.A.Korsten
 “Geschiedenis van de bestuurskunde”, syllabus, p. 12


milieuminister

samenstelling van milieu zn en minister zn

environment minister

minister die belast is met de zorg voor de leefomgeving

Stropers konden minder goed in natuurgebieden komen, vanwege de strenge maatregelen tegen het coronavirus. „Voor het eerst in tien jaar zijn er geen neushoorns gedood in april in het Kruger National Park”, aldus Milieuminister Barbara Creecy in een verklaring.

Weblink bron “Minder neushoorns gedood in Zuid-Afrika door coronavirus” (31-07-2020), Reformatorisch Dagblad

De komende weken buigen de regeringsleiders en de milieuministers zich over de wensen van het Europees Parlement, waarna de definitieve klimaatwet, van kracht wordt.

Weblink bron “Europees Parlement eist nog minder uitstoot broeikasgassen” (WO 7 OKTOBER 2020), NOS


mensenrecht

bepaalde fundamentele vrijheid die ieder mens toekomt

Al in 2008 heeft Nederland water en sanitaire voorzieningen als een mensenrecht erkend.

Weblink bron “Het recht op water” (30 juli 2010) op nrc.nl


machtswissel

samenstelling van macht zn en wissel zn met het invoegsel -s-

het overgaan van de macht van de ene naar de andere persoon of partij

De uitspraak van Kim komt na een symbolische machtswissel in Noord-Korea. De 80-jarige premier Pak Pong-ju is gisteren vervangen door de jongere Kim Jae-ryong, die in het Westen onbekend is.

Weblink bron “Kim Jong-un staat open voor derde top met Trump” (13-04-2019), NOS


campagnespot

samenstelling van campagne zn en spot zn

campagnespots (plural)
campagnespotje (diminutive singular)
campagnespotjes (diminutive plural)

kort filmpje dat mensen aanspoort op een bepaalde kandidaat of partij te stemmen

Art.1, het kenniscentrum discriminatie Nederland, is geschrokken van de campagnespot. Onderzoeker Gregor Walz van Art.1 noemt het filmpje bizar. "Het is een soort antisemitische complottheorie. Dit is heel raar. Je schrikt er wel van dat dit op nationale televisie te zien is."

Weblink bron “"EU-complot-campagnefilm is bizar"” (01-05-2014), NOS


campagnefilm

samenstelling van campagne zn en film zn

campagnefilms (plural)
campagnefilmpje (diminutive singular)
campagnefilmpjes (diminutive plural)

reclamefilm waarin mensen aangespoord worden om op een bepaalde kandidaat of partij te stemmen

Met een opvallende campagnefilm zijn de Democraten de campagne voor de presidentsverkiezingen begonnen. Obama hoopt eind dit jaar op een tweede termijn als president.

Weblink bron “Obama trapt af met gelikte film” (16-03-2012), NOS


kandidaat-raadslid

samenstelling van kandidaat zn en raadslid zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I

iemand die verkozen wil worden als lid van de gemeenteraad

Een medewerker van een Limburgse CDA-fractie is tegen de lamp gelopen nadat hij op Facebook een aanhanger van Kick Out Zwarte Piet uitlachte. Jeroen van Eijkelenburg, kandidaat raadslid voor CDA Meerssen, heeft op last van zijn eigen fractie het omstreden bericht verwijderd.

Weblink bron
Sebastiaan Quekel
 “Kick Out Zwarte Piet walgt van 'racistische' Facebookpost CDA-medewerker: 'Wij zijn sprakeloos’” (15-11-2020), Tubantia

Het leven van een kandidaat-raadslid gaat niet altijd over rozen. Zo werd zaterdag een kandidaat-raadslid van de PvdA in Emmen afgelopen weekend meerdere malen beledigd waardoor ze met tranen in haar ogen besloot naar huis te gaan.

Weblink bron
20/03/2018
 “Kandidaat-raadsleden nemen risico: ‘We weten waar je woont’” (Siobian Heiblom), HP de Tijd


herverkiezingscampagne

samenstelling van herverkiezing zn en campagne zn met het invoegsel -s-

alle handelingen die als doel hebben dat iemand wederom voor een functie wordt gekozen die hij of zij nu al bekleedt

Tijdens zijn herverkiezingscampagne in 2012 kwam hij op voor het homohuwelijk.

Weblink bron “Obama tekent homo-besluit” (16-06-2014), NOS

Een aantal sectoren van de economie van Zimbabwe zijn vanaf 2014 exclusief voor de eigen, zwarte bevolking. De maatregel was een belangrijke belofte in de herverkiezingscampagne van president Robert Mugabe. Hij werd in augustus herkozen bij omstreden verkiezingen.

Weblink bron “Zimbabwe "slechts voor zwarten"” (22-11-2013), NOS


oppositieleider

samenstelling van oppositie zn en leider zn

leader of the opposition

een titel voor meestal het parlementslid dat politiek leider is van de grootste politieke fractie die niet in de regering zit

Vandaag loopt het door de Wit-Russische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja ingestelde ultimatum tegen president Loekasjenko af.

Weblink bron “Honderdduizenden betogers in Wit-Rusland op laatste dag ultimatum” (ZO 25 OKTOBER 2020), NOS

Het Russische ziekenhuis dat oppositieleider Aleksej Navalny behandelt, weigert zijn overplaatsing naar een ander ziekenhuis. Volgens de hoofdarts gaat het iets beter met Navalny, maar is zijn toestand niet stabiel genoeg om hem te laten vertrekken.

Weblink bron “Vliegtuig staat klaar, maar ziekenhuis laat Navalny niet gaan” (VR 21 AUGUSTUS 2020), NOS


raadsverkiezing

samenstelling van raad zn en verkiezing zn met het invoegsel -s-

verkiezingen waarbij men de leden van de gemeenteraad of een deelraad kiest

We moeten terug naar 1970 om een uitslag te vinden die slechter uitpakte voor de VVD dan die van de raadsverkiezingen van 2018 en 2014.

Weblink bron
Bas de Vries, Ben Meindertsma en Winny de Jong
 “Vijf dingen die je mogelijk nog niet wist over de verkiezingen” (23-03-2018), NOS

Als een landelijke partij in de peilingen voor de Tweede Kamer slecht scoort, is de kans groot dat het bij raadsverkiezingen ook slecht doet. Ongeacht de lokale situatie.

Weblink bron “Stemmen is voor de meeste kiezers geen rationeel proces” (20-02-2018), NOS


machtswisseling

samenstelling van macht zn en wisseling zn met het invoegsel -s-

Merkel probeert samen met AKK de machtswisseling soepel te laten verlopen. En er is blijkbaar meer haast mee dan gedacht. Met een turbulent verkiezingsjaar voor de boeg en een coalitiepartner die het erg slecht doet in de peilingen, is schijnbaar ook binnen de CDU niet meer iedereen ervan overtuigd dat de coalitie de eindstreep haalt.

Weblink bron “Merkel draagt stokje steeds meer over aan opvolger” (17-03-2019,), NOS

De kramen van de regering staan niet toevallig in Ankara en Istanbul. De oppositie is in die twee bepalende steden uit op een machtswisseling op 31 maart. Erdogans AKP weet al 16 jaar verkiezingen te winnen, ondanks grote crises als de mislukte coup, terreuraanslagen en de vluchtelingencrisis.

Weblink bron “'Voedselterroristen zijn schuldige van Turkse inflatie'” (18-02-2019), NOS


burgemeester en wethouders

alleen meervoud verbinding van  burgemeester, en en wethouders

Het meervoud "colleges van B en W" of kortweg "colleges" kan worden gebruikt als van meer dan één college sprake is.

voluit college van burgemeester en wethouders, dagelijks bestuur van een gemeente bestaande uit de burgemeester en de wethouders, die de uitvoerende macht op het grondgebied van een gemeente vormen van gemeentelijke en landelijke wet- en regelgeving

Burgemeester Aboutaleb was zes jaar geleden naar verluid een voorstander van de bouw en bewonderde het grote gebaar dat er van uitging. Dat niet iedereen die gedachte deelde, merkte burgemeester en wethouders toen de gemeenteraad, toch het hoogste orgaan van de gemeente, in juli 2013 het plan verwierp en een voorstel eiste waarin ook rekening werd gehouden met hún wensen.

Weblink bron
John Bijl
 “Gekozen burgemeester leidt tot minder democratie” (13 juni 2019) op nrc.nl


défense

Uit Middeleeuws Latijn defensa “verdediging”, v deelwoord van het werkwoord defendere “weghouden, afhouden”, “verdedigen, bewaken” (Frans défendre).


verkiezingszege

samenstelling van verkiezing zn en zege zn met het invoegsel -s-

election victory

het gekozen worden in een functie door een verkiezing

Aanhangers van president Kenyatta vieren diens verkiezingszege

Weblink bron “Kiescommissie Kenia roept president Kenyatta uit tot winnaar” (11-08-2017), NOS

Deze protestbeweging van progressieve Amerikanen is een reactie op de verkiezingszege van Donald Trump. Ze voeren in Atlanta campagne voor een Democraat.

Weblink bron “Indivisible: de Tea Party van links” (18-04-2017), NOS

Weblink bron “Trump eist bij rechter verkiezingszege Pennsylvania op” (19-11-2020), Tubantia

het heel tevreden zijn met een verkiezingsuitslag

Na de Tweede-Kamer verkiezingen claimden alle politieke partijen een verkiezingszege.


immigratiebeleid

samenstelling van immigratie zn en beleid zn

immigration policy

het regeringsbeleid dat gevoerd wordt bij het omgaan met de instroom van vreemdelingen in het eigen land

Dat is opvallend in Europa. Veel sociaaldemocratische zusterpartijen kwijnen weg. Het geheim van de Deense sociaaldemocraten: een uiterst streng vluchtelingen- en immigratiebeleid.

Weblink bron
Rolien Créton
 “Deense sociaaldemocraten overleven dankzij streng immigratiebeleid” (06-06-2019), NOS

"Ze focussen zich op onderwerpen als minimumloon, milieu, medische zorg voor iedereen en de hervorming van het immigratiebeleid. Ook zijn ze erg zichtbaar op sociale media."

Weblink bron
Sheily Belhaj
 “The squad: 'Vrouw, van kleur en links' schudt de Amerikaanse politiek flink op” (21-07-2019), NOS


lijsttrekkersverkiezing

samenstelling van lijsttrekker zn en verkiezing zn met het invoegsel -s-

stemming waarbij de leden van een politieke partij bepalen wie nummer 1 wordt op de lijst van mensen die verkozen kunnen worden bij de komende algemene verkiezingen

[Hugo de Jonge wint nipt lijsttrekkersverkiezing CDA Weblink bron] “Hugo de Jonge wint nipt lijsttrekkersverkiezing CDA” (WO 15 JULI 2020), NOS

Baudet moet beloven vanaf nu niet meer in de media op te treden. Ook gaat de door hem uitgeroepen lijsttrekkersverkiezing van komende maandag niet door.

Weblink bron
Tobias den Hartog
 “Forum-bestuur: Royement Baudet voorleggen aan leden, maar onder strenge regels” (26-11-2020), Tubantia


jongerenpartij

samenstelling van jongere zn en partij zn met het invoegsel -n-

politieke partij die zich vooral richt op het belang van jongeren

Wij volgden vandaag de jongerenpartij van Amsterdam. Voor het eerst deden ze mee.

Weblink bron “Scoort NAT een zetel?” (19-03-2014,), NOS

Het idee voor een jongerenpartij bleek van het VARA-programma Rambam te komen.

Weblink bron “50Plus wordt 50Min?” (02-11-2013), NOS

Berlijncorrespondent Wouter Meijer nam in Beieren een kijkje bij de 29-jarige Katrin Albsteiger, voorzitter van de jongerenpartij van het CSU in Beieren.

Weblink bron “Duitse Paris Hilton voert campagne” (13-09-2013), NOS


eques

afgeleid van equus "paard", letterlijk "iemand die te paard gaat"

"ridder", iemand die behoorde tot de lagere rang binnen de toplaag van de Romeinse samenleving


partijvoorzitter

samenstelling van partij zn en voorzitter zn

iemand die de hoogste functie heeft binnen een politieke partij

Partijvoorzitter Vedelaar van de PvdA rekent het de partij aan dat er te weinig mensen van kleur in het parlement zitten.

Weblink bron
Irene de Kruif
 “Vrouwen gezocht! Politieke partijen willen diversere kandidatenlijsten” (MA 24 AUGUSTUS 2020), NOS

De partij heeft "een aantal vragen aan een externe en onafhankelijke partij" voorgelegd, laat partijvoorzitter Rutger Ploum weten. "Op deze manier willen we recht doen aan de uitslag."

Weblink bron “CDA laat extern onderzoek doen naar lijsttrekkersverkiezing” (DI 25 AUGUSTUS 2020), NOS


partijprominent

samenstelling van partij zn en prominent zn

belangrijk, vooraanstaand persoon in een politieke partij

Ook partijprominent John McCain liet weten zijn steun aan Trump in te trekken. De Republikeinse senator, die het tijdens de presidentsverkiezingen van 2008 opnam tegen Barack Obama, zegt dat de opmerkingen van Trump "het onmogelijk maken" om op hem te stemmen.

Weblink bron “Trump weet niet van wijken ondanks groeiend verzet” (08-10-2016), NOS

Onder leiding van partijprominent Nigel Lawson is zelfs al de campagnegroep 'Conservatives for Britain' in het leven geroepen, die in aanloop naar het referendum campagne zal voeren om uit de EU te stappen.

Weblink bron “Tim de Wit” (05-10-2015), NOS


stemkeuze

samenstelling van stemmen ww en keuze zn

de keuze die mensen maken bij het uitbrengen van hun stem tijdens verkiezingen

Zwevende kiezers hebben er weer een stemhulp bij: het Europees Kieskompas. Vanmiddag gaat de site online. De vragenlijst moet EU-burgers helpen bij hun stemkeuze voor de Europese verkiezingen, eind mei.

Weblink bron “Europese stemhulp weer online” (24-04-2014), NOS

Vanmiddag gaat het Europees Kieskompas online. Die vragenlijst moet EU-burgers in alle 28 lidstaten helpen bij hun stemkeuze voor de Europese verkiezingen.

Weblink bron “Hoe gaat Europa uw stem winnen?” (24-04-2014), NOS


toeslagenaffaire

samenstelling van toeslag zn "vergoeding via de belastingdienst" en affaire zn "schandalige kwestie" met het invoegsel -en-

wantoestand in de jaren 10 van 21e eeuw waarbij duizenden ouders die een beroep deden op een vergoeding voor kinderopvang ten onrechte als fraudeurs werden behandeld

Uit de parlementaire verhoren over de toeslagenaffaire steeg een ontluisterend beeld op.

Weblink bron
Merel Koning
 “Tweede Kamer, voorkom een nieuwe toeslagenaffaire” (4 december 2020) op nrc.nl


partijleiderschap

afleiding van partijleider met het achtervoegsel -schap

Roemer was ruim zeven jaar de politiek leider van de SP. Op 13 december nam Lilian Marijnissen zijn fractievoorzitterschap en partijleiderschap over.

Weblink bron “Metropole Orkest speelt Metallica bij afscheid Roemer” (20-01-2018), NOS

Op de bijeenkomst met parlementsleden was er volgens aanwezigen geen discussie over het partijleiderschap. "Ik zal jullie dienen zolang jullie willen", zei May.

Weblink bron “May: sorry voor de puinhoop” (13-06-2017), NOS


vivaldicoalitie

Samenstelling van vivaldi (naar de De vier jaargetijden van Antonio Vivaldi) en coalitie

een coalitie waarin christendemocraten, groenen, liberalen en sociaaldemocraten samen de regering vormen


inclusiviteit

Gevormd als antoniem van exclusiviteit, voor het eerst aangetroffen in 1899, voor een vindplaats zie hieronder.

[2] Leenvertaling van Engels inclusivity, in zwang sinds de jaren 1990, voor een vindplaats zie hieronder.

afleiding van inclusief met het achtervoegsel -iteit

het betrekken van mensen met een verschillend achtergrond in etniciteit, geslacht of geaardheid e.d. in alle geledingen van de samenleving, zoals in organisaties, verenigingen of op het werk

"Judy Garland heeft nooit deze eer mogen ontvangen", zegt ze over de filmster, die haar twee nominaties niet wist te verzilveren. "Maar ik weet zeker dat dit moment bijdraagt aan haar erfenis. Haar inclusiviteit en ruimhartige geest die een specifieke rol overstijgt."

Weblink bron “Parasite verrast bij de Oscars, ook prijzen voor Pitt en Dern” (10-02-2020), NOS

Het bedrijf raakte eerder in opspraak, critici vonden dat er te weinig diversiteit en inclusiviteit was in de campagnes en tijdens de lingerieshow.

Weblink bron “Victoria's Secret stopt met lingerieshow: 'Snap de ophef niet zo', of: 'Begrijpelijk'” (22-11-2019), NOS

"We zijn een stuk verder dan Amerika, waar inclusiviteit van vrouwen in Hollywood nog altijd een hot topic is. Zeker in de documentairewereld zie ik dat er steeds meer vrouwelijke regisseurs zijn. Vrouwen hebben een ander perspectief op de wereld dan mannen. De successen van films die zijn gemaakt door vrouwen onderschrijven dat ook."

Weblink bron “Vrouwelijke filmregisseurs: 'Nieuwe balans nodig op witte doek'” (26-11-2019), NOS

Chambers: ‘Pure logica: als God inclusiviteit is, kán hij geen “hij” zijn, want dat sluit het “zij” en “het” uit. Door Julie ziet Nik dat de kwaliteiten die nú nodig zijn om de wereld te verlossen, vrouwelijke kwaliteiten zijn.’

Lieke van Duin
 Aidan Chambers over ‘Nu weet ik het’: ‘Moderne fysica en mystiek raken elkaar’ in: Documentatieblad kinder- en jeugdliteratuur, Jaargang 4 (1990), Stichting Landelijk Platform Kinder- en Jeugdliteratuur, Amsterdam, p. 40 op dbnl.org


eindstrijd

De eindstrijd, de laatste stormloop. Hierin zou het lot van volkeren in een bikkelharde strijd worden beslist. Het ging erom wie de wereld zou beheersen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


transportminister

samenstelling van transport zn en minister zn

lid van het kabinet die het vervoer in zijn of haar portefeuille heeft

Met name in de havens van Dover en Calais worden flinke vertragingen verwacht bij een 'No Deal'. Volgens de transportminister kan de handel met 87 procent teruglopen.

Weblink bron
Rudy Bouma
 “'Als ze nog niet weten hoe het moet gaan lopen, dan wordt het chaos'” (09-12-2018), NOS

Netanyahu legde tijdens het kabinetsberaad vanmorgen de schuld voor de verkeerschaos bij zijn transportminister Yisrael Katz.

Weblink bron “Verkeerschaos Israël door knieval voor orthodoxe joden” (04-09-2016), NOS


Statenlid

iemand die lid is van de provinciale volksvertegenwoordiging

In zijn ontslagbrief aan de Limburgse commissaris van de koning schrijft het Statenlid: „Ondanks de voor mijn partij succesvol verlopen formatieperiode, het grote politieke potentieel voor mijn partij binnen het Limburgs Parlement, zie ik momenteel te weinig aanknopingspunten hier zelf een verdere rol van betekenis in te spelen. (…)"

Weblink bron
Paul van der Steen
 “Limburgs Statenlid Forum weg na onenigheid met fractiegenoten” (15 november 2019) op nrc.nl

Een Statenlid moet als lid van een besluitvormend orgaan, Provinciale Staten, ook antwoorden geven in de vorm van eigen voorkeuren.

Weblink bron
A.F.A. Korsten
 “Profielschets voor selectie van kandidaat-volksvertegenwoordigers in Provinciale Staten”, p. 7 op arnokorsten.nl

Drie Statenleden binnen de coalitie van premier Marlin zijn in feite overgestapt en hebben een nieuwe meerderheid gevormd met oppositiepartij UP. Het gaat om de twee zetels van de Democratic Party van parlementsvoorzitter en oud-premier Sarah Wescot-Williams en het Statenlid Chanel Brownbill van Sint-Maarten United.

Weblink bron
Eppo König & Sophie van Oostvoorn
 “Regering Sint-Maarten gaat overstag, maar verliest meerderheid” (31 oktober 2017) op nrc.nl

Het lijkt een kwestie van tijd of het kabinet-Schotte komt ten val. Nadat eerder het Statenlid Eugene Cleopa van coalitiepartner MAN zijn vertrouwen in de regering opzegde, volgde deze week Dean Rozier, nota bene de fractieleider van Schottes partij MFK. Het kabinet heeft zo geen meerderheid meer in de Staten en kan die ook niet verwerven door de eenmansfractie FOL van Anthony Godett de coalitie in te lokken.

Weblink bron “De dubbele crisis op Curaçao” (2 augustus 2012) op nrc.nl

Vreede werd vier maal gekozen tot Statenlid namens de NPS voor de kieskring Brokopondo.

Weblink bron
B.P.C. Scholtens
 “Bosnegers en overheid in Suriname : De ontwikkeling van de politieke verhouding 1651-1992” (1994), Afdeling Cultuurstudies/Minov, Paramaribo, ISBN 99914 1 015 5, p. 105


taalconflict

samenstelling van taal zn en conflict zn

taalconflicten (plural)
taalconflictje (diminutive singular)
taalconflictjes (diminutive plural)

conflict over de status en het gebruik van een taal

Net als België kent ook Quebec een groot taalconflict. De Frans- en Engelstaligen staan lijnrecht tegenover elkaar.

Weblink bron “Selectie” (16 mei 1998) op nrc.nl

Taalconflicten zijn in België zo oud als het land zelf. Maar dat de ene gemeenschap de andere zo de wil probeert op te leggen, dat is ongehoord, vinden Franstaligen.

Weblink bron
Jeroen van der Kris
 “‘Daad van ernstige politieke agressie’” (8 november 2007) op nrc.nl


Westen

Leenvertaling van Frans Occident, ingevoerd medio 19e eeuw door de Franse filosoof Auguste Comte (1798-1875), oorspronkelijk beperkt tot de Europese mogendheden Frankrijk, Spanje, Engeland, Duitsland en Italië

De politiek-culturele connotatie van de term Westen, geschreven met een hoofdletter volgens de huidige spellingregel 16.G, is in de tweede helft van de 19e eeuw in zwang geraakt, zie vindplaats hieronder.

christelijk Europa (in engere zin, met uitsluiting van voormalig communistisch Oost-Europa en Rusland)

In de middeleeuwse literatuur wordt Babilonië als de hoofdstad van de Saraceense wereld beschouwd, maar de activiteiten die Hughe waarneemt als hij er binnenrijdt, zouden evengoed in een stad in het Westen kunnen plaatsvinden

Mieke Lens
 De superioriteit van de christelijke ridder 5, Of waarom Saracenen gedoemd zijn te verliezen in:
Evert van den Berg en Bart Besamusca (red.)
 De epische wereld (1992), Dick Coutinho, Muiderberg, p. 72 op dbnl.org

Het heilige Rusland vertoont op 't oogenblik weer zijne schaduwzijde. Het staat als een gevaar tegenover de mogendheden van west-Europa. Het smeedt intrigues in 't oosten en dreigt het westen.

Buitenlandsch Nieuws. ENGELAND. in: Nieuwe Veendammer courant (09-07-1892), T. van Halteren, Wildervank, p. 5 op Delpher.nl

het niet-communistische, kapitalistische Europa, Noord-Amerika en Australië, Nieuw-Zeeland (evt. ook Japan)

Een commissie uit het Amerikaanse Congres heeft te München de voormalige luitenant-kolonel bij de Russische geheime politie (MVD), Grigori Stepanowitsj Burlitski, ondervraagd over zijn aandeel in massa-deportaties en het uitroeien van bevolkingsgroepen. Burlitski, een 36-jarige Kozak, week een jaar geleden naar het Westen uit, omdat hij, volgens zijn zeggen, zich niet langer kon verenigen met een stelsel, dat zo meedogenloos was voor zijn eigen volk.

Over aandeel in deportaties, Russische geheim agent werd ondervraagd in: Friese koerier, onafhankelĳk dagblad voor Friesland en aangrenzende gebieden (29 juni 1954), Uitgever Stichting Je Maintiendrai-Friesland Heerenveen, p. 2. op Delpher.nl


gezondheidsorganisatie

samenstelling van gezondheid zn en organisatie zn met het invoegsel -s-

instituut dat adviezen geeft voor het te voeren gezondheidsbeleid

Ook in de nachten wordt het zweten volgende week, met minimumtemperaturen van gemiddeld 19 graden. Bij gezondheidsorganisatie RIVM en weerinstituut KNMI houden ze dit soort verwachtingen goed in de gaten, want bij aanhoudende warmte kunnen zij besluiten om het Nationaal Hitteplan in werking stellen.

Weblink bron
Erika de Joode
 “Warm, warmer, warmst: dinsdag en woensdag flinke pieken in temperatuur” (21-06-2019), NOS

Het moment waarop de bemanning en de passagiers van boord mogen, wordt bepaald in overleg met het RIVM en de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Opvarenden cruiseschip met mazelen nog dagen in quarantaine” (06-05-2019), NOS


polarisering

naamwoord van handeling van polariseren met het achtervoegsel -ing

het vormen of verscherpen van maatschappelijke tegenstellingen

Meer polarisering onder Obama: Barack Obama had de president willen zijn die het 'rode' en 'blauwe' Amerika zou verenigen, maar daar lijkt niet veel van te zijn terechtgekomen. De polarisatie tussen Republikeinen en Democraten is alleen maar toegenomen.

Weblink bron “Meer polarisering onder Obama” (12-10-2012), NOS

Ik ben intussen klaar met het opnemen van de straatinterviews. Veel mensen die ik aansprak, liepen door en wilden niet praten. Maar ik heb een paar mooie quotes kunnen optekenen over polarisering in de maatschappij en een grimmiger wordende sfeer in het land.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “Nog steeds 'censuur' in Suriname” (02-04-2012), NOS


aandvest

handvest; een document of oorkonde waarin de grondrechten van een organisatie vastgelegd worden


verkiezingsuitslag

samenstelling van verkiezing zn en uitslag zn met het invoegsel -s-

election results

het resultaat van een stemming om personen aan te wijzen voor belangrijke bestuurlijke posities

In de periode tussen de verkiezingsdag en vandaag, kon de verkiezingsuitslag via de rechter worden aangevochten, Trump maakte veelvuldig gebruik van die gelegenheid. Zijn team van advocaten en andere medestanders spande meer dan vijftig rechtszaken aan. Zij zeiden de vermeende fraude te zullen aantonen.

Weblink bron
Lucas Waagmeester
 “Kiesmannen en knokploegen: de volgende stap richting Bidens presidentschap” (14 december 2020), NOS

Het protest komt op de dag dat het Congres de verkiezingsuitslag moet goedkeuren.

Weblink bron “Grote pro-Trumpdemonstratie verwacht in Washington, politie vreest geweld” (DINSDAG 5/1/2021), NOS


kabinetsplan

Samenstelling van kabinet en plan met het invoegsel -s-

kabinetsplannen (plural)
kabinetsplannetje (diminutive singular)
kabinetsplannetjes (diminutive plural)

een idee van een regering dat men wil gaan doen

Voordat het kabinetsplan kon worden uitgevoerd moest het goedgekeurd worden door het parlement.


vervoersbeleid

samenstelling van vervoer zn en beleid zn met het invoegsel -s-

transportation policy

een plan van aanpak voor het oplossen van transport problemen

In een stad als Milaan werd de fijnstoflimiet vorig jaar 60 dagen overschreden. Daarom is daar en in Rome besloten om in te zetten op een groener vervoersbeleid.

Weblink bron
Mustafa Marghadi
 “Vraag naar e-bikes in Italië door subsidie geëxplodeerd” (22-05-2020), NOS

Als Uber alleen zou bemiddelen zou het vallen onder de regels die gelden op de Europese interne markt voor het vrij verrichten van diensten of elektronische handel. Maar de verantwoordelijkheid voor vervoersbeleid ligt bij de lidstaten en die mogen dus de voorwaarden bepalen waaraan Uber-chauffeurs moeten voldoen.

Weblink bron “Uber is transportbedrijf, niet alleen bemiddelingsdienst” (20-12-2017), NOS


Koninkrijksconferentie

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en conferentie zn met het invoegsel -s-

formeel overleg tussen de landen van het Koninkrijk der Nederlanden (Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Nederland)

Op Aruba spreekt de premier met zijn ambtsgenoot Mike Eman. Op de agenda staat het aanstaande bezoek van de koninklijke familie, de aanstaande koninkrijksconferentie en de plannen van Aruba om een handelsknooppunt te worden tussen Nederland en Latijns-Amerika.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Rutte begint werkbezoek op Aruba” (14-07-2013), NOS

De premier van Curaçao is in Nederland voor de Koninkrijksconferentie, waaraan ook minister Donner en de premiers van Aruba en Sint Maarten meedoen. Zijn regering heeft een visioen: Curaçao als onafhankelijk land.

Weblink bron “Donner voelt niets voor vrijer Curaçao” (15-12-2011), NOS


Koninkrijksdebat

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en debat zn met het invoegsel -s-

parlementair debat over de verhouding van de landen van het Koninkrijk der Nederlanden

In oktober nam ze samen met Somohardjo in de vergaderzaal van de Tweede Kamer deel aan het Koninkrijksdebat. Doordat het VHP-Statenlid George Hindori overstag ging, werd Suriname op 25 november 1975 toch onafhankelijk. Bij de verkiezingen van 1977 voerde Liesdek-Clarke campagne tegen de NPK.

Weblink bron “Albertine Liesdek-Clarke”, linkfang


Koninkrijksland

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en land zn met het invoegsel -s-

een van de landen die deel uitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden

Weblink bron “‘Empathie tussen Koninkrijkslanden essentieel’” (6 juli 2016), Caribisch Netwerk


Koninkrijksminister

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en minister zn met het invoegsel -s-

Nederlandse minister die zich bezighoudt met Koninkrijksaangelegenheden

Het kabinet-Rhuggenaath benadrukt dat Blok als koninkrijksminister "vier multi-etnische, multireligieuze en multiculturele landen in het Koninkrijk vertegenwoordigt" in het buitenland.

Weblink bron “Ook Curaçao 'diep geraakt' door uitspraken Blok” (20-07-2018), NOS


Koninkrijksorgaan

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en orgaan zn met het invoegsel -s-

iemand die de belangen van het Koninkrijk der Nederlanden vertegenwoordigt op de Caribische eilanden die deeluitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden

"De gouverneur is evenwel daarnaast ook Koninkrijksorgaan, waarbij hij taken vervult en bevoegdheden uitoefent namens de Koninkrijksregering”, schrijft de Raad van State.

Weblink bron “Nederland zat fout in conflict met Aruba over begroting” (19-09-2015), NOS


Koninkrijksrelatie

samenstelling van Koninkrijk zn en relatie zn met het invoegsel -s-

de verhouding en verbinding tussen de vier landen van het Koninkrijk der Nederlanden

De briefschrijvers begrijpen dat de Rijksministerraad voorwaarden stelt, maar willen dat de hulp zo wordt ingericht dat de kansarmen de "meerwaarde van de Koninkrijksrelatie" ervaren en tegelijkertijd de economische structuur van de eilanden wordt versterkt.

Weblink bron “Rutte onvermurwbaar: steun Cariben nodig, maar hervormingen ook” (29-06-2020), NOS

"Er is zo veel meer mogelijk", besluit de brief, "met van twee kanten in de Koninkrijksrelatie de combinatie van zakelijkheid en een warm hart".

Weblink bron “Oproep aan Rutte: geef ruimhartig coronahulp aan Caraïben” (28-06-2020), NOS

Zelfs bij de departementen en directies die zich (nagenoeg) volledig met een Koninkrijksaangelegenheid bezighouden – zoals Buitenlandse zaken, Defensie of de directie Koninkrijksrelaties – werken geen ambtenaren namens de eilanden.

Weblink bron “Autonomie Antillen sterft een langzame dood” (16/08/2020), HP de Tijd


Caricom-delegatie

samenstelling van Caricom zn en delegatie zn

vertegenwoordiging van een land in de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-gemeenschap

samenstelling van Caricom zn en gemeenschap zn

de groep landen die lid zijn van de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-jeugdambassadeur

samenstelling van Caricom zn en jeugdambassadeur zn

Caricom-jeugdambassadeurs (plural)
Caricom-jeugdambassadeuren (plural)
Caricom-jeugdambassadeurtje (diminutive singular)
Caricom-jeugdambassadeurtjes (diminutive plural)

iemand die de jeugd vertegenwoordigd van een Caricom-land


Caricom-land

een land dat lid is van de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-leider

samenstelling van Caricom zn en leider zn

regeringsleider van een van de landen die lid is van de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-lidland

samenstelling van Caricom zn en lidland zn


Caricom-markt

samenstelling van Caricom zn en markt zn

grondgebied waar de regels van de Caribische handelsorganisatie Caricom gelden


BES-bestuurder

samenstelling van BES zn en bestuurder zn

bestuurder op Bonaire, Sint-Eustatius of Saba die samen Caraïbisch Nederland vormen


Kamercommissie

samenstelling van Kamer zn en commissie zn

groep Nederlandse Kamerleden die uit verschillende politieke partijen is samengesteld om aandacht te geven aan een bepaald beleidsterrein of onderwerp

De ChristenUnie en de SP hebben in december een plan ingediend om de woon- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren. Maandagmiddag debatteert de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport hierover.

Weblink bron “Zorgen om coronabesmettingen arbeidsmigranten, 'breder onderzoek echt nodig'” (25-05-2020), NOS

De Tweede Kamer wil de stukken hebben voor het onderzoek van een Kamercommissie naar de financiering van salafistische moskeeën. Omdat de Utrechtse stichting weigert stukken over te dragen, is de commissie naar de rechter gestapt.

Weblink bron “Kamercommissie en imam steggelen voor rechter over 'verdwenen' documenten” (16-01-2020), NOS


Kamerdebat

Parliamentary debate

een discussievorm (debat) tussen de leden van een parlement, eventueel met ministers of andere aanwezige derden, waarbij tussen de deelnemers uiteenlopende onderbouwde meningen over beleids- of procesgerelateerde onderwerpen worden uitgewisseld

Kamerdebatten (plural)
Kamerdebatje (diminutive singular)
Kamerdebatjes (diminutive plural)

"Alsjeblieft, kom hiervan terug", zei GroenLinks-leider Jesse Klaver in het Kamerdebat over de nieuwste coronamaatregelen. "De prijs is te hoog." Volgens Klaver zal het leiden tot grote onderwijsachterstanden, vooral bij kinderen die toch al kwetsbaar zijn.

Weblink bron “Kamerleden ongelukkig met lang sluiten basisonderwijs” (DI 15 DECEMBER 2020), NOS

Vorige week kreeg Azarkan veel kritiek in het Kamerdebat. De Denk-leider toonde daarin begrip voor een petitie waarin wordt opgeroepen om het beledigen van de profeet Mohamed strafbaar te stellen.

Weblink bron “Azarkan: contact met NCTV over bedreigingen” (DI 17 NOVEMBER 2020), NOS


Kamermeerderheid

samenstelling van Kamer zn en meerderheid zn

meer dan de helft van de parlementsleden in het Nederlandse parlement

De regeringspartijen VVD en CDA willen dat het kabinet serieus onderzoekt wat nodig is om bedrijven te verleiden een nieuwe kerncentrale te bouwen. Er is al langer een Kamermeerderheid voor meer kerncentrales, maar in de praktijk is daar geen belangstelling voor van commerciële bedrijven.

Weblink bron “Opnieuw discussie in Kamer over salarissen in de zorg” (WO 16 SEPTEMBER 2020), NOS

Zorgpersoneel roept al maanden: applaus is leuk, maar niet genoeg. Een echte waardering zou een hoger salaris zijn. Maar een extra loonsverhoging komt er voorlopig niet. Een Kamermeerderheid stemde er vandaag tegen. Er zou door de coronacrisis geen geld voor zijn.

Weblink bron “Verpleegkundige verdient meer dan agent, en evenveel als basisschoolleraar” (19-08-2020), NOS

Nertsen fokken mag nog tot 2024, daarna moeten alle bedrijven sluiten. Een Kamermeerderheid wil dat de fokkerijen via een compensatieregeling al dit jaar stoppen. Deze maand komt het kabinet met een besluit over deze vrijwillige stopregeling.

Weblink bron “Fokkerijen wachten in spanning af: worden alle nertsen preventief gedood?” (20-08-2020), NOS


Kamerstuk

parliamentary paper

(politiek) een tussen de Nederlandse regering en het Nederlands parlement uitgewisseld schriftelijk document

Blok weigerde in het Kamerdebat informatie te geven over de rebellengroepen waarvoor de hulpgoederen waren bestemd. Het hulpprogramma is sinds 2015 staatsgeheim, zei Blok. Maar het Kamerstuk waarin dit staat lijkt niet te bestaan. Het is in ieder geval nog niet boven water. Wanneer het programma precies het zware stempel 'staatsgeheim' kreeg blijft dus onduidelijk.

Weblink bron “Minister Blok houdt vertrouwen Kamer ondanks fouten bij steun Syrische rebellen” (29-01-2019), NOS

Hoe worden onderwerpen eigenlijk 'controversieel' verklaard? De Tweede Kamer heeft hier een procedure voor: 'Tijdens een procedurevergadering besluit de Kamercommissie bij meerderheid welke onderwerpen zij de Kamer wil voorstellen controversieel te verklaren. De voorstellen van alle Kamercommissies worden daarna tijdens een plenaire vergadering in stemming gebracht. Hierna wordt een lijst van controversiële onderwerpen als Kamerstuk gepubliceerd.

Weblink bron “Kamerdebat en Rutte weer bij de koningin: de dinsdag van minuut tot minuut” (24-04-2012), Tubantia


Kamerverkiezing

samenstelling van Kamer zn en verkiezing zn

verkiezing van de leden van het Nederlandse parlement

Het volgende kabinet moet snel een nieuw model stembiljet ontwikkelen, dat elektronisch telbaar is. Dat adviseert de Kiesraad na evaluatie van de Tweede Kamerverkiezing van 15 maart.

Weblink bron “Kiesraad wil nieuw elektronisch telbaar stembiljet” (2-06-2017), Tubantia

Bij de Eerste Kamerverkiezingen lijken in de provincie Overijssel alle Statenleden op hun eigen partij te hebben gestemd. De verkiezingsuitslag is namelijk gelijk aan de zetelverdeling in Provinciale Staten.

Weblink bron
Kelly Adams
 “Geen verrassing bij Eerste Kamerverkiezing in Overijssel: uitslag gelijk aan zetelverdeling” (27-05-2019), Tubantia

De Kiesraad heeft een recordaantal van 89 partijnamen geregistreerd voor de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart. Deze week zijn nog 26 nieuwe partijnamen ingeschreven. Dat heeft de Kiesraad woensdag bekendgemaakt. Bij de laatste Tweede Kamerverkiezing in 2017 waren 81 partijnamen geregistreerd.

Weblink bron “Recordaantal van 89 partijnamen geregistreerd voor Tweede Kamerverkiezingen” (30-12-2020), Tubantia


Kamerverslag

samenstelling van Kamer zn en verslag zn

parliamentary report

schriftelijke rapportage van een Kamerdebat

Het wonderlijke is niet dat eigenparochiepreker Van Vliet oproept tot een taboe op 'belastingparadijs' - hoewel je je kunt afvragen hoe dit rijmt met de bekommernis van de PVV met de hardwerkende Nederlander. Nee, het wonderlijke is dat een meerderheid deze potsierlijke motie heeft aangenomen. Waaronder sociaaldemocraat Ed Groot. Zijn naam hoort volgens het Kamerverslag tussen bovenstaande haakjes: '... zoals de heer Groot al aangaf ...'

Weblink bron
Ewald Engelen
 “Nederland is een topplek voor belastingontwijking” (16 februari 2013), Het Parool


Kamervoorzitter

samenstelling van Kamer zn en voorzitter zn

parlementslid dat de parlementsvergaderingen voorzit

Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib is bezorgd over de vele demonstraties voor de deur van het parlement tegen de coronamaatregelen. In een brief aan de burgemeester van Den Haag schrijft ze vrijdag dat politici worden belaagd en dat er onveilige situaties ontstaan. Ze vraagt hem of de demonstraties verplaatst kunnen worden.

Weblink bron
Jorn Jonker
 “Kamervoorzitter Arib wil actie tegen 'zeer intimiderende' demonstraties rond Binnenhof” (WO 14 OKTOBER 2020), NOS

Kamervoorzitter Arib beschreef het belang dat Paty hechtte aan zijn lessen over de open samenleving. "We kennen allemaal zo'n leraar die je de ogen opent en waar je veel van leert. Zij helpen jonge mensen spelenderwijs leren over de samenleving, over vrijheid van meningsuiting, respect voor minderheden, vrijheid van religie." zei Arib.

Weblink bron “Kabinet en Tweede Kamer herdenken vermoorde Franse leraar Samuel Paty” (DI 27 OKTOBER 2020), NOS

"De Kamer moet echt een zorgvuldig besluit kunnen nemen op basis van juiste en goed onderbouwde informatie", zegt Kamervoorzitter Khadija Arib over de huidige onrust rond het megaproject.

Weblink bron “Verbeten verbouwingsstrijd houdt Binnenhof in greep, gaan ze wel of niet?” (ZO 6 DECEMBER 2020), NOS


Assemblee

assembly

vergadering van afgevaardigden; algemene vergadering

In zowel de Nationale Assemblee als de Senaat heeft zijn partij En Marche een ruime meerderheid. Om de wetten nog sneller te kunnen invoeren, heeft het parlement zichzelf buitenspel gezet en Macron toestemming gegeven om de wetswijzigingen per decreet in te voeren. Dat scheelt weer een hoop discussie en dus een hoop tijd.

Weblink bron “Fransen de straat op tegen hervormingen Macron” (12-09-2017), NOS

Delcy Rodríquez, voormalig minister van Buitenlandse Zaken, werd geïnstalleerd als voorzitter. Critici beschouwen de raad, die officieel Nationale Grondwetgevende Assemblee (ANC) heet, als een instrument van de controversiële Maduro. Ze vrezen dat hij de raad wil gebruiken om de oppositie uit te schakelen.

Weblink bron “Omstreden 'grondwetgevende vergadering' Venezuela beëdigd” (04-08-2017), NOS

De omstreden Amnestiewet werd inderdaad in 2012 door het parlement aangenomen. Het initiatief kwam van Bouterses Nationale Democratische Partij, en omdat die in de Nationale Assemblee een meerderheid heeft, werd de wet snel door het parlement geloodst.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “'Bouterse achter de tralies? Dat gaan wij nooit toelaten'” (04-07-2017), NOS

"Sorry hoor, ik moet nu eerst even officieel op de foto", zegt Coralie Dubost, één van de nieuwkomers van Macron. Op haar hoge hakken rent de Française naar een zaaltje waar de officiële fotograaf van de Assemblée op haar wacht.

Weblink bron “De onwennige nieuwkomers van Macron” (23-06-2017), NOS

Knops en Ten Broeke voeren de Nederlandse delegatie aan van de NAVO Parlementaire Assemblee. Daarin zijn honderden parlementariërs vertegenwoordigd uit de 28 lidstaten.

Weblink bron “'Niet waarschijnlijk dat Nederland NAVO-top Turkije blokkeert'” (31-05-2017), NOS


Assembleecommissie

samenstelling van Assemblee zn en commissie zn

groep leden van een algemene vergadering met een afgebakende taak


Assembleelid

samenstelling van Assemblee zn en lid zn

iemand die lid is van een parlement of algemene vergadering

Het onderwerp 'dubbele nationaliteit' ligt gevoelig in Suriname. "Het antikoloniale sentiment heeft jarenlang een wetswijziging tegengehouden. Het was assembleelid Melvin Bouva van de regeringspartij NDP die de dubbele nationaliteit weer eens aankaartte, maar de oppositie was er sneller bij en diende het wetsontwerp in", vertelt Krishnadath.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “Het is nu menens. Suriname wil naar WK 2018” (29-12-2014), NOS


Assembleevergadering

samenstelling van Assemblee zn en vergadering zn

bijeenkomst van een parlement of algemene vergadering


Assembleevoorzitter

samenstelling van Assemblee zn en voorzitter zn

iemand die een vergadering van een parlement of algemene vergadering leidt

In Suriname kunnen ze er ook wat van. In 2007 was hier een discussie over grondpolitiek. Politicus Doekhi van de partij Nationale Democratische Partij (NDP) en assembleevoorzitter Somohardjo gingen met elkaar op de vuist. Doekhie zei namelijk bewijs te hebben waaruit zou blijken dat Somohardjo corrupt was geweest.

Weblink bron “Algemene Beschouwingen: het kan gekker dan #doeeensnormaalman” (23-09-2011), NOS

De leden van de ‘gemengde parlementaire commissie belast met de fiscale hervorming’ zijn Steven Vandeput, Veerle Wouters, Lieve Maes en Sabine Vermeulen (N-VA), Carl Devlies en Etienne Schouppe (CD&V), Dirk Van der Maelen en Fauzaya Talhaoui (SP.A), Patrick Dewael en Rik Daems (Open VLD), Meyrem Almaci en Benoît Hellings (Ecolo-Groen), Olivier Henry, Christiane Vienne, Marie Arena en Ahmed Laaouej (PS), Daniel Bacquelaine en François Bellot (MR), Vanessa Matz (cdH) en Barbara Pas (Vlaams Belang). Zij opereren onder leiding van assembleevoorzitters André Flahaut en Sabine de Béthune.

Weblink bron
r rdc
 “Nieuwe parlementscommissie moet grondige fiscale hervormingen uittekenen” (24/04/2013), De Standaard


Europarlementslid

afleiding van parlementslid en Europees Parlement

iemand die lid is van het Europees Parlement

CDA-Europarlementslid Van de Camp vindt de actie ongepast. Collega Berman (PvdA) noemt het een gotspe om Wilders juist voor deze prijs te nomineren. De ideeën van Wilders staan haaks op die van Sacharov, zegt Berman.

Weblink bron “PVV wil Wilders voordragen voor prijs” (07-07-2010), NOS

Europarlementslid Bas Eickhout (GroenLinks) noemt het afwijzen van een handelsverbod "onbegrijpelijk stompzinnig en kortzichtig".

Weblink bron “Handel tonijn en ijsberen niet verboden” (18-03-2010), NOS


Eerste Kamerlid

samenstelling van Eerste Kamer en en lid zn , geschreven met twee hoofdletters en een spatie volgens spellingregel 6.M onder (3)

Eerste Kamerleden (plural)
Eerste-Kamerlid

volksvertegenwoordiger in het door Statenleden gekozen deel van het Nederlandse parlement, de Eerste Kamer der Staten-Generaal

Hij is al tien jaar Eerste Kamerlid.

Het Eerste Kamerlid ziet het nut niet van het project, waar inmiddels al 300 miljoen euro in geïnvesteerd is.

Weblink bron
Antoinette Reerink
 “En opnieuw haalt het EPD het niet: operatie mislukt, minister gered” (30 maart 2011) op nrc.nl


Tweede Kamercommissie

samenstelling van Tweede Kamer en en commissie zn

Tweede Kamercommissies (plural)
Tweede-Kamercommissie
Tweede-Kamerkommissie

groep Tweede Kamerleden die uit verschillende politieke partijen is samengesteld om aandacht te geven aan een bepaald beleidsterrein of onderwerp

In de Tweede Kamercommissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten zitten elf fractievoorzitters.

Weblink bron
Derk Stokmans
 “De ‘commissie-stiekem’ sprak wél over belgegevens” (19 februari 2014) op nrc.nl

Volgende week bepalen de Tweede Kamercommissies aan de hand van lange lijsten welke onderwerpen taboe zijn en welke niet, een week later wordt erover gestemd.

Weblink bron
Oscar Vermeer
 “Afvinken wat controversieel is” (24 februari 2010) op nrc.nl


Tweede Kamerfractie

samenstelling van Tweede Kamer en en fractie zn

Tweede Kamerfracties (plural)
Tweede-Kamerfractie
Tweede-Kamerfraktie

gezamenlijk optredende vertegenwoordigers van een politieke partij in het direct gekozen deel van het parlement, de Tweede Kamer der Staten Generaal

Het geld dat de Tweede Kamerfractie jaarlijks krijgt van het Rijk is bedoeld ter ondersteuning van de fractie, niet de partij.

Weblink bron
Joost de Vries
 “'PVV gaf 80.000 euro fractiesubsidie uit aan partijactiviteiten'” (28 oktober 2013) op destentor.nl

In de tuin van de Haagse sociëteit Nieuwspoort, tussen de eeuwenoude gebouwen waar Tweede Kamerfracties huizen, luiden zo’n tweehonderd mensen het politieke jaar uit met een traditionele barbecue.

Weblink bron
Mark Lievisse Adriaanse
 “Stemmen, dansen en erbij willen horen op de laatste Kamerdag” (5 juli 2019) op nrc.nl


Provinciale Staten

alleen meervoud verbinding van  provinciale en Staten, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.N

volksvertegenwoordiging binnen elke provincie

Eind vorig jaar besloten Provinciale Staten een enquête te doen naar de gang van zaken.

Weblink bron
Joep Dohmen
 “Limburgse Staten willen opheldering over heimelijk ondervragen getuige” (14 januari 2021) op nrc.nl


Gedeputeerde Staten

alleen meervoud verbinding van  gedeputeerd en Staten, historisch de afgevaardigden van Provinciale Staten die werden belast met het dagelijks bestuur; geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.N

Het college van burgemeester en wethouders legt verantwoording af aan de gemeenteraad, de Gedeputeerde Staten aan de Statenleden.

Weblink bron
Titia Ketelaar
 “De veiligheidsregio bepaalt steeds meer, ‘die ontwikkeling gaat een keer schuren’” (12 januari 2021) op nrc.nl


conceptwet

nog niet aangenomen voorstel voor een wet

De Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner wil de inlichtingendiensten in het land opheffen. Dat heeft ze gezegd in haar eerste televisietoespraak na de mysterieuze dood van openbaar aanklager Alberto Nisman. Ze heeft een conceptwet ingediend.

Weblink bron “Argentijnse president wil inlichtingendiensten opdoeken” (27-01-2015), NOS

In een brief zegt het bedrijf principiële bezwaren te hebben tegen de conceptwet "waarmee in verregaande mate wordt ingegrepen in de vrijheid van overwegend private ondernemingen om het beloningsbeleid naar eigen inzicht vorm te geven".

Weblink bron “ING tegen bonusplan Dijsselbloem” (24-12-2013), NOS


adhocratie

afleiding van ad hoc met het achtervoegsel -cratie

een politieksysteem dat wordt gekenmerkt door het sterk reageren op de actualiteit zonder rekening te houden met de langere termijn

Het maakte pijnlijk zichtbaar wat er kan gebeuren wanneer een land zich door de onderbuik laat regeren. Dan verwordt democratie gemakkelijk tot adhocratie. Dan regeren chaos en verwarring.

Weblink bron
L. van der Tang
 “Adhocratie” (2 mei 2012), Reformatorisch Dagblad


bewilligingsverklaring

samenstelling van bewilliging zn en verklaring zn met het invoegsel -s-

bəˈwɪləɣɪŋsfərˌklarɪŋ

document dat een kandidaat bij verkiezinɡen voor een volksverteɡenwoordiɡinɡ ondertekent als bewijs dat hij instemt met zijn kandidatuur

Het roepingsbesef daagde pas op het moment dat de vraag tot mij kwam of ik kandidaat voor politieke functies wilde zijn en ik na rijp beraad de bewilligingsverklaring tekende.

Weblink bron
Frénk van der Linden
 “SGP-fractievoorzitter Van der Vlies; Ik ben een schuldig mens. Mij komt niets dan narigheid toe” (6 mei 1995) op nrc.nl


chavista

afleiding van Hugo Chaves oud-president van Venezuela

aanhanger van oud-president Hugo Chaves van Venezuela

Zoals Marcos Contrera, groenteboer en een echte Chavista, een aanhanger van oud-president Hugo Chaves. Op zijn voorhoofd heeft hij zelfs de ogen van Chavez laten tatoeëren. "Chavez is als een vader voor mij. En liefde moet je niet verbergen."

Weblink bron “Vechtlust onder voor- en tegenstanders van Maduro groeit” (05/01/2015), NOS

Venezuela kiest een nieuw parlement en het ziet er niet goed uit voor president Maduro. De ‘chavistas’, aanhangers van Maduro en zijn overleden voorganger Hugo Chávez, stevenen af op een nederlaag met mogelijk verregaande gevolgen voor de machtsverhoudingen en de democratie in het land.

Weblink bron
06-12-2015
 “Verkiezingen Venezuela: de chavistas gaan verliezen, maar hoeveel?” (Marc Bessems), NOS


deugpronken

samenstelling van deug ww en pronken ww , vermoedelijk een leenvertaling van Engels virtue signalling die vanaf 2018 vooral in uiterst rechtse kringen opgang maakte

virtue signalling

linkse opvattingen of gedragingen laten zien die weinig inspanning kosten in de hoop zo gemakkelijk waardering te oogsten

Het zou de van deugpronken beschuldigde mensen niet gaan om hogere idealen, maar om ‘lagere’ doeleinden, zoals het versterken van hun sociale status.

Korteling, S.P.
 “Een verkenning van deugpronken als filosofisch onderwerp”, bachelorscriptie (2020), Universiteit Utrecht


inbreukzaak

procedure van de Commissie van de EU voor het Hof van Justitie van de Europese Unie tegen een of meer lidstaten die hun verplichtingen niet nakomen

Wat de door het geachte Parlementslid aangehaalde inbreukzaak betreft, heeft de Commissie op 29 oktober 2009 een met redenen omkleed advies aan de Nederlandse autoriteiten toegezonden.

Weblink bron
Michel Barnier
 “Antwoord op parlementaire vraag E-0663/2010” (26 april 2010) op europarl.europa.eu


jaarbegroting

samenstelling van jaar zn en begroting zn

document waarin een organisatie vastlegt wat ze het komend jaar wil bereiken en wat de daarmee gemoeide inkomsten en uitgaven zijn

In oktober moet de jaarbegroting worden ingediend die uiterlijk op 31 december van kracht wordt en dus zal Mattarella bij voorkeur de normale gang van zaken volgen en verkiezingen tot het voorjaar willen uitstellen, maar deze weg lijkt moeilijk begaanbaar.

Weblink bron
Bill Emmott
 “Salvini, ‘gevaarlijkste man van Europa’, moet kleur bekennen” (16 augustus 2019) op nrc.nl

In de jaarbegroting van 2017 beloofde de NPO het on demand-aanbod „naar een hoger niveau te brengen en ons publiek daarbij centraal te stellen”.

Weblink bron
Menno Sedee
 “Zeven vragen over de nieuwe Uitzending Gemist” (4 juli 2017) op nrc.nl


filibusteren

houden van een zeer lange redevoering om een door de spreker ongewenst geachte beslissing te blokkeren

Hij wilde met de PVV door zeer lang te spreken voorkomen dat de Kamer donderdag over het wetsvoorstel kan stemmen, het zogeheten 'filibusteren'.

Weblink bron “Afschaffen belastingvoordeel afgelost huis is 'verdedigbaar' en 'verstandig'” (23-11-2017), NOS

50Plus en PVV wilden met urenlange spreektijden de behandeling van het wetsvoorstel vertragen, het zogenoemde filibusteren. Om de wet af te schaffen moet de Tweede Kamer er donderdag nog over stemmen. De twee partijen hoopten dat onmogelijk te maken, maar dat lijkt mislukt.

Weblink bron “Filibuster-Kamerleden zien stunt aan het eind van de nacht stranden” (21-11-2017), NOS

De ruzie in het parlement ging over de benoeming van een voorzitter voor een belangrijke commissie in het parlement. De prodemocratische politici vertraagden die benoeming al weken door te filibusteren. Toen Starry Lee, een politicus uit het pro-Pekingkamp, die benoeming naar zich toe trok, sloeg de vlam in de pan en volgde een worsteling van een uur.

Weblink bron “Prodemocratische politici in Hongkong opgepakt” (1 NOVEMBER 2020), NOS


ISIS

van Engels ISIS of op te vatten als (letterwoord) Islamitische Staat in Irak en Syrië

organisatie die in het tweede decennium van de 21e eeuw probeerde met geweld een kalifaat in het Midden-Oosten te vestigen

In Noord-Syrië werden de afgelopen dagen dergelijke gevechten gemeld tussen een nieuwe met Al-Qaeda verbonden groep, de Islamitische Staat in Irak en Syrië (ISIS), en plaatselijke rebellen. In Al-Dana, bij de Turkse grens, zou ISIS een lokale commandant en zijn broer hebben onthoofd en hun hoofden bij een vuilstort hebben achtergelaten.

Weblink bron “Syrische oppositie heeft nieuwe leider” (8 juli 2013) op nrc.nl


schadeprotocol

samenstelling van schade zn en protocol zn

regeling voor de vergoeding van beschadigingen door bodemdalingen en aardbevingen die te wijten zijn aan de gaswinning in Groningen

De vergoeding van de schade door de Groningse gaswinning kent volgens minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) een voordeur en een achterdeur. Die gang van zaken bij de voordeur is met de komst van het zogeheten schadeprotocol deze week geregeld. Dan weet de gedupeerde, na bijna een jaar complete stagnatie, hoe de schade wordt vergoed.

Weblink bron
Erik van der Walle
 “Shell trekt zijn aansprakelijkheid voor de NAM in” (29 januari 2018) op nrc.nl


coalitieland

samenstelling van coalitie zn en land zn

staat die na verkiezingen gewoonlijk een regering krijgt doordat een groep partijen gaat samenwerken om zo een meerderheid in het parlement te vormen

Te hopen valt dan ook dat het volgende week bij het debat over de regeringsverklaring, wanneer ook wordt teruggekeken op de formatie, het tot meer komt dan de obligate dooddoener dat het nu eenmaal niet anders kan in een coalitieland. Daarvoor zijn er te veel coalitielanden in de wereld waar wel binnen een redelijke termijn en in minder beslotenheid een regering kan worden gevormd.

Weblink bron “De koning kan afzijdig blijven bij de kabinetsformatie” (25 oktober 2017) op nrc.nl

Macron staat voor onze aanpak: tegenstellingen niet aanzetten maar overbruggen. Hier gebeurt het binnen zijn eigen partij, maar het lijkt op hoe het in ons coalitieland gaat.

Weblink bron
Peter Vermaas
 “‘Je moet vaak naar Parijs om mee te praten over Europa’” (4 juli 2017) op nrc.nl


gesco

afkorting van gesubsidieerd contract (Vlaanderen)

een arbeidsrechtelijk statuut voor werknemers bij de Vlaamse overheid, een instelling van openbaar nut en een vereniging zonder winstoogmerk (vzw) die een sociaal, humanitair of cultureel doel nastreeft.

In de cultuurcommissie van het Vlaams Parlement heeft minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA) gezegd dat hij acht socioculturele verenigingen dan toch volgens afspraak blijft ondersteunen. Vorige maand had hij in stilte hun gesco-toelage voortijdig stopgezet.

Weblink bron
gse
 “Jambon zet subsidies acht organisaties toch niet voortijdig stop” (30/04/2020), De Standaard


oorlogshitser

Leenvertaling van Duits Kriegshetzer, voor het eerst aangetroffen in 1917 of 1918, voor een vindplaats, zie hieronder.

samenstelling van oorlog zn en hitser zn met het invoegsel -s- .

Eerstgenoemde, die bekwamer is dan de meeste leden van zijn huis, was de laatste jaren de ziel van de pan-Slavische beweging, de oorloghitser tegen Duitschland, die ook deelnam aan de Fransche intriges in Lotharingen.

Het Officieele Nieuws, in het Westen in: Haagsche courant (17-05-1918), A. Sijthoff jr., 's-Gravenhage, p. 2 op Delpher.nl


Kriegshetzer

samenstelling van Krieg zn en Hetzer zn met het invoegsel -s- , aangetroffen sinds 1848.

der Kriegshetzer (nominative singular)
die Kriegshetzer (nominative plural)
des Kriegshetzers (genitive singular)
der Kriegshetzer (genitive plural)
dem Kriegshetzer (dative singular)
den Kriegshetzern (dative plural)
den Kriegshetzer (accusative singular)
die Kriegshetzer (accusative plural)

Bloß die Kriegshetzer sind noch anderer Meinung, denn sie fordern das römische Volk, Venedig auf mit Geld zu unterstützen.

Slechts de oorlogshitsers hebben een andere mening, want zij roepen het Roomse volk op, Venetië met geld te ondersteunen.

Italien in: Der Volksbote für den Bürger und Landmann, No. 146 (21.09.1848), München, p. 4 op digipress.digitale-sammlungen.de


governmenttake

deel van de verkoopsprijs van een product dat naar de overheid gaat (in Suriname)

De regering gaat de governmenttake op diesel niet verminderen of afschaffen....President Chan Santokhi is tijdens de persconferentie van de regering donderdag nader ingegaan op de verhoogde governmenttake. De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) heeft gevraagd om af te zien van het overheidsaandeel in de verkoopprijs van diesel.

Weblink bron “Regering handhaaft governmenttake op diesel” (25 Sep), Starnieuws


irredentisme

Ontleend aan Italiaans irredentismo, vernederlandst met het achtervoegsel -isme, afgeleid van Italia irredenta “het onbevrijde deel van Italië”, in de Nederlandse pers voor het eerst opgetekend in 1881, zie voor een vindplaats hieronder.

[2] Ook in een niet-Italiaanse context, aangetroffen vanaf 1885, zie vindplaats hieronder.

het streven van Italiaanse nationalisten om alle gebieden waar een Italiaanstalige bevolkingsgroep woonachtig is, deel te laten uitmaken van de staat Italië.

De pogingen om te Triëst het vijftigjarig bestaan der vereeniging met Oostenrijk feestelijk te vieren, zullen mislukken, daar het „Irredentisme” der Italianen in die stad te veel wortel heeft geschoten, om een eenigszins uitgebreide deelneming aan het Triëst-Oostenrijksch feestte kunnen verwachten.

Verspreide berichten in: Het vaderland, ’s-Gravenhage (05-02-1881), M. Nijhoff etc. / C.A. van Reyn, ’s-Gravenhage, p. 1 op Delpher.nl

politieke stroming in een land die de inlijving van eerder afgestane territoria of gebieden met eenzelfde bevolkingsgroep nastreeft.

en vele Rumeniers zijn naar Rumenië uitgeweken,waar zij eene vereeniging hebben opgericht tot verlossing van het „onbevrijde" Rumenië en onlangs eene proclamatie uitvaardigden, die geene middelen ongeoorloofd noemde, niet tegen brandstichting en sluipmoord opzag, om tot de vereeniging te geraken van Zevenbergen met Rumelië. De zaak is onderzocht, de belhamels zijn gevat, men zegt dat in Rumenië zelf niet aan irredentisme wordt gedaan, maar met dat al is er iets grappigs in, wanneer men in Hongarije ziet aansporen tot belooning van Rumenië, terwijl uitbreiding van dit land alleen in het noorden voor de hand zou liggen.

De toestand op het Balkan- Schiereiland. WEENEN, 4 Oct. (Part. Corr.) in: Algemeen Handelsblad (08-10-1885), P. den Hengst en Zoon, Amsterdam, p. 5 op Delpher.nl


stasi

inlichtingendienst en veiligheidsdienst in de voormalige DDR die zich echter voornamelijk bezig hield met het uitoefenen van sprionage en terreur onder de eigen bevolking

Als oprichter en minister van Staatssicherheit (Stasi) (1957-1989) en Stasigeneraal was Erich Mielke medeverantwoordelijk voor de repressie in de DDR, alsmede voor het repressieve klimaat


staatsideologie

samenstelling van staat zn en ideologie zn met het invoegsel -s-

enige ideologie die de staat aanhangt en tolereert


kaltstellen

van Duits kaltstellen ww , voor het eerst aangetroffen in 1916 (in een Duitse politieke context), zie hieronder.

stelde kalt (past)
kaltgesteld (past participle)
stellte kalt (past)
kaltgestellt (past participle)

monddood maken, m.n. de (politieke of culturele) invloed van iemand verminderen dan wel elimineren

De krant wilde de man met ongemakkelijke standpunten kaltstellen.

⧖ Eerst tien jaren later is de brief van 10 December 1858 aan Malwine bekend geworden, n.l. in Hesekiel's ‘Buch vom Grafen Bismarck (1868)’, maar de spraakmakende gemeente in Duitschland heeft er toen ook terstond de hand op gelegd. Kaltstellen doet men iemand, als men hem tijdelijk of voorgoed uit zijn kring van politieken invloed verwijdert en aldus machteloos maakt.

Arnoldus Wilhelmus Stellwagen
 Gevleugelde woorden van Bismarck in: Onze Eeuw , Jaargang 16 (1916), De erven F. Bohn, Haarlem, p. 261 op www.dbnl.org


doodscommando

samenstelling van dood zn en commando zn met het invoegsel -s-
**[1] ad hoc samenstelling, voor het eerst aangetroffen in 1913, zie vindplaats hieronder.
**[2],[3] aangetroffen sinds de jaren '40, waarschijnlijk als toespeling op de veelgehoorde Duitse eufemistische term Sonderkommando tijdens de bezettingstijd

Meestal stalen zij niet direct, maar wie goeie vriendjes met hen wilde blijven, die stopte de Stubendienst allerlei dingen toe, die hen van thuis gestuurd werden. Je had alle reden om goeie vrienden te blijven met de Stubendienst en de blokoudste, want zij konden je veel kwaad doen en in het andere geval veel goeds doen. Als bijvoorbeeld een blokoudste je weg wilde hebben, verdween je met het eerste de beste slechte transport naar een doods-commando ....

L.J. van Looi
 Het „kleine kamp" van Buchenwald in: Vrije gedachten (30-06-1945), Centrum van oud-illegale sociaal-democraten (C.I.), Amsterdam, p. 4

een (para)militaire groepering die door een bepaalde organisatie of regering om politieke redenen gevormd wordt om tegenstanders en ongewenste personen om te brengen

Terwijl Juliana en Bernhard de Borobúdur bezichtigden, zaten er tienduizenden Indonesische patriotten vast in concentratiekampen, zoals op het eiland Buru. Zelfs vandaag de dag vallen ieder jaar duizenden Indonesiërs ten slachtoffer aan de paramilitaire eenheden van Suharto, die de twijfelachtige naam van ‘doodscommando's’ dragen.

Willem Oltmans
 “Willem Oltmans in gesprek met Desi Bouterse” (1984), Jan Mets, Amsterdam, ISBN 90 70509 15 6, p. 102


jakobiet

afleiding van Jacobus met het achtervoegsel -iet

aanhanger van Jacobus II van Engeland of van zijn zoon Bonnie Prince Charlie

De Schotse Hooglanders willen met hun ”Bonnie Prince Charlie”, ofwel Karel III, een greep naar de macht doen. In deze opstand van de jakobieten tegen het Britse leger komen de zonen Kerr om. Wat zal het lot van de vrouwen zijn?

Weblink bron
Anne-Minke Hakvoort
 “Roman van Liz Curtis Higgs varieert op thema ”Naomi en Ruth”” (13 september 2011), Reformatorisch Dagblad


jakobijn

revolutionair republikein in het Frankrijk van vlak na de Franse revolutie

Omdat hij zijn politieke geestverwanten, de monarchisten, in zijn penibele situatie graag zo dicht mogelijk bij zich had, om ze als dat nodig was bij wijze van spreken even aan te kunnen raken, kwamen zij aan de rechterkant van het parlement te zitten, de revolutionaire republikeinen (Jakobijnen) bijgevolg links. Deze links-rechtsindeling is in grote lijnen in alle parlementen zo blijven bestaan. Rechts zitten de behoudende partijen, links de progressieve.

Weblink bron
dr. Bart Jan Spruyt
 “Alleen zwaard van de Geest kan toverstokje van secularisme verbreken” (16 april 2011), Reformatorisch Dagblad

Historicus H. te Velde, hoogleraar in Groningen, noemde deze ongewone vorm van liberalisme zaterdag in de Volkskrant Frans of ”jakobijns”. „Na de Franse revolutie zeiden de jakobijnen: het volk is eeuwenlang onmondig gehouden door de adel, de kerk en andere boze machten. Daarom moet het volk door de staat in de goede richting worden geleid. De staat moet mensen dwingen om vrij te zijn.”

Weblink bron
Peter van Olst
 “Hirsi Ali keert even invloedrijk terug” (17 januari 2005), Reformatorisch Dagblad


desinformatiecampagne

samenstelling van desinformatie zn en campagne zn

campagne die vooral wordt opgezet om desinformatie te verspreiden

Stemcomputerleverancier eist 1,3 miljard dollar van Trump-advocaat Giuliani wegens "virale desinformatiecampagne".

Ook de tabaksindustrie heeft zich lang schuldig gemaakt aan het liegen over belangrijke kennis: die industrie was al in de jaren vijftig op de hoogte van de gezondheidsproblemen die sigaretten veroorzaken, maar gaf vervolgens miljoenen euro’s uit aan desinformatiecampagnes die het tegenovergestelde beweerden.


Kamerdelegatie

samenstelling van Kamer en en delegatie zn

afvaardiging bestaand uit een groep parlementariërs die een van de twee Kamers van de Staten-Generaal uit zijn midden heeft aangewezen

Een Kamerdelegatie heeft de afgelopen vier dagen een bezoek gebracht aan de Nederlandse militairen in Mali. Dat liet de Tweede Kamer gisteravond laat weten. De zes defensiespecialisten lieten zich op het Nederlandse kamp in Gao en in de hoofdstad Bamako bijpraten over de missie in het Afrikaanse land.

Weblink bron “Kamerdelegatie op bezoek bij Nederlandse militairen in Mali” (21 oktober 2014) op nrc.nl

Hij vindt wel dat leden van Kamerdelegaties in het buitenland zich moeten realiseren dat ze 24 uur lid van de delegatie en ambassadeur van Nederland zijn en zich dienovereenkomstig dienen te gedragen.

Weblink bron “Klacht over gedrag SP'er Van Bommel” (22 september 2007) op parool.nl

afvaardiging bestaand uit een groep parlementariërs die de Kamer van volksvertegenwoordigers uit zijn midden heeft aangewezen

De Parlementaire Overlegcommissie heeft twee voorzitters, de ene uit de Kamerdelegatie en de andere uit de Senaatsdelegatie.

Weblink bron
Dienst Juridische Zaken en Parlementaire Documentatie van de Kamer van volksvertegenwoordigers
 “De actiemiddelen van de Kamerleden in vraag en antwoord” (juni 2019), p. 27 punt 33


Kamerlidmaatschap

samenstelling van Kamer en en lidmaatschap zn

Deze Tweede Kamerverkiezingen zouden we ons niet alleen moeten amuseren met de regenboog van karakters en debatten, maar het ook over de zwakke positie van het Kamerlidmaatschap zelf moeten hebben.

Weblink bron
Rosanne Hertzberger
 “Het Kamerlidmaatschap moet tanden krijgen” (27 februari 2021) op nrc.nl

Wie zitten er de komende vier jaar in de senaat? Hoeveel petten hebben ze op naast hun Kamerlidmaatschap?

Weblink bron
Emilie van Outeren e.a.
 “Alles wat je wilt weten over de nieuwe leden van de Eerste Kamer” (26 mei 2015) op nrc.nl


Kamerzetel

Voor de letterlijke betekenis "zitplaats in de vergaderzaal van een parlement" is "Kamerbank(je)" gangbaar.

De briefstemmen van ongeveer 65.000 zeventigplussers zijn niet meegeteld voor de Tweede Kamerverkiezingen van vorige maand. (…) Het gaat om 6 procent van het totaal uitgebrachte stemmen per post, goed voor ongeveer één Kamerzetel.

Weblink bron “‘65.000 briefstemmen van zeventigplussers niet meegeteld’” (9 april 2021) op nrc.nl

Indien het verkiezingsresultaat van zondag hetzelfde zou zijn als de peiling van VRT en De Standaard van afgelopen vrijdag, dan zou de N-VA er 16 Kamerzetels bij krijgen.

Weblink bron “N-VA wint 16 Kamerzetels op basis van peiling” (7 juni 2010) op hln.be


Kamer

leenvertaling van Frans Chambre, kamer zn "onderdeel van een orgaan dat over bepaalde zaken uitspraken doet", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.N, in de betekenis "deel van het wetgevend lichaam" aangetroffen vanaf 1798
**[1.1] (verkorting) van Tweede Kamer
**[1.2] (verkorting) van Eerste Kamer
**[1.3] (verkorting) van Kamer van volksvertegenwoordigers
**[2] (verkorting) van Kamer van Koophandel

Als soortnaam wordt kamer ook in de politieke of economische betekenis met een kleine letter geschreven. De meervoudsvorm "Kamers" is alleen van toepassing als benaming voor specifiek benoemde kamers gezamenlijk.

benaming voor een deel van het parlement

De grondwettelijke informatieplicht voor het kabinet zou ruimer kunnen – de Kamer wenst het, de tamelijk unieke publicatie van de ministerraadnotulen laat zien dat het kabinet er niet benauwd voor is.

Weblink bron “Een nieuwe bestuurscultuur willen is nog iets anders dan er ook een realiseren” (8 mei 2021) op nrc.nl


kabinetsattaché

samenstelling van kabinet zn en attaché zn met het invoegsel -s-

medewerker van een ministerieel kabinet, in rang onder kabinetsadviseur

VLD-lijsttrekker Sas van Rouveroij is eerste schepen en krijgt de bevoegdheid over haven en innovatie, ook al een nieuwigheid. Tot slot valt op dat de stad Gent er een schepen bij krijgt. "Het nieuwe gemeentedecreet maakt het mogelijk de OCMW-voorzitter op te nemen in het college", zegt Patrick Boes, kabinetsattaché van Daniël Termont, de nieuwe burgemeester van Gent. "Vanaf 2012 is dat verplicht, maar wij hebben hierop al geanticipeerd".

Weblink bron “Gent krijgt eerste allochtone schepen ooit” (11/10/2006), De Standaard

Mijn conclusie is dat ik als klokkenluider werd geliquideerd omdat ik het aandurfde de directeur Projecten, van wie algemeen bekend is dat die een hechte vriendschappelijke band heeft met de voorzitter van de raad van bestuur (SP.A-schepen Sven Taeldeman, red.) en zijn kabinetsattaché, te beschuldigen van overtredingen en onregelmatigheden met mogelijks strafrechtelijke dimensies en ik bovendien niet bereid was die onder de mat te vegen’, zo schreef hij in een bijna tweehonderd pagina’s tellend dossier dat hij naar de gemeenteraadsleden stuurde.

Weblink bron
Jan-Frederik Abbeloos
 “‘Willen zelf dat dit volledig uitgeklaard wordt’” (23/05/2018), De Standaard

Ook was ze in 1999 korte tijd kabinetsattaché van toenmalig viceminister-president in de Vlaamse Regering Steve Stevaert en van 1999 tot 2003 kabinetsattaché en daarna adviseur van federaal minister Johan Vande Lanotte.

Weblink bron “Caroline Gennez” (geraadpleegd 14 mei 2021), Wikipedia


Mammoetwet

samenstelling van mammoet zn en wet zn , beeldspraak van het Tweede Kamerlid A. Roosjen verwijzend naar de in zijn ogen te grote omvang van de regeling, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

algemene regels die de wetgever in 1963 heeft vastgesteld om het onderwijs dat direct na het basisonderwijs wordt gevolgd ingrijpend te hervormen

In feite is er sinds de Mammoetwet in 1968 op een ongelofelijke manier gesold met ons onderwijs.

Weblink bron
H.J.A. Hofland
 “Wortels van de crisis” (12 december 2012) op nrc.nl


ევროკომისია

ka-ევროკომისია.ogg


คณะกรรมาธิการยุโรป

th-คณะกรรมาธิการยุโรป.ogg


欧洲联盟委员会

zh-欧洲联盟委员会.ogg


Statenverkiezing

samenstelling van Staten en en verkiezing zn

Ook wanneer het gaan om een specifieke verkiezing wordt toch vaak de meervoudsvorm "Statenverkiezingen" gebruikt, omdat er historisch gelijktijdig afzonderlijke verkiezingen voor een of meer zetels in de Staten werden gehouden.

stemming waarbij de inwoners van een provincie hun volksvertegenwoordiging kiezen
De op die manier gekozen statenleden kiezen op hun beurt weer de leden van de senaat in het nationale parlement.

Ongelukkig is ook dat de Eerste Kamer op een archaïsche wijze, namelijk getrapt, wordt gekozen. Dat maakt voor kiezers een positieve keuze bij de Statenverkiezing erg lastig.

Weblink bron
Bert van den Braak
 “Opheffen onjuist – en kan ook niet” (19 maart 2007) op nrc.nl

stemming waarbij de inwoners hun volksvertegenwoordiging kiezen

De ruim 115.000 oproepkaarten voor de Statenverkiezing van maart zijn onderweg.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Ruim 115.000 oproepkaarten verkiezingen onderweg.” (23 februari 2021) op curacao.nu

stemming waarbij de inwoners hun volksvertegenwoordiging kozen

Met het resultaat van deze Statenverkiezing voor ogen zal menig PAR-aanhanger hebben teruggedacht aan de breuk in de partij, zo'n drie jaar geleden.

Weblink bron
Guido de Vries
 “Vorming kabinet Antillen een lastige puzzel” (3 februari 1998) op nrc.nl


Ủy ban châu Âu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/vi-Ủy ban châu Âu.ogg


Ευρωπαϊκή Επιτροπή

el-Ευρωπαϊκή Επιτροπή.ogg


Європейська комісія

uk-Європейська комісія.ogg


Еўрапейская камісія

be-Еўрапейская камісія.ogg


Европска комисија

mk-Европска комисија.ogg


Европска комисија

sr-Европска комисија.ogg


Европейска комисия

bg-Европейска комисия.ogg


Европейская комиссия

ru-Европейская комиссия.ogg

nl-Европейская_комиссия-ru-name-U5T8BSeM


Եվրոպական հանձնաժողով

hy-Եվրոպական հանձնաժողով.ogg

nl-Եվրոպական_հանձնաժողով-hy-name-U5T8BSeM


אייראפעאישע קאמיסיע

yi-אייראפעאישע קאמיסיע.ogg


הנציבות האירופית

he-הנציבות האירופית.ogg


اروپايي کمېسیون

ps-اروپايي کمېسیون.ogg


المفوضية الأوروبية

ar-المفوضية الأوروبية.ogg


کمیسیون اروپا

fa-کمیسیون اروپا.ogg


ইউরোপীয় কমিশন

bn-ইউরোপীয় কমিশন.ogg


ஐரோப்பிய ஆணையம்

ta-ஐரோப்பிய ஆணையம்.ogg


유럽 집행위원회

ko-유럽 집행위원회.ogg


Senterpartiet

de naam van een Noorse politieke partij, opgericht in 1920 als Bondepartiet (1920-1959)

Fem ordførere fra Senterpartiet er nominert til årets ordførerpris 2011.

Vijf burgemeesters van de (Noorse) Centrumpartij zijn 2011 genomineerd voor de jaarlijkse burgemeesterprijs.