Veiligheidsraad

samenstelling van veiligheid zn en raad zn met het invoegsel -s-

Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara

orgaan van de Verenigde Naties met als primaire verantwoordelijkheid ...

Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

Цолъарал Миллатазул ГІуцІцІиялъул ХІинкъибукІунгутІиялъул Мажлис

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası

Consell de Seguretat de les Nacions Unides

Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj

Consello de Seguridade das Nacións Unidas

Az Egyesült Nemzetek Szervezete Biztonsági Tanácsa

Dewan Keamanan Perserikatan Bangsa-Bangsa

Consiglio di sicurezza delle Nazioni Unite

Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі

ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អង្គការសហប្រជាជាតិ

Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen

Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu

Conselh de Securitat de las Nacions Unidas

Birlashgan millatlar tashkilotining xavfsizlik kengashi

Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych

Савет безбедности Организације уједињених нација

Bezpečnostná rada Organizácie Spojených národov

Consejo de Seguridad de las Naciones Unidas

Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa

Ibhunga lezokhuseleko leZizwe eziManyeneyo

orgaan van de Verenigde Naties met als primaire verantwoordelijkheid het handhaven van de internationale veiligheid en vrede

Teheran beloofde eerder voor 22 augustus te reageren op de concessies die westerse landen hebben aangeboden in ruil voor bevriezing van de uraniumverrijking, maar de Veiligheidsraad besloot de reactie van Iran niet af te wachten en de resolutie door te zetten.


raadsfractie

samenstelling van raad en fractie met het invoegsel -s-

de gemeenteraadsleden van eenzelfde politieke partij


gemeenteraadslid

samenstelling van gemeenteraad en lid met het invoegsel -s-

Bent u nu gemeenteraadslid of raadsman?


onafhankelijkheidsstrijd

samenstelling van onafhankelijkheid en strijd met het invoegsel -s-

strijd om onafhankelijkheid in een gebied met de bedoeling een nieuwe staat te vestigen


vrijheidsstrijd

samenstelling van vrijheid en strijd met het invoegsel -s-

strijd voor de bevrijding of onafhankelijkheid van een gebied


vrouwenstrijd

samenstelling van vrouw en strijd met het invoegsel -en-

door vrouwen (en mannen ?) gevoerde strijd voor gelijke rechten van de vrouw zoals o.m. gevoerd door de suffragistes


beleidsruimte

samenstelling van beleid en ruimte met het invoegsel -s-

beleidsruimten (plural)
beleidsruimtes (plural)

ruimte (vrijheidsgraad) die een beleidsmaker heeft bij het uitzetten van zijn beleid


voogdijschap

afgeleid van voogdij met het achtervoegsel -schap

mandaat, uitgeoefend door de Verenigde Naties


graafschap

afgeleid van graaf met het achtervoegsel -schap

graafschappen (plural)
graafschapje (diminutive singular)
graafschapjes (diminutive plural)


Andesgemeenschap

samenstelling van Andes en en gemeenschap zn

een vrijhandelszone bestaande uit Bolivia, Colombia, Ecuador en Peru


stemgedrag

de manier van kiezen bij een stemming met name bij verkiezingen


staatsterrorisme

samenstelling van staat en terrorisme met het invoegsel -s-

terrorisme of terreur uitgeoefend door de staat zoals bijv. onder het bewind van Jozef Stalin en Adolf Hitler

In de twintigste eeuw zouden bijna 170 miljoen mensen door staatsterrorisme om het leven zijn gekomen


Gestapo

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘Duitse geheime politie’ voor het eerst aangetroffen in 1940

Afkomstig uit het Duits, afkorting van Geheime Staatspolizei

Duitse geheime politie tijdens het nazibewind die samen met de SS en de SD verantwoordelijk was voor het uitoefenen van de nationaalsocialistische staatsterreur


informador

Van het Spaanse informador, maar qua betekenis beïnvloed door het Nederlandse informateur.

Por ehempel, si dos partido tin un mayoria, y nan ta di acuerdo cu otro, e ora e tarea di e informador ta relativamente limita.

Bijvoorbeeld, wanneer twee partijen een meerderheid hebben en met elkaar akkoord gaan, is de taak van de informateur relatief beperkt.


переговоры

ru-переговоры.ogg

Россия готова начать переговоры с Украиной, но выставляет условия.

Rusland is bereid om onderhandelingen te beginnen met Oekraïne, maar het stelt wel voorwaarden.


diktatörlük

Afgeleid van diktatör met het achtervoegsel -lük.

land waar een dictatoriaal regime heerst


schatplichtig

Samenstellende afleiding van schat en plicht met het achtervoegsel -ig

schatplichtiger (uninflected comparative)
schatplichtigst (uninflected superlative)
schatplichtige (inflected positive)
schatplichtigere (inflected comparative)
schatplichtigste (inflected superlative)
schatplichtigs (partitive positive)
schatplichtigers (partitive comparative)

als staat verplicht zijnde om aan een andere staat schatting te betalen

Vaak dwong men zijn buren vaak eerst schatplichtig te worden, daarna volgde vazalschap of regelrechte annexatie.


sitting

Afkomstig van het Oudfranse zelfstandige naamwoord convocation, dat van de Latijnse zelfstandig-naamwoordsvorm convocationem (nominatief: convoacatio) komt, dat weer van het Latijnse werkwoord convocare komt

Engels zelfstandig naamwoord met het voorvoegsel con- en met het achtervoegsel -tion


independence

Afkomstig van het Franse zelfstandige naamwoord indépendance

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord independent met het voorvoegsel in- en met het achtervoegsel -ence


negeri

van het Sanskriet नगरी (nagari) "stad"'; vergelijk negara en nagari


поражение

ru-поражение.ogg

по-ра-же́-ни-е

В действительности Россия потерпела сокрушительное поражение в Украине.

In werkelijkheid heeft Rusland een vernietigende nederlaag geleden in Oekraïne.


samenspannen

spande samen (past)
samengespannen (past participle)
samen te spannen (active infinitive imperfect present)
hebben samengespannen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben samengespannen (active infinitive perfect present)
samengespannen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
samengespannen te zullen hebben (active infinitive perfect future)
samenspannend (imperfect participle)
samengespannen (past participle)
span samen (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
spannen samen (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
spannen samen (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
spannen samen (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
spanden samen (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
spanden samen (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
spanden samen (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen samenspannen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen samenspannen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen samenspannen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
samenspan (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspanden (subordinate-clause past)
samenspanden (subordinate-clause past)
samenspanden (subordinate-clause past)
heb samengespannen (perfect present first-person)
hebt samengespannen (perfect present second-person)
hebt samengespannen (perfect present second-person)
heeft samengespannen (perfect present second-person)
hebt samengespannen (perfect present second-person)
heeft samengespannen (perfect present third-person)
hebben samengespannen (perfect present first-person)
hebben samengespannen (perfect present second-person)
hebben samengespannen (perfect present third-person)
had samengespannen (perfect past first-person)
had samengespannen (perfect past second-person)
had samengespannen (perfect past second-person)
hadt samengespannen (perfect past second-person)
had samengespannen (perfect past third-person)
hadden samengespannen (perfect past first-person)
hadden samengespannen (perfect past second-person)
hadden samengespannen (perfect past third-person)
zal samengespannen hebben (perfect future first-person)
zal samengespannen hebben (perfect future second-person)
zult samengespannen hebben (perfect future second-person)
zult samengespannen hebben (perfect future second-person)
zal samengespannen hebben (perfect future second-person)
zult samengespannen hebben (perfect future second-person)
zal samengespannen hebben (perfect future third-person)
zullen samengespannen hebben (perfect future first-person)
zullen samengespannen hebben (perfect future second-person)
zullen samengespannen hebben (perfect future third-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional first-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional third-person)
zouden samengespannen hebben (perfect conditional first-person)
zouden samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zouden samengespannen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt samengespannen (impersonal passive present imperfect)
er is samengespannen (impersonal passive present perfect)
er werd samengespannen (impersonal passive past imperfect)
er was samengespannen (impersonal passive past perfect)
er zal samengespannen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal samengespannen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou samengespannen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou samengespannen zijn (impersonal passive conditional perfect)

een groep bijeenbrengen om geheime, vaak verraderlijke, plannen te ontvouwen

Zij hadden tegen hun koning samengespannen en belandden op het schavot.


eurofoob

eurofobe (inflected positive)
eurofoobs (partitive positive)

Wat zal die lezer inmiddels ongelukkig zijn: die euro-woorden zijn overal, van eurofoob tot eurocraat en van eurostekker tot europarlement


eurofoob

iemand die angst heeft voor de Europese Unie or er althans een sterke afkeer van heeft

Wat een eurofoob is dat, zeg!


еврофобский

ru-еврофобский.ogg

ев·ро·фоб·ский

Это еврофобский сценарий.


русофобский

ru-русофобский.ogg

ру·со·фоб·ский


russofoob

русофобский

een sterke afkeer van of angst voor de Russen aan de dag leggend

russofobe (inflected positive)
russofoobs (partitive positive)

een sterke afkeer van de Russen aan de dag leggend

Dat was echt een russofobe opmerking.


russofoob

iemand die Russen haat of een sterke afkeer voor hen aan de dag legt

Tjonge, wat ben jij een russofoob!


zelfbesturend

zelfbesturender (uninflected comparative)
zelfbesturendst (uninflected superlative)
zelfbesturende (inflected positive)
zelfbesturendere (inflected comparative)
zelfbesturendste (inflected superlative)
zelfbesturends (partitive positive)
zelfbesturenders (partitive comparative)

in hoge mate voor de eigen wetgeving verantwoordelijk

Eind jaren dertig werd deels aan de wensen van de nationalisten voldaan en werd Birma/Myanmar een zelfbesturend protectoraat, onafhankelijk van India.


lik-op-stukbeleid

samenstelling van lik op stuk zn en beleid zn , waarbinnen het eerste deel als (samenkoppeling) met koppeltekens wordt geschreven; als samenstelling aangetroffen vanaf 1991 .

ˌlɪkɔpˈstʏɡbɛˌlɛit

beleid dat er op gericht is vrijwel onmiddellijk te straffen bij overtreding van de gestelde normen

Rond de jaarwisseling werd zoveel mogelijk lik-op-stukbeleid toegepast.


rebelleren

afgeleid van het Franse rebeller (met het achtervoegsel -eren)

rebelleerde (past)
gerebelleerd (past participle)
te rebelleren (active infinitive imperfect present)
zullen rebelleren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen rebelleren (active infinitive imperfect future)
hebben gerebelleerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gerebelleerd (active infinitive perfect present)
gerebelleerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gerebelleerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
rebellerend (imperfect participle)
gerebelleerd (past participle)
rebellere (subjunctive)
rebelleer (indicative imperfect present singular first-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular second-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular second-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular second-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular third-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular first-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular second-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular second-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular second-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular third-person)
rebelleerden (indicative imperfect past plural first-person)
rebelleerden (indicative imperfect past plural second-person)
rebelleerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular first-person)
zult rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen rebelleren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen rebelleren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen rebelleren (indicative imperfect future plural third-person)
zou rebelleren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou rebelleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) rebelleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt rebelleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou rebelleren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden rebelleren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden rebelleren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden rebelleren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gerebelleerd (perfect present first-person)
hebt gerebelleerd (perfect present second-person)
hebt gerebelleerd (perfect present second-person)
heeft gerebelleerd (perfect present second-person)
hebt gerebelleerd (perfect present second-person)
heeft gerebelleerd (perfect present third-person)
hebben gerebelleerd (perfect present first-person)
hebben gerebelleerd (perfect present second-person)
hebben gerebelleerd (perfect present third-person)
had gerebelleerd (perfect past first-person)
had gerebelleerd (perfect past second-person)
had gerebelleerd (perfect past second-person)
hadt gerebelleerd (perfect past second-person)
had gerebelleerd (perfect past third-person)
hadden gerebelleerd (perfect past first-person)
hadden gerebelleerd (perfect past second-person)
hadden gerebelleerd (perfect past third-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future first-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zult gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zult gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zult gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future third-person)
zullen gerebelleerd hebben (perfect future first-person)
zullen gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zullen gerebelleerd hebben (perfect future third-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gerebelleerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gerebelleerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gerebelleerd (impersonal passive present imperfect)
er is gerebelleerd (impersonal passive present perfect)
er werd gerebelleerd (impersonal passive past imperfect)
er was gerebelleerd (impersonal passive past perfect)
er zal gerebelleerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gerebelleerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gerebelleerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gerebelleerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

~ tegen tegen het heersende gezag in opstand komen

In de provincie Donetsk rebelleerden opstandelingen tegen de Oekraïense regering.


volkenrecht

samenstelling van volk en recht met het invoegsel -en-

De rechtshandhaving van het volkenrecht is vaak een groot probleem.

De in 2013 overleden NRC-columnist J. L. Heldring zou er waarschijnlijk om geglimlacht hebben: het woensdag door Clingendael gepresenteerde onderzoek naar de effectiviteit van de Nederlandse vertegenwoordiging in de EU. Dit in opdracht van de Tweede Kamer geschreven rapport bevestigt tot op zekere hoogte wat hij regelmatig betoogde, namelijk dat ons buitenlands beleid al zeker een eeuw lang een aantal constanten vertoont.
Daartoe behoorden volgens Heldring onder meer een moralistische toon en een uit legalisme voortkomend respect voor volkenrecht.


folksaksje

… mar in folksaksje sjogge hja gjin nut yn.

… maar in volksoptreden zien ze geen nut.


volksactie

samenstelling van volk en actie met het invoegsel -s-

Een volksactie kan snel door provocaties uit de hand lopen.


kirkeminister

Samenstelling van de Deense zelfstandige naamwoorden kirke en minister

Minister van Eredienst, Minister van Religie


kirkeministerie

Samenstelling van de Deense zelfstandige naamwoorden kirke en ministerie

Ministerie van Eredienst, Ministerie van Religie


kirkeministerium

Samenstelling van de Deense zelfstandige naamwoorden kirke en ministerium


kirkefyrste

Samenstelling van de Deense zelfstandige naamwoorden kirke en fyrste


kirkemagt

Samenstelling van de Deense zelfstandige naamwoorden kirke en magt


kirkepolitisk

Samenstelling van het Deense zelfstandige naamwoord kirke en het Deense bijvoeglijke naamwoord politisk met het achtervoegsel -isk


separatist

afgeleid van separaat met het achtervoegsel -ist

iemand die zich ergens van wil afscheiden (streeft naar separatisme van iets)

De Baskische separatisten beschikten gelukkig niet over raketten om passagiersvliegtuigen omlaag te schieten

Catalaanse separatisten staken portretten van de koning in brand tijdens zijn bezoek aan de regio


separatista

separatist; iemand die zich ergens van wil afscheiden (streeft naar separatisme van iets)


vakbondsbestuurder

samenstelling van vakbond en bestuurder met het invoegsel -s-

vakbondsbestuurders (plural)
vakbondsbestuurdertje (diminutive singular)
vakbondsbestuurdertjes (diminutive plural)


zelfbestuurder

zelfbestuurders (plural)
zelfbestuurdertje (diminutive singular)
zelfbestuurdertjes (diminutive plural)

aanduiding voor de vier Javaanse vorsten die, onder streng toezicht van een Nederlandse gouverneur, regeerden over een keizerrijk, koninkrijk of prinsdom op Java. (tot 1945)


Stadtverordnetenversammlung

Samenstelling van de Duitse zelfstandie naamwoorden Stadtverordnete (meervoud) en Versammlung met het voorvoegsel ver-, met het invoegsel -n- en met het achtervoegsel -ung

die Stadtverordnetenversammlung (nominative singular)
die Stadtverordnetenversammlungen (nominative plural)
der Stadtverordnetenversammlung (genitive singular)
der Stadtverordnetenversammlungen (genitive plural)
der Stadtverordnetenversammlung (dative singular)
den Stadtverordnetenversammlungen (dative plural)
die Stadtverordnetenversammlung (accusative singular)
die Stadtverordnetenversammlungen (accusative plural)

Die Stadtverordnetenversammlung ist das oberste Organ der Stadt.

De gemeenteraad is het hoogste orgaan van de stad.

Am Donnerstag, den 16. November 1905, findet eine Stadtverordnetenversammlung statt.

Op donderdag 16 november 1905, vindt een gemeenteraadsvergadering plaats.


kalifaat

afgeleid van kalief met het achtervoegsel -aat

kalifaten (plural)
kalifaatje (diminutive singular)
kalifaatjes (diminutive plural)

Twee Nederlandse gezinnen zijn naar Syrië vertrokken om zich te vestigen in het kalifaat van de terreurbeweging Islamitische Staat.


kalief

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘titel van de opvolgers van Mohammed’ voor het eerst aangetroffen in 1462

kaliefen (plural)
kaliefje (diminutive singular)
kaliefjes (diminutive plural)

wereldlijk opvolger van de profeet Mohammed, vooral van betekenis in de soennitische moslimgemeenschap.


kraakbeweging

kraakbewegingen (plural)
kraakbeweginkje (diminutive singular)
kraakbeweginkjes (diminutive plural)

tamelijk anarchistische groep mensen die zich bezighoudt met het kraken van leegstaande panden

De Nederlandse kraakbeweging ziet voor zichzelf als belangrijkste functie het tegengaan van woningnood en speculatie.


gedoogbeleid

overheidsbeleid waarbij in principe illegale activiteiten, binnen zekere grenzen worden toegelaten


zelfbestuur

systeem waarin men zelf het beleid bepaalt en zelf de eigen wet- en regelgeving maakt

Turkse Koerden streven naar zelfbestuur.


zetelroof

zetelroven (plural)
zetelroofje (diminutive singular)
zetelroofjes (diminutive plural)

het behoud van de eigen zetel in een parlement na het verlaten van de fractie

Geert Wilders werd door Jozias van Aartsen beschuldigd van zetelroof, omdat hij zijn zetel te danken had aan de VVD-fractie waar hij toe behoorde en weigerde deze aan zijn voormalige partij af te staan.


eilandbestuur

eilandbesturen (plural)
eilandbestuurtje (diminutive singular)
eilandbestuurtjes (diminutive plural)


gemeentebestuur

gemeentebesturen (plural)
gemeentebestuurtje (diminutive singular)
gemeentebestuurtjes (diminutive plural)

gemeentelijk bestuur (bestaande uit gemeenteraad, burgemeester en wethouders)


partijbestuur

partijbesturen (plural)
partijbestuurtje (diminutive singular)
partijbestuurtjes (diminutive plural)


polderbestuur

polderbesturen (plural)
polderbestuurtje (diminutive singular)
polderbestuurtjes (diminutive plural)

bestuur van een polder (door een college)


provinciebestuur

provinciebesturen (plural)
provinciebestuurtje (diminutive singular)
provinciebestuurtjes (diminutive plural)


sectiebestuur

sectiebesturen (plural)
sectiebestuurtje (diminutive singular)
sectiebestuurtjes (diminutive plural)


stadsbestuur

samenstelling van stad en bestuur met het invoegsel -s-

stadsbesturen (plural)
stadsbestuurtje (diminutive singular)
stadsbestuurtjes (diminutive plural)

bestuur van een stad (gemeenteraad, burgemeester en wethouders)


bestuurlijk

afgeleid van bestuur (stam van het werkwoord besturen) met het achtervoegsel -lijk

bestuurlijker (uninflected comparative)
bestuurlijkst (uninflected superlative)
bestuurlijke (inflected positive)
bestuurlijkere (inflected comparative)
bestuurlijkste (inflected superlative)
bestuurlijks (partitive positive)
bestuurlijkers (partitive comparative)

Bestuurlijke verantwoordelijkheid wordt een steeds belangrijker thema bij de benoeming van bestuursleden.


bestuursapparaat

samenstelling van bestuur en apparaat met het invoegsel -s-

bestuursapparaten (plural)
bestuursapparaatje (diminutive singular)
bestuursapparaatjes (diminutive plural)

het totaal aan personen, instanties en systemen die nodig zijn voor het bestuur


bestuurscollege

samenstelling van bestuur en college met het invoegsel -s-

college (groep personen) dat leiding geeft


bestuurslaag

samenstelling van bestuur en laag met het invoegsel -s-

bestuurslagen (plural)
bestuurslaagje (diminutive singular)
bestuurslaagjes (diminutive plural)

de afdeling van een organisatie die zich met het bestuur bezighoudt.

De bovenste bestuurslaag van een bedrijf heeft een 'high performance' middenmanagement nodig.


artikeltwaalfgemeente

Samenstelling van artikel, twaalf en gemeente

artikeltwaalfgemeentes (plural)
artikeltwaalfgemeenten (plural)
artikeltwaalfgemeentetje (diminutive singular)
artikeltwaalfgemeentetjes (diminutive plural)

wegens financieel wanbeleid op grond van artikel twaalf van de Gemeentewet onder curatele gestelde gemeente


(samenkoppeling) van artikel 12 en gemeente


fusiegemeente

fusiegemeenten (plural)
fusiegemeentes (plural)
fusiegemeentetje (diminutive singular)
fusiegemeentetjes (diminutive plural)

door samenvoeging van verschillende gemeenten of leefgemeenschappen ontstane gemeente


grensgemeente

grensgemeenten (plural)
grensgemeentes (plural)
grensgemeentetje (diminutive singular)
grensgemeentetjes (diminutive plural)


overloopgemeente

samenstelling van overloop ww en gemeente

overloopgemeenten (plural)
overloopgemeentes (plural)
overloopgemeentetje (diminutive singular)
overloopgemeentetjes (diminutive plural)

een aan een grote stad grenzende gemeente waar mensen zich vestigen die in die stad geen huisvesting kunnen vinden


randgemeente

randgemeenten (plural)
randgemeentes (plural)
randgemeentetje (diminutive singular)
randgemeentetjes (diminutive plural)

gemeente waarvan het grondgebied grenst aan dat van een grote stad


risicogemeente

risicogemeenten (plural)
risicogemeentes (plural)
risicogemeentetje (diminutive singular)
risicogemeentetjes (diminutive plural)

gemeente waar de burgers een bepaald risico lopen bijv. t.a.v. hun veiligheid


stadsgemeente

samenstelling van stad en gemeente met het invoegsel -s-

stadsgemeenten (plural)
stadsgemeentes (plural)
stadsgemeentetje (diminutive singular)
stadsgemeentetjes (diminutive plural)

gemeente die uit (grotendeels) stedelijk gebied bestaat


gemeentebelasting

gemeentebelastingen (plural)
gemeentebelastinkje (diminutive singular)
gemeentebelastinkjes (diminutive plural)

een belasting die door de gemeente wordt geheven


gemeentehuis

gemeentehuizen (plural)
gemeentehuisje (diminutive singular)
gemeentehuisjes (diminutive plural)

gebouw waarin het gemeentebestuur (en soms de -administratie) gevestigd zijn.

Het gemeentehuis ligt aan het centrale marktplein.


spindokter

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘mediamanager die het nieuws manipuleert’ voor het eerst aangetroffen in 1997

spindoktoren (plural)
spindokters (plural)
spindoktertje (diminutive singular)
spindoktertjes (diminutive plural)

een adviseur of voorlichter van een politieke partij of een ambtsdrager die de opdracht heeft het beleid van zijn politieke opdrachtgever zo positief mogelijk te presenteren en te verdedigen of hem of haar daarin te coachen


jihadisme

afgeleid van jihad met het achtervoegsel -isme

extreme politieke ideologie, die gekenmerkt wordt door een streven om door middel van het voeren van een ‘heilige oorlog’ tegen alle 'ongelovigen' te voldoen aan de als goddelijke ervaren plicht om de islam over de wereld te verspreiden

deelnemers aan de cursus jihadisme worden verzocht hun bomvest pas te gebruiken als het cursusgeld volledig is voldaan


quarantainepolitiek

samenstelling van quarantaine en politiek

het geheel aan maatregelen om een land of organisatie in een isolement te plaatsen


Kaunty

Afkomstig van het Engelse zelfstandige naamwoord county

Duits: Bezirk, m, County, o
Engels: county, o


bikamerální

tweekamer-; met betrekking tot twee kamers


Ariër

afgeleid van ?? met het achtervoegsel -er

tijdens het nationaalsocialisme aanduiding van een lid van een fictieve (superieure) rasgroep en vervolgens verengd tot de betekenis: blanke niet-jood


Bataaf

iemand die de omwenteling in 1795 steunde

Dat het principe van een vertegenwoordigende democratie op gespannen voet leefde met het ideaal van de volkssoevereiniteit was elke Bataaf volkomen duidelijk.

Mart Rutjes
 De Staatsregeling van 1798 als maatschappelijk verdrag : De eerste Nederlandse grondwet en de politieke cultuur van de Bataafse Republiek, 1795-1801 in: De Achttiende Eeuw., jrg. 44 nr. 1 (2012), Uitgeverij Verloren, Hilversum, p. 78


Schtaat

Duits:
** [1]: Status, m, Zustand, m
** [2]: Stolz, m
** [3]: Staatenbund, m, Staatgemeinschaft, v
** [4]: Staat, m

Engels:
** [1]: state
** [2]: pride
** [3]: commonwealth
** [4]: stat

Missouri iss en Schtaat in de Schteets.

Missouri is een staat in de Verenigde Staten.


politieker

afgeleid van politiek met het achtervoegsel -er

politiekers (plural)
politiekertje (diminutive singular)
politiekertjes (diminutive plural)


verzelfstandiging

Naamwoord van handeling van verzelfstandigen met het achtervoegsel -ing

De verzelfstandiging van de woningcorporaties in de jaren negentig heeft kwalijke bijverschijnselen opgeleverd: megalomane ambities, grootschalige financiële speculatie, bestuurlijke zelfverrijking, fraude, omvangrijke schulden, en talloze onvoltooide bouwprojecten. Dat ondanks een trits aan toezichthouders


inconstitutioneel

afgeleid van constitutioneel met het ontkennend voorvoegsel in- of ontleend aan Frans inconstitutionnel; toen het woord eind 18e eeuw in zwang kwam, was de betekenis "in strijd met een juiste staatsinrichting", toen het normaal werd om die in een grondwet vast te leggen werd de huidige betekenis gangbaar

inconstitutioneler (uninflected comparative)
inconstitutioneelst (uninflected superlative)
inconstitutionele (inflected positive)
inconstitutionelere (inflected comparative)
inconstitutioneelste (inflected superlative)
inconstitutioneels (partitive positive)
inconstitutionelers (partitive comparative)

niet in overeenstemming met de constitutie (grondwet), ongrondwettig


provo

In de betekenis van ‘opstandige jongere’ voor het eerst aangetroffen in 1965

provo's (plural)
provootje (diminutive singular)
provootjes (diminutive plural)

beweging die midden jaren zestig van de twintigste eeuw in Nederland ontstond


verkiezingsbelofte

samenstelling van verkiezing en belofte met het invoegsel -s-

verkiezingsbeloften (plural)
verkiezingsbeloftes (plural)
verkiezingsbeloftetje (diminutive singular)
verkiezingsbeloftetjes (diminutive plural)

belofte die wordt gedaan voordat de verkiezingen plaats vinden.

Het nakomen van verkiezingsbeloftes blijft een zeldzame aangelegenheid onder politici temeer daar ze meestal onmogelijk gehonoreerd kunnen worden.

De Griekse regering is bereid daarvoor enkele verkiezingsbeloften "voorlopig" op te schorten, zei Varoufakis...


wereldverbeteraar

Leenvertaling van Duits Weltverbesserer, voor het eerst aangetroffen in 1775. In het Nederlands voor het eerst in het jaar 1805, zie vindplaats hieronder.

iemand die de wereld drastisch op de schop wil nemen.

Hoedt u vooral voor al te fanatieke wereldverbeteraars!!! (menigeen is als terrorist en moordenaar geëindigd)

Bij deze idéen, welke het Nieuwe Testament, in den persoon van JESUS, nader aan de verbeeldingskragt brengt, komt nog het derde, van een wereldverbeteraar, onder eene, de Joden gewoonlijke, benaaming van eenen MESSIAS of CHRISTUS.

Ludwig Georg Bekenn
 “De goddelijkheid des Christendoms, in zoo verre zij begrepen kan worden, (etc.)” (1805), J. van der Heij, p. 109 op delpher.nl


maffiastaat

maffiastaten (plural)
maffiastaatje (diminutive singular)
maffiastaatjes (diminutive plural)

Amerikaanse diplomaten noemen Rusland "praktisch een maffiastaat", die draait rond het leiderschap van premier Vladimir Poetin

Sinds de ‘criminele revolutie’ in jaren negentig is Rusland een maffiastaat. Het is in het belang van Oekraïne én van Rusland dat die maffiastaat wordt vernietigd, zegt Aleksandr Skorobogatov


novelle

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘kort prozaverhaal’ voor het eerst aangetroffen in 1864

novellen (plural)
novelles (plural)
novelletje (diminutive singular)
novelletjes (diminutive plural)

wijziging van een wetsvoorstel dat de Tweede Kamer al heeft aangenomen, maar de Eerste Kamer nog niet

De Eerste Kamer heeft geen recht van amendement, maar kan wel dreigen een wetsvoorstel af te stemmen als de regering niet met een novelle komt.


sociaaldemocratisch

samenstelling van sociaal en democratisch

sociaaldemocratischer (uninflected comparative)
sociaaldemocratische (inflected positive)
sociaaldemocratischere (inflected comparative)
sociaaldemocratischers (partitive comparative)

Borne, 61 jaar, was lang lid van de sociaaldemocratische Parti socialiste, tot ze in 2017 overstapte naar Macrons La République en Marche.

Weblink bron “Macron kiest ervaren Élisabeth Borne als premier, als tweede vrouw ooit” (16 mei 2020), NOS

En hij had hopelijk zowel geamuseerd als humoristisch verteld over de gevreesde sociaaldemocratische machtsovername in Saltsjôbaden.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


sociaaldemocratie

samenstelling van sociaal bn en democratie zn , aan elkaar geschreven volgens spellingregel 6.D

sociaaldemocratieën (plural)
sociaaldemocratietje (diminutive singular)
sociaaldemocratietjes (diminutive plural)
sociaal-democratie

politieke stroming die op democratische wijze binnen de bestaande maatschappelijke of politieke orde tot een samenleving met meer gelijkheid wil komen; binnen de de bredere socialistische beweging de parlementair ingestelde variant, die bij voorbeeld door sociale wetgeving het kapitalisme geleidelijk wil hervormen


euro-

Een afleiding met dit voorvoegsel wordt met een hoofdletter geschreven, wanneer het het eerste woord van een zin is, of wanneer het een eigennaam is. Er is geen afzonderlijk voorvoegsel "Euro-".

Naast afleidingen met dit voorvoegsel zijn er ook samenstellingen met euro "Europese munteenheid".

geeft aan dat het door het tweede lid genoemde deel is van of betrekking heeft op de samenwerking in de Europese Unie

Europarlement, eurocommissaris


eurogebied

eurogebieden (plural)
eurogebiedje (diminutive singular)
eurogebiedjes (diminutive plural)

naam voor alle landen van de Europese Unie die de euro als munt hebben

De euro staat al enige tijd onder druk door het toenemende risico op een recessie in het eurogebied. Dit voedt de speculatie op de financiële markten dat de Europese Centrale Bank (ECB) voorzichtiger zal worden met het verhogen van de rente in de eurozone.

Weblink bron “Euro voor het eerst in twintig jaar precies evenveel waard als dollar” (12 juli 2022), NU.nl


Europarlement

afgeleid van parlement met het voorvoegsel euro-

Europarlements (possessive)
Europarlementen (plural)


Europarlementariër

afgeleid van parlementariër met het voorvoegsel euro-

gekozen volksvertegenwoordiger in het Europees Parlement

Na afloop van het debat riepen verontwaardigde Europarlementariërs op tot een onderzoek naar de verspreiding van Russische propaganda in het Europees Parlement.

Zo verbleef PVV-Europarlementariër André Elissen in 2017 op kosten van het Kremlin als ‘verkiezingswaarnemer’ in Moskou.


Bresident

Duits: [1-2]: Präsident, m
Engels: [1-2]: president


Regiering

Ontleend aan het Duitse woord Regierung zn , dat van het Duitse woord regieren ww komt, en evenzeer naamwoord van handeling van het Pennsylvania-Duitse werkwoord regiere ww met het achtervoegsel -ing

Die Leit in Brazil sin net so froh as ihre Regiering so viel Geld ausgewwe hot.

De mensen in Brazilië zijn niet zo blij dat hun regering zoveel geld heeft uitgegeven.


grexit

portmanteau van de Engelse woorden Greece en exit, (het is dus eigenlijk geen Nederlands maar Euro-newspeak)

Het fenomeen van een vertrek van Griekenland uit de eurozone en dus een terugkeer voor de Grieken naar een andere valuta

Wordt het niet langzamerhand tijd voor een grexit?


vrijhandelsverdrag

samenstelling van vrijhandel en verdrag met het invoegsel -s-

vrijhandelsverdragen (plural)
vrijhandelsverdragje (diminutive singular)
vrijhandelsverdragjes (diminutive plural)

"Vrijhandelsverdrag slecht voor gezondheid"


pact

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘overeenkomst’ voor het eerst aangetroffen in 1832

overeenkomst (tussen twee of meer soevereine staten)

Als de oprichters van Facebook, Instagram, Twitter en wat je allemaal nog meer hebt nou eens een pact sluiten. Een pact om Trump, Wilders, Poetin en andere vuilspuiters en mensenhaters onherroepelijk van de sociale media te verwijderen


Warschaupact

samenstelling van Warschau en pact , genoemd naar Warschaupact waar de deelnemende landen op 14 mei 1955 een verdrag sloten

ˈwɑrʃɑuˌpɑkt

militair bondgenootschap van het Oostblok ten tijde van de Koude Oorlog

Na de val van de Muur in 1989 moest de NAVO zich opnieuw aanpassen en werden landen van het voormalige Warschaupact lid.

Weblink bron
Michel Kerres
 “NAVO al vaker bijna dood maar weer opgekrabbeld” (2 december 2019) op nrc.nl

Als de contrarevolutie had gezegevierd, was Hongarije een westers land geworden, had in het ergste geval de hulp ingeroepen van de Amerikaanse troepen in de Bondsrepubliek en in ieder geval de socialistische defensiegemeenschap van het Warschaupact verlaten.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “1968, De grote eeuw deel 7” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044633535


ondemocratisch

Afgeleid van democratisch met het voorvoegsel on-

ondemocratischer (uninflected comparative)
ondemocratische (inflected positive)
ondemocratischere (inflected comparative)
ondemocratischers (partitive comparative)

De douane kon op zowel ondemocratische als iemands integriteit schendende wijze naar smokkelgeld zoeken.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


bipolární

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord polární met het voorvoegsel di-


VEU

De Zweedse afkorting voor Västeuropeiska unionen


Republikaaner

Duits: Republikaner, o
Engels: republican


bed-bad-en-broodregeling

(samenkoppeling) van de gelijkwaardige delen "bed, bad en brood", samengesteld met regeling

regeling waarbij de overheid zorgt voor basale noodopvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers

De partij is geen voorstander van de bed-bad-en-broodregeling en is bang voor een aanzuigende werking van asielzoekers.


konservative

/ kunˈsæɾʋɑtiːʋə /


wetsvoorstel

samenstelling van wet en voorstel met het invoegsel -s-

Gesetzesentwurf

door het parlement uitgaand voorstel tot wet

wetsvoorstellen (plural)
wetsvoorstelletje (diminutive singular)
wetsvoorstelletjes (diminutive plural)

een tekstvoorstel voor een nieuwe wet vervaardigd en ingediend door een of meer leden van de Kamer van Volksvertegenwoordigers / Tweede Kamer of de Senaat (Eerste Kamer)

Wiet kan volgens een nieuw wetsvoorstel voortaan alleen geteeld worden door kwekerijen die onder controle staan van de overheid


Senaat

naam van het hogerhuis van het parlement in moderne tweekamerstelsels, vaak met minder leden die minder vaak en minder direct worden gekozen dan het lagerhuis

niet-officiële benaming voor het hogerhuis van het parlement in moderne tweekamerstelsels


Big Brother

personificatie van de almachtige staat die alles van zijn burgers weet en in de gaten houdt en waarbij de burger geen enkele privacy meer heeft.

Het kabinet maakt weer kans op een Big Brother Award.


motie

Leenwoord uit het Engels of Frans, in de betekenis van ‘uitspraak in een vergadering’ voor het eerst aangetroffen in 1817

moties (plural)
motietje (diminutive singular)
motietjes (diminutive plural)

een middel waarmee een lid van een vergadering een discussiepunt, dat niet al op de agenda staat, voor kan leggen aan een vergadering

In Maastricht, bij het jaarlijkse congres tijdens de WK wielrennen, heeft de UCI een motie aangenomen om "pogingen om de pijnlijke aspecten van de wielergeschiedenis te exploiteren" te negeren.

Weblink bron “UCI ziet af van generaal pardon” (21-09-2012), NOS


syndicalisme

afgeleid van syndicaal met het achtervoegsel -isme

een politieke en economische ideologie die er naar streeft om industrie en regering onder controle van de vakbonden te brengen. De milde versie van het syndicalisme werd in de vroege twintigste eeuw overschaduwd door het revolutionaire anarcho-syndicalisme. Dit was het krachtigst in Spanje maar kwam ook in andere delen van de wereld voor.


kommunereform

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden kummune en reform met het voorvoegsel re-

/ kuˈmʉːnəɾəˈfɔɾm /

Stortinget har gitt tilslutning til å gjennomføre en kommunereform.

Het Noorse parlement Storting heeft de toestemming gegeven voor een gemeentehervorming door te voeren.


kommunesammenslåing

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden kummune en sammenslåing met het voorvoegsel sammen- en met het achtervoegsel -ing


storkommune

Afleiding van het Noorse zelfstandige naamwoord kummune met het voorvoegsel stor-

Kommunalminister Jan Tore Sanner tror en ny storkommune for Sunnmøre kan redusere konsekvensene av nedturen inne olje og gass.

De (Noorse) Minister van Gemeentelijke Zaken Jan Tore Sanner gelooft dat een nieuwe fusiegemeente voor Sunnmøre de gevolgen van de terugval in olie en gas kan verminderen.


storkommune

Afleiding van het Nynorske zelfstandige naamwoord kummune met het voorvoegsel stor-

Innbyggarane seier eit klart nei til storkommune samansett av ti kommunar.

De inwoners zeggen duidelijk nee tegen een fusiegemeente bestaande uit tien gemeenten.


kommunestruktur

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden kummune en struktur


Kaundi

Afkomstig van het Engelse zelfstandige naamwoord county


Leckschen

Afleiding van het Engelse zelfstandige naamwoord election

Des Yaahr iss es en arrige wichdige Leckschen, weil mir fer der Bresident waehle waerre.

Dit jaar is het een zeer belangrijke verkiezing, omdat we voor de president gaan stemmen.


reaksjon

Afkomstig van het Latijnse zelfstandige naamwoord reactio met het voorvoegsel re- en met het achtervoegsel -sjon

/ ɾəɑkˈʃuːn /


reaksjon

/ ɾəɑkˈʃuːn /


showproces

Leenvertaling van Engels show trial.
samenstelling van show en proces

showprocessen (plural)
showprocesje (diminutive singular)
showprocesjes (diminutive plural)

proces dat weinig met rechtspraak van doen heeft en waarbij de uitkomst (=schuldigverklaring van de verdachten) al bij voorbaat vaststaat

Zeer sprekende voorbeelden van showprocessen waren de Moskouse Processen in de Sovjet-Unie tijdens Stalins Grote Zuivering in de periode 1936-1938


freelance

Gespeld als "Free Lance", voor het eerst aangetroffen in de historische roman "Ivanhoe", van de Britse schrijver Sir Walter Scott, gepubliceerd in 1819 (1820)

In de betekenis van iemand die werkzaam is zonder een vaste werkgever, aangetroffen sinds 1891

politiek onafhankelijke kandidaat, iemand die niet aan een politieke partij gebonden is


eenmansfractie

samenstellende samenstelling van een ht "1", man zn "(mannelijk) persoon" en fractie zn "groepering in een volksvertegenwoordiging" met het invoegsel -s-

eenmansfracties (plural)
eenmansfractietje (diminutive singular)
eenmansfractietjes (diminutive plural)

iemand die namens zijn partij als eenling binnen een volksvertegenwoordiging meedoet


stalinistisch

afgeleid van stalinist met het achtervoegsel -isch

stalinistischer (uninflected comparative)
stalinistische (inflected positive)
stalinistischere (inflected comparative)
stalinistischers (partitive comparative)

Satellietbeelden wijzen volgens Amnesty uit dat het aantal gevangenen in de stalinistische staat Noord-Korea toeneemt. Oud-gevangenen zeggen dat martelingen aan de orde van de dag zijn.


Stalin

Jozef Stalin was een Sovjet-Russisch politicus en psychopaat die in de jaren 20 dictatoriale macht kreeg over de toenmalige Sovjet-Unie en deze tot zijn dood in 1953 bleef behouden. Zijn bijnaam was 'de slager'.


neomarxisme

Afgeleid van marxisme met het voorvoegsel neo-

nieuwe westerse interpretatie van het marxisme

Het neomarxisme herformuleerde of herzag de economische theorie van Marx in het licht van sinds de publicatie van Das Kapital opgetreden economische en maatschappelijke ontwikkelingen.


marxisme-leninisme

term afkomstig van Jozef Stalin inhoudende een communistische ideologie die gebaseerd is op de theorieën van het marxisme en het leninisme


leninisme

van Russisch ленинизм (leninizm), eponiem met het achtervoegsel -isme van Lenin het pseudoniem gebruikt door de 20e-eeuwse Russische staatsman V.I. Oeljanov , in de betekenis van ‘vorm van het marxisme’ voor het eerst aangetroffen in 1937

marxisme zoals dat vorm kreeg tijdens en na de Russische revolutie in 1917
In deze opvatting van marxisme is een gevolg van het imperialisme dat in minder geïndustrialiseerde landen een revolutionaire voorhoede de dictatuur van het proletariaat moet vestigen.


Lenin

Vladimir Iljitsj Lenin was een Russisch revolutionair en eerste leider van de Sovjet-Unie


privacyverdrag

privacyverdragen (plural)
privacyverdragje (diminutive singular)
privacyverdragjes (diminutive plural)

een verdrag dat de opslag van persoonsgegevens tussen twee partners regelt

Europees Hof (Hof van Justitie van de Europese Unie) zet streep door privacyverdrag met VS.


ventepresident

Samenstelling van de Noorse woorden vente en president


ventepresident

Samenstelling van de Nynorske woorden vente en president


Lagerhuis

samenstelling van laag en huis met het invoegsel -er-

In het Lagerhuis gaat het er vaak heftig aan toe.


stemadvies

stemadviezen (plural)
stemadviesje (diminutive singular)
stemadviesjes (diminutive plural)

advies waarop men zou moeten stemmen bij een stemming of verkiezing

Asscher noemt stemadvies Turkse Nederlanders "volstrekt ongepast"


utanríkisráðherra

Samenstelling van de IJslandse woorden rikis en ráðherra met het voorvoegsel utan-


Gezondheidsraad

samenstelling van gezondheid en raad met het invoegsel -s-

een wetenschappelijk adviesorgaan in Nederland dat de overheid gevraagd en ongevraagd adviseert op het gebied van gezondheid en gezondheidsonderzoek

Van werknemers die tijdens hun werk met cytarabine in aanraking komen, kan de vruchtbaarheid worden aangetast. Zwangere vrouwen lopen door beroepsmatige blootstelling aan deze stof het risico dat hun ongeboren kind schade oploopt. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De meeste Belgen van boven de achttien jaar kregen de afgelopen herfst of winter al een eerste boosterprik. De bescherming tegen COVID-19 van die prik loopt af. Bovendien doet weer een nieuwe variant van het coronavirus, BA.5, de ronde in België. Daarom is een nieuwe oppepper nodig, vindt de Hoge Gezondheidsraad. De ministers nemen dat advies nu over.

Weblink bron “Alle volwassen Belgen kunnen na de zomer tweede boosterprik krijgen” (06 juli 2022), NU.nl


pamflet

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘geschrift’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1790

pamfletten (plural)
pamfletje (diminutive singular)
pamfletjes (diminutive plural)

een papieren uitgave met een heel duidelijke oproep om een misstand aan te pakken

Aan het Volk van Nederland van Joan Derk van der Capellen tot den Pol (1781) is een van de bekendste pamfletten uit de Nederlandse geschiedenis.

Het Communistisch Manifest van Karl Marx en Friedrich Engels (1848) is een belangrijk pamflet uit de 19de eeuw.


partijgenoot

samenstelling van partij zn en genoot zn

partijgenoten (plural)
partijgenootje (diminutive singular)
partijgenootjes (diminutive plural)

iemand die lid is van dezelfde politieke partij.

Joop Den Uyl en Willem Drees waren partijgenoten

De speech van Hermans en het daaropvolgende applaus van haar partijgenoten werden bekritiseerd in verschillende media, zoals bij Vandaag Inside, door columnist en podcaster Marcel van Roosmalen en door programmamaker Tim Hofman.

Weblink bron “VVD-fractievoorzitter Hermans geraakt door 'tassendrager' van Wilders” (15 juni 2022), NOS

Johnson treedt ook per direct af als partijleider van de Conseratieve Partij. Vorige maand overleefde hij nog een vertrouwensstemming, toen een meerderheid van zijn partijgenoten vond dat hij kon aanblijven. Nu tientallen leden van zijn kabinet zijn opgestapt, treedt Johnson alsnog terug.

Weblink bron “Britse premier Johnson stapt op, maar blijft zitten tot opvolger bekend is” (onderdag 07 juli 2022), NU.nl


integratiedebat

integratiedebatten (plural)
integratiedebatje (diminutive singular)
integratiedebatjes (diminutive plural)

discussie over hoe, waarom en tot op welke hoogte mensen van buitenlandse afkomst zich moeten aanpassen aan de 'Nederlandse' cultuur

Vaak lijkt het integratiedebat meer een exclusiedebat te zijn.

Het integratiedebat is vooral een heel verhit debat.


voorlichter

Naamwoord van handeling van voorlichten met het achtervoegsel -er

voorlichters (plural)
voorlichtertje (diminutive singular)
voorlichtertjes (diminutive plural)

iemand die probeert zijn opdrachtgever zo gunstig mogelijk in het nieuws te brengen

Een voorlichter kan zelf de pers inlichten of te woord staan, maar kan dat ook indirect doen door zijn opdrachtgever te trainen en te coachen.


partijleider

een hoge of de hoogste functie binnen een politieke partij de functie hoeft niet in de statuten van de partij te staan.

Mark Rutte is de politieke leider van de VVD, Henry Keizer is de partijvoorzitter daarnaast heb je nog de twee fractievoorzitters, zij zijn allen min of meer partijleider te noemen.

Xi Jinping is de Secretaris-Generaal van de communistische partij van China, sinds 1982 is er geen partijleider meer.

Eric kon de analyse van de subjectieve aspecten in zoverre volgen dat, in alledaagser taalgebruik, de regeringsleider Kosygin bepaald geen idioot was, maar dat de partijleider Brezjnev zonder twijfel een idioot was, maar helaas ook degene die de hoogste politieke macht in handen had.


presidentskandidaat

samenstelling van president en kandidaat met het invoegsel -s-

presidentskandidaten (plural)
presidentskandidaatje (diminutive singular)
presidentskandidaatjes (diminutive plural)

iemand die zich verkiesbaar heeft gesteld voor de functie van president tijdens presidentsverkiezingen.

In de VS zijn er meestal maar twee belangrijke presidentskandidaten namelijk die van de Democraten en die van de Republikeinen


speaker

speakers (plural)
speakertje (diminutive singular)
speakertjes (diminutive plural)

omroeper, voorzitter Angelsaksich parlement

De speaker vroeg herhaaldelijk om stilte toen de parlementariërs luid door elkaar aan het praten waren.


kamerdebat

kamerdebatten (plural)
kamerdebatje (diminutive singular)
kamerdebatjes (diminutive plural)

een discussie in de Eerste of Tweede Kamer van de Staten-Generaal,

In het kamerdebat stonden de regeringspartijen en de oppositiepartijen lijnrecht tegenover elkaar.

De minister moest aftreden, omdat de motie van wantrouwen die na het kamerdebat werd ingediend, de meerderheid had gekregen.


maatschappijleer

schoolvak waarin het recht, de politiek en de cultuur wordt besproken

Kennis Nederlandse Samenleving als examenonderdeel van het inburgeringsexamen lijkt veel op maatschappijleer zoals dat op de middelbare school wordt gegeven.

In het mbo wordt maatschappijleer Leren Loopbaan en Burgerschap genoemd.

Bij maatschappijleer kregen we een opfriscursus over het communisme, zelfs de godsdienstlessen gingen plotseling over wat Jezus gevonden zou hebben van de Sovjet-Russische intocht in Boedapest.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


parlementsverkiezing

samenstelling van parlement zn en verkiezing zn met het invoegsel -s-

parlementsverkiezingen (plural)
parlementsverkiezinkje (diminutive singular)
parlementsverkiezinkjes (diminutive plural)

de volksraadpleging om te bepalen wie de leden van de volksvertegenwoordiging worden in het parlement

De Tweede Kamerverkiezingen in Nederland zijn parlementsverkiezingen

Tijdens de parlementsverkiezing werd hij met voorkeurstemmen verkozen.

Volgende maand zijn er parlementsverkiezingen in Frankrijk. Die zijn cruciaal voor Macrons beleidsplannen. Met de ervaren Borne aan zijn zijde hoopt hij meer kiezers te trekken.

In het algemeen is het meervoud verkiezingen het gebruikelijkst. Zo kun je verkiezingen uitschrijven of houden, en heb je het meestal over Tweede Kamerverkiezingen, Provinciale Statenverkiezingen en gemeenteraadsverkiezingen. Het enkelvoudige verkiezing hoort vaak bij het kiezen van één persoon.

Weblink bron “Wanneer gebruik je het enkelvoud verkiezing en wanneer het meervoud verkiezingen?”, Genootschap Onze Taal


middengroep

middengroepen (plural)
middengroepje (diminutive singular)
middengroepjes (diminutive plural)

de groep van mensen of dingen die niet behoren tot de uitersten

Mensen met een modaal inkomen zijn mensen die niet rijk en niet arm zijn ze horen tot de middengroep.

Mensen met een gematigde politieke mening zijn mensen die behoren tot de politieke middengroep.


millenniumdoel

de in 2000 door 189 regering geformuleerde concrete doelen die armoede en honger in de wereld zouden moeten verminderen

De concrete doelstellingen van de 'United Nations Millennium Declaration' , de millenniumdoelen, zouden in 2015 gehaald moeten zijn.


millenniumdoelstelling

samenstelling van millennium en doelstelling

De concrete doelstellingen van de 'United Nations Millennium Declaration' , de millenniumdoelstellingen, zouden in 2015 gehaald moeten zijn.


monarchaal

afgeleid van monarch met het achtervoegsel -aal

monarchaler (uninflected comparative)
monarchaalst (uninflected superlative)
monarchale (inflected positive)
monarchalere (inflected comparative)
monarchaalste (inflected superlative)
monarchaals (partitive positive)
monarchalers (partitive comparative)

voorstander zijn van een regeringsvorm met een alleen heerser

Hij is een fel monarchist.


KVP

Katholieke Volkspartij later opgegaan in het CDA

De KVP is lange tijd de grootste partij van Nederland geweest.


verkiezingsresultaat

samenstelling van verkiezing en resultaat met het invoegsel -s-

verkiezingsresultaten (plural)
verkiezingsresultaatje (diminutive singular)
verkiezingsresultaatjes (diminutive plural)

Het verkiezingsresultaat van de regeringspartijen viel enorm tegen, terwijl het toch beter ging met het land.


grondvester

Naamwoord van handeling van grondvesten met het achtervoegsel -er

grondvesters (plural)
grondvestertje (diminutive singular)
grondvestertjes (diminutive plural)

Pim Fortuyn was de grondvester van de lijst Fortijn.


framboð

Afleiding van het IJslandse zelfstandige naamwoord met het voorvoegsel fram-

kandidatuur (voor een ambt of een positie)


anarchistický

anarchistisch; met betrekking tot anarchisme of anarchisten


anarchistický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord anarchista met het achtervoegsel -ický


centralbank

Samenstelling van het Zweedse bijvoeglijke naamwoord central en het Zweedse zelfstandige naamwoord bank

Den ryska centralbanken har beslutat att lämna styrräntan oförändrad vid 11,00 procent.

De Russische centrale bank heeft besloten het rentetarief ongewijzigd te laten op 11,00 procent.


Internationale

elk van de internationale arbeidersbewegingen en congressen uit de 19e en 20e eeuw


Agalev

oorspronkelijk: afkorting van Anders GAan Leven,

officieel: Anders Gaan Arbeiden, Leven En Vrijen

Agalev was de voorganger van de groene partij van België Groen!


reformista

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord reforma met het achtervoegsel -ista


huvudstad

Samenstelling van de Zweedse zelfstandige naamwoorden huvud en stad


B en W

(initiaalwoord) alleen meervoud burgemeester en wethouders

Het initiaalwoord "B en W" is zelf een meervoud. Het meervoud "colleges van B en W" of kortweg "colleges" kan worden gebruikt als van meer dan één college sprake is.

dagelijks bestuur van een gemeente, bestaande uit burgemeester en de wethouders, die de uitvoerende macht in een gemeente vormen

In deze stad is een college van B en W gevormd waarin de PvdA en de VVD goed konden samenwerken.


Bondsdag

samenstelling van bond zn en dag zn met het invoegsel -s-

parlement van de Bondsrepubliek Duitsland

"De hackers die begin vorig jaar wisten door te dringen in de computernetwerken van de Bondsdag handelden in opdracht van de Russische geheime dienst"


demokratický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord demokrat met het achtervoegsel -ický

democratisch; met betrekking tot democratie


demokratický

Alžírská demokratická a lidová republika

Demokratická republika Svatý Tomáš a Princův ostrov

Demokratická socialistická republika Srí Lanka

Etiopská federativní demokratická republika

Federativní demokratická republika Nepál

Srílanská demokratická socialistická republika

Šrílanská demokratická socialistická republika

Volební systém je tradičně v demokratických státech politickým tématem číslo jedna.

Het kiessysteem is traditioneel in demokratische staten het politieke thema nummer één.


brexit

van Engels Brexit, een kofferwoord van Britain (United Kingdom) en exit; in het Nederlands geschreven met een kleine letter omdat de eigennaam een nauwelijks herkenbaar onderdeel is, te onderscheiden van Brexit als historische gebeurtenis

Brexit

mogelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie als onderwerp van veronderstellingen

Ruim drie jaar geleden stemden de Britten voor een brexit. Inmiddels is het Verenigd Koninkrijk drie kabinetten, twee opgestapte premiers en een berg opgestapte ministers verder.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Arnoud van der Struik
 “Brexit” (2019) op nos.nl

Als het Europees Parlement niet nauwer betrokken wordt bij de onderhandelingen over het Britse vertrek uit de EU, dan dreigt "de hardste aller brexits" realiteit te worden en "dat zou iedereen schade berokkenen".

Weblink bron “Brexit: EU-parlementsleden zijn boos omdat ze niet betrokken worden” (14 december 2016) op demorgen.be


demagogický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord demagóg met het achtervoegsel -ický

demagogisch; met betrekking tot demagogie en demagogen


demagogický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord demagog met het achtervoegsel -ický


Militärregierung

Samenstelling van de Duitse zelfstandige naamwoorden Militär en Regierung met het achtervoegsel -ung

die Militärregierung (nominative singular)
die Militärregierungen (nominative plural)
der Militärregierung (genitive singular)
der Militärregierungen (genitive plural)
der Militärregierung (dative singular)
den Militärregierungen (dative plural)
die Militärregierung (accusative singular)
die Militärregierungen (accusative plural)

militaire autoriteiten, militaire regering

Thailands Militärregierung verspricht scharfes Vorgehen gegen illegale Fischerei.

De militaire regering van Thailand belooft een hardhandig optreden tegen illegale visserij.


grensbewaking

het bewaken van de buitengrenzen van een territorium


Brexit

kofferwoord, gevormd uit Britain en en exit zn

The UK is preparing for a Brexit without an agreement with the European Union.

Het Verenigd Koninkrijk bereidt zich voor op een brexit zonder overeenkomst met de Europese Unie.


kanonbåtdiplomati

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden kanonbåt en diplomati


kanonbåtdiplomati

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden kanonbåt en diplomati


machtspositie

samenstelling van macht en positie met het invoegsel -s-

machtsposities (plural)
machtspositietje (diminutive singular)
machtspositietjes (diminutive plural)

sterke positie door het beschikken over veel macht

Hoge beloningen zijn echter lang niet altijd het resultaat van hoge productiviteit maar van machtsposities van bepaalde sociale groepen, levend in een decadente subcultuur

Zelf vrees ik dat Poetin juist wél de beroerdste is als we hem zijn gang laten gaan. Hij is de nieuwe Hitler, de nieuwe Stalin, de nieuwe Mao. Hij zal miljoenen mensen laten sterven als hij daarmee zijn machtspositie kan behouden. Voor rationele argumenten en voorstellen is hij niet meer vatbaar, alleen tegengeweld kan hem nog afschrikken – tot op zekere hoogte.


doodseskader

samenstelling van dood zn en eskader zn met het invoegsel -s-
**[1] leenvertaling van Spaans escuadrón de la muerte, vooral in een Latijns-Amerikaanse context (later ook toegepast op vergelijkbare paramilitaire commando's in andere delen van de wereld) in de jaren '70 en '80 (voor een vindplaats zie hieronder)
**[2] voor het eerst 'ad hoc' (?) aangetroffen in 1939 (zie vindplaats hieronder)

Todesschwadron

bende die gevormd is om een of meerdere personen te doden
Veel doodseskaders zijn militaire of paramilitaire groeperingen en worden door een bepaalde organisatie of regering om politieke redenen gevormd.

Amnesty International maakte melding van moorden op en grof geweld tegen straatkinderen door politieagenten en doodseskaders in o.m. Brazilië, Guatemala, Kenia en Roemenië

Het aantal slachtoffers van het Braziliaanse doodseskader is sinds zondag tot negen gestegen. Nog twee lijken, welke doorzeefd waren met kogels van groot kaliber, werden gisteren gevonden in een landbouwstreek bij de stad Guararema, 70 km ten oosten van Sao Paolo

Eskader der wrake in: Leeuwarder courant, hoofdblad van Friesland (22-07-1970), Stichting Leeuwarder courant 1947, Leeuwarden, p. 3. op Delpher.nl


nazileider

nazileiders (plural)
nazileidertje (diminutive singular)
nazileidertjes (diminutive plural)

Toen de nazileider op 30 april 1945 zelfmoord pleegde lagen Duitsland en een groot deel van Europa in puin en waren er tientallen miljoenen doden te betreuren.


Staten

alleen meervoud van Middelnederlands staten, leenvertaling van Frans états in de betekenis "standen" aangetroffen vanaf 1385

gewestelijke standenvergadering (volksvertegenwoordiging), oorspronkelijk bestaande uit de drie standen: adel, geestelijkheid en burgerij (van steden)


dissident

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘andersdenkende’ voor het eerst aangetroffen in 1824

andersdenkende binnen dezelfde partij of dezelfde godsdienst

Er was één dissident binnen de coalitie: PvdA’er Jacques Monasch. Hij kondigde dinsdag zoals verwacht aan met de oppositie mee te zullen stemmen. „Europa gaat te snel”, verkondigde het Kamerlid voor een haag aan televisiecamera’s. En daarmee was het kabinet de minimale meerderheid van 76 zetels kwijt.


dissident

andersdenkend binnen dezelfde politieke partij of binnen dezelfde godsdienst


Franse Revolutie

verbinding van  Franse en revolutie, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L onder (2)

in Frankrijk op 14 juli 1789 begonnen politieke omwenteling waarbij de absolute monarchie die Frankrijk drie eeuwen had geregeerd werd afgeschaft en de Eerste Franse Republiek werd opgericht

De bestorming van de Bastille wordt beschouwd als het begin van de Franse Revolutie


proefballon

proefballonnen (plural)
proefballons (plural)
proefballonnetje (diminutive singular)
proefballonnetjes (diminutive plural)

het bekendmaken van een idee van m.n. een politicus, om te kijken wat de reacties van het publiek, de media of de politiek zullen zijn

Maar met het knappen van Van Haga’s proefballonnetje is het idee niet verdwenen. Van Haga’s verlangen om in te grijpen in de levens van vrouwen op een ander continent staat namelijk in een lange traditie van westerlingen met overbevolkingsangst.


CD&V

afkorting van christendemocratisch en Vlaams

Volgens de Brusselse politicoloog Dave Sinardet verliest Eyskens de verantwoordelijkheid van zijn eigen christendemocratische partij (CD&V) uit het oog. „Zijn partij, aan Vlaamse zijde, en de socialistische PS in Wallonië hebben decennialang het land samen getrokken naar waar het nu is.”


moestuinsocialisme

samenstelling van moestuin en socialisme

Alternatieve vorm van oudedagsvoorziening waarbij ouderen hun AOW aanvullen door een moestuin bij te houden

Het woord moestuinsocialisme eindige in 2014 bij de door Van Dale uitgeroepen woord van het jaar-verkiezing op de tweede plaats


anti-inflatiebeleid

samenstelling van inflatie en beleid met het voorvoegsel anti-

beleid dat de inflatie tot een maximum wil beperken


antiapartheidsbeweging

samenstelling van apartheid en beweging met het invoegsel -s- met het voorvoegsel anti-

antiapartheidsbewegingen (plural)
antiapartheidsbeweginkje (diminutive singular)
antiapartheidsbeweginkjes (diminutive plural)

maatschappelijke beweging tegen het racisme van de apartheid (in Zuid-Afrika)


antiautobeleid

samenstelling van auto en beleid met het voorvoegsel anti-

beleid dat erop gericht is de auto zoveel mogelijk te weren


nazibewind

nazibewinden (plural)
nazibewindje (diminutive singular)
nazibewindjes (diminutive plural)


radicaliseren

afgeleid van het Franse radicaliser (met het achtervoegsel -alis) met het achtervoegsel -iseren

radicaliseerde (past)
geradicaliseerd (past participle)
te radicaliseren (active infinitive imperfect present)
zullen radicaliseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen radicaliseren (active infinitive imperfect future)
zijn geradicaliseerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn geradicaliseerd (active infinitive perfect present)
geradicaliseerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
geradicaliseerd te zullen zijn (active infinitive perfect future)
radicaliserend (imperfect participle)
geradicaliseerd (past participle)
radicalisere (subjunctive)
radicaliseer (indicative imperfect present singular first-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular third-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular first-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular third-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural first-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural second-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben geradicaliseerd (perfect present first-person)
bent geradicaliseerd (perfect present second-person)
bent geradicaliseerd (perfect present second-person)
is geradicaliseerd (perfect present second-person)
zijt geradicaliseerd (perfect present second-person)
is geradicaliseerd (perfect present third-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present first-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present second-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present third-person)
was geradicaliseerd (perfect past first-person)
was geradicaliseerd (perfect past second-person)
was geradicaliseerd (perfect past second-person)
waart geradicaliseerd (perfect past second-person)
was geradicaliseerd (perfect past third-person)
waren geradicaliseerd (perfect past first-person)
waren geradicaliseerd (perfect past second-person)
waren geradicaliseerd (perfect past third-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future first-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future third-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future first-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future third-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional third-person)


Arbeiderpartiet

/ ɑɾˈbæjdəɾ.pɑɾˈtiːə /

de naam van de socialisten partij in Noorwegen


arbeidarparti

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden arbeidar en parti

/ ɑɾˈbæjdɑɾ.pɑɾˈtiː /


arbeiderparti

samenstelling van arbeider zn "arbeider" en parti zn "partij"

/ ɑɾˈbæjdəɾ.pɑɾˈtiː /

Resultatene hittil viser at arbeiderpartiet igår har erobret flertall i 9 herreder.

De resultaten tot nu toe laten zien dat de arbeiderspartij gisteren een meerderheid heeft veroverd in 9 landelijke gemeenten.


nazist

afgeleid van nazi met het achtervoegsel -ist


nazi-ideologie

samenstelling van nazi zn en ideologie zn geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 7.A, want als een samenstelling de volgorde i+i oplevert wordt dat als een klinkerbotsing behandeld

nazi-ideologieën (plural)
nazi-ideologietje (diminutive singular)
nazi-ideologietjes (diminutive plural)

ideologie van de nazi's zoals die in het tijdperk 1933-1945 in Duitsland tot uitdrukking kwam

Duitse politicus: "Optreden Erdogan lijkt op nazi-ideologie"


demokratisk

Noors bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -isk


demokratisk

Nynorsk bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -isk


statsminister

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden stat en minister met het invoegsel -s-


statsminister

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden stat en minister met het invoegsel -s-


droite

droite (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)

rechts, meer op behoud van het bestaande gerichte politieke richting


domper

Naamwoord van handeling van dompen ww "uitdoven" met het achtervoegsel -er
**[2] in de betekenis van ‘kapje om vlam te doven’ voor het eerst aangetroffen in 1691

dompers (plural)
dompertje (diminutive singular)
dompertjes (diminutive plural)

iemand met reactionaire opvattingen, iemand die de vooruitgang wil tegenhouden

⧖ Ja, over het geheel, volg ik de algemeen aangenomen spelling, totdat het mij duidelijk blijkt van hare verkeerdheid. De Heer Siegenbeek heeft dus geene reden om mij toe te voeren, dat bij mij blijkbaar het gezag van Bilderdijk meer geldt dan alle taalkundige gronden. Maar ook is deze aantijging onbehoorlijk en ongepast. Of wat beteekent zij anders als het meer platte: Gij zijt een Bilderdijkiaan, een domper, een gek? Hij weet toch zeer goed, dat deze woorden tegenwoordig voor gelijkbeteekenend gehouden worden.

C.M. van der Kemp
 Nog iets over de algemeen aangenomen Nederduitsche spelling, tegen den hoogleeraar M. Siegenbeek in: Vaderlandsche Letteroefeningen., jrg. 68 deel 2 (1828), G.S. Leeneman van der Kroe en J.W. IJntema, Amsterdam, p. 430

Toen raakte de socialist Schaper, een gewezen schildersknecht uit Groningen, die sinds hij in 1899 te Veendam was gekozen, een natuurlijk talent voor het parlementaire werk had geopenbaard, buiten zich zelf van woede. 'Smerige bende' zo moet hij volgens de perstribune uitgeroepen hebben. "Dompers ben jelui". In de Handelingen werd het scheldwoord iets anders gedrukt nI. 'smerige ellendige troep'.

Weblink bron “Smerige bende! Dompers ben jullie - Obstructie van Schaper (1910)” op parlement.com


VVD

(letterwoord) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

De afkorting wordt (schertsend) ook wel verklaard als veel vrije dagen.

liberale partij in Nederland, opgericht in 1948


amendement

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wijzigingsvoorstel’ voor het eerst aangetroffen in 1849

amendementen (plural)
amendementje (diminutive singular)
amendementjes (diminutive plural)

wijzigingsvoorstel van een volksvertegenwoordiging

Volgende vraag: ken je de stof voor het tentamen over het vierde amendement op vrijdag?' 'Grotendeels wel.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X

Het amendement voorzag erin dat de ontginning van, en andere economische activiteiten betreffende natuurlijke hulpbronnen buiten de Kuipergordel moesten plaatsvinden onder auspiciën van de Verenigde Naties.

Liu Cixin
 “Het einde van de dood” (2021), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645835

En hoewel Abraham Lincoln zelf op 15 april bij een moordaanslag om het leven kwam, bekrachtigde het Congres op 31 december 1865 zijn dertiende amendement.

Annejet van der Zijl
 “Fortuna's kinderen” (2021), Hollands diep, ISBN 9789048858972


europoslanecký

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord europoslanec met het achtervoegsel -cký

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord poslanecký met het voorvoegsel euro-

van de Europarlementariër, van Europarlementariërs; met betrekking tot Europarlementariërs


dvoukomorový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord komora met het voorvoegsel dvou- en met het achtervoegsel -ový

tweekamer-; met betrekking tot twee kamers


niet-westers

samenstelling van niet bw en westers bn dat volgens spellingregel 6.I met een koppelteken wordt geschreven

De betekenis van dit woord hangt samen met de context waarin het gebruikt wordt; afhankelijk van het onderwerp en de periode waar het over gaat worden sommige culturen en gebieden al of niet als westers beschouwd. Afrikaanse, Arabische, Indiase en Chinese gebieden worden vrijwel altijd niet-westers genoemd.

met een oorspronkelijke herkomst die sterk verschilt van het Westen (d.i. West-Europa of, in ruimere zin, incl. Oost-Europa, Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland)

uit Afrika, Latijns-Amerika of Azië (met Turkije, maar zonder Indonesië en Japan)


applausmachine

samenstelling van applaus zn en machine zn

geïntimideerd, gehersenspoeld en totaal kritiekloos publiek dat overal voor klapt

Het Russische parlement begint al steeds meer op de applausmachine te lijken die het voor 1991 was. Poetin jaagt vaardig de ene na de andere wet door het parlement


beleidsvoornemen

samenstelling van beleid en voornemen met het invoegsel -s-

Met Prinsjesdag gaf de regering aan welke beleidsvoornemens ze had voor het komende jaar.


eerste minister

vaste verbinding van eerste (hoofdtelwoord) en minister (zelfstandig naamwoord)

leider van een kabinet, voornaamste van de ministers die een land besturen


poll

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘stemming’ voor het eerst aangetroffen in 1847

verkiezingsonderzoek waarbij mensen naar hun toekomstig stemgedrag wordt gevraagd

Een poll van onderzoeksbureau TNS duidt er dinsdagmiddag op dat de voorstanders van een uittreden uit de EU een voorsprong hebben van 7 procentpunt.

stemming onder de leden van een politieke partij om tot een kandidatenlijst te komen

Bij de poll voor de samenstelling van de katholieke lijst kwamen Cooreman en Siffer in 1912 respectievelijk als eerste en tweede uit de bus.


coalitieakkoord

coalitieakkoorden (plural)
coalitieakkoordje (diminutive singular)
coalitieakkoordjes (diminutive plural)

akkoord waaraan een regeringscoalitie zich dient te houden


vrijheidsbeeld

samenstelling van vrijheid zn en beeld zn met het invoegsel -s-
**[2] afgeleid van de naam Vrijheidsbeeld

vrijheidsbeelden (plural)
[2] vrijheidsbeeldje (diminutive singular)
[2] vrijheidsbeeldjes (diminutive plural)

In het door de historicus Hermann Kesting geschreven boek dat bij dit Teutoonse vrijheidsbeeld te koop wordt aangeboden, geldt Arminius (zoals hij door de Romeinen werd genoemd) als de bevrijder van Germania en dus van het gehele Duitse volk.

Weblink bron
Gerard Groeneveld
 “Germaanse wortels” (15 april 1995) op nrc.nl

indruk die men zich vormt van een leven zonder dwang

De keuze voor dit onderdeel van de lijkrede voor de reclamecampagne bevestigt de stelling van Wallas, namelijk dat het positieve vrijheidsbeeld van de Britten zijn wortels vindt in de lijkrede van Pericles.

Weblink bron
Mara Kamerling
 “Redevoeringen in het cultureel geheugen”, bachelorscriptie (mei 2017), Universiteit Utrecht, p. 19


fašistický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fašista met het achtervoegsel -ický

fascistisch; met betrekking tot fascisten of fascisme


fašistický

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord fašista met het achtervoegsel -ický


machtsvertoon

samenstelling van macht en vertoon met het invoegsel -s-

Ik keek. De gestrenge gevels met de arcades stuurden de blik met majesteitelijk gezag in de richting van de basiliek van San Marco, die met haar koepels en ronde vormen een bubbelend en bijna buitenaards contrast vormde met het wereldse machtsvertoon van het plein.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 26


rookgordijn

rookgordijnen (plural)
rookgordijntje (diminutive singular)
rookgordijntjes (diminutive plural)

het door middel van misleidende praatjes expres geheim houden van iets

Er is een „dark net van voetbalgeld”, zegt Antoine Duval, onderzoeker bij het Asser International Sports Law Center in Den Haag. „Het is een parallelle wereld van geldstromen. Een groot deel van het geld dat we met zijn allen betalen om naar voetbal te kunnen kijken verdwijnt in de zak van tussenpersonen. Zij doen hun best om zo min mogelijk belasting te betalen en hun geld zo onaangetast mogelijk op geheime bankrekeningen te krijgen.” Een rookgordijn optrekken is belangrijk, zegt Duval: „Ze maken de keten zo lang, dat maar heel weinig mensen die kunnen volgen, zeker omdat ze van de ene jurisdictie naar de andere springen. Dit zie je volop in de zakenwereld; voetbal is er evenmin immuun voor. Voetbal, en dan met name de transfermarkt, is een enorme financiële industrie geworden.”


centripetaal

In de betekenis van ‘middelpuntzoekend’ voor het eerst aangetroffen in 1824

van Engels 'centripetal' in 1709 gebruikt in centripetal force als vertaling met het achtervoegsel -al van het Latijn (neologisme) vis centripeta door de Engelse natuurkundige I. Newton in 1687 gevormd uit vis "kracht", centrum "midden" en petere "zoeken"

centripetaler (uninflected comparative)
centripetaalst (uninflected superlative)
centripetale (inflected positive)
centripetalere (inflected comparative)
centripetaalste (inflected superlative)
centripetaals (partitive positive)
centripetalers (partitive comparative)

gericht op door velen gedeelde, gematigde opvattingen

En daardoor treden ook toenemende spanningen bij socialisten en liberalen op tussen hen die ter wille van de nog altijd bestaande noodzaak tot coalitievorming meer ‘centripetaal’ gericht willen blijven, en nieuwe ‘centrifugale’ krachten die van een scherpere koers meer winst en duidelijkheid verwachten.


politiek-ideologisch

(samenkoppeling) van politiek en ideologisch

politiek-ideologischer (uninflected comparative)
politiek-ideologische (inflected positive)
politiek-ideologischere (inflected comparative)
politiek-ideologischers (partitive comparative)


sociaalkritisch

samenstelling van sociaal bn en kritisch bn

sociaalkritischer (uninflected comparative)
sociaalkritische (inflected positive)
sociaalkritischere (inflected comparative)
sociaalkritischers (partitive comparative)

maatschappelijke misstanden scherp veroordelend vanuit een idealistisch standpunt


ultranationalistisch

intensiverende afleiding van nationalistisch met het voorvoegsel ultra-


nationalistisch

afgeleid van nationalist met het achtervoegsel -isch

nationalistischer (uninflected comparative)
nationalistische (inflected positive)
nationalistischere (inflected comparative)
nationalistischers (partitive comparative)

Het burgerlijke, nationalistische en conservatieve milieu waarin ze waren opgegroeid, maakte hen ontvankelijk voor de revanchistische en antisemitische boodschap van Adolf Hitler.


jingoïsme

afgeleid van by Jingo met het achtervoegsel -isme


aparátní

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord aparát met het achtervoegsel -ní

apparaat-, van het apparaat; met betrekking tot het partij-apparaat / regeringsapparaat


farizejský

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord farizej met het achtervoegsel -ský

farizeïsch; met betrekking tot de farizeeën


ombuigen

boog om (past)
omgebogen (past participle)
om te buigen (active infinitive imperfect present)
hebben omgebogen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben omgebogen (active infinitive perfect present)
omgebogen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
omgebogen te zullen hebben (active infinitive perfect future)
ombuigend (imperfect participle)
omgebogen (past participle)
buig om (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
buigen om (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
buigen om (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
buigen om (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
bogen om (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
bogen om (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
bogen om (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen ombuigen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen ombuigen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen ombuigen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
ombuig (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
ombogen (subordinate-clause past)
ombogen (subordinate-clause past)
ombogen (subordinate-clause past)
heb omgebogen (perfect present first-person)
hebt omgebogen (perfect present second-person)
hebt omgebogen (perfect present second-person)
heeft omgebogen (perfect present second-person)
hebt omgebogen (perfect present second-person)
heeft omgebogen (perfect present third-person)
hebben omgebogen (perfect present first-person)
hebben omgebogen (perfect present second-person)
hebben omgebogen (perfect present third-person)
had omgebogen (perfect past first-person)
had omgebogen (perfect past second-person)
had omgebogen (perfect past second-person)
hadt omgebogen (perfect past second-person)
had omgebogen (perfect past third-person)
hadden omgebogen (perfect past first-person)
hadden omgebogen (perfect past second-person)
hadden omgebogen (perfect past third-person)
zal omgebogen hebben (perfect future first-person)
zal omgebogen hebben (perfect future second-person)
zult omgebogen hebben (perfect future second-person)
zult omgebogen hebben (perfect future second-person)
zal omgebogen hebben (perfect future second-person)
zult omgebogen hebben (perfect future second-person)
zal omgebogen hebben (perfect future third-person)
zullen omgebogen hebben (perfect future first-person)
zullen omgebogen hebben (perfect future second-person)
zullen omgebogen hebben (perfect future third-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional first-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional third-person)
zouden omgebogen hebben (perfect conditional first-person)
zouden omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zouden omgebogen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt omgebogen (impersonal passive present imperfect)
er is omgebogen (impersonal passive present perfect)
er werd omgebogen (impersonal passive past imperfect)
er was omgebogen (impersonal passive past perfect)
er zal omgebogen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal omgebogen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou omgebogen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou omgebogen zijn (impersonal passive conditional perfect)

we zullen de uitgaven moeten ombuigen


Wereldhandelsorganisatie

samenstelling van wereldhandel zn en organisatie zn met het invoegsel -s- , op te vatten als samenstelling van wereld zn en handelsorganisatie zn

Wêreldhandelsorganisasie

intergouvernementele organisatie die toeziet op de naleving van afspraken over de handel tussen landen

The Yes Men slaagden erin zich voor te doen als vertegenwoordigers van de Wereldhandelsorganisatie en gaven zodoende zeer veel nuttige conferenties en symposia


Europees Parlementslid

samenstelling van Europees Parlement en en lid zn met het invoegsel -s-


Europees parlementslid

verbinding van  Europees en parlementslid

volksvertegenwoordiger in een Europees land