Labourpartij

sociaal-democratische partij in het Verenigd Koninkrijk

"Kijk achter u", zegt de Britse premier wijzend naar parlementsleden van de Labourpartij. "Zij zijn niet onder de indruk, en wij ook niet."

Weblink bron
Christiaan Paauwe
 “Noemde Labourleider Corbyn premier May een ‘stupid woman’? : 'Stupid woman': wat zei Corbyn over May?” (19 december 2018) op nrc.nl

benaming voor de sociaal-democratische partij in een Engelssprekend land

Nanaia Mahuta werd in Auckland geboren als dochter van Sir Robert Mahuta, de eerste Maori die een regeling voor financiële compensatie wist te treffen met de staat voor de onteigening van het land van zijn Tainui-stam op het noordelijke eiland. Ze studeerde sociale antropologie en kwam op haar 26ste namens de Labourpartij in het parlement.

Weblink bron
Hanneke Chin-A-Fo
 “Nanaia Mahuta: de eerste Maori – met moko kauae – op Buitenlandse Zaken” (2 november 2020) op nrc.nl


Hogerhuis

samenstelling van hoger bn en huis zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A; een leenvertaling van het verouderde Engels the higher House (of Parliament), de gebruikelijke eigennaam is House of Lords, terwijl upper house als soortnaam voor senaten wordt gebruikt

Voormalig topdiplomaat en lid van het Hogerhuis Peter Ricketts noemde de beslissing van het VK op Twitter „kortzichtig”.

Weblink bron
Mirjam Remie & John Hoogerwaard
 “Alleen rijke buitenlandse studenten kunnen nog in het Verenigd Koninkrijk studeren” (8 januari 2021) op nrc.nl


identiteitspolitiek

van Amerikaans Engels identity politics, aangetroffen vanaf 1986 (zie vindplaats hieronder)

nastreven van beleid waarin het behoren tot een specifieke achtergestelde groep maatgevend is
Het gaat meestal om het behoren tot één of meer soms zelf-gedefinieerde groepen die vanwege etniciteit, gender, geslacht of geaardheid gemarginaliseerde zijn.

Hij was niet de held van één specifieke groep, maar wist de identiteitspolitiek telkens te overstijgen.

Weblink bron
Karel Smouter
 “Peter R. de Vries versloeg de gebeurtenissen in plaats van de kwesties” (16 juli 2021) op nrc.nl

Adrienne Rich, helaas nog steeds een roepende in de witte woestijn door de opmerkelijk moedige en eerlijke manier waarop zij bondgenootschappen probeert te sluiten, zegt hier het volgende over: ‘Begrippen als identiteitspolitiek, meervoudige onderdrukking, concrete ervaring als toetssteen voor een ideologie, de weigering om “een kamer voor jezelf” te accepteren in ruil voor het niet bedreigen van het systeem - het meest uitgesproken hebben vrouwen van kleur deze onderwerpen onderzocht, uitgediept en er uiting aan gegeven en als ik dat zeg is dat niet om rivaliteit of scheidslijnen aan te brengen, maar om een waardevolle bron te erkennen, die ons tegelijk verplicht en waarin we allemaal kunnen delen.

Weblink bron
Gloria Wekker
 Sta op en roep haar naam... Zwarte lesbische dichteressen over de liefde in: Lust en Gratie , jrg. 3 nr. 12 (winter 1986), p. 18


minidecreet

afleiding van decreet met het voorvoegsel mini-

wet uitgevaardigd door een van de Belgische gewesten of gemeenschappen

Vanmorgen kwam de commissie Media van het Vlaams Parlement in spoedzitting bijeen. CD&V'er Eric van Rompuy vond de beslissing over de benoeming van de VRT-top strijdig met het minidecreet van '96.

Weblink bron “Mediacommissie bijeen over benoeming VRT-top” (29/07/2002), De Standaard

Het feit dat Vandenbroucke de coalitiepartners passeerde bij de totstandkoming van het decreet leidde er uiteindelijk toe dat het werd uitgesteld. Het minidecreet dat er vervolgens kwam, krijgt ook een onvoldoende.

Weblink bron “Studenten geven Vandenbroucke slecht rapport” (31/07/2007), De Standaard

Zo werd hij directeur-generaal van de toenmalige BRT Radio, directeur van de toenmalige Wereldomroep en daarna algemeen directeur Televisie tot hij in 1999 door het Minidecreet gedwongen werd om met pensioen te gaan.

Weblink bron “Mediamanager naar boekenvak” (2/04/2008), De Standaard


bezitsvorming

samenstelling van bezit zn en vorming zn met het invoegsel -s-

groei van het eigen vermogen waar mensen over kunnen beschikken

Vermogensongelijkheid is geen wetmatigheid. Een gelijkmatiger verdeling kan door bezitsvorming van werknemers aan te moedigen, bijvoorbeeld via personeelsaandelen.

Weblink bron
Menno Tamminga
 “Nederland snakt naar saamhorigheid, maar hoe dan?” (16 juli 2021) op nrc.nl

Bezitsvorming in de vorm van verwerving van een eigen woning is een van de meest ideale bezitsvormingen. Zij geeft niet alleen voordeel, maar ook vreugde.

Uit andere bladen : Latente bouwcapaciteit in: Leeuwarder Courant , jrg. 205 nr. 118 (23 mei 1956), Stichting Leeuwarder Courant 1947, Leeuwarden, p. 2 kol. 6


antifascist

afgeleid van fascist zn met het voorvoegsel anti-, in de betekenis "tegenstander van de Italiaanse fascisten" aangetroffen vanaf 1921 (zie vindplaats hieronder)

actief bestrijder van nationalistisch autoritaire opvattingen en praktijken

Aan het einde van de oorlog wordt archeoloog Filippo Cavalcanti door zijn eigen ministerie in Rome op pad gestuurd naar Bressanone, Noord-Italië, om gestolen kunstwerken te inspecteren die naar Duitsland vervoerd moeten worden. Hij zou als felle antifascist het werk kunnen weigeren maar dat betekent dat hij ontslagen wordt.

Weblink bron
Margot Poll
 “Het misbruik van een familiewapen” (1 april 2021) op nrc.nl

Het is niet zo dat het met antifa’s meteen kraken en knokken wordt, dat is een karikatuur van een antifascist en zeker niet wat voetbalantifa’s doen. Wat ze wel doen? In principe wat elke fanatieke voetbalaanhang doet: liedjes zingen en met vlaggen zwaaien. Als er xeno- of homofobe leuzen worden geroepen, zingen zij er luid overheen, al is het waarschijnlijk dat door hun prominente aanwezigheid het racistische, fascistische en seksistische animo in zijn hok blijft.

Weblink bron
Carolina Trujillo
 “23-0” (14 februari 2020) op nrc.nl

Twee kale mannen in bomberjacks sprongen op de antifascisten achter de linie.

Weblink bron
Jutta Chorus
 “Pegida, maar dan vanuit de war room” (12 oktober 2015) op nrc.nl

Het Kamerlid was socialist, dus antifascist.

Gebeurtenissen in: De Telegraaf , jrg. 29 nr. 11338 (5 oktober 1921), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 2 kol. 2


stemmensnoeper

samenstelling van stem zn en snoeper zn met het invoegsel -en-


sociaalliberaal

samenstelling van sociaal bn en liberaal bn

sociaalliberaler (uninflected comparative)
sociaalliberaalst (uninflected superlative)
sociaalliberale (inflected positive)
sociaalliberalere (inflected comparative)
sociaalliberaalste (inflected superlative)
sociaalliberaals (partitive positive)
sociaalliberalers (partitive comparative)

strevend naar de kleinst mogelijke overheidsbemoeienis met het maatschappelijk leven die nog valt te verenigen met gelijkwaardige kansen voor iedereen

Tegelijkertijd kan hij moeilijk anders dan vaststellen dat de VVD zich in haar doen en laten nogal eens sociaalliberaal opstelt.

Gerry van der List
 “Liberale lessen: Macht en onmacht van de VVD” (2019), Prometheus, Amsterdam, ISBN 9789044642919, hfst. Sociaalliberalen


partenariaat

uit het Frans
met het achtervoegsel -aat

Europa wil de relatie met buurlanden als Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië versterken. Die landen hebben voorlopig nog geen uitzicht op toetreding tot de EU, maar de Unie wil toch een band met die landen aangaan - mogelijk in de vorm van een zogeheten partenariaat.

Weblink bron “Vrijheid van godsdienst vereiste voor EU-partner” (20 december 2007), Reformatorisch Dagblad

De partij houdt voor Turkije nadrukkelijk de mogelijkheid open voor een partenariaat. Turkije wordt dan geen EU-lid, maar kan wel nauwe banden aan-knopen met de Unie en tot vergaande samenwerking komen.

Weblink bron “Landbouwbudget EU op peil” (27 januari 2009), Reformatorisch Dagblad


rechts-extremist

samenstelling van rechts bn en extremist zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

iemand dia vanuit uiterst autoritaire en nationalistische opvattingen gebruik van geweld rechtvaardigt

De Noorse politie houdt rekening met nieuw geweld door rechts-extremisten.

Weblink bron
Floor Bouma
 “Noorse politie houdt rekening met nieuw geweld door rechts-extremisten” (21 juli 2021) op nrc.nl

Volgens het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken was de politieke moord, gepleegd door een rechts-extremist, „een alarmsignaal” voor het gevaar van radicaal rechts.

Weblink bron
Flóri Hofman
 “Duitsland verbiedt extreem-rechtse groepering Nordadler” (23 juni 2020) op nrc.nl


rechts-extremisme

samenstelling van rechts bn en extremisme zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

aanduiding voor autoritaire of nationalistische stromingen die geweld niet schuwen

Het rechts-extremisme is in Nederland nog altijd bezig met een opmars.

Weblink bron
Flóri Hofman
 “‘Opmars rechts-extremisme’” (30 april 2021) op nrc.nl

De beide vriendinnen besteedden aan deze vraag nog iets meer tijd dan aan de daaraan voorafgaande analyse van de afgenomen dreiging van het rechts-extremisme.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


burgemeesterse

afgeleid van burgemeesters zn met het achtervoegsel -se

echtgenote van het hoofd van het gemeentebestuur (in de tijd dat dit vanzelfsprekend een man was)

Ik ben een verklaard voorstander van de benoemde burgemeester, maar kan niet ontkennen dat in mijn start sterke trekken van de gekozen man zaten. (…) De drie dorpen kregen niet alleen een burgemeester, maar tevens een burgemeesterse. Na acht jaar vaste verkering waren verloofde Anna en ik op 21 augustus 1945 getrouwd.

Weblink bron
Maarten Schakel
 “De laatste der mannenbroeders. Politicus met een ideaal.”, 2e druk (1982), De Haan, Haarlem, ISBN 90 228 3587 1, p. 17


coronaherstelbeleid

samenstelling van corona zn en herstelbeleid zn

alle maatregelen die door de politiek genomen worden om de door de coronapandemie ontstane schade te repareren

De DENK-voorman onthulde dat ook demissionair minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) vorige week alle partijen raadpleegde over het coronaherstelbeleid.

Weblink bron
Jakko Gunst
 “Dag 62 en de kleintjes praten nog steeds mee” (18 mei 2021), Reformatorisch Dagblad


klimaataanpak

samenstelling van klimaat zn en aanpak zn

de manier waarop men met de klimaatproblematiek omgaat

"De onderlinge verschillen binnen de coalitie over de klimaataanpak zijn al groot en hiermee wordt de druk op de partijen alleen maar groter."

Weblink bron “Extra 'klimaat-tegenslag' kabinet; 9 megaton meer CO2-reductie nodig” (21-01-2019), NOS

GroenLinks zegt dat een andere klimaataanpak nodig is nu berekend is dat het klimaatdoel niet gehaald wordt , de lage inkomens "de rekening betalen en de "industrie wordt ontzien." Partijleider Klaver geeft een persconferentie over plannen van GroenLinks.

Weblink bron “Oppositie: klimaatplannen 'onrechtvaardig', 'niet groen' en 'industrie te veel ontzien'” (13-03-2019), NOS

Overigens toonden niet alle oppositiepartijen zich mild. Partijleider Thieme van de PvdD hekelde het gebrek aan realiteitszin vanwege de klimaataanpak.

Weblink bron “Stevige botsing coalitie en oppositie blijft uit in 'lief tegen lief'-debat” (18-09-2019), NOS


rexist

uit het Latijn (Christus Rex) met het achtervoegsel -ist

aanhanger van een Belgische fascistische organisatie

Met twintig tegelijk werden de gevangenen voor het vuurpeloton gezet, dat voor een deel uit fanatieke Belgische rexisten bestond. Dat een van de soldaten geweigerd zou hebben en vervolgens ook zou zijn gefusilleerd, is later als een hardnekkige misvatting bestempeld.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Wraak bij de Woeste Hoeve” (7 maart 2020), Reformatorisch Dagblad

Iemand van het weekblad Joods Actueel wees mij er toen al op dat die slogans verwezen naar de rexisten, een groep Waalse collaborateurs.

Weblink bron
nv, cds, mkm
 “Vijf arrestaties in onderzoek 'naar koe van Kuttekoven'” (30/03/2018), De Standaard


senatrice

uit het Latijn met het achtervoegsel -rice

vrouw die zitting heeft in de senaat of Eerste Kamer, oorspronkelijk de raad van ouderen

De Franse senatrice geldt ook als een uitzondering op de regel. Sinds 1980 is het politica's toegestaan in broek de werkvloer te betreden. In 1972 leidde de ban nog tot een hilarisch opstootje in het parlement, toen een vrouwelijke volksvertegenwoordiger de toegang werd geweigerd omdat ze een broek droeg en boos uitriep: 'Geen probleem, als dit ding u zo stoort, heb ik hem zó uitgetrokken!' Wat de reactie van het kabinet daarop was, is niet bekend.

Weblink bron
Elise Kuit
 “Parisiennes in broek overtreden de wet” (28-07-2011), Tubantia

Ook de Groenen uitten kritiek. ,,Erdogan voert een monsterlijk vervolgingsbeleid. Nederland en Duitsland verbieden, wij staan toe’’, aldus senatrice Esther Benbassa.

Weblink bron
Frank Renout
 “Turkse minister in Frankrijk: Nederlanders zijn fascisten” (12-03-2017), Tubantia


srefidensi

de oprichting van Suriname als zelfstandige staat, 25 november 1975

Robby Mohan heeft zijn Surinaamse vlag al klaarliggen. De rijinstructeur zal deze, zoals bij iedere Srefidensi, zoals de viering van onafhankelijkdsdag wordt genoemd, fier voor zijn woning laten wapperen.

Weblink bron
Armand Snijders
 “Suriname nog zoekende” (25 november 2010), Reformatorisch Dagblad

De gezamenlijke oppositie heeft overigens niet gezegd of ze morgen meedoet aan de festiviteiten rond de viering van dertig jaar Srefidensi, de staatkundige onafhankelijkheid.

Weblink bron “Suriname ziet perspectieven voor verdere ontwikkeling” (24 november 2005), Reformatorisch Dagblad


stemcijfer

getal dat men berekend door het aantal stemmen op een partij te vermenigvuldigen met de stemwaarde, dit getal gebruikt men voor het bepalen van het aantal zetel dat een partij in de Eerste Kamer krijgt

In 1922 werden de regels weer iets veranderd, en werd het huidige stelstel van evenredige vertegenwoordiging ingevoerd: de stemmen van alle Statenleden worden opgeteld en al naar gelang het inwonertal van een provincie krijgen de stemmen een stemwaarde toegekend. De in een provincie uitgebrachte stemmen op een partij worden vermenigvuldigd met die stemwaarde. De uitkomst daarvan is het stemcijfer. De som van alle stemcijfers uit de provincies wordt gedeeld door het aantal zetels (75), de uitkomst daarvan is de kiesdeler.

Weblink bron “Senaatsverkiezingen: na 100 jaar nog altijd hoofdbrekens” (23-05-2011), NOS


minderheidscollege

samenstelling van minderheid zn en college zn met het invoegsel -s-

dagelijks bestuur van een gemeente of provincie dat gesteund wordt door een coalitie die geen meerderheid in de volksvertegenwoordiging heeft
Een dergelijk bestuur kan omstreden besluiten alleen uitvoeren met steun van telkens andere partijen buiten de coalitie.

De coalitie gaat door als een minderheidscollege, een unicum in het lokale bestuur. Al snel blijkt waarom: voor ieder besluit is de coalitie afhankelijk van de grillen van de oppositie.

Weblink bron
Hugo Logtenberg
 “Rancune aan zee” (15 maart 2014) op nrc.nl


antirookcampagne

samenstelling van rook zn en campagne zn met het voorvoegsel anti-

actie die als doel heeft het tabaksgebruik te verminderen

Antirookcampagne NIX van start: NIX heet de nieuwe landelijke campagne die jongeren moet bewegen om tot hun achttiende niet te roken en te drinken. De aftrap was vandaag in stadion De Kuip in Rotterdam.

Weblink bron “Antirookcampagne NIX van start” (18-11-2013), NOS

FC Barcelona heeft zich opgeworpen om mensen van het roken af te krijgen. In samenwerking met de Europese commissie heeft de Spaanse topclub zaterdag de antirookcampagne 'Quit smoking with Barca' gelanceerd.

Weblink bron “FC Barcelona wil rokers helpen met stoppen” (01-12-2012), Tubantia

Veel vertrouwen in het intellect van zijn achterban heeft deze islamistische politicus kennelijk niet, want hij wil met deze bizarre actie het risico uitsluiten dat zijn kiezers in de antirookcampagne een indirecte aanbeveling zien om 'nee' te stemmen in het referendum op paaszondag.

Weblink bron
Marc Guillet
 “Turkije bant posters met 'nee' uit het straatbeeld” (16-02-2017), Tubantia


federalistisch

afgeleid van federalist met het achtervoegsel -isch

federalistischer (uninflected comparative)
federalistische (inflected positive)
federalistischere (inflected comparative)
federalistischers (partitive comparative)

met betrekking tot het federalisme of een federalist


gaullistisch

afgeleid van gaullist met het achtervoegsel -isch

gaullistischer (uninflected comparative)
gaullistische (inflected positive)
gaullistischere (inflected comparative)
gaullistischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op het gaullisme of een gaullist


interventionistisch

afgeleid van interventionist met het voorvoegsel inter- en met het achtervoegsel -isch

interventionistischer (uninflected comparative)
interventionistische (inflected positive)
interventionistischere (inflected comparative)
interventionistischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op het interventionisme of een interventionistist


isolationistisch

afgeleid van isolationist met het achtervoegsel -isch

isolationistischer (uninflected comparative)
isolationistische (inflected positive)
isolationistischere (inflected comparative)
isolationistischers (partitive comparative)


antisocialistisch

afleiding socialistisch met het voorvoegsel anti-

antisocialistischer (uninflected comparative)
antisocialistische (inflected positive)
antisocialistischere (inflected comparative)
antisocialistischers (partitive comparative)

tegen het socialisme; het socialisme bestrijdend

De Katholiekendagen droegen sterk bij aan de opbouw van de rooms-katholieke zuil, aldus Van Xanten. „De eerste Katholiekendag in Nederland, in 1919 in Utrecht, was een antisocialistische reactie op Troelstra.

Weblink bron
K. van der Zwaag
 “Indrukwekkend verschijnsel van pracht en praal” (6 juni 2007), Reformatorisch Dagblad

Volgens de Noord-Koreaanse staatstelevisie zijn mannen met lang haar „onhygiënische, antisocialistische dwazen” en „blinde volgelingen van de burgerlijke levensstijl.”

Weblink bron “N-Korea start campagne kort haar” (2 februari 2005), Reformatorisch Dagblad


antimilitaristisch

militaristisch met het voorvoegsel anti-

antimilitaristischer (uninflected comparative)
antimilitaristische (inflected positive)
antimilitaristischere (inflected comparative)
antimilitaristischers (partitive comparative)

tegen het leger zijnde, betrekking hebbend op de (politieke) beweging die tegen het leger is

Hoewel er in het Nieuwe Testament vaak sprake is van het ”zoeken van de vrede”, is ook dit gedeelte van het Woord van God niet antimilitaristisch. Paulus acht het een goddelijke verplichting dat een overheid „het zwaard draagt”, en dat is niet tevergeefs (zonder reden).

Weblink bron
Prof. dr. A. Baars
 “In liefde aan overheid onderdanig” (26 september 2014), Reformatorisch Dagblad

Deze antimilitaristische partij met een gematigd socialistisch karakter ging na de Tweede Wereldoorlog, in 1946, grotendeels op in de Partij van de Arbeid.

Weblink bron
Peter van den Burg
 “Grondwetsherziening van 1917 verdient herdenking” (4 december 2017), Reformatorisch Dagblad


antimilitarist

afleiding militarist met het voorvoegsel anti-

pacifist

aanhanger van een (politieke) beweging die tegen het leger is

Jaurès was een bevlogen antimilitarist die probeerde de Eerste Wereldoorlog te voorkomen.

Weblink bron “Frankrijk herdenkt pacifist Jean Jaurès” (31 juli 2014), Reformatorisch Dagblad

Paul Rosenmöller liet destijds niet na te benadrukken dat er alleen maar lichte wapens mee mochten op missie naar Joegoslavië. Ze moesten daar vooral niet denken dat we kwamen om oorlog te voeren. Het klonk de toenmalige minister van Defensie Ter Beek - nota bene antimilitarist - als muziek in de oren.

Weblink bron
P.C. Meijer
 “'Laat militaire missies over aan experts'” (14 jul. 2015), De Telegraaf


antiglobalisme

afleiding van globalisme met het voorvoegsel anti-

politieke stroming die zich m.n. richt tegen de (oneerlijke) mondiale vrije markteconomie (die niet vrij zou zijn)

Antiglobalisme is niet nieuw. Eind jaren 90 lieten de 'andersglobalisten' flink van zich horen tijdens internationale top-bijeenkomsten, bijvoorbeeld in Genua tijdens de G8-top.

Weblink bron “Is globalisering te ver doorgeschoten?” (23-12-2016), NOS

Niet alleen van het internationaal islamitisch terrorisme gaat een bedreiging uit. Ook extreem linkse groeperingen, die in Italië geregeld van zich laten horen, zijn volgens het ministerie een gevaar. De laatste jaren manifesteren deze groepen zich -al dan niet onder de vlag van het antiglobalisme- door gewelddadige demonstraties te houden, maar ook door bompakketten over de post te sturen.

Weblink bron “„Turijn is een magneet voor terroristen”” (9 februari 2006), Reformatorisch Dagblad

Anders dan het politieke establishment is Trump pleitbezorger van het antiglobalisme. Dat gevoelen leefde al langer bij een deel van de Republikeinen, maar vertaalde zich niet in beleid omdat de politieke leiding van die partij werd gedomineerd door ondernemers.

Weblink bron
Jan-Willem Kranendonk
 “Trump vertrekt uit het Witte Huis, maar verdwijnt niet van het toneel” (24 november 2020), Reformatorisch Dagblad


autolobby

belangengroep die achter de schermen opkomt voor de belangen van de autoindustrie

In Brussel gaan stemmen op om de autolobby even aan de kant te zetten, en de strengere testen door te voeren, zegt Noorlander. "Maar of dat lukt is de vraag, want de sector zal zeker proberen de testen tegen te houden."

Weblink bron “'Duitse auto-industrie machtige club in Brussel'” (29-09-2015), NOS

De autolobby vindt het plan veel te ver gaan. De RAI Vereniging noemde het een "bizar plan, buiten alle realiteit en onhaalbaar". De burger wordt de stad uitgejaagd, zei de woordvoerder.

Weblink bron “Amsterdam benzine- en dieselvrij over 11 jaar: hoe haalbaar is dat?” (02-05-2019), NOS


sandinistisch

afgeleid van sandinist met het achtervoegsel -isch

sandinistischer (uninflected comparative)
sandinistische (inflected positive)
sandinistischere (inflected comparative)
sandinistischers (partitive comparative)


bestuurderspartij

samenstelling van bestuurder zn en partij zn met het invoegsel -s-

een politieke partij die vaak aan de macht is

De kandidatuur van Omtzigt heeft de race ook weer helemaal op z'n kop gezet, stelt Van der Wulp. "Het CDA is van oudsher een bestuurderspartij. Omtzigt is een kandidaat die juist strijdt tegen te veel macht voor de overheid. Ook hierdoor moeten de CDA-leden scherp kiezen."

Weblink bron “Week van de waarheid voor leiderschap en koers CDA” (06-07-2020), NOS

Weblink bron
Jorn Jonker en Jeroen Stans
 “Gaat Rutte voor nog een termijn en wordt GroenLinks een bestuurderspartij?” (13-06-2020), NOS


boedelbalans

samenstelling van boedel zn en balans zn

overzicht van alle bezittingen van de Nederlandse - Antillen na ontmanteling van de Antillen in 2010

Weblink bron “Boedelbalans Nederlandse Antillen per 9 oktober 2010” (19-01-2015), Eerste Kamer


centrumlinks

centrumlinkser (uninflected comparative)
centrumlinkst (uninflected superlative)
centrumlinkse (inflected positive)
centrumlinksere (inflected comparative)
centrumlinkste (inflected superlative)
centrumlinksers (partitive comparative)

van, betreffende een of meer linkse en een of meer centrumpartijen


centrumrechts

centrumrechtser (uninflected comparative)
centrumrechtst (uninflected superlative)
centrumrechtse (inflected positive)
centrumrechtsere (inflected comparative)
centrumrechtste (inflected superlative)
centrumrechtsers (partitive comparative)

van, betreffende een of meer rechtse en een of meer centrumpartijen


bondskanselierschap

afleiding van bondskanselier met het achtervoegsel -schap

de functie van regeringsleider in Duitsland of Oostenrijk

De CDU, de grootste partij van Europa's grootste economie, verkeert in een identiteitscrisis. De Duitse christendemocraten weten niet goed welke kant ze op moeten nu Merkel na ruim vijftien jaar bondskanselierschap het politieke toneel en de partij verlaat.

Weblink bron
Judith van de Hulsbeek
 “Lakmoesproef voor Merkels CDU: gevangen tussen twee vuren” (06-06-2021), NOS

Dit weekend blikken we terug op het bondskanselierschap van Angela Merkel. In september neemt ze na 16 jaar afscheid. Vandaag: welke rol speelde ze op het wereldtoneel?

Weblink bron “16 jaar Merkel op het wereldtoneel” (16-05-2021), NOS


commissievergadering

samenstelling van commissie zn en vergadering zn

committee meeting

bijeenkomst van een groep mensen met een bepaalde taak in een overheidsorgaan of in het verenigingsleven

De rellen in Utrecht zijn aangejaagd door vloggers op sociale media. De arrestatie van drie van hen heeft de angel gehaald uit de rellen, die sinds 14 augustus enkele wijken teisterden. Dat zei burgemeester Peter den Oudsten in een ingelaste commissievergadering van de gemeenteraad, meldt RTV Utrecht. De verdachten komen uit Hilversum en IJsselstein.

Weblink bron “Burgemeester Utrecht: rellen aangejaagd door vloggers” (26-08-2020), NOS

"Daar keek hij met een grijns naar de hulpdiensten", zei Franz-Dieter Ankner op een speciale commissievergadering van het Rijnlandse parlement. Vervolgens werd de 51-jarige verdachte overmeesterd en gearresteerd. In de Landrover werd munitie gevonden, maar geen bijhorend wapen.

Weblink bron “Politie Trier: munitie in auto, verdachte grijnsde naar ons” (04-12-2020), NOS


consensuswet

samenstelling van consensus zn en wet zn

een regeling die door twee of meer landen van het Koninkrijk der Nederlanden gezamenlijk wordt getroffen


consensusrijkswet

samenstelling van consensus zn en rijkswet zn

De Arubaanse premier Evelyn Wever-Croes benadrukt dat het nieuwe orgaan geen bevoegdheden krijgt die bij de regering liggen. Maar Knops zegt dat er in de nieuwe zogenoemde consensusrijkswet, die het akkoord wettelijk regelt, een bepaling is opgenomen waarin Aruba op de vingers kan worden getikt en gecorrigeerd als het de afspraken met Nederland niet nakomt.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Aruba akkoord met coronasteun en hervormingen onder Nederlands toezicht” (13-11-2020), NOS


departementsleiding

samenstelling van departement zn en leiding zn met het invoegsel -s-

Volgens een woordvoerder van het ministerie heeft de departementsleiding binnenkort een gesprek met Haifi. Daarna wordt gekeken welke nadere maatregelen er genomen moeten worden.

Weblink bron “Ambtenaar geschorst om IS-tweet” (13-08-2014), NOS

Hogendoorn, die nota bene de ICT-dienst aanstuurde, geeft bovendien aan dat hij niet betrokken is geweest en nooit door de departementsleiding is benaderd om iets te doen.

Weblink bron
Edwin van Sas
 “Of er is een doofpot, of ministerie van V&J is te dom voor een doofpot” (26/05/2016), HP de Tijd


diasporabeleid

samenstelling van diaspora zn en beleid zn

activiteit van een overheid die gericht is op personen die naar het buitenland zijn geëmigreerd of gevlucht

Bij zijn aantreden vorig jaar gaf Santokhi al aan dat hij Suriname met alle een miljoen Surinamers wil ontwikkelen: met de ruim 600.000 inwoners van Suriname en met de Surinamers in Nederland. Zo zal Santokhi tijdens zijn werkbezoek aan Nederland het Diaspora Instituut Nederland installeren. Dit is een zusterorganisatie van het gelijknamige instituut in Suriname, en met beide organen wil de Surinaamse regering het diasporabeleid verder vorm geven.

Weblink bron “President Santokhi wil banden met Surinaamse gemeenschap in Nederland aanhalen” (WO 8 SEPTEMBER 2021), NOS


dorpsbestuur

samenstelling van dorp zn en bestuur zn met het invoegsel -s-

groep mensen die leiding geeft aan de overheid van een kleine stad

Het vissersdorp Wukan in Zuid-China houdt vandaag min of meer vrije verkiezingen. De dorpsbewoners, die zich eerder fel verzetten tegen gedwongen landonteigening en corruptie, mogen een eigen dorpsbestuur kiezen.

Weblink bron “Wukan houdt soort vrije verkiezing” (03-03-2012), NOS

In een afgelegen dorpje in Canada hebben op één dag elf mensen geprobeerd zich van het leven te beroven. Het dorpsbestuur van Attawapiskat in het noordoosten van Ontario heeft de noodtoestand uitgeroepen.

Weblink bron “Noodtoestand in Canadees dorp na elf zelfmoordpogingen op een dag” (11-04-2016), NOS


dorpsgemeente

samenstelling van dorp zn en gemeente zn met het invoegsel -s-

dorpsgemeenten (plural)
dorpsgemeentes (plural)

kleine stad die een zelfstandige gemeente is


eilandsverordening

samenstelling van eiland zn en verordening zn met het invoegsel -s-

een algemeen verbindend voorschrift in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba

De projectontwikkelaar zegt in een reactie op eerdere publicaties dat er niets aan de hand is en dat de jaarlijkse erfpachtcanon vastgesteld is op basis van beleid van het eilandsbestuur van Bonaire en wettelijk is vastgelegd in een Eilandsverordening.

Weblink bron
Dick Drayer
 “OM Curaçao onderzoekt dubieuze deal luchthaven Bonaire” (03-04-2019), NOS


eilandsraadlid

samenstelling van eilandsraad zn en lid zn

persoon die lid is de volksvertegenwoordiger van een eiland van Caribisch-Nederland

Wegens gebrek aan ruimte in de Curaçaose gevangenis Bon Futuro kon hij zijn straf niet eerder uitzitten. Nu de gevangenis begin deze maand een uitbreiding heeft gekregen, is er wel plaats. Dat weerhoudt Godett er echter niet van aan te blijven als leider van de partij, Statenlid en Eilandsraadlid.

Weblink bron “Godett blijft in cel politiek actief” (17 juli 2006), Reformatorisch Dagblad


eilandraadslid

samenstelling van eiland zn en raadslid zn

persoon die lid is de volksvertegenwoordiger van een eiland van Caribisch Nederland

De aanklacht tegen Booi draait om transacties rondom het Sunset Beach Hotel op Bonaire. Booi was destijds eilandraadslid, Statenlid, adviseur van het Bestuurscollege en leider van de Christendemocratische UPB (Union Patriótiko Boneriano). Volgens het OM heeft hij in die tijd voor meer dan een half miljoen gulden buitgemaakt door te sjoemelen met papierwerk.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Politici Bonaire vervolgd om fraude” (02-09-2013), NOS

Nummer twee op de lijst, voormalig eilandraadslid en gedeputeerde Koos Sneek, hekelt de huidige situatie waarin er "bestuurlijk geen transparantie is en niemand weet wat er gebeurt en waarom".

Weblink bron
Dick Drayer
 “Verkiezingen Sint-Eustatius eerste stap op weg naar herstel democratie” (21-10-2020), NOS


werkeloosheidswet

samenstelling van werkeloosheid zn en wet zn met het invoegsel -s-

wettelijke regeling met betrekking tot werkloosheid

Er is onenigheid in de coalitie over de verlenging van de Werkeloosheidswet. De oprek van de maximale duur van de werklozenuitkering naar drie jaar zorgt ervoor dat coalitiepartners VVD en PvdA lijnrecht tegenover elkaar staan, schrijft de Volkskrant donderdag op basis van bronnen in de coalitie.

Weblink bron “Spanning in coalitie over verlenging WW” (03-09-2015), Tubantia

De FNV’er heeft in ieder geval bereikt dat bij de voorbereiding op de komende verkiezingen nagedacht wordt over het al dan niet handhaven van de huidige Werkeloosheidswet.

Weblink bron “WW” (12 juli 2006), Reformatorisch Dagblad


eilandraad

volksvertegenwoordiging op een van de eilanden van Caribisch - Nederland of van de voormalige Nederlandse Anrillen

De streefdatum van 10 oktober kwam vorige maand op losse schroeven te staan, toen de regeringscoalitie haar meerderheid bij de verkiezingen op Curaçao kwijtraakte. Vorig weekend stemde de eilandraad toch in met de nieuwe Staatsregeling. Vanavond vergadert de Tweede Kamer nog over de kwestie.

Weblink bron “Goedgedrag gouverneur autonoom Curaçao” (07-09-2010), NOS

Op Bonaire zijn de lokale verkiezingen gewonnen door een nieuwe partij, de Bonairiaanse Volksbeweging MPB. Het verschil tussen de drie bovenste partijen was zo klein, dat zij allemaal drie zetels krijgen in de negen zetels tellende Eilandraad.

Weblink bron “Nieuwe partij wint verkiezingen op Bonaire” (19-03-2015), NOS

Sint-Eustatius is een bijzondere gemeente van Nederland en Knops wil het bestuur nu tijdelijk overnemen. De eilandraad wordt ontbonden en de gedeputeerden en waarnemend gezaghebber worden uit hun functie gezet.

Weblink bron “Knops onderweg naar Sint Eustatius voor bestuurswissel” (07-02-2018), NOS


elitarisme

afleiding elite met het achtervoegsel -isme

de opvatting dat een elite binnen een groep de meeste inspraak moet hebben in die zaken waarin zij het meest serieus wordt genomen en dat alleen deze elite geschikt is om te regeren

Biden vindt dat niet alleen Clinton verantwoordelijk is voor de nederlaag van de Democraten. "Ik denk dat we een heleboel mensen niet duidelijk hebben kunnen maken dat we hun problemen begrijpen." Volgens de vice-president is "het elitarisme het partijdenken binnengeslopen".

Weblink bron “Partijgenoot Biden: Clinton wist niet goed waarom ze kandidaat was” (23-12-2016), NOS

Campbell spreekt van een verziekte cultuur, waarin "militaire uitmuntendheid gemengd werd met ego, elitarisme en arrogantie". Hij heeft excuses aangeboden aan zijn Afghaanse collega's en bereidt negentien strafzaken voor. Het squadron dat zich schuldig maakte aan de misdaden, is ontbonden.

Weblink bron “Schokkende details in rapport over Australische executies Afghanistan” (19-11-2020), NOS


emancipatiebeleid

samenstelling van emancipatie zn en beleid zn

een plan van aanpak dat als doel heeft een achterstandssituatie van een bepaalde bevolkingsgroep op te heffen

De overheid heeft jarenlang met emancipatiebeleid geprobeerd om vrouwen meer aan het werk te krijgen, zodat ze economisch zelfstandig worden. Dat is volgens de overheid geen overbodige luxe, omdat met het toenemend aantal scheidingen ook de kans op armoede voor vrouwen groter wordt.

Weblink bron “'Voor veel huishoudens is het inkomen van de vrouw nog altijd extraatje'” (18-12-2018), NOS

"Anti-lhbt-geweld lijkt wel erger te worden, maar dat komt waarschijnlijk door de media. Die besteden er meer aandacht aan dan ooit", zegt onderzoeker Hanneke Felten, deskundige op het gebied van lhbti-emancipatiebeleid. "Deels is dat een goed teken, veel aandacht voor geweld is een teken van acceptatie. Mensen zijn verontwaardigd door anti-homogeweld."

Weblink bron
Maxime de Vries en Koen Koopman
 “Ja: meer lhbt-acceptatie, maar toch: liever geen zoenende homo's” (17-05-2018), NOS


emancipatiegolf

samenstelling van emancipatie zn en golf zn

emancipatiegolven (plural)
emancipatiegolfje (diminutive singular)
emancipatiegolfjes (diminutive plural)

plotselinge aandacht voor de achterstandspositie van een bepaalde bevolkingsgroep en het streven om deze achterstand teniet te doen

Hoe veranderde het portret door twee wereldoorlogen, de emancipatiegolf en de multiculturele samenleving? Dat is te zien op de nieuwe tentoonstelling Zie de Mens in Museum de Fundatie in Zwolle.

Weblink bron “Honderd jaar gevangen in honderd portretten” (30-09-2016), NOS

"Vanaf de jaren 60 zijn in Nederland, vergeleken met andere landen, veel meer vrouwen gaan roken", legt Ho uit, die de sterke emancipatiegolf destijds noemt als verklaring. "De sterfte onder mannen neemt al jaren af, bij vrouwen is die tussen 1980 en 2011 vier keer zo groot geworden." De longkankersterfte onder vrouwen stabiliseert sinds 2015.

Weblink bron “Een vijfde van de kankerpatiënten in de EU overlijdt aan longkanker” (30-05-2019), NOS


klimaatalarmisme

samenstelling van klimaat zn en alarmisme zn

het alarm slaan om te trachten te voorkomen dat het klimaat door menselijke invloed kan veranderen


Gesjer

van Hebreeuws גֶּשֶׁר zn (gesjer) "brug"

niet-religieuze centrumrechtse politieke partij in Israël van 1996 tot 2003, opgericht door David Levy

niet-religieuze middenpartij in Israël van 2018 tot 2020, opgericht door Orly Levy


Gesher

via Engels Gesher van Hebreeuws גֶּשֶׁר zn (gesjer) "brug"

schrijfwijze voor Gesjer (naam van twee politieke middenpartijen)


armoedebeleid

samenstelling van armoede zn en beleid zn

een plan van aanpak dat als doel heeft armoede te bestrijden

Toch gaat het geld niet altijd als extra budget naar jongeren in armoede. Zo wordt het soms gebruikt om tekorten op algemeen armoedebeleid te dichten, of bezuinigingen af te wenden.

Weblink bron “Gemeenten besteedden geld voor arme jongeren aan andere zaken” (29-11-2018), NOS

Het aantal mensen dat in armoede leeft kan flink afnemen, als de overheid het beleid omgooit. Maar dat kost wel geld en banen, schrijven het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en Centraal Planbureau (CPB) in een omvangrijke studie naar de effecten van het Nederlandse armoedebeleid.

Weblink bron “Planbureaus: huidig armoedebeleid leidt tot meer arme mensen” (18-06-2020), NOS


armoedeproblematiek

samenstelling van armoede zn en problematiek zn

de ongewenste situatie dat mensen te weinig middelen hebben om een goed leven te leiden

"Armoedeproblematiek in Leeuwarden is een groot en hardnekkig probleem", zegt CDA-wethouder Harry van der Molen. "Na een kritisch rapport van de Rekenkamer waaruit bleek dat ons beleid niet efficiënt en effectief was, besloten we het oerwoud van regelingen af te schaffen en langdurig armen het speerpunt te maken."

Weblink bron
Yvonne Roerdink
 “Langdurige armoede neemt toe, ook in Leeuwarden” (27-09-2016), NOS

De universiteit doet het onderzoek in opdracht van de provincies Drenthe en Groningen. Zij willen gemeenten ondersteunen om de armoede aan te pakken. "De armoedeproblematiek in de Veenkoloniën moet doorbroken worden", reageert de Groningse gedeputeerde Eelco Eikenaar.

Weblink bron “Onderzoek naar erfelijke armoede in Veenkoloniën” (11-07-2017,), NOS


parlementsgebouw

samenstelling van parlement zn en gebouw zn met het invoegsel -s-

parlementsgebouwen (plural)
parlementsgebouwtje (diminutive singular)
parlementsgebouwtjes (diminutive plural)

bouwwerk waarin de volksvertegenwoordiging vergadert

De afgelopen dagen gingen bijna zestig gebouwen in vlammen op, waaronder veel winkels en een politiepost. Ook in het parlementsgebouw werden brand gesticht. Vooral in de Chinese buurt werden winkels geplunderd.

Weblink bron “Rust lijkt weergekeerd op Salomonseilanden na rellen, drie doden gevonden” (ZO 28 NOVEMBER 2021), NOS

De vicepresident kwam deze week in opspraak omdat lijfwachten van hem een journalist mishandelden. Jason Pinas van de krant De Ware Tijd maakte bij het parlementsgebouw foto's van Brunswijk toen die in zijn auto stapte. Volgens Brunswijk drong Pinas tot in de auto door. Hij was daar niet van gediend en er ontstond onenigheid.

Weblink bron “Surinaamse journalisten laten Ronnie Brunswijk twee maanden niet zien of horen” (DO 16 DECEMBER 2021), NOS


oerconservatief

intensiverende afleiding van conservatief met het voorvoegsel oer-

oerconservatiever (uninflected comparative)
oerconservatiefst (uninflected superlative)
oerconservatieve (inflected positive)
oerconservatievere (inflected comparative)
oerconservatiefste (inflected superlative)
oerconservatiefs (partitive positive)
oerconservatievers (partitive comparative)

`Ik wist niet dat u ook voor arbeiders opkomt.'Volgens haar moeder was haar oom oerconservatief.

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Om het tij toch nog te keren, presenteerde Romney Paul Ryan als zijn running mate, de kandidaat voor het vicepresidentschap. Hij is de architect van Republikeinse belastingpolitiek en geldt als oerconservatief.

Weblink bron
Achille Prick
 “Romney: onder druk van rechts” (27-08-2012), NOS


pandemocratie

Samentrekking van pandemie en democratie

democratie die tijdelijk of blijvend veranderd als gevolg van een pandemie

Tijdens de coronacrisis ontstond er een pandemocratie.


boerenopstand

samenstelling van boer zn en opstand zn met het invoegsel -en-

peasant's uprising

verzet van landbouwers tegen de overheid

boerenopstanden (plural)
boerenopstandje (diminutive singular)
boerenopstandjes (diminutive plural)

POEGATSJOV, Jemeljan Ivanovitsj (1742-1775). Donkozak, leider van een grote boerenopstand tegen Katharina II. Gaf zich uit voor de vermoorde tsaar Peter. Werd in Moskou terechtgesteld.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

Het Twentse dorp stond destijds in vuur en vlam door de omstreden ruilverkavelingsplannen van de provincie. Boeren trokken ten strijde met mestwagens, brandbommen en hooivorken. De politie beantwoordde het protest met gummiknuppels. Vandaag beginnen de audities voor de voorstelling die theaterproducent Gerard Cornelisse over de boerenopstand maakt.

Weblink bron “Tubbergen herdenkt boerenopstand van 1971 met spektakelstuk” (21-08-2021), NOS


districtshoofd

samenstelling van district zn en hoofd zn met het invoegsel -s-

iemand die leiding geeft aan de overheid van een district

Op het bordes ontmoette hij twee landeigenaren, van wie hij er een kende. Deze man, een gewezen districtshoofd, sprak met grote heftigheid:

De spanning speelt zich af in de regio's Oromia en Somali. Afgelopen dinsdag zouden in Oromia vijftig etnische Somaliërs zijn gedood door gewapende Oromo-militanten. De Oromo beschuldigen van hun kant gewapende etnische Somaliërs van de moord op een plaatselijk districtshoofd.

Weblink bron “Duizenden mensen op de vlucht na gevechten in Ethiopië” (17-09-2017), NOS


massabeweging

samenstelling van massa zn en beweging zn

politieke beweging waar veel mensen aan deelnemen

Via het stellen van vragen konden de Amerikaanse betogers 'leren' van hun Egyptische voorgangers. Veel vragen gingen over het organiseren en op de been brengen van een massabeweging en het verdedigen van de boodschap.

Weblink bron
Harrie van Veen
 “Bijzonder bezoek bij Wall Street” (25-10-2011), NOS


helse- og omsorgsminister

Samenstelling van de Noorse woorden helse zn ("gezondheid") met een liggend strepje, og vw ("en"), omsorg zn ("zorg", "welzijn") met het voorvoegsel om- en met het invoegsel -s- en minister zn ("minister")

Ingvild Kjerkol ble [norsk] helse- og omsorgsminister 14. oktober 2021.

Ingvild Kjerkol werd op 14 oktober 2021 [Noorse] minister van Volksgezondheid en Zorg.


avfolkingskommune

Samenstelling van avfolking zn "bevolkingsdaling, bevolkingskrimp" en kommune zn "commune, gemeente" met het invoegsel -s- en met het achtervoegsel -ing

/ ˈɑːʋfɔlkɪŋsˌkuˈmʉːnə /

een gemeente met bevolkingsdaling, een gemeente met bevolkingskrimp

Er Lindesnes en avfolkingskommune?

Is Lindesnes een gemeente met bevolkingskrimp?


avfolkingskommune

/ ˈɑːʋfɔlkɪŋsˌkuˈmʉːnə /


avfolkningskommune

Samenstelling van avfolkning zn "bevolkingsdaling, bevolkingskrimp" en kommune zn "commune, gemeente" met het invoegsel -s- en met het achtervoegsel -ning

/ ˈɑːʋfɔlknɪŋsˌkuˈmʉːnə /

Er Lindesnes en avfolkningskommune?


avfolking

Afleiding van het Noorse woord avfolke ww ontvolken met het achtervoegsel -ing

/ ˈɑːʋfɔlkɪŋ /

Karakteristisk for var tid er utflytting og avfolking i mange bygder.

Kenmerkend voor onze tijd is emigratie en ontvolking in veel dorpen.


avfolking

Afleiding van het Nynorske woord avfolke ww ontvolken met het achtervoegsel -ing

/ ˈɑːʋfɔlkɪŋ /


avfolkning

Afleiding van het Noorse woord avfolke ww ontvolken met het achtervoegsel -ning

/ ˈɑːʋfɔlknɪŋ /

En brutal, regulerende inngriping i denne naturbaserte strukturen, vil klart bety avfolkning av delvis betraktelige områder som gjennom generasjoner har bevist sin levedyktighet.

Een brute, regelgevende ingreep in deze op de natuur gebaseerde structuur zal duidelijk leiden tot ontvolking van gedeeltelijk belangrijke gebieden die hun levensvatbaarheid generaties lang hebben bewezen.


tsarenrijk

samenstelling van tsaar zn en rijk zn met het invoegsel -en-

Sinds het begin van de negentiende eeuw was de Kaukasus - die deel uitmaakte van het tsarenrijk - na Siberië het belangrijkste verbanningsoord.

Tegelijkertijd geldt Ivan de Verschrikkelijke ook als de grondlegger van het machtige Russische tsarenrijk en introduceerde hij de boekdrukkunst in Rusland. Verder liet hij onder meer de Vasili-kathedraal bouwen, nog altijd de blikvanger van het Rode Plein in Moskou.

Weblink bron “Omstreden standbeeld van Ivan de Verschrikkelijke onthuld” (15-10-2016), NOS


wereldpolitiek

samenstelling van wereld zn en politiek zn

datgene wat gerelateerd is aan het besturen van de wereld

EU-correspondent Sander van Hoorn legt uit wat er op het spel staat in Europa, ook wat betreft de plek van de Europeanen in de wereldpolitiek.

Weblink bron “Dit zijn de grote uitdagingen voor de Europese Unie” (13-05-2019), NOS

Het eind van haar Kanzlerschaft is in zicht en in haar optiek staat de wereld er slechter voor dan toen ze begon. Ze hoopt dat ze door deze toespraken haar visie op de wereldpolitiek kan geven, en alvast aan haar erfenis werkt.

Weblink bron “Merkel krijgt progressief Harvard met toespraak aan haar voeten” (31-05-2019), NOS


obscurantisme

afgeleid van obscuur met het achtervoegsel -isme

het doelbewuste streven om anderen in onwetendheid te houden en zelfstandig denken te verhinderen


gemeentebeleid

samenstelling van gemeente zn en beleid zn

de plannen en voornemens van de gemeentelijke overheid

Het gemeentebeleid, hoe verrot ook, is ons geen dooie waard, beweerden ze aan de telefoon.

A.F.Th. van der Heijden
 “Advocaat van de Hanen” (1990), De Bezige Bij , ISBN 9789023479925

"Een jaar geleden was deze straat ook nog geen eldorado van (illegale) vakantieappartementen en het jaar rond verhuurde Airbnb-woningen. De wildgroei aan toeristenaccommodaties ontwricht de Haarlemmerstraat en dat is een voorbeeld van falend gemeentebeleid."

Weblink bron “Airbnb opent meldpunt overlast voor buren” (01-06-2016), NOS


propagandaoorlog

samenstelling van propaganda zn en oorlog zn

strijd om de gunst van het publiek door zeer intensieve propaganda-activiteiten. Vaak wordt door het bewust verspreiden van eenzijdige en/of verzonnen informatie geprobeerd het publiek te misleiden


დიქტატურა

ka-დიქტატურა.ogg


დიქტატურა

xmf-დიქტატურა.ogg


δικτατορία

el-δικτατορία.ogg


дыктатура

be-дыктатура.ogg


діктатура

rue-діктатура.ogg


дарангуйлал

mn-дарангуйлал.ogg


дарангылал

bxr-дарангылал.ogg


диктатура

ba-диктатура.ogg


диктатура

bg-диктатура.ogg


диктатура

sah-диктатура.ogg


диктатура

krc-диктатура.ogg


диктатура

kk-диктатура.ogg


диктатура

ky-диктатура.ogg


диктатура

mk-диктатура.ogg


диктатура

uk-диктатура.ogg


диктатура

ru-диктатура.ogg


диктатура

sr-диктатура.ogg


диктатура

tg-диктатура.ogg


диктаторлык

tt-диктаторлык.ogg


Ӏазалла

ce-Ӏазалла.ogg


Բռնատիրություն

hy-Բռնատիրություն.ogg


דיקטאטור

yi-דיקטאטור.ogg


דיקטטורה

he-דיקטטורה.ogg


ديكتاتورية

ar-ديكتاتورية.ogg


دیکتاتوری

fa-دیکتاتوری.ogg


دیکتاتۆری

ckb-دیکتاتۆری.ogg


زورواکي

ps-زورواکي.ogg


ܫܘܠܛܢ ܛܪܘܢܘܬܐ

arc-ܫܘܠܛܢ ܛܪܘܢܘܬܐ.ogg


तानाशाही

hi-तानाशाही.ogg


तानाशाही

ne-तानाशाही.ogg


सामन्तवाद

new-सामन्तवाद.ogg


हुकुमशाही

mr-हुकुमशाही.ogg


একনায়কতন্ত্র

bn-একনায়কতন্ত্র.ogg


ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ

pa-ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ.ogg


சர்வாதிகாரம்

ta-சர்வாதிகாரம்.ogg


నియంతృత్వం

te-నియంతృత్వం.ogg


ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ

kn-ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ.ogg


സർവാധിപത്യം

ml-സർവാധിപത്യം.ogg


ระบอบเผด็จการ

th-ระบอบเผด็จการ.ogg


ລະບອບຜະເດັດການ

lo-ລະບອບຜະເດັດການ.ogg


အာဏာရှင်စနစ်

my-အာဏာရှင်စနစ်.ogg


ប្រជាធិបតេយ្យ

km-ប្រជាធិបតេយ្យ.ogg


арадшалал

bxr-арадшалал.ogg


ардчилал

mn-ардчилал.ogg


дэмакратыя

be-дэмакратыя.ogg


демократія

uk-демократія.ogg


демократи

ce-демократи.ogg


демократи

cv-демократи.ogg


демократия

ba-демократия.ogg


демократия

sah-демократия.ogg


демократия

krc-демократия.ogg


демократия

kk-демократия.ogg


демократия

ky-демократия.ogg


демократия

lez-демократия.ogg


демократия

ru-демократия.ogg


демократия

tt-демократия.ogg


демократия

tyv-демократия.ogg


демократија

mk-демократија.ogg


демократија

sr-демократија.ogg


демокрація

rue-демокрація.ogg


демокрация

bg-демокрация.ogg


мардумсолорӣ

tg-мардумсолорӣ.ogg


Ժողովրդավարություն

hy-Ժողովրդավարություն.ogg


דמוקרטיה

he-דמוקרטיה.ogg


דעמאקראטיע

yi-דעמאקראטיע.ogg


جمھوريت

sd-جمھوريت.ogg


جمہوریت

ur-جمہوریت.ogg


دموکراسی

mzn-دموکراسی.ogg


دموکراسی

fa-دموکراسی.ogg


ديمقراطية

ar-ديمقراطية.ogg


دیموکراسی

ckb-دیموکراسی.ogg


ولسواکي

ps-ولسواکي.ogg


ޑިމޮކްރަސީ

dv-ޑިމޮކްރަސީ.ogg


प्रजातन्त्रम्

sa-प्रजातन्त्रम्.ogg


लोकतंत्र

bh-लोकतंत्र.ogg


लोकतंत्र

hi-लोकतंत्र.ogg


लोकतन्त्र

ne-लोकतन्त्र.ogg


लोकतन्त्र

new-लोकतन्त्र.ogg


लोकशाही

mr-लोकशाही.ogg


গণতন্ত্র

bn-গণতন্ত্র.ogg


গণতন্ত্ৰ

as-গণতন্ত্ৰ.ogg


લોકશાહી

gu-લોકશાહી.ogg


மக்களாட்சி

ta-மக்களாட்சி.ogg


ప్రజాస్వామ్యం

te-ప్రజాస్వామ్యం.ogg


ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ

kn-ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ.ogg


ജനാധിപത്യം

ml-ജനാധിപത്യം.ogg


ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය

si-ප්රජාතන්ත්රවාදය.ogg


ประชาธิปไตย

th-ประชาธิปไตย.ogg


ລະບອບປະຊາທິປະໄຕ

lo-ລະບອບປະຊາທິປະໄຕ.ogg


დემოკრატია

ka-დემოკრატია.ogg


დემოკრატია

xmf-დემოკრატია.ogg


ဒီမိုကရေစီ

my-ဒီမိုကရေစီ.ogg


consensusdemocratie

samenstelling van consensus zn en democratie zn

een vorm van democratie waarbij het bestuur van een organisatie plaatsvindt door middel van consensus


inquisitiedemocratie

samenstelling van inquisitie zn en democratie zn

inquisitiedemocratieën (plural)
inquisitiedemocratietje (diminutive singular)
inquisitiedemocratietjes (diminutive plural)

democratie waarin bij maatschappelijke problemen de schuldvraag centraal wordt gesteld en de eventueel aangewezen verantwoordelijken publiekelijk ter verantwoording worden geroepen


karteldemocratie

samenstelling van kartel zn en democratie zn

karteldemocratieën (plural)
karteldemocratietje (diminutive singular)
karteldemocratietjes (diminutive plural)

democratie waarin politieke partijen ondanks politieke tegenstellingen langdurig samenwerken om de macht te behouden en andere politieke partijen van de regering buiten te sluiten


massademocratie

samenstelling van massa zn en democratie zn

democratie gebaseerd op het algemeen kiesrecht, waardoor de massa via verkiezingen direct invloed kan uitoefenen op het bestuur


overlegdemocratie

samenstelling van overleg zn en democratie zn

democratie waarin een grote rol is weggelegd voor overleg alvorens politieke beslissingen worden genomen


partijdemocratie

samenstelling van partij zn en democratie zn

democratische besluitvorming door de leden van een politieke partij


partijendemocratie

samenstelling van partij zn en democratie zn met het invoegsel -en-

democratie waarin politieke partijen i.p.v. individuele parlementsleden de beslissende elementen in het besluitvormingsproces zijn


radendemocratie

samenstelling van raad zn en democratie zn met het invoegsel -en-

radendemocratieën (plural)
radendemocratietje (diminutive singular)
radendemocratietjes (diminutive plural)

een staat bestuurd door raden of 'sovjets' (Russisch voor 'raad') van arbeiders, boeren en soldaten


schijndemocratie

samenstelling van schijn zn en democratie zn

'democratie' waarbij (gemanipuleerde) verkiezingen worden gehouden (waaraan de oppositie niet mag meedoen) en een 'parlement' wordt gekozen dat alleen uit jaknikkers bestaat zoals anno 2022 het geval is in Rusland en Belarus en nog wat andere staten


sorrydemocratie

samenstelling van sorry tw en democratie zn

een beleidscultuur waarin bewindspersonen ernstige fouten van zichzelf, of van ambtenaren waarvoor ze verantwoordelijk zijn, afdoen met een excuus aan het parlement, terwijl de ernst van de fouten eigenlijk tot aftreden zou moeten leiden


toeschouwersdemocratie

samenstelling van toeschouwer zn en democratie zn met het invoegsel -s-

toeschouwersdemocratieën (plural)
toeschouwersdemocratietje (diminutive singular)
toeschouwersdemocratietjes (diminutive plural)

democratie opgevat als een schouwtoneel gekenmerkt door tamelijk passieve kiezers, geringe kiezerstrouw en grote aantallen zwevende kiezers waar de traditionele partijen een minder belangrijke rol spelen evenmin als formele politieke programma's

In de toeschouwersdemocratie staan politici op zichzelf en is de kiezer een kritische cliënt die reageert op hun aanbod. Hoewel hij een onderscheid maakt tussen slechte en goede politici, zal de kiezer zelden tevredenheid of merkentrouw tonen. En de gekozene hoeft niet tot de elite te behoren, noch in een partij actief te zijn of een volksdeel te vertegenwoordigen, hij representeert zijn eigen ego. Hij geeft zijn ogen goed de kost, is een expert in communicatie en beschikt over allerlei andere eigenschappen waardoor hij voeling heeft met de samenleving.


tv-democratie

samenstelling van tv zn en democratie zn

democratie waarbij de manier waarop een politicus overkomt op tv belangrijker is dan de inhoud van zijn programma


volksdemocratie

samenstelling van volk zn en democratie zn met het invoegsel -s-

regeringsvorm volgens de communistische opvatting met één enkele, communistische partij

Een volksdemocratie is GEEN democratie


staatspropaganda

samenstelling van staat zn en propaganda zn met het invoegsel -s-

In haar videoboodschap zegt Ovsjannikova zich te „schamen” dat ze deel heeft genomen aan „staatspropaganda”. „Ik heb meegedaan aan het tot zombies maken van de bevolking. We hebben niets gedaan, en niet gedemonstreerd toen Navalny werd vergiftigd. We hebben niets gedaan tegen dit onmenselijke regime. Nu heeft de wereld zich van ons afgekeerd en zullen ook toekomstige generaties deze broedermoord niet weg kunnen wissen.”


meerpartijendemocratie

samenstelling van meer en partijen zn en democratie

een democratie waar meer dan één partij aan de verkiezingen mogen deelnemen

een volksdemocratie is GEEN meerpartijendemocratie, evenmin als een 'democratie' waarbij serieuze oppositiekandidaten bij voorbaat van de verkiezingen worden uitgesloten!


ევროპაშ სხუნუ

xmf-ევროპაშ სხუნუ.ogg


ევროპის საბჭო

ka-ევროპის საბჭო.ogg


Ủy hội châu Âu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/vi-Ủy hội châu Âu.ogg


Cunseilho de la Ouropa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/mwl-Cunseilho de la Ouropa.ogg


Συμβούλιο της Ευρώπης

el-Συμβούλιο της Ευρώπης.ogg

nl-Συμβούλιο_της_Ευρώπης-el-name-tS5960xT


Аурупа Шурасы

tt-Аурупа Шурасы.ogg


Европа кеңеши

ky-Европа кеңеши.ogg


Европаны Кенгеши

krc-Европаны Кенгеши.ogg


Европин кхеташо

ce-Европин кхеташо.ogg


Рада Європи

uk-Рада Європи.ogg


Съвет на Европа

bg-Съвет на Европа.ogg


Савет Еўропы

be-Савет Еўропы.ogg


Савет Европе

sr-Савет Европе.ogg


Совет Европы

ru-Совет Европы.ogg


Совет на Европа

mk-Совет на Европа.ogg


Шӯрои Аврупо

tg-Шӯрои Аврупо.ogg


Եվրոպայի խորհուրդ

hy-Եվրոպայի խորհուրդ.ogg


מועצת אירופה

he-מועצת אירופה.ogg


ئەنجومەنی ئەورووپا

ckb-ئەنجومەنی ئەورووپا.ogg

nl-ئەنجومەنی_ئەورووپا-unknown-name-tS5960xT


اروپا شورا

mzn-اروپا شورا.ogg


شورای اروپا

fa-شورای اروپا.ogg


مجلس أوروبا

ar-مجلس أوروبا.ogg


یورپ کی کونسل

ur-یورپ کی کونسل.ogg


युरोपाची परिषद

mr-युरोपाची परिषद.ogg


কাউন্সিল অব ইউরোপ

bn-কাউন্সিল অব ইউরোপ.ogg


ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ

pa-ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ.ogg


สภายุโรป

th-สภายุโรป.ogg


ᐊᑭᕋᖅᑑᑎᔪᑦ

iu-ᐊᑭᕋᖅᑑᑎᔪᑦ.ogg


торпинге

myv-торпинге.ogg


πόλεμος

el-πόλεμος.ogg


къазауат

krc-къазауат.ogg


Պատերազմ

hy-Պատերազմ.ogg


युद्धम्

sa-युद्धम्.ogg


དམག་འཁྲུག

bo-དམག་འཁྲུག.ogg


schaapskudde

samenstelling van schaap zn en kudde zn met het invoegsel -s-

schaapskudden (plural)
schaapskuddes (plural)

een kudde gelovigen die braaf ergens achter aansjokt

"In ruil voor geld spreekt Kirill onvoorwaardelijke steun uit aan Poetin." Salemon ziet hem als de 'hoeder van de schaapskudde' in Rusland, die Poetins acties in het buitenland verdedigt en legitimeert.


lederstil

Samenstelling van leder zn "leider" en stil zn "stijl"

Det handler mye om hvordan lederstilen ovenfra og ned har påvirket selvtilliten til spillerne, for lederstilen har ikke vært bra.

Het gaat er veel om hoe de leiderschapsstijl van top tot teen het vertrouwen van de spelers heeft aangetast, want de leiderschapsstijl is niet goed geweest.


орган

orgaan, instelling, deel van het staatsapparaat.

Правоохранительные органы.


orthodox-communistisch

(samenkoppeling) van orthodox en communistisch

orthodox-communistischer (uninflected comparative)
orthodox-communistische (inflected positive)
orthodox-communistischere (inflected comparative)
orthodox-communistischers (partitive comparative)

volgens de klassieke opvattingen van het communisme als gepredikt door Marx en Engels in Het Communistisch Manifest (1848)


verkiezingsoverwinning

samenstelling van verkiezing zn en overwinning zn met het invoegsel -s-

het gekozen worden in een functie door een verkiezing

En nu hij hier aan zijn eigen tafel Nevedovski's verkiezingsoverwinning vierde, had hij een plezierig gevoel van triomf om dit succes.

Lev Tolstoj (vert. Wils Huisman)
 “Anna Karenina” (1877), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028276062

Die bekering zou hem er in 1990 ertoe gebracht hebben om Nelson Mandela, het symbool van de strijd tegen apartheid vrij te laten en het verbod op partijen die tegen apartheid waren op te heffen. De overgangsfase werd in 1994 afgesloten met de verkiezingsoverwinning van het ANC van Nelson Mandela, die De Klerk opvolgde als president.

Weblink bron “Oud-president Zuid-Afrika maakt postuum excuses voor apartheidsregime” (DO 11 NOVEMBER), NOS

het tevreden zijn met de uitslag van verkiezingen


schijnverkiezing

samenstelling van schijn zn en verkiezing zn

schijnverkiezingen (plural)
schijnverkiezinkje (diminutive singular)
schijnverkiezinkjes (diminutive plural)

verkiezing die in geen enkel opzicht voldoet aan de eisen die aan een democratische verkiezing wordt gesteld bij voorbeeld door het opzettelijk vervalsen van het verkiezingsproces of de verkiezingsuitslag door een autocratische regering

De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten willen sancties opleggen aan de Wit-Russische functionarissen die verantwoordelijk zijn voor de schijnverkiezing en het geweld dat daarop volgde tegen demonstranten,...


cryptocommunist

afgeleid van communist met het voorvoegsel crypto-

iemand die in het geheim communistische opvattingen is toegedaan


ex-communist

afgeleid van communist met het voorvoegsel ex-


saloncommunist

samenstelling van salon zn en communist zn

iemand die zich uitgeeft voor een communist, maar er in de praktijk weinig van terecht brengt


communistenjacht

samenstelling van communist zn en jacht met het invoegsel -en-

jacht op communisten (bij voorbeeld als gebeurd in Amerika)


communistenjager

samenstelling van communist zn en jager zn met het invoegsel -en-

iemand die op communisten jaagt vanwege hun ideeën

Uit de giftige wolk van hysterie komt de demagogische senator Joseph McCarthy tevoorschijn. In geen tijd rijst de ster van McCarthy, een gemene man uit Wisconsin, alcoholverslaafd. Om zijn blazoen op te poetsen, profileert hij zich als communistenjager. Hij snoeft dat zijn koffer vol zit met namen van hooggeplaatste regeringsfunctionarissen die ook werken als spion voor de vijand.


communistenleider

samenstelling van communist zn en leider zn met het invoegsel -en-

leider binnen de communistische beweging


poetinisme

eponiem afgeleid van de naam van de grondlegger, de 21e-eeuwse Russische president V.V. Poetin met het achtervoegsel -isme

Putinismus

sociaal-economische en politieke praktijk in Rusland in het begin van de 21 eeuw, gekenmerkt door autoritaire en nationalistische opvattingen

Het poetinisme is een verfijnde vorm van autocratie in het huidige Rusland. Dit politiek regime werd sinds 2000 gestaag opgebouwd met Poetin als uitstekende en alomtegenwoordige leider, die alle macht heeft en aan niemand verantwoording verschuldigd is.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Jef Abbeel
 “Poetinisme, Een Russisch fenomeen” (10 februari 2019) op historien.nl

De opvattingen van een kwart van de Russische bevolking die wel kritiek had op de regering werd genegeerd, zei Parfjonov. De tv-nieuwsbulletins waren geheel gaan lijken op die uit de Sovjet-Unie, toen er in plaats van adequate nieuwsverslagen ook alleen maar beelden werden uitgezonden van ontmoetingen van de leiders van het land met ministers, gouverneurs en buitenlandse staatshoofden. Ook toen was het land op weg naar een stralende toekomst (toen van het socialisme, nu van het poetinisme).

Weblink bron
Michel Krielaars
 “Censuur” (26 november 2010) op nrc.nl

De herinvoering van het oude sovjetvolkslied door president Poetin was onlangs de eerste aanwijzing dat de Russen met hun rug naar de toekomst staan. Poetin had nog het fatsoen om de woorden te veranderen, maar hij behield wel de sovjetgeest – `het grote Rusland, voor altijd één'. (…) Mondialisering en iemands vage idee – nee, droom – van la dolce vita hadden de diepten van Rusland bereikt. Als het poetinisme dat betekent, gaat Rusland misschien toch wel vooruit.

Weblink bron
Nina Khrushcheva
 “Rusland gaat misschien toch wel vooruit” (26 maart 2001) op nrc.nl


путинизм

Игорь Яковенко: Путинизм — это фашизм, обладающий всеми его типическими признаками

Igor Jakovenko: Poetinisme, dat is fascisme met al zijn typische kenmerken.


arbeidersstand

samenstelling van arbeider zn en stand zn met het invoegsel -s-

de sociale klasse die bestaat uit mensen die loonarbeid verrichten

En alles was altijd een bron van vreugde door zijn volheid en elegantie: de kerkdiensten, het dansen, de mensen, de manieren, ook al waren ze een eenvoudig gezin uit het volk, de burgerij, uit de boeren- en arbeidersstand.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396


arbeiderscontrole

samenstelling van arbeider zn en controle zn met het invoegsel -s-

workersçontrol

situatie dat de arbeiders van een bepaald bedrijf inzage hebben in alle documenten van dat bedrijf – contracten, overeenkomsten en dergelijke

Maar nu de revolutie was gekomen en zijn stoutste verwachtingen ondersteboven had gegooid, zat hij, de geboren en standvastige arbeidersvriend die als een van de eersten op de fabriek Sagenheld Svjatogor een werkerecomité had opgericht en het bedrijf onder arbeiderscontrole had gebracht, ver van alle actie duimen te draaien in dit leeggelopen gehucht, waar de arbeiders de wijk hadden genomen en dikwijls de mensjewieken achterna waren gegaan.


klassenbewustzijn

samenstelling van klasse zn en bewustzijn zn met het invoegsel -n-

class-consciousness

het besef dat arbeiders behoren tot een eigen sociale klasse omdat zij gemeenschappelijke belangen hebben op grond van hun gedeelde economische positie

Hun onmenselijkheid ging door voor een wonder van klassenbewustzijn, hun barbarij voor een staaltje proletarische onverzettelijkheid en revolutionair instinct.

Regisseur Tanya Wexler wordt niet moe het te herhalen: we moeten Hysteria vooral zien als een luchtige romantische komedie. Toch krijgen de filmmaakster en haar hoofdrolspelers tijdens een groepsinterview in Toronto een uitputtende reeks vragen die anders suggereren. Vragen over de mores van het Victoriaanse Engeland, over geschiedenis, over klassenbewustzijn, over emancipatie, over de ontwikkeling van de psychologie en – vooral – over seks.

Weblink bron “Triltherapie” (09/12/2011), HP de Tijd


maximalist

afleiding van maximaal met het achtervoegsel -ist

iemand die streeft naar inwilliging van al zijn wensen en verlangens

Zelf aardde hij wat zijn overtuigingen aanging naar zijn oom, zo deelde het praatgrage jongmens mee, en was hij een extremist en maximalist in alles: in kwesties van leven, politiek en kunst.

Stephen Sestanovich, professor aan Columbia University en lid van de Council on Foreign Relations, schreef het boek 'Maximalist'. Hij beschrijft daarin de terugkomende patronen in het Amerikaanse buitenlands beleid vanaf de Tweede Wereldoorlog. Zo betoogt hij dat na een actief presidentschap er steeds een president komt die zich meer terugtrekt, en vervolgens kritiek krijgt voor zijn gebrek aan ideeën. Ziet Sestanovich dat patroon ook terugkomen bij Obama?

Weblink bron “Obama's aanval: kracht of tanende macht?” (23-09-2014), NOS


свержение

/svʲɪrˈʐɛnʲɪɪ̯ə/

Пишут, что великая княгиня София, жена хитрая, честолюбивая, не преставала возбуждать супруга к свержению ига, говоря ему ежедневно: «Долго ли быть мне рабынею ханскою?»

Er wordt geschreven dat grootvorstin Sofia, een slimme en ambitieuze vrouw, niet ophield de omverweping van het juk bij haar echtgenoot onder de neus te wrijven door dagelijks te zeggen: "Hoe lang ben ik nog de slavin van de khan?"


parlementarisme

afleiding van parlement met het achtervoegsel -isme

het regeren met een volksvertegenwoordiging als hoogste macht

Waarom een onvermijdelijkheid?'`Wat nou, bent u een klein kind of doet u alsof? Bent u soms van de maan komen vallen? Lamlendige veelvraten jakkerden hongerende zwoegers af, joegen ze de dood in, en zo had het moeten blijven? En andere vormen van bespotting en tirannie? Begrijpt u de rechtmatigheid van de volkswoede dan niet, de wens om rechtvaardig te leven, de zoektocht naar de waarheid? Of meent u dat een radicale omwenteling in de doema's tot stand gebracht had kunnen worden, door middel van het parlementarisme, en dat we het zonder dictatuur kunnen stellen?'`Wij hebben het over verschillende dingen, en al discussiëren we honderd jaar, we zullen het nergens over eens worden.

Wat zijn wel algemene kenmerken van het fascisme? Onder andere de neiging een systematisch onderscheid te maken tussen het volk en een perverse politiek-parlementaire elite die puur op eigen gewin uit is en het volk bedriegt. Alleen de fascistische leider begrijpt het volk en komt daarvoor op, terwijl het parlementarisme neerkomt op de heerschappij van leugenaars en volksverlakkers. Komt dit bekend voor?

Weblink bron
Daniel Knegt
 “'Theodor Holman heeft geen flauw benul van fascisme'” (23 september 2015), Het Parool


спецоперация

Kort voor специальная операция.

ru-спецоперация.ogg

/ˌspʲet͡səpʲɪˈrat͡sɨɪ̯ə/

Глава Крыма Сергей Аксенов обвинил российских артистов, которые осуждают спецоперацию России на Украине, в «вилянии задом».

De leider van de Krim Sergej Aksenov beschuldigde artiesten die de "speciale operatie" van Rusland in de [sic] Oekraïne veroordelen ervan «met hun achterste te wiebelen»,


eenmanspartij

Samenstelling van het telwoord een, man en partij met het invoegsel -s-

politieke partij die slechts uit één persoon bestaat

De eenmanspartij haalde met één standpunt twee zetels bij de recente verkiezingen.


lijstuitputting

wanneer met verkiezingen een politieke partij meer stemmen krijgt (en daardoor zetels) dan dat de partijlijst aan kandidaten heeft


verkiezingsbijeenkomst

samenstelling van verkiezing zn en bijeenkomst zn met het invoegsel -s-

vergadering in het kader van verkiezingen

Wel, mijnheer?'`Liveri Averkiëvitsj, morgen hebben we op de weideplaats een verkiezingsbijeenkomst.


anarchiste

afleiding van anarchist met het achtervoegsel -e

aanhangster van het idee van een autoriteitsloze, geweldloze samenleving waarin mensen zonder macht of autoriteit leven

Soms denk ik dat ze een verdwaalde anarchiste is, dan weer een weldenkende radicale vrouw die zich van hopeloze methoden bedient.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten en Jasper Popma)
 “Zweedse laarzen” (2015), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044535723

Ze denken trouwens dat het uiteindelijk niets zal uitmaken. Hij citeert de Amerikaanse anarchiste Emma Goldman: "Als verkiezingen iets zouden kunnen veranderen, dan zouden ze ze verbieden." Maar zij zijn vandaag tegen elke verandering.


apartheidsregime

samenstelling van apartheid zn en regime zn met het invoegsel -s-

Zuid-Afrikaanse regering die rassenscheiding toepaste

Toen ik het geld had opgehaald, vertrok ik naar Zuid-Afrika, hoewel het apartheidsregime nog aan de macht was.

De Klerk werd in 1969 in het parlement verkozen en kwam in 1978 in het Zuid-Afrikaanse kabinet. Al die tijd stond hij bekend als zeer conservatief. Waarom hij eind jaren 80 toetrad tot de sceptici binnen het apartheidsregime is dan ook onduidelijk.

Weblink bron
Petra Steenhoff
 “FW de Klerk, laatste apartheidspresident Zuid-Afrika, overleden” (11-11-2021), NOS

beleidsvoering waarbij mensen in een land moeten leven in strikt gescheiden gebieden op basis van hun afkomst

En Israël een apartheidsregime noemen is ook altijd een moreel oordeel.

Weblink bron
Sjoerd de Jong
 “Hoog tijd voor een ander publiek bestel” (19 januari 2023) op nrc.nl


gewetensvrijheid

samenstelling van geweten zn en vrijheid zn met het invoegsel -s-

de vrijheid naar het eigen morele kader te kunnen handelen, zodat er geen gewetensnood optreedt

Aan zijn reactionaire vriend en uitgever Aleksej Soevorin schreef Tsjechov tijdens de Dreyfus-affaire over hun vaderland: 'Een Aziatisch land, waar geen pers- en gewetensvrijheid bestaat, waar de regering en negen tiende van de ontwikkelden een journalist beschouwen als een vijand, waar zo bekrompen en beroerd geleefd wordt en weinig hoop bestaat op betere tijden.'

Michel Krielaars
 “Het brilletje van Tsjechov : reizen door Rusland” (2014), Atlas Contact , ISBN 9789045024875

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de minister dat hij onder meer wil weten hoe deze organisaties aankijken tegen "fundamentele waarden als seksegelijkheid, zelfbeschikkingsrecht, individuele keuzevrijheid en gewetensvrijheid".

Weblink bron “Asscher bekijkt Turkse organisaties” (29-03-2013), NOS

Voor het eerst in haar eeuwenlange geschiedenis sprak de katholieke kerk zich uit voor godsdienst- en gewetensvrijheid, en voor democratie. Ook sprak de kerk zich uit tegen de kernwapenwedloop, die op dat moment plaatsvond.

Weblink bron “50 jaar Tweede Vaticaans Concilie” (11-10-2012), NOS


hervormingspolitiek

samenstelling van hervorming zn en politiek zn met het invoegsel -s-

beleid dat is gericht op een verandering van het bestuur en de samenleving

Sinds partijleider Michaïl Gorbatsjov in 1985 de perestrojka had ingevoerd, een hervormingspolitiek die bedoeld was om de vastgelopen planeconomie vlot te trekken, had die anarchie zich als een olievlek over het hele land verspreid.

Onderhandelingen met de Nationale Partij verliepen stroef, omdat er onder meer binnen de politie en het leger nog veel weerstand bestond tegen de hervormingspolitiek. Ook de vaak gewelddadige strijd tussen de Zulu-beweging Inkatha en het ANC zorgde voor onrust.

Weblink bron “Van gevangene tot president” (05-12-2013), NOS


machtselite

samenstelling van macht zn en elite zn met het invoegsel -s-

kleine groep mensen die de politieke macht bezit

Maar toen in 2003 oliemagnaat Michaïl Chodorkovski politieke ambities kreeg en een serieuze tegenstander van de heersende machtselite werd, ontpopte Poetin zich als een autocratische tsaar die geen tegenspraak duldde en met harde hand regeerde.

"Dit vliegveld is het symbool van alles waar we tegen zijn: de geldeconomie, de milieuvervuiling, de autoritaire politiek van een machtselite, het individualisme. Wij willen anders leven. Met als kernwaarden: delen, solidariteit, de gemeenschap."

Weblink bron
Frank Renout
 “Veldslag dreigt op Franse akkers waar vliegveld moet komen” (08-01-2018), NOS


полусвастика

по̀-лу-сва́-сти-ка

de letter Z, zoals gebruikt door het Putinregime in zijn aanvalsoorlog op Oekraïne. Lett.: "halfhakenkruis"

Ну и, конечно, стилизованная полусвастика, в которую теперь выстраиваются россияне, — даже пресловутая георгиевская ленточка теперь в форме этой свастики.

En wel, ten slotte, het gestyleerde "halfhakenkruis", in de vorm waarvan zich Russen nu opstellen - zelfs het beruchte lint van Sint George wordt nu deze vorm gegeven.


messianisme

van Frans messianisme, op te vatten als afgeleid van messiaans bn met het achtervoegsel -isme

levensvisie waarbinnen een held in de toekomst een utopisch rijk zal stichten

Tolstojs messianisme zou ertoe leiden dat hij in 1901, kort na het schandaal over zijn door de censuur verboden 'zedeloze' roman Opstanding, waarvan hij delen aan Tsjechov had voorgelezen, door de Russisch-orthodoxe kerk werd geëxcommuniceerd.

Sommige Israëlische leiders, in het bijzonder premier Benjamin Netanyahu, stellen dat door Teherans religieuze 'messianisme', afschrikking niet werkt. Zowel Israëlische als Amerikaanse leiders beweren ook dat er een kettingreactie in gang wordt gezet als Iran kernwapens zou verkrijgen.

Weblink bron “Saoedi-Arabië zal kernmacht Iran niet volgen” (20-02-2013), Tubantia


КГБ

(initiaalwoord) voor Комитет Государственной Безопасности -- het comité voor staatsveiligheid

/kaɡɛˈbɛ ~ kəɡɛˈbɛ ~ kɛɡɛˈbɛ/

KGB, de geheime dienst van de Sovjetunie.


KGB

transliteratie van de Russische afkorting КГБ

de geheime dienst van de eertijdse Sovjetunie

En waar men Russen aantreft, daar is ook de KGB. Tn ambassades, in consulaten, in handelsmissies en in „culturele” delegaties — zelfs in de sportteams —treft men de KGB aan. Atijd. Nooit verlaat een groep Russen de Sovjet-Unie zonder dat onder hen zich tenminste één lid van de KGB bevindt.

“Nieuwsblad van het Zuiden” (1958-10-09)


oppositiebeweging

samenstelling van oppositie zn en beweging zn

organisatie van mensen die het niet eens zijn met het beleid van de regering

Maar zolang die demonstraties niet resulteren in een serieuze oppositiebeweging, hoeft het Kremlin zich niet druk te maken, had Konstantin me twee weken eerder gezegd.

Na de militaire staatsgreep in Myanmar steunde Mya Thway Yee de oppositiebeweging. Toen het te onveilig werd, vluchtte ze naar Nederland. "Ze zeiden: je staat op een lijst, je moet weg."

Weblink bron “Politiekogels vlogen elke dag langs Mya's bloemenhandel in Myanmar” (DI 1 FEBRUARI 2022), NOS


parlementsvoorzitter

samenstelling van parlement zn en voorzitter zn met het invoegsel -s-

iemand die de vergadering van het parlement leidt

Tijdens mijn verblijf is de lokale parlementsvoorzitter de hele dag in het nieuws.

Het hoofd van de kiescommissie roept Saleh op om zich terug te trekken als presidentskandidaat, zodat hij zich weer kan richten op zijn taak als parlementsvoorzitter. Volgens de kiescommissie kan dat helpen om "een nieuwe routekaart te maken" richting verkiezingen.

Weblink bron “Presidentsverkiezingen Libië van vrijdag uitgesteld” (WO 22 DECEMBER 2021), NOS


protestbijeenkomst

samenstelling van protest zn en bijeenkomst zn

demonstration

vergadering van mensen die het ergens niet mee eens zijn

bijeenkomst van mensen die het ergens niet mee eens zijn

In januari 2007 organiseerden ze een protestbijeenkomst in hartje Moskou.

Op Samos hielden inwoners een protestbijeenkomst bij de plek waar de bouw van een kamp vorig jaar al is begonnen. Er staan nu containerwoningen, maar er zou een nieuw vluchtelingenkamp moeten verrijzen voor zo'n 1200 tot 1500 asielzoekers. De regering zou dat geplande kamp willen uitbreiden en er ook een gesloten kamp van willen maken. Het protest verliep zonder incidenten.

Weblink bron
Conny Keessen
 “Tientallen gewonden bij gevechten tussen politie en bewoners Lesbos en Chios” (26-02-2020), NOS


tsarenfamilie

samenstelling van tsaar zn en familie zn met het invoegsel -en-

tsarenfamilies (plural)
tsarenfamilietje (diminutive singular)
tsarenfamilietjes (diminutive plural)

de bloedverwanten van de Russische tsaar

Geboren in een adellijke familie in Odessa, zat ze op het gymnasium in Tsarskoje Selo, de buitenplaats bij Sint-Petersburg waar de laatste tsarenfamilie meestal woonde.

Nieuwsuur gaat ook langs bij George Romanoff, telg van de tsarenfamilie die 300 jaar over Rusland regeerde. Tegenwoordig is hij lobbyist voor Russische bedrijven in Brussel. Hij ontmoette president Poetin in 2012 bij de herdenking van de Slag bij Borodino. "Het lijkt mij een goede man. Heel serieus", zegt Romanoff. Hij noemt Poetin "de juiste man op de juiste plaats".

Weblink bron “"Inname van de Krim was een schok"” (13-08-2014), NOS


oorlogscommunisme

samenstelling van oorlog zn en communisme zn met het invoegsel -s-

een economisch en politiek systeem, dat in de Sovjet-Unie werd toegepast tijdens de Russische Burgeroorlog van 1918 tot 1921


переизбрание

ru-переизбрание.ogg

/pʲɪrʲɪɪzˈbranʲɪɪ̯ə/

пе-ре-из-бра́-ни·е

Владимир Путин направил поздравительную телеграмму Эммануэлю Макрону по случаю переизбрания на пост Президента Французской Республики

Vladimir Putin heeft een telegram gestuurd aan Emmanuel Macron ter gelegenheid van zijn herkiezing op de post van president van de Franse Republiek.


kantonnement

afscheiden van een groter land en een zelfstandige staat worden


doodpolderen

samenstelling van dood bn en polderen ww

polderde dood (past)
doodgepolderd (past participle)
dood te polderen (active infinitive imperfect present)
hebben doodgepolderd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben doodgepolderd (active infinitive perfect present)
doodgepolderd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
doodgepolderd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
doodpolderend (imperfect participle)
doodgepolderd (past participle)
polder dood (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
poldert dood (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
poldert dood (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
poldert dood (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
poldert dood (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
polderen dood (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
polderen dood (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
polderen dood (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
polderde dood (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
polderde dood (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
polderde dood (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
polderde dood (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
polderde dood (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
polderden dood (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
polderden dood (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
polderden dood (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal doodpolderen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult doodpolderen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doodpolderen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult doodpolderen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doodpolderen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult doodpolderen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doodpolderen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen doodpolderen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen doodpolderen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen doodpolderen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden doodpolderen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
doodpolder (subordinate-clause present)
doodpoldert (subordinate-clause present)
doodpoldert (subordinate-clause present)
doodpoldert (subordinate-clause present)
doodpoldert (subordinate-clause present)
doodpolderde (subordinate-clause past)
doodpolderde (subordinate-clause past)
doodpolderde (subordinate-clause past)
doodpolderde (subordinate-clause past)
doodpolderde (subordinate-clause past)
doodpolderden (subordinate-clause past)
doodpolderden (subordinate-clause past)
doodpolderden (subordinate-clause past)
heb doodgepolderd (perfect present first-person)
hebt doodgepolderd (perfect present second-person)
hebt doodgepolderd (perfect present second-person)
heeft doodgepolderd (perfect present second-person)
hebt doodgepolderd (perfect present second-person)
heeft doodgepolderd (perfect present third-person)
hebben doodgepolderd (perfect present first-person)
hebben doodgepolderd (perfect present second-person)
hebben doodgepolderd (perfect present third-person)
had doodgepolderd (perfect past first-person)
had doodgepolderd (perfect past second-person)
had doodgepolderd (perfect past second-person)
hadt doodgepolderd (perfect past second-person)
had doodgepolderd (perfect past third-person)
hadden doodgepolderd (perfect past first-person)
hadden doodgepolderd (perfect past second-person)
hadden doodgepolderd (perfect past third-person)
zal doodgepolderd hebben (perfect future first-person)
zal doodgepolderd hebben (perfect future second-person)
zult doodgepolderd hebben (perfect future second-person)
zult doodgepolderd hebben (perfect future second-person)
zal doodgepolderd hebben (perfect future second-person)
zult doodgepolderd hebben (perfect future second-person)
zal doodgepolderd hebben (perfect future third-person)
zullen doodgepolderd hebben (perfect future first-person)
zullen doodgepolderd hebben (perfect future second-person)
zullen doodgepolderd hebben (perfect future third-person)
zou doodgepolderd hebben (perfect conditional first-person)
zou doodgepolderd hebben (perfect conditional second-person)
zou doodgepolderd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt doodgepolderd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt doodgepolderd hebben (perfect conditional second-person)
zou doodgepolderd hebben (perfect conditional third-person)
zouden doodgepolderd hebben (perfect conditional first-person)
zouden doodgepolderd hebben (perfect conditional second-person)
zouden doodgepolderd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt doodgepolderd (impersonal passive present imperfect)
er is doodgepolderd (impersonal passive present perfect)
er werd doodgepolderd (impersonal passive past imperfect)
er was doodgepolderd (impersonal passive past perfect)
er zal doodgepolderd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal doodgepolderd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou doodgepolderd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou doodgepolderd zijn (impersonal passive conditional perfect)
doodgepolderd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
doodgepolderd te worden (passive infinitive imperfect present)
doodgepolderd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
doodgepolderd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
doodgepolderd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
doodgepolderd te zijn (passive infinitive perfect present)
doodgepolderd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
doodgepolderd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word doodgepolderd (singular imperfect present first-person)
wordt doodgepolderd (singular imperfect present second-person)
wordt doodgepolderd (singular imperfect present second-person)
wordt doodgepolderd (singular imperfect present second-person)
wordt doodgepolderd (singular imperfect present plural third-person)
worden doodgepolderd (singular imperfect present plural first-person)
worden doodgepolderd (singular imperfect present plural second-person)
worden doodgepolderd (singular imperfect present third-person)
werd doodgepolderd (singular imperfect past first-person)
werd doodgepolderd (singular imperfect past second-person)
werd doodgepolderd (singular imperfect past second-person)
werdt doodgepolderd (singular imperfect past second-person)
werd doodgepolderd (singular imperfect past plural third-person)
werden doodgepolderd (singular imperfect past plural first-person)
werden doodgepolderd (singular imperfect past plural second-person)
werden doodgepolderd (singular imperfect past third-person)
zal doodgepolderd worden (singular imperfect future first-person)
zult doodgepolderd worden (singular imperfect future second-person)
zult doodgepolderd worden (singular imperfect future second-person)
zult doodgepolderd worden (singular imperfect future second-person)
zal doodgepolderd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen doodgepolderd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen doodgepolderd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen doodgepolderd worden (singular imperfect future third-person)
zou doodgepolderd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou doodgepolderd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou doodgepolderd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt doodgepolderd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt doodgepolderd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou doodgepolderd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden doodgepolderd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden doodgepolderd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden doodgepolderd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben doodgepolderd (perfect present first-person)
bent doodgepolderd (perfect present second-person)
bent doodgepolderd (perfect present second-person)
is doodgepolderd (perfect present second-person)
zijt doodgepolderd (perfect present second-person)
is doodgepolderd (perfect present third-person)
zijn doodgepolderd (perfect present first-person)
zijn doodgepolderd (perfect present second-person)
zijn doodgepolderd (perfect present third-person)
was doodgepolderd (perfect past first-person)
was doodgepolderd (perfect past second-person)
was doodgepolderd (perfect past second-person)
waart doodgepolderd (perfect past second-person)
was doodgepolderd (perfect past third-person)
waren doodgepolderd (perfect past first-person)
waren doodgepolderd (perfect past second-person)
waren doodgepolderd (perfect past third-person)
zal doodgepolderd zijn (perfect future first-person)
zult doodgepolderd zijn (perfect future second-person)
zult doodgepolderd zijn (perfect future second-person)
zult doodgepolderd zijn (perfect future second-person)
zal doodgepolderd zijn (perfect future third-person)
zullen doodgepolderd zijn (perfect future first-person)
zullen doodgepolderd zijn (perfect future second-person)
zullen doodgepolderd zijn (perfect future third-person)
zou doodgepolderd zijn (perfect conditional first-person)
zou doodgepolderd zijn (perfect conditional second-person)
zou doodgepolderd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt doodgepolderd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt doodgepolderd zijn (perfect conditional second-person)
zou doodgepolderd zijn (perfect conditional third-person)
zouden doodgepolderd zijn (perfect conditional first-person)
zouden doodgepolderd zijn (perfect conditional second-person)
zouden doodgepolderd zijn (perfect conditional third-person)

middels overvloedig overleg en commissiewerk in de doofpot stoppen

Dat voorstel is volledig doodgepolderd


defensiecommissie

samenstelling van defensie zn en commissie zn

groep mensen die belast is met het vormgeven van het beleid met betrekking tot de nationale veiligheid

President Niinisto en premier Marin van Finland zijn voorstander van het NAVO-lidmaatschap van hun land. Volgens de twee moet het land "zonder vertraging" een aanvraag doen voor het lidmaatschap van het militaire bondgenootschap. Dinsdag zei de defensiecommissie van het Finse parlement al dat toetreden tot de NAVO de beste optie is om nationale veiligheid te garanderen.

Weblink bron “Finse politieke leiders willen toetreden tot de NAVO, Rusland ziet dreiging” (12 mei 2022), NOS

Joeri Sjvytkin, vicevoorzitter van de defensiecommissie in de Doema, het Russische lagerhuis, geeft blijk van een slechte kennis van het Engels. Hij neemt de woorden van het onderzoekscomité, dat de Buk-installatie een ‘unieke vingerafdruk’ zou hebben gevormd, namelijk letterlijk. ,,Hoe kunnen vingerafdrukken behoren tot een brigade? Ze kunnen alleen maar behoren tot een specifieke militair. Hoe kunnen ze vingerafdrukken nagaan van een militair?"

Weblink bron
Joost Bosman
 “Russische media en politici sarcastisch en boos: 'Dit is oneerlijk'” (25-05-2018), Tubantia


middenpartij

samenstelling van midden zn en partij zn

hinge party

een politieke partij met een programma dat tussen twee uitersten in zit

middenpartijen (plural)
middenpartijtje (diminutive singular)
middenpartijtjes (diminutive plural)

Demissionair premier Netanyahu van de rechtse Likud-partij bereikte vorige maand een overeenkomst met zijn voormalig rivaal Benny Gantz van de middenpartij Blauw en Wit. Volgens het akkoord wordt Netanyahu eerst premier en lost Gantz hem na anderhalf jaar af.

Weblink bron
Ties Brock
 “Netanyahu mag van Israëlische rechters premier worden” (06-05-2020), NOS

Van Thijn was de bedenker van de polarisatiestrategie, waarbij de tegenstelling tussen links en rechts centraal werd gesteld. Het moest de macht van de confessionele middenpartijen breken. Van Thijn vond dat de PvdA alleen met hen moest regeren als ze vóór de verkiezingen een voorkeur uitspraken voor een progressief kabinet. Dat zou bij hen 'een scheiding der geesten' teweegbrengen.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Ed van Thijn, 'man achter Den Uyl', hervond zijn Joodse identiteit” (ZO 19 DECEMBER 2021), NOS


aanwijzingsbesluit

samenstelling van aanwijzing zn en besluit zn met het invoegsel -s-

besluit van een hogere overheid dat door een lagere overheid moet worden opgevolgd

Nadat de burgemeester op grond daarvan had besloten de zaken per direct te sluiten is dat ‘bekrachtigd’ door de voorzitter van de veiligheidsregio in een officieel aanwijzingsbesluit.

Weblink bron
Teake Dijkstra
 “Te laat met bezorgen in coronatijd: drie afhaalrestaurants dicht in Harderwijk” (19-11-2020), Tubantia

Waterwinbedrijf Vitens en de gemeente Hof van Twente hadden hier vorig jaar al afspraken over gemaakt, maar nu zijn die afspraken ook bekrachtigd met een zogenoemd ‘aanwijzingsbesluit’. Binnenkort worden ook de verbodsborden geplaatst. Een ommetje met de hond kan dus niet meer dwars door het gebied. De paden rondom, dat is het rondje IJsbaanweg, Slagdijk en Markeloseweg zijn nog wél toegestaan voor honden.

Weblink bron
Jantien Bussink
 “Honden niet meer welkom in waterwingebied bij Goor: ‘Hondenpoep vervuilt ons drinkwater’” (7-03-2022), Tubantia


accreditief

documentary credit

opdracht aan een bank om iemand geld te overhandigen

schriftelijk bewijsstuk dat iemand bevoegd is benoemd te worden tot een bepaalde (diplomatieke of ambtelijke) functie


achterstandenbeleid

samenstelling van achterstand zn en beleid zn met het invoegsel -en-

een plan van aanpak om mensen met een achterstand in de samenleving vooruit te helpen

Vooruitlopend op de museumnota wil het college van B en W dat de gemeenteraad eenmalig 100.000 euro reserveert voor de uitvoering van dit beleid. Daarnaast is er structureel 80.000 euro nodig om het Gemeentelijk Onderwijs Achterstandenbeleid (GOA) op peil te houden.

Weblink bron “Extra geld nodig voor peuters en musea” (13-06-2006), Tubantia

Vooral asielzoekersscholen zijn de dupe van het nieuwe achterstandenbeleid van het ministerie van Onderwijs. Het nieuwe systeem zorgt er volgens scholenkoepel PO-Raad voor dat met name de 43 basisscholen die onderwijs aan jonge asielzoekers aanbieden, miljoenen euro's mislopen.

Weblink bron
Sanne Schelfaut
 “Fors minder geld naar asielzoekersscholen: ‘Dit is heel beroerd’” (20-02-2019), Tubantia


achterstandsbeleid

samenstelling van achterstand zn en beleid zn met het invoegsel -s-

En geërgerd over de recente conclusie van het Sociaal en Cultureel Planbureau dat het achterstandsbeleid is mislukt. „Wie zoiets zegt, moet zijn schoolgeld weer ophalen”, zei Jozef Swaters, wijkraadslid van het eerste uur.

Weblink bron “Actieve bewoners cruciaal in wijkaanpak” (04-11-2013), Tubantia

Toen Eski voor het CDA voor het eerst in de Kamer zat, hield hij zich bezig met onderwijszaken, zoals veiligheid op scholen en het achterstandsbeleid. Hij voerde verder het woord over onderwerpen als medezeggenschap, emancipatie, overheidscommunicatie en zaken betreffende de Nationale Ombudsman.

Weblink bron “Eski weer CDA–Kamerlid” (15 december 2009), Reformatorisch Dagblad


actiekamp

bivak waar actievoerders verblijven als protest

Tijdens een discussie met een woordvoerder van het Haagse actiekamp "Recht op bestaan" is PvdA-leider Samsom boos geworden. De woordvoerder verweet Samsom te hebben gekozen voor het kinderpardon, en nu niet meer te "vechten" tegen de strafbaarstelling van illegaliteit. Bron: "Recht op bestaan" (van Youtube).

Weblink bron “Samsom boos over verwijt koehandel rondom illegaliteit” (14-03-2013), NOS

Zo'n 500 mensen hebben zich in het centrum van Rotterdam verzameld om te protesteren tegen "het keiharde Nederlandse vluchtelingenbeleid". Het protest, op Plein 1940, is ook de afsluiting van het No Border Camp, een actiekamp in Rotterdam-Zuid waar asielactivisten de afgelopen week bivakkeerden.

Weblink bron “Protest tegen "keihard asielbeleid"” (10-08-2013), NOS


actiepartij

politieke partij die zich meer richt op oppositievoeren en buitenparlementaire acties dan op regeren of besturen

Suzanne Groot, die als lijstduwer voor de Actiepartij in Haarlem mee wilde doen, weet niets van haar 'emigratie'.

Weblink bron “Kandidaat geweigerd om 'emigratie'” (04-03-2014), NOS

Volgens politiek verslaggever Xander van der Wulp wreekt zich bij de SP bijvoorbeeld dat lijsttrekker Lilian Marijnissen in de afgelopen jaren wellicht te veel gelonkt heeft naar kabinetsdeelname: "Bij de achterban ligt het gevoelig. Velen willen meer een actiepartij zijn."

Weblink bron “Pijnlijke verliesrekening: links verliest een derde” (18-03-2021), NOS


actiesite

website die men gebruikt tijdens een campagne

Vandaag start de campagne 'Open voor kansen, open voor 50-plus' met onder meer radiospotjes en een speciale actiesite. Daarop worden werkgevers opgeroepen om aan te geven dat zij bij een vacature ook een 50-plusser meenemen in de procedure. Ook kunnen ze aanbieden om een netwerkgesprek te voeren met een 50-plusser.

Weblink bron “Actie UWV en MKB voor 50-plussers” (30-06-2014), NOS

De club startte de actie Free Bieber. Op de speciale actiesite kun je een petitie tekenen en een filmpje uploaden waarop je vanuit de gevangenis uitlegt waarom jij vindt dat de wet niet moet worden ingevoerd. Er is zelfs een speciaal Tumblr-blog waarop je foto's kunt plaatsen van Justin Bieber in de gevangenis.

Weblink bron “Actie tegen mogelijke gevangenisstraf Justin Bieber” (20-10-2011), NOS


actievergadering

samenstelling van actie zn en vergadering zn

bijeenkomst in het kader van een politieke campagne

De rechter in Leeuwarden heeft de geplande politieactie tijdens de wedstrijd Cambuur-Zwolle verboden. De politie wilde op dat moment een actievergadering houden, waardoor er onvoldoende agenten beschikbaar zouden zijn tijdens de wedstrijd van aanstaande zondag.

Weblink bron “Rechter verbiedt weer politie-actie” (30-03-2012), NOS

Het is crisis in Suriname. De Surinaamse dollar wordt met de dag minder waard en de bevolking heeft steeds minder te besteden. De vakbond van leraren vindt het mooi geweest en stelt de regering van president Bouterse een ultimatum. Gisteren lagen verschillende scholen in het land plat omdat de honderden docenten aanwezig waren bij een actievergadering van de bond.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “Lerarenprotest tegen beleid regering Bouterse” (12-03-2016), NOS


vriendschapsverdrag

samenstelling van vriendschap zn en verdrag zn met het invoegsel -s-

een verdrag tussen twee staten die een band van vriendschap aangaan

In 1782 sloot de Republiek een vriendschapsverdrag met de Verenigde Staten dat zou resulteren in de Vierde Engelse Oorlog.


afbraakbeleid

samenstelling van afbraak zn en beleid zn

een plan van aanpak dat, althans volgens tegenstanders van dit plan, veel dingen kapot maakt

De mensen op het Malieveld demonstreren tegen "het afbraakbeleid van de regering". Ze zeggen op te komen voor armen en ouderen die het slecht hebben in Nederland.

Weblink bron “Politie stopt demonstratie tegen 'afbraakbeleid'” (27-01-2015), NOS

De misstanden zijn volgens de bond het gevolg van het "afbraakbeleid" van staatssecretaris Teeven. Abvakabo wil dat hij ervoor zorgt dat gevangenissen weer veilig worden.

Weblink bron “FNV: spanning in gevangenissen” (05-04-2014), NOS


denuclearisatie

afleiding van nuclearisatie met het voorvoegsel de-

denuclearisation

het verwijderen of verminderen van het aantal kernwapens

Thunberg is niet de enige die genoemd wordt in de voorspelling van het Noorse onderzoekinstituut. Ook de Amerikaanse president Donald Trump zou in de race zijn vanwege zijn gesprekken over denuclearisatie met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un.

Weblink bron “Nobelprijzen dit jaar mogelijk diverser dan ooit” (07-10-2019), NOS

De Amerikaanse vice-president Pence en de Japanse premier Abe verklaarden vandaag in Tokio dat de noodzaak van sancties blijft bestaan om Noord-Korea tot denuclearisatie te brengen.

Weblink bron “Noord-Korea nog actief op raketbases, zegt Amerikaanse denktank” (13-11-2018), NOS


boerenactiegroep

samenstelling van boer zn en actiegroep zn met het invoegsel -en-

boerenactiegroepen (plural)
boerenactiegroepje (diminutive singular)
boerenactiegroepjes (diminutive plural)

een groep boeren die actie voert om op te komen voor hun belangen

Lang bestaat Farmers Defence Force (FDF) nog niet. De eerste kalfjes sinds de oprichting van de boerenactiegroep worden rond deze tijd geboren. Voor iedereen die het boerenleven niet kent: negen maanden dus. Toch lijkt de organisatie het stadium van net geboren kalf wel gepasseerd, en lijkt de groep soms eerder op een boze stier.

Weblink bron “Farmers Defence Force: ‘We gaan er met gestrekt been in’” (06-02-2020), NOS

"Het is onduidelijk hoe onze toekomst eruit ziet en hoe we het goed en nog beter kunnen doen. In de aanpak van de minister wordt daar helemaal niet over gepraat", zegt Bart Kemp van boerenactiegroep Agractie.

Weblink bron
Babette olde Hanhof
 “Boeren leggen gesprekken over uitkoop stil” (VR 15 APRIL 2022), NOS


boerenactivist

samenstelling van boer zn en activist zn met het invoegsel -en-

boer die actievoert om de belangen van boeren veilig te stellen; lid van een boerenactiegroep

De 30-jarige Arjen Schuiling, een van de bekendste boerenactivisten van Nederland, is weer op vrije voeten nadat hij maandag werd aangehouden voor betrokkenheid bij een levensgevaarlijk incident met een trekker in Groningen. Hij blijft verdacht van openlijke geweldpleging, maar houdt vol onschuldig te zijn. ,,Ik moest gewoon in Groningen zijn. Voor mezelf, de boeren en voor mijn vader.”

Weblink bron
Sebastiaan Quekel
 “Bekende boerenactivist na tractor-ravage: ‘Mijn vader pleegde zelfmoord om landbouwbeleid’” (16 okt. 2019), Tubantia

Boerenactivist Rutger van Lier vindt dat de Haagse politiek in ’stikstofsprookjes’ gelooft. „Kijk eens op het platteland naar buiten, hoe groen het hier is in vergelijking met de randstad.”

Weblink bron “Boze boeren op trekkers naar huis van stikstofminister: ’Ontslagbrief overhandigd’” (10 jun. 2022), De Telegraaf