begrotingsdebat

samenstelling van begroting zn en debat zn met het invoegsel -s-

begrotingsdebatten (plural)
begrotingsdebatje (diminutive singular)
begrotingsdebatjes (diminutive plural)

discussie over de invulling van de uitgaven van een overheid

In Ierland stapt coalitiepartner Green Party na het begrotingsdebat van 7 december uit de regering. Die verliest dan haar meerderheid. De partij wacht met het verlaten van de coalitie omdat ze in het belang van Ierland eerst nog de begroting voor 2011 wil goedkeuren.

Weblink bron “Green Party wil uit Ierse regering” (Maandag 22 november 2010, 17:04), NOS

Zo had het begrotingsdebat vooral veel weg van een verkiezingsdebat. Labour wil fors bezuinigen, maar nog niet dit jaar om het herstel van de economie vrij zwak is. De Tories willen meteen het mes in de overheidsuitgaven zetten. Labour beschuldigt de Conservatieven van onverantwoordelijk beleid. De Conservatieven beschuldigen hun tegenstanders ervan te soft te zijn.

Weblink bron
Arjen van der Horst
 “Labour-regering presenteert laatste begroting” (Woensdag 24 maart 2010, 17:05), NOS


buitenlandcommissie

samenstelling van buitenland zn en commissie zn

groep politici die zich bezighouden met het buitenlandsbeleid

Voorzitter Kosatsjov van de Russische parlementaire buitenlandcommissie reageerde terughoudend op Trumps suggestie. De Rus zegt niet zo graag van de sancties af te willen dat Rusland concessies moet doen op het gebied van nationale veiligheid.

Weblink bron “Biden waarschuwt Trump tegen opheffen sancties Russen” (Maandag 16 januari 2017, 11:43), NOS

De voorzitter van de buitenlandcommissie van de Federatieraad, het Russische Hogerhuis, gaat nog verder: die spreekt van "de laatste stuiptrekkingen van een stel politieke lijken."

Weblink bron “VS zet 35 Russen uit vanwege hacken Democraten” (Donderdag 29 december 2016, 20:41), NOS


burgerrechtenactivist

samenstelling van burgerrechten zn en activist zn

persoon die opkomt voor de burgerrechten van zichzelf en/of anderen

De toespraak van Yolanda is geheel in de stijl van haar beroemde opa, de burgerrechtenactivist. "Mijn grootvader had een droom", zegt ze. "Hij wilde dat mensen zijn kinderen niet op hun huidskleur zouden beoordelen, maar op hun karakter. Ik heb ook een droom, dat genoeg nu echt genoeg is. En dat dit een wereld zonder geweren is, klaar."

Weblink bron “9-jarige kleindochter Martin Luther King speecht tegen wapens” (Zaterdag 24 maart 2018, 22:10), NOS

Weblink bron “Moord op zwarte burgerrechtenactivist in VS na 78 jaar alsnog onderzocht” (Donderdag 9 augustus 2018, 03:56), NOS

Ondanks het plechtige karakter van de dienst, is de sfeer losjes en lijkt het zelfs op een reünie. Oude bekenden begroeten elkaar en de bezoekers staan in de rij om op de foto te gaan met burgerrechtenactivist Jesse Jackson of oud-bokser Sugar Ray Leonard.

Weblink bron “Louisville herdenkt lievelingszoon Muhammad Ali” (Vrijdag 10 juni 2016, 01:26), NOS


antiapartheidsactivist

samenstelling van apartheid zn en activist zn met het invoegsel -s- met het voorvoegsel anti-

iemand die actief strijdt tegen het apartheidsregime

In Zuid-Afrika is oud-president Nelson Mandela overleden, de zwarte Zuid-Afrikaan die onsterfelijkheid verwierf als strijder tegen de apartheid in zijn land en groot gezag opbouwde als verzoener. In Nieuwsuur een terugblik op Mandela's leven en betekenis. In de studio is Klaas de Jonge, de anti-apartheidsactivist die in de jaren 80 vastzat in de Nederlandse ambassade en het middelpunt werd van een diplomatieke rel tussen Nederland en Zuid-Afrika. Ook te gast is publicist Peter ter Horst, oud-correspondent van NRC en RTL in Zuid-Afrika. Hij ontmoette Mandela op Robbeneiland.

Weblink bron “Overleden, maar onsterfelijk” (Vrijdag 6 december 2013, 23:29), NOS

Onder leiding van Zille, een voormalige anti-apartheidsactivist, boekte de DA vorig jaar een behoorlijke winst ten opzichte van vijf jaar eerder. De partij kreeg 22 procent van de stemmen, tegen 17 procent in 2009.

Weblink bron “Oppositiepartij Zuid-Afrika krijgt zijn eerste zwarte leider” (Zondag 10 mei 2015, 14:58), NOS


apartheidsbeleid

samenstelling van apartheid zn en beleid zn met het invoegsel -s-

het streven om verschillende etnische groepen gescheiden van elkaar te houden

Eerder dit jaar beschuldigde de mensenrechtenorganisatie in een rapport Israël ervan op onderdelen een apartheidsbeleid te voeren ten opzichte van de Palestijnse bevolking in zowel Israël als de bezette Palestijnse gebieden. Israël sprak dit fel tegen en zei dat Human Rights Watch hiermee een anti-Israël campagne voert.

Weblink bron “Israël pleegde oorlogsmisdaden in Gaza, zegt Human Rights Watch” (Dinsdag 27 juli 2021, 16:58), NOS

Hoewel het apartheidsbeleid en redlining officieel tot het verleden behoren, bestaan die extreme verschillen nog steeds. Een zwarte werknemer in Baltimore verdient gemiddeld 38.000 dollar per jaar, de helft van wat zijn witte stadsgenoot verdient. Witte gezinnen hebben gemiddeld tien keer meer vermogen dan zwarte gezinnen. "Rassenscheiding is hier nog steeds springlevend. We zijn een verdeelde stad", zegt Kwame Rose. "Een straatarme zwarte wijk ligt pal naast een wijk van wit utopisch geluk."

Weblink bron
Arjen van der Horst
 “In Baltimore is de apartheid nog springlevend” (Dinsdag 23 juni 2020, 19:32), NOS


kladderadatsch

plotselinge maatschappelijke verstoring en/of ineenstorting, waarbij de gebruikelijke normen en waarden veelal niet meer gelden

Nu het angstige jaar 2017 halverwege is en we verkiezingen in Nederland en Frankrijk hebben gehad, terwijl Duitsland lijkt af te koersen op een onspectaculaire uitkomst in september, is duidelijk dat de grote populistische kladderadatsch is afgewend, in elk geval voorlopig.

“Wil de EU van 2017 een keerpunt maken, dan zal de olifant eraan moeten” (2017-05-17), Trouw


bestuursverantwoordelijkheid

samenstelling van bestuur zn en verantwoordelijkheid zn met het invoegsel -s-

Meyer zegt in de krant dat hij de laatste maanden veel met Marijnissen en partijleider Roemer heeft gesproken over de staat van de partij. Hij wil vasthouden aan de traditie van activisme, maar vindt ook dat de SP meer bestuursverantwoordelijkheid moet krijgen.

Weblink bron “Vakbondsman Ron Meyer wil voorzitter SP worden” (Maandag 10 augustus 2015, 13:00), NOS

De Wever heeft iets goed te maken. De vorige nationale verkiezingen won hij weliswaar in het stemhokje, maar de formatie erna verloor hij. Hij zit landelijk in de oppositie. Als hij in Antwerpen burgemeester wordt, kan hij laten zien dat hij bestuursverantwoordelijkheid aankan. Hij moet daarvoor wel de huidige burgemeester, de socialist Patrick Janssens, van de troon stoten. Volgens de peilingen gaat dat lukken.

Weblink bron “Pakt De Wever Antwerpen?” (Zondag 14 oktober 2012, 07:03), NOS


bondsvergadering

samenstelling van bond zn en vergadering zn met het invoegsel -s-

volksvertegenwoordiging van een bondsrepubliek

De eerste stemronde in de Duitse Bondsvergadering heeft nog geen nieuwe president opgeleverd. Christian Wulff kreeg de meeste stemmen, 600,maar dat zijn er 23 te weinig voor de absolute meerderheid. De regering-Merkel had op een zege in de eerste ronde gerekend.

Weblink bron “Nog geen nieuwe Duitse president” (Woensdag 30 juni 2010, 14:35), NOS


buitenlandwoordvoerder

samenstelling van buitenland zn en woordvoerder zn

volksvertegenwoordiger met de portefeuille buitenlandse zaken

Volgens correspondent Judith van de Hulsbeek is buitenlandwoordvoerder Röttgen doorgaans een betrouwbare bron, maar is er inderdaad nog niets officieel bevestigd. "Ook andere bronnen binnen de CDU laten doorschemeren dat Merkel de kandidaat wordt. Het ligt ook in de lijn der verwachting en er is ook niet veel tijd nog om met andere kandidaten te komen voor de CDU-partijbijeenkomst op 5 december", aldus Van de Hulsbeek.

Weblink bron “CDU-politicus op CNN: Merkel gaat voor vierde termijn” (Dinsdag 15 november 2016, 20:18), NOS

De buitenlandwoordvoerder van de SNP zei te hopen dat de Britse regering nu eindelijk inziet dat ze gekozen volksvertegenwoordigers niet zomaar kan passeren. "Premier May en haar 'hard brexit brigade' moeten de deelregeringen behandelen als gelijkwaardige partners, zoals ze eerder heeft beloofd."

Weblink bron “Schotse nationalisten strijdbaar na brexit-uitspraak” (Dinsdag 24 januari 2017, 13:24), NOS


campagnebus

campagnebussen (plural)
campagnebusje (diminutive singular)
campagnebusjes (diminutive plural)

een autobus die men gebruikt bij het voeren van een verkiezingsstrijd

De tractor wordt al snel overschaduwd wanneer de enorme campagnebus van Romney de hal komt binnenrijden. Romney staat voor het raam te zwaaien en de Amerikaanse vlaggen in het publiek schieten allemaal tegelijk de lucht in.

Weblink bron
Simone Tukker
 “Romney: klok tikt voor Obama” (Vrijdag 2 november 2012, 08:49), NOS

14.40 uur: PVV-leider Wilders heeft een "fantastische dag" twittert hij. Hij bezocht met tientallen PVV-ers in een campagnebus Den Helder en Haarlem. "Geflyerd en veel enthousiaste mensen gesproken", schrijft hij.

Weblink bron “Campagneblog: nog 18 dagen” (Zaterdag 22 mei 2010, 20:46), NOS


campagnekas

geld dat men kan gebruiken voor een verkiezingsstrijd

Volgens analisten glijdt die kritiek van Huntsman af en wordt hij vandaag samen met Mitt Romney een van de grootste kanshebbers in de Republikeinse voorverkiezingen. Met zijn goede contacten in China en ervaring in het buitenlands beleid is hij bovendien een aantrekkelijke gesprekspartner voor Amerikaanse captains of industry die zaken willen doen in China. Dat zou wel eens gunstig kunnen blijken voor zijn campagnekas.

Weblink bron “Jon Huntsman: mormoon met kansen” (Maandag 16 januari 2012, 18:53), NOS

In Frankrijk moet oud-president Nicolas Sarkozy zich voor de rechter verantwoorden. In het verkiezingsjaar 2007 zou hij z'n campagnekas hebben gespekt met geld dat hij had ontvangen van de rijkste vrouw van het land, Liliane Bettencourt.

Weblink bron “Onderzoek naar Sarkozy gestart” (Vrijdag 22 maart 2013, 07:04), NOS


campagneteam

samenstelling van campagne zn en team zn

mensen die samen een verkiezingsstrijd voeren

Het campagneteam van president Trump stapt in Georgia, Michigan en Pennsylvania naar de rechter om het tellen van de stemmen stop te zetten. In Wisconsin vraagt het team om een hertelling van de stemmen.

Weblink bron “Campagneteam Trump in drie staten naar rechter, wil hertelling in Wisconsin” (Woensdag 4 november 2020, 20:19), NOS

In Texas heeft het campagneteam van Joe Biden enkele evenementen afgezegd nadat een bus van de campagne al rijdend op de snelweg was omsingeld door Trump-aanhangers. Als reden voor het afzeggen noemen campagnemedewerkers zorgen over de veiligheid. Beelden gaan rond via sociale media:

Weblink bron “Nog drie dagen tot de verkiezingen VS: Meer dan 90 miljoen Amerikanen brachten stem al uit” (Zaterdag 31 oktober 2020, 21:49), NOS


coalitieoverleg

samenstelling van coalitie zn en overleg zn

bespreking tussen verschillende politieke partijen die samen in een regering zitten

Maar hij is ervan overtuigd dat koning Willem-Alexander, de voormalige koningin Beatrix en haar moeder Juliana niets verkeerds hebben gedaan, laat staan bewust. "Die zitten niet expres iets te doen", aldus de premier bij inloop van het wekelijkse coalitieoverleg.

Weblink bron “Rutte: Oranjes doen niets verkeerd, kostenposten 'verschrikkelijk ingewikkeld'” (Maandag 9 september 2019, 11:22), NOS

Regeringspartijen CDA en de ChristenUnie zijn al jaren tegen het leenstelsel, maar hebben in het regeerakkoord hun steun beloofd aan de voorstanders VVD en D66. Partijleider Segers zei vandaag, na afloop van het coalitieoverleg, dat zijn partij terug wil naar de oude basisbeurs. Hij vindt dat er nu sprake is van een "nieuwe werkelijkheid" nu GroenLinks als "een van de steunpilaren" zijn steun intrekt.

Weblink bron “GroenLinks keert zich alsnog tegen leenstelsel, 'het werkt niet'” (Maandag 13 mei 2019, 15:33), NOS


collegeprogramma

samenstelling van college zn en programma zn

beleidsvoornemens van het college van burgemeester en wethouders van een gemeente

PVV-lijsttrekker Patrick van der Hoeff in Terneuzen vindt dat jammer. "Ik heb aangegeven dat wat mij betreft de islam-paragraaf buiten het collegeprogramma gehouden zou kunnen worden als vrije kwestie, maar dat was niet voldoende. Bij de eerste onderhandelingsronde lagen we eruit, terwijl we vier zetels hebben."

Weblink bron “PVV, Denk, PvdD en 50Plus: 165 zetels en maar één wethouder” (Vrijdag 13 april 2018, 18:54), NOS

Gisteren maakten de drie coalitiepartijen hun collegeprogramma bekend. Daarbij werd ook bekendgemaakt dat Eerdmans de portefeuille Veiligheid en Handhaving krijgt. Ook dierenwelzijn valt onder Eerdmans.

Weblink bron “Wethouders Leefbaar R'dam rond” (Vrijdag 9 mei 2014, 14:57), NOS


conceptprogramma

samenstelling van concept zn en programma zn

voorstel voor een serie beleidsvoornemens

De leden gaan het conceptprogramma mogelijk wel aanscherpen op het punt van de AOW. Tijdens een deelsessie stemden de leden voor een voorstel om de AOW-leeftijd al in 2020 te verhogen naar 67 jaar. In het plan van het gevallen kabinet was dat 2025.

Weblink bron “CDA pal voor hypotheekrente-aftrek” (Zaterdag 24 april 2010, 07:33), NOS


confrontatiepolitiek

samenstelling van confrontatie zn en politiek zn

manier van politiek bedrijven die gericht is op het zoeken van tegenstellingen

Aan de rechterkant is het beeld rommeliger. Erdogans AKP, in 2015 goed voor 49 procent van de stemmen, is voor de veranderingen. Maar binnen die partij is er ook verzet. Er is een groep gematigder, pragmatische AKP'ers die liever compromissen ziet dan de confrontatiepolitiek van Erdogan. Oude zwaargewichten in de partij, zoals oud-president Abdullah Gül en oud-premier Ahmet Davutoglu, hebben openlijk hun twijfels over het nieuwe systeem uitgesproken.

Weblink bron
Lucas Waagmeester
 “Turkse referendum begonnen, meer macht voor Erdogan?” (Zaterdag 15 april 2017, 22:59), NOS

Rusland op zijn beurt beschuldigt het Westen van 'confrontatiepolitiek' en noemt de escalatie van het conflict de schuld van de VS en de EU. Washington zou zich al 25 jaar gedragen als "arrogante winnaar van de Koude Oorlog". Ook hielden de Russen gisteren, een dag voor het topberaad, een grote militaire oefening op de Krim, het Oekraïense schiereiland dat ze eind maart annexeerden.

Weblink bron “Topoverleg Oost-Oekraïne in Minsk 'laatste kans'” (Woensdag 11 februari 2015, 08:58), NOS


congresvoorzitter

samenstelling van congres zn en voorzitter zn

voorzitter van een deel van de volksvertegenwoordiging

Volgens congresvoorzitter Julio Borges is het proberen te berechten van Guevara een "willekeurige en politieke beslissing die poogt het congres, dat de volledige steun heeft van het volk, te verzwakken." Op een persconferentie eerder vandaag zei hij verder: "Venezuela is hongerig voor voedsel, maar ook voor vrijheid, gerechtigheid en waardigheid."

Weblink bron “Venezolaanse oppositieleider vlucht naar de Chileense ambassadeur” (Zondag 5 november 2017, 22:04), NOS

Huidig president Gloria Arroyo, die niet mocht worden herkozen, won ook een zetel in het parlement. Verwacht wordt dat zij zal proberen Congresvoorzitter te worden. Dat zou een machtsstrijd tussen haar en haar opvolger kunnen betekenen, zeker als zij gaat proberen haar macht uit te bouwen ten koste van de president.

Weblink bron “Aquino stevent af op winst” (Dinsdag 11 mei 2010, 08:11), NOS


conceptverkiezingsprogramma

samenstelling van concept zn en verkiezingsprogramma zn

Nijboer heeft meegeschreven aan het PvdA-conceptverkiezingsprogramma dat vanavond in Rotterdam wordt gepresenteerd. Hij heeft zich de afgelopen jaren sterk gemaakt voor het tegengaan van voordelige fiscale constructies voor Nederlandse banken en bedrijven. Nederlandse banken hebben al zo'n 600 miljoen euro extra belasting moeten betalen.

Weblink bron “PvdA: verdubbeling bankenbelasting en aanpak 'leegpompende' bedrijven” (Maandag 24 oktober 2016, 09:40), NOS

PVV-leider Wilders heeft het conceptverkiezingsprogramma van zijn partij op Facebook gepubliceerd. Onder de titel Nederland weer van ons! presenteert de PVV elf punten, met als speerpunt Nederland 'de-islamiseren'.

Weblink bron “PVV presenteert programma: alle azc's dicht” (Donderdag 25 augustus 2016, 19:30), NOS


deelstaatparlement

samenstelling van deelstaat zn en parlement zn

volksvertegenwoordiging van een land dat deel uitmaakt van een federatie

Het verhaal over de historische verbintenis werd gisteren naar buiten gebracht door de minister van Justitie van Queensland, Yvette D'Ath. Ze vertelde in het deelstaatparlement dat de aanvraag, de goedkeuring en de huwelijksvoltrekking vanwege de "uitzonderlijke omstandigheden" allemaal op één dag waren. Een ambtenaar werd nog apart vermeld: hij reed vanuit Brisbane naar een wegrestaurant honderd kilometer verderop, om de benodigde documenten te overhandigen aan de ambtenaar van de burgerlijke stand.

Weblink bron “Vrouw overlijdt 48 dagen na allereerste homohuwelijk Australië” (Donderdag 8 maart 2018, 10:10), NOS

De autoriteiten zijn akkoord gegaan met de geëiste loonsverhoging van 6,5 procent. Ook hebben ze beloofd dat niemand van de 6000 stakende agenten wordt gestraft. Donderdag werd al een einde gemaakt aan de bezetting van het deelstaatparlement in Salvador.

Weblink bron “Politie Salvador beëindigt staking” (Zondag 12 februari 2012, 15:05), NOS


deelstaatverkiezing

samenstelling van deelstaat zn en verkiezing zn

verkiezingen in een land dat deeluitmaakt van een federatie

De christen-democratische CDU van bondskanselier Merkel is de duidelijke winnaar van de deelstaatverkiezingen in Saarland. De sociaal-democraten van de SPD profiteerden niet van het nieuwe leiderschap van Martin Schulz. Zij lijden volgens de eerste uitslagen een gevoelig verlies.

Weblink bron “Merkels CDU wint verkiezingen in Saarland” (Zondag 26 maart 2017, 18:23), NOS

Maar na de teleurstelling van Uttar Pradesh lijkt de kans klein dat Rahul meteen op het hoogste podium wordt getild. De deelstaatverkiezing werd gezien als een 'halve finale' voor de kroonprins van de Congres-partij. De finale zou volgen bij de volgende landelijke verkiezingen in 2014.

Weblink bron
Lucas Waagmeester in India
 “Rahul Gandhi stelt teleur” (Dinsdag 6 maart 2012, 11:31), NOS


dubbelbesluit

samenstelling van dubbel zn en besluit zn

een besluit met twee met elkaar samenhangende elementen

Met dit 'dubbelbesluit' wil de orthodox-protestantse SGP uitvoering geven aan een uitspraak van de Hoge Raad. Die bepaalde eerder dat de minister van Binnenlandse Zaken maatregelen moet nemen tegen de SGP, zodat vrouwen op de kieslijst kunnen komen.

Weblink bron “SGP zet deur voor vrouwen op kier” (Maandag 14 januari 2013, 18:12), NOS

Begin dit jaar kwam de Vlaamse minister-president Kris Peeters, een christen-democraat, met een 'dubbelbesluit'. Volgens dat besluit kan het sluitstuk in de Antwerpse ringweg een tunnel worden, mits die niet veel duurder uitvalt dan de brug. Ook moet de tunnel technisch haalbaar zijn en mag het graven ervan niet langer duren dan de constructie van de Lange Wapper.

Weblink bron
Wessel de Jong
 “Antwerpen in ban van Lange Wapper” (Woensdag 22 september 2010, 13:50), NOS

Het evenwicht tussen de supermachten dreigt eind jaren zeventig verstoord te worden doordat de Russen een middellangeafstandsraket ontwikkelen (SS-20), die met drie afzonderlijk te richten kernkoppen is uitgerust. Met de meer dan 700 gestationeerde SS-20 raketten ligt vrijwel ieder doel in West-Europa binnen bereik. Als reactie besluit de NAVO op 12 december 1979 om 572 kruisraketten in Europa te plaatsen. Gelijktijdig ('dubbelbesluit') doet de NAVO het aanbod aan de Sovjetunie om over beperking van deze wapens te onderhandelen.

Weblink bron “Kernwapens tijdlijn” (Donderdag 22 april 2010, 16:31), NOS


eenheidspartij

samenstelling van eenheid zn en partij zn met het invoegsel -s-

eenheidspartijen (plural)
eenheidspartijtje (diminutive singular)
eenheidspartijtjes (diminutive plural)

politieke partij die een voorstander is van nationale eenheid

Het nieuwe Vox lijkt zo'n tien procent van de stemmen te gaan halen. De partij is vooral een nationale eenheidspartij, fel tegen de separatistische partijen in Catalonië en Baskenland. Anders dan veel andere populisische partijen in Europa kenmerkt de partij zich niet zozeer door een hard anti-Europa of anti-migratie standpunt.

Weblink bron “'Spaanse sociaaldemocraten profiteren van uitgeholde politieke midden'” (Zondag 28 april 2019, 22:53), NOS

Opiniepeilers denken ook dat een zeer hoge opkomst in het voordeel van de eenheidspartijen zal zijn. Bij het referendum bleven veel tegenstanders van de Catalaanse onafhankelijkheid thuis.

Weblink bron “Lange rijen bij stemlokalen Catalonië” (Donderdag 21 december 2017, 12:58), NOS

de enige partij die is toegestaan in een eenpartijstelsel


districtleider

samenstelling van district zn en leider zn

De petitie is ondertekend door lokale Afghanen en de districtleider van Chora, een gebied vlakbij Kamp Holland.

Weblink bron “Afghaanse petitie tegen vertrek Nederlanders” (Donderdag 25 maart 2010, 17:23), NOS


formatieopdracht

samenstelling van formatie zn en opdracht zn

opdracht gegeven door het staatshoofd om een coalitieregering te vormen

Tsipras zal zijn formatieopdracht morgen teruggeven. Dan mag de socialistische voorman Evangelos Venizelos nog een poging wagen. Als ook dat niet lukt, moeten de Grieken waarschijnlijk volgende maand opnieuw naar de stembus.

Weblink bron “Ook tweede Griekse formateur faalt” (Woensdag 9 mei 2012, 20:04), NOS

De koningin heeft in haar opdracht ook gewezen op de "moeilijke situatie waarin het land verkeert". Rosenthal heeft opgezocht wanneer een Nederlands staatshoofd dergelijke woorden in een formatieopdracht heeft geschreven.

Weblink bron “Verhagen doet niet mee aan eerste ronde” (Dinsdag 15 juni 2010, 07:13), NOS


formatieproces

samenstelling van formatie zn en proces zn

alle gebeurtenissen rond de vorming van een coalitieregering

Een CDA'er in de zaal deed een oproep om niet in zee te gaan met "Rutte, de leugenaar des vaderlands". Partijvoorzitter Van Rij vroeg hem daarop om het netjes te houden. De meeste CDA-leden geven Hoekstra groen licht om door te gaan in het formatieproces. Zijn speech werd in de zaal positief ontvangen.

Weblink bron “Hoekstra wil niet in de oppositie, maar regeringsverantwoordelijkheid nemen” (Zaterdag 11 september 2021, 10:48), NOS

In het formatieproces zijn de partijen nog niet toe aan de inhoud. Maar in deze podcast wordt daar wel alvast een voorschot op genomen. Onder anderen met defensie-historicus Rein Bijkerk. Volgens hem is Defensie geen topprioriteit, maar neemt de steun voor extra geld voor de krijgsmacht wel toe. Dat komt volgens hem doordat de dreiging de afgelopen jaren is toegenomen.

Weblink bron “Podcast Oog: strijd om naam donorvader en apneu-apparaten zijn van levensbelang” (Maandag 14 juni 2021, 14:49), NOS


geestverwantschap

samenstelling van geest zn en verwantschap zn

iemand met dezelfde mening; iemand met hetzelfde geloof

In Libanon is de belangrijke sjiitische ayatollah Mohammed Hussein Fadlallah overleden. Voor veel sjiieten, inclusief de Libanese terreurgroep Hezbollah, was Fadlallah een belangrijk geestelijk leider. Hoewel beide altijd hebben tegengesproken dat er officiële banden bestonden, was er wel sprake van geestverwantschap.

Weblink bron “'Hezbollah-geestelijke' Fadlallah overleden” (Zondag 4 juli 2010, 13:11), NOS


geloofsvrijheid

samenstelling van geloof zn en vrijheid zn met het invoegsel -s-

het mogen beoefenen van de godsdienst naar eigen keus en ook de vrijheid om geen godsdienst te beoefenen

De Rooms-Katholieke Kerk is geregeld op de hak genomen en bespot door de cartoonisten van Charlie Hebdo. De paus verdedigde de vrijheid van meningsuiting wel als "een fundamenteel mensenrecht", net als de geloofsvrijheid. "Je kunt geen oorlog voeren of doden in de naam van je eigen geloof", zei hij.

Weblink bron “Paus: niet spotten met geloof” (Donderdag 15 januari 2015, 14:22), NOS

Deze uitspraak is een van de redenen dat de VVD en de PvdA twijfelen over steun. "Als dierenleed verminderd kan worden zonder de geloofsvrijheid aan te tasten, hoor ik dat graag", aldus PvdA-Kamerlid Van Dekken.

Weblink bron “Twijfel Kamer verbod onverdoofd slachten” (Donderdag 17 februari 2011, 14:41), NOS


gijzelaarscrisis

samenstelling van gijzelaar zn en crisis zn met het invoegsel -s-

gijzelaarscrisissen (plural)
gijzelaarscrisisje (diminutive singular)
gijzelaarscrisisjes (diminutive plural)

moeilijke situatie die is ontstaan doordat mensen gevangen worden gehouden om iets af te dwingen

De maatregel is uiterst zeldzaam. "Voor zover ik weet is er maar een paar keer mensen uit specifieke landen de toegang ontzegd", zegt Newland. "Een keer was tijdens de gijzelaarscrisis in Iran. Dat is het enige incident dat ik ken." Iran staat ook dit keer op de lijst en is daar woedend over.

Weblink bron “'Trumps decreet is vooral symbolisch in plaats van effectief'” (Zaterdag 28 januari 2017, 21:43), NOS

Onder de vrijgegeven gesprekken zitten ook telefoontjes met de Israëlische premier Begin over de Libanon-oorlog en de Pakistaanse president Zia-ul-Haq over een gijzelaarscrisis.

Weblink bron “Reagan door het stof voor Thatcher” (Maandag 10 november 2014, 23:59), NOS


hindoepartij

samenstelling van hindoe zn en partij zn

politieke partij van en voor aanhangers van het hindoeïsme

Rechtse hindoes protesteerden tegen de aanhoudingen. Volgens hen is het onderzoek, waarbij dna-monsters zijn afgenomen en verklaringen zijn verzameld, niet betrouwbaar omdat enkele agenten moslim zijn. Zo probeerden advocaten de politie tegen te houden toen die het onderzoeksrapport bij de rechtbank wilde indienen. Ook leden van de nationalistische hindoepartij BJP betuigden tijdens een bijeenkomst hun steun aan de verdachten.

Weblink bron “Woede en protesten in India na groepsverkrachting en dood 8-jarig meisje” (Vrijdag 13 april 2018, 10:47), NOS

Een radicale Indiase hindoepartij deelt in Mumbai messen uit aan vrouwen zodat die zich kunnen beschermen tegen gewelddadige aanvallen. Het is een reactie op de groepsverkrachting van een vrouw van 23 eind vorig jaar in New Delhi.

Weblink bron “Vrouwen India bewapend met mes” (Vrijdag 25 januari 2013, 10:39), NOS


jeugddebat

discussie met jongeren over het te voeren beleid

Verslag van het Nationaal Jeugddebat. Scholieren uit het voortgezet onderweijs debattteren met ministers en staatssecretarissen over onder meer cyberpesten en milieu en gezondheid.

Weblink bron “Nationaal Jeugddebat in de Kamer” (Maandag 18 april 2011, 22:24), NOS

In Den Haag wordt het Nationale Jeugddebat gehouden, georganiseerd door de Nationale Jeugdraad. Normaal gesproken wordt het debat in de Tweede Kamer gehouden, maar dit jaar is gekozen voor een verkiezingsdebat. 130 Jongeren discussiëren met Tofik Dibi (GroenLinks), Rita Verdonk (TON), Marianne Thieme (PvdD), Boris van der Ham (D66), Ronald Plasterk (PvdA) en Renske Leijten (SP).

Weblink bron “Campagneblog: nog 6 dagen” (Donderdag 3 juni 2010, 23:00), NOS


kabinetsvoorstel

samenstelling van kabinet zn en voorstel zn met het invoegsel -s-

plan van de regering dat ter goedkeuring aan de volksvertegenwoordiging wordt voorgelegd

Op dit moment ligt er ook een kabinetsvoorstel voor een nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten bij de Eerste Kamer. Momenteel mogen de AIVD en MIVD onder strikte voorwaarden en onder toezicht inbreuk maken op de privacy. De nieuwe wet voorziet in extra waarborgen, controle en voorafgaande toetsing om inbreuk op de privacy te voorkomen.

Weblink bron “Helpt de initiatiefwet van Wilders de inlichtingendiensten?” (Dinsdag 27 juni 2017, 15:34), NOS

D66 is juist blij met de uitspraak. "Een belangrijke beslissing waar ik al jaren om vraag", zegt Kamerlid Pia Dijkstra. Het CDA gaat het kabinetsvoorstel eerst bestuderen.


kiesgedrag

samenstelling van kiezen ww en gedrag zn

de redenen waarom iemand op een bepaalde manier stemt bij verkiezingen

Het is vooral de kiesdrempel van 30 procent die Boogers dwarszit. Het lokt volgens hem strategisch kiesgedrag uit. "Ja-stemmers zullen zich voor hun kop slaan dat ze zijn gaan stemmen", zegt Boogers. "Als ze allemaal thuis waren gebleven was de drempel niet gehaald en hadden ze hun doel bereikt. Je hebt nu een extra optie gecreëerd voor voorstanders: thuisblijven. Dat is onwenselijk."

Weblink bron “'Dit gedrocht van een raadgevend referendum werkt niet'” (Donderdag 7 april 2016, 09:03), NOS

Mogelijk is het effect zeer beperkt. Een enquête onder het EenVandaag opiniepanel liet gisteren zien dat degenen die voornemens waren om VVD te stemmen, zeggen dat deze kwestie geen invloed heeft op hun kiesgedrag.

Weblink bron “Peilingwijzer: VVD, PVV, D66 samen aan kop” (Woensdag 11 maart 2015, 06:07), NOS


klimaatverdrag

samenstelling van klimaat zn en verdrag zn

overeenstemming om handelingen te verrichten die een verdere klimaatverandering tegengaan

Trump heeft eerder aangegeven dat hij het in Parijs gesloten klimaatverdrag wil opzeggen. Volgens deskundigen kan dat, maar pas drie jaar na ratificatie, en dat is net gebeurd.

Weblink bron “Dit wil president Trump gaan doen” (Woensdag 9 november 2016, 14:57), NOS

"De wereld doet allerlei inspanningen om de CO2-concentratie te stabiliseren, maar keer op keer hoge zijn de concentraties hoog. De CO2 is definitief over de 400 parts per milion (ppm) heen, dat betekent dat 0,04 procent van de lucht uit CO2 bestaat", zegt Rob van Dorland van de KNMI. "Dat is nogal zorgelijk. Eigenlijk willen we doelstelling halen die tijdens het klimaatverdrag in Parijs is afgesproken, dat de opwarming beperkt blijft tot 1,5 graden, maar het wordt steeds moeilijker om die te halen."

Weblink bron “Hoeveelheid broeikasgas in atmosfeer sterk toegenomen” (Maandag 30 oktober 2017, 11:51), NOS


koningsstad

samenstelling van koning zn en stad zn met het invoegsel -s-

koningssteden (plural)
koningsstadje (diminutive singular)
koningsstadjes (diminutive plural)

Het ging in delen van oase naar oase, van koningsstad naar koningsstad. Eenvoudige nomadische boeren ontwikkelden handelsgeest en werden schatrijk in het grote systeem van overslag van goederen, met tussenhandel en belastingafdrachten. De handelaren kregen ook veelvuldig te maken met rovers.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Pronkwerk zijderoute in Hermitage” (Donderdag 27 februari 2014, 17:45), NOS

Vervolgens werden de resten per vliegtuig overgebracht naar de koningsstad Krakau. Het vliegtuig vloog lager dan gebruikelijk om de aswolk boven Polen te ontwijken.

Weblink bron “Poolse president bijgezet in koninklijke crypte” (Zondag 18 april 2010, 18:55), NOS


lubberiaans

eponiem, afgeleid van Lubbers en met het achtervoegsel -iaans, verwijzend naar de 20e-eeuwse Nederlandse politicus R. Lubbers

lubberiaanser (uninflected comparative)
lubberiaanst (uninflected superlative)
lubberiaanse (inflected positive)
lubberiaansere (inflected comparative)
lubberiaanste (inflected superlative)
lubberiaansers (partitive comparative)
Lubberiaans

op de manier van de vroegere Nederlandse minister-president Ruud Lubbers


onverkiesbaar

afleiding van verkiesbaar met het voorvoegsel on-

onverkiesbaarder (uninflected comparative)
onverkiesbaarst (uninflected superlative)
onverkiesbare (inflected positive)
onverkiesbaardere (inflected comparative)
onverkiesbaarste (inflected superlative)
onverkiesbaars (partitive positive)
onverkiesbaarders (partitive comparative)

niet gekozen kunnen worden in een verkiezing

Het aantal kandidaten van boven de 65 jaar blijft onder de tien. Al die kandidaten zijn onverkiesbaar, stelt de PCOB. De organisatie maakt hier echter een vergissing. Bij de SP staat namelijk de 67-jarige Jan de Wit op 5.

Weblink bron “'Politiek vergrijst niet mee'” (Zaterdag 11 augustus 2012, 08:47), NOS

Rosell fungeerde al van 2003 tot 2005 als vice-voorzitter onder Joan Laporta, die onverkiesbaar was en aan het einde van de maand zal aftreden.

Weblink bron “Sandro Rosell preses FC Barcelona” (Maandag 14 juni 2010, 10:48), NOS


medewetgever

samenstelling van mede bw en wetgever zn

instantie waarmee men samen wetten maakt

Hij herhaalde dat hij als Kamerlid zijn grens tussen zijn rol als medewetgever en als controleur van de regering onvoldoende heeft bewaakt en noemde dat fout. Van der Steur benadrukte dat hij zich daar eerder bewust van had moeten zijn en dat hij zich ook eerder als adviseur had moeten terugtrekken.

Weblink bron “Van der Steur: ik heb niet gelogen over Teevendeal” (Donderdag 26 januari 2017, 17:35), NOS

Broekers: "Hoe zullen de Staten-Generaal zich in de komende 200 jaar ontwikkelen? Zullen zij dan nog dezelfde rol vervullen als medewetgever en controleur van de regering? Of overrulet 'Brussel' de nationale parlementen? Volstaat ons huidige systeem van representatieve democratie?"

Weblink bron “'Parlementaire democratie om trots op te zijn'” (Vrijdag 16 oktober 2015, 18:36), NOS


mensenrechtenbeweging

samenstelling van mensenrechten zn en beweging zn

alle personen en organisaties die opkomen voor de handhaving van de mensenrechten

De politie zou met 30.000 man in de meerderheid zijn. De betogers eisen meer democratie en hervormingen en er wordt ook betoogd tegen president Bouteflika, die sinds 1999 aan de macht is. Volgens een Algerijnse mensenrechtenbeweging zijn 400 betogers gearresteerd.

Weblink bron “Betoging in Algiers ondanks verbod” (Zaterdag 12 februari 2011, 16:44), NOS

Ook al worden activisten vaker lastig gevallen na de Nobelprijs vorig jaar, toch vinden de meesten dat het hun zaak vooral goed heeft gedaan. "Toekenning van de prijs aan Liu Xiaobo heeft de Chinese burgerlijke oppositie en de mensenrechtenbeweging nieuwe energie gegeven", zegt schrijver Wu Wei. "Net zoals Zuid-Afrika Mandela had en Birma Aung San Suu Kyi, hebben wij nu Liu Xiaobo."

Weblink bron “Vrouw Chinese Nobelprijswinnaar zwaar gestraft” (Zaterdag 8 oktober 2011, 16:57), NOS


mensenrechtensituatie

samenstelling van mensenrechten zn en situatie zn

de stand van zaken rond het handhaven van de rechten van de mens

Hoekstra zegt dat het kabinet deze motie "in beraad heeft gehouden" en voor het besluit om toch te gaan, met internationale partners en mensenrechtenorganisaties heeft overlegd. Ook is er overleg met Qatar over de mensenrechtensituatie, zegt Hoekstra, en die is op veel punten al verbeterd.

Weblink bron “Rutte: koning naar WK voetbal in Qatar is optie en ook verdedigbaar” (Woensdag 19 oktober, 10:38), NOS

Na publicatie van het rapport riepen onder meer de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk op tot een debat over de Oeigoeren in de VN-Mensenrechtenraad. Het zou voor het eerst zijn dat het VN-orgaan de mensenrechtensituatie in China zou bespreken.

Weblink bron “VN-Mensenrechtenraad stemt tegen debat over Oeigoeren” (Donderdag 6 oktober, 17:04), NOS


milieupartij

samenstelling van milieu zn en partij zn

milieupartijen (plural)
milieupartijtje (diminutive singular)
milieupartijtjes (diminutive plural)

politieke partij die een programma heeft dat vooral gericht is op het behoud van de leefbaarheid van de omgeving

De Zweden stevenen af op een rood-groene minderheidsregering. Na telling van de stemmen in 80 procent van de kiesdistricten staat de coalitie van de sociaaldemocraten, de linkse partij en de milieupartij op 44,8 procent van de stemmen.

Weblink bron “Centrum-links wint in Zweden” (Zondag 14 september 2014, 20:13), NOS

Rood (extreem-links), Noorse Communistische Partij (links), Milieupartij de Groenen, Centrumalliantie (centrum), Kustpartij (centrumrechts), De Liberale Volkspartij (centrumrechts), Democraten (rechts), Christelijke Uniepartij (rechts), Eigentijdse Partij, Samenlevingspartij, Noorse Republikeinse Alliantie, Gepensioneerdenpartij.

Weblink bron “Politieke partijen in Noorwegen” (Zaterdag 17 november 2012, 15:11), NOS


minderhedenbeleid

samenstelling van minderheid zn en beleid zn met het invoegsel -en-

de manier waarop de overheid omgaat met mensen die tot een (etnische of religieuze) minderheid behoren

Sinds 2011 krijgt Hongarije stevige kritiek vanuit de Europese Unie. Bijvoorbeeld omdat de Hongaarse premier Orbán een mediawaakhond in het leven heeft geroepen die wordt bestuurd door partijgenoten. Hij voerde ook een nieuwe grondwet in en vervangt de opperrechter van het Constitutionele Hof. Hongarije wordt ook op haar vingers getikt door de EU over haar minderhedenbeleid. De kritiek van de EU op Hongarije ligt gevoelig en dat schept ruimte voor een anti-Europa partij.

Weblink bron “West-Europa als nieuwe kolonisator” (Dinsdag 7 januari 2014, 12:15), NOS

Eerder zeiden de Franse president Hollande en de Duitse president Gauck al dat ze uit protest niet naar de Olympische Spelen in Rusland gaan. Ook eurocommissaris Reding is er uit protest tegen het Russische minderhedenbeleid niet bij.

Weblink bron “Obama stuurt King naar Sotsji” (Woensdag 18 december 2013, 08:56), NOS


moslimleider

samenstelling van moslim zn en leider zn

In de CAR is nu een interim-regering aan de macht, maar die heeft nog weinig kunnen doen tegen het geweld. De regering trad aan na het vertrek van moslimleider Michel Djotodia, die in maart de macht had gegrepen. Onder zijn bewind maakten islamitische Seleka-rebellen zich schuldig aan misdaden tegen de christelijke bevolking. Die vormden daarop eigen milities.

Weblink bron “Amnesty: etnische zuivering CAR” (Woensdag 12 februari 2014, 15:58), NOS

Ganic was tijdens de Bosnië-oorlog (1992-1995) de secondant van de onbetwiste moslimleider Alija Izetbegovic. Op 1 maart grepen de Britse autoriteiten hem op verzoek van de Servische openbare aanklager in de kraag, nadat hij een ceremonie op de Buckingham Universiteit had bezocht; partner van de School voor Wetenschap en Technologie, waar Ganic directeur van is.

Weblink bron
David Jan Godfroid
 “Besluit over uitlevering Ejup Ganic” (Dinsdag 20 april 2010, 10:34), NOS


gezinspartij

samenstelling van gezin zn en partij zn met het invoegsel -s-

politieke partij die speciaal opkomt voor de belangen van de gezinnen in een samenleving

Het CDA is dé familie- en gezinspartij. Dat staat in het verkiezingsprogramma van het CDA. In een toelichting zegt CDA-leider Van Haersma Buma dat het vorige verkiezingsprogramma wel erg financieel gericht was. "En Nederland is meer dan geld; dit programma benadrukt het belang van de samenleving en van de identiteit van mensen," zegt hij.

Weblink bron “Van Haersma Buma: Nederland is meer dan geld” (Vrijdag 1 juni 2012, 15:30), NOS

Het CDA is dé familie- en gezinspartij. Dat staat in het verkiezingsprogramma "Iedereen" van het CDA. Voorzitter Peetoom: "het gaat over alle mensen. Het gaat over dingen die nu moeten gebeuren."

Weblink bron “Peetoom over programma: het gaat over alle mensen” (Vrijdag 1 juni 2012, 15:18), NOS


bezuinigingsvoorstel

samenstelling van bezuiniging zn en voorstel zn met het invoegsel -s-

plan dat gericht is op het maken van minder kosten

Als arts ga je later zoveel verdienen dat je als student best al wat extra kunt betalen. Dat is het idee van een bezuinigingsvoorstel. Daarin staat dat toekomstige artsen 1000 euro per maand moeten betalen voor hun specialisatie.Zelf zijn ze het daar natuurlijk niet mee eens.

Weblink bron “Studenten kwaad om bezuinigingsvoorstel” (Dinsdag 3 juli 2012, 21:55), NOS

In Athene heeft het Griekse parlement voor het bezuinigingsvoorstel van de regering-Papandreou gestemd.

Weblink bron “Grieks parlement voor bezuinigingen” (Woensdag 29 juni 2011, 15:14), NOS

Omdat de centrale ondernemingsraad van de Dienst Justitiële Inrichtingen, de GOR JJI, dit voorjaar de bui ook al zag hangen, heeft zij in april een eigen bezuinigingsvoorstel gedaan. Volgens dat voorstel zouden er 300 cellen gesloten worden, maar konden alle inrichtingen open blijven en werd het personeelsbestand verkleind middels natuurlijke afvloeiing.

Weblink bron “Jeugdgevangenissen moeten inkrimpen” (Donderdag 9 september 2010, 17:00), NOS


coalitieplan

samenstelling van coalitie zn en plan zn

coalitieplannen (plural)
coalitieplannetje (diminutive singular)
coalitieplannetjes (diminutive plural)

voorgenomen handelingen van een regering die bestaat uit verschillende politieke partijen

"Ik dacht: laat ik vriend en vijand verrassen door te vertellen wat ik goed vind aan het regeerakkoord", begon Forum voor Democratie-leider Baudet zijn bijdrage aan het debat, volgens Kamervoorzitter Bergkamp net op tijd om nog het woord te kunnen krijgen. Zijn lof was voor het coalitieplan om meer geld vrij te maken voor aandacht voor de Nederlandse geschiedenis.

Weblink bron “Baudet (FvD): ik deel wereldbeeld van coalitie niet, maar blijkbaar willen mensen dit” (Donderdag 16 december 2021, 15:39), NOS

Weblink bron “Slob baalt van onrust door coalitieplan eindtoets” (Vrijdag 15 februari 2019, 11:38), NOS


formatiepoging

samenstelling van formatie zn en poging zn

de keer dat men een coalitieregering probeert samen te stellen

Morgen overhandigt informateur Edith Schippers haar eindverslag van de laatste formatiepoging aan de Kamervoorzitter. Dan kan er dinsdag over gedebatteerd worden in de Tweede Kamer.

Weblink bron “De rest van de week...” (Zondag 28 mei 2017, 21:16), NOS

"Het gaat een moeilijke middag worden", zei Segers. Op de vraag of dit het einde kan betekenen van deze formatiepoging, antwoordde hij: "Dat weet ik niet, dat weet ik niet. Ik ga nu met een bezwaard gemoed naar binnen".

Weblink bron “Segers: AD-publicatie over euthanasie-akkoord slecht voor formatie” (Dinsdag 15 augustus 2017, 14:14), NOS


fractiekamer

samenstelling van fractie zn en kamer zn

kamer waarin de gekozen volksvertegenwoordigers van één bepaalde politieke partij bijeenkomen en vergaderen

Hij werd eind vorig jaar verdacht van het verkopen van softdrugs aan jongeren van 14 en 15. Bij het onderzoek werd zijn telefoon afgetapt. In de opgenomen gesprekken vertelde Van Doorn aan de AD-journalist waar hij in zijn fractiekamer de geheime informatie kon vinden. Ook de journalist is gehoord. Het is nog onduidelijk of die ook wordt aangehouden.

Weblink bron “Haags raadslid bekent lekken” (Woensdag 23 januari 2013, 13:48), NOS

In het AD wordt een verband geopperd tussen de verdwijning van het raadslid en het uitlekken van een kritisch verslag over het functioneren van burgemeester Bolsius, eind 2012. De recherche onderzoekt al enige tijd een computer uit de fractiekamer van de PvdA. Fractievoorzitter Hinloopen wil niet speculeren over een mogelijk verband.

Weblink bron “Zoektocht PvdA-raadslid uitgebreid” (Dinsdag 15 oktober 2013, 13:15), NOS


fractieoverleg

samenstelling van fractie zn en overleg zn

overleg tussen volksvertegenwoordigers die lid zijn van één politieke partij

Weblink bron “Jeroen van Dommelen: fractieoverleg GroenLinks uitgesteld” (Donderdag 13 september 2012, 11:49), NOS

PvdA-leider Diederik Samsom zei op weg naar het fractieoverleg dat het een spannend en belangrijk moment is. „Ik ben trots op het bereikte resultaat.”

Weblink bron “Samsom: spannend en belangrijk moment” (Maandag 29 oktober 2012, 09:38), NOS


procommunistisch

afgeleid van communistisch met het voorvoegsel pro-

procommunistischer (uninflected comparative)
procommunistische (inflected positive)
procommunistischere (inflected comparative)
procommunistischers (partitive comparative)

positief staand tegenover het communisme


begrotingscommissie

samenstelling van begroting zn en commissie zn met het invoegsel -s-

groep volksvertegenwoordigers die zich buigen over de voorgestelde financiële plannen van een regering

Ryan leidde de begrotingscommissie van het Huis van Afgevaardigden en groeide uit tot een van de leiders van de Republikeinse Partij. Hij legde uit waarom Medicare (een ziektefonds voor ouderen) geprivatiseerd moest worden, de federale overheid meer macht aan de staten moest overdragen, de inkomstenbelasting omlaag moest en vooral: hoe Amerika zijn uitgaven moest terugdringen.

Weblink bron “Nerdy, hip en risicovol” (Zaterdag 11 augustus 2012, 15:37), NOS

Vicepresidentskandidaat Paul Ryan, voorzitter van de begrotingscommissie bespreekt de downgrade van de VS en het debat over het schuldenplafond in het Congres.

Weblink bron “Paul Ryan over het schuldendebat” (Vrijdag 31 augustus 2012, 04:06), NOS


kabinetschef

samenstelling van kabinet zn en chef zn met het invoegsel -s-

persoon die het kabinet van een koning, minister, gouverneur or burgemeester aanstuurt

Gisteravond zei Tsipras een "definitieve oplossing" te hebben besproken met bondskanselier Merkel, president Hollande van Frankrijk en voorzitter Juncker van de Europese Commissie. Junckers kabinetschef noemde het voorstel een goede basis voor de onderhandelingen.

Weblink bron “'Griekse plannen komen geldschieters tegemoet'” (Maandag 22 juni 2015, 08:42), NOS

Seeuws heeft veel ervaring in Brussel. Hij was woordvoerder van premier Verhofstadt en kabinetschef van Van Rompuy bij de Europese Raad. Omdat het de eerste keer is dat een land de Europese Unie verlaat, zal Seeuws in veel gevallen het wiel moeten uitvinden. Zo zijn er 80.000 pagina's aan EU-akkoorden die moeten worden bekeken.

Weblink bron “Hoe nu verder? Het belangrijkste brexit-nieuws van de dag” (Zaterdag 25 juni 2016, 22:17), NOS


ledencongres

samenstelling van lid zn en congres zn met het invoegsel -en-

grote vergadering van de leden van een vereniging of politieke partij

De VVD gaat meer aandacht besteden aan de integriteit van bestuurders. Het ledencongres in Maarssen is zonder stemming akkoord gegaan met een aantal maatregelen van het hoofdbestuur. Er komt onder meer een vaste commissie Integriteit.

Weblink bron “VVD'ers steunen nieuwe norm” (Zaterdag 25 mei 2013, 12:55), NOS

Nu het bestuur is opgestapt, zal de toezichtsraad binnen een week een interimbestuur aanstellen. Dat moet ervoor zorgen dat begin volgend jaar een algemeen ledencongres wordt gehouden over de aanbevelingen van de commissie-Van Es.

Weblink bron “Partijbestuur GroenLinks stapt op” (Zaterdag 6 oktober 2012, 12:18), NOS


lobbycircuit

samenstelling van lobby zn en circuit zn

groep mensen die probeert op te komen voor de belangen van een bepaalde organisatie door positief te communiceren met beleidsmakers

De komende weken proberen de vervoerders via het lobbycircuit hun punt te maken. Tegelijkertijd proberen de concurrenten de markt met juridisch geweld open te breken. Op 26 oktober dient een kort geding van Arriva, Veolia, Syntus en Connexxion tegen de stadsregio Amsterdam. Ze eisen dat de onderhandse gunning van het vervoer aan het GVB wordt teruggedraaid en dat zij mogen meedoen aan een nieuwe, open aanbesteding.

Weblink bron
Olof van Joolen
 “Slag om ov in steden begonnen” (Woensdag 20 oktober 2010, 07:30), NOS


loonmaatregel

samenstelling van loon zn en maatregel zn

loonmaatregelen (plural)
loonmaatregels (plural)

Weblink bron “Blije reacties na schrappen loonmaatregel arbeidsgehandicapten” (Donderdag 6 september 2018, 20:52), NOS

Het kabinet reageert op de oliecrisis van november 1973 met het instellen van benzinedistributie en door de afkondiging van enkele autoloze zondagen. De gevolgen van de internationale economische crisis blijven uit, doordat Nederland profiteert van extra aardgasopbrengsten. Wel is de inflatie erg hoog en komen de rendementen van bedrijven door hoge lasten steeds meer onder druk te staan. Enkele sectoren (textiel, scheepsbouw) kunnen de concurrentiestrijd met het buitenland niet aan. In 1976 neemt het kabinet een loonmaatregel, maar de automatische prijscompensatie blijft bestaan. Lees meer...

Weblink bron “Het kabinet-Den Uyl” (Woensdag 31 oktober 2012, 17:59), NOS


fractiemedewerker

samenstelling van fractie zn en medewerker zn

iemand die in dienst is van een groep volksvertegenwoordigers die lid zijn van één partij

Ton Rombauts (plaats 4) - Huidig burgemeester van Den Bosch. Voormalig burgemeester van Boxtel en Wouw. Oud-fractiemedewerker van de Tweede Kamer. Oud-directeur IPO.

Weblink bron “De verwachte nieuwe senatoren” (Zondag 3 mei 2015, 18:06), NOS

Merkies zit sinds 2012 in de Tweede Kamer voor de SP. Hij is financieel woordvoerder. Daarvoor was hij jarenlang fractiemedewerker.

Weblink bron “Ook SP'er Merkies vertrekt uit de politiek” (Dinsdag 29 maart 2016, 19:26), NOS


gemeenteraadsvergadering

samenstelling van gemeenteraad zn en vergadering zn met het invoegsel -s-

bijeenkomst van de leden van de gemeenteraad waarin men over gemeentezaken debatteert

PVV-leiders Wilders heeft aangekondigd dat hij aanstaande donderdag zal spreken bij de gemeenteraadsvergadering in Zeewolde. De raad praat dan over de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum.

Weblink bron “Wilders spreekt in raad Zeewolde over azc” (Maandag 31 augustus 2015, 14:18), NOS

In Steenbergen is vanavond een noodverordening van kracht, omdat er een gemeenteraadsvergadering is over de mogelijke opvang van vluchtelingen. Bij de politie is informatie binnengekomen dat supporters van de harde kern van Feyenoord vanavond naar Steenbergen komen.

Weblink bron “Noodverordening Steenbergen bij vergadering vluchtelingenopvang” (Woensdag 21 oktober 2015, 14:03), NOS


antifascistisch

afleiding van fascistisch met het voorvoegsel anti-

antifascistischer (uninflected comparative)
antifascistische (inflected positive)
antifascistischere (inflected comparative)
antifascistischers (partitive comparative)

het fascisme bestrijdend; strijdend tegen extreemrechts

RTV Oost meldt dat een Russische rapgroep afgelopen weekend tijdens een antifascistisch festival in Duitsland opgeroepen heeft naar Enschede te komen om ook te demonstreren tegen Pegida. Met een spandoek op het podium wordt gezegd om in verzet te komen.

Weblink bron “Maatregelen Enschede voor Pegida-mars en tegendemonstraties” (Donderdag 14 september 2017, 15:48), NOS

De dreiging vanuit deze groepen is gering. Door de tegenreactie van groepen met een antifascistisch gedachtengoed lijkt de dreiging vaak groter.

Weblink bron “Extreemrechts wordt steeds kleiner” (Dinsdag 2 november 2010, 11:38), NOS


antirookbeleid

afleiding van roken, beleid met het voorvoegsel anti-

geheel van maatregelen die gericht zijn op het ontmoedigen van het roken van tabak

Het kabinet scherpt het antirookbeleid aan. Er komen bijvoorbeeld afschrikwekkende plaatjes op de sigarettenpakjes.

Weblink bron “Van Rijn: sigarettenplaatjes kunnen roken tegengaan” (Donderdag 22 januari 2015, 10:46), NOS

De beste manier om het aantal nieuwe kankerpatiënten zo veel mogelijk te beperken is door meer aan preventie te doen. En dan vooral aan antirookbeleid. Bijna één op de drie kankergevallen hangt samen met roken.

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Veel meer kankerpatienten in 2020” (Dinsdag 6 september 2011, 11:17), NOS


bedrijfsbezetting

samenstelling van bedrijf zn en bezetting zn met het invoegsel -s-

actiemiddel waarbij het personeel een bedrijf afsluit voor de eigenaren en de directie

Een lagere rechter verbood die actie omdat het een 'onaangekondigde bedrijfsbezetting' was. De zaak kwam daarna bij het gerechtshof in Amsterdam en die oordeelde ook dat het voor Abvakabo FNV verboden was een onaangekondigde actie te organiseren.

Weblink bron “Staken wordt makkelijker door uitspraak Hoge Raad” (Vrijdag 19 juni 2015, 17:32), NOS

Het jaar dat het zilvergeld uit Nederland verdween. Maar andere gebeurtenissen maken veel meer indruk. De gijzeling van Israëlische sporters op de Olympische Spelen in München schokt de hele wereld. De gijzeling eindigt in een bloedbad. In Nederland is er enorme ophef over de mogelijke vrijlating van drie oorlogsmisdadigers uit de Tweede Wereldoorlog: de 'drie van Breda'. Maar er zijn ook heuse rassenrellen in Rotterdam. Nederlandse jongeren belagen Turken. Na een week keert de rust pas terug in de Afrikaanderwijk. Het kabinet Biesheuvel valt en de ENKA-fabriek wordt bezet: de eerste bedrijfsbezetting in Nederland. Dit is het jaar 1972, door de ogen van het NOS Journaal.

Weblink bron “Het jaaroverzicht van 1972” (Zondag 19 december 2010, 08:39), NOS


buitenlandbeleid

samenstelling van buitenland zn en beleid zn

hoe men de relaties met het buitenland vorm wil geven

Hij noemt fossiele brandstof en buitenlandbeleid als redenen waarom hij voor Trump stemt, maar het zijn de economische doembeelden die Trump schetst over de Democraten die hem echt schrik aanjagen. "Dat ik het geld dat ik verdien moet afstaan aan mensen in de stad, die een leven lang hun hand ophouden? Dat vind ik onbegrijpelijk."

Weblink bron
Heleen D'Haens
 “Roadtrip door een swing state: 'Hier is iedereen beter geworden van 4 jaar Trump'” (Zondag 1 november 2020, 09:59), NOS

Tegelijkertijd hoopt Biden op toenadering tot Peking als het gaat om het conflict met Noord-Korea of klimaatverandering, waar China de afgelopen jaren het vacuüm vulde dat Trump achterliet. Dat zal balanceren worden, als Biden tegelijkertijd meer aandacht wil voor mensenrechten in zijn buitenlandbeleid.

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “Wat wil Joe Biden bereiken als hij president is?” (Zaterdag 7 november 2020, 18:28), NOS

"Ik ben blij met hoe zijn beleid uitpakt", vertelt iemand. "Als mens kan je hem natuurlijk onaardig vinden. Maar ik kijk naar wat hij doet. Met de economie gaat het al vier jaar goed. Dat merk ik ook in mijn eigen baan. Ons buitenlandbeleid is veel beter geworden: we worden niet meer misbruikt door andere landen. Dus ik ben niet ontevreden. Ik ga niet tegen hem stemmen omwille van zijn persoonlijkheid."

Weblink bron
Heleen D'Haens
 “Roadtrip door een swing state: in de stad willen jongeren verandering” (Vrijdag 30 oktober 2020, 07:44), NOS


bondsregering

samenstelling van bond zn en regering zn met het invoegsel -s-

de federale regering van een bondsrepubliek

Het veiligheidskabinet van de bondsregering is vanochtend bijeengekomen voor spoedoverleg over de aanslag en de gevolgen ervan. Merkel was daarbij aanwezig.

Weblink bron “Merkel: weerzinwekkend als dader echt vluchteling is” (Dinsdag 20 december 2016, 11:14), NOS

De Duitse bondsregering heeft tot nu toe geen bijeenkomsten verboden, maar overweegt dat wel. De uitspraken van Erdogan over 'nazi-praktijken' leidden tot veel woede. Dit weekend beschuldigde de Turkse president bondskanselier Merkel zelfs persoonlijk van nazi-methoden. "Onacceptabel en hij moet er onmiddellijk mee stoppen", zei Merkel meermaals.

Weblink bron “Ook geen Turkse campagne meer in Duitsland” (Dinsdag 21 maart 2017, 16:12), NOS


antiapartheidsstrijd

afleiding samenstelling van apartheid zn en strijd zn met het invoegsel -s- met het voorvoegsel anti-

de strijd tegen het politieke systeem dat voor rassenscheiding is

"Er liggen hier zeldzame antieke boeken, duizenden Afrikaanse films, honderden posters uit de antiapartheidsstrijd, oude documenten over inheemse talen", vertelt Satgoor. "Allemaal heel belangrijk om de Afrikaanse geschiedenis te vertellen."

Weblink bron
Elles van Gelder
 “Kaapstad ruimt nog puin na verwoestende vlammenzee op de Tafelberg” (Vrijdag 23 april 2021, 17:47), NOS


associatieakkoord

samenstelling van associatie zn en akkoord zn

overeenstemming tot nauwere samenwerking en onderlinge verbondenheid

"Dit is veel groter dan Nederland." Premier Mark Rutte haalt vandaag alles uit de kast om het associatieverdrag met Oekraïne verdrag te redden. Een Nederlands definitief 'nee' is direct van invloed op Syrische burgers in Aleppo, zei Rutte vandaag tijdens zijn wekelijkse persconferentie.

Weblink bron “Ruttes hartenkreet voor oplossing Oekraïne” (Vrijdag 28 oktober 2016, 15:15), NOS

Premier Jatsenjoek en de 28 regeringsleiders hebben een politiek akkoord getekend. Het is een onderdeel van een associatieakkoord, dat in november vorig jaar strandde door tegenwerking van de toenmalige president Janoekovitsj. Zijn actie leidde tot veel politieke en maatschappelijke onrust in Oekraïne.

Weblink bron “EU en Oekraïne sluiten akkoord” (Vrijdag 21 maart 2014, 10:08), NOS


autonomiestatuut

samenstelling van autonomie zn en statuut zn

autonomiestatuten (plural)
autonomiestatuutje (diminutive singular)
autonomiestatuutjes (diminutive plural)

officieel besluit over hoe zelfstandig een deel van een land kan functioneren

Het 'Autonomiestatuut van Catalonië 2006' beschouwt Catalonië als een natie, maar de Partido Popular dient in 2006 een verzoek in tot herziening van die term voor Catalonië. Volgens deze partij is een natie binnen een natie (Spanje) niet mogelijk. Het Spaanse Hoogrechtshof stemt uiteindelijk in met de PP. Dit leidt tot veel protest in Catalonië.

Weblink bron “De rijkste regio van Spanje” (Maandag 15 oktober 2012, 22:32), NOS


antikernenergiebeweging

afleiding van samenstelling van kernenergie zn en beweging zn met het voorvoegsel anti-

actiegroepen die zich verzetten tegen het gebruik van kernenergie

Niet iedereen is het eens met het beleid om het afval zo lang bovengronds op te slaan. Peer de Rijk van de organisatie Wise bijvoorbeeld (World Information Service on Energy), die z'n wortels heeft in de antikernenergiebeweging, noemt het beleid hypocriet.

Weblink bron
Heleen Ekker
 “Nieuw gebouw voor radioactief afval open: trots maar ook kritiek” (Woensdag 13 september 2017, 16:33), NOS


banenbeleid

samenstelling van baan zn en beleid zn met het invoegsel -en-

plan van aanpak om de werkgelegenheid te vergroten

De cijfers zijn belangrijk voor de Amerikaanse verkiezingsstrijd. De Republikeinse kandidaat Romney noemde de tegenvallende cijfers het bewijs dat het banenbeleid van president Obama niet werkt.

Weblink bron “Banengroei VS stelt teleur” (Vrijdag 7 september 2012, 15:17), NOS

"Ik ben de grote banenmachine", zei Trump over zichzelf tijdens het debat. En werkgelegenheid creëren zag hij Clinton niet doen. Sterker, hij verweet haar "dertig jaar lang te hebben nagedacht" over banenbeleid. "Maar je deed er niks aan." Integendeel, vond Clinton, kijk maar naar de manier waarop ik heb geholpen de Amerikaanse export te vergroten.

Weblink bron “Clinton vs. Trump: vijf momenten die je gezien moet hebben” (Dinsdag 27 september 2016, 06:26), NOS


belubberen

afgeleid van lubberen met het voorvoegsel be-

belubberde (past)
belubberd (past participle)

besturen op de lubberiaanse manier (door hoogstens half te informeren)


begrotingswet

samenstelling van begroting zn en wet zn met het invoegsel -s-

CDA-Kamerlid Omtzigt vindt dat het kabinet het geld voorlopig niet aan Brussel mag overmaken. Hij kan zich niet voorstellen dat de cijfers van de EU kloppen. Het CDA vindt dat het kabinet eerst een nieuwe begrotingswet moet indienen bij de Kamer.

Weblink bron “Kamer buigt zich over 'de 642 miljoen' van Brussel” (Donderdag 6 november 2014, 17:20), NOS

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft een kort reces eind deze maand afgezegd om te kunnen doorwerken aan een tijdelijke begrotingswet, die moet voorkomen dat de overheid niets meer mag uitgeven.

Weblink bron “Obama laat Syrië aan Kerry over” (Donderdag 12 september 2013, 18:15), NOS


begrotingspolitiek

samenstelling van begroting zn en politiek zn met het invoegsel -s-

de manier waarop men tegen een begroting aankijkt; de doeleinden die men met een begroting nastreeft

De relatie tussen Aruba en Nederland waren de laatste jaren zeer goed. Geheel anders dan met Curaçao en Sint-Maarten. Die eilanden staan onder toezicht van het College Financieel Toezicht en Nederland kan ingrijpen in geval van slecht bestuur en slecht financieel beleid. Met Aruba, sinds 1986 in bezit van een status aparte, is die afspraak niet gemaakt. Eman: "Onze autonomie wordt verkracht. Eigen begrotingspolitiek is het meest dierbare wat Aruba heeft. Dat Den Haag eenzijdig ingrijpt, is ongrondwettig en ontoelaatbaar."

Weblink bron “Arubaanse premier over begrotingsconflict” (Dinsdag 15 juli 2014, 14:10), NOS

Wortmann wil sancties invoeren voor EU-landen die schuld op schuld stapelen, om zo Griekse toestanden in de toekomst te voorkomen. "Maar linkse partijen en vakbonden in Europa proberen met misleidende informatie mijn idee te torpederen", zegt Wortmann. "En Frankrijk en Duitsland liggen dwars. Die willen die Brusselse bemoeienis met hun begrotingspolitiek niet."

Weblink bron
Tijn Sadée
 “'Strenge Nederlandse aanpak Grieken niets waard'” (Donderdag 23 juni 2011, 08:34), NOS


begrotingsminister

samenstelling van begroting zn en minister zn met het invoegsel -s-

de minister die verantwoordelijk is voor het opstellen en controleren van de naleving van een begroting

Franse begrotingsminister weg om fraude

Weblink bron “Franse begrotingsminister weg om fraude” (Woensdag 20 maart 2013, 06:44), NOS


begrotingssteun

samenstelling van begroting zn en steun zn met het invoegsel -s-

politieke steun voor een ingediende begroting

In het plan van Dijsselbloem zou de verlaging van belasting op arbeid moeten worden gecompenseerd door de belasting op vermogen te verhogen en door milieuheffingen. Eerder eiste D66 al belastingverlaging in ruil voor verdere begrotingssteun aan het kabinet.

Weblink bron “Zijlstra tegen belastingplan PvdA” (Dinsdag 11 maart 2014, 08:32), NOS

Volgens Dijsselbloem (PvdA) is er op dit moment geen ruimte om de belasting op arbeid te verlagen. De minister deed zijn uitspraken bij politiek café Piment in Doetinchem. Hem werd gevraagd wat hij vindt van de eis van D66 dat, in ruil voor begrotingssteun, de belastingen in de onderste schijf worden verlaagd met een miljard euro.

Weblink bron “Dijsselbloem: belasting herzien” (Zondag 9 maart 2014, 21:23), NOS


beroepspoliticus

samenstelling van beroep zn en politicus zn met het invoegsel -s-

iemand die politiek bedrijft als (blijvend) beroep

De Jager benadrukte dat hij altijd heeft gezegd dat hij geen beroepspoliticus is voor langere tijd. "En daar moet je dan de consequenties uit trekken", zei hij.

Weblink bron “De Jager niet op Kamerlijst” (Donderdag 26 april 2012, 21:35), NOS

In een eerste spotje wordt Santorum neergezet als een beroepspoliticus die alleen maar geld wil uitgeven. Ook wordt het publiek er weinig subtiel op gewezen dat hij als senator met Democraat Hillary Clinton samenwerkte, een doodzonde voor een Republikein.

Weblink bron “'Rombo' valt Santorum aan” (Woensdag 15 februari 2012, 21:12), NOS


bevrijdingstheoloog

samenstelling van bevrijding zn en theoloog zn met het invoegsel -s-

iemand die vanuit zijn geloof politieke actie voert om de minderbedeelden en onderdrukten te ondersteunen

Onder anderen de Argentijnse winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede Adolfo Esquivel en de Braziliaanse bevrijdingstheoloog Leonardo Boff nemen het op voor Jorge Bergoglio, die woensdag tot paus werd gekozen.

Weblink bron “'Paus hielp vervolgde jezuïeten wel'” (Vrijdag 15 maart 2013, 20:25), NOS


poetiniseren

eponiem, afleiding van Poetin (president van Rusland ) met het achtervoegsel -eren

poetiniseerde (past)
gepoetiniseerd (past participle)
te poetiniseren (active infinitive imperfect present)
zullen poetiniseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen poetiniseren (active infinitive imperfect future)
gepoetiniseerd (active infinitive perfect present short-form)
te gepoetiniseerd (active infinitive perfect present)
gepoetiniseerd zullen (active infinitive perfect future short-form)
gepoetiniseerd te zullen (active infinitive perfect future)
poetiniserend (imperfect participle)
gepoetiniseerd (past participle)
poetinisere (subjunctive)
poetiniseer (indicative imperfect present singular first-person)
poetiniseert (indicative imperfect present singular second-person)
poetiniseert (indicative imperfect present singular second-person)
poetiniseert (indicative imperfect present singular second-person)
poetiniseert (indicative imperfect present singular third-person)
poetiniseerde (indicative imperfect past singular first-person)
poetiniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
poetiniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
poetiniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
poetiniseerde (indicative imperfect past singular third-person)
poetiniseerden (indicative imperfect past plural first-person)
poetiniseerden (indicative imperfect past plural second-person)
poetiniseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal poetiniseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult poetiniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal poetiniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult poetiniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal poetiniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult poetiniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal poetiniseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen poetiniseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen poetiniseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen poetiniseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou poetiniseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou poetiniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) poetiniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt poetiniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou poetiniseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden poetiniseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden poetiniseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden poetiniseren (indicative imperfect conditional plural third-person)

te werk gaan op de manier van de Russische president Poetin, d.w.z. middels het toepassen van staatsterreur en nietsontziende onderdrukking van de eigen bevolking

‘In de wens om Poetin te bestrijden ligt altijd het risico besloten de eigen samenleving te “poetiniseren”’, waarschuwde de Britse Rusland-kenner Edward Lucas in de lente van 2019.

C. van de Ven
 “Poetinisering bedreigt het Nederlandse debat”, De Groene Amsterdammer


campagnevoerder

samenstelling van campagne zn en voerder zn

iemand die mee doet aan een verkiezingsstrijd

"De hertogin, de Prins van Wales en al haar familieleden zijn diep bedroefd door dit plotselinge en tragische verlies", aldus een woordvoerder van de prins. Het was een man van "buitengewone vitaliteit, een onvermoeibare campagnevoerder en natuurbeschermer".

Weblink bron “Zwager prins Charles overlijdt na val” (Woensdag 23 april 2014, 20:56), NOS

"Iedereen wil klaarstaan als in een van de staten geen winnaar uitgeroepen kan worden," zegt Steve Schmidt, campagnevoerder van John McCain in 2008. "Deze advocaten zijn voornamelijk op zoek naar problemen die nog niet bestaan. Het lijkt op de Koude Oorlog en de nucleaire wapenwedloop: je wilt hebben wat de ander misschien ook heeft."

Weblink bron “Advocaten klaar voor verkiezingen” (Maandag 29 oktober 2012, 15:15), NOS


campagnetoespraak

samenstelling van campagne zn en toespraak zn

toespraak gehouden tijdens een verkiezingsstrijd

Sarkozy is er trots op dat het in Frankrijk ondanks de diepe economische crisis tot nu toe rustig is gebleven. Hij zei dat in Annecy, tijdens zijn eerste campagnetoespraak. Die campagne is pas een dag oud, maar nu al niet meer smetteloos.

Weblink bron “Eerste smet op campagne Sarkozy” (Donderdag 16 februari 2012, 22:29), NOS

Romney is furieus over de beschuldiging. "Wat is er gebeurd met de campagne van Hope en Change?", vroeg hij zijn publiek tijdens een campagnetoespraak, een verwijzing naar de slogans van Obama in 2008.

Weblink bron “Romney woest over kanker-spotje” (Vrijdag 10 augustus 2012, 04:55), NOS


campagneorganisatie

samenstelling van campagne zn en organisatie zn

de organisatie die een verkiezingscampagne organiseert

Maandag verliet senator Amy Klobuchar de race voor de Democratische nominatie, donderdag gooide senator Elizabeth Warren de handdoek in de ring. Het vertrek van Warren is voor veel Democraten een teleurstelling, omdat ze een sterke campagneorganisatie had opgebouwd en indruk maakte met haar kennis en gedetailleerde beleidsvoorstellen.

Weblink bron “Waarom vrouwen het niet redden in de Amerikaanse voorverkiezingen” (Zaterdag 7 maart 2020, 07:50), NOS

Juni 1972. Vijf inbrekers worden betrapt tijdens een inbraak in het Democratische partijkantoor in het Watergate-gebouw in Washington. De FBI ontdekt dat de geldstromen van de nogal amateuristische en slecht betaalde inbrekers leiden naar de machtige campagneorganisatie van president Nixon.

Weblink bron
Robert Chesal
 “Van Tricky Dick tot Cambridge Analytica: vuil spel is van alle tijden” (Zaterdag 24 maart 2018, 13:26), NOS


campagnemateriaal

samenstelling van campagne zn en materiaal zn

reclamemateriaal dat men gebruikt tijdens een verkiezingscampagne

De app stuurt he bericht naar de telefoons zodra Romney zijn keuze heeft gemaakt. Daarnaast kunnen aanhangers campagnemateriaal winnen door vrienden aan te melden voor de app. Ook kan er geld worden gedoneerd.

Weblink bron “Romney lanceert vicepresident-app” (Woensdag 1 augustus 2012, 08:13), NOS

Een maand geleden bestelde de Ghanese koning 10.000 paar klompen bij Akwadaa Aseda. Hij wilde dat de klompen geverfd werden in de kleuren van zijn politieke partij New Patriotic Party. De klompen worden ingezet als campagnemateriaal, omdat verder niemand in Afrika de klompen heeft.

Weblink bron “Klompenkoning heeft kapotte wreven” (Vrijdag 16 december 2011, 11:59), NOS

Zou hij wel of niet op Hawaï zijn geboren? Die vraag speelt nog steeds, ook al heeft de Amerikaanse president Barack Obama onlangs zijn geboortecertificaat gepubliceerd. Om nogmaals het tegendeel te bewijzen, en om de 'birthers' (diegenen die zeggen dat de president geen Hawaïaan is) op te stoken, gebruikt Obama het issue rond zijn afkomst als campagnemateriaal in aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2012. En dat voor 25 dollar per stuk.

Weblink bron “Obama slaat terug met 'Made in the USA' T-shirts” (Donderdag 19 mei 2011, 12:18), NOS


campagneleiding

samenstelling van campagne zn en leiding zn

groep mensen die de leiding heeft over een verkiezingscampagne

De Democraten kunnen er niet om lachen. De campagneleiding beschuldigt Trump ervan een vreemde mogendheid op te roepen Clinton te bespioneren. Volgens de Democraten is dat de eerste keer dat zoiets gebeurt. Zelfs de nationale veiligheid is in het geding, zeggen ze.

Weblink bron “Trump hoopt dat Russen Clintons e-mails kunnen vinden” (Woensdag 27 juli 2016, 20:56), NOS

Volgens Bill moest Hillary zich veel meer richten op de economie en op de mensen die zich in de steek gelaten voelen, in plaats van Trump steeds aan te vallen. Ook zou hij des duivels zijn geweest dat hij genegeerd werd door de campagneleiding met zijn pleidooi om de economie centraal te stellen.

Weblink bron “Hillary Clinton: ik wilde het liefst thuis op de bank liggen” (Donderdag 17 november 2016, 05:09), NOS

De campagneleiding wil niet op het schietincident reageren.

Weblink bron “Kantoor Democraten beschoten” (Zaterdag 13 oktober 2012, 04:38), NOS


campagnefinanciering

samenstelling van campagne zn en financiering zn

de manier waarop men aan het geld voor een verkiezingscampagne komt

Lessig zou je eerder omschrijven als politiek activist dan politicus. Hij is hoogleraar rechten aan de befaamde Harvard-universiteit en wil zijn kandidatuur vooral gebruiken als een referendum over campagnefinanciering.

Weblink bron
Arjen van der Horst
 “Welke Democraten zijn in de race voor het Witte Huis?” (Dinsdag 13 oktober 2015, 20:01), NOS

Maar wie even verder kijkt dan de Republikeinse overwinningsroes - of wie daar liever van wegkijkt - ziet vooral een politieke patstelling die de politieke cultuur beheerst. Nieuwe wetgeving op het gebied van immigratie, campagnefinanciering of wapenbezit lijkt uiterst onwaarschijnlijk, zo niet onmogelijk. De nieuwe samenstelling van het Amerikaanse parlement zal ook niet leiden tot een gewijzigde koers in de buitenlandse politiek, zo is de verwachting.

Weblink bron “Obama's dramatische verlies” (Woensdag 5 november 2014, 21:41), NOS


campagneadviseur

samenstelling van campagne zn en adviseur zn

iemand die adviezen geeft tijdens een verkiezingscampagne

Trumps campagneadviseur Roger Stone is in de vroege ochtend opgepakt in zijn woonplaats Fort Lauderdale in Florida. Zijn aanhouding is het resultaat van het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar mogelijke Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016.

In Florida is Trumps campagneadviseur Roger Stone opgepakt. Hij is een vertrouweling van de president en kent hem al veertig jaar. Correspondent Wouter Zwart heeft het laatste nieuws over de arrestatie.

Weblink bron “Reportage en gesprek: 'Trumpfluisteraar' Roger Stone opgepakt” (Vrijdag 25 januari 2019, 18:39), NOS


antiracistisch

afleiding van racistisch met het voorvoegsel anti-

antiracistischer (uninflected comparative)
antiracistische (inflected positive)
antiracistischere (inflected comparative)
antiracistischers (partitive comparative)

strijdend tegen de opvatting dat mensen door afstamming kunnen worden ingedeeld in grote groepen met verschillende uiterlijke kenmerken ("ras") en dat zo'n indeling belangrijk is voor het inrichten van de samenleving

Helemaal aan de andere (linker)kant van het spectrum zit BIJ1. De partij, die in 2017 meedeed onder de naam Artikel1 maar toen geen zetel haalde, wil verbetering "op alle vlakken, maar altijd met een antiracistische blik", zegt kandidaat-Kamerlid Rebekka Timmer (nummer 3 van de lijst). Ze noemt een voorbeeld van het oplossen van het lerarentekort. "Als je niet tegelijk iets doet aan onderadvisering en vooroordelen in het onderwijs, winnen kinderen van kleur en zwarte kinderen niks."

Weblink bron
Guus Dietvorst
 “24 nieuwelingen op het stembiljet, deze partijen maken kans op een zetel” (Woensdag 24 februari 2021, 12:09), NOS


anticommunistisch

afleiding van communistisch met het voorvoegsel anti-

anticommunistischer (uninflected comparative)
anticommunistische (inflected positive)
anticommunistischere (inflected comparative)
anticommunistischers (partitive comparative)


antiracist

afleiding van racist met het voorvoegsel anti-

iemand die strijdt tegen de opvatting dat mensen door afstamming kunnen worden ingedeeld in grote groepen met verschillende uiterlijke kenmerken ("ras") en dat zo'n indeling belangrijk is voor het inrichten van de samenleving


antifascisme

afleiding van fascisme met het voorvoegsel anti-

politieke stroming die strijdt tegen het fascisme

In de jaren die volgen, duiken tal van nieuwe theorieën over terreurorganisaties en geheime diensten op. Het heeft allemaal te maken met de felle, pacifistische lijn van Palme. Hij was het boegbeeld van de internationale vredesbeweging en het antifascisme en zette Zweden als humanitaire grootmacht op de kaart. Zo leidde hij in opdracht van de Verenigde Naties de vredesonderhandelingen tussen Iran en Irak, en voerde hij strijd tegen het apartheidssysteem in Zuid-Afrika.

Weblink bron
Rolien Créton
 “Wordt na 34 jaar de moord op de Zweedse premier Palme toch opgelost?” (Dinsdag 9 juni 2020, 18:45), NOS


bouwlobby

bouwlobby's (plural)
bouwlobbytje (diminutive singular)
bouwlobbytjes (diminutive plural)

belangengroep voor de bouwsector die, meestal achter de schermen en dus buiten de parlementaire controle om, pressie uitoefent op bijv. het overheidsbeleid

Volgens haar wordt er te veel gefocust op nieuwbouw, deels vanwege de sterke bouwlobby, en moet er ook beter gekeken worden naar de huidige gebouwenvoorraad. "De woningnood is zo dringend dat je moet kijken hoe je voor zo veel mogelijk mensen een plekje kan creëren."

Weblink bron
Anna Mees
 “Opnieuw woonprotest in Amsterdam: 'Goed dat ze druk op de ketel houden'” (Zondag 26 februari, 11:36), NOS

Volgens de bouwlobby is zo'n verlaging niet alleen gunstig voor consumenten, maar ook voor de bouwbranche die nog steeds veel last heeft van de economische crisis. Door een verlaging van de btw krijgt nieuwbouw een impuls, verwacht Bouwend Nederland.

Weblink bron “Verhagen wil lage btw bouwgrond” (Vrijdag 2 mei 2014, 08:59), NOS


campagnevoering

afleiding van samenstelling van campagne zn en voer ww met het achtervoegsel -ing

Het kabinet heeft bij monde van premier Rutte al gezegd de oproep van de Turkse president ongepast te vinden. "Dit is ongewenste buitenlandse beïnvloeding", zei de premier. Het maakt hem niet uit dat er ook Turken zijn die de brief op prijs stellen. Vorige maand zei premier Rutte nog dat campagnevoering door Turkse politici in Nederland ongewenst is.

Weblink bron “Ook nieuwe privacywet kan brief Erdogan niet voorkomen” (Vrijdag 15 juni 2018, 18:13), NOS

De topmannen van het bedrijf vertelden voor een verborgen camera van de Britse televisiezender Channel 4 dat ze niet terugdeinzen voor het betalen van steekpenningen, spionage, het gebruiken van vervalste documenten en het inzetten van prostituees. Alles om het politieke proces te sturen. Als dat is waar het bedrijf op de website op doelt, dan heeft het bedrijf moderne campagnevoering inderdaad van een nieuwe betekenis voorzien.


coalitieleider

samenstelling van coalitie zn en leider zn

Coalitieleider Rutte vindt dat dit erbij hoort. "Het zijn vier heel verschillende partijen. En dan kunnen zich altijd dingen voordoen, waardoor de gezonde spanning die er altijd is, oploopt. En dat was deze week het geval." Hij spreekt van "een stevig interview" van Dijkhoff "dat nog even na-echoot".

Weblink bron “Rutte: het was een pittige week in de coalitie” (Vrijdag 18 januari 2019, 12:36), NOS

PVV-leider Wilders bijt straks om 10.30 uur het spits af bij de Algemene Politieke Beschouwingen. De volgorde van sprekerslijst staat bij het debat over Prinsjesdag altijd vast: de voorzitter van de grootste oppositiepartij begint, gevolgd door de voorzitter van de grootste coalitiepartij (de VVD). Vervolgens is er steeds om en om een oppositie- en een coalitieleider aan de beurt. Hekkensluiter is Thierry Baudet van Forum voor Democratie. Naar verwachting loopt de eerste dag van het debat tot in de avond door. Op de planning van de Tweede Kamer staat voorlopig 20.00 uur als eindtijd.

Weblink bron “Eerste dag politieke beschouwingen voorbij, dagje rust, vrijdag verder” (Woensdag 19 september 2018, 23:27), NOS


coalitietop

Chan Santoki, de gedoodverfde opvolger van president Bouterse, liet zich ook testen en bleek niet besmet. Maar door de afwezigheid van de coalitietop, kan zijn benoeming hierdoor opnieuw vertraging oplopen.

Weblink bron “Parlementsvoorzitter Suriname en coalitietop besmet met coronavirus” (Donderdag 2 juli 2020, 08:35), NOS

"Wij kwamen er in dat jaar 2013 pas in augustus achter. Toen hebben wij dat aangekaart. Toen zei het ministerie: de minister weet ervan, het is een bewuste keus." "Wat kwalijk is, met de kennis van nu, is dat ze een besluit hebben genomen wat niet gepubliceerd is: ze zijn juist méér gaan winnen. Het was een besluit van de coalitietop en dat was een meedogenloos besluit."

Weblink bron
Reinalda Start
 “'Vorige kabinet nam meedogenloos besluit over gas'” (Donderdag 1 februari 2018, 06:14), NOS


antiabortusbeweging

afleiding samenstelling van abortus zn en beweging zn met het voorvoegsel anti-

politieke beweging die o.a. als doel heeft abortus provocatus strafbaar te maken


antizionisme

afleiding zionisme met het voorvoegsel anti-

politieke stroming die de vorming van een zelfstandige Joodse staat

Het Franse parlement heeft gedebatteerd over de vraag of antizionisme gelijk zou moeten worden gesteld aan antisemitisme. Macron is daartegen. Hij zei dat "degenen die tegenwoordig Joden aanvallen" weliswaar tegen de Joodse staat Israël zijn, maar dat het strafrechtelijk verbieden van antizionisme weer nieuwe problemen met zich meebrengt - waarschijnlijk omdat zo'n wet ook toelaatbare kritiek op de Israëlische politiek en staat onmogelijk maakt.

Weblink bron “Oplaaiende Jodenhaat leidt tot protest in Frankrijk” (Dinsdag 19 februari 2019, 21:28), NOS


arbeidersopstand

samenstelling van arbeider zn en opstand zn met het invoegsel -s-

een massale, vaak gewelddadige, poging door arbeiders om het heersende gezag af te schudden

De communistische regimes in Oost-Europa waren in de jaren 1945-1949 door Stalin geïnstalleerd en sindsdien door de Sovjet-Unie overeind gehouden. In Hongarije in 1956 en Tsjecho-Slowakije in 1968 gebeurde dat met een militaire invasie, in de DDR gebeurde het in 1953 met het neerslaan van een arbeidersopstand door de daar al aanwezige Russische tanks en in 1961 met de bouw van de Muur, waarvoor Sovjetleider Chroesjtsjov de DDR toestemming had gegeven.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Zo groot was de rol van Gorbatsjov bij de val van de Muur” (Zaterdag 3 september 2022, 06:49), NOS

Volgens antropologe Rose Mary Allen kun je het carnaval en de arbeidersopstand van 30 mei niet helemaal los van elkaar zien. "Ze komen beide voort uit het steeds sterker wordende zelfbewustzijn over de Afro-Curaçaose identiteit", zegt ze.

Weblink bron
Iris de Graaf
 “50 jaar carnaval op Curaçao: meer dan glitters en praalwagens” (Zondag 23 februari 2020, 09:47), NOS


arbeiderszelfbestuur

samenstelling van arbeider zn en zelfbestuur zn met het invoegsel -s-

het besturen van bedrijven door arbeidersraden zonder bestuurders

Rocard ging de politiek in omdat hij zich verzette tegen de oorlog in Algerije. Hij leidde de links-socialistische Verenigde Socialistische Partij, die streefde naar arbeiderszelfbestuur. In 1969 deed hij mee aan de presidentsverkiezingen, maar hij kwam niet verder dan 3,5 procent van de stemmen.

Weblink bron “Franse oud-premier Rocard (85) overleden” (Zaterdag 2 juli 2016, 21:04), NOS


belangenpartij

samenstelling van belang zn en partij zn met het invoegsel -en-

politieke partij die opkomt voor één bepaalde groep uit de samenleving

"Stadsinitiatief is een typische belangenpartij zoals er steeds meer bij komen", signaleert hoogleraar politicologie Van Schendelen. In maart doen in Rotterdam verschillende belangenpartijen mee aan de verkiezingen: partijen voor ouderen, voor jongeren, voor moslims, voor Turken, voor Rotterdammers met Afro-Caribische wortels, voor dieren. De belangenpartijen verdringen steeds meer de oude politieke partijen met brede, ideologische programma's.

Weblink bron “Weggestuurd D66-raadslid doet in Rotterdam met eigen lijst mee” (Woensdag 3 januari 2018, 06:58), NOS


belangenvertegenwoordiger

samenstelling van belang zn en vertegenwoordiger zn met het invoegsel -en-

iemand die namens een groep mensen opkomt voor de zaken die voor hun van belang zijn

"Ik heb het nooit aangeboden gekregen, maar ik hoor het wel regelmatig", zegt vrachtwagenchauffeur en belangenvertegenwoordiger Henri Gulixkx. "Het gebeurt vaak op parkeerplaatsen in de buurt van grote steden, waar jongens even pauze hebben. Ze worden aangesproken met een verzoek of ze een extra centje willen verdienen."

Weblink bron “Hoe criminelen vrachtwagens gebruiken voor hun drugshandel” (Dinsdag 10 november 2020, 06:27), NOS


belastingpakket

samenstelling van belasting zn en pakket zn

een groep samenhangende belastingmaatregelen

Dat zit wel in een ander belastingpakket dan de dividendbelasting, maar "onder druk wordt alles vloeibaar". Dat blijkt volgens Koelewijn nu ook al met het heroverwegen van de afschaffing van de dividendbelasting. Ook zou het geld dat waarschijnlijk vrijkomt, gebruikt kunnen worden voor vereenvoudiging van het belastingstelsel.

Weblink bron
Flip de Jong
 “Waar kan die 1,9 miljard van de dividendbelasting straks heen?” (Zaterdag 6 oktober 2018, 09:15), NOS

De SGP spreekt als enige oppositiepartij waardering uit voor het belastingpakket van het kabinet. SGP-leider Van der Staaij noemt het een stap in de goede richting. "Wij vinden het terecht dat in plaats van die lelijke meloen een frisse fruitmand voorligt", zei hij. "Dit is niet alleen goed voor de grote, maar ook voor de kleinere bedrijven."

Weblink bron “Regeringspartijen: belastingverlaging goed voor bedrijven en Nederland” (Dinsdag 16 oktober 2018, 18:33), NOS


bestuursovereenkomst

samenstelling van bestuur zn en overeenkomst zn met het invoegsel -s-

afspraak die gemaakt is tussen verschillende bestuurders

Westerwolde is al een bemiddelingstraject gestart met het COA over het opzeggen van de bestuursovereenkomst over de asielopvang. Formeel kan die overeenkomst pas in 2030 door Ter Apel worden opgezegd, maar een meerderheid van de lokale regeringspartijen dreigt het contract eerder op te zeggen, omdat het COA zich niet aan de afspraken houdt.

Weblink bron
Rolinde Hoorntje
 “Waarom het maar niet wil lukken met het tweede aanmeldcentrum” (Woensdag 15 maart, 04:30), NOS

Met bestuurders in de regio is een bestuursovereenkomst getekend en het verbredingsplan is naar de Tweede Kamer gestuurd. Van Nieuwenhuizen noemt de A20 een van de slagaders van de Nederlandse economie. Door de weg te verbreden "nemen we afscheid van een echte file-evergreen". Ze spreekt van goed nieuws voor alle mensen en bedrijven die nu over deze drukke snelweg rijden.

Weblink bron “A20 bij Gouda wordt verbreed, voorbereidend werk begint in 2021” (Maandag 11 maart 2019, 14:52), NOS


bestuursinstelling

samenstelling van bestuur zn en instelling zn met het invoegsel -s-


bevoegdheidsverdeling

samenstelling van bevoegdheid zn en verdeling zn met het invoegsel -s-

verdeling van de macht en de beleidsterreinen tussen de verschillende politieke partijen in een coalitie

Volgens de VRT worden op dit moment de laatste knelpunten weggewerkt. Daarna moet nog gepraat worden over de bevoegdheidsverdeling tussen de zeven partijen en wie de ministers worden naast De Croo.

Weblink bron “Doorbraak in formatie België: zeven 'Vivaldi-partijen' akkoord, De Croo wordt premier” (Woensdag 30 september 2020, 07:22), NOS


bijdrageregeling

samenstelling van bijdrage zn en regeling zn

regeling waarbij een politicus een deel van zijn inkomen dat als politicus verdient afdraagt aan de partij

Bij D66 geldt een bijdrageregeling van 3 procent voor politici. Die blijven daardoor allemaal onder de grens van 4500 euro. De ministers Van Engelshoven en Koolmees hebben ieder 6000 betaald, Ollongren 12.000 euro. Minister Kaag (inmiddels partijleider) heeft 3 procent betaald en blijft dus onder de 4500 euro.

Weblink bron “Accountant: ledental Forum was niet vast te stellen” (Vrijdag 9 oktober 2020, 09:57), NOS


blokvorming

het vormen van een politieke samenwerking tussen partijen met min of meer gelijke belangen

Bronnen binnen de VVD laten weten dat door ledenraadplegingen niets is veranderd aan de positie van de liberalen. De VVD-lijn is en blijft dat twee linkse partijen er eentje te veel is, want niet nodig voor een meerderheidscoalitie. Daar doet de blokvorming voor de VVD dus niets aan af. Verwacht wordt dat dit snel ook openbaar uitgesproken wordt.

Weblink bron “Angel uit PvdA-ledenraad: motie tegen formeren met Rutte niet in stemming” (Zaterdag 28 augustus 2021, 13:44), NOS

CDA en VVD zeggen al vanaf de start van de formatie niet met PvdA en GroenLinks in een vijfpartijenkabinet te willen, omdat er maar vier partijen nodig zijn voor een meerderheid in de Tweede Kamer. Een extra partij zou de coalitie onnodig instabiel maken, is de vrees. Het is vraag of de blokvorming die vrees voldoende kan wegnemen.

Weblink bron “PvdA-fractie wil blok vormen met GroenLinks in formatie” (Donderdag 19 augustus 2021, 23:45), NOS


burgemeestersreferendum

samenstelling van burgemeester zn en referendum zn met het invoegsel -s-

burgemeestersreferenda (plural)
burgemeestersreferendums (plural)

volksraadpleging voor het aanbevelen van iemand voor het burgemeestersambt

De inwoners van de gemeente kiezen hun burgemeester. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een burgemeestersreferendum. Maar hiertegen bestaat ook weerstand. Eind vorig jaar bleek nog uit een enquête van Nieuwsuur dat maar 1 op de 10 burgemeesters een gekozen burgemeesterschap ziet zitten. Zij zeggen bang te zijn dat bijvoorbeeld Prins Carnaval de sleutel van de stad in handen krijgt.

Weblink bron “Komt er binnenkort een gekozen burgemeester?” (Woensdag 17 januari 2018, 13:00), NOS

Gerrit Braks als interim-burgemeester van Eindhoven bij het burgemeestersreferendum, met winnaar Rob van Gijzel (links) en Leen Verbeek, 2008

Weblink bron “Oud-landbouwminister en -Senaatsvoorzitter Gerrit Braks overleden” (Woensdag 12 juli 2017, 13:01), NOS


blokkensysteem

samenstelling van blok zn en systeem zn met het invoegsel -en-

blokkensystemen (plural)
blokkensysteempje (diminutive singular)
blokkensysteempjes (diminutive plural)

systeem waarbij de vele verschillende politieke partijen zich bij een veel kleiner aantal blokken aansluiten

Bij de verkiezingen van zondag ging het leeuwendeel van de stemmen naar de sociaaldemocraten. De partij van premier Andersson kreeg zelfs meer stemmen dan bij de vorige verkiezingen. Dat ze die niet kunnen verzilveren heeft te maken met het blokkensysteem in het land. Voorafgaand aan de verkiezingen sluiten partijen zich aan bij een blok, met een kandidaat-premier.

Weblink bron “Rechts aan zet na politieke aardverschuiving in Zweden” (Donderdag 15 september 2022, 18:11), NOS

Zweden hanteert een politiek 'blokkensysteem'. Partijen laten voor de verkiezingen weten bij welk blok ze willen horen. Daarmee is op voorhand duidelijk welke partijen in de coalitie komen als hun blok het grootste wordt.

Weblink bron “Rechts blok wint parlementsverkiezingen Zweden, premier treedt af” (Woensdag 14 september 2022, 19:41), NOS


bondsminister

samenstelling van bond zn en minister zn met het invoegsel -s-

hoofd van een ministerie van een bondsrepubliek

Bondsminister De Maizière van Binnenlandse Zaken benadrukte op een persconferentie dat het nog niet vaststaat dat er een verband met internationaal moslimterrorisme is. Hij beklemtoonde dat de man in de war was en al een tijdje werd behandeld door een psychiater.

Weblink bron “Dader Ansbach was IS-aanhanger” (Maandag 25 juli 2016, 16:10), NOS


burgemeestersfunctie

samenstelling van burgemeester zn en functie zn met het invoegsel -s-

het ambt als burgemeester; de betrekking als burgemeester

Remkes werd uit Groningen teruggeroepen om de burgemeestersfunctie waar te nemen, en orde op zaken te stellen in de Haagse gemeenteraad. Dat lukte. Na negen maanden droeg hij de ambtsketen over aan de nieuwe burgemeester Jan van Zanen, en werd hij prompt benoemd tot ereburger van Den Haag.

Weblink bron “Weer rinkelt de telefoon bij Johan Remkes om een hoofdpijndossier op te lossen” (Zondag 3 juli 2022, 19:37), NOS


burgercomité

samenstelling van burger zn en comité zn

burgercomités (plural)
burgercomiteetje (diminutive singular)
burgercomiteetjes (diminutive plural)

groep burgers die zich hebben verenigd om een bepaald politiek doel na te streven

Zowel GeenPeil, Forum voor Democratie, Stem voor Nederland als het Burgercomité heeft 50.000 euro subsidie aangevraagd bij de Nederlandse overheid om een campagne te kunnen voeren.

Weblink bron
Kysia Hekster
 “Amerikaanse miljardair sponsort 'ja'-campagne Oekraïne-referendum” (Vrijdag 22 januari 2016, 17:30), NOS

En dat is nou juist het probleem, zegt Kerstin Rudek, de voorzitster van het burgercomité dat de demonstratie organiseert. "Die vaten worden hier in een hal geplaatst om af te koelen. Dat duurt een jaar of veertig. Daarna moeten ze naar een definitieve opslagplaats, maar die is er helemaal niet. De tussenopslag is in Gorleben omdat men hoopt dat de zoutmijn geschikt is om het een miljoen jaar op te slaan, maar dat is niet veilig. De mensen hier zijn bang."

Weblink bron
Wouter Meijer
 “Tienduizenden protesteren tegen kernafval” (Zaterdag 6 november 2010, 18:20), NOS


buurtcomité

buurtcomités (plural)
buurtcomiteetje (diminutive singular)
buurtcomiteetjes (diminutive plural)

buurtbewonersorganisatie die opkomt voor de belangen van mensen die in een bepaalde buurt of wijk wonen

En dat zijn de buurtbewoners helemaal zat. Het buurtcomité van St. Pauli kocht potten waterafstotende verf. Ze beschilderden daar tot nu toe de twee ingangen van parkeergarages op de Reeperbahn mee en een portiek in de Simon-von-Utrechtstraat. Ze willen natuurlijk nog veel meer muren beschilderen, maar het is een duur grapje: een verfpot voor zes vierkante meter kost al 500 euro. En die laag beschermt de muur maar voor één jaar.

Weblink bron “Duitse uitgaansbuurt neemt wraak op wildplassers” (Woensdag 4 maart 2015, 17:10), NOS

Rond het pand van McDonald’s zijn al veel kleine restaurantjes. Maar behalve het buurtcomité wil niemand wat zeggen als we er filmen. Alleen een Amerikaanse priester zegt dat hij er in de toekomst wellicht eens binnenstapt. “Niet om een hamburger te eten”, bezweert de priester, “maar om patat te halen. Die wordt in Italië in olijfolie gebakken. Véél beter dan in de Verenigde Staten."

Weblink bron
Rop Zoutberg
 “Nu ook Hard Rock Cafe om de hoek van het Vaticaan” (Zondag 23 oktober 2016, 16:15), NOS


centrumdemocraat

samenstelling van centrum zn en democraat zn

iemand die lid is van de Centrum Democraten

Het laatste 'lijk' is afkomstig van centrumdemocraat Hans Janmaat. In 1993 zei hij in een debat over een gewelddadig neergeslagen studentenprotest dat hij wel begreep waarom toenmalig GroenLinks-leider Paul Rosenmöller moeite had met het optreden van de politie. "U denkt dat al uw politieke vriendjes heel fatsoenlijke jongetjes zijn, maar dat zijn ze niet." Deze uitspraak werd uit het verslag geschrapt.

Weblink bron “Arib over clash in Kamer: 'Dit kan niet, zo ga je niet met elkaar om'” (Donderdag 7 februari 2019, 18:20), NOS


christenfundamentalist

samenstelling van christen zn en fundamentalist zn

mensen die zich heel precies aan een bepaalde interpretatie van de bijbel willen houden

De jongeren van de ChristenUnie voeren vandaag actie op de Wallen, maar de prostituees zijn daar niet blij mee. Dat meldt AT5. De jongeren van de CU hebben een Meldpunt Mensenhandel opgericht en vertellen daar vandaag over aan mensen die over de Wallen lopen. "Dit is een nieuw hoogtepunt in de kruistocht tegen prostitutie", zegt Mariska Majoor van PROUD, de vakbond voor sekswerkers tegen de stadszender. "De christenfundamentalisten maken klanten bang, terwijl het merendeel van de vrouwen gewoon rustig wil kunnen werken."

Weblink bron “De Wallen: ChristenUnie-jongeren, laat ons met rust” (Zaterdag 31 januari 2015, 15:27), NOS

De Noorse massamoordenaar Anders Behring Breivik, een nationalistische christenfundamentalist, liet in een manifest weten fel tegen de islam en de multiculturele samenleving te zijn. Ook heeft hij een afkeer van progressieve landgenoten. Met twee aanslagen in Noorwegen op 22 juli bracht hij in totaal 76 mensen om.

Weblink bron “AIVD: dreiging rechts-extremisme nog altijd gering” (ANP/Redactie 08-08-11, 17:05 Laatste update: 30-08-16, 16:44), Tubantia


ecoterrorist

afgeleid van ecoterrorist zn met het voorvoegsel eco-, in de betekenis "ondemocratische milieuactivist" aangetroffen vanaf 1991 (zie vindplaats hieronder)

iemand die dreiging van milieurampen gebruikt om de eigen opvattingen op een ondemocratische of zelfs gewelddadige manier aan een samenleving op te leggen

Voormalig ecoterrorist Anja Hermans (27) was ooit de schrik van de vleesindustrie in België.

Max Steenberghe
 Bajes loutert Belgische ecoterroriste in: Provinciale Zeeuwse Courant , jrg. 249 nr. 226 (25 september 2007), p. 9 kol. 2/3/4 (fotobijschrift)

Een onduidelijke groep mensen die in de pers “ecoterroristen” zijn gedoopt, had een bomaanslag gepleegd op een hoogspanningsmast in de verbindingslijn tussen het noorden en de rest van het land.

Weblink bron
Marc Leijendekker
 “Ecoterrorisme legt kwetsbaarheid bloot van Italiaanse energiesector” (3 januari 1991) op nrc.nl


coalitielid

iets of iemand die deel uitmaakt van een politiek of militair samenwerkingsverband

De strijd woedt al jaren intensief, maar is in de afgelopen dagen verder geëscaleerd in reactie op een droneaanval door de Houthi's op een internationale luchthaven van coalitielid Abu Dhabi. Sindsdien is het aantal bombardementen op Houthi-doelen door de coalitie opgevoerd. Ook is het internet in het Jemen na die aanval op Abu Dhabi platgelegd.

Weblink bron “Saudische coalitie ontkent bombardement op Houthi-gevangenis” (Zaterdag 22 januari 2022, 09:27), NOS


coalitiepolitiek

samenstelling van coalitie zn en politiek zn

politieke samenwerking tussen verschillende partijen die samen een bestuur kunnen vormen dat kan rekenen op de meerderheid in de volksvertegenwoordiging

De discussie rond een zelfgekozen levenseinde wordt nog teveel gedomineerd door gelovige minderheden, stelt het echtpaar in de rouwadvertentie. „Die profiteren van de algemene zwakte van de hedendaagse coalitiepolitiek.” Ook moet er meer ruimte komen om samen uit het leven te kunnen stappen, schrijft het echtpaar.

Weblink bron “Oud-Kamerlid Van der Heijden kiest voor sterven samen met vrouw” (Redactie 10-01-2017), Tubantia

Volgens lijsttrekker Eerdmans gaat zijn partij een regering over rechts mogelijk maken. Met partijen als de PVV en Forum lukt dat volgens hem niet. „Dat komt door de coalitiepolitiek, waarbij alles rechts van de VVD buiten de boot valt omdat ze worden uitgesloten of te radicaal zijn.”

Weblink bron “JA21 wil nieuwe stad bouwen en discussie over abortus” (Maandag 18 januari 2021, 09:30), NOS


collegebeleid

samenstelling van college zn en beleid zn

plan van aanpak zoals door een bestuurlijk college wordt voorgesteld

Formateur Trees Vloothuis vertelt dat de onderhandelaars van de drie bovengenoemde politieke partijen begin deze week overeenstemming hebben bereikt over een akkoord op hoofdlijnen. Dat wordt nu voorgelegd aan de fracties én de leden. Ze verwacht dat hiervoor vrijdag groen licht wordt gegeven. Dat laatste geldt ook voor de vier wethouders, die het collegebeleid vanaf eind mei in praktijk moeten gaan brengen.

Weblink bron
Han Haveman
 “Lokaal Hellendoorn, VVD en GroenLinks gaan nieuw college in Hellendoorn vormen, vrijdag groen licht verwacht” (05-05-2022), Tubantia

Wij doen een uitnodiging aan alle partijen om mee te doen, mits ons collegebeleid niet wordt afgebroken.

Weblink bron
Joost Eerdmans
 “'Ook partijgenoten overwogen wethouder Schneider weg te stemmen'” (Donderdag 29 juni 2017, 09:36), NOS


collegebesluit

samenstelling van college zn en besluit zn

beslissing zoals genomen door een bestuurlijk college

Ook in andere gevallen is de toekenning van subsidies rommelig verlopen, omdat er geen collegebesluit over was genomen of omdat niet duidelijk was op basis waarvan subsidies werden toegekend. Vandaag vergadert de gemeenteraad over de bevindingen van Berenschot. Heijmans zal dan een verklaring afleggen, meldt 1Limburg.

Weblink bron “Oud-burgemeester Weert zat fout bij subsidie aan eigen stichting” (Woensdag 3 juni 2020, 03:13), NOS

Tegenstanders lieten zich afgelopen week luid horen, maar de gemeenteraad steunt het collegebesluit.

Weblink bron “Enschede krijgt een asielzoekerscentrum” (Maandag 21 september 2015, 22:58), NOS