donutfusie

samenstelling van donut zn en fusie zn , omdat het samengaan een grondgebied oplevert met de ringvorm van een donut, waarbinnen de centrale stad het gat vormt

samengaan van de gemeenten rond een stad in een nieuwe groot geheel, waar die stad geen deel van is

Een donutfusie impliceert dat een grootstad als Gent op zichzelf blijft staan en de kleinere politiezones rond Gent elkaar als fusiepartner kiezen om niet geconfronteerd te worden met de specifieke, grootstedelijke criminaliteit.

Weblink bron
Niels Landeloos
 “Het politielandschap hertekend schaalvergroting van politiezones in Oost-Vlaanderen”, masterscriptie (2020), Universiteit Gent, p. 101/102


gezinsbeleid

samenstelling van gezin zn en beleid zn met het invoegsel -s-

door de overheid genomen maatregelen ter ondersteuning van gezinnen

De twee partijen liggen vooral bij medisch-ethische onderwerpen ver uit elkaar, zoals bij de discussie over 'voltooid leven', maar er waren meer obstakels. Zo verschillen de partijen ook op het gebied van legalisering van (soft)drugs vergaand van mening. En de ChristenUnie zet zich in voor inkomensvoordelen voor gezinnen en een gezinsbeleid, waar D66 juist gericht is op individuen.

Weblink bron “Schippers na mislukt gesprek D66-CU: de politieke wil ontbreekt” (Dinsdag 23 mei 2017, 19:09), NOS

Hij voegde eraan toe dat op dat kanaal meer te zien moet zijn dan het Eurovisie Songfestival. "Er zouden verslagen te zien moeten zijn over startende ondernemers in Polen, over jonge werklozen in Spanje en over het gezinsbeleid in Denemarken."

Weblink bron “Duitse president: spreek Engels!” (Zaterdag 23 februari 2013, 11:55), NOS


gezinspolitiek

samenstelling van gezin zn en politiek zn met het invoegsel -s-

door de overheid gevoerd beleid dat betrekking heeft op gezinnen

D66 en de ChristenUnie liggen principieel met elkaar overhoop over onder meer euthanasie, abortus, vrijwillige levensbeëindiging en actieve donorregistratie. Ook vluchtelingenbeleid en gezinspolitiek zullen tot discussie leiden.

Weblink bron “Formatie Dag 107: heikele punten besproken” (Vrijdag 30 juni 2017, 18:32), NOS

De partijen staan ook twee aan twee tegenover elkaar als het om het kinderpardon gaat. En CDA en ChristenUnie vormen weer een blok tegen VVD en D66 als het om gezinspolitiek en eenverdienersgezinnen gaat.

Weblink bron “'Flinke splijtzwammen en toch een grote slagingskans'” (Donderdag 22 juni 2017, 19:08), NOS


gezondheidszorgbeleid

samenstelling van gezondheidszorg zn en beleid zn met het invoegsel -s-

de plannen en de voornemens van een overheid betreffende de gezondheidszorg

"Of we donorgelden krijgen of niet, dit programma gaat gewoon door. Het is nu nationaal gezondheidszorgbeleid van eSwatini", zegt Ndlela Simelane. "In 2022 willen we dat er geen nieuwe infecties met hiv meer bij komen."

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Hiv/aids: niet alleen slecht nieuws uit Afrika” (Woensdag 25 juli 2018, 16:07), NOS


politoloog

iemand die stelselmatig het bestuur van samenlevingen bestudeert

Bij deze synthese-activiteit is het type van de ‘pacificatiedemocratie’, zoals het door de Nederlandse politoloog A. Lijphart is ontwikkeld, als steunpunt genomen.

Weblink bron
Luc Huyse
 “Passiviteit, pacificatie en verzuiling in de Belgische politiek. Een sociologische studie.” (1970), Standaard Wetenschappelijke Uitgeverij, Antwerpen / Utrecht, ISBN 9002113374, p. 8


Capitool

via Middelnederlands Capitool / capitole van Latijn capitolium

een bekend gebouw in Washington D.C. waar de Senaat en het Huis van Afgevaardigden in gevestigd zijn


vrijheidsgedachte

samenstelling van vrijheid zn en gedachte zn met het invoegsel -s-

vrijheidsgedachtes (plural)
vrijheidsgedachten (plural)

het idee dat mensen onafhankelijk en vrij moeten kunnen leven en hun eigen lot mogen bepalen


vernieuwingsgedachte

samenstelling van vernieuwing zn en gedachte zn met het invoegsel -s-

vernieuwingsgedachtes (plural)
vernieuwingsgedachten (plural)

het idee dat iets zich radicaal moet veranderen en vernieuwen

Toen het Bauhaus als instituut vorm kreeg, bleek al snel dat vernieuwing en moderniteit wel degelijk de uitgangspunten waren voor de opleiding. Dit kan niet los worden gezien van het politiek-maatschappelijke klimaat van Duitsland ten tijde van het ontstaan van het Bauhaus. Leg uit in welke zin dit politiek-maatschappelijke klimaat verbonden kan worden met de vernieuwingsgedachte binnen het Bauhaus.

Weblink bron “Examenvraag:” (Examenvraag:)


maakbaarheidsgedachte

samenstelling van maakbaarheid zn en gedachte zn met het invoegsel -s-

maakbaarheidsgedachtes (plural)
maakbaarheidsgedachten (plural)

het idee dat de politiek alle problemen van alle mensen kan oplossen; het idee dat de maatschappij helemaal te sturen en te organiseren is; het idee van de maakbare samenleving


gelijkheidsgedachte

samenstelling van gelijkheid zn en gedachte zn met het invoegsel -s-

gelijkheidsgedachtes (plural)
gelijkheidsgedachten (plural)

het idee dat alle mensen ongeacht bijvoorbeeld hun afkomst, geslacht en geloof gelijkwaardig aan elkaar zijn


summit

via Middelengels somet en Anglo-Normandisch sumet van Frans somet


inspectievakantie

samenstelling van inspectie zn en vakantie zn

inspectievakanties (plural)
inspectievakantietje (diminutive singular)
inspectievakantietjes (diminutive plural)

tijdelijke vrijstelling van gebruikelijke overheidsinspecties als er sprake is van een deugdelijke zelfregulatie

Inspectievakantie: Het regeerakkoord van het kabinet Rutte 1 (VVD-CDA, 2010-2012) kondigt, om toezichtlasten en regels te verminderen, de invoering aan (per 1 januari 2011) van “een zogeheten “inspectievakantie” voor het bedrijfsleven. Bij deugdelijke zelfregulering (certificering) kan met minder inspectieonderzoeken per bedrijf worden volstaan.”

Weblink bron “Inspectievakantie” (1-7-2021)


gauche

van Middelfrans guauche, verdere herkomst onzeker


goedkeuringswet

samenstelling van goedkeuring zn en wet zn met het invoegsel -s-

wet die de regering toestaat iets te doen

De PvdA wil dus voorlopig niet zeggen hoe snel het kabinet in actie zou moeten komen, en evenmin waarmee het zou moeten komen en of de goedkeuringswet bijvoorbeeld onmiddellijk moet worden ingetrokken. Het kabinet krijgt nog even de tijd. "Maar niet te lang".

Weblink bron “PvdA laat kabinet tot zomer denken over referendumuitslag” (Woensdag 13 april 2016, 21:09), NOS

CU-leider Segers wil weten wat het kabinet gaan doen, de goedkeuringswet intrekken of het nee-advies van de kiezers naast zich neerleggen? De CU vindt dat er geluisterd moet worden naar de inhoudelijke bezwaren die de nee-stemmers hebben aangevoerd. Segers wil niet al uitspreken dat de CU de goedkeuringswet onmiddellijk van tafel wil hebben. "Ik wacht het antwoord van het kabinet af."

Weblink bron “Segers: kabinet moet zo snel mogelijk beslissen” (Woensdag 13 april 2016, 19:02), NOS


gouvernementsgebouw

samenstelling van gouvernement zn en gebouw zn met het invoegsel -s-

gebouw waar de leiding van een bepaald deel van een land is gevestigd

Daar, op het plein achter het gouvernementsgebouw, hebben zich na het vrijdaggebed een paar honderd mensen verzameld die hopen op verandering. "De democratie en gerechtigheid zijn door Erdogan gesloopt. Zolang er geen rechtvaardigheid en geen vrijheid is, hebben we niks", zegt een man met een verrookte borstelsnor.

Weblink bron
Lucas Waagmeester
 “Hoe oppositie in Turkije nieuwe energie zocht en vond” (Zaterdag 12 mei 2018, 21:17), NOS

In het centrum van Tarin Kowt, de hoofdstad van de Afghaanse provincie Uruzgan, wordt hevig gevochten. Provinciale woordvoerder Mohammad Nayab zegt dat alle controleposten rond de stad zijn vernietigd of in handen zijn van de Taliban. Strijders belegeren het politiebureau in Tarin Kowt en het gebied rond het gouvernementsgebouw.

Weblink bron “'Zware gevechten in Tarin Kowt'” (Donderdag 8 september 2016, 10:34), NOS

Maar ook veel blanke Amerikanen vinden dat de vlag niet langer thuishoort in het straatbeeld. Voormalig presidentskandidaat voor de Republikeinen Mitt Romney wil dat de vlag onmiddellijk wordt verwijderd uit de tuin van het gouvernementsgebouw van de staat South Carolina.

Weblink bron “Groeiende tegenstelling tussen blank en zwart Amerika” (Vrijdag 26 juni 2015, 16:47), NOS


grenscorrectie

samenstelling van grens zn en correctie zn

grenscorrecties (plural)
grenscorrectietje (diminutive singular)
grenscorrectietjes (diminutive plural)

kleine verandering van een grens met goedvinden van de betrokken partijen

Koning Filip neemt vandaag een bijzonder cadeautje mee tijdens zijn staatsbezoek aan Nederland: een stukje België. Beide landen tekenen vandaag een verdrag over een grenscorrectie in Limburg.

Weblink bron “Filip komt Nederland stukje België brengen” (Maandag 28 november 2016, 08:39), NOS

Bernisse en Spijkenisse vormen vanaf 1 januari de gemeente Nissewaard. Maar de bewoners van Oudenhoorn zijn daar niet blij mee. Oudenhoorn hoort nu nog bij Bernisse, maar het overgrote deel van de inwoners wil bij Hellevoetsluis horen, blijkt uit een enquête onder de bewoners. Ze winkelen in Hellevoetsluis, zijn daar lid van een sportvereniging en ze gaan er uit. De nieuwe gemeenteraad van Nissewaard moet daarom komend jaar beslissen of er een grenscorrectie komt en Oudenhoorn alsnog over gaat naar Hellevoetsluis.

Weblink bron “Stemmen in zes gemeenten: dit zijn de lokale thema's” (Woensdag 19 november 2014, 06:40), NOS


knuppelgardist

iemand die een bepaalde opvatting of leider steunt met (de dreiging van) georganiseerd lichamelijk geweld in groepsverband tegen andersdenkenden

⧖ „Knuppelgardist”. Tijdens de opstootjes in de wijk Wedding te Berlijn heeft de „Vorwärts" beweerd, dat nu en dan agenten in burgerkleeren onbarmhartig op onschuldige voorbijgangers lossloegen. De „Vorwärts" is deswege vervolgd en gisteren overeenkomstig den eisch van het O.M. tot 200 Mark boete veroordeeld, ook wegens het gebruiken van de aanduiding „knuppelgardisten.”

Buitenlandsche berichten. in: De Avondpost, jrg. 27 nr. 7932 (29 maart 1911), De Avondpost, 's-Gravenhage, p. 1 kol. 3


grondbeleid

alle plannen rond het gebruik en het bezit van de beschikbare grond

Kabinet wil met nieuw grondbeleid woningbouw sneller en goedkoper maken: Een van de vele belemmeringen bij het bouwen van woningen is dat grond vaak (te) duur is. En gemeenten moeten vaak lang onderhandelen met allerlei grondeigenaren om bouwprojecten van de grond te krijgen.

Weblink bron “Kabinet wil met nieuw grondbeleid woningbouw sneller en goedkoper maken” (Maandag 19 juni 2023, 17:00), NOS

Een voorbeeld van die falende informatieverstrekking is het meest recente jaarverslag van Havenschap Groningen Seaports over het grondbeleid. Daarin staat onjuiste informatie over hoe het grondbezit door de overheid is geregeld. Cruciale informatie, want een deel van die grond is vorig jaar nog voor tientallen miljoenen aan Google geleverd. Maar of en hoe die miljoenenopbrengsten ten gunste van de gemeenschap zijn gekomen, is niet na te gaan en is nooit aan de Staten of gemeenteraden medegedeeld.

Weblink bron
Bas Haan
 “Controle op grond- en windmolendeals 'vrijwel onmogelijk' in Groningen” (Dinsdag 20 juli 2021, 07:00), NOS


grondwetsbepaling

samenstelling van grondwet zn en bepaling zn met het invoegsel -s-

regeling die is opgenomen in de grondwet; een artikel van de grondwet

De staatscommissie parlementair stelsel, onder leiding van de Noord-Hollandse commissaris van de koning Remkes, deed bijna twee jaar onderzoek en concludeert dat de parlementaire democratie wel wat updates kan gebruiken. "Want de grondwetsbepaling dat het parlement het hele Nederlandse volk moet vertegenwoordigen, gaat niet meer op."

Weblink bron “Commissie-Remkes: beter luisteren naar lageropgeleiden” (Donderdag 13 december 2018, 13:51), NOS


grondwetshervorming

samenstelling van grondwet zn en hervorming zn met het invoegsel -s-

De Franse, Poolse en Duitse ministers van Buitenlandse Zaken waren vannacht aanwezig in Kiev om te onderhandelen over een akkoord met president Janoekovitsj. Zij hebben het staatshoofd een stappenplan voorgesteld voor een politieke oplossing in het conflict tussen demonstranten en regering. De drie ministers pleiten voor een overgangsregering, een grondwetshervorming en parlements- en presidentsverkiezingen.

Weblink bron “'Eerder verkiezingen in Oekraïne'” (Vrijdag 21 februari 2014, 10:04), NOS

De ministers van Buitenlandse Zaken van Duitsland, Frankrijk en Polen zijn op bezoek in Oekraïne om te praten met zowel de regering als de oppositie. Zij hebben president Janoekovitsj een stappenplan voorgesteld voor een politieke oplossing in het conflict tussen demonstranten en regering. De drie ministers zouden pleiten voor een overgangsregering, een grondwetshervorming en parlements- en presidentsverkiezingen.

Weblink bron “Bestand in Kiev aan stukken” (Donderdag 20 februari 2014, 12:43), NOS


grondwetsherziening

samenstelling van grondwet zn en herziening zn met het invoegsel -s-

De SGP'er denkt dat niet inhoudelijke, maar politieke overwegingen de doorslag hebben gegeven. Want Eerste Kamerleden van onder meer de VVD hebben het plan doorverwezen naar de Staatscommissie Grondwetsherziening. De VVD stemde in de Tweede Kamer voor het wetsvoorstel. Ook de senatoren van CDA, PvdA, GroenLinks en OSF steunden de beslissing.

Weblink bron “Eerste Kamer parkeert 'hete aardappel' van SGP” (Dinsdag 24 januari 2017, 22:47), NOS

Op 16 april houdt Turkije een referendum over een grondwetsherziening waardoor de macht van het parlement zou worden ingeperkt ten voordele van Erdogan.

Weblink bron “Erdogan: Europeanen zullen nergens ter wereld nog veilig zijn” (Woensdag 22 maart 2017, 13:37), NOS

Over die grondwetsherziening, die de positie van de president moet verstevigen, zei Maduro gisteravond dat die er moet komen. "Als dat niet met stemmen lukt, dan doen we het met wapens."

Weblink bron “Helikopter neemt ministerie en hooggerechtshof Venezuela onder vuur” (Woensdag 28 juni 2017, 04:16), NOS


grondwetsvoorstel

samenstelling van grondwet zn en voorstel zn met het invoegsel -s-

voorstel voor een geheel nieuwe grondwet

Chili wijst opnieuw grondwetsvoorstel af, zowel links als rechts lukt het niet: In Chili is voor de tweede keer een voorstel voor een nieuwe grondwet verworpen. In een referendum stemden 54,6 procent van de Chileense kiezers tegen en 45,4 procent stemde voor. Ruim een jaar geleden werd het eerste voorstel voor een nieuwe grondwet met 62 procent van de stemmen afgewezen.

Weblink bron “Chili wijst opnieuw grondwetsvoorstel af, zowel links als rechts lukt het niet” (Maandag 18 december, 09:54), NOS


grondwettelijkheid

afleiding van grondwettelijk met het achtervoegsel -heid

de mate waarin iets voldoet aan de regels en de eisen van de grondwet

In de maand september wordt het spannend voor de eurozone, want er zijn tal van eurotoppen en belangrijke rapporten. Op 6 september maakt de ECB duidelijk hoe zij wil opereren op de financiële markten bij het opkopen van staatsleningen van probleemlanden. En op 12 september komt de uitspraak van het Duitse grondwettelijke hof in Karlsruhe over de grondwettelijkheid van het op te richten Europese noodfonds ESM.

Weblink bron “Italië haalt 7,3 miljard euro op” (Donderdag 30 augustus 2012, 12:53), NOS

Sindsdien is er nooit meer iets uit het Hooggerechtshof gelekt, waarmee het instituut een unieke positie inneemt in de fluisterjungle van de Amerikaanse hoofdstad. Naar verwachting komt het hof deze week met een uitspraak over de grondwettelijkheid van 'Obamacare', Obama's fel bevochten zorgwet. Alleen de negen rechters, en vermoedelijk enkele tientallen medewerkers, kennen de uitkomst.

Weblink bron
Eelco Bosch van Rosenthal
 “Ogen gericht op Hooggerechtshof” (Maandag 25 juni 2012, 07:19), NOS


grotestedenbeleid

samenstellende samenstelling van groot bn, stad zn en beleid zn

plan van aanpak dat gaat over de leefbaarheid van de grotere steden

In de tussentijd maakte hij carrière in de politiek, daartoe aangespoord door president François Mitterrand. In 1989 kwam hij voor het departement Bouches-du-Rhône in het parlement. In 1992 was hij korte tijd minister van grotestedenbeleid maar hij trok zich terug omdat hij zich moest verdedigen in een rechtszaak.

Weblink bron “Omstreden Franse zakenman en sportmagnaat Bernard Tapie overleden” (Zondag 3 oktober 2021, 11:18), NOS

De woningcorporaties zijn Van Rijn niet vreemd. Hij begon zijn carrière in 1980 als ambtenaar op het toenmalige ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Milieu. Daar was hij onder meer hoofd van de afdeling Inspectie Woningcorporaties. Later werd hij als plaatsvervangend directeur op dat ministerie verantwoordelijk voor grotestedenbeleid en de sociale huursector.

Weblink bron “Van Rijn nieuwe voorzitter woonkoepel Aedes” (Vrijdag 17 juli 2020, 11:07), NOS

Het OLVG vindt dat er een 'grotestedenbeleid' nodig is, "voor groepen zorgverleners die weinig verdienen en het zich niet meer kunnen veroorloven om in de stad te wonen en werken". Iets dergelijks gebeurt in Amsterdam al voor onderwijzers en leraren voor wie relatief goedkope woningen beschikbaar gesteld worden om iets te doen tegen het lerarentekort in de hoofdstad.

Weblink bron
Rinke van den Brink en Roselien Herderschee
 “Hoe ziekenhuizen met man en macht proberen personeel te vinden” (Zaterdag 2 juni 2018, 11:31), NOS


grondwetherziening

samenstelling van grondwet zn en herziening zn

In Nederland was dat ook altijd het geval, tot de grondwetherziening van 1983. Sindsdien heeft het oudste kind recht op de troon.

Weblink bron “Prins Albert toont tweeling aan de wereld” (Woensdag 7 januari 2015, 18:53), NOS

Vandaag overlegden de regering en de oppositie. De uitkomst: een commissie gaat een voorstel doen voor een grondwetherziening. Het laatste nieuws uit Caïro, en een gesprek met Nicole le Fever vanuit Egypte.

Weblink bron “Egypte: Dag van de Martelaren” (Zondag 6 februari 2011, 22:56), NOS


handelsboycot

samenstelling van handel zn en boycot zn met het invoegsel -s-

handelsboycotten (plural)
handelsboycots (plural)
handelsboycotje (diminutive singular)
handelsboycotjes (diminutive plural)

het iets of iemand uitsluiten van de handel

Een extra handicap is dat de export naar Rusland stilligt als gevolg van de handelsboycot die vanwege het neerhalen van vlucht MH17 werd ingesteld. Ook naar China wordt minder geëxporteerd. Dat land is zelf meer melk en ook kaas gaan produceren.

Weblink bron “Kaaspakhuizen vol na schrappen melkquotum” (Donderdag 6 augustus 2015, 09:42), NOS

De ingestorte export is het gevolg van de sancties die aan Rusland zijn opgelegd voor hun rol in de crisis in Oekraïne. Rusland besloot daarop met een handelsboycot en legde de import van onder meer fruit en zuivel aan banden. Door de sancties en de gekelderde olieprijs raakte de Russische economie in recessie.

Weblink bron “Export naar Rusland bijna gehalveerd” (Vrijdag 24 juli 2015, 13:18), NOS


handelsgezant

samenstelling van handel zn en gezant zn met het invoegsel -s-

vertegenwoordiger van een land in het buitenland die als taak heeft de handelsbetrekkingen te verbeteren

De vriendschap tussen de prins en Epstein leidde er kort daarna mede toe dat Andrew zijn functie als Britse handelsgezant moest neerleggen.

Weblink bron “Prins Andrew neemt afstand van gedragingen van zijn vriend Epstein” (Maandag 19 augustus 2019, 11:44), NOS

"Het is tijd voor actie", zegt de Amerikaanse handelsgezant Robert Lighthizer. "Ons uiteindelijke doel is om een deal met de EU te sluiten. Wanneer de EU deze schadelijke subsidies aan de vliegtuigmaker beëindigt, kunnen de maatregelen vanuit Amerika hierop worden opgeheven."

Weblink bron “Goudse en Edammer kaas inzet in handelsconflict over vliegtuigen” (Dinsdag 9 april 2019, 12:24), NOS


handelsminister

samenstelling van handel zn en minister zn met het invoegsel -s-

handelsministers (plural)
handelsministertje (diminutive singular)
handelsministertjes (diminutive plural)

lid van de regering die verantwoordelijk is voor het handelsbeleid; politiek eindverantwoordelijke voor het ministerie van handel

Andere namen die voor de functie circuleren zijn de voormalige handelsminister van Kenia, Amina Mohamed, en Peter Mandelson, de Britse oud-eurocommissaris. Beiden hebben gezegd dat de WTO moet hervormen, waarbij vooral de kloof tussen de twee grote leden China en de VS moet worden gedicht.

Weblink bron “Minister Sigrid Kaag getipt als hoogste baas WTO” (Donderdag 28 mei 2020, 20:43), NOS

Associated Press houdt een lijst bij met de vele reacties die binnenstromen: handelsminister Ross, ambassadeur Huntsman in Rusland, Witte Huis-advocaat Don McGahn. "De lange lijst met mogelijke schrijvers is even opvallend als het stuk zelf", schrijft het persbureau.

Weblink bron “Trump-getrouwen ontkennen massaal: 'Ik was het niet'” (Vrijdag 7 september 2018, 10:35), NOS


handopsteking

Naamwoord van handeling van handopsteken met het achtervoegsel -ing

stemming door het opsteken van de hand door de stemgerechtigden werkt vooral goed in kleine gezelschappen en als er sprake is van een duidelijke meerderheid en geheimhouding van de stem van minder belang is

De zaal bleek zeer verdeeld over de vraag of de partij op het standpunt moet staan dat een monarchie niet democratisch is en op den duur moet verdwijnen. Bij handopsteking was niet te zien of daar al dan geen meerderheid voor was.

Weblink bron “D66 verdeeld over de monarchie, maar meerderheid stemt tegen afschaffing” (Zaterdag 13 mei 2023, 13:43), NOS

Clintons voormalige rivaal Bernie Sanders vroeg na de telling om Clinton meteen te benoemen en de officiële procedure niet af te wachten. De voorzitter zei dat dit voorstel van Sanders de eenheid in de partij benadrukt en vroeg of de aanwezigen Clinton door handopsteking wilden nomineren. Bij de ja's volgde er een luid gejuich, waarmee Clinton officieel werd genomineerd.

Weblink bron “Clinton schrijft historie als eerste vrouwelijke presidentskandidaat” (Woensdag 27 juli 2016, 00:53), NOS

Demonstrerende jongeren, die de afgelopen weken het Puerta del Sol-plein in Madrid hebben bezet, gaan door met hun protest. Dat besloten ze gisteravond tijdens een algemene vergadering. De stemming gebeurde door middel van handopsteking. Hoe lang ze nog blijven demonstreren is niet duidelijk. "We gaan niet! We gaan niet!" scandeerde de menigte zondagavond.

Weblink bron “Spaanse Lente gaat door” (Maandag 30 mei 2011, 13:17), NOS


harmoniemodel

samenstelling van harmonie zn en model zn

overleg en onderling vertrouwen als middel om sociale en politieke problemen op te lossen

Het was een tumultueuze week voor de Nederlandse schaatsers op de Olympische Spelen in Pyeongchang. Op de dag dat de tien kilometer werd gereden, kwam naar buiten dat coach Jillert Anema bij de Spelen in 2014 een poging tot matchfixing ondernam. Voormalig chef de mission Henk Gemser haalt daarom hard uit naar de schaatscoach. "Hij provoceert voortdurend. Ik heb hem nog nooit betrapt op het nastreven van een harmoniemodel."

Weblink bron “Podcast: Gerommel in schaatsploeg, Poetins datsja en Lubbers' talenten” (Zaterdag 17 februari 2018, 14:00), NOS

"Wat een slangenkuil. Ik kon er niet meer tegen. Ik was van het harmoniemodel, niet van het conflict."

Weblink bron “Oud-Twente-voorzitter Munsterman wijst in boek vooral naar anderen” (Maandag 10 april 2017, 11:06), NOS


havenwethouder

samenstelling van haven zn en wethouder zn

wethouder in een havenstad die gaat over zaken die betrekking hebben op de haven

Volgens havenwethouder Jeannette Baljeu laten de cijfers de aantrekkelijkheid zien van de regio Rotterdam voor ondernemers. Ze wijst op de samenwerking door gemeenten in de regio, de grootste haven van Europa, en tal van dienstverlenende bedrijven en infrastructuur.

Weblink bron “Rotterdam trekt nieuwe bedrijven” (Woensdag 20 februari 2013, 10:47), NOS

Een geintje is het. Het campagnefilmpje van de Antwerpse havenwethouder Marc van Peel. In dat filmpje gooit hij een Nederlander in het water omdat die vervelend doet over de Antwerpse haven. De havenwethouder zegt dat zijn opmerkelijke campagnefilmpje bedoeld was als een persiflage op de "irritante" opstelling van Nederland de afgelopen jaren.

Weblink bron “'Gooit u mij ook in de plomp?'” (Vrijdag 21 september 2012, 18:42), NOS


vierjarenplan

samenstellende samenstelling van vier ht, jaar zn en plan zn met het invoegsel -en-

vierjarenplannen (plural)
vierjarenplannetje (diminutive singular)
vierjarenplannetjes (diminutive plural)

de voornemens of het beleid voor de komende vier jaren

Timmerman-Buck had een ander speerpunt, vertelt ze. "Mijn visie was vooral dat de Kamer meer moest zijn dan de som van de fracties. Ik wilde de Kamer als instituut laten functioneren." Bij haar aantreden kwam de nieuwe voorzitter met een vierjarenplan. "Daarin stond onder meer dat we bewindspersonen voortaan gingen houden aan toezeggingen die ze hadden gedaan. Dus als ze zeiden 'dat ga ik onderzoeken', dan kwamen wij daar bij hen op terug."

Weblink bron
Guus Dietvorst
 “Eerste Kamer kiest nieuwe 'man met de hamer', maakt het uit wie het wordt?” (Dinsdag 2 juli 2019, 06:23), NOS

Rutger Tijssen, de coach van Ireen Wüst, hoorde anderhalve week geleden dat Justlease wellicht toch door wil als sponsor van het schaatsteam, maar dat er dan afscheid genomen zal worden van Ireen Wüst "omdat ze niet in het vierjarenplan past".

Weblink bron “Tijssen wilde niet liegen tegen Wüst: ze past niet in het plan” (Dinsdag 13 maart 2018, 21:20), NOS


staatsaangelegenheid

samenstelling van staat zn en aangelegenheid zn met het invoegsel -s-

iets dat de overheid aangaat; iets dat van staatsbelang is

"Zwarte Piet is geen staatsaangelegenheid", zei Rutte in zijn wekelijkse persconferentie. "Hoed je voor een land waar de staat bepaalt hoe een volkstraditie eruit ziet. Dat lijkt me echt iets voor het volk en niet voor de politiek."

Weblink bron “Rutte: Zwarte Piet geen staatsaangelegenheid” (Vrijdag 28 augustus 2015, 16:24), NOS

Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken werd de keuze uiteindelijk gemaakt door de koninklijke familie. "Het is een familiehuwelijk, geen staatsaangelegenheid. De gastenlijst is samengesteld door het paar en de koninklijke familie."

Weblink bron “Syrië toch niet welkom bij Het Huwelijk” (Donderdag 28 april 2011, 13:01), NOS

Eef Peelen, bestuurslid bij verpleegkundigen en verzorgenden Nederland "Toch is ICT het middel dat we nodig hebben om de kosten in de zorg naar beneden te brengen. Het punt is dat we daar geen landelijke systemen van moeten willen maken die 'top down' bedacht worden. Het zou de overheid sieren als deze zich zou beperken tot het scheppen van voorwaarden waarmee de zorg op een goede manier informatie met elkaar kan uitwisselen, zonder dat dat een staatsaangelegenheid moet zijn."

Weblink bron “Zorgmedewerkers leggen uit hoe de zorg betaalbaar blijft” (Zaterdag 5 juni 2010, 07:30), NOS


beleidskwestie

samenstelling van beleid zn en kwestie zn

een zaak waarover men een plan van aanpak moet maken

In zijn nieuwe functie wordt de 55-jarige Clegg wereldwijd verantwoordelijk voor alle beleidskwesties van het bedrijf. "Inclusief hoe we omgaan met regeringen als ze overwegen om nieuw beleid en regelgeving in te voeren en hoe we onze producten en ons werk naar buiten brengen", aldus Zuckerberg.

Weblink bron “Voormalige Britse politicus Clegg wordt rechterhand Zuckerberg bij Meta” (Woensdag 16 februari 2022, 21:31), NOS

De Amerikaanse nieuwssite Politico heeft nu aan het licht gebracht dat Jared Kushner eind vorig jaar ook politieke kwesties in privé-mail heeft besproken of doorgestuurd naar hoge Witte Huis-medewerkers of adviseurs van buiten. Dat gebeurde vooral in de tijd van de transitie, waarin de regering-Obama de macht en allerlei beleidskwesties overdroeg aan Trump en zijn staf.

Weblink bron “Schoonzoon Trump gebruikte ook privé-mail voor Witte Huis-zaken” (Zondag 24 september 2017, 23:38), NOS

Ík neem aan dat ze zich afvroegen: waarom is er geen directe, schriftelijke connectie tussen de Führer en deze beleidskwestie? En ik neem aan dat hun antwoord luidde: omdat het zo barbaars is, mag op geen enkele manier blijken dat het staatshoofd er iets mee te maken heeft.

Robert Harris
 “Vaderland” (2012), Cargo, ISBN 9789023472483


partijvergadering

samenstelling van partij zn en vergadering zn

bijeenkomst van partijleden waarin gesproken wordt over de te volgen politieke koers

In Suriname is president Desi Bouterse opnieuw gekozen tot voorzitter van de Nationale Democratische Partij (NDP). Gisteravond hield de partij bestuursverkiezingen tijdens een partijvergadering.

Weblink bron “Bouterse weer voorzitter NDP” (Zondag 1 april 2012, 08:02), NOS

De Vlaamse liberalen stappen uit het kabinet-Leterme. Partijvoorzitter De Croo van de Open VLD heeft dat gezegd na een partijvergadering. De liberalen hebben hun vertrouwen in het kabinet opgezegd omdat er geen oplossing is gevonden voor de problemen rond het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde.

Weblink bron “Liberalen uit kabinet-Leterme” (Donderdag 22 april 2010, 12:38), NOS


partijblad

partijbladen (plural)
partijblaadje (diminutive singular)
partijblaadjes (diminutive plural)

krant of tijdschrift voor en door de leden van een bepaalde partij

De beelden van de inzet van de politie met wapenstok werden landelijk nieuws, de gehavende deur hét symbool van het boerenverzet tegen de aangescherpte natuurregels. "Ik heb wel twee gezichten", zegt de ChristenUnie-politicus in een gesprek met het partijblad van de afdeling Delfzijl. "De ene kant van een zachte gezinsman, aan de andere kant kan ik wel stevig met de vuist op tafel slaan."

Weblink bron “Henk Staghouwer: Groningse bakker op Landbouw” (Woensdag 5 januari 2022, 12:12), NOS

De journalist en schrijver Elma Verhey is op 67-jarige leeftijd overleden, meldt het weekblad Vrij Nederland, waarvoor ze jarenlang werkte. Later werd ze hoofdredacteur van het partijblad van de SP en was ze redacteur van tv-programma's De Wereld Draait Door en Zembla. De laatste jaren publiceerde ze vooral op The Post Online. Volgens die site overleed ze na een korte maar hevige ziekte.

Weblink bron “Journalist en schrijver Elma Verhey (67) overleden” (Maandag 14 januari 2019, 20:02), NOS


Fatah

van Arabisch فَتْح en (fath) "opening; overwinning", als omgekeerd letterwoord voor حركة التحرير الوطني الفلسطيني (ḥaraka[t] at-taḥrīr al-waṭaniyy al-filasṭīniyy) "Beweging voor de volksbevrijding van Palestina"

Fatah

militante politieke beweging in Palestina, opgericht in 1959, grootste fractie binnen de Palestijnse bevrijdingsorganisatie PLO

De Palestijnse rivaliserende partijen Fatah en Hamas hebben donderdag een overeenkomst van verzoening ondertekend.

Weblink bron “Hamas en Fatah ondertekenen overeenkomst van verzoening” (12 oktober 2017) op nu.nl


abortusdebat

samenstelling van abortus zn en debat zn

abortusdebatten (plural)
abortusdebatje (diminutive singular)
abortusdebatjes (diminutive plural)

In het interview met The Atlantic vertelt Thornton nu geschokt dat het magazine haar als 18-jarige meteen het abortusdebat in wilde trekken. "Ze bleven maar vragen aan welke kant ik stond", herinnert ze zich. "Ik wilde alleen met mijn vrienden rondhangen, uitgaan met leuke jongens en winkelen."

Weblink bron “Kind in baanbrekende abortuszaak Roe v. Wade doet haar verhaal” (Vrijdag 10 september 2021, 08:54), NOS

Improductief, zegt Jacob. Een paar meter verderop spreken zijn collega's studenten aan: wat weten zij van het abortusdebat, wat vinden zij? Laten we vooral met elkaar in dialoog gaan. Er hangen foto's van baby's, maar nergens zien we bloederige foetussen.

Weblink bron
Eelco Bosch van Rosenthal
 “De kiezer: Jacob, anti-abortusactivist” (Zaterdag 6 oktober 2012, 19:33), NOS


abortusvraagstuk

samenstelling van abortus zn en vraagstuk zn

Het abortusvraagstuk is een groot dilemma onder conservatieve Amerikaanse vrouwen. Zij zijn voor het behoud van het leven van het ongeboren kind, maar willen niet dat de overheid zich bemoeit met het lichaam van de vrouw, het zogenoemde behoud van het zelfbeschikkingsrecht over het eigen lichaam.

Weblink bron “Referendum Ohio gaat toekomst abortusrechten bepalen” (Dinsdag 8 augustus 2023, 23:05), NOS

Ondanks dat PvdA en GroenLinks deze week een wetsvoorstel indienden om de abortuspil bij de huisarts te krijgen, ligt het abortusvraagstuk politiek gezien even stil.

Weblink bron
Raquel Schilder
 “Waarom de discussie over abortus weer oplaait” (Zaterdag 16 november 2019, 08:37), NOS


Hamas

Palestijnse moslimorganisatie, bekend door haar militante verzetsdaden


ABOP

afkorting van Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij een politieke partij uit Suriname

De Surinaamse politiek keurt de rellen af. "Ons geliefd Suriname heeft aan onrust geen boodschap", stelt de Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij ABOP. De Vooruitstrevende Hervormings Partij wil harde maatregelen tegen plunderaars en de Nationale Democratische Partij betuigt "diep medeleven met de gewonden en de getroffen ondernemers".

Weblink bron “Vijf vragen over de bestorming van het Surinaamse parlement” (Zaterdag 18 februari 2023, 11:46), NOS

De opgestapte sociaaldemocratische partij was weinig betrokken bij regeringsbesluiten. Veel beslissingen werden door president Santokhi (VHP) en vicepresident Brunswijk (ABOP) genomen zonder de coalitiepartner te raadplegen, meldt nieuwswebsite Starnieuws.

Weblink bron “Groene partij NPS stapt per direct uit Surinaamse coalitie” (Woensdag 15 februari 2023, 21:50), NOS


presidiaal

via Middelfrans presidial van Latijn praesidialis

presidialer (uninflected comparative)
presidiaalst (uninflected superlative)
presidiale (inflected positive)
presidialere (inflected comparative)
presidiaalste (inflected superlative)
presidiaals (partitive positive)
presidialers (partitive comparative)

van of met betrekking tot een regeringsleider

Het gezag wordt zodoende in één persoon gesitueerd, waardoor het zichtbaarder wordt en echte binding tussen regering en geregeerden mogelijk maakt. En het bevordert, dat het gezag boven regionale- en groepsbelangen staat. Tegenover dit presidiaal gezag zal het parlement een eigen plaats vinden en een belangrijk tegenwicht kunnen bieden.

J. van der Hoeven
 Gallische democratie in: Tirade., 77 jrg. 7 nrs. 5 (mei 1963), G.A. van Oorschot, Amsterdam, p. 346


feitencontrole

samenstelling van feit zn en controle zn met het invoegsel -en-

feitencontroles (plural)
feitencontroletje (diminutive singular)
feitencontroletjes (diminutive plural)

controle of gedane beweringen in overeenstemming zijn met de feiten


aardappelbeweging

samenstelling van aardappel zn en beweging zn

actiegroep die probeert de voelselprijzen te drukken door rechtstreeks voedingsproducten van boeren te kopen zonder tussenkomst van tussenhandelaars

De 'aardappelbeweging', een initiatief van Griekse particulieren om de voedselprijzen te drukken, is in steeds meer delen van Griekenland succesvol. Boeren verkopen hun producten rechtstreeks aan de consumenten, zonder tussenkomst van dure tussenhandelaren.

Weblink bron
Conny Keessen
 “Griekse 'aardappelbeweging' slaagt” (10 april 2012, 09:47), NOS


achterbanker

afleiding van achterbank met het achtervoegsel -er

achterbankers (plural)
achterbankertje (diminutive singular)
achterbankertjes (diminutive plural)

relatief onbekende parlementariër die zelden of nooit het woord voert


achterbanwerk

samenstelling van achterban zn en werk zn

activiteiten van een politieke partij die gericht zijn op mogelijke kiezers van die partij


achterkamerpraktijk

samenstellende samenstelling van achter bn, kamer zn en praktijk

besluitvorming zonder discussie in een volksvertegenwoordiging en met vermijding van openbaarheid

De heer Van Hattem (PVV): Dank, voorzitter. Ik hoor de heer Everling een grote sprong voorwaarts maken, maar hij benoemt zich als grootste oppositiepartij, en dat het allemaal op een andere manier moet, maar ik moet toch vaststellen dat wat de SP hier doet eigenlijk gewoon één grote achterkamerpraktijk is, door zichzelf als grootste oppositiepartij te positioneren en maar even met het CDA in conclaaf te gaan in de achterkamers, buiten andere oppositiepartijen om. Want als u dan toch namens de oppositie spreekt, waarom is dan niet de rest van de oppositie gewoon geraadpleegd hieraan vooraf en is dit in één keer overhaast in één grote macht-scheiden-poging op tafel gelegd?

“Besluit 50/21 - Dashboard NoordBrabant - iBabs RIS” (19 juli 2023, 20:38)


achterkamertjescultuur

gebruik waarbij besluitvorming zonder discussie in een volksvertegenwoordiging en met vermijding van openbaarheid als de normale gang van zaken wordt beschouwd


actieblad

actiebladen (plural)
actieblaadje (diminutive singular)
actieblaadjes (diminutive plural)

tijdschrift of publicatie waarin geschreven wordt over een maatschappelijke strijd


actiebijeenkomst

samenstelling van actie zn en bijeenkomst zn

bijeenkomst van een groep mensen die een maatschappelijke strijd voeren

Antiracismeorganisatie Nederland Wordt Beter, de organisatie achter Kick Out Zwarte Piet (KOZP), houdt er op 5 december 2025 mee op. De organisatie kondigt een actiebijeenkomst aan op 9 maart in Amsterdam ‘om de laatste push te geven die nodig is om onze doelen te behalen’.

Weblink bron “Kick Out Zwarte Piet kondigt aan te stoppen, voorman Afriyie: ‘Ik doe het vrijwillig, maar kijk uit naar m'n ontslag’” (14-02-2024), Tubantia


actiebrief

brief waarin opgeroepen tot een bepaalde (verandering) van handelen

In de actiebrief wordt gevraagd aan de gemeente Zwolle, het Zwollefonds en de Stichting Evenementen Zwolle (SEZ) om hun verantwoordelijkheid te nemen. ‘Jullie hebben de taak om Sinterklaas een feest te laten zijn waar iedere inwoner van Zwolle van kan genieten.’ Ook wordt verwezen naar de nieuwjaarstoespraak van burgemeester Henk Jan Meijer. In zijn speech roept Meijer op tot respect en het buiten de eigen bubbel treden.

Weblink bron
Carmen Kuik
 “Opnieuw protest tegen Zwarte Piet in Zwolle” (22-10-2018), Tubantia


actiedreiging

samenstelling van actie zn en dreiging zn

de vrees dat er handelingen worden uitgevoerd die een bepaald politiek doel ondersteunen én hinderlijke gevolgen hebben voor de samenleving

Vrijdag dreigt overlast voor automobilisten in de grensstreek. Als de Tweede Kamer instemt met de accijnsverhoging op tabak, gaan tankauto's vrijdag langzaam rijden op snelwegen langs de Duitse en Belgische grens om files te creëren. Volgens de vereniging van onafhankelijke benzinepomphouders, BETA, gaat het om een actie van individuele handelaren. De BETA staat achter de actiedreiging omdat de accijnsverhoging pomphouders veel omzet gaat kosten.


actiegebied

actiegebieden (plural)
actiegebiedje (diminutive singular)
actiegebiedjes (diminutive plural)

terrein waar een politieke actie wordt gevoerd

De NS zegt dat het actiegebied van de regiostakingen nu groter is. Verder is er gekeken naar de ervaringen van de vorige stakingsdagen. Op basis daarvan is nu besloten om op stakingsdagen geen enkele trein te laten rijden.

Weblink bron “NS laat helemaal geen treinen rijden als regiostakingen doorgaan” (7 september 2022, 13:52), NOS

De gearresteerde actievoerders blokkeerden met vier voertuigen de A10 West bij afrit S106, twee afritten eerder dan het actiegebied bij de ‘Poenschoen’, zoals de activisten het oude hoofdkantoor van ING noemen. Een aantal XR-mensen kwam vervolgens per fiets en met gele rookbommen vanaf die afrit over de snelweg naar het actiegebied bij afrit S108. Vanwege de verkeersveiligheid had politie naar eigen zeggen geen andere keus dan de rode kruisen boven de A10 aan te zetten en de weg zo af te sluiten.

Weblink bron “Nederlandse politie houdt 326 klimaatactivisten aan die snelweg blokkeren” (24-02-2024), Tubantia


actiegolf

plotselinge, tijdelijke toename van politieke acties die gericht zijn op het behalen van een politiek doel

Retailspecialist Stefan Van Rompaey spreekt van een ongeziene actiegolf in de retailsector. ‘De acties en de ongerustheid bij de mensen zijn begrijpelijk. Maar het lijkt me geen realistische vraag van de vakbonden om alle paritaire comités te laten opgaan in het meest gunstige. Iedereen moet ondertussen wel beseffen dat de verworven rechten die verkregen werden in de gouden jaren 60, vandaag niet meer haalbaar zijn. Retailers moeten tegenwoordig digitaliseren, verduurzamen, 100 procent CO₂-neutraal zijn. Allemaal ingrepen die handenvol geld kosten. Ook vakbonden mogen weleens nadenken over hoe een bedrijf concurrentieel kan blijven.’

Weblink bron “Vakbonden willen volledige retailsector lamleggen met staking” (25 maart 2023 om 11:10), De Standaard


actieleiding

samenstelling van actie zn en leiding zn

groep mensen die een politieke strijd van bijvoorbeeld een vakbond organiseren


actielijn

strategie waarbij het voeren van actie een middel is om het doel te bereiken

"Er moet beweging komen vanuit de coalitie en dat is alleen maar mogelijk als wij die actielijn doortrekken", zei Jan van de Ven van PO in actie tegen de NOS. „Want het gaat niet vanzelf komen.”

Weblink bron “Onderhandelaars zijn het eens over cao basisonderwijs” (6 juni 2018, 19:17), NOS


actiemoeheid

samenstelling van actie zn en moeheid zn

het na een lange strijd minder bereid zijn om actie te voeren

"Ook het aantal stakers is lager dan donderdag en de regering zal ongetwijfeld hopen dat dit een teken is van actiemoeheid", zei NOS-verslaggever Mattijs Van de Wiel in Nieuws en Co op NPO Radio 1.

Weblink bron “Tiende actiedag in Frankrijk: rustiger, maar opnieuw brand en rellen” (28 maart 2023, 21:06), NOS


actiepamflet

samenstelling van actie zn en pamflet zn

een papieren uitgave met een heel duidelijke oproep om in actie te komen om een misstand aan te pakken

Op de Facebookpagina van het Landelijk Actiecentrum staan instructies voor agenten die aan de actie meedoen. Voordat ze de sirene aanzetten moeten ze een actiepamflet achter de autoruit plakken en het publiek via de luidspreker laten weten waarom de sirene gaat loeien.

Weblink bron “Politie laat sirenes loeien bij cao-actie” (19 maart 2015, 12:24), NOS


actieplatform

samenstelling van actie zn en platform zn

actieplatformen (plural)
actieplatforms (plural)

plaats (op het internet) waar men activiteiten ontwikkeld om een (vermeende) misstand aan te pakken

"Het klinkt veel te vrijblijvend. Het lijkt meer een reactie op de coronacrisis dan op de klimaatcrisis", zegt Mark van Baal van actieplatform Follow This. Hij heeft een resolutie met een oproep om te verduurzamen op de agenda van de aandeelhoudersvergadering gezet.

Weblink bron “Shell gaat drastisch reorganiseren, zeker 7000 banen verdwijnen” (30 september 2020, 08:09), NOS

Aafke Romeijn heeft als vierde slachtoffer aangifte gedaan tegen het radicaal-rechtse actieplatform Vizier op Links. De schrijfster en muzikant zegt dat het platform haar adresgegevens via de chatdienst Telegram heeft verspreid.

Weblink bron “Vierde aangifte tegen Vizier op Links van muzikant Aafke Romeijn” (22 maart 2021, 22:28), NOS

Nepnieuws rond de gele hesjes-demonstraties in Frankrijk is massaal gedeeld en bekeken. Via Facebookgroepen hadden deze berichten samen een bereik van meer dan honderd miljoen, blijkt uit nieuw onderzoek van actieplatform Avaaz. ‘In heel Europa moeten nu alarmbellen rinkelen'.

Weblink bron “Onderzoek: nepnieuws over gele hesjes massaal bekeken” (13-03-2019), Tubantia


actiewandeling

samenstelling van actie zn en wandeling zn

een wandeling als protest tegen een ongewenste situatie

Actiewandeling door Redichemse Waard: Wandelen als protest. Dat is precies wat boze burgers zondag deden in natuurgebied de Redichemse Waard bij Culemborg. Ze protesteerden tegen de afsluiting van het gebied en gingen er daarom aan de wandel.

Weblink bron “Actiewandeling door Redichemse Waard” (25 november 2018, 10:30)


vernederlandsing

afgeleid van vernederlandsen ww met het achtervoegsel -ing

invoering of uitbreiding van het Nederlands als voertaal

Op 10 december las hij zijn regeringsverklaring voor in de Kamer en legde hij het regeringsontwerp neer over de vernederlandsing van de universiteit in Gent.

Weblink bron
H.J. Elias
 “Vijfentwintig jaar Vlaamse Beweging. Deel 3” (1969), De Nederlandsche Boekhandel, Antwerpen, p. 32


entartet

entarteter (uninflected comparative)
entartetst (uninflected superlative)
entartete (inflected positive)
entartetere (inflected comparative)
entartetste (inflected superlative)
entartets (partitive positive)
entarteters (partitive comparative)

in strijd met de culturele opvattingen en smaak van de nazi's

Veel beeldend kunstenaars vermeden aansluiting bij de Kultuurkamer. Velen van hen werkten, misschien bestempeld als entartet, ondergronds door, ook waren kunstenaars actief in het (kunstenaars)verzet.

Weblink bron
Gepke Bouma
 “Een gezond en opgewekt kunstleven. Een studie in kunstbeleid te Rotterdam (1946-2011).” (2012), Trichis publishing in samenwerking met de Rotterdamse Kunststichting, Rotterdam, ISBN 9789490608385, p. 17

Het lijden en de smart hebben deze vrouw achtervolgd in haar gezin en haar omgeving, in haar persoonlijk leven én in haar kunst, die nog tijdens de jongste oorlog door de nazi-alweters ook als entartet werd gebrandmerkt.

Weblink bron
Fernand Bonneure
 Grote vrouwen in schilder- en beeldhouwkunst in: West-Vlaanderen., 53 jrg. 9 nr. 5 (september/oktober 1960), Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond, St. Michiels-Brugge, p. 331


stemopnemer

iemand die de stemmen van kiesgerechtigden verzamelt en telt

De stemopnemers schudden de biljetten door elkaar en tellen het aantal. Komt dat niet overeen met het aantal stemgerechtigde kardinalen, dan worden de biljetten verbrand en wordt de stemming overgedaan. Klopt het aantal, dan vouwt stemopnemer nummer één het eerste biljet open en noteert de naam die hij daarop vindt. Nummer twee noteert de naam eveneens, waarna nummer drie deze hardop uitspreekt en het biljet aan een draad rijgt. Als alle namen zijn opgenoemd worden de uiteinden van de draad aan elkaar geknoopt.

Weblink bron “Hoe wordt een nieuwe paus gekozen?” (11-02-2013), Tubantia

De dag dat de gaststad gekozen werd, 2 oktober 2009, zou Fredericks een grote som geld (299.300 dollar) ontvangen hebben. Fredericks was destijds lid van het IOC. Hij preciseerde wel dat hij toen zelf geen stemrecht had omdat hij als stemopnemer moest toezien op het goede verloop van de stemming.

Weblink bron “Ex-topsprinter neemt ontslag uit IAAF Task Force na beschuldiging van corruptie” (6 maart 2017 om 20:09), De Standaard


senaatsvergadering

samenstelling van senaat zn en vergadering zn met het invoegsel -s-

vergadering van de Eerste Kamer of de Senaat

Weblink bron
Bart Brinckman
 “Senaatsvergadering kost 1,25 miljoen euro” (28 november 2013 om 05:33), De Standaard


Senaatsvergadering

samenstelling van Senaat zn en vergadering zn met het invoegsel -s-


kiescollege

groep gemachtigden die een volksvertegenwoordiging mogen kiezen

Bonaire, Saba en Sint-Eustatius zijn speciale gemeenten die vallen onder Haags gezag, en horen niet bij Nederlandse provincies. Via de kiescolleges hebben inwoners toch invloed op de Eerste Kamer, al is het aantal kiezers zo laag dat ze in de praktijk geen invloed op de samenstelling van de Kamer hebben. De lokale partijen maken vooraf ook niet duidelijk op welke partij ze zullen stemmen voor de Eerste Kamer.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Caribisch Nederland kiest eilandsraden, zittende partijen kunnen doorregeren” (17 maart 2023, 03:14), NOS

Met een groepje advocaten en een adviseur zou Trump valse claims over verkiezingsfraude hebben gedaan en hebben gepoogd om 'schaduwkiesmannen' op te stellen in zeven staten waar Trump en Biden dicht bij elkaar lagen. Die zouden dan in het kiescollege voor Trump hebben moeten stemmen om hem aan een meerderheid te helpen. De door de staten aangestelde kiesmannen waren verplicht om op Biden te stemmen, conform de uitslag.

Weblink bron “Vijf vragen over de onderzoeken naar Trump: hoe nu verder?” (2 augustus 2023, 09:34), NOS


koningsmoordenaar

samenstelling van koning zn en moordenaar zn met het invoegsel -s-

persoon die een koning gedood heeft of heeft laten doden

Op andere koningsportretten valt telkens de obligate commandostaf op, als teken van de militaire macht van de afgebeelde vorst. Zelfs koningsmoordenaar Oliver Cromwell ontkomt er niet aan: ook bij hem keren baton en harnas terug als symbool.

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “Britse iconen in Fries Museum: 'Een mens is nooit te vangen in één werk'” (11 september 2021, 08:55), NOS


kabinetssecretaris

samenstelling van kabinet zn en secretaris zn met het invoegsel -s-

ambtenaar die het kabinet van ministers ondersteunt en adviseert

In verschillende steden werden de afgelopen dagen Japanse winkels en fabrieken aangevallen. De Chinezen koelden ook hun woede op de Japanse ambassade in Peking en consulaten elders in het land. "De schadevergoeding is een zaak tussen twee regeringen", liet kabinetssecretaris Fujimura vandaag in Tokio weten. Hij kondigde ook aan dat Japan een speciale gezant naar China stuurt om de rel langs diplomatieke weg op te lossen.

Weblink bron “Japan eist schadevergoeding China” (20 september 2012, 14:08), NOS

Het onderzoek van kabinetssecretaris Simon Case heeft nu twee vermoedelijke feesten op 10 Downing Street op 27 november en 18 december vorig jaar als onderwerp, en een feest op het ministerie van Onderwijs op 10 december 2020. Ten tijde van die bijeenkomsten werden strenge coronamaatregelen voorbereid.

Weblink bron “Onderzoek 'kerstborrel' neemt ook andere bijeenkomsten Britse regering onder de loep” (9 december 2021, 13:18), NOS


mediacratie

afleiding van media met het achtervoegsel -cratie

land dat vooral geregeerd wordt door diegenen die de macht hebben om via de media de publieke opinie te beïnvloeden

Nee. Sap is óók een goede politica. Maar je hebt de wet van Murphy en er was de missie naar Kunduz. Het financiële akkoord dat ze sloot, werd wél goed ontvangen. Ze heeft veel goed gedaan. Het is ook het ongeluk van de mediacratie: het moment van zo'n stekker in de Tweede Kamer... Jaren eerder heb ik de fout gemaakt om een telraampje mee te nemen naar de Tweede Kamer om aan te tonen dat premier Balkenende niet kon rekenen. Dat was lang voordat GeenStijl in Den Haag arriveerde. De les is: neem geen attributen mee naar de Tweede Kamer.

Weblink bron
Jan Hoedeman
 “Femke Halsema: Ik bemoei me niet meer met politiek” (11-01-2017,), Tubantia

De politiek lijkt in toenemende mate ten prooi te vallen aan de mediacratie, waarin prominenten uit de televisiewereld en getapte talkshowgasten een gooi willen doen naar de macht, gesterkt door verbaal talent en vooral een flinke achterban, die ontevredenheid voelt over de wijze waarop het land momenteel wordt bestuurd.

Weblink bron
Özcan Akyol
 “Wat voor bestuurlijke ervaring heeft Oprah nou eigenlijk?” (13-01-2018), Tubantia


programkabinet

samenstelling van program zn en kabinet zn

kabinetsvorm waarbij de deelnemende partijen eerst een beknopt akkoord op hoofdlijnen sluiten, met daarin de grote doelen en kaders van het beleid, waarna een ploeg van ministers en staatssecretarissen in een 'regeerprogramma' de verwezenlijking van die doelen gaat uitwerken

GL-PvdA-leider Frans Timmermans zegt in een eerste reactie op het eindverslag van Putters dat VVD en NSC door de pomp zijn en kennelijk toch willen regeren met de PVV van Wilders. De twee partijen hielden lange tijd de boot af. Ze wilden eigenlijk allebei het liefst een gedoogrol, maar gaan nu toch onderhandelen over wat Timmermans een meerderheidskabinet noemt. Putters zelf gebruikt dat woord niet. Hij heeft het over 'programkabinet'. "Kennelijk is het ongemak om het gewoon een meerderheidscoalitie te noemen, te groot", constateert de partijleider van GroenLinks-PvdA.

Weblink bron “Putters pleit voor 'programkabinet' • 'Vertrouwen dat de vier partijen door kunnen'” (14 maart 2024), NOS

PVV, VVD, NSC en BBB moeten de komende periode gaan onderhandelen over een 'programkabinet'. De vier partijen moeten daarvoor eerst een beknopt akkoord op hoofdlijnen sluiten, met daarin de grote doelen en kaders van het beleid. Daarna moet een ploeg van ministers en staatssecretarissen in een 'regeerprogramma' gaan uitwerken hoe die doelen bereikt gaan worden.

Weblink bron “Putters adviseert 'programkabinet', met beknopt akkoord op hoofdlijnen” (5 juli 2023 om 05:00), NOS

Zo'n programkabinet is volgens hem een vorm van een extraparlementair kabinet. Het zou goed zijn volgens Putters als de uiteindelijke ploeg voor de helft bestaat uit mensen met politieke ervaring, en de andere helft uit mensen van buiten. Dat doet recht aan de verkiezingsuitslag en zal ook kunnen leiden tot meer vertrouwen in de samenleving, denkt hij.

Daar komt de, nu formeel afgezwaaide informateur op omdat het volgens hem nu nodig is om te kijken of de partijen elkaar ook op de inhoud kunnen vinden. Een ’onderzoek’ naar een programkabinet is volgens Putters ’uitsluitend zinvol als daarin ook de inhoud wordt meegenomen’. Dat moet wat hem betreft gebeuren door een akkoord op hoofdlijnen te sluiten: „Daarin leg je vast, in alle scherpte, wat je wil bereiken.”

Weblink bron “Putters: maak werk van ’programkabinet’ en beknopt regeerakkoord” (14 maart 2024), De Telegraaf


bicameraal

van Engels bicameral bn of Frans bicaméral bn

bicamerale (inflected positive)
bicameraals (partitive positive)

met een volksvertegenwoordiging die bestaat uit twee afzonderlijk werkende delen die op een verschillende manier zijn samengesteld

In tegenstelling tot Oost-Duitsland, dat slechts één kamer in het parlement telde, heeft West-Duitsland steeds een bicameraal stelsel gekend.

Stefaan Fiers
 “De spelregels van de democratie: kiesstelsels en publieke systemen in Europa” (2009), Asp / Vubpress / Upa, Brussel, ISBN 9789054874584, p. 234

te behandelen door beide afzonderlijk werkende delen van een volksvertegenwoordiging

Een derde categorie van wetsvoorstellen en wetsontwerpen moet door beide wetgevende Kamers worden behandeld en is dus verplicht bicameraal.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Hoe worden wetten gemaakt?” op senate.be


verzetswerk

activiteit die gericht is op de ondermijning van een illegaal geachte overheid

Nu Van de Vooren ook de clubs en meer achtergrondinformatie van de slachtoffers heeft achterhaald, dienen zich direct nieuwe onderzoeksvragen aan. Speelde het sociale netwerk van het Limburgse voetbal een rol bij verzetswerk? Of: zaten jonge leden van een Amsterdamse voetbalclub bij elkaar tijdens het kindertransport vanuit Vught?

Weblink bron “Oorlogsslachtoffers van jouw voetbalclub online terug te vinden” (4 mei 2020, 08:11), NOS

Na de oorlog kreeg hij voor zijn verzetswerk de Israëlische Yad Vashem-onderscheiding.

Weblink bron “Johan van Hulst (107), redder van Joodse baby's, overleden” (26 maart 2018, 09:59), NOS

De geschrapte naam is die van Jacob Adriaan Detmar (1916-1945), een marechaussee die net voor de bevrijding wegens desertie door SS'ers werd geëxecuteerd. Over verzetswerk van hem was niets bekend. Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies, dat de lijst beheert, kreeg daarom in januari de vraag van de NOS waaraan hij de vermelding te danken had.

Weblink bron
Stijn Wiegerinck
 “Collaborateur van Erelijst van Gevallenen gehaald” (1 mei 2017, 15:58), NOS


volkstribuun

samenstelling van volk zn en tribuun zn met het invoegsel -s-

leden van een zekere volksvertegenwoordiging


vredesconferentie

samenstelling van vrede zn en conferentie zn met het invoegsel -s-

bijeenkomst van diplomaten om de vrede te bevorderen of de oorlog te stoppen

Er is nog weinig terechtgekomen van de beloofde schadevergoeding aan Hawija, de Iraakse stad die door Nederlandse F-16's in 2015 werd gebombardeerd, waarbij zeker 70 burgerdoden vielen. Dat zegt de burgemeester van de stad, die in Den Haag is voor een vredesconferentie.

Weblink bron “Burgemeester gebombardeerde Hawija: hulp NL stelt niets voor” (1 december 2021), NOS

Over de vredesconferentie over Oekraïne dit weekeinde komen maar weinig details naar buiten, mede omdat het ministerie van Buitenlandse Zaken van Saudi-Arabië niet scheutig is met informatie. De conferentie wordt vandaag en morgen gehouden in Jeddah, met prins Mohammed bin Salman als gastheer.

Weblink bron
Wessel de Jong
 “Oekraïne zet offensief voort, ook diplomatiek, in Saudi-Arabië” (5 augustus 2023), NOS


nutsfunctie

samenstelling van nut zn en functie zn met het invoegsel -s-
**[1] met "nut" als verkorting van oude uitdrukkingen als "nut van het algemeen" of "openbaar nut"

bedrijvigheid met een maatschappelijk belang dat aanzienlijk groter is dan wat haar klanten kunnen of willen betalen
Dit maatschappelijke belang kan leiden tot discussie over regelgeving, toezicht of uitvoering door of namens de overheid.

Alleen bij een overnamebod op een bedrijf dat een belangrijke nutsfunctie vervult, zou de Nederlandse overheid de mogelijkheid moeten hebben om in te grijpen. Dat vindt Eumedion, de belangenbehartiger van institutionele beleggers als pensioenfondsen en verzekeraars. Eumedion denkt daarbij aan energie- en waterbedrijven en bepaalde ondernemingen op het gebied van telecom en transport en logistiek.

Weblink bron “'Geef overheid alleen rol bij overnamebod op nutsbedrijven'” (23 maart 2017) op nu.nl


vredestop

bijeenkomst van regeringsleiders om een oorlog te stoppen en de vrede te bevorderen

De Oekraïense president Zelensky hoopt dat er deze winter een wereldwijde vredestop kan worden gehouden. "Vrede moet kampioen worden", zegt hij in een video die onder meer is gedeeld door de Oekraïense ambassade in Nederland.

Weblink bron “Oekraïense president Zelensky wil wereldwijde vredestop” (18 december 2022, 16:07), NOS

Correspondent Melvyn Ingleby denkt dat Erdogan met de extra troepen een signaal wil afgeven voor de vredestop over Libië, die komende zondag in Berlijn wordt georganiseerd. "Hiermee kan hij aan de betrokken partijen een waarschuwing afgeven."

Weblink bron “Erdogan stuurt meer troepen naar Libië als 'signaal voor onderhandelingen'” (16 januari 2020, 14:48), NOS


PVV

Partij voor de Vrijheid, een Nederlandse politieke partij die in 2006 werd opgericht door Geert Wilders

Partij voor Vrijheid en Vooruitgang, een voormalige Vlaamse partij en voorloper van de VLD


declaratoir

een openbare bekendmaking van een politieke beslissing van een overheid

Een paar weken geleden hebben zij een declaratoir uitgevaardigd dat klonk als een klok en waarin de prinsgezinden in het vaderland te kennen werd gegeven dat zij op geen genade behoefden te hopen: waarin alle goederen toebehorende aan de stadhouder, „zijn vrienden, aanhangers en vrijwillige slaven", al bij voorbaat werden verbeurd verklaard.

Johanna van Ammers-Küller
 “Tavelinck-trilogie” (1970), Strengholt, ISBN 9060101723

" De burgermeester knikt en verdiept zich opnieuw in het declaratoir van generaal Dumouriez.


handelstraktaat

samenstelling van handel zn en traktaat zn met het invoegsel -s-

handelstraktaten (plural)
handelstraktaatje (diminutive singular)
handelstraktaatjes (diminutive plural)

handelsovereenkomst tussen twee of meer lande3n

Maar hoe kan hij weten dat het om een handelstraktaat ging? Heeft die vervloekte diplomaat zijn spionnen tot in de huizen? „Zolang onze regering de Amerikaanse republiek niet officieel erkent, kan er voor Amsterdam van een traktaat geen sprake zijn," weert hij deftig af en hij is tevreden over zijn doorzicht, dat aan de sluwe bezoeker niets blootgeeft.

Ditmaal aarzelde Argenson niet represailles te nemen, al bleef de invasie nog uit: hij liet de vredesbesprekingen afbreken, riep zijn ambassadeur terug, zei het Frans-Nederlandse handelstraktaat op en eiste binnen twee weken uitsluitsel of de Republiek op de door haarzelf gestelde en reeds lang ingewilligde voorwaarden nu vrede wenste te sluiten of niet — daarna zou de Franse Koning zijn volledige vrijheid van handelen hernemen.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (1994), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9021479737


milieuthema

milieuthemata (plural)
milieuthema's (plural)

Voor een aantal milieuthema's, waaronder verandering van het klimaat, hebben de zoals later besproken zullen worden - tot op heden echter niet het gewenste resultaat convenanten - opgeleverd.

Jacqueline Cramer
 “Milieu” (2014), Amsterdam University Press , ISBN 9789089647061

Verslaglegging over sociale en economische thema's was echter oppervlakkiger dan over milieuthema's.


grootvizier

grootviziers (plural)
grootvizieren (plural)

benaming voor de eerste minister in een islamitisch land, zoals het Ottomaanse Rijk, het kalifaat Córdoba en het kalifaat Bagdad

' Slechts zelden in enige denkbare situatie hoefde een grootvizier zulke woorden te aanhoren en vrijwel altijd werd degene die ze uitsprak onthoofd, en Khan Murad moest zich bewust geweest zijn van het grote gevaar waarin hij zich begeven had, want toen hij het gezicht van de grootvizier rood zag worden en diens handen zag trillen, kon hij wel raden dat hij na afloop van de strijd terechtgesteld zou worden.

James A. Michener
 “Polen : roman over de strijd van het Poolse volk door de eeuwen heen” (1984), Van Holkema & Warendorf , ISBN 9026978073

En nog voor de verbijsterde grootvizier kon antwoorden was de Tataren-hoofdman weg uit de grote tent waarin de ontmoeting had plaatsgevonden, weg uit de verzameling kleinere tenten en weg van het hele slagveld.


schootnota

samenstelling van schoot zn en nota zn , omdat het soms uitlekt als het zichtbaar bij iemand op schoot ligt, of omdat het als het ware gaat om een tekst die iemand op schoot voor zich heeft, zonder dat het ter behandeling op tafel komt

document met overwegingen voor eigen gebruik, dat niet noodzakelijkerwijs eigen opvattingen weergeeft

Fotografen hebben al meerdere keren een zogenoemde schootnota in beeld gebracht.

Weblink bron
jvt
 “In beeld : De schootnota's van de voorbije jaren” (7 september 2011) op nieuwsblad.be


onderwijspolitiek

samenstelling van onderwijs zn en politiek zn

overheidsbeleid op het terrein van het onderwijs

In november 1954 kregen de leerlingen een dag vrij, zodat de leraars mee konden gaan betogen tijdens de nationale protestdag tegen de onderwijspolitiek van de regering.

Thomas Eyskens
 “Er is niets te zien en dat moet je zien” (2014), De Arbeiderspers , ISBN 9789029593380

De 16-jarige Manuel Guttierez Reinoso werd tijdens de tweedaagse nationale staking tegen de onderwijspolitiek van de regering in z'n borst geraakt door een kogel. Volgens lokale media werd de tiener nabij een barricade neergeschoten.

Weblink bron “Tiener gedood bij protesten Chili” (Vrijdag 26 augustus 2011, 16:58), NOS


conservateur

Leenwoord uit het Latijn conservator, met het achtervoegsel -ateur

In politieke zin, een leenvertaling van Engels conservative "conservatief", sinds 1830


premierskandidaat

samenstelling van premier zn en kandidat zn

iemand die in aanmerking komt voor de functie van premier

In de wandelgangen van het Lagerhuis wordt de gang van zaken gekenschetst als shakespeareaans. Johnson en de andere hoofdrolspelers David Cameron (aftredend premier) en Michael Gove (premierskandidaat) zijn samen groot geworden binnen de Conservatieve partij, maar liggen door de brexit met elkaar overhoop.

Weblink bron “Broedermoord op Boris is 'nog bloederiger dan Game of Thrones'” (Donderdag 30 juni 2016, 20:14), NOS

Volgens Wilders is er aan de onderhandelingstafel nog niet over de premierskandidaat gesproken. Dat punt zou later vandaag voor het eerst formeel op de agenda staan. De naam van oud-PvdA-minister Ronald Plasterk, die eerder in deze formatie aantrad als verkenner en informateur, gaat rond voor die positie.

Weblink bron “Rechts kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB in zicht, partijen zijn er bijna uit” (Woensdag 15 mei 2024), NOS


civitas

afgeleid van civis met het achtervoegsel -tas


trumpist

eponiem afgeleid van de familienaam van de 21e-eeuwse Amerikaanse president D.J. Trump met het achtervoegsel -ist, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.C

aanhanger van de Amerikaanse president Donald Trump

„Hoe eerder hij begint en praat over het winnen van de volgende verkiezingen, hoe beter”, zei senator Lindsey Graham, een trumpist.

Karlijn van Houwelingen
 Trump droomt ervan zijn land te redden in: Provinciale Zeeuwse Courant , jrg. 264 (28 juli 2022), p. 11 kol. 3


radicaal-rechts

samenstelling van radicaal bn en rechts bn

radicaal-rechtser (uninflected comparative)
radicaal-rechtst (uninflected superlative)
radicaal-rechtse (inflected positive)
radicaal-rechtsere (inflected comparative)
radicaal-rechtste (inflected superlative)
radicaal-rechtsers (partitive comparative)


radicaal-rechts

de groep politici die extreem behoudend zijn

De strategie van radicaal-rechts in Brussel – de EU „van binnenuit uithollen”, zoals PVV-leider Wilders die omschreef – spoort dus deels met die van Moskou.


regeringscentrum

samenstelling van regering zn en centrum zn met het invoegsel -s-

regeringscentrums (plural)
regeringscentra (plural)

de fysieke locatie waar een regering gehuisvest is

Hij vertelt dat de angst bestond dat die mensen ondersteuning zouden bieden aan de Russische militaire voorhoede, die zo snel mogelijk het regeringscentrum wilde bereiken om Zelensky af te zetten. Het Lavra-complex ligt op een paar honderd meter afstand van de presidentiële gebouwen.

Weblink bron
Wessel de Jong
 “Ook de orthodoxe kerk speelt een rol in de oorlog in Oekraïne” (Zondag 18 december 2022, 20:50), NOS

Hij en de wetenschapsconsul stonden op de brede traptreden voor het Regeringscentrum.

Liu Cixin
 “Het drielichamen probleem” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645798

Het functioneren van het politieke, economische en demografische hart van het land was in hoge mate afhankelijk van de kwetsbare infrastructuur die de hoofdstad met het regeringscentrum en de rest van Nederland verbond.

Jan Theodoor Maria Bank; Marita Theodora Catharina Mathijsen
 “Nederland in de negentiende eeuw” (2006), Bakker, ISBN 9035129504


stadsregering

samenstelling van stad zn en regering zn met het invoegsel -s-

De voetstappen werden minder - blijkbaar verliet iedereen de tent van de stadsregering om zijn eigen zaken te regelen.

Liu Cixin
 “Het einde van de dood” (2021), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645835

Als zij aan de macht komen, krijgt hij stellig een van de hoogste militaire functies en zoveel lucratieve postjes in de stadsregering als hij wil.

Zij geeft de voorkeur aan een fiets/voetgangerstunnel onder het IJ. Maar de stadsregering keurt dit af, vooral vanwege sociale onveiligheid. Hoezo sociale onveiligheid? Investeer in toezicht en goede verlichting, stel voorwaarden en besluit tot een strakke handhaving. Dat laatste zal ook in de hele stad zijn vruchten afwerpen. En wat is er mis met een pont die vaart op waterstof? CO2 neutraal!

Weblink bron
Willem Himmelreich
 “’Investeer in veiligheid’” (08 nov. 2018in WAT U ZEGT), De Telegraaf


wereldheerschappij

samenstelling van wereld zn en heerschappij zn

het heersen over een groot gedeelte van de wereld

Zijn ideologische kernpunten waren uitgedrukt in een boek dat De waarheid rond technologie heette, en waarin hij betoogde dat kleine landen uiteindelijk het meest profiteerden van technologie, en dat de niet aflatende inspanningen van grotere landen op het gebied van technologische ontwikkeling eigenlijk de weg vrijmaakten voor de wereldheerschappij van de kleinere.

Liu Cixin
 “Het donkere woud” (2008), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645828

Hij was geen nazi en verachtte vaak hun onbeschoftheden, maar hij zag het nationaal-socialisme als het enige instrument dat het vermogen had om Duitsland wereldheerschappij te bezorgen.

De laatste jaren heeft het WEF die onderwerpen wel nadrukkelijk op de agenda gehad. Ook is de afgelopen jaren de kritiek van karakter veranderd. Sommigen koesteren een diep wantrouwen tegen het exclusieve karakter van het WEF, zij vermoeden dat er in de wandelgangen in Davos allerlei complotten worden gesmeed. Zo geloven complotdenkers dat de coronopandemie er is bedacht om een wereldheerschappij te vestigen.

Weblink bron “Oprichter World Economic Forum treedt terug” (Dinsdag 21 mei, 21:52), NOS


apparentering

Naamwoord van handeling van apparenteren met het achtervoegsel -ing

Bij parlementsverkiezingen: een lijstverbinding tussen dezelfde partijen over verschillende stemdistricten. Hierdoor kunnen reststemmen, tijdens de verdeling van de restzetels, onderling worden overgedragen


appeasement

diplomatiek beleid gericht op het vermijden van oorlog door concessies te doen aan een andere macht


regeringsploeg

samenstelling van regering zn en ploeg zn met het invoegsel -s-

rəˈɣɛrɪŋsˌplux

regeringsploegen (plural)
regeringsploegje (diminutive singular)
regeringsploegjes (diminutive plural)

verzameling van bewindspersonen (ministers en staatssecretarissen) die samen de regering vormen

Opvallend is dat ook tevreden kiezers weinig optimistisch zijn over de daadkracht van een nieuwe regeringsploeg. Circa een derde (35 procent) heeft daadwerkelijk vertrouwen in het komende kabinet. "Je hoort veel: eerst zien, dan geloven", zegt onderzoeker Asher van der Schelde van Ipsos I&O.

Weblink bron “Onderzoek: tevredenheid over coalitieakkoord, maar zorgen over daadkracht nieuwe kabinet” (23 mei 2024), NOS

De gedoodverfde kandidaat voor die plek, Mark Rutte, begint mogelijk aan zijn laatste EU-top voor Nederland. Helemaal zeker is dat niet. De volgende EU-top is over tien dagen. Als het nieuwe kabinet vóór die tijd beëdigd is, zal Ruttes opvolger Schoof voor de eerste keer op 27 juni in Brussel aanschuiven. Maar het is nog altijd onduidelijk wanneer de nieuwe regeringsploeg op het bordes bij de koning staat.

Weblink bron
Kysia Hekster
 “EU-leiders aan tafel: wie krijgt welke topbaan en bepaalt straks de koers?” (17 juni 2024), NOS


bezitsvorm

samenstelling van bezit zn en vorm zn met het invoegsel -s-

elk van de theoretisch onderscheiden manieren waarop de zeggenschap over schaarse goederen kan worden geregeld

Ik kijk alleen naar de doelmatigheid, die is beslissend, dáár ligt de waarde van bezit. En die doelmatigheid bestaat alleen bij privébezit waarvoor is betaald, gespaard en geknokt. Alleen die bezitsvorm biedt de garantie dat er efficiënt werk wordt geleverd.

Weblink bron
Béla Kádár interview door Peter Michielsen
 “Hongarije: na fluwelen revolutie kwam desillusie” (25 september 1991) op nrc.nl

Een antwoord op de vraag, welke nadelen er aan het particuliere vermogensbezit zijn verbonden of op de vraag of deze bezitsvorm wellicht geen belangrijke economische voordelen in zich sluit, hebben wij nergens aangetroffen.

Weblink bron “Mensen of robots” (3 januari 1952) op nrc.nl


vrouwenzaak

samenstelling van vrouw zn en zaak zn met het invoegsel -en-

vrouwenzaken (plural)
vrouwenzaakje (diminutive singular)
vrouwenzaakjes (diminutive plural)

de kwestie betreffende de rechten van vrouwen

Nederland en de rest van de internationale gemeenschap moeten zich blijven inzetten voor de vrouwen in Afghanistan. Dat vindt de gevluchte Afghaanse oud-minister van Vrouwenzaken Massouda Jalal. Vanuit Nederland luidt ze de noodklok voor vrouwen in haar thuisland.

Weblink bron
Devi Boerema
 “Afghaanse oud-minister: Taliban willen dat vrouwen leven als tweederangsburgers” (Zaterdag 25 september 2021, 20:37), NOS

Het mediacircus wordt vergroot doordat allerlei beroemdheden en politici zich met de zaak bemoeien. "Zangeressen, de kleindochter van Nelson Mandela, de vrouwenbond van regeringspartij ANC: ze wonen allemaal de zaak bij om te laten zien dat ze aan 'goede' kant van het verhaal staan", vertelt Groenink. Ook minister Dlamini van Vrouwenzaak verscheen in de publieksbanken.

Weblink bron “Huilend en live op tv: Zuid-Afrika in ban van verkrachtingszaak” (Donderdag 25 oktober 2018, 13:30), NOS

Niet dat dat Elhalm tegenhoudt. Ook zij wil met haar muziek strijden voor de vrouwenzaak. "Mijn overwinning is er een voor alle Afghaanse meiden."

Weblink bron “Eerste vrouwelijke Afghaanse Idolswinnaar staat op tegen de Taliban” (Zaterdag 30 maart 2019, 20:02), NOS


bijplussen

pluste bij (past)
bijgeplust (past participle)
bij te plussen (active infinitive imperfect present)
hebben bijgeplust (active infinitive perfect present short-form)
te hebben bijgeplust (active infinitive perfect present)
bijgeplust zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
bijgeplust te zullen hebben (active infinitive perfect future)
bijplussend (imperfect participle)
bijgeplust (past participle)
plus bij (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
plust bij (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
plust bij (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
plust bij (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
plust bij (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
plussen bij (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
plussen bij (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
plussen bij (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
pluste bij (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
pluste bij (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
pluste bij (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
pluste bij (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
pluste bij (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
plusten bij (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
plusten bij (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
plusten bij (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal bijplussen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult bijplussen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal bijplussen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult bijplussen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal bijplussen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult bijplussen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal bijplussen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen bijplussen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen bijplussen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen bijplussen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden bijplussen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
bijplus (subordinate-clause present)
bijplust (subordinate-clause present)
bijplust (subordinate-clause present)
bijplust (subordinate-clause present)
bijplust (subordinate-clause present)
bijpluste (subordinate-clause past)
bijpluste (subordinate-clause past)
bijpluste (subordinate-clause past)
bijpluste (subordinate-clause past)
bijpluste (subordinate-clause past)
bijplusten (subordinate-clause past)
bijplusten (subordinate-clause past)
bijplusten (subordinate-clause past)
heb bijgeplust (perfect present first-person)
hebt bijgeplust (perfect present second-person)
hebt bijgeplust (perfect present second-person)
heeft bijgeplust (perfect present second-person)
hebt bijgeplust (perfect present second-person)
heeft bijgeplust (perfect present third-person)
hebben bijgeplust (perfect present first-person)
hebben bijgeplust (perfect present second-person)
hebben bijgeplust (perfect present third-person)
had bijgeplust (perfect past first-person)
had bijgeplust (perfect past second-person)
had bijgeplust (perfect past second-person)
hadt bijgeplust (perfect past second-person)
had bijgeplust (perfect past third-person)
hadden bijgeplust (perfect past first-person)
hadden bijgeplust (perfect past second-person)
hadden bijgeplust (perfect past third-person)
zal bijgeplust hebben (perfect future first-person)
zal bijgeplust hebben (perfect future second-person)
zult bijgeplust hebben (perfect future second-person)
zult bijgeplust hebben (perfect future second-person)
zal bijgeplust hebben (perfect future second-person)
zult bijgeplust hebben (perfect future second-person)
zal bijgeplust hebben (perfect future third-person)
zullen bijgeplust hebben (perfect future first-person)
zullen bijgeplust hebben (perfect future second-person)
zullen bijgeplust hebben (perfect future third-person)
zou bijgeplust hebben (perfect conditional first-person)
zou bijgeplust hebben (perfect conditional second-person)
zou bijgeplust hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bijgeplust hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bijgeplust hebben (perfect conditional second-person)
zou bijgeplust hebben (perfect conditional third-person)
zouden bijgeplust hebben (perfect conditional first-person)
zouden bijgeplust hebben (perfect conditional second-person)
zouden bijgeplust hebben (perfect conditional third-person)
er wordt bijgeplust (impersonal passive present imperfect)
er is bijgeplust (impersonal passive present perfect)
er werd bijgeplust (impersonal passive past imperfect)
er was bijgeplust (impersonal passive past perfect)
er zal bijgeplust worden (impersonal passive future imperfect)
er zal bijgeplust zijn (impersonal passive future perfect)
er zou bijgeplust worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou bijgeplust zijn (impersonal passive conditional perfect)

extra overheidsgeld voor iets beschikbaar stellen


landsvrouwe

samenstelling van land zn en vrouwe zn met het invoegsel -s-

de echtgenote van een landsheer; vrouw met territoriale soevereiniteit

Ze vergat dat ze haar landsvrouwe verlof zou moeten vragen om te gaan, zo groot was haar angst.

Victoria Holt
 “In de schaduw van de troon” (1978), Saga, ISBN 9788726484885


atoomlobby

samenstelling van atoom zn "(verkorting) van atoomenergie" en lobby zn "pressiegroep"

geheel van organisaties en personen die proberen invloed uit te oefenen op de overheid om kernsplitsing als energiebron te gebruiken

Eerst werd de looptijd van kerncentrales verlengd, nu is deze beslissing onder druk van de atoomcatastrofe in Japan ongedaan gemaakt. (…) ‘Fukushima’ bood Merkel politiek-tactisch een kans om de Groenen de pas af te snijden. Protesten van de atoomlobby, ook in haar eigen partij, neemt ze voor lief.

Weblink bron “Vanwaar deze ommekeer in Duitsland?” (1 juni 2011) op nrc.nl


hervormingsbeweging

samenstelling van hervorming zn en beweging zn met het invoegsel -s-

organisatie die politieke en maatschappelijke hervormingen nastreeft

Campagnestrateeg en politiek vernieuwer Erik van Bruggen (51) is overleden. Dat heeft zijn adviesbureau BKB bekendgemaakt. Van Bruggen was oprichter van de PvdA-hervormingsbeweging Niet Nix.

Weblink bron “PvdA-strateeg en vernieuwer Erik van Bruggen (51) overleden” (vrijdag 14 februari 2020, 17:36), NOS

De monarchie was in Thailand lang onaantastbaar. Het afgelopen jaar kwam een hervormingsbeweging op gang, mede door de troonsbestijging in 2018 van koning Vajiralongkorn, ook Rama X genoemd. Gestimuleerd door Thanathorn gingen vooral jongeren de straat op.

Weblink bron “Oppositieleider Thailand aangeklaagd na kritiek op vaccinatiebeleid” (woensdag 20 januari 2021, 11:56), NOS

Arévalo van de sociaal-democratische partij Semilla moest in de eerste ronde alleen voormalig first lady Sandra Torres voor zich dulden. Zij wordt gezien als een kandidaat van de zittende macht. Semilla komt voort uit de protestbeweging en wil de democratische hervormingsbeweging van 2015 nieuw leven inblazen.

Weblink bron “VS waarschuwt Guatemala na opschorten verkiezingsuitslag” (maandag 3 juli 2023, 03:48), NOS


hervormingsgezindheid

samenstelling van hervorming zn en gezindheid zn met het invoegsel -s-

het geneigd zijn om politieke en maatschappelijke hervormingen te bevorderen; de bereidheid om politieke en maatschappelijke hervormingen te bevorderen

Vanmiddag presenteerde Mark Rutte zeventien punten waarop bezuinigd gaat worden, in een brief aan de Tweede Kamer. Rutte stelde de lijst op op verzoek van een aantal oppositiepartijen, onder wie twijfel heerste over de hervormingsgezindheid van het kabinet.

Weblink bron “Gesprek met de minister-president” (vrijdag 5 november 2010, 19:05), NOS

Of dat waar is, is niet te zeggen. Het Syrische systeem is erg gesloten en hoe het er precies aan toe gaat in het hart van de macht in Syrië, weet niemand. Maar uit de manier waarop het regime reageert op de onrust in het land, blijkt nog weinig hervormingsgezindheid. Inmiddels is de noodtoestand opgeheven, maar veiligheidsdiensten slaan de protesten voorlopig keihard neer.

Weblink bron “Bashar al-Assad: dictator of hervormer?” (vrijdag 22 april 2011, 18:45), NOS

Volgens correspondent David Jan Godfroid wordt de kans op een kabinetscrisis in Kiev steeds groter. "Een deel van de regeringscoalitie heeft al geen enkel vertrouwen meer in de hervormingsgezindheid van premier Jatsenjoek en volgens sommige Oekraïense media is president Porosjenko al op zoek naar een nieuwe minister-president", zegt hij. "Het risico op politieke onrust is natuurlijk wel dat er van hervormingen en andere eisen van het IMF voorlopig helemaal niets terechtkomt."

Weblink bron
Marten Wiegman
 “Harde waarschuwing IMF voor Oekraïne” (woensdag 10 februari 2016, 13:02), NOS


hervormingskoers

samenstelling van hervorming zn en koers zn met het invoegsel -s-

het plan om maatschappelijke en politieke veranderingen door te voeren

Rehn zei dat het voor het herstel van de eurozone van belang is dat landen hun hervormingen doorzetten. "We moeten geen momentum verliezen, anders ondermijnen we het toenemende vertrouwen dat voor groei moet zorgen." Nederland heeft volgens Rehn effecieve maatregelen genomen. Ook Spanje heeft goede structurele hervormingen doorgevoerd. Wel benadrukte Rehn dat het belagrijk is dat het land de hervormingskoers blijft volgen.

Weblink bron “Europese Unie staat economisch stil” (vrijdag 22 februari 2013, 13:05), NOS

De inwoners van Teheran hebben vrijdag massaal gekozen voor de hervormingskoers van president Rohani. Van de 30 zetels die Teheran heeft in het parlement van 290 zetels, worden er straks 29 bezet door hervormingsgezinden. De uitslagen in de rest van het land zijn nog niet binnen.

Weblink bron “Hervormingsgezinden winnen bijna heel 'Teheran'” (zaterdag 27 februari 2016, 17:43), NOS


hervormingspakket

samenstelling van hervorming zn en pakket zn met het invoegsel -s-

hervormingspakketten (plural)
hervormingspakketje (diminutive singular)
hervormingspakketjes (diminutive plural)

een aantal maatschappelijke en politieke veranderingen

De Turkse premier Yildirim heeft een groot hervormingspakket aangekondigd van bijna 5 miljard euro. Hij wil schulden herstructureren en het sociaal stelsel vernieuwen.

Weblink bron “Erdogans AK-partij komt gepensioneerden vlak voor verkiezingen tegemoet” (dinsdag 1 mei 2018, 15:23), NOS

Piñera wil het basispensioen met 20 procent verhogen en de elektriciteitstarieven bevriezen. Ook wil hij medicijnen goedkoper maken en de overheid gaat dure medische behandelingen voor burgers betalen. Met zijn hervormingspakket hoopt de president de rust in het land terug te brengen.

Weblink bron “President Chili kondigt hervormingen aan om rust in land terug te brengen” (woensdag 23 oktober 2019, 11:10), NOS


hervormingspartij

samenstelling van hervorming zn en partij zn met het invoegsel -s-

hervormingspartijen (plural)
hervormingspartijtje (diminutive singular)
hervormingspartijtjes (diminutive plural)

politieke partij de politieke en maatschappelijke veranderingen nastreeft

Als het aan Stein ligt, komen er ook hertellingen in de battleground states Pennsylvania en Michigan. Daartoe heeft ze nog geen aanvraag ingediend. In Wisconsin krijgt ze steun van de kandidaat van de marginale Hervormingspartij, Rocky De La Fuente. Hij heeft ook een verzoek tot hertelling gedaan.

Weblink bron “Clinton sluit zich aan bij hertelling, Trump noemt procedure een schande” (zaterdag 26 november 2016, 22:21), NOS

De parlementsverkiezingen in Estland zijn volgens de voorlopige resultaten gewonnen door de centrumrechtse Hervormingspartij van huidig premier Kaja Kallas. Ze geldt als pro-Europees en een van de meest uitgesproken pleitbezorgers van steun voor Oekraïne.

Weblink bron “'Honderden militairen aan frontlinie Bachmoet omgekomen in dag tijd'” (maandag 6 maart 2023, 04:05), NOS


hervormingsproces

samenstelling van hervorming zn en proces zn met het invoegsel -s-

de gang van zaken bij politieke en maatschappelijke veranderingen


hervormingsprogramma

samenstelling van hervorming zn en programma zn met het invoegsel -s-

plannen betreffende politieke en maatschappelijke veranderingen

Het huidige conflict heeft een lange voorgeschiedenis, zegt Abbink. "Het TPLF is het onder meer oneens met het verlies van macht op federaal niveau en het hervormingsprogramma. Ze willen eigenlijk graag hun macht herstellen. Dat leidde tot een gespannen relatie tussen de partijen. Met vele speldenprikken over en weer."

Weblink bron
Fiorella Opromolla
 “Bloedig conflict in Noord-Ethiopië, wat is er aan de hand?” (woensdag 18 november 2020, 20:53), NOS

De nieuwe paus zou van plan zijn geweest om een pittig hervormingsprogramma door te voeren. Hij zou de regels van het conclaaf hebben willen veranderen, de Romeinse Curie hebben willen reorganiseren en ook de bisschoppensynodes, de vergaderingen tussen de paus en bisschoppen uit de hele wereld, een andere vorm hebben willen geven.

Weblink bron
Andrea Vreede
 “Johannes Paulus I, paus met 'de glimlach van God', zalig verklaard” (zondag 4 september 2022, 06:42), NOS


brainwashing

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘hersenspoeling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1957

Naamwoord van handeling van brainwashen met het achtervoegsel -ing


justitiewoordvoerder

samenstelling van justitie zn en woordvoerder zn

kamerlid dat namens een politieke fractie spreekt over gerechtelijke onderwerpen

VVD-Kamerlid Ulysse Ellian, die zwaar wordt beveiligd in verband met ernstige bedreigingen, woonde het debat bij. Hij is justitiewoordvoerder van zijn partij maar voerde niet het woord. Dat deed zijn collega Michon.

Weblink bron “Beladen Kamerdebat over drie moorden: veiligheid kroongetuigen en advocaten moet beter” (donderdag 20 april 2023, 21:35), NOS

De afgelopen jaren zette ze zich onder meer in voor het aanpassen van de abortuswetgeving en meer zeggenschap voor zorgmedewerkers. Naast zorg- en justitiewoordvoerder is Ellemeet vicevoorzitter van de fractie en wordt ze gezien als vertrouweling van partijleider Jesse Klaver.

Weblink bron “GroenLinks-Kamerlid Corinne Ellemeet stopt na verkiezingen” (dinsdag 18 juli 2023, 10:06), NOS


atoompolitiek

samenstelling van atoom zn en politiek zn

overheidsbeleid betreffende kernenergie en kernwapens

Hij was olieconcern, atoompolitiek, wapenindustrie en internationaal bankwezen ineen.

Juli Zeh
 “Ons soort mensen” (2016), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026334672


dorpspolitiek

samenstelling van dorp zn en politiek zn met het invoegsel -s-

het machtsspel zoals dat gespeeld wordt in een kleine gemeenschap

Terwijl aan de ramen het niemandsland voorbijtrok en Linda over dorpspolitiek praatte, dacht Frederik aan de glas-en-stenenwereld van Berlijn.

Fennema bleef lid van de CPN tot deze partij werd opgeheven en sloot zich daarna aan bij GroenLinks, waarvoor hij in de gemeenteraad van zijn woonplaats Bloemendaal zat. Daar raakte hij bevriend met Martijn Bolkestein, neef van voormalig VVD-leider Frits Bolkestein, met wie hij een coalitie vormde en later het boek Dorpspolitiek schreef.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Dwarsdenker en politicoloog Meindert Fennema (77) overleden” (dinsdag 13 juni 2023, 22:49), NOS


partijtrouw

de mate waarin men een politieke partij blijft ondersteunen

Anders dan zijn vader bezat Gombrowski het talent om op het juiste moment zijn mond te houden, wat de partijbonzen in Berlijn hem als partijtrouw aanrekenden.

Van Hoogstraten: "De partijtrouw is in Israël niet zo groot. Het wordt dan ook heel spannend of Netanyahu op genoeg steun uit het parlement kan rekenen."

Weblink bron “Israël heeft een nieuwe regering” (woensdag 6 mei 2015, 21:44), NOS

Of zij ook daadwerkelijk bereid zijn een tegenkandidaat te steunen boven Biden is twijfelachtig. Ze zijn vaak uitgekozen vanwege hun partijtrouw en loyaliteit aan Biden en willen hun reputatie niet verspelen. Alleen als Biden de eer aan zichzelf houdt, zullen zij op zoek gaan naar een alternatief.

Weblink bron “Democraten kunnen nog van Biden af, maar hebben dan wel zijn hulp nodig” (zaterdag 20 juli, 19:04), NOS


antifa

afkorting van samenstelling van anti zn en fascist zn

linkse beweging die strijdt tegen het fascisme

Bij het protest bij het Duitse bruinkooldorp Lützerath is aan het begin van de middag een cameraploeg van omroep PowNed belaagd door een groep activisten met een vlag van de extreem-linkse Antifa. Omroepvoorzitter Dominique Weesie zegt dat de omroep er aangifte van doet.

Weblink bron “Cameraploeg PowNed belaagd bij protest in Lützerath” (zaterdag 14 januari 2023, 20:34), NOS


E.K.

(afkorting) van Eerste Kamer, geschreven met punten en hoofdletters volgens spellingregel 17.A

raad van 75 leden gekozen door Provinciale Staten die samen met de direct gekozen Tweede Kamer de Staten-Generaal of het parlement vormen

De E.K. vergadert hier 12 nov. over.


coronacriticus

samenstelling van corona zn en criticus zn

persoon die het niet eens is met het te strenge overheidsbeleid tijdens de coronapandemie

'Al die mensen die de afgelopen weken coronadagboeken hebben geschreven, coronaregels opgevolgd, coronatalkshows gekeken, coronagesprekken gevoerd en tegen coronacritici hebben staan schreeuwen.

Juli Zeh
 “Onder buren” (2021), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

In Tanzania is grote bezorgdheid ontstaan omdat president John Magufuli al elf dagen niet meer in het openbaar is gezien. De 61-jarige president is volgens oppositiebronnen met spoed opgenomen in het ziekenhuis, nadat hij besmet raakte met het coronavirus. Sommige Afrikaanse media beweren dat zijn situatie kritiek is. Magufuli is een fervent coronacriticus: hij ontkent het bestaan van het virus niet, maar hij vindt alle ophef rond het aantal besmettingen en opnames maar overdreven.

Weblink bron
Sebastiaan Quekel
 “President Tanzania die corona maar overdreven vindt, 'krijgt hartstilstand door virus’” (11-03-2021), Tubantia

persoon die het niet eens is met het te slappe overheidsbeleid tijdens de coronapandemie


coronademonstratie

samenstelling van corona zn en demonstratie zn

protestmars of betoging tegen het coronabeleid van de regering tijdens de coronapandemie

De man bekende dat hij de flyers had meegenomen bij een eerdere coronademonstratie en dat hij ze vervolgens in de buurt van het Museumplein opplakte. De vrouw verklaarde dat zij beelden van de flyers maakte. Ze is eerder veroordeeld voor het filmen van de man die met een brandende fakkel bij het huis van minister Kaag stond.

Weblink bron “Werkstraf voor plakken foto's Rutte en ministers op schietschijf” (maandag 16 januari 2023, 17:54), NOS

"Als ik zie dat ze ID's controleren, loop ik even om." Marcel Roozeboom (58) is ondernemer en begon drie jaar geleden met demonstreren. "Vanwege de rare coronamaatregelen, ik wilde mijn stem laten horen." Roozeboom liep in meer dan vijftig demonstraties mee en fotografeert dan ook. Hij was niet alleen bij coronademonstraties, maar ook bij klimaatacties, woonprotesten en antiracisme-demonstraties.

Weblink bron “Meer kritiek op controles bij demonstraties: 'de politie moet faciliteren'” (donderdag 1 juni 2023, 14:18), NOS


coronafeest

coronafeesten (plural)
coronafeestje (diminutive singular)
coronafeestjes (diminutive plural)

feest tijdens de coronapandemie waarbij men zich niet houdt aan de afstandsregels

Bovendien gaat het hier om een illegaal coronafeestje.

Weblink bron “Coronafeest is opname videoclip Famke Louise” (vrijdag 15 januari 2021, 11:23), NOS


coronakritisch

samenstelling van corona zn en kritisch zn

met veel kritiek op het beleid tijdens de coronapandemie

'Deel nu net een sjekkie met een coronakritische, wiettelende AfD-stemmer.

Mona Keijzer keert voorlopig niet terug in de Tweede Kamer. Ondanks aanmoedigingen uit coronakritische hoek laat ze de vrijgekomen zetel voor ‘nu’ voorbijgaan om buiten het parlement ‘onafhankelijk’ aan het coronadebat deel te nemen.

Weblink bron “Keijzer keert nu niet terug in de Tweede Kamer: ‘Wel een actieve, onafhankelijke rol in coronadebat’” (10-01-2022), Tubantia


corona-ontkenner

samenstelling van corona zn en ontkenner zn

persoon die de ernst van de coronapandemie ontkent

Voor Robert zijn rechtse mensen vooral klimaat- en coronaontkenners.


burgerforum

burgerfora (plural)
burgerforums (plural)

een representatieve groep burgers die bij elkaar komt om advies te geven over beleidsplannen


bedrijfslevenbeleid

samenstelling van bedrijfsleven zn en beleid zn

plan van aanpak van de overheid dat betrekking heeft op de particuliere bedrijven

Het is belangrijk te blijven werken aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Enkele instrumenten die het kabinet daarvoor inzet, zijn minder regels, lagere lasten en extra geld voor innovatie via Invest-NL. In algemene zin moet het bedrijfslevenbeleid veel voorspelbaarder worden.

Weblink bron “Lees hier de volledige troonrede” (17-09-2024), Tubantia


hondenfluit

samenstelling van hond zn en fluit zn met het invoegsel -en-

[2] Vertaald uit VS Engels dog whistle, gepopulariseerd in Nederland vanaf 2017.

hondenfluiten (plural)
hondenfluitje (diminutive singular)
hondenfluitjes (diminutive plural)

een bedekte toespeling, veelal met een negatieve lading over buitenstaanders, die alleen of vooral door ingewijden wordt begrepen

Maar Yesilgöz hield vol dat er sprake was van een zogenoemd hondenfluitje: een op het oog onschuldig symbool of een formulering waarvan de goede verstaander precies weet welke haatboodschap ermee wordt bedoeld. Ook lang voor het uitbreken van de oorlog in Gaza, als minister van Justitie en Veiligheid, wees ze op het gevaar van antisemitische "hondenfluitjes".

Weblink bron “Palestijnse watermeloen leidt tot ophef in Tweede Kamer, dit is wat het betekent” (21-9-2024), NOS

Zonder ze expliciet bij naam te noemen verwees Yeşilgöz naar Kamerleden van Forum voor Democratie. "Parlementariërs hebben hun hondenfluitjes ingeruild voor een heus blaasorkest", zei de minister. Het woord hondenfluitje verwijst naar het in verdekte termen aanwakkeren van Jodenhaat.

Weblink bron “Yeşilgöz waarschuwt voor antisemitisme: schaamte is er zelfs niet meer” (maandag 31 oktober 2022, 09:29), NOS

Van den Bergh hoorde gisteravond ook een ander verhaal, dat een specifieker publiek aanspreekt. "Er zaten een aantal signaalwoorden in, dogwhistles of hondenfluitjes. Dat zijn woorden die voor de goede verstaander heel duidelijk maken wat het programma van Baudet is."

Weblink bron “De uil van Minerva en oikofobie; wat zei Baudet nou eigenlijk?” (donderdag 21 maart 2019, 20:23), NOS


canapépolitiek

geen meervoud, samenstelling van canapé zn en politiek zn

politiek van heimelijk overleg, tête-à-tête, met veel loven en bieden


ontideologisering

afleiding van ideologisering met het voorvoegsel ont-

verschijnsel dat men het handelen minder laat leiden door een wijsgerig systeem

Na de grote oorlogen van de twintigste eeuw had een verlichtingsfase geleid tot een verregaande ontideologisering van de maatschappij.

Juli Zeh
 “Corps delcti” (2009), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789041417480


autonomist

afleiding van autonomisme met het achtervoegsel -ist

aanhanger van een radicaal-links streven naar de opbouw van een alternatieve orde buiten de reguliere, kapitalistische orde om


degrowth

een politieke en milieubeweging met anti-consumentistische en anti-kapitalistische ideeën


staatscomité

samenstelling van staat zn en comité zn met het invoegsel -s-

staatscomités (plural)
staatscomiteetje (diminutive singular)
staatscomiteetjes (diminutive plural)

door de staat aangestelde groep mensen die belast is met een bepaalde opdracht

Op het ogenblik van de explosie waren 37 reddingswerkers en 6 à 7 mijnwerkers aan het werk in de getroffen zone, bericht Interfax dat een bron bij het staatscomité voor de arbeidsbescherming citeert. De Zasiadko-mijn in Donetsk is een van de grootste en de gevaarlijkste van het land. Vijf zware ongevallen eisten de voorbije jaren ruim 230 levens. Op 18 november vonden 101 kompels de dood bij een ondergrondse explosie. Dat was de zwaarste mijnramp in deze voormalige Sovjetrepubliek. Zaterdag moesten na een nieuwe ontploffing 47 mijnwerkers gehospitaliseerd worden. (GEL)

Weblink bron “Minstens 4 doden bij nieuwe explosie in Zasiadko-mijn in Oekraïne” (Zondag 2 december 2007 om 00:00), De Standaard


verkiezingscomité

samenstelling van verkiezing zn en comité zn met het invoegsel -s-

verkiezingscomités (plural)
verkiezingscomiteetje (diminutive singular)
verkiezingscomiteetjes (diminutive plural)

organisatie die verkiezingen organiseert en controleert

Jammeh verloor op 1 december de presidentsverkiezingen van oppositieleider Barrow. Maar de zittende president accepteerde de uitslag niet. Er zou door het verkiezingscomité zijn gefraudeerd en daarom deden militairen een inval in het kantoor van het comité.

Weblink bron “Gambiaanse president houdt voet bij stuk en weigert op te stappen” (21-12-2016), Tubantia

UpdateDe wereldvoetbalbond FIFA heeft dinsdag een ingelaste persconferentie aangekondigd op het hoofdkwartier in Zürich. De persconferentie zou in eerste instantie om 18.00 uur beginnen, maar werd rond die tijd naar 18.45 uur uitgesteld. De mondiale federatie maakte niet bekend wat het onderwerp is en wie de pers zullen toespreken. Eén van de aanwezigen meldde echter dat naambordjes klaar staan van voorzitter Sepp Blatter, diens perschef Walter De Gregorio en Domenico Scala, die voorzitter was van het verkiezingscomité. De FIFA is sinds vorige week in de ban van een nieuw omkoopschandaal.

Weblink bron “FIFA belegt persconferentie in Zürich” (02-06-2015), Tubantia