varken

van Middelnederlands varken en Oudnederlands farkin; een verkleinwoord op -kin van een Germaanse wortel *farha-, in de betekenis van ‘hoefdier’ voor het eerst aangetroffen in 1155
Verwant aan Latijn porcus «tam varken», Middeliers orc en Pruisisch prastian «big». Gaat terug op Indo-Europees *porḱo-s «big» mogelijk verwant aan een wortel *perḱ- die woelen, openkrabben betekent.

Zo dom als het achtereind van een varken

De een scheert schapen, de ander varkens

Het varken is door de buik gestoken

Het probleem is op krachtdadige wijze verholpen/ Het is doorgestoken kaart, van te voren opgezet spel

Veel varkens maken de spoeling dun

Als iets met velen wordt gedeeld, blijft er voor elk afzonderlijk weinig over

vark

een tam zwijn, gehouden voor zijn vet en vlees

varkens (plural)
varkentje (diminutive singular)
varkentjes (diminutive plural)

twaalfde dier in de twaalfjarige cyclus van de Chinese dierenriem


sterrenbeeld

samenstelling van ster en beeld met het invoegsel -en-

sterrenbeelden (plural)
sterrenbeeldje (diminutive singular)
sterrenbeeldjes (diminutive plural)

een teken dat deel uitmaakt van de dierenriem


paard

In de betekenis van ‘tam hoefdier met manen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1266.

Middelnederlands pāert, perert, ontleend aan Laatlatijn paraverēdus ‘postpaard op zijlijnen, wisselpaard’, samengesmolten uit Oudgrieks pára ‘bij, extra’ en Gallisch verēdus ‘(post)paard’ (vgl. Welsh gorwydd ‘ros’), leenvertaling naar het voorbeeld van Oudgrieks párippos ‘postpaard’ (uit pára- en híppos ‘paard’). Evenzo ontleend zijn Nederduits Peerd en Duits Pferd.

een dood paard aan een boom (vast)binden

een gegeven paard in de bek kijken

niet dankbaar, maar kritisch zijn over cadeaus of koopjes

een oud paard van stal halen

wat men vroeger al eens heeft laten horen nog eens ten beste geven

het beste paard van stal

de in stilte meest gewaardeerde persoon in een gezelschap

iemand te paard helpen

iemand helpen om een goede baan te krijgen

man en paard noemen

eerlijk zeggen wat er niet goed is en door wie dat komt

over het paard getild

te zeer geprezen zijn zodat men verwaand is

sterk als een paard

met grote spierkracht, oersterk, ijzersterk

trekken aan een dood paard

zich inspannen voor een hopeloze zaak die alleen maar energie kost en uiteindelijk niets oplevert

een schurftig paard vreest de roskam

iemand die aan iets schuldig is, heeft liever niet dat datgene onderzocht wordt

het beste paard struikelt (ook) wel eens

het beste paard van stal wordt overgeslagen.

grappige uitspraak wanneer iemand overgeslagen wordt

het hinkende paard komt achteraan

wanneer het werk is gedaan komt de rekening ofwel: na mooie dingen komen vaak de minder fijne dingen

het oog van de meester maakt het paard vet

het werk gebeurt beter als de baas toezicht houdt

je kan een paard naar het water brengen, maar je kan het niet laten drinken

iemand doet enkel dingen dat hij zelf wil

je moet een gegeven paard niet in de mond/bek kijken

je moet niet te kritisch zijn over cadeaus, of koopjes

jong te paard, oud te voet

als je in je jeugd erg wordt verwend, krijg je het later erg moeilijk

men moet een paard de rug niet stuk rijden

men moet niet te veel eisen van een ander

paarden die haver verdienen krijgen ze niet

de mensen die het hardste werken, krijgen het minste geld

vertrouwen komt te voet en gaat/vertrekt te paard

door een enkele stommiteit kan men vertrouwen of een reputatie die men jarenlang heeft opgebouwd in een keer teniet doen.

waar het paard aangebonden is, moet het vreten

men moet zich naar de omstandigheden schikken

馬

うま ⁽ʲᵃ⁾, ウマ ⁽ʲᵃ⁾, uma

paarden (plural)
paardje (diminutive singular)
paardjes (diminutive plural)

een van de tekens van de Chinese dierenriem


huis

erfwoord, via Middelnederlands huus van Oudnederlands hus, in de betekenis van ‘woning’ aangetroffen vanaf 893

als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel

Dat is niet om over naar huis te schrijven.

Wat het huis verliest, brengt het weer terug.

Een gouden dak op het huis hebben

wonen in een huis dat gebouwd is met geleend geld

In een glazen huis wonen

een persoon wier handelen veel kritiek kan krijgen omdat deze openbaar te volgen is

In het huis van de gehangene spreekt men niet van de strop

Met de deur in huis vallen

meteen ter zake komen / onmiddellijk over datgene beginnen waarvoor men kwam zonder

Zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen.

door te sparen krijg je uiteindelijk een grote som geld

huizen (plural)
huisje (diminutive singular)
huisjes (diminutive plural)

elk van de twaalf sectoren van een horoscoop die te maken hebben met verschillende levensgebieden

Het eerste huis van de horoscoop vertelt je meer over iemands fysieke verschijning


astrologie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘sterrenkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1285

Afkomstig van het vroeg Latijnse woord astrologia, afgeleid van het Griekse ἀστρολογία, 'beschouwen van de sterren'

met het voorvoegsel astro- met het achtervoegsel -logie

astrologia

de leer die gebeurtenissen aan het hemelgewelf in verband brengt met gebeurtenissen op aarde

Hij volgt een studie over astrologie, zijn grootste hobby.


astrologie

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord astrolog met het achtervoegsel -ie

astrologie, sterrenwichelarij; een pseudowetenschap


sterrenwichelarij

samenstelling van ster en wichelarij met het invoegsel -en-

het geloof dat er verband bestaat tussen gebeurtenissen op aarde en de stand van de hemellichamen

Astrologen vinden het woord sterrenwichelarij vaak een denigrerende benaming.


aspect

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aanzicht, uitzicht in de toekomst, verschijningsvorm’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1842

aspecten (plural)
aspectje (diminutive singular)
aspectjes (diminutive plural)

relatieve positie van hemellichamen zoals ze voor een waarnemer op aarde verschijnen; de hoekrelatie tussen punten in een horoscoop

Venus en Mars maken een gunstig aspect van 120 graden in mijn geboortehoroscoop.

Mercurius maakt in deze horoscoop de meeste aspecten met andere planeten.


Skorpion

Ontleend aan het Duitse zelfstandige naamwoord Skorpion zn ← Middelhoogduits: schorpiōn zn , scorpe zn , schorpe zn ← Oudhoogduits: scorpio zn , scorpo zn (9e eeuw) ← Latijn: scorpio zn (tweede naamval van scorpiōnis zn ) ← Oudgrieks: σκορπίων zn ('skorpíōn'), σκορπίος zn ('skorpíos')

Duits: Skorpion zn , m
Engels: Scorpio zn

teken van de dierenriem Schorpioen (23 oktober tot 21 november)


vis

Vissen; teken van de dierenriem van ca. 19 februari tot ca. 21 maart


astrolog

Afgeleid van het Griekse woord ἀστρολόγος.

Astrolog není hvězdář.


Leeuw

leenvertaling van Latijn Leo, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Löwe

teken van de dierenriem van 23 juli tot 23 augustus

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 juli tot ca. 23 augustus


Leeuw

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Leeuw staat


Steenbok

leenvertaling van Latijn Capricornus, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Steinbock

teken van de dierenriem van 22 december tot 20 januari

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 december tot ca. 20 januari


Steenbok

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Steenbok staat


Boogschutter

leenvertaling van Latijn Sagittarius, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Boogskutter

teken van de dierenriem van 22 november tot 22 december

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 november tot ca. 22 december


Boogschutter

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Boogschutter staat


Schorpioen

leenvertaling van Latijn Scorpius, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Skorpion

teken van de dierenriem van 23 oktober tot 22 november

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 oktober tot ca. 22 november


Schorpioen

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Schorpioen staat


Maagd

leenvertaling van Latijn Virgo, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Jungfrau

teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 23 augustus tot ca. 23 september


Maagd

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Maagd staat


Ram

leenvertaling van Latijn Aries, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Widder

teken van de dierenriem van 21 maart tot 20 april

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 maart tot ca. 20 april


Ram

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Ram staat


Weegschaal

leenvertaling van Latijn Libra, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Waage

teken van de dierenriem van 23 september to 23 oktober

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 september to ca. 23 oktober


Weegschaal

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Weegschaal staat


Kreeft

leenvertaling van Latijn Cancer, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Krebs

teken van de dierenriem van 21 juni tot 23 juli

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 juni tot ca. 23 juli


Kreeft

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Kreeft staat


Stier

leenvertaling van Latijn Taurus, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 20 april tot ca. 21 mei


Stier

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Stier staat


Tweelingen

leenvertaling van Latijn Gemini, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Zwillinge

teken van de dierenriem, traditioneel behorend bij geboortedata van ongeveer 21 mei tot 21 juni

teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 21 mei tot 21 juni

Soms staat de raad die de ene dag aan Tweelingen werd toebedacht, een paar dagen later bij Ram.

Weblink bron
Margriet van der Heijden
 “Sterren zeggen nóóit dat je een vrek bent” (8 januari 2011) op nrc.nl


Vissen

leenvertaling van Latijn Pisces, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Fische

teken van de dierenriem, traditioneel behorend bij geboortedata van ongeveer 19 februari tot 21 maart

teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 19 februari tot 21 maart

Ah, een Maagd. Dan ben je het tegenoverstelde van mij, mijn sterrenbeeld is Vissen. Ik ben een echt waterteken, dat kan vermoeiend zijn tegenover aarde.

Weblink bron
Erykah Badu geciteerd door Amanda Kuyper
 “Het liedje leeft in de muziek” (8 augustus 2007) op nrc.nl


Waterman

leenvertaling van Latijn Aquarius, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Wassermann

teken van de dierenriem van 20 januari tot 19 februari

Watermans (possessive)
[3]: Watermannen (plural)
[3]: Watermannetje (diminutive singular)
[3]: Watermannetjes (diminutive possessive)
[3,4]: Watermannetjes (diminutive plural)

teken van de dierenriem waar de Zon in staat, van ca. 20 januari tot ca. 19 februari

Hij analyseert: „Rutte heeft als sterrenbeeld Waterman, dus een teamplayer.

Weblink bron
Rinskje Koelewijn & Jannetje Koelewijn
 “In de Haagsche Pot” (16 oktober 2010) op nrc.nl


Waterman

iemand die is geboren in de periode waarin de zon in het sterrenbeeld Waterman staat

„Dit was geen goede match. Zij was een Waterman, hij een Stier. Die twee gaan totaal niet samen.”

Weblink bron
Jonas Kooyman
 “Waarom astrologie zo populair is onder hoogopgeleide Randstedelingen” (13 februari 2020) op nrc.nl


stjerne

Afkomstig van het Oudnoorse zelfstandige naamwoord stjarna


Fisch

der Fisch (nominative singular)
die Fische (nominative plural)
des Fisches (genitive singular)
des Fischs (genitive singular)
der Fische (genitive plural)
dem Fisch (dative singular)
den Fischen (dative plural)
den Fisch (accusative singular)
die Fische (accusative plural)

iemand die geboren is onder het astrologische teken van de Vissen


Fisch

Ontleend aan het Duitse woord Fisch zn ← Middelhoogduits: visch zn ← Oudhoogduits: fisc zn ← Middelnederduits: visch zn

Duits: Fische zn , m (Tierkreiszeichen)
Engels: Pisces zn (sign of the zodiac)

teken van de dierenriem Vissen (19 februari tot 20 maart)


waterslang

waterslangen (plural)
waterslangetje (diminutive singular)
waterslangetjes (diminutive plural)

sterrenbeeld aan de noordelijke en aan de zuidelijke hemel.


gesternte

In de betekenis van ‘alle sterren’ voor het eerst aangetroffen in 1376

afgeleid van ster met het omvoegsel ge- -te dat een verzameling aangeeft

onderlinge stand van bepaalde sterren op een bepaalde tijd, waarvan men de gebeurtenissen op aarde afhankelijk acht


astrologický

astrologisch; met betrekking tot astrologie


astrologický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord astrolog met het achtervoegsel -ický


Wedder

Eigennaam: Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Widder zn

Zelfstandig naamwoord: Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Wetter zn

[1]: Duits: Widder, m
[1]: Engels: Aries

teken van de dierenriem Ram (ca. 21 maart tot ca. 20 april)


horoscoop

via Frans horoscope of direct van middeleeuws Latijn horoscopus dat teruggaat op Oudgrieks ὡροσκόπος (hooroskópos) "iemand die kijkt naar tijden"; in de betekenis van ‘punt van ecliptica tijdens geboorte-uur, waaruit de toekomst blijkt’ voor het eerst aangetroffen in 1626

horoscopen (plural)
horoscoopje (diminutive singular)
horoscoopjes (diminutive plural)

voorstelling van het hemelgewelf, gezien vanuit een specifieke plaats op aarde op een welbepaald moment

Het maken van een horoscoop is belangrijk in de astrologie.

„Wim, ik ga jouw horoscoop laten trekken!”, zegt Thea tegen Wim Burger (63), haar ex-man en de vader van Sandra, die op het punt staat om naar huis te gaan.

Weblink bron
Denise Retera
 “‘Ik was bang dat ze een coronababy zou worden, mensenschuw’” (27 juli 2021) op nrc.nl

analyses als karakterbeschrijvingen of toekomstvoorspellingen, gemaakt op basis van de voorstelling van het hemelgewelf op een bepaalde plaats en tijd

Linde ziet in de tijdschriften bij koffiehuis Venera steeds horoscopen die ze uitknipt voor haar Engelse les. Ze laat de vrouwen, ingedeeld naar sterrenbeeld, elkaar hun horoscoop voorlezen en uitleggen.

Weblink bron
Lize Geurts
 “Vrijwilliger in Srebrenica: ‘Als er maar één getraumatiseerde bewoner weer zou gaan lachen’” (8 juli 2020) op nrc.nl


descendant

sterrenbeeld in de dierenriem dat op het tijdstip van de geboorte achter de horizon verdwijnt


ascendant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘teken van dierenriem dat op het moment van de geboorte boven de horizon komt’ voor het eerst aangetroffen in 1557

het teken van de dierenriem dat op het moment van een geboorte aan de oostelijke horizon staat: het rijzende teken


descendent

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘nakomeling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1580

teken van de dierenriem dat achter de horizon verdwijnt op het tijdstip van geboorte


Ox

Afkomstig van het Duitse woord Ochse zn , dat van het Middelhoogduitse woord ohse zn en dat weer van het Oudhoogduitse woord ohso zn komt

Duits: Stier zn , m (Sternzeichen)
Engels: Taurus zn (sign of the zodiac)


teken voor de asteroïde en dwergplaneet (1) Ceres


teken voor de asteroïde en centaur (2) Chiron


Zwillinge

/ˈt͡svɪlɪŋə/


Widder

Ontleent aan het Duitse zelfstandige naamwoord Widder zn


Wassermann

Samenstelling van Wasser zn "water" en Mann zn "man" , ontleent aan het Duitse zelfstandige naamwoord Wassermann zn

Duits: Wassermann zn , m
Engels: Aquarius zn

teken van de dierenriem Waterman (20 januari tot 18 februari)


Schteebock

Samenstelling van Schtee zn "steen" en Bock zn "bok" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Steinbock zn

Duits: Steinbock zn , m
Engels: Capricorn zn

teken van de dierenriem Steenbok (22 december tot 19 januari)


Schtier

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Stier zn

teken van de dierenriem Stier (20 april tot 20 mei)


Zwilling

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Zwilling zn ← Middelhoogduits: zwinlein zn ← Latijn: geminus zn

Duits: Zwilling zn , m
Engels: Gemini zn

teken van de dierenriem Tweelingen (21 mei tot 21 juni)


Grebs

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Krebs zn ← Middelhoogduits: Krebs zn , krebeʒ zn , krebeʒe zn , krebʒ zn , krebʒe zn ← Oudhoogduits: krebiʒ zn (9e eeuw), krebiʒʒo zn (8e eeuw) ← Middelnederduits: krēft zn , krēvet zn

teken van de dierenriem Kreeft (21 juni tot 22 juli)


Blummefraa

Samenstelling van Blumm zn "bloem" en Fraa zn "vrouw" met het invoegsel -e-

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Blumenfrau zn

[1]: Duits: Jungfrau, m
[1]: Engels: Virgo

teken van de dierenriem Maagd (23 augustus tot 22 september)


Yungfraa

Samenstelling van yung bn "jong" en Fraa zn "vrouw"

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Jungfrau zn ← Middelhoogduits: juncvrouwe zn , juncvrowe zn , juncvrou zn (Nederlands: "juffrouw of jonge ongehuwde jonkvrouw", later algemeen "jong, seksueel ongerept meisje", ook synoniem gebruikt voor maget zn (" maagd zn ") ← Oudhoogduits: jungfrouwa zn (om 1000)


Yungfrau

Samenstelling van yung bn "jong" en Frau zn "vrouw"


Leeb

Eigennaam en zelfstandig naamwoord [A]: Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Löwe zn ← Middelhoogduits: lewe zn , leb zn , lebe zn , lew zn , leowe zn , leu zn ← Oudhoogduits: lewo zn , lēo zn (8e eeuw) ← Latijn: leō zn ← Oudgrieks: λέον zn ('léōn'; "leeuw")

Zelfstandig naamwoord [B]: Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Laib zn ← Middelhoogduits: leip zn ← Oudhoogduits: hleib zn , leib zn (8e eeuw)

teken van de dierenriem Leeuw (23 juli tot 22 augustus)


Wog

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Waage zn ← Middelhoogduits: wāge zn ← Oudhoogduits: wāga zn (8e eeuw) ← Middelnederduits: wāge zn

teken van de dierenriem Weegschaal (23 september to 22 oktober)


Schitz

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Schütze zn ← Middelhoogduits: schütze zn ← Oudhoogduits: scuzzo zn (11de eeuw) ← Middelnederduits: schütte zn

Duits: Schütze zn , m
Engels: Sagittarius zn

teken van de dierenriem Boogschutter (22 november tot 21 december)


teken voor de dwergplaneet Pluto, gebruikt door de Hamburgse school


teken voor de dwergplaneet Pluto, gebruikt in Duitsland en Denemarken


teken voor de dwergplaneet Pluto, gebruikt in Frankrijk, Spanje, Italië en Duitsland


Wagenmenner

leenvertaling van Latijn Auriga, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E


ascendent

teken van de dierenriem dat bij de geboorte boven de horizon verschijnt