schaafmachine

samenstelling van schaaf ww en machine zn

apparaat waarin met een harde scherpe rand een dun laagje van stug en ruw materiaal verwijderd

Al tien jaar bewerkt hij hout en zijn wens is vaste medewerker bij de schaafmachine te worden. “Dat hout komt er zo mooi bewerkt uit.”

Weblink bron
Margot Poll & Yaël Vinckx
 “'Werken is vooral leren om op tijd te komen'” (23 oktober 1995) op nrc.nl

Een stikkende angst neep hem plots de keel dicht: als vader es [sic!] een ongeluk gehad had? Met z'n hand tegen die huilende cirkelzaag gekomen was of tegen de snorrende boor of die brommende schaafmachine, die zo gemeen knerpen kon over het saamgeplette hout….

A.M. de Jong
 “Merijntje Gijzen's jeugd: Onnozele kinderen. Deel 3.”, 3e druk (1927), Em. Querido's Uitgeverij, Amsterdam, p. 42


grader

rijdende machine die kleine oneffenheden in een terrein vlak maakt

Bij de aanleg van de weg, eind jaren vijftig zijn graders gebruikt, grote machines die met een zwaar blad het bovenste deel van de aarde afschraapten.

Weblink bron
Ronald Schop
 “Slapen onder de sterrenhemel” (6 januari 2000) op nrc.nl

Bij de detailontwatering kunnen verschillende fasen worden onderscheiden: (…) d. van greppelgraven in handwerk (in de eerste jaren van de NOP, ± 250 manuren per km) via het ploegen met de greppelploeg en daarop aansluitend egaliseren met bulldozer of grader (…)

Koos Snip
 Werken aan Oostelijk Flevoland?, Nederlandschen Bond van Arbeiders in het Landbouw-, Tuinbouw- en Zuivelbedrijf in: Vereenigt u, jrg. 50 nr. 3 (6 februari 1960), p. 5 kol. 2


overbrenging

afgeleid van overbrengen ww met het achtervoegsel -ing

ˈovərˌbrɛŋɪŋ

constructie waarmee de beweging van een aandrijvend onderdeel wordt overgebracht naar een aangedreven onderdeel, zodat de gewenste richting, snelheid en kracht van de beweging van dit aangedreven onderdeel zo efficiënt mogelijk bereikt wordt

Aan het onderachtereind van de bierfiets moet de rotatie van de lange as, die je een cardanas zou willen noemen als het mocht maar het mag niet, worden overgebracht op de twee halve assen van de wielen. Die staan er precies dwars op. Zo’n haakse overbrenging met behulp van tandwielen is technisch lastig en je kunt van bierfietsbouwers niet verwachten dat ze die zelf ontwikkelen.

Weblink bron
Karel Knip
 “Die bierfiets is niet vooruit te branden” (30 mei 2015) op nrc.nl

Een elektromotor heeft een rendement van zo’n 80 à 90 procent, maar als je bij de wielen ging meten, haalden we dat rendement bij lange na niet.” Dat kwam, zo bleek, omdat er in de overbrenging nogal wat aandrijfenergie verloren ging.

Weblink bron
Warna Oosterbaan
 “Weer een wiel uitgevonden” (31 oktober 2009) op nrc.nl


ribbon

Van Middelengels riban, Angelsaksisch rubain, Oudfrans riban (wat op zijn beurt mogelijk van Germaanse herkomst is; vgl. Middelnederlands ringhband).


voorbumper

beschermende stootstang aan de voorkant van een auto

Wat ook helpt zijn de camera’s en sensoren in de voorbumper. Daarmee scant de Ghost de weg en wordt het comfort nog verder verhoogd.

Weblink bron
Erik Kouwenhoven
 “Nieuwe Rolls-Royce Ghost was té stil en dus werd dit geluid toegevoegd” (05-09-2020), Tubantia

Een automobilist die op dat moment overstak moest vol in de remmen en zag zijn voorbumper van zijn auto afgereden worden. Een aanrijding die een fractie later tot dodelijk gevolgen had kunnen leiden, aldus de rechter.

Weblink bron
Jasper Piersma
 “Drie jaar cel na levensgevaarlijke vlucht voor politie” (10 augustus 2017), Het Parool


constructietekening

samenstelling van constructie zn en tekening zn

weergave op papier of scherm die aangeeft hoe een apparaat in elkaar zit en wat de maten en materialen van de onderdelen zijn

Als je een constructietekening van een vliegtuig zoekt, tik je bij een zoekmachine al gauw ‘constructietekening vliegtuig’ in. Maar als je eens in een willekeurige constructietekening kijkt, dan zie je dat het woord ‘constructietekening’ zelf nooit op de tekening staat.

Weblink bron
Laura Wismans
 “'Denk als een document'” (9 februari 2013) op nrc.nl

Hij zou nu binnenkort op het vliegtuig naar Pakistan stappen en had een koffer met constructietekeningen van centrifuges bij zich.

Weblink bron
S. geciteerd door Karel Knip & Jaco Alberts
 “Een Alkmaarse ingenieur en de Pakistaanse bom” (4 juli 2005) op nrc.nl


foutgebied

samenstelling van fout zn en gebied zn
**[1] leenvertaling van Engels foul territory
**[2] leenvertaling van Engels fault area

afgebakend deel van een apparaat, installatie of computerprogramma waarbinnen iets niet goed werkt

Een geïsoleerd foutgebied van een systeem is dat deel van het systeem, waarbinnen fouten van elkaar afhankelijk mogen zijn, maar waarvan de goede werking niet beïnvloed wordt door fouten in andere geïsoleerde foutgebieden.

Weblink bron
M.H.J.M. Aggenbach
 “Ontwerp van een (4,2)-decoder/coder voor een digitale telefooncentrale volgens het '(4,2)-concept'” (1988), Technische Universiteit Eindhoven, afstudeerscriptie, p. 11


regenband

een band met een profiel dat geschikt is om te rijden op een natte weg

Livio Loi verraste met zijn zege in de Moto3. Kort voor de race regende het en anders dan de meeste coureurs koos de Belg (RW Racing, Honda) niet voor regenbanden, maar voor slicks. En die keuze pakte goed uit. De Brit Danny Kent (Leopard Racing, Honda) werd 21ste, maar blijft leiden in het klassement.

Weblink bron “Márquez wint spannende GP van Indianapolis” (09-08-2015), NOS

De wagens stonden op intermediates, maar al snel moesten de regenbanden omgelegd worden. Aquaplaning lag desondanks op de loer en na negen ronden besloot de jury de race stil te leggen en de bui uit te zitten. Na 52 minuten volgde eindelijk een herstart achter de safetycar.

Weblink bron “Alonso wint tombola van Maleisië” (25-03-2012), NOS


motorvermogen

samenstelling van motor zn en vermogen zn

de maximale hoeveelheid mechanische energie die een motor per tijdseenheid kan leveren

Red Bull Racing wordt in Monaco als favoriet gezien voor de zege zondag. Het motorvermogen speelt op het bochtige stratencircuit, waar inhalen een lastige zaak is, een minder voorname rol.

Weblink bron “Verstappen en Ricciardo onderstrepen favorietenrol in Monaco” (24-05-2018), NOS

In september meldde de NOS dat veel kustvissers frauderen met hun motorvermogen.

Weblink bron
Thomas Spekschoor
 “Garnalenvissers veel te actief in Wadden- en Noordzee, overheid deed niets” (15-02-2020), NOS


ventilatiesysteem

samenstelling van ventilatie zn en systeem zn

ventilating circuit

stelsel van apparaten dat zorgt voor de luchtverversing

De onderzoekers schrijven in hun tussenrapport niet over hoe Sala vergiftigd kan zijn. Wel sommen ze een aantal mogelijke oorzaken op. Zoals een slecht afgesloten cabine of een lek in het ventilatiesysteem, dat ertoe kan leiden dat het kleur- en reukloze gas in de cockpit komt.

Weblink bron “Crash vliegtuig voetballer Sala komt mogelijk door koolmonoxide” (14-08-2019), NOS

De ruim negenhonderd varkens die vorige week dood gevonden werden in Winterswijk zijn gestikt doordat het ventilatiesysteem in de stal was uitgevallen.

Weblink bron “900 varkens Winterswijk inderdaad door verstikking omgekomen” (25-06-2019), NOS


zescilindermotor

samenstelling van zes en cilinder zn en motor

zescilindermotoren (plural)
zescilindermotors (plural)

Van de BMW 3 Serie zijn in Nederland ruim 34.500 exemplaren verkocht; er is een ruim aanbod aan occasions uit deze periode. De goedkoopste 3 Series van deze generatie, sober uitgevoerd en met een kilometerstand van rond de 200.000, vind je vanaf zo’n 13.000 euro. De duurste exemplaren (jonge, rijk uitgeruste 3 Series met zescilindermotor) kosten rond de 70.000 euro.

Weblink bron “Tweedehands toppers” (30-06-2018), Tubantia

Dus BMW’s zitten al in mijn eerste herinneringen: ik kon als kind al de klank van een zescilindermotor herkennen, wist al vroeg hoe de deur van een BMW klinkt als hij dichtvalt en een motorfiets van BMW hoor ik al van ver aankomen.

Weblink bron
Roland Tameling
 “BMW-baas: ‘Ik kon als kind al de klank van een zescilindermotor herkennen’” (25-06-2020), Tubantia


sporveksel

Samenstelling van spor zn "spoor" en veksel zn "wissel, wisseling"

En sporveksel er en mekanisk innretning som er innebygget i skinnegangen, og er behjelpelig med at bringe rullende materiell fra ett spor til et annet.

Een wissel is een mechanisch apparaat dat in de spoorbaan is ingebouwd en die nuttig is om rollend materieel van de ene baan naar de andere te brengen.


warmtekracht

samenstelling van warmte zn en kracht zn

systeem waarbij men bij verbranding zowel gebruik maakt van de ontstane warmte als van de mechanische energie die ermee kan worden opgewekt

Voor warmtekracht is de daling nog opvallender. Vorig jaar was er nog een record van 16 miljoen certificaten in omloop. Daar blijven er eind dit jaar nog 5 miljoen van over.

Weblink bron
Wim Winckelmans
 “Schuld zonnepanelen smelt weg” (24/09/2018), De Standaard

Weblink bron “"Warmtekracht kan kerncentrales vervangen"” (5 februari 2018), De Morgen


warmte-krachtkoppeling

samenstellende samenstelling van warmte zn, kracht zn en koppeling zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.L

cogeneration

het gelijktijdig opwekken van warmte en kracht

gelijktijdig gebruik van energie voor verwarming en beweging, zodat er minder van verspild wordt

Onze huizen hebben nauwelijks nog energie van buiten nodig. Zonnepanelen op het dak, een warmte-krachtkoppeling en een accu in de bijkeuken zorgen voor een huis waar de elektriciteitsmeter zo goed als op nul kan staan. De energie die we te veel opwekken wordt gedeeld via internet.

Weblink bron
Rob Koster
 “Klimaatbeleid Nederland: dat gaat geld kosten, veel geld” (11-10-2017), NOS

„Ja, deze afkorting staat voor warmte-krachtkoppeling. Het was een installatie in een hal, die het hele fabriekscomplex van 1984 tot 2018 van warmte en elektriciteit heeft voorzien. Het bedrijf was op deze manier geheel zelfvoorzienend. Deze installatie werd aangedreven door een straalmotor van het merk Allison, het tegenwoordige Rolls Royce. Diezelfde motor zit ook in Herculesvliegtuigen. TenCate zocht daarvoor een goede bestemming.”

Weblink bron
Han Haveman
 “Straalmotor TenCate van 800 kilo krijgt tweede leven in het praktijkonderwijs” (04-06-2020), Tubantia


warmte-koudeopslag

samenstelling van warmte zn en koude zn en opslag

een methode om energie in de vorm van warmte of koude op te slaan in de bodem

Bij warmte-koudeopslag wordt warm water in de zomer via buizen onder de grond opgeslagen. Dit is veel minder diep dan bij aardwarmte, van een paar meter onder de grond tot zo'n 200 meter. In de winter is dat water dan nog warm genoeg om huizen mee te verwarmen. CE Delft verwacht dat 22 procent van de woningen in 2050 van warmte-koudeopslag gebruik maakt.

Weblink bron “Straks geen aardgas meer, maar wat dan wel?” (17-11-2016), NOS

Het duurzaam ontworpen gebouw maakt voor de energievoorziening gebruik van zonnepanelen en een warmte- en koudeopslag.

Weblink bron
Benny Koerhuis
 “Majestueuze opening paviljoen Park Hoge Veluwe” (14-05-2019), Tubantia


warmte-isolatie

samenstelling van warmte zn en isolatie zn

thermal insulation

een eigenschap van materialen en constructies om de overdracht van thermische energie (warmte) tussen...

een eigenschap van materialen en constructies om de overdracht van thermische energie (warmte) tussen twee zijden van het materiaal of de constructie tot een minimum te reduceren


vervoersmiddel

samenstelling van vervoer zn en middel zn met het invoegsel -s-

means of transport

iets waarmee men mensen en dingen kan transporteren

In Bangladesh kunnen veel mensen zich geen auto veroorloven, daarom is de bus een populair vervoersmiddel.

Weblink bron “Bengaalse studenten: 'Hoe meer ze slaan, hoe meer we terugvechten'” (06-08-2018), NOS

Na de fiets is de trein het meest duurzame vervoersmiddel. En ook het leukste, vindt Kirsten Sporen.

Weblink bron “Duurzaam weg: het Albanese platteland is populairder dan ooit” (03-08-2018), NOS


IT-afdeling

deel van een bedrijf of organisatie dat zich bezighoudt met de (elektronische) informatievoorziening en daarvoor benodigde computers en netwerken

Het tijdstip van de phishing actie is overigens opvallend, omdat er net afgelopen week een grootschalige test is gehouden, om studenten en personeelsleden beter bewust te maken van het fenomeen phishing. Door de IT-afdeling van Saxion werd daarvoor een groot aantal nep-phishing e-mailtjes rondgestuurd, om te bekijken wie er allemaal op zo’n link klinkt.

Weblink bron
Jeroen de Kleine
 “Internetcriminelen duiken in datalek bij Saxion; duizenden phishing mailtjes gaan rond” (02-11-2020), Tubantia


měřicí hlava

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord měřicí en het zelfstandige naamwoord hlava

meetkop; een speciale meetpen aan het snoer van een meetapparaat, die geschikt is, of instelbaar is, voor bepaalde metingen


vodič

geleider; een product gemaakt om stroom, warmte of geluid te geleiden


vodič

Afgeleid van het werkwoord vodit met het achtervoegsel -ič


PID regulátor

Samenstelling van de afkorting PID en het zelfstandige naamwoord regulátor

PID-regelaar; een van de meest voorkomende regelaars in de procesregeling


anodiseren

anodize

een oppervlaktebehandeling om metalen zoals aluminium en titanium te voorzien van een oxidelaag


komůrka

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord komora met het achtervoegsel -ka

verbrandingskamer; een ruimte in de cilinderkop waarin een lucht/brandstof mengsel wordt gecomprimeerd en tot ontbranding komt


bugru

grote kogel uit een kogellager, in gebruik als werpknikker bij knikkerspel


braseren

metalen door solderen aan elkaar vastmaken


brevetteren

Volgens Marc Stordiau staat Deme momenteel aan de spits van de vernieuwing in de baggerindustrie. Hij hoopt dat zijn bedrijf door het brevetteren van de innovatie de huidige voorsprong op andere baggergroepen kan vasthouden voor langere tijd.

Weblink bron
Pascal Sertyn
 “Deme moet investeren op twee fronten” (29/01/2005), De Standaard


blyfri

Samenstelling van bly zn "lood" en fri bn "vrij"

Søndag ettermiddag kommer Ranas første liter med blyfri bensin.

Zondagmiddag arriveert in Rana de eerste liter loodvrije benzine.


loodsolderen

samenstelling van lood zn en solderen ww

door lood te smelten en weer te laten stollen een vaste verbinding tussen metalen onderdelen maken

Bij loodsolderen wordt stearine of kaarsvet als vloeimiddel gebruikt.

Noviteiten : Parels in: Nederlands Dagblad , jrg. 31 nr. 6961 (16 augustus 1975), Stichting Nederlands Dagblad, Amersfoort, p. 16 (Variant 8) kol. 4


extruderen

extrude

een vormgevingstechniek waarbij een vervormbaar materiaal door een matrijs geperst wordt

Het vervaardigen van afgewerkte dekzeilen voor vrachtwagens, dashboardfolies in kleine hoeveelheden en het extruderen op kleine breedte van technische folies worden voortaan beschouwd als niet-kernactiviteiten of niet-voortgezette activiteiten.

Weblink bron
dgs
 “Sioen gaat activiteiten afstoten” (31/03/2010), De Standaard

De vestiging is gespecialiseerd in het extruderen van plastic voor industriële toepassingen.

Weblink bron
jta
 “Eaton wil vestiging in Gembloers sluiten” (06/02/2013), De Standaard


handslinger

ronddraaiende arm aan een toestel, waarmee de gebruiker het zelf in beweging kan zetten

Dit model, een houten kuip, gemonteerd op een draaibare as, is afgeleid van de karns uit de gewone boterbereiding. De handslinger is echter vervangen door een wiel waarop een aandrijfriem bevestigd kan worden voor mechanische aandrijving.

N.H.W. Verbeek
 Margarine in:
H.W. Lintsen (red.)
 Geschiedenis van de techniek in Nederland. De wording van een moderne samenleving 1800-1890. Deel I. Techniek en modernisering. Landbouw en voeding. (1992), Walburg Pers, Zutphen, ISBN 906011.808.1, p. 139

⧖ Met m'n zevende verjaardag kreeg ik een nieuw, een beter filmapparaat, weliswaar nog met een handslinger maar met een sterke electrische lamp.

Leonard de Vries
 “De jongens van de hobby club.” (1947), De Bezige Bij, Amsterdam, p. 41


kookvat

ton waarin vloeistof zo ver wordt verhit dat die gaat verdampen

Er zijn ook warmtepompen, vooral voor grootschalige toepassingen, die het principe van absorptie toepassen. Daarbij zorgt niet een compressor voor de druk, maar een kookvat, veelal gevuld met ammoniak.

Weblink bron
Rijkert Knoppers
 “Warmtepomp terug van weggeweest” (14 maart 1996) op nrc.nl


beschermkap

omhulling van een zaagblad of ander gevaarlijk onderdeel van een toestel die letsel voorkomt door te verhinderen dat dit onderdeel wordt aangeraakt wanneer het toestel werkt

Zo zou er een kraanvogel in de propeller zijn gekomen, en er daarna pas een beschermkap op de propeller zijn gezet.

Weblink bron
Thalia Verkade
 “Poetin vliegt met kraanvogels - en kwam er één in de propeller terecht?” (6 september 2012) op nrc.nl

Een bedrijf mag het dragen van een hoofddoek wel verbieden om andere redenen. Bijvoorbeeld als een hoofddoek gevaar kan opleveren voor de draagster omdat die met een bepaalde machine werkt. De hoofddoek zou ertussen kunnen komen en haar verstikken. In zulke gevallen moet het verbod wel proportioneel zijn; de belangen van de werknemer moeten worden afgezet tegen de gevolgen van het verbod. En er moet geen andere manier zijn om het doel te bereiken; bijvoorbeeld een beschermkap op de machine.

Weblink bron
Sheila Kamerman
 “Nederlandse moslima's mogen meer” (10 maart 2011) op nrc.nl


afschermkap

ondoordringbaar vlak of omhulsel waarmee een toestel van zijn omgeving wordt gescheiden om beschadiging van of door dat toestel te voorkomen

Met deze techniek wordt met behulp van één spuitdop en een afschermkap vlak boven de grond het onkruid bespoten. Op basis van ervaringsregels is aannemelijk dat met deze techniek nagenoeg geen drift plaatsvindt.

J.M. de Vries e.a.
 Lozingenbesluit open teelt en veehouderij (27 januari 2000) in: Staatsblad van het Koningrijk der Nederlanden, jrg. 2000 nr. 43 (01-02-2000), Sdu Uitgevers, 's-Gravenhage, p. 96

dop die als afwerking over een schroef of klinknagel wordt aangebracht


Howwelbank

Samenstelling van Howwel zn "schaaf" en Bank zn "bank"

Duits: Hobelbank, v
Engels: carpenter's bench


Bohrbank

Samenstelling van bohren ww "boren" en Bank zn "bank"

Engels: bank voor het boren van gaten in objects

een bank voor het boren van gaten in voorwerpen


lichtmotor

lichtmotors (plural)
lichtmotoren (plural)

machine die stroom opwekt waarmee men de elektrische verlichting kan laten branden


metalliseren

van Frans métalliser ww met het achtervoegsel -eren

Verolmes idee: je kunt licht en warmte reguleren als je een reflecterende laag op gordijnen aanbrengt, oftewel het doek metalliseert. Dat principe bestond al voor verpakkingen voor sigaretten en voedsel. Papier werd voorzien van een laag folie, waardoor producten minder snel bedierven. In 1957 kocht Verolme een fabriek in het Duitse Eltville, die een dun laagje metaal op papier metalliseerde. Tegelijk verwierf hij al bestaande patenten voor het metalliseren van textiel.

Weblink bron
Julia Henkel
 “Hoe een Rotterdamse scheepsbouwer een zonweringsfabriek naar Eibergen bracht” (01-02-2020), Tubantia

het thermisch aanbrengen (spuiten) van vloeibaar gemaakte zink, legeringen van zink met aluminium of aluminium op een vooraf blank gestraald metaaloppervlak


netbook

mini laptop

een categorie van kleine, lichte en goedkope laptops die geschikt zijn voor algemeen gebruik en om toegang te krijgen tot internetapplicaties

netbooks (plural)
netbookje (diminutive singular)
netbookjes (diminutive plural)

Verwacht wordt dat Apple's nieuwste creatie de iTablet, iPad of de iSlate zal gaan heten. Het zal waarschijnlijk iets kleiner zijn dan de gemiddelde netbook en onder meer een aanraakscherm hebben.

Weblink bron “Recordwinst voor Apple” (26-01-2010), NOS

De verkoopcijfers van tabletcomputers zijn voor het eerst die van netbooks gepasseerd. In het vierde kwartaal van 2010 werden in Nederland ruim 93.000 minilaptops (netbooks) verkocht, een daling van 17,5 procent vergeleken met een kwartaal eerder.

Weblink bron
Nik Wouters
 “Kleine laptop legt het af tegen tablet” (07-02-2011), NOS


reserveonderdeel

samenstelling van reserve zn en onderdeel zn

component voor een appparaat die apart beschikbaar is als vervanging bij slijtage of beschadiging

Eens in de zoveel tijd wil je die complexiteit eruit halen, want dat brengt veel onnodige kosten met zich mee. Maar ook investeren we in 3D-printers zodat je reserveonderdelen niet meer op voorraad hoeft te hebben, maar ze print op het moment dat je ze nodig hebt.

Weblink bron
Jorg Leijten
 “Heineken-topman: ‘Veel horecazaken gaan het niet redden’” (10 februari 2021) op nrc.nl

Eerst was het toestel defect omdat een reserveonderdeel niet voorradig was. Daarna was het vliegtuig nog niet in orde omdat de verkeerde diagnose was gesteld en het betrokken reserveonderdeel er niets mee van doen had.

Weblink bron
Ben van der Velden
 “Zelfkritiek KLM (2)” (23 november 1995) op nrc.nl


orderpicker

machine die artikelen van een bestelling verzamelt in een distributiecentrum om ze klaar te maken voor verzending

Bij Colruyt Group wil men zo veel mogelijk zaken zelf doen, omdat zij vinden dat dit betekent dat je meer controle hebt en kostenefficiënter bent. Centrale voorraden en efficiënte distributie helpen hierbij, maar ook automatisering speelt een grote rol. In 2004 werd er bijvoorbeeld een volledig automatische orderpicker geïnstalleerd voor groenten en fruit in een van de distributiecentra.

Weblink bron “Colruyt Group” (geraadpleegd 22-8-2021), Wikipedia


plaathaak

zware platte haak waarmee men via een ketting platen kan hijsen

Plaathaak: Veilige werklast: 1.500 kg Voor het hijsen en transporteren van betonnen stelconbetonplaten.

Weblink bron “Plaathaak” (geraadpleegd 22 september 2021), kwintgroep


ppo

vloeibare brandstof van plantaardige origine

Ppo is geen biodiesel, dat diesel met een deel koolzaadolie is. Om een auto op ppo te kunnen laten rijden, is een aangepaste motor vereist. Van Meegen ziet toch mogelijkheden om deze biobrandstof te verkopen, zeker met de stijgende bezineprijzen. Daarnaast rijden al aangepaste wagens rond op ppo. „De gemeente Venlo is onze grootste klant", aldus de secretaris.

Weblink bron “Limburgse biobrandstof accijnsvrij” (2 augustus 2005), Reformatorisch Dagblad

Over niet al te lange tijd zijn de olie- en gasvoorraden uitgeput. En dan? Wat moet de automobilist vanaf dat moment in zijn tank gooien? „Pure Plantaardige Olie, PPO”, antwoordt Hein Aberson van Solaroilsystems in het Friese Boijl.

Weblink bron
Maarten Dijkstra
 “Slaolie in de brandstoftank” (11 februari 2005), Reformatorisch Dagblad


zendgolf

elektromagnetische straling met een gekozen frequentie tussen 30 Hz en 300 GHz die een radiozender gebruikt voor het uitzenden van informatie

De ingangsspanning van de versterker is de algebraïsche som van de spanningen, die in het raam en in de verticale antenne worden geïnduceerd door de zendgolf.

Werff, J.L.J. van der
 “Vliegtuig en radio” (1944), H. Stam, Amsterdam, p. 199


besturingseenheid

samenstelling van besturing zn en eenheid zn met het invoegsel -s-

apparaat dat bestemd is voor de bediening van een ander apparaat

„En een grote fabrikant, DJI, werkt op dit moment aan een systeem waarmee je op afstand de drone kunt uitlezen”, zegt Termaat. „Dan zie je onmiddellijk van wie de drone is en waar de piloot (of de besturingseenheid) zich op de grond bevindt.”

Weblink bron
John Hoogerwaard
 “Het grootste gevaar van een drone is onwetendheid” (20 december 2018) op nrc.nl

De firma Microtol AG produceerde jarenlang besturingssystemen voor liften. Een belangrijke klant was het bedrijf Deng Feng in Foshan. Eerst leverden de Duitsers de complete besturingseenheid, later namen de Chinezen alleen nog maar het hightech ‘hart’ van de installatie af.

Weblink bron
Michel Kerres
 “‘Chinese diefstal maakt Duitse export kapot’” (24 november 2006) op nrc.nl


superponeren

van Latijn superponere ww of afleiding van poneren met het voorvoegsel super-

aan iets toevoegen zonder dat een van beide onderdelen verloren gaat

bij elkaar voegen van twee of meer gelijksoortige natuurkundige grootheden


vlotterkraan

samenstelling van vlotter zn en kraan zn

automatische kraan voor het vullen van een reservoir of bak en die m.n. in de stortbak van een toilet aanwezig is


wanner

naamwoord van handeling van wannen met het achtervoegsel -er

apparaat dat het kaf van het koren scheidt


besturingsorgaan

samenstelling van besturing zn en orgaan zn met het invoegsel -s-

onderdeel van een voertuig waarmee de gebruiker richting en snelheid bepaalt

Net als in een vliegtuig zullen in een auto binnenkort geen fysieke verbindingen meer bestaan tussen de besturingsorganen (stuurwiel, gas- en rempedaal en versnellingspook) en de elementen die de vereiste manoeuvres uitvoeren.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “Digitaal blik” (16 september 2000) op nrc.nl

Het sturen gebeurt met behulp van een klein stuurknuppeltje (joystick) op een van de armleuningen. Voor gehandicapten die hun armen of vingers slecht kunnen bewegen, worden andere besturingsorganen ontwikkeld.

Weblink bron
Jan Libbenga
 “Op de rupsstoel de trap af” (5 maart 1992) op nrc.nl

Hier vallen een besturingsorgaan voor pallettrucks, een zuurkast en een spreidtang in de prijzen.

Jaap Huisman
 Stempel ‘ioN’ op mooi ontwerp zegt niets over functionaliteit in: De Volkskrant , jrg. 71 nr. 20780 (30 november 1992), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 3 kol. 5

onderdeel van een apparaat waarmee de gebruiker de precieze werking daarvan kan bepalen

Wat dat laatste betreft kunnen we denken aan het gebruik van computers als besturingsorgaan voor meet- en regelapparatuur in de tuinbouw (de kassen) en voor het opslaan van gegevens in de rundveehouderij.

Op weg naar de computer? in: ZLM land- en tuinbouwblad, jrg. 69 nr. 3676 (8 april 1983), Zuidelijke Landbouwmaatschappij (ZLM), p. 8 kol. 4

Tenslotte nog wordt de richtspaak overgelegd, welke dienst doet als besturingsorgaan.

F. van Dun
 Het gebruik van 6 veld in: Mavors, jrg. 28 nr. 4 (april 1934), Nijgh & Van Ditmar, Rotterdam, p. 197


alarminstallatie

samenstelling van alarm zn en installatie zn

alerting unit

groep samenhangende apparaten die een signaal produceert als er gevaar dreigt

De inbrekers maakten gebruik van Street View van Google om de omgeving te bestuderen. Ook gingen ze zelf de buurt verkennen. De dieven sloegen toe als de slachtoffers thuis waren, omdat dan de alarminstallatie uit staat. Terwijl de bewoners televisie keken, werd hun huis leeggeroofd.

Weblink bron “Inbrekers op pad met Quote 500” (18-10-2012), NOS

De politie patrouilleert extra in Diemen en Amsterdam-Zuidoost om inbraken op plekken waar de alarminstallatie niet werkt te voorkomen.

Weblink bron “Stroomstoring Amsterdam-Zuidoost en Diemen voorbij” (22-06-2016), NOS


antigeluid

afleiding van geluid met het voorvoegsel anti-

antigeluiden (plural)
antigeluidje (diminutive singular)
antigeluidjes (diminutive plural)

een geluid dat een ander geluid opheft door een tegengestelde fase

Het is zelfs mogelijk om wind- en bandengeruis door middel van antigeluid te reduceren, of juist te kiezen voor een kunstmatige V8-achtige brom wanneer je het gaspedaal dieper intrapt.

Weblink bron “Jaguar valt Tesla aan met de I-Pace” (09-06-2018), Tubantia

Verder valt nog een aantal voorzieningen op: zo kan het audiosysteem de cabine extra stil maken door de inzet van antigeluid, kan hij een sterrenhemel of een landkaart projecteren op het glazen dak en vallen de achterste ruiten te blinderen met een druk op de knop voor meer privacy.

Weblink bron
Roland Tameling
 “Lexus onthult spraakmakende ‘elektrische auto van het jaar 2030’” (23-10-2019), Tubantia

De hoofdtelefoon met noisecancelling vangt het omgevingsgeluid op met microfoontjes in de oorschelpen. De fase van het signaal wordt vervolgens omgekeerd, waarna dit exact tegengestelde signaal, het antigeluid, door de oorschelpen wordt afgespeeld. De twee golven schakelen elkaar als het ware uit, en het nettoresultaat is dat er minder geluid overblijft.

Weblink bron
Thomas Rosseel
 “Te veel lawaai op kantoor? Dit zijn de beste koptelefoons met noisecancelling” (07-10-2021), Tubantia


auto-uitlaat

buis waardoor de verbrandingsgassen uit de motor een auto kunnen verlaten

De pk-winst van de motor is te danken aan nieuwe kleppen, een gereviseerde klepaandrijving, scherpere nokkenassen, een uitlaat met minder tegendruk en sensoren die beide turbo’s circa 5.000 toeren per minuut sneller laten draaien.

Weblink bron
Erik Kouwenhoven
 “Ferrari's elegante alleskunner heeft het karakter van een slapende leeuw” (14-08-2021), Tubantia

Dat begint met het stunten van de APK-prijs om vervolgens de auto af te keuren om er zelf beter van te worden. Stel het bedrijf verkoopt banden en uitlaten, dan is de kans groot dat daar primair opgelet wordt en je een fikse offerte wordt aangepraat.

Weblink bron “’Misbruik van de APK’” (08 okt. 2021), De Telegraaf


autoassemblage

samenstelling van auto zn en assemblage zn

het in elkaar zetten van een auto uit losse onderdelen

De divisie Autoassemblage heeft in het eerste halfjaar van 2017 een omzet behaald van 1.326 miljoen euro. Sinds 2014 worden er MINI-modellen voor de BMW Group in elkaar gesleuteld.

Weblink bron
Vincent Krijtenburg
 “VDL-directeur Willem van der Leegte: Als je een kans ziet moet je die pakken” (12-10-2017), Tubantia

Met een productie van een half miljoen auto's hoort België niet langer tot de belangrijke landen voor autoassemblage, meldde de Vlaamse zakenkrant De Tijd zaterdag.

Weblink bron “België geen grote autoproducent meer” (26 december 2009), Het Parool


autocarrosserie

samenstelling van auto zn en carrosserie zn

het koetswerk van een auto, dat wil zeggen de constructie zonder onderdelen als de motor, de wielen, de aandrijflijn, en het interieur

De focus van D'Ieteren is in de loop van die twee eeuwen verschoven van ambachtelijke productie van wagens en koetsen, via de autocarrosserie, de assemblage, invoer en verhuur van wagens naar louter distributie.

Weblink bron
Jozef Leysen
 “D'Ieteren viert tweehonderdste verjaardag” (16/03/2005), De Standaard


baanvastheid

samenstelling van baan zn en vastheid zn

Afgeleid van baanvast met het achtervoegsel -heid

roadholding

de mate waarin een voertuig contact heeft en houdt met de weg met name bij remmen,...

de mate waarin een voertuig contact heeft en houdt met de weg met name bij remmen, optrekken en het maken van bochten en dan in het bijzonder als de wegkwaliteit minder goed is en bij hoge snelheden

In zijn dinsdageditie meldde Consumer Reports op basis van testritten dat het model niet veilig zou zijn. Er is een probleem met de baanvastheid van de wagen. Het blad raadt zijn lezers aan om de wagen niet te kopen.

Weblink bron
jns
 “Toyota stopt verkoop van 'onveilige' Lexus” (14/04/2010), De Standaard

De grootste troef van dit soort driewielers is hun baanvastheid. De achtertrein, waar ook de motor zit, is met de rest van het voertuig met een ingenieuze scharnier verbonden, zodat in de bochten alleen het voorste deel overhelt en de twee achterwielen altijd maximaal contact houden met het wegdek.

Weblink bron
Michiel Hendryckx
 “Brommer” (22/04/2012), De Standaard

Hesters toonde een grote baanvastheid en hield in dit zeer hectische nummer lange tijd stand. Na een bijzonder snelle race eindigde de Gentenaar op ererang. Morgen rijdt Hesters de scratch. Vorig jaar behaalde hij in dit nummer de Europese titel.

Weblink bron
fdg
 “Jules Hesters grijpt net naast medaille op EK piste in Portugal” (18/07/2017), De Standaard


motoronderhoud

samenstelling van motor zn en onderhoud zn

engine maintenance

alle handelingen die nodig zijn om de motor van een machine in een goede conditie te houden

De Tweede Kamer wil dat het kabinet maatregelen neemt om te zorgen dat Nederland voor het onderhoud van de nieuwe JSF-vliegtuigen niet afhankelijk wordt van Turkije. ChristenUnie, VVD, CDA en SGP zien liever dat het motoronderhoud in Nederland wordt uitgevoerd.

Weblink bron
Hanneke Keultjes
 “Kamer: Geen Nederlandse JSF’s voor motoronderhoud naar Turkije” (21-11-2018), Tubantia


cilinderglas

samenstelling van cilinder zn en glas zn

cylinder glass

vlakglas dat via een bepaalde methode is vervaardigd

cilinderglazen (plural)
cilinderglaasje (diminutive singular)
cilinderglaasjes (diminutive plural)


botssimulator

samenstelling van botsen ww en simulator zn

botssimulatoren (plural)
botssimulators (plural)

apparaat dat op een gecontroleerde wijze een botsing (van een voertuig) kan nabootsen zodat men de gevolgen van de botsing kan onderzoeken


booractiviteit

samenstelling van boor ww en activiteit zn

de handeling van het maken van een rond gat in de aarde om aardgas en aardolie te kunnen winnen

De Waddenzee staat sinds 2009 op de Werelderfgoedlijst van Unesco als uniek natuurgebied. Het is door het voortdurend veranderende tij een tussenstop voor miljoenen trekvogels. Volgens de Waddenvereniging past bij zo'n bijzonder gebied geen booractiviteit, onder meer omdat de zeebodem daalt door gaswinning.

Weblink bron “Waddenvereniging: stop financiering gaswinning Waddenzee” (23-06-2016), NOS

De Amerikaanse maker van elektrische auto’s Tesla, die ook een notering heeft in Frankfurt, zakte ruim 6 procent. Het bedrijf leverde afgelopen kwartaal minder auto’s af dan verwacht. In Kopenhagen kelderde zeetransportbedrijf A.P. Møller-Maersk 10 procent na het afsplitsen van de booractiviteiten, die onder de naam Maersk Drilling een aparte beursnotering kregen.

Weblink bron “Kleine minnen op Europese beurzen” (4 april 2019), Reformatorisch Dagblad


cd-player

apparaat waarmee men compact discs kan afspelen


communicator

naamwoord van handeling van communiceren met het achtervoegsel -ator

communicators (plural)
communicatoren (plural)

apparaat waarmee men informatie kan ontvangen en verzenden


controleapparaat

samenstelling van controle zn en apparaat zn

Autoredacteur Niek Schenk: ,,Bij een stilstaand controleapparaat met radar of detectielussen in het asfalt is de snelheid van het langsrijdende voertuig snel en precies te meten. Maar politieauto’s hebben dergelijke apparatuur niet. De meting wordt daar handmatig verricht door het betreffende voertuig met zo veel mogelijk dezelfde snelheid en op gelijke afstand een tijdlang te volgen.

Weblink bron
Niek Schenk
 “‘Waarom meet een politieauto de snelheid anders dan een flitspaal?’” (04-07-2020), Tubantia


energieaudit

samenstelling van energie zn en audit zn

energy audit

onderzoek naar het actuele energieverbruik en besparingsmogelijkheden van een bedrijf of een huishouden

Afhankelijk van de grootte van de woning kost een energieaudit al snel 500 tot 700 euro. Voor heel grote huizen kan dit oplopen tot 1.500 euro.

Weblink bron
wdp
 “Amper 229 aanvragen voor energieaudit in 2009” (04/05/2010), De Standaard

Vooreerst vindt LEF dat er in Lennik een financiële doorlichting moet komen van de gemeentekosten. De gemeentebelastingen zijn volgens de partij een van de hoogste in Vlaanderen en toch raakt de gemeente niet uit de kosten. Om het verbruik van energie tegen te gaan, zouden er ook energieaudits van de gebouwen moeten uitgevoerd worden.

Weblink bron
Aimé Bailly
 “LEF trekt met elfpuntenprogramma naar de kiezer” (02/10/2012), De Standaard

De Energie-Audit biedt inzicht in het actuele energieverbruik en de besparingsmogelijkheden van een bedrijf. Wilt u uw Energie-Audit eenvoudig en snel uitvoeren volgens de officiële richtlijnen? Onze experts doen het graag voor u.

Flynth
 “EED Energie-Audit goed geregeld”


hermonteren

afleiding van monteren met het voorvoegsel her-


geelgieterij

[1], [2]: afgeleid van geelgieter met het achtervoegsel -ij

[3], [4]: Naamwoord van handeling van geelgieten met het achtervoegsel -erij

ˌɣelɣitəˈrɛi

geelgieterijen (singular)
geelgieterijtje (diminutive)
geelgieterijtjes (diminutive singular)

vervaardiging van voorwerpen door messing te smelten en in een vorm te laten afkoelen, het ambacht van het geelgieten

Vele bronzen gebruiksvoorwerpen zijn interessante stalen der toenmalige gietkunst, die nu nog in geelgieterij op Java voortleeft.

Johannes Aarnout Loebèr jr.
 De nieuwe koers in het Rijks Ethnographisch Museum te Leiden. in: De Gids., jrg. 76 deel 3 nr. 7 (juli 1912), P.N. van Kampen & zoon, Amsterdam, p. 116

Het opstel over het brons-tijdperk op Celebes behandelt de geelgieterij van den tegenwoordigen tijd, de in historischen tijd verdwenen geelgieterij en de voorhistorische geelgieterij; een en ander leidt de schrijvers tot de conclusie dat deze industrie op Celebes tot lang voor de 17de eeuw teruggaat; en dat de bronzen bijlen van een verleden spreken, waarin men geen ijzeren bijlen kon maken.

Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap
 “Tijdschrift van het Koninklijk Nederlandsch Aardrijkskundig Genootschap” (1904), E.J. Brill, p. 738

Echter, hoe bekend de Javaansche geelgieterij ook is, van de hoogstaande bronskunst der Hindoe's tot het messinggietsel der huidige Javanen is een groote afstand, ook in kwaliteit.

Koninklijk Instituut voor de Tropen
 “Geillustreerde beschrijvingen van Indische kunstnijverheid” (1914), p. 48


heimachine

samenstelling van heien ww en machine zn

pile-driver

machine die heipalen in de grond kan drijven als fundering voor bouwwerken

heimachines (plural)
heimachinetje (diminutive singular)
heimachientje (diminutive singular)
heimachinetjes (diminutive plural)
heimachientje (diminutive plural)

Na de bevrijding hadden deze collaborateurs grote opdrachten van de Nederlandse staat binnengehaald, met hulp van de Marshall-gelden; zij hadden het materieel om direct aan de slag te gaan. Reid had op zijn handen na niks; geen hamer, geen graver, geen heimachine.

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Even verderop leunt een heimachine tegen een betonnen zuil. Vanwege de strenge vorst is de bouw op het park tijdelijk tot stilstand gekomen.

Weblink bron
Arjen van der Horst
 “2012: Spelen van de Soberheid” (09-08-2012), NOS

Het project heeft vertraging opgelopen door een defecte heimachine en onvoorziene grondsanering. Sinds dinsdag wordt er al tot 's avonds laat geheid.

Weblink bron “Arnhem blijft geheid wakker” (29-07-2010), NOS


schroefbout

rond staafje waar een groef in een spiraal omheen loopt waardoor het in een moer past en met een kop die zo gevormd is dat je met geschikt gereedschap kan vastdraaien

Naar aanleiding van het artikel over vastzittende schroeven (NRC Handelsblad, 28 oktober) heb ik nog een methode voor hopeloze gevallen. Wanneer de boutkop (fiets en autosfeer) na veel moeite verwijderd is blijft het draadgedeelte soms achter. Er kan op die plaats dan geen nieuwe schroefbout geplaatst worden.

Weblink bron
Jan Buster
 “Schroeven” (11 november 1999) op nrc.nl


propulsie

[1] van middeleeuws Latijn propulsio zn "vooruitdrijving"

aandrijving waardoor iets in beweging wordt gebracht

Dan blijken er binnen elektrische propulsie ook weer innovaties te zijn waardoor het toch nog slimmer en beter kan.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Paul Steenhoff
 “Hoog rendement en betaalbare elektrische voorstuwing” (23 mei 2014) op maritiemnederland.com


soldeerapparaat

samenstelling van soldeer ww en apparaat zn

toestel om twee stukken metaal aan elkaar vast te maken door daartussen een geschikte metaallegering eerst te smelten en dan te laten stollen

Een groeiend aantal Nederlanders is kenniswerker, zonder technische opleiding. Ze moeten met een computer overweg kunnen, niet met een soldeerapparaat.

Weblink bron
Ben Vollaard
 “Gooi maar weg” (30 januari 2010) op nrc.nl

„Ik heb handige vingers”, zegt hij, terwijl hij met een soldeerapparaat dunne metaaldraadjes aan elkaar smelt.

Weblink bron
Claudia Kammer
 “Levenslang afgeschreven” (29 september 2007) op nrc.nl

De soldeerapparaten en de bijbehorende propaangasflessen bleken in orde te zijn, evenals de gasleidingen in het pand.

Gasslang schiet tweemaal los : Drie loodgieters door steekvlam gewond in: Het vrĳe volk, jrg. 15 nr. 4356 (10 augustus 1959), De Arbeiderspers, Rotterdam, p. 9 kol. 6


oliepeil

oil level

het niveau van de olie in een oliereservoir

het niveau van smeringsvloeistof in verbrandingsmotoren

• Controleer of het roetfilter nauwkeurig zijn service-intervallen heeft gehad. Dit moet met grote zorg worden gedaan. Bij de regeneratie van het filter is het mogelijk dat er brandstof in terechtkomt waardoor het oliepeil te hoog staat.

Weblink bron “De Volvo V70 is een van de meest gezochte occasions. Waar moet je op letten als je deze gebruikte V70 koopt?” (16-08-2018), Tubantia


Schteebrecher

Samenstelling van Schtee zn "steen" en Brecher zn "breker" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Steinbrecher zn

/ ˈʃteːbrɛçɐ /

Duits:
** [1]: Steinbrecher zn , m, Steinbrucharbeiter zn , m
** [2]: Steinbrechmaschine zn , v

steenbreker, een machine om steen te breken


oliesteen

slijpsteen voor fijn gereedschap, gemaakt van wat zachtere steensoort die met vloeibaar vet doordrenkt wordt

Zijn vader had hem weer eens op pad gestuurd: ‘Ga een nieuwe akst voor me kopen en anders een nieuwe wetsteen’ - of met een soortgelijke opdracht. Leon besefte terdege dat het zijn vader daarbij niet om de boodschap te doen was - de man was niet slecht ter been, hield van een praatje met de smid en bezat nog een zo goed als onuitgesleten oliesteen.

Huub Beurskens
 De akst in: Dietsche Warande en Belfort., jrg. 136 nr. 6 (december 1991), Uitgeverij Peeters, Leuven, p. 668


anlegg

Naamwoord van handeling van anlegge ww met het voorvoegsel an-

faciliteit, voorziening, bijv. een skifaciliteit, een omroepinstallatie, een sanitaire voorziening


carbonaatsteen

samenstelling van carbonaat zn en steen zn

carbonaatstenen (plural)
carbonaatsteentje (diminutive singular)
carbonaatsteentjes (diminutive plural)

Voor het slijpen van de ijzers gebruikt hij carbonaatsteen.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Marjolijn Rhee
 “Schaatsen zijn geslepen nu nog een laag ijs in Ommen” (19 november 20156) op natuurlijkommen.nl


freezer

een toestel waarmee men zaken kan invriezen, m.n. op korte termijn bederfelijke etenswaren

De Dalniy Vostok was een 'freezer trawler'. Zulke schepen gebruiken grote netten die over de zeebodem slepen, een methode waar milieuorganisaties fel tegen protesteren. De gevangen vis wordt aan boord verwerkt en ingevroren.

Weblink bron “Dalniy Vostok was een drijvende visfabriek” (02-04-2015), NOS

Een 'freezer farm' in Michigan (VS), waar grote hoeveelheden Pfizer-vaccins bij -70 graden Celsius worden bewaard

Weblink bron “Roep om recept coronavaccin te delen, maar Pfizer is er niet happig op” (21-11-2020), NOS


freezer

afgeleid van freeze met het achtervoegsel -er


Schticher

Duits:
** [1]: Stachel zn
** [2]: Dorn zn
** [3]: Stachel zn

Engels:
** [1]: stinger
** [2]: thorn
** [3]: barb

bijv. als deel van het woord prikkeldraad


tunneloperator

samenstelling van tunnel zn en operator zn

tunneloperatoren (plural)
tunneloperators (plural)

iemand die toezicht houdt op het verkeer in tunnels

De tunneloperator blijkt geen gegevens meer te krijgen via de computers. Hij of zij kan dus niet zien wat er in de tunnel gebeurt, aldus de politie. Omdat de veiligheid in de tunnel hierdoor niet kan worden gegarandeerd, is besloten beide tunnelbuizen af te sluiten. De politie kon nog niet mededelen hoelang de afsluiting zal duren. Inmiddels heeft de afsluiting tot een flinke rij auto's aan beide zijden van de tunnel geleid.

Weblink bron “Westerscheldetunnel gesloten wegens storing” (08/02/2004), De Standaard

De 'tunneloperator' die vandaag de tunnel in de gaten zou houden, had zich ziekgemeld. Maar ook de vervanger is ziek. Het openhouden van de tunnel zou niet veilig zijn, zei Rijkswaterstaat.

Weblink bron “Ketheltunnel dicht tijdens ochtendspits vanwege ziekmeldingen, inmiddels weer open” (15 mei 2022), NOS


aanklemmen

klemde aan (past)
aangeklemd (past participle)
aan te klemmen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben aangeklemd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben aangeklemd (active infinitive perfect present long-form)
aangeklemd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
aangeklemd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
aanklemmend (imperfect participle)
aangeklemd (past participle)
klem aan (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
klemmen aan (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
klemmen aan (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
klemmen aan (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
klemden aan (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
klemden aan (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
klemden aan (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen aanklemmen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen aanklemmen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen aanklemmen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
aanklem (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemden (subordinate-clause past)
aanklemden (subordinate-clause past)
aanklemden (subordinate-clause past)
heb aangeklemd (perfect present first-person)
hebt aangeklemd (perfect present second-person)
hebt aangeklemd (perfect present second-person)
heeft aangeklemd (perfect present second-person)
hebt aangeklemd (perfect present second-person)
heeft aangeklemd (perfect present third-person)
hebben aangeklemd (perfect present first-person)
hebben aangeklemd (perfect present second-person)
hebben aangeklemd (perfect present third-person)
had aangeklemd (perfect past first-person)
had aangeklemd (perfect past second-person)
had aangeklemd (perfect past second-person)
hadt aangeklemd (perfect past second-person)
had aangeklemd (perfect past third-person)
hadden aangeklemd (perfect past first-person)
hadden aangeklemd (perfect past second-person)
hadden aangeklemd (perfect past third-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future first-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zult aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zult aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zult aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future third-person)
zullen aangeklemd hebben (perfect future first-person)
zullen aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zullen aangeklemd hebben (perfect future third-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional first-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional third-person)
zouden aangeklemd hebben (perfect conditional first-person)
zouden aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zouden aangeklemd hebben (perfect conditional third-person)


accuplaat

accuplaten (plural)
accuplaatje (diminutive singular)
accuplaatjes (diminutive plural)

Accuplaat klein (38 x 27 cm): Het stukje bodemplaat waar de accu op staat is vaak zwaar aangetast, of door lekkend accuzuur of door vocht dat zich onder de accu verzamelt. Voor de Volkswagen Kever zijn er twee formaten verkrijgbaar.

Weblink bron “Accuplaat klein”, paruzzi.com


achtcilinder

samenstelling van acht ht en cilinder zn

een motor met interne verbranding met achtcilinders

De koningsklasse in de autosport stapt volgend seizoen over van achtcilinder motoren met een inhoud van 2,4 liter naar een V6-turbomotor van 1,6 liter. Diverse teams veranderen dan van leverancier van de krachtbron.

Weblink bron “Williams met Mercedes-motor in F1” (30-05-2013), NOS

Lohues heeft hem laatst "opnieuw ontdekt". Sinds kort heeft hij namelijk zijn rijbewijs en dat betekent dat de muziek weer vaak door de speakers schalt. "Het klinkt te gek in een Amerikaanse auto met een achtcilinder. Het lijkt net alsof ze zijn platen erop gemixt hebben."

Weblink bron “Daniël Lohues vindt Chuck Berry jaren na ontmoeting nog steeds 'te gek'” (19-03-2017), NOS


achterspatbord

samenstelling van achter bw en spatbord zn

rear mudguard

een bord dat achter een draaiend achterwiel bevestigd wordt om van het wiel afgeslingerd en opspattend water en modder op te vangen

achterspatborden (plural)
achterspatbordje (diminutive singular)
achterspatbordjes (diminutive plural)

Verhoeven bleef na zijn tweede podiumfinish op rij toch met een lichte kater zitten. Want wat als halverwege de proef niet het achterspatbord van zijn Sherco was afgebroken?

Weblink bron “Tweede dagzege voor trucker De Rooy in Dakar” (04-01-2012), Tubantia

De auto's zijn divers, net als de deelnemers aan de rally over ruim 150 kilometer door het Twentse land. Of rally, het is meer een behendigheidsrit. Even behendig zijn niet alle tachtig equipes; zo is er een Porsche die een Ferrari in de flank raakt en gaat een andere Porsche met een deuk in het achterspatbord terug naar het verhuurbedrijf.

Weblink bron “In beeld: Business Tour in Enschede” (26-06-2015), Tubantia


achterspoiler

samenstelling van achter bw en spoiler zn

back spoiler

vleugel aan de achterzijde van een auto als aerodynamische voorziening die zorgt voor een betere wegligging van de achterwielen

Voor wie visueel gezien nog wat meer wil, is er het R Performance-pakket. Met highlights als een achterspoiler in motorsportstijl, 19 inch lichtmetalen velgen en een achterbumper met twee dubbele uitlaatpijpen die ook nog eens lekker boze plofjes produceren wanneer je het gas loslaat.

Weblink bron
Erik Kouwenhoven
 “Zo rijdt de snelste Volkswagen Golf aller tijden” (26-05-2021), Tubantia

De bestuurder wordt gehinderd bij zijn zicht naar achteren, onder meer door de achterspoiler midden op de achterruit. Zodra daar vuil, dauw of regenwater op staat, wordt het zicht helemaal belabberd en een ruitenwisser ontbreekt.

Weblink bron
Niek Schenk
 “Test Citroën C4: comfortabel en vol karakter” (27-05-2021), Tubantia


NTC

(initiaalwoord) voor negatieve temperatuurcoëfficiënt

NTC's (plural)
NTC'tje (diminutive singular)
NTC'tjes (diminutive plural)

een element van 1) vervaardigd gebruikt om temperaturen te meten

Er zijn verschillende types in omloop die gebruikt kunnen worden om een aan-uit schakelaar te bedienen (een gewone PTC of NTC weerstand kan daarvoor gebruikt worden), maar enkel de Pt100 en Pt1000 zijn lineair genoeg voor nauwkeurige temperatuurmetingen.


PTC

(initiaalwoord) voor positieve temperatuurcoëfficiënt

PTC's (plural)
PTC'tje (diminutive singular)
PTC'tjes (diminutive plural)

De eerste weerstandpyrometers gebruikten een lineaire PTC zoals platinadraad


aandrijfketting

samenstelling van aandrijven ww en ketting zn

ketting waarmee men een krachtbron en het aan te drijven mechanisme met elkaar verbindt

De kabellift liet het afweten toen een aandrijfketting brak. De kabellift vertrekt vanop 600 meter hoogte vanuit Luchon en leidt naar het skistation op een hoogte van 1.800 meter.

Weblink bron
mtm
 “73 toeristen urenlang vast in kabellift in Franse Pyreneeën” (23/12/2012), De Standaard


aandrijflijn

samenstelling van aandrijven ww en lijn zn

drive train

alle onderdelen die er voor zorgen dat een voertuig in beweging gebracht kan worden

Het chassis, de banden, de carrosserie en de batterij zijn voor elk team hetzelfde. Dit om de ontwikkelingskosten te drukken. De aandrijflijn mag door de teams zelf worden gebouwd. De auto's hebben tijdens de race een vermogen van 200 kW en een topsnelheid van 280 kilometer per uur.

Weblink bron “De Formule E van start: hoe werkt deze klasse?” (22-11-2019), NOS

Het steunhart kan uitkomst bieden voor mensen met uitbehandeld hartfalen die niet in aanmerking komen voor een harttransplantatie. Het steunhart neemt de pompfunctie van het hart over en wordt geplaatst in de linker hartkamer. Het steunhart is verbonden aan een kleine computer met een aandrijflijn die via de buik het lichaam ingaat.

Weblink bron “LUMC krijgt vergunning om steunhart te plaatsen” (02-11-2015), NOS


aandrijfwiel

samenstelling van aandrijf ww en wiel zn

aandrijfwielen (plural)
aandrijfwieltje (diminutive singular)
aandrijfwieltjes (diminutive plural)

"Het is opmerkelijk hoe snel het verval plaatsvindt", zegt Schreuder. "Het begon met schorsingen en blessures, maar dat was slechts een aandrijfwiel. Dat een jonge speler als Donyell Malen ontbreekt, kan niet de enige oorzaak zijn."

Weblink bron “PSV moet op zoek naar vertrouwen: 'Niets is meer vanzelfsprekend'” (09-11-2019), NOS

De vinder, Wesley Klonen, vertelt aan 1Limburg dat hij de mijn met een metaaldetector in een bos bij Schinnen gevonden heeft en eerst dacht dat het om een aandrijfwiel van een voertuig ging. Eenmaal thuis zag hij dat er ’iets anders op stond’, waarop hij het roestige apparaat in een handdoek wikkelde en in een plastic tas op zijn scooter meenam naar het politiebureau. Daar werd hem verteld dat het om een Amerikaanse antitankmijn ging.

Weblink bron “Wesley bracht explosief op scooter naar politiebureau, vermoedelijk antitankmijn” (14 mei 2020), De Telegraaf


aandrukrol

aandrukrollen (plural)
aandrukrolletje (diminutive singular)
aandrukrolletjes (diminutive plural)

wiel met gladde buitenzijde waarmee men iets met iets ergens tegenaan kan drukken


ISO 3522

ISO gevolgd door het volgnummer van de standaard

internationale standaard betreffende aluminiumlegeringen voor gietstukken

Aluminium legeringen dienen minimaal een corrosieweerstand te hebben categorie B volgens ISO 3522, Tabel C.1, of gelijkwaardig.

Weblink bron
C. Brandsen (ed.)
 “Eisen voor voegovergangen” (1 april 2013), Rijkswaterstaat, p. 40 punt 5.6.1.4


snellader

battery quick-charger

apparaat waarmee men een batterij of accu in een korte tijd weer kan opladen

snelladers (plural)
snelladertje (diminutive singular)
snelladertjes (diminutive plural)

De ANWB vindt dat er om de 60 kilometer een snellader zou moeten zijn, maar dat is nog niet in alle landen het geval. "Dat is een Europese richtlijn maar nog niet de werkelijkheid."

Weblink bron “Laadpaalstress lokt elektrische rijder op vakantie naar brandstof” (16 - 6 - 2022), NOS

In Noord-Holland zijn er naar eigen zeggen al 1200 gerealiseerd, in Utrecht gaat het om 200 laadpalen en negen snelladers. Flevoland steekt 500.000 euro in de aanleg van 70 laadpalen en drie snelladers. Friesland richt zich vooral op de watersport. De provincie betaalt anderhalve ton mee aan de aanleg van een kleine 250 oplaadpunten voor boten.

Weblink bron “Provincies stimuleren duurzaamheid heel verschillend” (15-03-2015), NOS


lock-up

mechanisme bij een automatische versnellingsbak dat slippen daarbinnen voorkomt door een directe verbinding met de aandrijving en zo energie bespaart

De meest geavanceerde automatische versnellingsbakken zijn uitgerust met een automatische lock-up, waardoor in de derde en vierde versnelling vanaf een bepaalde snelheid wordt overgeschakeld op een gedeeltelijke of geheel mechanische verbinding. De koppelomvormer wordt dan uitgeschakeld, waardoor er in die versnellingen ook geen vermogensverlies als gevolg van een slippende koppelomvormer meer optreedt. De prestaties worden beter en het verbruik wordt lager.

Weblink bron Automaat wordt steeds slimmer in: Reformatorisch Dagblad (16 juli 1992), p. 15 kol. 3


gietproces

reeks van handelingen om gesmolten metaal of ander materiaal in de vorm van een bepaald voorwerp te laten stollen

Een tussenvorm van beide werelden zijn de composietkaarsen: kaarsen gemaakt van een mengsel van stearine en paraffine. Deze hebben als nevenvoordeel dat ze bij het gietproces gemakkelijker uit de gietmallen kunnen worden verwijderd.

Weblink bron
Herman Brand
 “Nederland koploper in branden van kaarsen” (21 december 2004) op nrc.nl

Er is een bekend technisch probleem dat zich voordoet bij het gieten van metalen wielen. Wanneer het vloeibare metaal de gietvorm gevuld heeft, zal het daarna bij het stollen uitzetten (zoals bij gietijzer) of krimpen (zoals bij vrijwel alle andere metalen). Dit heeft geen consequenties als alle onderdelen gelijkelijk afkoelen en tegelijk stollen, maar dit is maar bij uitzondering het geval: dunne onderdelen stollen eerder dan dikke. Bij een gietijzeren vliegwiel bijvoorbeeld, stollen de spaken eerder dan de naaf en de zware velg, die dan bij het stollen neiging vertoont de spaken stuk te trekken. Een veel toegepaste remedie is de spaken enigszins verend te maken, bijvoorbeeld door ze een S-vormige gedaante te geven. Een andere mogelijkheid, die bij andere metalen wel wordt toegepast, is het gietproces in twee etappes uit te voeren, door eerst een deel van het wiel te gieten, dit te laten afkoelen, en in de tweede fase de rest van het wiel er aan vast te gieten.

Weblink bron
A. Wegener Sleeswyk
 “Paleotechnische studies : Metalen wielen.” (6 februari 1986) op nrc.nl

Hoewel het gietproces bij hem vrijwel nooit mislukt, zegt hij toch: „Als het beeld tevoorschijn komt, is het toch steeds weer, of je een cadeau krijgt".

Weblink bron
Bas Roodnat
 “Onderzoek toont de leugens aan van beeldhouwer Cellini” (23 juni 1981) op nrc.nl


aardbevingsmeter

samenstelling van aardbeving zn en meter zn met het invoegsel -s-

toestel waarmee men de aard en de kracht van aardtrillingen kan meten

Weblink bron “Video:Springende NAM-medewerkers laten aardbevingsmeter in Weerselo uitslaan” (16-02-2016), Tubantia


pijpkraag

schijf rondom een buis op een plaats waar die door een oppervlak gaat, als afdichting, versteviging of versiering

Massiefhouten pijpkragen verbergen de tussenruimte rond pijpen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Houten pijpkragen” op tarkett.nl


oorlogsmaterieel

samenstelling van oorlog zn en materieel zn met het invoegsel -s-

alle zaken die men nodig heeft om oorlog te voeren

Na de militairen werd een grote hoeveelheid oorlogsmaterieel langs de tribune gerold zoals grote raketten en tanks. In de lucht vlogen diverse modellen militaire vliegtuigen en helikopters voorbij.

Weblink bron “Uitgestelde overwinningsparade op Rode Plein begonnen” (24-06-2020), Tubantia

Kunstspeurders van de deelstaatrecherche in Berlijn ontdekten het oorlogsmaterieel in mei 2015 tijdens een doorzoeking in verband met verdwenen nazi-kunst. De voormalige beleggingsmakelaar werd verdacht van het bezit van zulke kunst. Tijdens het proces zweeg de tachtiger ‘hardnekkig’ over de beschuldiging van het in meerdere gevallen overtreden van de Duitse wet op controle van oorlogswapens.

Weblink bron
Caspar Naber
 “Duitse ‘nazifreak’ veroordeeld voor illegaal bezit oorlogswapens, moet afweergeschut en tank verkopen” (04-08-2021), Tubantia


pendulebeweging

samenstelling van pendule zn en beweging zn


eencilinder

Wellicht onder invloed van het Engels wordt dit woord vaak ook als een onverbogen attributief bijvoeglijk naamwoord gebruikt: "Zij reed op een eencilinder rode motorfiets."

vaak gebruikt als eerste deel van een samenstelling

De eencilinder leverde 90 pk en was in staat om 20.000 toeren per minuut te draaien.

Weblink bron “Cosworth maakte een 300cc 1-cilinder van hun F1 V10-motor” (30 december 2021) op autostrada.tv

voertuig of vaartuig dat wordt aangedreven door een verbrandingsmotor met één zuiger in een huls

Je legt dit fietsje gemakkelijk plat, je scheurt over de rotondes en op bochtige klinkerweggetjes wordt het motorrijden een feest. (…) Goedkoop is deze eenvoudige eencilinder niet, less is more geldt helaas ook voor de prijs: 10.000 euro voor de uitvoering met ABS.

Weblink bron
Warna Oosterbaan
 “Motor die weer op fiets lijkt” (10 mei 2007) op nrc.nl


veiligheidssysteem

samenstelling van veiligheid zn en systeem zn met het invoegsel -s-

veiligheidssystemen (plural)
veiligheidssysteempje (diminutive singular)
veiligheidssysteempjes (diminutive plural)

apparatuur die beschermt tegen ongevallen

Bij het neerstorten van de twee toestellen in Indonesië en Ethiopië kwamen meer dan 300 mensen om. In beide gevallen bleek dat het veiligheidssysteem de neus steeds omlaag drukte, doordat een sensor verkeerde informatie gaf.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Beleggers klagen Boeing aan na crashes 737 MAX” (Woensdag 10 april 2019, 09:38), NOS

De Amerikaanse luchtvaarttoezichthouder FAA zegt dat Boeing in gebreke is gebleven door zeker een jaar stil te houden dat het veiligheidssysteem het niet goed deed. Muilenburg zei wel dat Boeing zich aan alle regels heeft gehouden bij het ontwerpen van de 737 MAX.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Topman Boeing erkent fouten bij 737 MAX” (Zondag 16 juni 2019, 20:28), NOS


atoomprogramma

samenstelling van atoom zn en programma zn

atoomprogramma's (plural)
atoomprogrammaatje (diminutive singular)
atoomprogrammaatjes (diminutive plural)

gemaakte plannen rond de ontwikkeling en het gebruik van atoomenergie en atoomwapens

Maar een jaar geleden trok president Trump zich terug. "Deze rampzalige overeenkomst gaf Iran miljarden dollars", zei hij. "Als we niets doen, beschikt 's werelds belangrijkste sponsor van terrorisme over de gevaarlijkste wapens die er zijn." Iran heeft altijd gezegd dat het atoomprogramma alleen bedoeld was voor energieopwekking.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Atoombesluit Iran: EU reageert bezorgd, Rusland en China wijzen naar VS” (Woensdag 8 mei 2019, 17:33), NOS

De laatste keer dat Trump en Kim elkaar ontmoetten was in februari, op een top in de Vietnamese stad Hanoi. Die top mislukte toen de leiders geen overeenstemming konden krijgen over het afbouwen van het Noord-Koreaanse atoomprogramma.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Trump nodigt Kim uit voor spontane ontmoeting” (Zaterdag 29 juni 2019, 07:09), NOS


gasinstallatie

samenstelling van gas zn en installatie zn

toestellen die zorgen voor de winning en distributie van aardgas

Er woedt wel een grote brand bij een gasinstallatie in de buurt van Tokio.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Doden, gewonden en enorme schade” (Vrijdag 11 maart 2011, 09:36), NOS

Een actievoerder heeft een gasinstallatie van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in 't Zandt bezet. De man plaatste een bord en wilde er op de fiets vandoor gaan.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Man bezet gasinstallatie NAM” (Zondag 12 januari 2014, 17:42), NOS


uitlaatsysteem

samenstelling van uitlaat zn en systeem zn

uitlaatsystemen (plural)
uitlaatsysteempje (diminutive singular)
uitlaatsysteempjes (diminutive plural)

geheel van de onderdelen van een motorvoertuig die dienen om gassen die bij de verbranding van brandstof ontstaan op een goede manier af te voeren
De term wordt ook gebruikt bij verbrandingsmotoren buiten het verkeer en bij verbrandingsketels.

Hij is nu de trotse bezitter van een Cabrio Golf, wijst hij. „Ik heb ’m verlaagd, getuned, en er een nieuw uitlaatsysteem op gezet.”

Weblink bron
Manouk van Egmond
 “Vrij zijn is... elkaars auto bekijken” (16 januari 2020) op nrc.nl


druktechniek

elk van de technieken van het boek- en plaatdrukken


frequentieruimte

samenstelling van frequentie zn en ruimte zn

frequentieruimten (plural)
frequentieruimtes (plural)

Een ander probleem is volgens de staatssecretaris dat de frequentieruimte van het Flistersysteem is toegewezen aan radiozenders, die daardoor worden beperkt in de rechten die ze hebben voor het gebruik van de frequentie. Bijleveld zegt dat de overheid voor het gebruik van die ruimte zou moeten betalen, maar daar in tijden van bezuinigingen geen geld voor heeft.

Weblink bron “Sirene op autoradio niet ingevoerd” (Donderdag 16 september 2010, 20:14), NOS

De opbrengst van 2,6 miljoen euro is gering in vergelijking met wat in het verleden voor frequentieruimte werd betaald. UMTS bracht bij de overheid duizend keer meer in het laatje. De overheid streefde deze keer echter niet naar een maximale opbrengst, maar wel naar meer concurrentie, zodat er voor de consument meer keuze zou ontstaan. Bestaande aanbieders van mobiel internet mochten bij de veiling minder ruimte kopen dan de nieuwkomers. Naast de nieuwkomers bemachtigden drie andere ondernemingen frequenties bij de veiling: KPN, Vodafone en T-Mobile.

Weblink bron “2,6 miljoen voor nieuwe mobiele frequenties” (Maandag 26 april 2010, 15:22), NOS


kerntechnologie

samenstelling van kern zn en technologie zn

alle kennis en kunde die nodig is voor het exploiteren van atoomcentrales of het maken van atoomwapens

Sinds Iran eind vorig jaar instemde met een akkoord over kerntechnologie, hebben veel landen hun sancties tegen Teheran laten vallen. En dat opent de deuren voor internationale en dus ook Nederlandse bedrijven.

Weblink bron “'Iran vindt handelsmissies prima, maar zonder geld houdt het op'” (Dinsdag 10 mei 2016, 09:08), NOS

"We moeten niet afhankelijk zijn van landen die een offensieve cyberstrategie hebben tegen onze belangen, in het bijzonder Rusland en China", zei Schoof toen. Ook hij maakte daarbij onderscheid tussen kerntechnologie en andere diensten: "Zorg dus dat je dat soort software niet in de kern van je systeem hebt, want dan ben je daar afhankelijk van."

Weblink bron “KPN wil gedeeltelijk samenwerken met Huawei voor 5G-netwerk” (Vrijdag 26 april 2019, 09:24), NOS


ledverlichting

samenstelling van led zn en verlichting zn

energiezuinige verlichting waarbij men gebruik maakt van licht-emitterende diodes

Belangrijker is je keuze in kerstverlichting. Vooral als je je kerstverlichting dag en nacht aan laat staan, en je gloeilampjes gebruikt. Met ledverlichting bespaar je veel elektriciteit. En elektriciteit wordt in Nederland voor het grootste deel opgewekt via de verbranding van fossiele brandstoffen; gas en steenkool. Ledverlichting is ongeveer zeven keer zuiniger dan gloeilampen.

Weblink bron “Zo krijg je dit jaar een groene Kerst” (Vrijdag 15 december 2017, 16:06), NOS

SmartGoals is een andere genomineerde en is een oplossing voor trainingen bij hockey en voetbal. Het systeem bestaat uit zes 'goaltjes' met ledverlichting. Wordt er gescoord of op tijd het doel bereikt, dan gaat de verlichting uit en zal een ander goaltje oplichten. De sporter zal dan daar weer zo snel mogelijk naar toe moeten om te scoren. Dit systeem zorgt voor een dynamische training.

Weblink bron “'Gymzalen moeten eens met hun tijd meegaan'” (Donderdag 8 oktober 2015, 06:05), NOS


inbraakalarm

samenstelling van inbraak zn en alarm zn

inbraakalarmen (plural)
inbraakalarmpje (diminutive singular)
inbraakalarmpjes (diminutive plural)

alarminstallatie die een alarm afgeeft als er ingebroken wordt

Het is nog niet bekend hoe de dieven de Kunsthal zijn binnengekomen. Bij de politie zou een melding zijn binnengekomen van het beveiligingsbedrijf dat het inbraakalarm was afgegaan.

Weblink bron “Kostbare kunst weg uit Kunsthal” (Dinsdag 16 oktober 2012, 09:13), NOS

Het explosief werd vannacht bij de bank gevonden, nadat het inbraakalarm rond 02.30 uur was afgegaan. Volgens ooggetuigen ging het alarm af toen inbrekers de pinautomaat van de bank wilden opblazen. Bij die explosie werd de bank zwaar beschadigd. De gevel is ontzet en de pinautomaat hangt uit de muur.

Weblink bron “Explosief bij bank in Hoenderloo” (Donderdag 17 november 2011, 11:32), NOS

de keer dat de bij [1] genoemde alarminstallatie een signaal afgeeft bij een inbraak

De man verstopte bovendien bier en sterke drank in zijn jas. In plaats van er met zijn buit vandoor te gaan, viel hij achter de bar in slaap. Agenten die afkwamen op het inbraakalarm hebben de man aangehouden.

Weblink bron “Dronken inbreker Grou valt in slaap” (Vrijdag 16 november 2012, 10:56), NOS

De dieven in de Kunsthal in Rotterdam konden vorige week snel toeslaan doordat de deuren na het inbraakalarm automatisch werden ontgrendeld. Dat was conform de brandveiligheidseisen van de Kunsthal.

Weblink bron “Deuren Kunsthal deels ontgrendeld” (Maandag 22 oktober 2012, 13:37), NOS


roofrail

roofrails (plural)
roofrailtje (diminutive singular)
roofrailtjes (diminutive plural)

elk van de twee stangen, in de lengterichting op het dak van een auto aangebracht, dienend om grote voorwerpen op te vervoeren


brandstofleiding

samenstelling van brandstof zn en leiding zn

De politie vond in de auto inbrekersgereedschap en jerrycans met benzine. Bij het fietspad waar de twee reden werd een grondmachine gevonden met daarnaast een doorgesneden brandstofleiding. Ook was de auto van de verdachten waarschijnlijk gestolen.

Weblink bron “Benzinedieven botsen op boom” (Woensdag 6 februari 2013, 13:08), NOS

Verder moeten alle VW's met een 7-traps automatische versnellingsbak (DSG) terug, vanwege een probleem met de olie in de versnellingsbak. Ook de pick-up Amarok valt onder de terugroepactie, wegens een mogelijke lekkage van de brandstofleiding.

Weblink bron “Grootste terugroepactie VW ooit” (Donderdag 14 november 2013, 13:13), NOS

Het gaat vooral om auto's in thuisland Japan. In de brandstofleiding kunnen kleine scheurtjes ontstaan en die mogelijk lekkages veroorzaken.

Weblink bron “Toyota: 1,7 miljoen auto's naar garage” (Woensdag 26 januari 2011, 10:50), NOS


Motorcycle

As viel vun eich schunn wisst, faahr ich gaarn Motorcycle.

Zoals velen van jullie al weten, rijd ik graag motor.


biomeiler

technisch eenvoudige constructie waarmee men warmte kan verkrijgen uit biomassa door gebruikmaking van de warmte die bij broei ontstaat


besturingsmechanisme

samenstelling van besturing zn en mechanisme zn met het invoegsel -s-

besturingsmechanismen (plural)
besturingsmechanismes (plural)

apparaat dat ervoor zorgt dat een voertuig gestuurd kan worden


biomateriaal

afleiding materiaal met het voorvoegsel bio-

Het gaat om een speciaal stofje in de zuignap-tanden van de inktvis: suckerine. Dat eiwit is een bijzonder veelzijdig biomateriaal, dat onder meer brandwonden zou moeten kunnen genezen.

Weblink bron
Emil van Oers
 “Zo moet een inktvis helpen om brandwonden te genezen” (Zondag 16 juni 2019, 10:13), NOS

In Nederland zijn er al eerder soortgelijke initiatieven geweest. Zo verrees in Amsterdam een 3D-geprinte micro-woning van biomateriaal. Maar in Eindhoven komt nu voor het eerst een betonnen, bewoonbaar huis. De gemeente, de universiteit en vier bedrijven ondertekenden vandaag een samenwerkingsovereenkomst voor de bouw van de vijf woningen.

Weblink bron “In Eindhoven gaat een 3D-printer woningen bouwen” (Woensdag 30 mei 2018, 19:45), NOS


autospuiter

iemand die een laklaag aanbrengt op een auto

De inmiddels gepensioneerde neuroloog Gerard Hageman onderzocht tientallen jaren mensen met een beroep als schilder of autospuiter. Een deel van die mensen wordt ziek door het werk dat ze doen. "Op een gegeven moment kwam daar cabinepersoneel bij en zijn we dat uitgebreider gaan onderzoeken."

Weblink bron
Jos Stolper en Roel van Niekerk
 “Is de lucht in een vliegtuig nou echt giftig?” (Woensdag 20 september 2017, 07:51), NOS

Imad hoopt binnenkort al een baan als autospuiter te vinden, het beroep dat hij in Homs ook uitoefende. Zijn opluchting is groot: "Ik ben zo blij dat we veilig in de VS zijn. Ik ben niet bang meer en de mensen zijn aardig."

Weblink bron
Wouter Zwart
 “Waar blijft opvang Syrische vluchtelingen in de VS?” (Vrijdag 9 oktober 2015, 14:08), NOS


chipproductie

samenstelling van chip zn en productie zn

het maken van geïntegreerde schakelingen voor computers

Uit de cijfers van TSMC blijkt verder dat de auto-industrie momenteel de grootste stijger is in bestellingen in vergelijking met het vorige kwartaal. De vraag naar chips in smartphone daalde juist. Tegelijkertijd levert de chipproductie voor smartphones wel verreweg het meeste op; de auto-industrie is een veel kleinere inkomstenbron.

Weblink bron
Nando Kasteleijn
 “Grote chipfabrikanten houden rekening met tekorten tot na 2021” (Donderdag 15 april 2021, 11:30), NOS

De VVD vreest ook voor geopolitieke spanningen. Het gaat dan om de VS en China, maar ook om de wijze waarop China met Taiwan omgaat; Taiwan is essentieel in de chipproductie. "Je zult daarom iets moeten doen om Europa te beschermen tegen de geopolitieke deiningen", zegt VVD-Europarlementariër Bart Groothuis.

Weblink bron
Aïda Brands en Nando Kasteleijn
 “Europa mengt zich in strijd om krachtige computerchips, maakt het kans?” (Zaterdag 10 april 2021, 17:04), NOS


Gnochemiehl

Samenstelling van Gnoche zn "been" en Miehl zn "molen"

Duits: Knochenmühle zn , v
Engels: bone mill


waterinlaat

toegang bestemd om water in een pomp of andere constructie te laten stromen

Ook de waterinlaat van dit type boiler kan een bijzondere uitvoering hebben, waardoor het koude water naar dat gedeelte van het boilerwater wordt gevoerd waar de watertemperatuur het hoogst is.

Indirecte boiler in: De Telegraaf , jrg. 95 nr. 31000 (9 september 1987), Dagblad de Telegraaf, Amsterdam, p. 33 kol. 1


vélarhljóð

Samenstelling van vél zn "motor" en hljóð zn "geluid"


vélarhlíf

Samenstelling van vél zn "motor" en hlíf zn "kap"


vélarhlífarskreyting

Samenstelling van vélarhlíf zn "motorkap" en skreyting zn "decoratie, versiering" met het achtervoegsel -ing


vátryggingarskírteini

Samenstelling van vátrygging zn "assurantie, verzekering" en skírteini zn "polis" met het achtervoegsel -ing


larveføtter

Samenstelling van larve zn "larve, rups" en føtter zn "poten"

Het woord føtter zn is de meervoudsvorm van fot "poot".

/ ˈlɑɾʋəfœtəɾ /

I alt var det med ca. 60 traktorer store og små, traktorer på hjul og traktorer på larveføtter, gamle taktorer og nye, kanskje mest det siste.

In totaal waren er ca. 60 tractoren groot en klein, tractoren op wielen en tractoren op rupsbanden, oude tractoren en nieuwe, misschien wel de meeste van de laatste.


motorruimte

motorruimten (plural)
motorruimtes (plural)

deel van een voertuig dat is afgescheiden, bestemd voor de aandrijving

Door de enorme afstand tussen motorruimte en bestuurder lijkt de motor zich buiten de auto te bevinden, alsof voor het stoplicht naast je een op dezelfde afknijpprocedure getrakteerde BMW zacht proletarisch met je meerouwt.

Weblink bron
Bas van Putten
 “De Range Rover blijft de stille, almachtige heerser van het universum” (7 mei 2020) op nrc.nl

Het asbest werd aangetroffen in beugels waarmee de alarmsystemen in de motorruimte zijn vastgezet zijn. In totaal gaat het om 220 beugels per vliegtuig.

Weblink bron “Defensie versnelt verwijdering van asbest uit F16's” (15 april 1998) op nrc.nl


tomotors

Samenstelling van to tw "twee" en motor zn "motor" met de woorduitgang -s

Vi har nå en annen flytype for oss, nemlik en tomotors DC-3, som tar 21 passasjerer.

Wij hebben nu een tweede vliegtype voor oss, namelijk een tweemotorige DC-3 met zitplaatsen voor 21 passagiers.


tomspole

Samenstelling van tom bn "leeg" en spole zn "spoel"


trilapparaat

samenstelling van tril ww en apparaat zn

trilapparaten (plural)
trilapparaatje (diminutive singular)
trilapparaatjes (diminutive plural)

om een mengsel te sorteren in combinatie met bepaalde zeven of hellende vlakken

Wat maakt dat ik voor die elektronische mollenverjagers een beetje op mijn hoede ben, is dat je ze in een bona fide tuincentrum niet kunt krijgen. Je ziet ze aangeprezen in obscure blaadjes, als `De Kampioen' en de VPRO-gids tussen advertenties voor persoonlijke leningen en incontinentieslips. Daarbij kost zo'n trilapparaat op batterijen meer dan ƒ100, hetgeen winstbejag suggereert.

Weblink bron
Romke van der Kaa
 “Mollen die de tuin mollen; Rookbommen, klemmen en kindermolentjes” (3 december 1998) op nrc.nl


ruitenwisservloeistof

samenstelling van ruitenwisser zn en vloeistof

Scheibenwaschwasser

vloeibaar product dat in de motorruimte van een auto wordt bewaard om over de ramen te spuiten wanneer de ruitenwissers worden gebruikt, met een samenstelling die helpt om vuil te verwijderen en bij kou bevriezen te voorkomen

Met mijn goede voetbalvriend bespreek ik per telefoon de malaise bij ons geliefde Feyenoord – zo langzamerhand een dagtaak. Als altijd klinken er een paar droeve constateringen, enkele onmisbare voetbalclichés en flink wat cynische zelfspot, waarna ik het geheel schouderophalend relativeer: „Ach ja, er zijn ergere dingen in de wereld.”
„Zo is dat”, antwoordt hij. „Mijn ruitenwisservloeistof is bijvoorbeeld bijna op.”

Jan Beuving
 “Dingen” (21 januari 2009) op nrc.nl


flexflitser

mobiele flitspaal die flexibel kan worden ingezet

Het Openbaar Ministerie gaat vijftig nieuwe verplaatsbare flitspalen plaatsen. Automobilisten in Hoorn, Bergen op Zoom, Amsterdam, Venlo en Soest passeren binnenkort die nieuwe zogeheten flexflitsers.

Weblink bron “Nieuwe flexflitsers moeten aantal ongevallen terugdringen” (Donderdag 3 november 2022, 17:51), NOS

Wie geen prent op de deurmat wil ontvangen, kan vanaf vandaag maar beter extra goed opletten op de A1 bij Apeldoorn. Daar heeft het Openbaar Ministerie (OM) namelijk een speciale flitspaal neergezet: een zogenoemde flexflitser. En die staat precies op het punt waar de maximumsnelheid is verlaagd vanwege wegwerkzaamheden.

Weblink bron
Thomas van der Kolk
 “Opgepast! Hier bij Apeldoorn vind je de eerste flexflitspaal langs een snelweg” (30-06-23, 22:53 Laatste update: 02-07-23, 16:37), Tubantia


DIN

verwijzing naar een norm uit de Duitse industrie

waarde voor de gevoeligheid van een filmrolletje


DIN

van Duits DIN
**zn: op te vatten als (letterwoord) van Duitse industrienorm
**en: op te vatten als (letterwoord) van Duits Instituut voor Normalisatie

norm vastgesteld door het Duitse instituut voor normalisatie

De eisen voor de capaciteit van lichaamsdouches lopen zeer uiteen. De DIN eist voor laboratoria een capaciteit van 30 l/min.

Weblink bron
J. van Wolferen
 Nooddouches in: TVVL Magazine, jrg. 32 nr. 10 (oktober 2003), TVVL, Woerden, p. 27 kol. 1


DIN

instantie die standaards en normen vaststelt voor toepassing door Duitse bedrijven

Deze instituten worden aangeduid met poëtische afkortingen als ISO, ANSI, JIS, DIN en het oer-Hollandse NEN.

Weblink bron
Joost Alferink
 “Pasklaar” (19 december 2008) op nrc.nl

De wetgever heeft in deze mogelijkheid van een dwanglicentie voorzien omdat het DIN een monopoliepositie heeft in Duitsland en deze positie wordt versterkt door de nieuwe regeling in de auteurswet.

Mirjam Elferink
 Auteursrecht op normalisatienormen revisited in:
D.J.G. Visser & D.W.F. Verkade red.
 Spoorbundel : Een eigen, oorspronkelijk karakter. Opstellen aangeboden aan prof. mr. Jaap H. Spoor (2007), DeLex, Amsterdam, ISBN 9789086920082, p. 87


DIN

v: (letterwoord) Deutsche Industrie-Norm

m: (letterwoord) Deutsches Institut für Normung

die DIN (nominative singular)
die DIN (nominative plural)
die DINs (nominative plural)
der DIN (genitive singular)
der DIN (genitive plural)
der DINs (genitive plural)
der DIN (dative singular)
den DIN (dative plural)
den DINs (dative plural)
die DIN (accusative singular)
die DIN (accusative plural)
die DINs (accusative plural)


DIN

das DIN (nominative singular)
des DIN (genitive singular)
dem DIN (dative singular)
das DIN (accusative singular)


tiewrap

van Engels tie wrap zn dat teruggaat op de merknaam "Ty-Rap", een combinatie van tie zn "knoop, bevestiging" en wrap zn "wikkel"

kunststof reep met hoekige ribbels, die aan de ene kant in een punt toeloopt en aan de andere kant in een soort gesp, waar de punt maar in één richting doorheen kan worden getrokken
Oorspronkelijk bedoeld om losse kabels snel in een bundel vast te maken, maar ook gebruikt voor andere toepassingen als het sluiten van zakken, het boeien van personen of het vastmaken van zeil aan een stellage. Omdat de gesp alleen maar kan worden aangetrokken, wordt een tiewrap simpel doorgesneden bij het losmaken.

Om 23.45 uur wordt de eerste tiewrap om een VanMoof-wiel bevestigd: aan het voorwiel, met de sluiting naar buiten, zodat er nog wel gefietst kan worden – het maakt alleen herrie.

Weblink bron
Daan Heerma van Voss
 “Al schuddend aan dure VanMoofs verzet dit anonieme gezelschap zich tegen het laatkapitalisme” (11 juli 2022) op nrc.nl


boomcar

auto waarin een zeer krachtige geluidsinstallatie is ingebouwd


boomcar

samenstelling van boom zn "geluid van een explosie" en car zn


Zahn

erfwoord, via Middelhoogduits zan van Oudhoogduits zan

Zähne (nominative plural)
Zahns (genitive singular)
Zahnes (genitive singular)
Zähne (genitive plural)
Zahne (dative singular)
Zähnen (dative plural)
Zähne (accusative plural)


aansluitkraan

samenstelling van aansluit ww en kraan zn

mechanisme waarmee de instroom van vloeistof of gas door de verbinding met een aanvoerleiding kan worden geregeld

Het filterhuis is in het aanrechtkastje inbouwbaar en wordt met een aansluitkraan rechtstreeks op de waterleiding aangesloten.

Inge Kalmann
 Zuiver drinkwater in: De Telegraaf , jrg. 100 nr. 32617 (9 december 1992), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 31 kol. 8


aansluitslang

samenstelling van aansluit ww en slang zn

junction pipe

heel buigzame buis bestemd om gas of vloeistof uit een bepaalde bron naar een toestel of andere bestemming over te brengen
Zo'n buis is vaak gemaakt van kunstof of verstevigd rubber en voorzien van uiteinden die geschikt zijn om een stevige, niet lekkende koppeling tot stand te brengen.

Bij 39 procent van de fornuizen blijkt de aansluitslang in de hete verbrandingsgassen van de oven te hangen.

Gasinstallaties in veel woningen zijn onveilig in: NRC Handelsblad, jrg. 7 nr. 105 (2 februari 1977), Nieuwe Rotterdamse Courant, Rotterdam, p. 10 kol. 7


energietechnologie

samenstelling van energie zn en technologie zn

systematische en praktische toepassing van wetenschappelijke kennis op het gebied van energieproductie

Volgens de aanklager zou de man onder meer informatie over Deense energietechnologie hebben verkocht aan een Russische veiligheidsdienst. Verder wil het Deense Openbaar Ministerie niets over de zaak of de verdachte kwijt.

Weblink bron “Rus zit al maanden vast op verdenking van spionage in Denemarken” (Woensdag 9 december 2020, 13:24), NOS

Energietechnologie leveren aan de Krim is Europese bedrijven niet toegestaan vanwege sancties die door de Europese Unie zijn ingesteld tegen Rusland, nadat dat land in 2014 de Krim annexeerde. Het schiereiland hoorde tot dan toe bij Oekraïne. Er mag wel energietechnologie geleverd worden aan Rusland zelf.

Weblink bron “Rusland verplaatst turbines van Siemens naar de Krim” (Maandag 10 juli 2017, 17:41), NOS

Bontenbal: "We hebben groen staal, groene kunstmest en groene chemie nodig. Daarom moeten we kiezen voor groene industriepolitiek." Hij verwacht dat Nederland samen met de bedrijven voorop kan lopen in de wereld als het gaat om het bedenken en aanleggen van nieuwe energietechnologie.

Weblink bron “Groene industriepolitiek is goed voor Nederland, zeggen VVD en CDA” (Vrijdag 25 juni 2021, 16:41), NOS


Leiter

die Leiter (nominative singular)
die Leitern (nominative plural)
der Leiter (genitive singular)
der Leitern (genitive plural)
der Leiter (dative singular)
den Leitern (dative plural)
die Leiter (accusative singular)
die Leitern (accusative plural)
der Leiter (nominative singular)
die Leiter (nominative plural)
des Leiters (genitive singular)
der Leiter (genitive plural)
dem Leiter (dative singular)
den Leitern (dative plural)
den Leiter (accusative singular)
die Leiter (accusative plural)


sleeve

erfwoord via Middelengels sleve van Angelsaksisch slief


trunk

zn: via Middelengels trunke / tronke en Oudfrans tronc van Latijn truncus

hoofdverbinding waardoor vloeistof, elektriciteit of informatie stroomt die eerder is samengebracht of later wordt verdeeld


halfgeleiderindustrie

samenstelling van halfgeleider zn en industrie zn

fabrieken waar transistors, dioden en chips gemaakt worden

Dat drie grote spelers in de halfgeleiderindustrie nu ook rechtstreeks geld steken in het chipfabriekje is opmerkelijk. Directeur Johan Feenstra van Smart Photonics is blij met de financiële steun van de drie collega-bedrijven. "Met deze financieringsronde krijgen we sterke support van het Nederlandse ecosysteem, inclusief strategische spelers en financiële instellingen, in onze ambitie om de wereldwijd leidende maker en leverancier van fotonische chips te worden."

Weblink bron “Investering van 100 miljoen euro in Nederlandse chipfabriek Smart Photonics” (Woensdag 12 juli 2023, 09:43), NOS

Topman Xu wil tijdens de persconferentie wel wat kwijt over de exportbeperkingen die de Chinese chipsector in het hart raken. "Ik geloof niet dat de Chinese halfgeleiderindustrie hulpeloos zal toekijken, maar zich zal inspannen om zelfvoorzienend te worden", zegt hij koeltjes.

Weblink bron
Sjoerd den Daas
 “Chinese Huawei wil zichzelf 'opnieuw uitvinden' na zware sancties” (Zaterdag 1 april 2023, 22:25), NOS


verbrandingskamer

samenstelling van verbranding zn en kamer zn met het invoegsel -s-

deel van een motor of machine waar de brandstof verbrandt

Waterslag ontstaat als de motor water aanzuigt in plaats van lucht. Wanneer het water in de verbrandingskamer komt, is het meestal al te laat: in tegenstelling tot het brandstof-luchtmengsel kan water niet worden samengedrukt. De zuigers worden dan abrupt afgeremd.

Weblink bron
Erik Kouwenhoven
 “Waarom je nooit keihard door een plas moet rijden” (3 augustus 2023), Tubantia


hefboomwerking

samenstelling van hefboom zn en werking zn

mechanisme waarmee men met een relatief geringe kracht toch een grote kracht kan uitoefenen

Samen met haar zoon heeft ze de opener verder ontwikkeld: een grote lus voor bijvoorbeeld potten appelmoes, en een kleine lus voor de plastic dopjes op pakken melk. "Zelfs een tube lijm kun je ermee openen. Door het model van de opener kun je hem - door te draaien - precies op maat maken. Door de hefboomwerking heb je 60 tot wel 85 procent minder kracht nodig." Het apparaat is nu in vijf winkels te koop. "Meer zullen zeker volgen", zegt Greve.

Weblink bron “Uitvinders samen op Paleis Soestdijk met hun 'geniale vondst'” (Zaterdag 23 november 2019, 08:00), NOS


aanslagraam

deel van een stoommachine dat ervoor zorgt dat kleppen in de stoomcilinder niet te ver kunnen openen


chocolademaker

samenstelling van chocolade zn en maker zn

chocolademakers (plural)
chocolademakertje (diminutive singular)
chocolademakertjes (diminutive plural)

Een elektrische chocolademaker.


handwiel

een wiel dat men met de hand kan ronddraaien

Zij waren aan het werk in de controlekamer op het moment dat iemand 65.000 liter olie liet weglopen. Daardoor liep de turbine zware schade op. Volgens een oud-werknemer werd het handwiel van het afvoersysteem gesaboteerd. Het staat inmiddels vast dat het sabotage was. Het is niet duidelijk wie erachter zit.

Weblink bron “'Veiligheidspersoneel kerncentrale Doel op non-actief'” (08-09-2014), Tubantia


centrifugale verdamper

een apparaat dat wordt gebruikt om oplossingen te concentreren of in te dampen aan de hand van middelpuntvliedende kracht


infraroodcamera

samenstelling van infrarood zn en camera zn

infraroodcamera's (plural)
infraroodcameraatje (diminutive singular)
infraroodcameraatjes (diminutive plural)

camera die gevoelig is voor infrarode straling; camera die gevoelig is voor warmtestraling

"De auto heeft een infraroodcamera", vertelt de 31-jarige Nederlander enthousiast. "Je kunt er 's nachts mee rijden zonder lampen aan, zodat je niet gespot wordt." Ook zijn er holsters in gebouwd om wapens in te zetten. En op het dak zit een speciale aansluiting voor Starlink. "Zo heb je altijd internet, waar je ook rijdt, en kan de commandant continu zijn troepen aansturen."

Weblink bron “Omgebouwde Porsche met nachtcamera en geweerholster voor Oekraïense leger” (8 mei 2023, 12:43), NOS

De brand wordt ook in de gaten gehouden met een drone, zegt de Veiligheidsregio-woordvoerder. "Daarmee kijk je van bovenaf op die vuurhaard. De drone heeft ook een infraroodcamera, waarmee je de 'hotspots' kunt zien waar er geblust moet worden."

Weblink bron “Brand bij grote afvaloven in Rotterdam: 'Kan dagen duren'” (22 september 2023, 04:17), NOS


hoofdwerktuigkundige

samenstelling van hoofd zn en werktuigkundige zn

persoon aan boord van een schip die de eindverantwoordelijkheid heeft over alle technische installaties en daarover verslag moet uitbrengen aan de kapitein


staalplaat

staalplaten (plural)
staalplaatje (diminutive singular)
staalplaatjes (diminutive plural)

een vlak, plat en vrij dun stuk staal; blad staal

"Kijk, dat is waar we het staal snijden." Bill Hutton verheft zijn stem om over het helse kabaal van de machine uit te komen. Een grote rol staalplaat wordt langzaam afgewikkeld; een gigantische hydraulische pers hakt de sliert met doffe dreunen in keurige stukjes.

Weblink bron
Job Boonstra
 “Staalindustrie VS maakt zich zorgen: 'Importtarief brengt banen in gevaar'” (10 maart 2018, 20:40), NOS


spectrometer

samenstelling van spectrum zn en meter zn

toestel waarmee men het licht van een lichtbron kan splitsen in de verschillende kleuren

De satelliet bevat drie meetinstrumenten, legt Westenberg uit. Een camera om foto's te maken, een infrarood- en een ultraviolet-spectrometer. Allemaal bedoeld om het weer, de seizoenen en atmosfeer te onderzoeken.

Weblink bron “Slecht weer vertraagt ambitieuze Marsmissie Verenigde Arabische Emiraten” (14 juli 2020, 10:22), NOS

toestel waarmee men de verschillende frequenties van een zeker straling kan onderzoeken

De wetenschappers maken gebruik van een 2 miljard dollar kostend meetinstrument dat is gemonteerd aan de buitenkant van het Internationaal Ruimtestation ISS. De Alpha Magnetic Spectrometer (AMS) detecteert kosmische straling.

Weblink bron “Aanwijzing donkere materie ontdekt” (3 april 2013, 23:00), NOS


telefoonsnoer

samenstelling van telefoon zn en snoer zn

telefoonsnoeren (plural)
telefoonsnoertje (diminutive singular)
telefoonsnoertjes (diminutive plural)

draad waarmee een 'vaste' telefoon verbonden is met het telefoonnetwerk

krulsnoer waarmee de hoorn van een 'vaste' telefoon verbonden is met het telefoontoestel

Op 28 september 1981 werd de 23-jarige studente Laura Kempton verkracht en vermoord. Ze werd door een agent levenloos aangetroffen in haar appartement. Er was een elektriciteitssnoer om haar enkels gebonden en een telefoonsnoer om haar nek en schouders. Er zat bloed op een kleed onder haar hoofd en uit de autopsie bleek dat ze aan hoofdletsel was overleden.

Weblink bron “Amerikaanse justitie zegt moord uit 1981 te hebben opgelost met dna-technologie” (21 juli 2023, 03:10), NOS

Karlin gaf tot 1977 leiding aan een onderzoeksteam van Bell. Hij deed ook onderzoek naar de ideale lengte van het telefoonsnoer. Daarvoor kortte hij iedere week het snoer van telefoons van collega's met een paar centimeter in. Toen de snoeren naar verloop van tijd 30 centimeter korter waren en niemand iets had gemerkt, werden de kabels standaard korter gemaakt.

Weblink bron “Telefoonvormgever Karlin overleden” (10 februari 2013, 12:17), NOS


wielkast

wielkasten (plural)
wielkastje (diminutive singular)
wielkastjes (diminutive plural)

behuizing waarin een wiel is ondergebracht

In de bus zat een speciaal buizensysteem, waarmee drugsafval al rijdend of stilstaand kan worden geloosd. Er was een gat gemaakt in de wielkast waar de vloeistof doorheen kon. In het busje zat een grote tank gevuld met zo'n duizend liter drugsafval.

Weblink bron “Busje met ingenieus dumpsysteem voor drugsafval gevonden” (4 februari 2016, 09:22), NOS

De Amerikaanse luchtvaartautoriteiten onderzoeken hoe een jongen zich heeft kunnen verstoppen in de wielkast van een Boeing 767. De veiligheidsprocedures worden tegen het licht gehouden.

Weblink bron “Onderzoek naar vlucht in wielkast” (22 april 2014, 10:16), NOS


radardetector

samenstelling van radar zn en detector zn

radardetectoren (plural)
radardetectors (plural)
radardetectortje (diminutive singular)
radardetectortjes (diminutive plural)

toestel dat de radiogolven van een radarinstallatie kan detecteren

toestel dat de radiogolven van een radarinstallatie die gebruikt wordt voor snelheidscontroles kan detecteren

Het gaat volgens de Marechaussee om een preventieve controle waarvoor zo'n veertig medewerkers zijn ingezet. Er zijn onder meer een kapmes, een boksbeugel, drie knuppels en zeven messen gevonden. Ook werden softdrugs en een radardetector aangetroffen.

Weblink bron “Marechaussee neemt wapens in beslag” (Woensdag 1 september 2010, 19:07), NOS

Betaal je later, dan betaal je 20 procent méér. Bovendien moeten de gegevens bekend zijn van de bestuurder van de auto toen de overtreding werd geconstateerd. Dat heeft te maken met het puntensysteem van Spanje. De korting geldt overigens niet als je een radardetector hebt gebruikt, want die is verboden in Spanje. Daarnaast kun je de korting op je buik schrijven als je verkeersborden of verkeersmonitoringssystemen beschadigt, of als jouw gedrag ertoe kan leiden dat andere verkeersdeelnemers in onveilige situaties komen.

Weblink bron “Verkeersboete uit het buitenland? Als je snel betaalt krijg je in deze vakantielanden korting” (13-09-2023,), Tubantia


muff

Van Nederlands mof in bet. "losse mouw/koker".

mof [3,4], verbindende koker of uiteinde v.e. buis


Gnie

Afkomstig van Duits: Knie zn "knie" ← Middelhoogduits: knie zn ← Oudhoogduits: knie zn

Duits:
[1]: Knie zn , m
[2]: Ofenknie zn , m
Engels:
[1]: knee zn
[2]: elbow zn (of a stovepipe)

een meestal rechthoekig omgebogen verbindingsstuk voor pijpen


hitch

Mogelijk van Middelengels icchen, verdere etymologie onbekend.


drukmeter

drukmeters (plural)
drukmetertje (diminutive singular)
drukmetertjes (diminutive plural)

meetinstrument waarmee men de druk van een vloeistof of gas kan bepalen

Ze zag de drukmeter bij de flessenhals - een oude analoge meter met een wijzer die nu in de groene zone stond.

Liu Cixin
 “Het einde van de dood” (2021), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645835

Met een hele batterij experimenten testte Burke zijn hypothese. Daarbij gebruikte hij zichzelf als proefpersoon. Burke stak een drukmeter in zijn mondholte, waarmee hij de binnensmondse drukveranderingen tijdens de nies vastlegde. Daaruit bleek dat een typische nies de druk binnen 0,1 seconde met 0,18 atmosfeer doet stijgen, waarna binnen enkele seconden zo’n 0,1 tot 0,2 milliliter extra snot wordt geproduceerd.

Weblink bron “Beantwoord: Nutteloos niezen” (14 april 2014), NewScientist


ingenieursopleiding

samenstelling van ingenieur zn en opleiding zn met het invoegsel -s-

een hogere technische opleiding; een universitaire technische opleiding

Hoe kon de technische staf hier dan zo middelmatig zijn dat zij, die geen ingenieursopleiding en geen echte werkervaring had, zo makkelijk hun werk over kon nemen? Ze kwam de reden gauw genoeg te weten.

Liu Cixin
 “Het drielichamen probleem” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645798

Een factor van belang was verder dat juist op de ingenieursopleidingen veel docenten (Joden, democraten, communisten) waren ontslagen.

Hans Schippers
 “Technici en de totalitaire verleiding” (2023), Walburgpers, ISBN 9789462499584

Hij had zich vervoegd bij de ingenieursopleiding van de Universiteit van Oxford waar de werkplaats voor metaalbewerking beschikt over een indrukwekkend arsenaal van machines voor het frezen, buigen en zagen van metaal.

Menno Schilthuizen
 “Waarom zijn er zoveel soorten” (2016), Atlas Contact , ISBN 9789045031422


stake

erfwoord van Angelsaksisch staca, Protogermaans *stakon.


swivel

Frequentatieve vorm van Angelsaksisch swifan. Verder te herleiden tot Protogermaans *swif-, *swip-, Indo-Europees *swei- ("draaien").


sustain

Van Middelengels sustenen, Oudfrans sostenir/sustenir. Verder te herleiden tot Latijn sustinere.


bugzoeker

apparaat om afluisterapparatuur op te sporen

Beveiligers met bugzoekers controleerden het vergaderzaaltje voor elke bijeenkomst.


nozzle

Bekend sinds de 15e eeuw; van Middelengels noselle, een afleiding van nose.


maintenance

via Middelengels mayntenaunce van Oudfrans maintenance, op te vatten als naamwoord van handeling van maintain ww met het achtervoegsel -ance

onderhoud, handeling(en) verricht om iets in goede staat te houden


maintenance

van Oudfrans maintenance, op te vatten als naamwoord van handeling maintenir ww met het achtervoegsel -ance