zweet

geen meervoud van Middelnederlands sweet

In het zweet des [zijns/uws, ...] aanschijns zult gij brood eten.

Men moet hard werken om in zijn levensonderhoud te voorzien

Schweiß

vocht dat door de huid wordt uitgescheiden als koeling en middel om sommige afvalstoffen kwijt te raken
Omdat de uitscheiding toeneemt je het warm krijgt, wordt "zweet" vaak met hitte, inspanning of angst in verband gebracht.

Het zweet parelt in druppels van zijn voorhoofd.

Binnen de kortste keren was mijn shirt compleet doorweekt van het zweet.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


afwikkeling

naamwoord van handeling van afwikkelen met het achtervoegsel -ing

Abwicklung

afhandeling van een bepaald zakelijk of technisch proces

afwikkelingen (plural)
afwikkelingetje (diminutive singular)
afwikkelingetjes (diminutive plural)

bewegingspatroon van onderdelen van de voet ten opzichte van elkaar tijdens het lopen

Wanneer er sprake is van hyperpronatie duren deze bewegingen tijdens de afwikkeling van de voet te lang.

Dos Winkel & Geert Aufdemkampe
 “Orthopedische geneeskunde en manuele therapie: Deel 1: extremiteiten” (1994), Bohn Stafleu van Loghum, Houten, ISBN 9789031317912, p. 238 kol. 1


transpiratie

van Frans transpiration op te vatten als Naamwoord van handeling van transpireren met het achtervoegsel -atie, in de betekenis van ‘het zweten’ aangetroffen vanaf 1824

uitscheiding van vocht uit zweetklieren ter afkoeling van het lichaam


hoest

In de betekenis van ‘uitstoting van lucht met keelgeluid’ voor het eerst aangetroffen in 1253

hoesten (plural)
hoestje (diminutive singular)
hoestjes (diminutive plural)

Een hoest ontstaat bij prikkeling van de luchtwegen en reinigt deze van slijm en vreemde voorwerpen.


traan

erfwoord via Middelnederlands traen van Oudnederlands traan, in de betekenis van ‘oogvocht’ aangetroffen vanaf de 10e eeuw

tåre

vocht dat uit klieren bij de ogen vloeit

tran

olie bereid uit het spek van zeezoogdieren als walvissen en robben

tranen (plural)
traantje (diminutive singular)
traantjes (diminutive plural)

Toen ik de gigantische muur inktzwarte wolken op me af zag komen barstte ik in tranen uit.


vasopressine

bepaald hormoon in het menselijk lichaam, dat o.a. een belangrijke rol speelt bij de retentie van water


gif

Gift

substantie die in kleine hoeveelheden schadelijk of dodelijk is

giffen (plural)
gifje (diminutive singular)
gifjes (diminutive plural)


Ausatmung

Afgeleid van Atmung met het voorvoegsel aus-.

/ˈaʊ̯sʔaːtmʊŋ/

die Ausatmung (nominative singular)
die Ausatmungen (nominative plural)
der Ausatmung (genitive singular)
der Ausatmungen (genitive plural)
der Ausatmung (dative singular)
den Ausatmungen (dative plural)
die Ausatmung (accusative singular)
die Ausatmungen (accusative plural)

Het meervoud wordt zeer zelden gebruikt.

Mit der Ausatmung zieht sich das Zwerchfell wieder nach oben zurück, die Eingeweide gehen an ihren ursprünglichen Platz, auf die große Hohlvene wird ein kleiner Sog ausgeübt und auch der Beckenboden kann wieder zurückschwingen.

Bij de uitademing trekt het middenrif zich weer naar boven toe terug, op de grote holle ader wordt wat zuiging uitgeoefend, de ingewanden keren weer naar hun oorspronkelijke plaats terug en ook de bekkenbodem kan weer terugdraaien.


Schwangerschaftsalter

Samenstelling van de Duitse zelfstandige naamwoorden Schwangerschaft en Alter met het invoegsel -s-

das Schwangerschaftsalter (nominative singular)
des Schwangerschaftsalters (genitive singular)
dem Schwangerschaftsalter (dative singular)
das Schwangerschaftsalter (accusative singular)

Das Schwangerschaftsalter ist der Zeitraum, in welchem die Frau nicht nur von ihrer biologischen Fruchtbarkeit, sondern auch sozial und körperlich in der Lage ist, ein Kind optimal auszutragen und zu erziehen.

De zwangerschapsleeftijd is de tijdruimte waarin de vrouw niet alleen van haar biologische vruchtbaarheid, maar ook sociaal en lichamelijk in staat is om een kind optimaal in het moederlichaam te dragen en op te voeden.


talg

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘huidsmeer’ voor het eerst aangetroffen in 1922

erfwoord Dit is een nevenvorm van talk. De verdere etymologie (buiten het Westgermaans) is niet bekend.

Talg

huidvet, een vetachtige substantie die geproduceerd wordt door talgklieren die zich vrijwel overal in de lederhuid bevinden waar ook beharing is

Talg beschermt de huid en het haar tegen uitdroging en infecties.


akinesi

Een Neolatijnse vorming acinesia, ontleend aan het nieuw geconstrueerde Oudgriekse woord ἀκινησία. Dit laatste is een afleiding van κίνησις (kinēsis; beweging) met het voorvoegsel ἀ- (a-; niet-) en met het achtervoegsel -ία (-ia; vormt abstracte zelfstandige naamwoorden).


vloeien

van Middelnederlands vloeyen, in de betekenis van ‘stromen’ aangetroffen vanaf 1240

vloeide (past)
gevloeid (past participle)
te vloeien (active infinitive imperfect present long-form)
zullen vloeien (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen vloeien (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gevloeid (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gevloeid (active infinitive perfect present long-form)
gevloeid zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gevloeid te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
vloeiend (imperfect participle)
gevloeid (past participle)
vloeie (subjunctive)
vloei (indicative imperfect present singular first-person)
vloeit (indicative imperfect present singular second-person)
vloeit (indicative imperfect present singular second-person)
vloeit (indicative imperfect present singular second-person)
vloeit (indicative imperfect present singular third-person)
vloeide (indicative imperfect past singular first-person)
vloeide (indicative imperfect past singular second-person)
vloeide (indicative imperfect past singular second-person)
vloeide (indicative imperfect past singular second-person)
vloeide (indicative imperfect past singular third-person)
vloeiden (indicative imperfect past plural first-person)
vloeiden (indicative imperfect past plural second-person)
vloeiden (indicative imperfect past plural third-person)
zal vloeien (indicative imperfect future singular first-person)
zult vloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zal vloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zult vloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zal vloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zult vloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zal vloeien (indicative imperfect future singular third-person)
zullen vloeien (indicative imperfect future plural first-person)
zullen vloeien (indicative imperfect future plural second-person)
zullen vloeien (indicative imperfect future plural third-person)
zou vloeien (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou vloeien (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) vloeien (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt vloeien (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou vloeien (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden vloeien (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden vloeien (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden vloeien (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gevloeid (perfect present first-person)
hebt gevloeid (perfect present second-person)
hebt gevloeid (perfect present second-person)
heeft gevloeid (perfect present second-person)
hebt gevloeid (perfect present second-person)
heeft gevloeid (perfect present third-person)
hebben gevloeid (perfect present first-person)
hebben gevloeid (perfect present second-person)
hebben gevloeid (perfect present third-person)
had gevloeid (perfect past first-person)
had gevloeid (perfect past second-person)
had gevloeid (perfect past second-person)
hadt gevloeid (perfect past second-person)
had gevloeid (perfect past third-person)
hadden gevloeid (perfect past first-person)
hadden gevloeid (perfect past second-person)
hadden gevloeid (perfect past third-person)
zal gevloeid hebben (perfect future first-person)
zal gevloeid hebben (perfect future second-person)
zult gevloeid hebben (perfect future second-person)
zult gevloeid hebben (perfect future second-person)
zal gevloeid hebben (perfect future second-person)
zult gevloeid hebben (perfect future second-person)
zal gevloeid hebben (perfect future third-person)
zullen gevloeid hebben (perfect future first-person)
zullen gevloeid hebben (perfect future second-person)
zullen gevloeid hebben (perfect future third-person)
zou gevloeid hebben (perfect conditional first-person)
zou gevloeid hebben (perfect conditional second-person)
zou gevloeid hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevloeid hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevloeid hebben (perfect conditional second-person)
zou gevloeid hebben (perfect conditional third-person)
zouden gevloeid hebben (perfect conditional first-person)
zouden gevloeid hebben (perfect conditional second-person)
zouden gevloeid hebben (perfect conditional third-person)

bloeden uit je vagina (bij menstruatie of door een aandoening)

Eenmaal ongesteld had ik hier echt enorm last van, zelfs zoveel last dat ik elke maand ziek thuis in bed lag, ik vond het echt verschrikkelijk en had heel veel last van buikpijn, steken en heel erg vloeien.

Weblink bron
Aranka
 “EHBO: Eerste Hulp Bij Ongesteldheid” (14 oktober 2014) op byaranka.nl


gaap

zn [1]: naamwoord van handeling van gapen ww zonder de uitgang -en

gapen (singular)
gaapje (diminutive)
gaapjes (diminutive singular)

opensperren van de kaken wanneer men slaap heeft; kan worden gezien als teken dat iemand weinig belangstelling heeft


copuleren

via Frans copuler ww (met het achtervoegsel -eren van Latijn copulare "verenigen, verbinden"; in de betekenis van ‘paren’ aangetroffen vanaf 1872

copuleerde (past)
gecopuleerd (past participle)
te copuleren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen copuleren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen copuleren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gecopuleerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gecopuleerd (active infinitive perfect present long-form)
gecopuleerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gecopuleerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
copulerend (imperfect participle)
gecopuleerd (past participle)
copulere (subjunctive)
copuleer (indicative imperfect present singular first-person)
copuleert (indicative imperfect present singular second-person)
copuleert (indicative imperfect present singular second-person)
copuleert (indicative imperfect present singular second-person)
copuleert (indicative imperfect present singular third-person)
copuleerde (indicative imperfect past singular first-person)
copuleerde (indicative imperfect past singular second-person)
copuleerde (indicative imperfect past singular second-person)
copuleerde (indicative imperfect past singular second-person)
copuleerde (indicative imperfect past singular third-person)
copuleerden (indicative imperfect past plural first-person)
copuleerden (indicative imperfect past plural second-person)
copuleerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal copuleren (indicative imperfect future singular first-person)
zult copuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal copuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult copuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal copuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult copuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal copuleren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen copuleren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen copuleren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen copuleren (indicative imperfect future plural third-person)
zou copuleren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou copuleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) copuleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt copuleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou copuleren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden copuleren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden copuleren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden copuleren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gecopuleerd (perfect present first-person)
hebt gecopuleerd (perfect present second-person)
hebt gecopuleerd (perfect present second-person)
heeft gecopuleerd (perfect present second-person)
hebt gecopuleerd (perfect present second-person)
heeft gecopuleerd (perfect present third-person)
hebben gecopuleerd (perfect present first-person)
hebben gecopuleerd (perfect present second-person)
hebben gecopuleerd (perfect present third-person)
had gecopuleerd (perfect past first-person)
had gecopuleerd (perfect past second-person)
had gecopuleerd (perfect past second-person)
hadt gecopuleerd (perfect past second-person)
had gecopuleerd (perfect past third-person)
hadden gecopuleerd (perfect past first-person)
hadden gecopuleerd (perfect past second-person)
hadden gecopuleerd (perfect past third-person)
zal gecopuleerd hebben (perfect future first-person)
zal gecopuleerd hebben (perfect future second-person)
zult gecopuleerd hebben (perfect future second-person)
zult gecopuleerd hebben (perfect future second-person)
zal gecopuleerd hebben (perfect future second-person)
zult gecopuleerd hebben (perfect future second-person)
zal gecopuleerd hebben (perfect future third-person)
zullen gecopuleerd hebben (perfect future first-person)
zullen gecopuleerd hebben (perfect future second-person)
zullen gecopuleerd hebben (perfect future third-person)
zou gecopuleerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gecopuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gecopuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gecopuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gecopuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gecopuleerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gecopuleerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gecopuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gecopuleerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gecopuleerd (impersonal passive present imperfect)
er is gecopuleerd (impersonal passive present perfect)
er werd gecopuleerd (impersonal passive past imperfect)
er was gecopuleerd (impersonal passive past perfect)
er zal gecopuleerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gecopuleerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gecopuleerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gecopuleerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gecopuleerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gecopuleerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gecopuleerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gecopuleerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gecopuleerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gecopuleerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gecopuleerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gecopuleerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gecopuleerd (singular imperfect present first-person)
wordt gecopuleerd (singular imperfect present second-person)
wordt gecopuleerd (singular imperfect present second-person)
wordt gecopuleerd (singular imperfect present second-person)
wordt gecopuleerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gecopuleerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gecopuleerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gecopuleerd (singular imperfect present third-person)
werd gecopuleerd (singular imperfect past first-person)
werd gecopuleerd (singular imperfect past second-person)
werd gecopuleerd (singular imperfect past second-person)
werdt gecopuleerd (singular imperfect past second-person)
werd gecopuleerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gecopuleerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gecopuleerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gecopuleerd (singular imperfect past third-person)
zal gecopuleerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gecopuleerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gecopuleerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gecopuleerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gecopuleerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gecopuleerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gecopuleerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gecopuleerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gecopuleerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gecopuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gecopuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gecopuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gecopuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gecopuleerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gecopuleerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gecopuleerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gecopuleerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gecopuleerd (perfect present first-person)
bent gecopuleerd (perfect present second-person)
bent gecopuleerd (perfect present second-person)
is gecopuleerd (perfect present second-person)
zijt gecopuleerd (perfect present second-person)
is gecopuleerd (perfect present third-person)
zijn gecopuleerd (perfect present first-person)
zijn gecopuleerd (perfect present second-person)
zijn gecopuleerd (perfect present third-person)
was gecopuleerd (perfect past first-person)
was gecopuleerd (perfect past second-person)
was gecopuleerd (perfect past second-person)
waart gecopuleerd (perfect past second-person)
was gecopuleerd (perfect past third-person)
waren gecopuleerd (perfect past first-person)
waren gecopuleerd (perfect past second-person)
waren gecopuleerd (perfect past third-person)
zal gecopuleerd zijn (perfect future first-person)
zult gecopuleerd zijn (perfect future second-person)
zult gecopuleerd zijn (perfect future second-person)
zult gecopuleerd zijn (perfect future second-person)
zal gecopuleerd zijn (perfect future third-person)
zullen gecopuleerd zijn (perfect future first-person)
zullen gecopuleerd zijn (perfect future second-person)
zullen gecopuleerd zijn (perfect future third-person)
zou gecopuleerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gecopuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gecopuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gecopuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gecopuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gecopuleerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gecopuleerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gecopuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gecopuleerd zijn (perfect conditional third-person)

Bij deze soort wordt er pas gecopuleerd na een uitgebreid paringsritueel.


meconium

de eerste ontlasting van een baby (mens of dier) die nog niet van de voeding afkomstig is

In tegenstelling tot normale ontlasting is meconium niet geel maar zwart van kleur en pekachtig.


soluk almak

Samengesteld werkwoord van soluk en almak.


nefes almak

Samengesteld werkwoord van nefes en almak.


âdet görmek

Samengesteld werkwoord van âdet en görmek.

ongesteld zijn, menstruatie hebben, menstrueren


aybaşı olmak

Samengesteld werkwoord van aybaşı en olmak.


zoogperiode

zoogperioden (plural)
zoogperiodes (plural)
zoogperiodetje (diminutive singular)
zoogperiodetjes (diminutive plural)

de periode waarin een jong dier door de moeder gezoogd wordt.

Tijdens de zoogperiode kreeg de baby moedermelk te drinken.


heksenmelk

samenstelling van heks zn en melk zn met het invoegsel -en-

benaming voor vocht dat wel eens door de tepels van pasgeboren baby's wordt afgescheiden


menorroe

van Neolatijn menorrhoea, gevormd uit Oudgrieks μηνός (mènós), genitief van μείς (meís), "van de maand" en ῥοία (rhoía) "stroom, vloeiing"

maandelijkse bloeding bij vrouwen en geslachtsrijpe meisjes


antioxidant

afgeleid van oxidant met het voorvoegsel anti-

antioksidant

stof die reacties tegengaat waarbij elektronen worden uitgewisseld

antioxidanten (plural)
antioxidantje (diminutive singular)
antioxidantjes (diminutive plural)

stof die het lichaam kan gebruiken om schade door reactieve zuurstofverbindingen tegen te gaan

Trekkende zalmen in het noordwesten van de Verenigde Staten sterven elk jaar door een toxische stof afkomstig uit autobanden. De stof ontstaat wanneer een antioxidant die aan het bandoppervlak wordt toegevoegd om veroudering tegen te gaan, reageert met ozon in de lucht.

Weblink bron
Steven Frölke
 “Zalmen in VS sterven door stof uit slijtende autobanden” (3 december 2020) op nrc.nl

We mailen met Caroline Labrie, onderzoeker in Wageningen. „Ja”, schrijft ze, „in de schil zitten andere voedingsstoffen dan in de rest van de vrucht.” Ze noemt als voorbeeld appels met een rode schil. Daarin zitten veel anthocyanen. Die behoren tot de flavonoïden. En die hebben mogelijk een positief effect op de gezondheid. Het zijn antioxidanten, die cellen en weefsel beschermen tegen agressieve stoffen.

Weblink bron
Martine Kamsma
 “Is het gezond om de schillen van fruit te eten?” (11 oktober 2019) op nrc.nl


hematogeen

met het voorvoegsel hemato- en met het achtervoegsel -geen


borstademhaling

manier van ademhalen die alleen met de spieren van de borstkas wordt uitgevoerd


buikademhaling

manier van ademen door werking van het middenrif (volgens sommigen de minst vermoeiende, optimale manier om rustig te ademen)


kieuwademhaling

ademhaling door innemen van water door de mond en verwijdering hiervan door het kieuwdeksel


middenrifademhaling

samenstelling van middenrif en ademhaling


willig

afgeleid van wil (stam van het werkwoord willen) met het achtervoegsel -ig

williger (uninflected comparative)
willigst (uninflected superlative)
willige (inflected positive)
willigere (inflected comparative)
willigste (inflected superlative)
willigs (partitive positive)
willigers (partitive comparative)

op zoek naar een partner om mee te paren


temperatuurzin

vermogen van een (dierlijk) organisme om temperaturen rond zijn normale lichaamstemperatuur waar te nemen


bloedglucosespiegel

samenstelling van bloedglucose en spiegel

bloedglucosespiegels (plural)
bloedglucosespiegeltje (diminutive singular)
bloedglucosespiegeltjes (diminutive plural)

een maat voor de hoeveelheid glucose die is opgelost in het bloed uitgedrukt in millimol per liter (mmol/l)


bloedspiegel

bloedspiegels (plural)
bloedspiegeltje (diminutive singular)
bloedspiegeltjes (diminutive plural)

concentratie van een bepaalde stof in het bloed


hormoonspiegel

hormoonspiegels (plural)
hormoonspiegeltje (diminutive singular)
hormoonspiegeltjes (diminutive plural)


plasmaspiegel

plasmaspiegels (plural)
plasmaspiegeltje (diminutive singular)
plasmaspiegeltjes (diminutive plural)

concentratie van een bepaalde stof in het bloedplasma


suikerspiegel

suikerspiegels (plural)
suikerspiegeltje (diminutive singular)
suikerspiegeltjes (diminutive plural)


menstrueren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘menstruatie hebben’ voor het eerst aangetroffen in 1824

menstrueerde (past)
gemenstrueerd (past participle)
te menstrueren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen menstrueren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen menstrueren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gemenstrueerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gemenstrueerd (active infinitive perfect present long-form)
gemenstrueerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gemenstrueerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
menstruerend (imperfect participle)
gemenstrueerd (past participle)
menstruere (subjunctive)
menstrueer (indicative imperfect present singular first-person)
menstrueert (indicative imperfect present singular second-person)
menstrueert (indicative imperfect present singular second-person)
menstrueert (indicative imperfect present singular second-person)
menstrueert (indicative imperfect present singular third-person)
menstrueerde (indicative imperfect past singular first-person)
menstrueerde (indicative imperfect past singular second-person)
menstrueerde (indicative imperfect past singular second-person)
menstrueerde (indicative imperfect past singular second-person)
menstrueerde (indicative imperfect past singular third-person)
menstrueerden (indicative imperfect past plural first-person)
menstrueerden (indicative imperfect past plural second-person)
menstrueerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal menstrueren (indicative imperfect future singular first-person)
zult menstrueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal menstrueren (indicative imperfect future singular second-person)
zult menstrueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal menstrueren (indicative imperfect future singular second-person)
zult menstrueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal menstrueren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen menstrueren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen menstrueren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen menstrueren (indicative imperfect future plural third-person)
zou menstrueren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou menstrueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) menstrueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt menstrueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou menstrueren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden menstrueren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden menstrueren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden menstrueren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gemenstrueerd (perfect present first-person)
hebt gemenstrueerd (perfect present second-person)
hebt gemenstrueerd (perfect present second-person)
heeft gemenstrueerd (perfect present second-person)
hebt gemenstrueerd (perfect present second-person)
heeft gemenstrueerd (perfect present third-person)
hebben gemenstrueerd (perfect present first-person)
hebben gemenstrueerd (perfect present second-person)
hebben gemenstrueerd (perfect present third-person)
had gemenstrueerd (perfect past first-person)
had gemenstrueerd (perfect past second-person)
had gemenstrueerd (perfect past second-person)
hadt gemenstrueerd (perfect past second-person)
had gemenstrueerd (perfect past third-person)
hadden gemenstrueerd (perfect past first-person)
hadden gemenstrueerd (perfect past second-person)
hadden gemenstrueerd (perfect past third-person)
zal gemenstrueerd hebben (perfect future first-person)
zal gemenstrueerd hebben (perfect future second-person)
zult gemenstrueerd hebben (perfect future second-person)
zult gemenstrueerd hebben (perfect future second-person)
zal gemenstrueerd hebben (perfect future second-person)
zult gemenstrueerd hebben (perfect future second-person)
zal gemenstrueerd hebben (perfect future third-person)
zullen gemenstrueerd hebben (perfect future first-person)
zullen gemenstrueerd hebben (perfect future second-person)
zullen gemenstrueerd hebben (perfect future third-person)
zou gemenstrueerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gemenstrueerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gemenstrueerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gemenstrueerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gemenstrueerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gemenstrueerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gemenstrueerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gemenstrueerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gemenstrueerd hebben (perfect conditional third-person)


winterslaap

winterslaap

een toestand van hypothermie en inactiviteit bij sommige warmbloedige dieren in de winter

winterslapen (plural)
winterslaapje (diminutive singular)
winterslaapjes (diminutive plural)

Zevenslapers houden een winterslaap die wel zeven maanden kan duren.

een toestand van inactiviteit bij sommige organismen

De mieren waren al ontwaakt uit hun winterslaap.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


lichaamsproces

samenstelling van lichaam zn en proces zn met het invoegsel -s-

alle zaken die zich voordoen in het lichaam van een organisme, lichaamsfuncties

De belangrijkste lichaamsproces worden door de anesthesist gedurende de operatie bewaakt en zonodig bijgestuurd.

De ademhaling en de bloedcirculatie zijn essentieel voor het leven en worden dan ook wel de vitale lichaamsprocessen genoemd.


hemoglobine

afleiding van met het voorvoegsel hemo- en globine

haemoglobin

(medisch) de rode bloedkleurstof die verantwoordelijk is voor het zuurstof- en CO2 transport in het bloed

Cyanose is een blauwe verkleuring van huid en slijmvliezen door tekort aan zuurstof. Het bloed bevat te veel hemoglobine zonder zuurstof. Dat kan plaatselijk zijn of algemeen.

Mol (1999) beschrijft hoe verschillende soorten bloedarmoede kunnen bestaan. Door te luisteren naar klachten of door het hemoglobinegehalte van een patiënt te vergelijken met het gemiddelde van een populatie, kan een arts tot deze diagnose komen. Het gaat dan echter om diagnoses die elkaar niet precies overlappen. Een patiënt kan klachten hebben, terwijl zijn hemoglobinegehalte volgens de statistiek niet buiten de normale waarden valt en omgekeerd.


hoogzwanger

hoogzwangere (inflected positive)
hoogzwangers (partitive positive)

in de laatste tijd van de zwangerschap zijnd waarbij de vrouw of het vrouwtjes dier een hele dikke buik heeft

De lente kondigde zich aan in het nestelen van de merels, het zelfvoldane getrippel van de kippen met hun stoeten kuikens, de meisjes die huiverden in hun dunne katoenen jurkjes. Een hoogzwangere poes kwam de herberg binnenlopen en installeerde zich waardig onder haar tafeltje.

`En Fouza is hoogzwanger, hè,' zei Amber om het gesprek weer een plezierige wending te geven. 'Ze verwacht de baby een dezer dagen.'


immunologie

afgeleid van immuun met het achtervoegsel -logie

immunology

de leer van het afweersysteem dat verantwoordelijk is voor: afweer tegen besmettelijke ziekten...

de leer van het afweersysteem dat verantwoordelijk is voor: afweer tegen besmettelijke ziekten; allergische reacties; en afstotingsreacties tegen (vreemde) weefsels

Baxalta (omzet 6 miljard dollar, 16.000 werknemers) is gespecialiseerd in hematologie, of bloedziekten, en immunologie. Het is gevestigd in de Amerikaanse staat Illinois en beursgenoteerd in New York.

Heb je het gevoel dat je vandaag nog niks gedaan hebt? Niets is minder waar, want zonder dat je het door hebt, strijd je de hele dag door tegen allerlei enge bacterien, virussen en tumoren. Hoe je immuunsysteem dat allemaal voor elkaar krijgt, hoor je van prof. dr. Huub Savelkoul (WUR, Immunologie). Je bent dus hoe dan ook goed bezig geweest vandaag!


indikken

thicken

(fysiologie) iets minder vloeibaar maken door water te verwijderen

De functie van de dikke darm is het indikken van de voedselbrij. Door opname van water uit de darminhoud vindt indikking plaats. Tijdens dit proces neemt de dikke darm nog mineralen en vitamines op uit de voedselresten.


accommodatievermogen

samenstelling van accommodatie zn en vermogen zn

power of accommodation

het vermogen om op een kleine afstand nog scherp te kunnen zien

De presbyopie, het verlies van accomodatievermogen door stugger worden van de lens, die alle oudere personen zonder uitzondering treft, mag men als fysiologisch verschijnsel niet tot de kwalen rekenen.”


klaring

Naamwoord van handeling van klaren met het achtervoegsel -ing

het verwijderen van gif- of afvalstoffen uit het bloed


pavlovreactie

eponiem samenstelling van Pavlov en en reactie zn , naar de 19e-eeuwse Russische fysioloog I. Pavlov die dit verschijnsel in 1905 ontdekte

onwillekeurige aangeleerde reactie op een stimulus

Ook kakkerlakken hebben een pavlovreactie. Na een leerperiode waarin ze de associatie leren tussen suikerwater en vanille- of pepermuntgeur, zijn alleen die geuren al voldoende om de insecten te doen ‘watertanden’. Het is een herhaling van het klassieke conditioneringsexperiment van de Russische onderzoeker Ivan Pavlov in 1927.

Weblink bron
Sander Voormolen
 “Gemangelde kakkerlak heeft een pavlovreactie” (2 september 2007) op nrc.nl


tensor

van Neolatijn tensor afgeleid van tensum "gestrekt" met het achtervoegsel -or

tensor

wiskundige objecten uit de lineaire algebra en de differentiaalmeetkunde die beschouwd kunnen worden als generalisatie van vectoren en matrices

spier die een vlies of peesblad aanspant

Qua spiermassa is de verhouding tensor: gluteus minimus: gluteus medius als 1:2:4 (…).

Weblink bron
Bos, J.C.
 “De invloed van de benaderingswijze van de heup op de loopfunctie na een totale heuparthroplastiek : Klinische, radiologische en electromyografische analyse van !wee veel gebruikte benaderingen”, proefschrift (16 november 1994), Erasmus Universiteit, Rotterdam, ISBN 9090076492, p. 34


noradrenaline

"Door een verlaagde weerstand zijn mensen hier vatbaarder voor." Het 'broken heart syndrome' gaat een stap verder. Volgens deze theorie kunnen mensen zelfs sterven van verdriet. Een te grote hoeveelheid adrenaline en noradrenaline in het bloed wordt iemand fataal. Mensen sterven dan eigenlijk niet aan een gebroken, maar aan een zwellend hart. Swier: "Het blijft bijzonder dat van de 17 miljoen mensen in Nederland, één gezin binnen vijf dagen wordt getroffen door het verlies van beide ouders."

Weblink bron “Een 'gebroken hart' als doodsoorzaak” (13-03-2016), Tubantia

Maar er is ook serieuze wetenschap: de bekende professor neuropsychologie Erik Scherder legt exact uit waarom muziek het beste medicijn tegen stress is, met bewezen positieve effecten. En muziek werkt als stimulans om je concentratie en productiviteit te verhogen, want het stimuleert de aanmaak van noradrenaline en serotonine in de hersenschors.

Weblink bron
Peter Olsthoorn
 “Onderzoek: muziek leidt af, ook op een goede manier” (04-03-2019), Tubantia


reflexbeweging

samenstelling van reflex zn en beweging zn

rəˈflɛkzbəˌweɣɪŋ

automatische reactie van spieren op een prikkel waardoor de stand van een lichaamsdeel verandert#:▸ Toen namelijk de Spruce Goose tijdens de aanloop een snelheid van iets meer dan 70 (land)mijlen per uur had bereikt verliet het vliegtuig spontaan het water als gevolg van de neergelaten vleugelkleppen. Hughes was hierdoor zodanig onthutst dat hij, in een reflexbeweging, de gashandles terug nam om ze onmiddellijk daarna weer naar voren te duwen en vervolgens de vlucht te beëindigen met een perfecte landing.

Het ging hier om direct control spieren die de vlieg gebruikt om tijdens reflexbewegingen toch stabiel in de lucht te blijven.

Weblink bron
Marcel aan de Brugh
 “Vleugelstompjes zijn ommisbaar voor een snelle wendbare vlieg” (11 april 1998) op nrc.nl


rodopsine

rode kleurstof in de staafjes van het netvlies die een rol spelen in de waarneming van licht en donker


hersenfunctie

samenstelling van hersenen zn en functie zn , zonder de uitgang -en

taak die door het brein wordt uitgevoerd

„Focale distonie, de kwaal die me parten speelde, is een beroepsziekte. (…) Ik heb veel toverdokters gezien, maar het verlossende woord kwam niet – of het was de nuchtere vaststelling dat er een hersenfunctie is uitgeschakeld die je, hoe je het ook probeert, niet meer echt kunt aanzetten.

Weblink bron
Mischa Spel
 “Pianopedagoog Jan Wijn: ‘Geef me een leerling, en ik functioneer’” (11 maart 2020) op nrc.nl

Honderden jaren geleden konden veel mensen niet lezen. Die nieuwe hersenfunctie is gewoon ontwikkeld in ons brein.

Weblink bron
Niki Korteweg
 “Ons brein is een open boek dankzij de hersenscan” (26 januari 2018) op nrc.nl

Hoe hoger of langduriger de blootstelling aan lood, hoe ernstiger de gevolgen in het lichaam. (…) Bij nog hogere bloedconcentraties treden onder meer maag-darmproblemen en buikpijn op, chronische nierziekte en verminderde hersenfunctie, en zelfs coma.

Weblink bron
Marcel aan de Brugh & Niki Korteweg
 “Loden last? Vijf vragen over lood en drinkwater” (31 januari 2020) op nrc.nl

Veranderingen in hersenfunctie zijn gevonden bij allerlei ziektes, zoals depressie, schizofrenie en alzheimer.

Weblink bron
Louk Vanderschuren e.a.
 “Verslaving is wel degelijk een hersenziekte” (20 oktober 2017) op nrc.nl


foutspanning

samenstelling van fout zn en spanning zn

overmatig gebruik van bepaalde spieren bij een verkeerde lichaamshouding

De wervelkolom wordt rechtgehouden door een heel stelsel van spieren, sommige mensen spannen bepaalde spieren te veel. Dat kan tot allerlei problemen leiden. Wat ik nu doe is die foutspanning opheffen. Ik zoek die spanning op en tik daarna het, bijbehorende reflexpunt aan. Ik geef er een tik op, precies in die richting en met die kracht zodat dat hele reflexsysteem reageert en de spierspanning weer normaal wordt.

Roland Vonk
 Tjerk Meyer (79) en de manuele geneeskunde in: Het vrĳe volk (26 juni 1987), De Arbeiderspers, Rotterdam, p. 12 kol. 4


compensatiemechanisme

samenstelling van compensatie zn en mechanisme zn

compensatiemechanismen (plural)
compensatiemechanismes (plural)

ontwikkeling in het lichaam waardoor de nadelen van een gebrek daarin worden ondervangen

De onderzoekers vermoeden dat de betere prestaties van de blinden en hun iets andere elektro-encefalogram veroorzaakt worden door compensatiemechanismen vanaf de vroegste jeugd. Pasgeborenen oriënteren zich in de ruimte aanvankelijk vooral op geluid. Bij zienden wordt deze ruimtelijke oriëntatie al snel daarna vooral visueel van aard. Bij blinden zou (noodgedwongen) de auditieve oriëntatie zich verder ontwikkelen en verfijnen.

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “Blinden horen vooral beter dan zienden als geluid van opzij komt” (24 juli 1999) op nrc.nl


ademhalingsapparaat

samenstelling van ademhaling zn en apparaat zn met het invoegsel -s-

geheel van de lichaamsdelen die zorgen voor het opnemen van zuurstof en het uitscheiden van kooldioxide

Het plotselinge verbod op de verkoop van steenkool in Dublin, waar het kolenstoken hoge concentraties roet en SO2 teweeg bracht, deed sterfte aan aandoeningen van het ademhalingsapparaat met ruim 15 procent afnemen (…).

Weblink bron
Karel Knip
 “Fijn venijn” (18 juni 2005) op nrc.nl

De vleesetende dinosauriërs hadden bijvoorbeeld geen zware, met merg gevulde botten. Hun botten waren hol. Waarom, is niet helemaal duidelijk. Misschien was het in eerste instantie een aanpassing die verband hield met de temperatuurhuishouding of de ademhaling (bij vogels zijn sommige botten gevuld met zogeheten luchtzakken die onderdeel uitmaken van het ademhalingsapparaat).

Weblink bron
Marcel aan de Brugh
 “Van dino tot vogel” (16 januari 1999) op nrc.nl

toestel dat het lichaam helpt bij het opnemen van zuurstof en het uitscheiden van kooldioxide

Vasilis Iliopoulos, een jonge leraar, houdt zijn grootvader vast die aan een ademhalingsapparaat is gekoppeld. „Ik ben opa in zijn bergdorp gaan halen en daarna zijn we door de vlammen naar beneden gescheurd”, zegt Iliopoulos. „Wie traag was, bleef achter in het vuur.”

Weblink bron
Tijn Sadée
 “‘Peloponnesos verandert in crematorium’: ‘Als Olympia verbrandt, hangt de premier’” (27 augustus 2007) op nrc.nl


onverdraagzaamheid

afgeleid van onverdraagzaam bn met het achtervoegsel -heid
**[2] leenvertaling van Engels (food) intolerance

lichamelijke eigenschap waardoor de stofwisseling bij sommigen ongunstig reageert op specifieke stoffen

Informatie over medicatie: vragen over uw geneesmiddel, mogelijke bijwerkingen of onverdraagzaamheid, kan met een korte vraag aan de balie.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Informatie en advies” (22 september 2020) op huisartsenpraktijkpostma.nl


propulsie

[1] van middeleeuws Latijn propulsio zn "vooruitdrijving"

proces dat een voorwaartse beweging van het lichaam als resultaat heeft

Bij één voetafwikkeling onderscheiden we vier fases: hielcontact, voorvoet vorming, stand, en propulsie.

Weblink bron
F. Hagman
 “Can plantar pressure predict foot motion? : Abstract”, proefschrift (9 november 2005), TU Eindhoven, ISBN 903860694X op tue.nl


vetpolster

ronding of bolling van het lichaam door onderhuids vetweefsel

Omdat het voetje nog uit kraakbeen bestaat en er in de regel een flink vetpolster onder de voetzool aanwezig is, zijn buigzame schoentjes aan te bevelen.

Voethygiëne in het belang van de volksgezondheid : Let vooral op de kleintjes! in: de Vrije Zeeuw, jrg. 21 nr. 6393 (13 maart 1965), p. 5 kol. 5/6


lichaamsfunctie

samenstelling van lichaam zn en functie zn met het invoegsel -s-

bodily function

proces dat onlosmakelijk verbonden is met het (biologische) leven

In etappes, met de ene na de andere lichaamsfunctie die uitviel.

A.F.Th. van der Heijden
 “Tonio : een requiemroman” (2011), De Bezige Bij , ISBN 9789023467014

De ervaringen in onze regio zijn wellicht ook bruikbaar in andere regio’s. Want we weten, bijvoorbeeld uit onderzoek van Machteld Huber, dat niet alleen de lichaamsfuncties en het dagelijks functioneren iemands gezondheid bepalen, maar juist ook zingeving en sociaal-maatschappelijke participatie van grote betekenis zijn. Juist daar kunnen maatschappelijke organisaties en kerken ”matchen” en een onschatbare rol spelen.

Weblink bron
Arjan Roest en Dirk de Korne
 “Los krapte in zorg op met betere samenwerking in regio” (30 oktober 2021), Reformatorisch Dagblad


sclerotisatie

Wegens de sclerotisatie van het integument van insectenlarven is de postembryonale groei stapsgewijs.

Weblink bron
Sander Fleerakkers
 “Reproductie en predatie van de roofkever Cryptolaemus montrouzieri op de wolluizen Pseudococcus longispinus en Planococcus citri”, Verslag U Gent (2018-2019)


ontstoring

afgeleid van ontstoren ww met het achtervoegsel -ing

met middelen waarvan de werking niet is aangetoond proberen bepaalde lichamelijke problemen op te lossen

Als de wachttijd voor allergiebehandelingen te lang is, kan je voor de eerste ontstoringen eventueel al terecht bij collega's Kaat of Gwendolyn (osteopaat, zie hierboven).

Weblink bron Gearchiveerde versie
Patrick Claes
 “Afspraak maken” op algemeencentrumvoorosteopathie.be


levensgeest

samenstelling van leven zn en geest zn met het invoegsel -s-

een ziel die in ieder levend wezen zou zitten en het levend zou maken

Duizelig van begeren zoog Willem Augustijn die lucht, die wegvlietende levensgeest met een even lange en diepe zucht op en eerst daarna, Breukjes ziel zo ingeademd hebbend, maakte de totale voldoening zich van hem meester: zelfs niet meer in staat zich nog uit Breukje los te maken strekte hij zich loodzwaar op hem uit, vol, warm en slap, en terwijl ook het laatste dat nog hard en droog in hem was onder de ontlatende koude vochtig werd brak eindelijk dan zijn boezem open in een malse regenbui: hij huilde, schokkend weer maar heel zacht nu — hij huilde, en ook toen hij al sliep huilde hij nog, verlost en zonder nog te merken dat er op de verdieping recht onder hem een stoel werd verschoven.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (2014), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021436173

Daarom moet onze navolging ook recht doen aan onze authenticiteit, onze unieke persoonlijkheid. God maakt gebruik van onze natuurlijke gaven. Geestelijke gaven worden door Verleg beschouwd als een verbijzondering of intensivering van het leven dat de Levensgeest toebedeelt aan het schepsel.

Weblink bron
Klaas van der Zwaag
 “Oproep tot authentiek christelijk leven” (3 april 2018), Reformatorisch Dagblad


adrenalinegehalte

samenstelling van adrenaline zn en gehalte zn

adrenalinegehalten (plural)
adrenalinegehaltes (plural)

de concentratie adrenaline die in het bloed zit, bij spanning gaat die concentratie omhoog

Winnaar Noraly na het spelen van de escaperoom: “Wat is dit supermooi om met een groep te doen. Het adrenalinegehalte in je bloed stijgt en je moet heel goed blijven samenwerken en puzzelen. Super! Wij hebben het gehaald binnen het uur, 50,24 min. Erg spannend! Wij hadden al een aantal escaperooms gespeeld maar deze is wel heel erg mooi.”

Weblink bron “Escaperoom Twente in Diepenheim verrast 3000ste bezoeker” (15-03-2016), Tubantia

Maar er zijn ook mensen bij wie zo’n stuk rood vlees het testosteron- en adrenalinegehalte opstuwt tot ongekende hoogten. De afgelopen weken zagen we daarvan weer de nodige voorbeelden: de vrouw die doodsbedreigingen uitte aan het adres van Baudet, een universitair (!) docent die vroeg waar Volkert (De Graaf, moordenaar van Pim Fortuyn) toch bleef, honderd Urkers die naar het plaatselijke politiebureau togen om aangifte te doen tegen een NPO-columniste, en twitteraars die excuses eisten van journalisten omdat die te negatief zouden hebben bericht over het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar mogelijk samenspannen van president Trust met Rusland.

Weblink bron
Jan Smit
 “In dit digitale era zijn provocaties dé politieke strategie” (27/03/2019), HP de Tijd


calorie-inname

samenstelling van calorie zn en inname zn

calorie-innames (plural)
calorie-innamen (plural)

de hoeveelheid energie die men door eten en drinken tot zich neemt

Calle en Erkki leken op een dagelijkse calorie-inname van minstens rond de 7000 te zitten.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149

De kerstkilootjes kun je kwijtraken door gezonder te leven, meer te bewegen en iets scherper op je calorie-inname te letten. De app Mijn Eetmeter (Android, iOS) is een gratis app afkomstig van het Nederlandse Voedingscentrum en laat je nauwkeurig bijhouden wat je eet en drinkt, én hoeveel je beweegt. Vervolgens krijg je een overzicht en voedingsadvies op basis van de Schijf van Vijf.

Weblink bron
Jan Meijroos
 “Stoppen met roken en drinken? Deze apps helpen je” (30-12-2021), Tubantia


onderkoelingsverschijnselen

samenstelling van onderkoeling zn en verschijnselen zn met het invoegsel -s-

lichamelijke symptomen die ontstaan als iemand te koud is geworden

Om het noordelijk gelegen vluchtelingkamp te bereiken, moeten de vluchtelingen een route van zo'n 300 kilometer afleggen. Die loopt door gevaarlijke gebied waar gevochten wordt. Het is voor velen een barre tocht: het is winter en de vluchtelingen zitten veelal dagenlang in open vrachtwagens. Eenmaal in het kamp aangekomen, hebben veel mensen onderkoelingsverschijnselen.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Hulporganisaties willen vrije doorgang na omgekomen onderkoelde kinderen” (Vrijdag 1 februari 2019, 15:34), NOS

De politie in Etten-Leur heeft gisteravond twee tieners op straat gevonden met zware onderkoelingsverschijnselen. De carnavalsvierders hadden volgens de wijkagent een lichaamstemperatuur van 34 graden en "de nodige sterke drank genuttigd".

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Brabantse wijkagent vindt onderkoelde carnavalsvierders op straat” (Zaterdag 10 februari 2018, 10:47), NOS


vetreserve

ˈvɛtrəˌsɛrvə

vetweefsel waarin een lichaam energie uit voedsel opslaat

De meeste Noord-Amerikaanse beren eten voor de winterslaap graag en veel bessen voor het aanleggen van hun vetreserve.

Weblink bron “Meer besjes voor beren dankzij wolf” (1 augustus 2013) op nrc.nl


golgiapparaat

eponiem samenstelling van Golgi en "de 19e-eeuwse Italiaanse arts C. Golgi " en apparaat zn , aaneengeschreven volgens spellingregel 6.C en met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

Golgi apparatus

(biologie) netwerk van membranen binnen lichaamscellen dat op een andere plaats opgebouwde eiwitten concentreert en aanpast

golgiapparaten (plural)
golgiapparaatje (diminutive singular)
golgiapparaatjes (diminutive plural)
Golgi-apparaat

Het golgiapparaat bestaat uit afgeplatte zakken, omgeven door een membraan.

J.A. Groenink
 “Pathofysiologie: Een inleiding tot de interne geneeskunde” (2006), Bohn Stafleu van Loghum, Houten, ISBN 9789031346370, p. 10


golgisysteem

eponiem samenstelling van Golgi en "de 19e-eeuwse Italiaanse arts C. Golgi " en systeem zn , aaneengeschreven volgens spellingregel 6.C en met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

In het cytoplasma bevinden zich de rest van de celorganellen, zoals bladgroenkorrels, golgisysteem, mitochondriën en het endoplasmatisch reticulum (…).

Weblink bron
Poul Nas e.a.
 “Arbusculaire mycorrhiza
in de landbouw : Samenwerking tussen plant en schimmel om de fosfaatopname duurzaam te bevorderen”, profielwerkstuk (4 december 2018), Stedelijk Gymnasium Nijmegen, p. 14


golgicomplex

eponiem samenstelling van Golgi en "de 19e-eeuwse Italiaanse arts C. Golgi " en complex zn , aaneengeschreven volgens spellingregel 6.C en met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

Sinds enkele jaren weten onderzoekers dat er naast de membraanomhulde organellen als mitochondriën en het golgicomplex, ook druppelachtige, membraanloze compartimenten in cellen bestaan: ook wel „biomolecular condensates” genoemd.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Marc Baldus
 “Nieuwe NMR-aanpak om druppelvormige celinhoud te bestuderen”, persbericht (4 oktober 2019) op uu.nl


Millichsaft

Samenstelling van Millich zn "melk" en Saft zn "sap"

Duits: Chylus, m, Lymphe, v, Milchsaft, m


trilapparaat

samenstelling van tril ww en apparaat zn

trilapparaten (plural)
trilapparaatje (diminutive singular)
trilapparaatjes (diminutive plural)

met een verondersteld heilzaam effect op het lichaam

Wat maakt dat ik voor die elektronische mollenverjagers een beetje op mijn hoede ben, is dat je ze in een bona fide tuincentrum niet kunt krijgen. Je ziet ze aangeprezen in obscure blaadjes, als `De Kampioen' en de VPRO-gids tussen advertenties voor persoonlijke leningen en incontinentieslips. Daarbij kost zo'n trilapparaat op batterijen meer dan ƒ100, hetgeen winstbejag suggereert.

Weblink bron
Romke van der Kaa
 “Mollen die de tuin mollen; Rookbommen, klemmen en kindermolentjes” (3 december 1998) op nrc.nl

Ik wist dat ik nog een elektrisch trilapparaat heb, tegen rugklachten.

Weblink bron
Hans Dulfer geciteerd door Machteld van Gelder
 “Hans Dulfer: ‘Al dat opruimen leidt niet tot orde maar tot meer rotzooi’” (30 december 2020) op nrc.nl

Over vibratietraining gaan de gekste geruchten, en met ieder nieuw trilapparaat komt er nieuwe fabrikantenkul bij.

Weblink bron
Henk Kraaijenhof geciteerd door Marcel Abrahams
 “Trilplaat?” (14 december 2002) op nrc.nl


doorlekken

zo hevig menstrueren dat dit ondanks het maandverband zichtbaar wordt

Ondervraagden zeggen tijdens hun werk onder meer last te hebben van pijn, vermoeidheid en concentratieproblemen. Ook ervaart een derde ongemakkelijke situaties door opvliegers, stemmingswisselingen of doorlekken.

Weblink bron “Ruim helft werknemers in overgang ondervindt hinder op werk” (Vrijdag 20 mei 2022, 00:01), NOS


energiebalans

samenstelling van energie zn en balans zn

het verschil tussen gebruikte energie en de energie die in voeding zit

Mysimba is een combinatie van twee werkzame stoffen, naltrexon en bupropion. De stoffen hebben effect op het hersengebied dat de voedselinname en de energiebalans regelt. Wanneer ze samen worden gebruikt, verminderen ze de eetlust en de hoeveelheid die patiënten eten.

Weblink bron “Zorginstituut adviseert: vergoed anti-obesitasmedicijn uit basispakket” (Dinsdag 24 mei 2022, 17:14), NOS

Berends kampte niet met een vorm van 'onderliggend lijden', ze heeft, zegt ze, domme pech gehad. Ze werkt als woonassistent in een woonzorgcentrum met mensen die dementeren. Na haar terugkeer op de werkvloer merkte ze dat ze na drie diensten achter elkaar zo weinig energie over had dat ze bijna niks meer kon. Haar fysiotherapeut spreekt onder meer van een verstoorde energiebalans.

Weblink bron “Coronapatiënten jaar na IC-opname: klachten, maar 'een wonder dat ik er nog ben'” (Dinsdag 25 januari 2022, 18:08), NOS

Dat laatste zorgt ook voor uitdagingen, vult Romkes aan. "De energiebalans is heel belangrijk, soms gaan ze te hard. Ze gaan ver om hun kans te benutten, dus soms moet je ze afremmen. Je hoeft ze in ieder geval nooit te motiveren."

Weblink bron
Guus Dietvorst
 “Werknemers met beperking, 'je bent dom als je ze niet aanneemt'” (Dinsdag 24 oktober 2017, 19:58), NOS


glucoseopname

samenstelling van glucose zn en opname zn

Bij deze behandelingen worden meestal geneesmiddelen gegeven. Maar het blijkt dat blootstelling van het hele lichaam aan koudetherapie ook de glucoseopname kan verstoren. Geneesmiddelen hebben vaak meer bijwerkingen en de toediening is bovendien complexer dan bij koudetherapie.

Weblink bron
Alex Wilkins
 “Blootstelling aan kou stopt tumorgroei bij muizen door hun glucosevoorraad te kapen” (15 augustus 2022), NewScientist

Maar, net zoals dat niemand alleen brood eet, eet niemand alleen pasta, zegt Kool. Er zit altijd wel iets bij, bijvoorbeeld saus of gehakt. En juist die toevoegingen zorgen voor een remming van de glucoseopname. Beide varianten van pasta zonder toevoegingen zullen zorgen voor een snelle bloedsuikerspiegel en dus ook weer een snelle daling, wat vervolgens resulteert in nadelige gezondheidsaspecten zoals snelle trek of eetbuien. Kool: ,,Olie over de pasta heen of een vette saus toevoegen aan de maaltijd zorgen ervoor dat de suikeropname wordt afgeremd. Als je een samengestelde maaltijd hebt, mag je best wel pasta eten. Ook als je wilt afvallen.”

Weblink bron
Ilona Braat
 “Dit is waarom je snel honger hebt na het eten van witte pasta” (15 augustus 2022), Tubantia


glucosevoorraad

samenstelling van glucose zn en voorraad zn

de hoeveelheid glucose die in het lichaam is opgeslagen

Blootstelling aan kou stopt tumorgroei bij muizen door hun glucosevoorraad te kapen


insulinegevoeligheid

samenstelling van insuline zn en gevoeligheid zn

de mate waarin het lichaam kan reageren op verhoogde insulinespiegels

‘Dat klopt. In dat kader is ons kouonderzoek bij mensen met diabetes en mensen met overgewicht aardig om te noemen. Bij beide groepen zagen we een gunstig effect op hun suikerhuishouding. Hun insulinegevoeligheid ging sterk omhoog en de glucoseopname in de spieren verbeterde.’

Weblink bron
Jim Jansen
 “‘Mijn advies: ga lekker de kou in’” (5 december 2023), NewScientist

Volgens onderzoek kan HIIT daarnaast de bloeddruk en het cholesterol verlagen, de insulinegevoeligheid verbeteren en helpen bij het afvallen. ,,Voor patiënten met bijvoorbeeld problemen aan het hart kan HIIT een goede toevoeging zijn aan de behandeling. Ook kan het handig zijn voor patiënten die snel wat fitter moeten worden voor een operatie, om de kans op complicaties te verminderen”, legt Arjan Kokshoorn, sportarts in het Jeroen Bosch Ziekenhuis, uit.

Weblink bron
aniek Vreeken
 “De voor- en nadelen van HIIT: ‘Het is belangrijk voldoende rust in te bouwen’” (09-12-2022), Tubantia


koudetest

koudetesten (plural)
koudetestje (diminutive singular)
koudetestjes (diminutive plural)

proefneming waarbij men de proefpersoon blootstelt aan kou

‘Momenteel werken twee promovendi, Adam Sellers en Sten van Beek, aan een eerste koudetest met rillen, in een serie van tien dagen. Het lijkt wel of alles een beetje minder wordt. Eerst stijgt de bloeddruk, maar na tien dagen verlaagde deze en ook de bloedsuikers verlaagden, na het nuttigen van een suikerdrankje. Dat gold ook voor nuchtere vetzuren en vetten in het bloed, die omlaaggingen. Dit noem ik allemaal gunstige metabole veranderingen. Daarom is mijn advies: ga lekker de kou in.’


hittefit

hittefitter (uninflected comparative)
hittefitst (uninflected superlative)
hittefitte (inflected positive)
hittefittere (inflected comparative)
hittefitste (inflected superlative)
hittefits (partitive positive)
hittefitters (partitive comparative)

in een lichamelijke conditie waarin je goed tegen grote warmte kunt

JW vraagt zich af of onze huidige architectuur wel verstandig is, en heeft het antwoord op de vraag welke lichamen het meest hittefit zijn.

Weblink bron Gearchiveerde versie
De Verwoorde Onschuld
 “Hittefit” (18 juni 2023) op soundcloud.com


schermapneu

samenstelling van scherm zn en apneu zn , leenvertaling van Engels screen apnea, een term rond 2010 bedacht door de 20e-eeuwse Amerikaanse consultant L. Stone

verstoring van de ademhaling door de spanning bij het lezen van berichten op internet

Ze nodigde 200 mensen bij haar thuis uit – vrienden, buren, familieleden – en hield hun hartslag en ademhaling in de gaten terwijl ze hun e-mail controleerden. Ruwweg 80 procent van de deelnemers hield regelmatig hun adem in of ademde anders. Ze noemde het fenomeen ‘e-mailapneu’. Later doopte ze het om tot ‘schermapneu’, verwijzend naar de onderbreking van je ademhaling bij het uitvoeren van taken op je scherm.

Weblink bron
Nadie van Moorselaar
 “Anders ademen als je werkt achter je laptop: dit kun je doen tegen schermapneu” (10 september 2023) op flowmagazine.nl


zaadvocht

vloeistof die door mannen en mannelijke dieren uitscheiden en samen met de zaadcellen het sperma vormt

De prostaat is een orgaan onder de blaas en maakt zaadvocht aan.

Weblink bron
Linda Sumner geciteerd door Sarah Sitanala
 “Nieuwe manier om prostaatkanker snel en makkelijk te ontdekken” (19 oktober 2022) op nu.nl


bloedglucosegehalte

samenstelling van bloed zn en glucosegehalte zn

bloedglucosegehalten (plural)
bloedglucosegehaltes (plural)

de concentratie van glucose in het bloed


ADH

afkorting van antidiuretisch hormoon, een hormoon dat o.a. de bloeddruk reguleert en de urineproductie vermindert


in het verkeerde keelgat schieten

verbinding van  in, het, verkeerd, keelgat en schieten

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-in het verkeerde keelgat schieten.ogg

in de luchtpijp belanden in plaats van in de slokdarm

Hij moest heel hard hoesten en werd erg benauwd omdat er iets in zijn verkeerde keelgat was geschoten

Longontsteking is niet zeldzaam, jaarlijks wordt het bij gemiddeld 8 tot 15 per 1000 mensen vastgesteld. Longontsteking is ook niet één ziekte, maar een aandoening die vele oorzaken kan hebben. Het kan ontstaan door virussen of bacteriën, schimmels, of zelfs wormparasieten. Het kan een gevolg zijn van een allergie, uit de hand gelopen verkoudheid of verslikking, waardoor een stukje voedsel in het verkeerde keelgat terechtkomt. Het vaakst is de oorzaak bacterieel, waardoor behandeling met antibiotica (die bacteriën doden) bijna standaard is.


actiepotentiaal

samenstelling van actie zn en potentiaal zn

stroom van ionen over het celmembraan van zenuwcellen en spiercellen die verantwoordelijk is voor het geleiden van zenuwprikkels en het samentrekken van spieren


inspiration

vian Middelengels inspiracioun en Oudfrans inspiration van Latijn inspiratio


inspiration

via Oudfrans inspiration van Latijn inspiratio


actiestroom

stroom die wordt opgewekt bij de beweging of prikkeling van een spier

stroom die ontstaat bij de prikkeling van een zenuw


kalkgebrek

geen meervoud samenstelling van kalk zn en gebrek zn

De belangstelling voor de `geneeskunst' werd bij hem gewekt toen hij op negenjarige leeftijd Rachitis (Engelse ziekte) kreeg. Bij deze ziekte leidt een kalkgebrek tot een onderontwikkeld of misvormd beenderstelsel.

Weblink bron
Cees Banning
 “`Een zuiver voorbeeld van pseudologia fantastica'” (22 januari 2001) op nrc.nl

Vogels in verzuurde bossen kampen met een ernstig kalkgebrek. Hun eieren zijn te bros om uit te broeden.

Weblink bron
Marion de Boo
 “Mezen wel blij met lege dop” (31 maart 1994) op nrc.nl


alvleessap

sap dat door de alvleesklier wordt afgescheiden, sap dat door pancreas wordt afgescheiden