hydrazine

hydrazine

giftige, uiterst brandbare brandstof die men in raketten en vliegtuigen gebruikt; een anorganische verbinding van stikstof en waterstof, met als molecuulformule N₂H₄

Voor de crash waren er vanuit de wijk ook al protesten tegen de militaire vliegbasis – overigens vanwege bezuinigingen al jaren geleden gesloten – maar daarna werden die heviger. Vooral meteen na het ongeluk stond de veiligheid volop ter discussie. Ook omdat het maar net goed was gegaan met de tank met het uiterst brandbare hydrazine, terwijl de autoriteiten pamfletten uitdeelden omdat er nog tientallen stuks munitie spoorloos waren. Vermoedelijk in handen gevallen van souvenirjagers.

Weblink bron “De crash van Hengelo” (11 feb. 2017), De Telegraaf

Als de sonde niet richting Mars kan worden gestuurd, keert hij waarschijnlijk in december terug in de dampkring. Het meeste materiaal zal dan verbranden, maar grote stukken kunnen neerkomen op aarde. Het vaartuig bevat een paar ton van de giftige brandstof hydrazine.

Weblink bron “Marssonde Rusland geeft levensteken” (23-11-2011), NOS


prvek

Afgeleid van het telwoord prvý met het achtervoegsel -ek

element; de naam voor een stof die via de scheikunde niet meer in verschillende substanties te splitsen is, zo'n stof bestaat louter uit één type van atomen

Většina chemických prvků byla objevena v 18. a 19. století.

Het meerendeel van de chemische elementen was ontdekt in de 18e en 19e eeuw.


natron

afgeleid van Na (natrium) ?? met het achtervoegsel -tron


picrinezuur

In de betekenis van ‘bepaald zuur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

een organische verbinding met als brutoformule C₆H₃N₃O₇


couche

Van het Oudfranse culche, verder te herleiden tot Latijn collocare.


bèta-

van Oudgrieks βῆτα (bèta), de tweede letter van het Griekse alfabet

Dit specifiek gebruik als voorvoegsel in de chemie moet niet worden verward met de vele samenstellingen met het zelfstandig naamwoord bèta.

De officiële nomenclatuur volgens IUPAC gebruikt een systeem met Griekse telwoorden, maar in sommige gevallen is het gebruik van Griekse letters nog in zwang.

verwijst in de naam van chemische verbindingen naar het tweede koolstofatoom in een keten, gerekend vanaf de functionele groep waarnaar de verbinding in de eerste plaats is genoemd


aramide

aramide

polymeer (met name polyamiden met aromatisch karakter) die hittebestendig zijn en...

polymeer (met name polyamiden met aromatisch karakter) die hittebestendig zijn en/of een grote treksterkte hebben

De riem bestaat nu uit een bijzonder duurzame mix van aramide vezels, die vijf keer lichter zijn dan staal, maar dezelfde sterkte kennen”, aldus Porsche. De band vervangt de huidige Pilot Sport PS2.

Weblink bron “Nieuwe schoenen voor Porsche Carrera GT” (23 aug. 2013), De Telegraaf

TenCate ondervond hinder van de huidige schaarste van aramide, een van de grondstoffen voor de beschermende weefsels die TenCate maakt. Woordvoerder Frank Spaan zei te verwachten dat het aanbod van de aramideproducenten in de loop van de komende maanden wordt afgestemd op de toegenomen vraag.

Weblink bron “Grondstoftekort lastig voor TenCate” (04-11-2010), Reformatorisch Dagblad


cyclamaat

Als er nieuwe inzichten zijn, leidt dat soms tot een aanpassing van het advies voor de 'aanvaardbare dagelijkse inname' van die stof. Dat gebeurde in 2004 voor de stof cyclamaat.

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “Onderzoekers: Zoetstoffen giftig voor darmen” (08-10-2018), Tubantia

Er zijn nog vele andere zoetstoffen die je vaak op etiketten voorbij ziet komen zoals sucralose, ascesulfaam-K, sorbitol, cyclamaat, neotaam. Veilige zoetstoffen krijgen van de Europese Commissie over voedselveiligheid een E-nummer. Dit nummer garandeert de veiligheid van producten met zoetstoffen voor consumenten. Ook kun je er vanuit gaan dat er niet te veel van een zoetstof in een product zit.

Weblink bron “Hoe goed is zoet?” (04 jan. 2016), De Telegraaf


fysische chemie

wetenschap die zich bezighoudt met het grensgebied tussen natuur- en scheikunde, in het bijzonder de toepassing van fysische methoden op chemisch gebied


fáze

Afgeleid van het Oudgriekse φάσις (phasis)

fase; een verschijningsvorm van een stof met homogene chemische en fysische eigenschappen


nitrid

nitride; een verbinding van stikstof waarin dit element in de oxidatietoestand -3 optreedt


Sauastoff

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


diwaterstofcarbonaat

afgeleid van waterstofcarbonaat zn met het voorvoegsel di-

H₂CO₃, verbinding die ontstaat bij het oplossen van koolzuurgas in water; zoals in veel bruisende frisdranken

Als CO₂ in water oplost reageert het tot koolzuur (diwaterstofcarbonaat, H₂CO₃), zoals dat bijvoorbeeld ook in cola aanwezig is.

Weblink bron
Gemma Venhuizen
 “Aarde warmt op, oceanen verzuren” (26 april 2019) op nrc.nl


Wassastoff

waterstof; een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met atoomnummer 1


Kollestoff

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


Allu

aluminium; scheikundig element met atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


Kuffer

koper; een scheikundig element met atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal


Zirkonium

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord Zirkon

zirconium; scheikundig element met atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal


Promethium

promethium; een scheikundig element en zilverwit à grijs lanthanide met het atoomnummer 61


Goid

goud; een edelmetaal met atoomnummer 79, het is een geel metalliek overgangsmetaal


Quecksilber

kwik; een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met atoomnummer 80 dat o.a. wordt toegepast in thermometers en gasontladingslampen


Blei

lood; een scheikundig element met atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal


noradrenaline

"Door een verlaagde weerstand zijn mensen hier vatbaarder voor." Het 'broken heart syndrome' gaat een stap verder. Volgens deze theorie kunnen mensen zelfs sterven van verdriet. Een te grote hoeveelheid adrenaline en noradrenaline in het bloed wordt iemand fataal. Mensen sterven dan eigenlijk niet aan een gebroken, maar aan een zwellend hart. Swier: "Het blijft bijzonder dat van de 17 miljoen mensen in Nederland, één gezin binnen vijf dagen wordt getroffen door het verlies van beide ouders."

Weblink bron “Een 'gebroken hart' als doodsoorzaak” (13-03-2016), Tubantia

Maar er is ook serieuze wetenschap: de bekende professor neuropsychologie Erik Scherder legt exact uit waarom muziek het beste medicijn tegen stress is, met bewezen positieve effecten. En muziek werkt als stimulans om je concentratie en productiviteit te verhogen, want het stimuleert de aanmaak van noradrenaline en serotonine in de hersenschors.

Weblink bron
Peter Olsthoorn
 “Onderzoek: muziek leidt af, ook op een goede manier” (04-03-2019), Tubantia


pyridine

pyridine

heterocyclische, aromatische verbinding met als brutoformule C5H5N met een penetrante vislucht

In het laboratorium van de faculteit viel donderdagmiddag een potje met 100 milliliter pyridine kapot. Deze stof veroorzaakte een penetrante geur in het gebouw en kan irritaties en brandwonden veroorzaken. De brandweer ruimde de stof op. Rond 16.00 uur konden de meeste mensen weer terug naar hun werkplek. Een persoon die damp van de stof had ingeademd, is naar het ziekenhuis gebracht.

Weblink bron “Deel universiteit Maastricht ontruimd” (21 mrt. 2013), De Telegraaf

De vestiging van het koeriersbedrijf DHL in Ternat is vanmorgen ontruimd omdat de voorbije nacht rond 1 uur bij het breken van een colli de giftige stof pyridine was vrijgekomen.

Weblink bron
rab
 “DHL-vestiging in Ternat ontruimd na vrijkomen giftig product” (11/05/2005), De Standaard


toluen

tolueen; een verbinding bestaande uit een benzeenring waarvan 1 waterstofatoom vervangen is door een methylgroep


epoxid

epoxide; een cyclische ether met slechts drie ringatomen


pentacen

Samenstelling van met het voorvoegsel penta- en met het achtervoegsel -cen

pentaceen; een polycyclische aromatische koolwaterstof, bestaande uit vijf met elkaar verbonden benzeenringen in één lijn


bod tání

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden bod en tání

smeltpunt; de temperatuur waarbij iets gaat smelten


nanolitografie

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord litografie met het voorvoegsel nano-


oleïne

belangrijkste onverzadigd vetzuur met één dubbele binding met C₁₈H₃₄O₂ als brutoformule


brutoformule van de anorganische verbinding van 1 koolstofatoom en twee zuurstofatomen genaamd kooldioxide


kinase

een verzamelnaam voor een groep enzymen die een fosfaatgroep kan aanbrengen op een ander eiwit of een ander molecuul

De wetenschappers slaagden erin om necroptose te blokkeren door RIPK-moleculen (Receptor-interacting serine/threonine-protein kinase) uit te schakelen.

Weblink bron
rvs
 “Wetenschappers vinden mogelijke remedie tegen septische shock” (27/12/2011), De Standaard


fosfatase

afleiding van fosfaat met het achtervoegsel -ase

phosphatase

enzym dat een fosfaatgroep van een molecuul afbreekt


boraat

borate

zout van boorzuur met de chemische formule BO₃³⁻


thiofeen

thiophene

(C₄H₄S) een organische verbinding die bestaat uit een aromatische ring van vier koolstofatomen en een zwavelatoom

Het gaat dit keer om diverse aromatische en alifatische verbindingen zoals dimethylsulfide, methaanthiol en thiofeen. Dat zijn verbindingen van de elementen koolstof, zwavel en waterstof: stoffen waarvan ook het leven op aarde zich bedient om onmisbare koolhydraten, eiwitten, vetten en kernzuren te bouwen.

Weblink bron
Hilde Van den Eynde
 “Nasa vindt bouwstenen van leven op Mars” (10/06/2018), De Standaard


veronal

Met een overdosis Veronal beëindigden de schrijver Stefan Zweig en zijn jonge Duitse vrouw op 22 februari 1942 hun levens als ballingen in Brazilië.

Weblink bron
Kevin van Vliet
 “1933 opnieuw aangebroken? Lees de anti-Mein Kampf” (22/02/2017), HP de Tijd


berberine

alkaloïde verkregen uit de wortel van Berberis aristata dat men gebruikt in de kruidengeneeskunde

Berberine is een belangrijke bioactieve stof in verschillende populaire medicinale planten (waaronder Berberis aristata, Berberis vulgaris en Coptis chinensis), die al duizenden jaren verspreid over de wereld worden gebruikt, zoals in India, China, Japan, Iran, Rusland, Amerika en Europa.

Weblink bron “Veelzijdige fytonutriënt met breed werkingsgebied” (31-okt-2019), Orthokennis


collodion

collodion

cellulosenitraat met een lage nitreringsgraad, opgelost in een mengsel van ethanol en di-ethylether

‘Twee jaar geleden ben ik in contact gekomen met Wet Plate Collodion. Dit is een techniek waarbij je je eigen emulsies ontwikkelt, nat op een glasplaat aanbrengt, en na enkele handelingen ontstaat er dan een foto op de glasplaat. Het is een hele oude techniek, ontwikkelt in 1851 maar rond 1900 volledig verloren gegaan. Tegenwoordig zijn er over de hele wereld fotografen die deze techniek weer oppakken, waaronder ik.’

Weblink bron
Nick Muller
 “Jeroen Passchier: wet plate collodion photographer” (05/04/2014), HP de Tijd


oestradiol

afgeleid van Oudgrieks οἶστρος (oistros) "heftige verlangen, razernij" met het achtervoegsel met het achtervoegsel -diol, dat in de scheikunde wordt gebruikt voor organische verbindingen met twee hydroxylgroepen; de naam is in 1935 vastgesteld door de Commissie Geslachtshormonen van de Gezondheidsorganisatie van de Volkenbond

Het team van dokter Kim Croes kreeg via de medische onderzoeken van het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) toegang tot gegevens over de hormonale ontwikkeling van 14- tot 15-jarige Vlaamse jongeren. Het gaat om de ontwikkeling van geslachtshormonen als testosteron of oestradiol, maar ook van borsten, schaamhaar en genitaliën. Het team legde gegevens van 600 jongeren naast metingen van de concentraties van bepaalde pesticiden in hun lichaam.

Weblink bron “Pesticiden verstoren seksuele ontwikkeling bij jongeren” (10/09/2014), De Standaard


fosgeen

van Engels phosgene bij de ontdekking in 1812 zo genoemd door de Britse arts en scheikundige J. Davy , gevormd uit φως zn (fos) "licht" en γινομαι (ginomai) "voortbrengen" dus "door licht ontstaan", omdat het door de ultraviolette straling in zonlicht ontstond uit een mengsel van koolmonoxide en chloor

Of neem ”VX”, waarvan een druppel onmiddellijk tot stuiptrekkingen, verlammingen en coma leidt. En de dood is in enkele minuten verzekerd. Ook bevinden zich in Rusland nog steeds op grote schaal verstikkende gassen als fosgeen, mosterdgas en sarin.

Weblink bron “Erfenis chemische wapens bron van zorg” (12-12-2001), Reformatorisch Dagblad

Epichloorhydrine, dat wordt gebruikt bij de productie van kleefstoffen, werkt prikkelend op ogen en slijmvliezen en het kan hoofdpijn, misselijkheid en longoedeem veroorzaken. Uit de vloeistof kunnen de gevaarlijke gassen chloorwaterstof en fosgeen ontstaan.

Weblink bron “Explosiegevaar na treinbotsing in Duitsland” (10-09-2002), Reformatorisch Dagblad


pentadecaan

een verzadigde koolwaterstof met formule C₁₅H₃₂


hentriacontaan

een verzadigde koolwaterstof met formule C₃₁H₆₄


rodopsine

rode kleurstof in de staafjes van het netvlies die een rol spelen in de waarneming van licht en donker


lindaan

genoemd naar de ontdekker ervan, de Nederlandse chemicus T. van der Linden

De vervuilingen met hexachloorcyclohexaan (HCH), een restant bij de productie van het onkruidbestrijdingsmiddel [sic!] lindaan, kwamen in de jaren tachtig aan het licht. Het bleek een omvangrijk milieuschandaal. HCH staat op de overheidslijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen. Dit zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en milieu omdat ze bijvoorbeeld kankerverwekkend zijn, de voortplanting belemmeren of zich in de voedselketen ophopen.

Weblink bron
Leo van Raaij
 “Met HCH vervuilde locaties in Twente gebruikt als speelveldjes” (06-05-2017), Tubantia

Bij het bodemonderzoek zijn toen in de leeflaag verhoogde gehalten van schadelijke metalen, minerale olie en zogeheten polychloorbifenylen (PCB’s) aangetroffen. Van hexachloorcyclohexaan (HCH), een zeer giftig goedje dat ontstaat bij de productie van het onkruidbestrijdingsmiddel [sic!] lindaan, is zelfs een sterk verhoogd gehalte gemeten.

Weblink bron
Judah Bolink
 “Tien jaar na sanering is bovenste grondlaag oude stortplaats alweer vervuild” (04-02-2019), Tubantia


actinisch

actinischer (uninflected comparative)
actinische (inflected positive)
actinischere (inflected comparative)
actinischers (partitive comparative)

met betrekking tot elektromagnetische straling: een chemische reactie veroorzakend

Het nieuwe Groene Boekje is enerzijds een uitbreiding van het boekje van 1954 en anderzijds heeft het de woordenschat van 1954 (circa 68 duizend ingangen), zij het in afgeslankte vorm. Want ongeveer veertienduizend verouderde ingangen zijn op basis van bovengenoemde selectiecriteria verwijderd. Voorbeelden zijn: aaneendriegen, aardappelstroop, accompagnateur, actinisch, afbiljoenen, aigrette, alferus, allongepruik, anglomaan, kaaischuimer, kafferpokken, kakkestoelemeien, kamenieren, kantiek, karnhond, karottenfabriek, kleums, kookvrouw, kostkind, kribbenkastje, quakershoed.

Weblink bron
P. VAN STERKENBURG
 “Het Groene Boekje is een spiegel van onze taal” (28 februari 1996), de Volkskrant


psilocine

afgeleid van Psilocybe met het achtervoegsel -ine, net als verwante verbinding "psilocybine"

een hallucinogeen die in paddenstoelen van het geslacht Psilocybe voorkomt

De stelling is wetenschappelijk onjuist en onhoudbaar. De werkzame stoffen psilocybine en psilocine in paddo's zijn niet verslavend. Acute lichamelijke effecten, zo deze al optreden, zijn mild en zo nodig goed behandelbaar. Chronisch lichamelijke effecten die op den duur tot de dood kunnen leiden, zoals bij alcohol, zijn niet beschreven.

Weblink bron “'Paddoverbod is kretologie'” (25 november 2008), Het Parool

In de smartshops vonden controleurs gedroogde paddestoelen met de verboden stof psilocine. Daarmee vallen de paddestoelen onder de harddrugs. In The Magic Mushroom Gallery werd bovendien de partydrug ghb aangetroffen.

Weblink bron “Amsterdam sluit twee smartshops” (6 juli 2007), de Volkskrant


levulose

van Frans levulose, benaming rond 1860 gegeven door de Franse scheikundige M. Berthelot , gevormd uit Latijn laevus "links" met het achtervoegsel -ulus en met het achtervoegsel -ose

Een isomeer der glucose is de levulose; (…) \

A.P. Franchimont
 “Leiddraad bij de studie van de koolstof en hare verbindingen” (1878), E.J. Brill, Leiden, p. 213


jodoform

iodoform

CHJ₃; jodium verbinding die men gebruikt als ontsmettingsmiddel


flogiston

stof die de brandbaarheid van materialen veroorzaakt


𐌰𐌺𐌴𐌹𐍄

azijn; verdund azijnzuur verkregen door oxidatie van verdunde alcohol, dat wordt gebruikt om voedsel smaak te geven of te conserveren


köölstoof

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


kaalium

kalium; scheikundig element met atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal


kööber

koper; een scheikundig element met atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal


Säälwer

Afgeleid van het Oudfriese selver / selover

zilver; scheikundig element met atoomnummer 47. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


Gould

goud; een edelmetaal met atoomnummer 79, het is een geel metalliek overgangsmetaal


Tin

tin; scheikundig element met atoomnummer 50; het is een zilvergrijs overgangsmetaal


Cesium

cesium; scheikundig element met atoomnummer 55. Het is een zilverwit alkalimetaal met een zachte goudglans


Cerium

cerium; scheikundig element met atoomnummer 58. Het is een zilverwit lanthanide


pallôd

palladium; scheikundig element met atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal


platëna

platina; scheikundig element met atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal


strzébro

Afgeleid van het Proto-Slavische *sьrebro


Blai

lood; een scheikundig element met atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal


Lizium

lithium; een chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met atoomnummer 3


Berillium

beryllium; een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met atoomnummer 4


żywe strzybło

kwik; een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met atoomnummer 80 dat o.a. wordt toegepast in thermometers en gasontladingslampen


chrům

chroom, chromium; scheikundig element met atoomnummer 24. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


alumińjum

aluminium; scheikundig element met atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


הידראגען

waterstof; een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met atoomnummer 1


העליום

helium; een chemisch element en een inert edelgas, met atoomnummer 2


באר

boor, borium; een chemisch element en een zwart metalloïde, met atoomnummer 5


קוילנשטאף

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


אזאט

stikstof; een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met atoomnummer 7


זויערשטאף

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O₂ en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


waoter

water; een geurloze, kleurloze en smaakloze vloeistof waarvan de moleculen bestaan uit één atoom zuurstof en twee atomen waterstof (H₂O)


waoter

waeter
water
Water
wäter
waoiter
woater
Woter
wotter
wouter


waoter

Afgeleid van het Middelnederlandse wāter


barietwater

oplossing van bariumhydroxide, Ba(OH)2 in water

Volgens de Engelse wikipedia [sic!] ontwikkelde hij de eerste secure kwantitatieve test voor de bepaling van CO2 in lucht (met behulp van barietwater en oxaalzuur).

Weblink bron
Karel Knip
 “Slaapademen” (28 februari 2009) op nrc.nl


educt

van Latijn eductum"het tevoorschijn gebrachte"

product dat uit een grondstof wordt gewonnen


reactiesnelheid

samenstelling van reactie zn en snelheid zn

vaart waarmee een bepaalde combinatie van stoffen verandert doordat onderling verbindingen worden aangegaan of verbroken

De reactiesnelheid van deze omzetting van CO en O2 in CO2 verloopt veel sneller dan het lage-drukproces zonder ‘oxidehuidje’ zoals Ertl dat heeft beschreven.

Weblink bron
Michiel van Nieuwstadt
 “Oxidehuidje blijkt cruciale tussenstap in autokatalysator” (17 november 2007) op nrc.nl


ramnose

29.42 Suikers, chemisch zuiver, met uitzondering van saccharose, van glucose en van lactose, ethers en esters van suikers en zouten daarvan, andere dan de produkten bedoeld bij de posten 29.39, 29.41 en 29.42:
 A. Ramnose, raffinose en mannose


seleenzuur

samenstelling van seleen zn en zuur zn , bekend sedert 1865.

selenic acid

een sterk zuur bestaande uit seleen, waterstof en zuurstof met de formule H₂SeO₄.

Men zou kunnen meenen dat daardoor nu alleen aandacht wordt geschonken aan selenigzuur (H₂SeO₃), daar seleenzuur (H₂SeO₄) alleen bij verwarming heet gereduceerd te worden.

“Pharmaceutisch weekblad; voor Nederland, jrg 43, 1906, no 52,” (29-12-1906), p. 1378


selenigzuur

samenstelling van selenig bn en zuur zn , bekend sedert 1866.

selenous acid

een zwak zuur bestaande uit seleen, waterstof en zuurstof met de formule H₂SeO₃.


urea

/jʊˈɹiːə/, /ˈjʊəɹɪə/

In vivo, urea is formed in the liver via the urea cycle from ammonia and is the final end product of protein metabolism.'

In het levende organisme wordt ureum via de ureum-cyclus uit ammoniak gevormd en het is het eindproduct van eitwitafbraak.


chamber

kamer; een afgesloten ruimte waarin een reactie plaats vindt.

Sulfuric acid was produced in the lead chamber process.

Zwavelzuur werd in het lodenkamerproces vervaardigd.


oxygenium

Afgeleid van een quasi-Griekse samenstelling van ὀξύ- /oksú-/ en γένος /génos/ , met het achtervoegsel -ium (Latijn).


azoticum

Afgeleid van Oudgrieks ἄζωτος /ázôtos/ “onleefbaar”, met het achtervoegsel -icum (Latijn).


colchicine

van Duits Colchicin, afgeleid van Latijn Colchicum "herfsttijloos" met het achtervoegsel -in; als benaming voor het eerst gebruikt in 1833 door de Duitse scheikundige P.L. Geiger in 18

colchicinen (plural)
colchicines (plural)

uit herfsttijloos Colchicum gewonnen alkaloïde

Colchicine is een ontstekingsremmende stof die oorspronkelijk werd gewonnen uit herfsttijloos, een bolgewas uit de leliefamilie dat toevallig nu overal in bloei staat.

Weblink bron
Sander Voormolen
 “Pil tegen jicht kan nieuwe hartaanvallen voorkomen” (31 augustus 2020) op nrc.nl

ontstekingsremmend middel dat helpt tegen jicht en hartkwalen, maar bij iets hogere dosering al giftig kan zijn; vroeger ook wel gebruikt tegen kanker

De onderzoekers koppelden het ANP-gen aan een ander gen dat de cellen resistent maakt tegen de ontstekingsremmer colchicine.

Weblink bron
Huup Dassen
 “Gen in overgezet stukje huid verlaagt bloeddruk muis” (16 januari 2010) op nrc.nl

stof gebruikt om polyploïde planten te produceren

Steichen bewerkte zijn riddersporen in de jaren dertig met colchicine, waardoor hij het aantal chromosomen van de plant kon verdubbelen.

Weblink bron
Bianca Stigter
 “De bloem als readymade” (10 januari 2003) op nrc.nl


polyolefine

kunstof die bestaat uit polymeren van lichte alkenen, onverzadigde koolwaterstoffen zoals etheen, propeen en buteen

Een polyolefine gaat bijvoorbeeld snel druppelen als het heel heet wordt.

Weblink bron
Bastienne Wentzel
 Veilig vuur vertragen in: Chemische feitelijkheden, jrg. 49 nr. 224 (april 2006), KNCV / Bèta Publishers, Leidschendam

De naam kunststof is een verzamelnaam voor een veelheid van chemische materialen, er zijn mi zo"n vijftig basiskunststoffen, die weer in talrijke typen en onder een reeks handelsnamen op de markt komen. De belangrijkste zijn (bij hun chemische naam genoemd): polyvinylchloride (PVC), polyolefine (waarvan het leeuwendeel polyethyleen is) en polystrol.

Heeft prijsdaling dieptepunt bereikt? Voor kunststoffen not grote groei verwacht in: De Tĳd, jrg. 127 nr. 41033 (11 december 1971), N.V. Drukkerĳ De Tĳd, Amsterdam, p. 11 kol. 1


desinfectiemiddel

samenstelling van desinfectie zn en middel zn

"Ik beheer een keet en dat was de afgelopen tijd geen feest. We zijn al vanaf februari dicht, omdat we niet genoeg ruimte en ventilatie hebben om mensen te ontvangen. Dit weekend organiseerden we wel eindelijk weer een feestje, maar dat was bij een vriend in een grote schuur. We hebben statafels neergezet en desinfectiemiddel."

Weblink bron
Melvin Captein en Carmen Dorlo
 “Waarom jongeren zich wel (of niet) aan de coronamaatregelen houden” (29 AUGUSTUS 2020), NOS


polarisering

naamwoord van handeling van polariseren met het achtervoegsel -ing

het verschijnsel waarbij een ongelijksoortige ladingsverdeling ontstaat in een binding tussen atomen met een verschillende elektronegativiteit


stikstofoxide

samenstelling van stikstof zn en oxide zn

stikstofoxiden (plural)
stikstofoxides (plural)

Ook lachgas (N₂O) is opgebouwd uit stikstof en zuurstof maar wordt onder normale omstandigheden niet tot de stikstofoxiden gerekend.

verbinding bestaande uit een of meer stikstofatomen (N) en evenveel of meer zuurstofatomen (O)
Het gaat in de praktijk om gassen die bij verbranding in de atmosfeer komen.

In Californië richt de milieudiscussie zich vooral op de uitstoot van stikstofoxide, de voornaamste oorzaak van smogvorming.

Weblink bron
Wim Oude Weernink
 “Schone diesel concurrent van hybride auto” (16 juli 2009) op nrc.nl

Net als in het dieselschandaal draait het ook nu om de uitstoot van schadelijke stikstofoxiden (NOx), die in Nederland bijdragen aan het stikstofprobleem.

Weblink bron
Clara van de Wiel
 “Weer gesteggel over NOx-norm in EU” (2 december 2020) op nrc.nl

Daarmee is het transportverkeer verantwoordelijk voor bijna een derde van de CO2-uitstoot en meer dan de 60 procent van de uitstoot van stikstofoxides door het verkeer.

Weblink bron
Marjolein Kooyman
 “Er zijn niet eens genoeg schone bestelbusjes te krijgen als je zou willen” (4 april 2019) op nrc.nl


olefine

Kun Wang en Edward Stiefel maakten gebruik van het feit dat olefinen binden aan moleculaire complexen die metaalionen bevatten. (…) De binding van olefine is in dat geval echter reversibel, als er geen chemische reactie zou plaatsvinden, kan het er in principe even makkelijk weer af.

Weblink bron
Rob van den Berg
 “Nieuwe zuivering maakt olefinen in de toekomst goedkoper” (6 januari 2001) op nrc.nl


olefine

gas afkomstig uit olieproductie, of ethyleen


פלואר

fluor; een chemisch element met atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen


těžký kov

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord těžký en het zelfstandige naamwoord kov

zwaar metaal; een groep metalen met hoge atoommassa

Aktinoidy jsou těžké kovy.


rezist

resist, fotoresist, fotolak; een lichtgevoelige lak die zich verhardt onder belichting


fluorescence

fluorescentie; het uitzenden van licht waarbij een elektron een foton absorbeert, in een aangeslagen toestand belandt en vervolgens terugvalt naar de grondtoestand onder uitzending van een foton van lagere energie


makromolekula

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord molekula met het voorvoegsel makro-

macromolecuul; een molecuul met een relatief hoge moleculaire massa (meer dan 1000 atomen)


ionizace

Afgeleid van het werkwoord ionizovat met het achtervoegsel -ace

ionisatie; ontleding in ionen (elektrisch geladen atomen of moleculen)


uhlovodík

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden uhlík en vodík

/ʊɦlɔvɔɟiːk/

koolwaterstof; een verbinding die uit koolstof en waterstof is opgebouwd


błaj

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-błaj (wersja Józefa Gary).ogg

lood; een scheikundig element met atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal met een hoog soortelijke gewicht


blyforbindelse

Samenstelling van bly zn "lood" en forbindelse zn "verbinding" met het voorvoegsel for- en met het achtervoegsel -else

loodverbinding, chemische verbinding van lood en een of meer andere elementen

Tetraetylbly / Tetrametylbly er en bensinløselig organisk blyforbindelse som tilsettes bilbensin for å øke oktantallet til 98 oktan, maks. 0.15 gram pr. liter.

Tetraethyllood is een in benzine oplosbare organische loodverbinding die aan autobenzine wordt toegevoegd om het octaangetal te verhogen tot 98 octaan, max. 0,15 gram per liter.


blysambinding

Samenstelling van bly zn "lood" en sambinding zn "verbinding" met het voorvoegsel sam- en met het achtervoegsel -ing


loodverbinding

samenstelling van lood zn en verbinding zn

stof waarin lood (Pb) een chemische binding met een of meer andere elementen is aangegaan

Volgens de brandweer en de GGD vormde het vrijkomen van de stof met de loodverbinding nauwelijks een gevaar voor de volksgezondheid.

Duitse gif-truck kantelt op A28 in: De Telegraaf , jrg. 102 nr. 33035 (20 april 1994), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 9 kol. 5


blyacetat

Samenstelling van bly zn "lood" en acetat zn "acetaat"

loodacetaat, loodazijn, loodsuiker (ook duivelssuiker)


halon

De FAA vraagt fabrikanten de batterijen voortaan expliciet te melden op de vrachtbrieven en raadt maatschappijen aan de batterijen te vervoeren in ruimtes met een halon-blusinstallaties.

Weblink bron “'Vliegramp door lithiumbatterijen'” (09-10-2010), NOS

Brederoplein 8 in inmiddels keurig opgeknapt. Nieuwe leidingen, nieuwe stoppenkast, nieuwe rookmelders. De brandweer is tevreden. In de keuken ontdekt Konijn nog een ongerechtigheid. Een halonblusser, datum 20 augustus 1990. „Een héél oudje. Dit type is al jaren verboden. Halon is zeer milieuonvriendelijk.” Verkade reageert onmiddellijk. „Elke huisoudste krijgt er een taak bij: elk jaar de brandblusser checken.”

Weblink bron
Gerard ten Voorde
 “Brandveiligheid onder vuur” (2 mei 2008), Reformatorisch Dagblad


mercurius

afgeleid van Mercurius de snelst bewegende planeet van het zonnestelsel


נעאן

neon; een chemisch element, met atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas


golt

Afgeleid van het Proto-Germaanse *gulþą, via het Proto-West-Germaanse *golþ

goud; een edelmetaal met atoomnummer 79, het is een geel metalliek overgangsmetaal


golt

goud; een edelmetaal met atoomnummer 79 dat wordt aangegeven met het symbool Au, het is een geel metalliek overgangsmetaal


sēpe

zeep; een substantie waarmee schoon gemaakt wordt; heeft een ontvettende werking


אָקסיגען

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O₂ en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


נאטריום

natrium; scheikundig element met atoomnummer 11. Het is een zilverkleurig alkalimetaal.


Koihnstoff

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


Flur

fluor; een chemisch element met atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen


nitril

een organische verbinding met de functionele groep -C≡N


curcumine

Een bestanddeel van kurkuma, curcumine, lijkt ontstekingsremmend te werken in dierproeven en kweekbakjes, maar het is de vraag of dit ook zo is bij mensen.

Weblink bron
Niki Korteweg
 “Bengalen doen lood in de kurkuma” (1 oktober 2019) op nrc.nl


surfactant

afkorting van surface active agent
uit het Engels

chemishe stof die de oppervlaktespanning van water vermindert

De Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA), het kennisinstituut van de Unie van Waterschappen, heeft opdracht gegeven voor de proef met een zogenoemde surfactant, een (biologisch afbreekbaar) middel dat de spanning van het water vermindert. Via beregening houdt het surfactant de vochtigheid in bodems vast of bevordert de herbevochtiging van uitgedroogde (veen)bodems, zo liet de woordvoerder van de Unie van Waterschappen dinsdag weten.

Weblink bron “Proef met kunstmatige bevochtiging veenkades” (25 februari 2004), Reformatorisch Dagblad

De grote revolutie die Reach teweegbrengt, is wel dat het hele systeem nu omgedraaid wordt. Waar de overheid vroeger zelf moest bewijzen dat een bedrijf schadelijke stoffen gebruikte, moet elke onderneming nu eerst zelf aantonen dat dat niet het geval is. De verantwoordelijkheid verschuift. 'Het is een gigantische opdracht', luidt het bij EOC Surfactants in Evergem.

Weblink bron
Annelien De Greef
 “Reach strompelt uit startblokken” (30/05/2008), De Standaard

Chemiebedrijf Solvay wil een fabriek voor speciale surfactanten of oppervlakte-actieve stoffen bouwen in een industriezone in Genthin, in de buurt van de Duitse hoofdstad Berlijn.

Weblink bron
Belga
 “Solvay breidt uit in Duitsland” (12/04/2013), De Standaard


antiroestmiddel

samenstelling van roest zn en middel zn met het voorvoegsel anti-

middel dat de oxidatie van metalen (m.n. ijzer) tegengaat

De gemeente Tilburg gaat mensen die in contact zijn gekomen met het antiroestmiddel chroom-6 financieel compenseren. De vergoeding is 770 euro per persoon, verdeeld over twee betalingen van 385 euro. Dat bedrag is het wettelijk minimale jaarlijkse eigen risico voor ziektekosten.

Weblink bron “Tilburg betaalt chroom-6-slachtoffers” (14-12-2016), NOS

Eerder werd bekend dat werknemers van Defensie en van een NS-werkplaats in Tilburg in aanraking zijn gekomen met het kankerverwekkende antiroestmiddel. Voor hen zijn compensatieregelingen in het leven geroepen.

Weblink bron “Chroom-6-onderzoek bij onderhoudsmonteurs KLM” (15-02-2019), NOS


antivriesmiddel

samenstelling van antivries zn en middel zn

een middel dat aan water wordt toegevoegd om het vriespunt van het mengsel te verlagen en zo schade door bevriezing te voorkomen

FlevOnice ging in mei van dit jaar failliet. Niet lang daarna kwam naar buiten dat er meer dan een kwart van al het antivriesmiddel uit het koelleidingsysteem was weggelekt. Het laatste onderzoek naar de ontstane milieuschade zal over ongeveer twee weken klaar zijn.

Weblink bron “'Bodemschade FlevOnice beperkt'” (05-11-2012), NOS

Als je doodverklaard bent, moet je lichaam binnen een paar uur al gekoeld worden. Daarna wordt je bloed vervangen door glycerol, een soort antivriesmiddel, om te voorkomen dat weefsel beschadigt door bevriezing. Dan begint het koelen tot een temperatuur onder de -130 graden.

Weblink bron “Je lichaam na je dood invriezen, hoe werkt dat?” (18-11-2016), NOS


katalytisch

afgeleid van katalyse met het achtervoegsel -isch

katalytischer (uninflected comparative)
katalytische (inflected positive)
katalytischere (inflected comparative)
katalytischers (partitive comparative)


batterijzuur

samenstelling van batterij zn en zuur zn

waterige oplossing van zwavelzuur (H₂SO₄)

Volgens een woordvoerder van Zodiac Maritime, de eigenaar van het schip, in Londen, bevat geen van de overboord geslagen containers chemisch materiaal. Maar het Britse nieuwsstation BBC meldde dat één overboord geslagen container batterijzuur en parfums bevatte. Een andere bevatte kleine gasflessen voor airbags van auto’s. Berichten als zou het schip niet zeewaardig zijn, worden door Zodiac Maritime tegengesproken.

Weblink bron “Containerschip dreigt te splijten voor Britse kust” (22 januari 2007), Reformatorisch Dagblad

In de marquee danst een publiek dat geen zin heeft in de opgewarmde dancepop van Black Eyed Peas maar dat kiest voor the real deal: beats die aankomen als bowlingballen, synths die door een trog batterijzuur zijn gehaald en blieps die je trommelvliezen openrijten.

Weblink bron
svs
 “Digitalism” (04/07/2011), De Standaard


chemiereus

heel groot bedrijf dat chemicaliën produceert

Chemiereus Bayer en ook overheden weten de zorgen bij mensen maar niet weg te nemen. Het is dan ook de vraag wat er met Roundup gaat gebeuren.

Weblink bron “Roundup blijft molensteen om nek van chemiereus Bayer” (26-04-2019), NOS

Vanmiddag vergaderen de aandeelhouders van chemiereus AkzoNobel. Ze bespreken ongetwijfeld het overnamebod van het Amerikaanse bedrijf PPG. Dat bedrijf verhoogde gisteren het bod met 2 miljard naar bijna 27 miljard euro. Analisten beschouwen dat als onweerstaanbaar. Als de aandeelhouders ingaan op het bod, dan komt het Nederlandse bedrijf in Amerikaanse handen.

Weblink bron “Wekdienst 25 april: dit gebeurde terwijl je sliep” (25-04-2017), NOS


bio-ethanol

afleding van ethanol met het voorvoegsel bio-

alcohol gemaakt van agrarische grondstoffen

"Volgend jaar moeten mensen met een oudere auto even extra opletten", zegt Erik de Vries van de brandstofhandelvereniging. "Dan moeten alle tankstations overstappen van de huidige Euro95 naar E10, een benzine met 10 procent bijgemengde bio-ethanol. Voor ongeveer tien procent van het wagenpark is die E10 niet goed."

Weblink bron “Verwarring aan buitenlandse pomp over brandstof verleden tijd” (14-07-2018), NOS

Het afgelopen jaar is 10 kilo bio-ethanol en 8 kilo bio-butanol uit zeewier geproduceerd. Door deze te mengen met fossiele brandstoffen is er brandstof geproduceerd waar de auto's van nu op kunnen rijden.

Weblink bron “Auto rijdt 80 km op Nederlandse zeewierbrandstof” (13-11-2019), NOS


condensaat

naamwoord van handeling van condenseren met het achtervoegsel -aat

condensate

(vloei)stof die ontstaat bij het afkoelen en verhogen van de druk van een gas

Over milieuschade door de aanvaring is nog weinig te zeggen. "De lading bestaat uit condensaat, een bijproduct van gaswinning", zegt Luijks. "Dat is heel licht. Het brandt heel snel en is daarom ook snel 'weggebrand'.

Weblink bron “Lichaam gevonden op brandende olietanker China, nog 31 vermisten” (08-01-2018), NOS

Het experiment is belangrijk voor het onderzoek naar fasen van stoffen. De bekendste fasen zijn vast, vloeibaar en gasvormig. Bij extreem lage temperaturen ontstaat een andere fase, het Bose-Einstein condensaat, maar wetenschappers hebben nog niet helemaal door wat er dan gebeurt.

Weblink bron “NASA bouwt koudste plek in heelal” (07-03-2017), Tubantia


dyade

mogelijk via een moderne taal of direct van een verbogen vorm van Latijn dyas of Oudgrieks δυάς (duas) "twee"


hamerslag

een harde laag ijzer(II,III)oxide (Fe3O4) die ontstaat na het warm walsen van staal


onoplosbaarheid

afleiding van onoplosbaar met het achtervoegsel -heid

de mate waarin een stof niet op te lossen is in een oplosmiddel


overspanning

óverspanning [1], [2]: samenstelling van over bw en spanning zn

óverspanning [3]: afgeleid van óverspannen ww met het achtervoegsel -ing

ˈovɛrˌspɑnɪŋ

ˌovɛrˈspɑnɪŋ

overspanningen (plural)
overspanninkje (diminutive singular)
overspanninkjes (diminutive plural)

extra potentiaalverschil dat bij elektrolyse nodig is om de elektrodereactie te laten verlopen in vergelijking met de evenwichtssituatie
Dit kan worden opgevat als de benodigde activeringsenergie.

Voor een maximaal rendement moet je hierbij elektroden gebruiken die werken bij een zo laag mogelijke overspanning. Theoretisch is voor het splitsen van water minimaal 1,23 V nodig, en alles wat daar boven zit is puur verlies.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Arjen Dijkgraaf
 “Bacterie krijgt water in de maag gesplitst” (16 februari 2015) op sciencelink.net


glauberzout

samenstelling van Glauber en en zout zn Vernoemd naar de Duits-Nederlandse scheikundige Johann Rudolph Glauber.

Aan medicamenten had Joeri Andrejevitsj alleen nog kinine, jodium en glauberzout.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396


ijzerzout

een zout waarin het element ijzer de baserest vormt.

⧖[A]ls ook, dat wanneer zij met eene oplossing van eenig ijzerzout (sulphas ferri) in aanraking gebragt wordt, zij eene zwarte stof daarstelt, hetwelk wij inkt noemen.

Pichler, J.F.C.
 “Manier om geneeskundige voorschriften voor te schryven.” (1789), Elwe, Jan Barend Amsterdam, 1778-1800


schrödingervergelijking

eponiem, samenstelling van Schrödinger en en vergelijking zn ; genoemd naar de Oostenrijkse natuurkundige Erwin Schrödinger

een tweedegraadsdifferentiaalvergelijking die de basis van de quantummechanica vormt


pmma

van Engels PMMA, (initiaalwoord) polymethylmethacrylaat, geschreven met kleine letters volgens spellingregel 17.C

Het nadeel van pmma is echter de uiterst penetrante geurontwikkeling die vrijkomt tijdens de uitharding.

Weblink bron “Pmma-vloer” op joostdevree.nl


lldpe

van Engels LLDPE, (initiaalwoord) Linear Low Density PolyEthylene (lineair lagedichtheidspolyethyleen), geschreven met kleine letters volgens spellingregel 17.C

Bij de vervaardiging van het copolymeer lldpe wordt, afhankelijk van de fabrikant, zowel hexeen als octeen gebruikt.


de-ioniseren

afgeleid van ioniseren met het voorvoegsel de-

de-ioniseerde (past)
gede-ioniseerd (past participle)
te de-ioniseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen de-ioniseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen de-ioniseren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gede-ioniseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gede-ioniseerd (active infinitive perfect present long-form)
gede-ioniseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gede-ioniseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
de-ioniserend (imperfect participle)
gede-ioniseerd (past participle)
de-ionisere (subjunctive)
de-ioniseer (indicative imperfect present singular first-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular second-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular second-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular second-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular third-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular first-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular third-person)
de-ioniseerden (indicative imperfect past plural first-person)
de-ioniseerden (indicative imperfect past plural second-person)
de-ioniseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen de-ioniseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen de-ioniseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen de-ioniseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden de-ioniseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden de-ioniseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden de-ioniseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gede-ioniseerd (perfect present first-person)
hebt gede-ioniseerd (perfect present second-person)
hebt gede-ioniseerd (perfect present second-person)
heeft gede-ioniseerd (perfect present second-person)
hebt gede-ioniseerd (perfect present second-person)
heeft gede-ioniseerd (perfect present third-person)
hebben gede-ioniseerd (perfect present first-person)
hebben gede-ioniseerd (perfect present second-person)
hebben gede-ioniseerd (perfect present third-person)
had gede-ioniseerd (perfect past first-person)
had gede-ioniseerd (perfect past second-person)
had gede-ioniseerd (perfect past second-person)
hadt gede-ioniseerd (perfect past second-person)
had gede-ioniseerd (perfect past third-person)
hadden gede-ioniseerd (perfect past first-person)
hadden gede-ioniseerd (perfect past second-person)
hadden gede-ioniseerd (perfect past third-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future first-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zult gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zult gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zult gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future third-person)
zullen gede-ioniseerd hebben (perfect future first-person)
zullen gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zullen gede-ioniseerd hebben (perfect future third-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gede-ioniseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gede-ioniseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gede-ioniseerd (impersonal passive present imperfect)
er is gede-ioniseerd (impersonal passive present perfect)
er werd gede-ioniseerd (impersonal passive past imperfect)
er was gede-ioniseerd (impersonal passive past perfect)
er zal gede-ioniseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gede-ioniseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gede-ioniseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gede-ioniseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gede-ioniseerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gede-ioniseerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gede-ioniseerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gede-ioniseerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gede-ioniseerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gede-ioniseerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gede-ioniseerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gede-ioniseerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt gede-ioniseerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gede-ioniseerd (singular imperfect present third-person)
werd gede-ioniseerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gede-ioniseerd (singular imperfect past third-person)
zal gede-ioniseerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gede-ioniseerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gede-ioniseerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gede-ioniseerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is gede-ioniseerd (perfect present third-person)
zijn gede-ioniseerd (perfect present third-person)
was gede-ioniseerd (perfect past third-person)
waren gede-ioniseerd (perfect past third-person)
zal gede-ioniseerd zijn (perfect future third-person)
zullen gede-ioniseerd zijn (perfect future third-person)
zou gede-ioniseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gede-ioniseerd zijn (perfect conditional third-person)

middels een ionenwisselaar water van zijn opgeloste ionen ontdoen

Als je water goed de-ioniseert, heeft het een specifieke weerstand van 18 MΩ/cm


passiveren

afgeleid van passief met het achtervoegsel -eren

passiveerde (past)
gepassiveerd (past participle)
te passiveren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen passiveren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen passiveren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gepassiveerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gepassiveerd (active infinitive perfect present long-form)
gepassiveerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gepassiveerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
passiverend (imperfect participle)
gepassiveerd (past participle)
passivere (subjunctive)
passiveer (indicative imperfect present singular first-person)
passiveert (indicative imperfect present singular second-person)
passiveert (indicative imperfect present singular second-person)
passiveert (indicative imperfect present singular second-person)
passiveert (indicative imperfect present singular third-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular first-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular second-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular second-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular second-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular third-person)
passiveerden (indicative imperfect past plural first-person)
passiveerden (indicative imperfect past plural second-person)
passiveerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular first-person)
zult passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen passiveren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen passiveren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen passiveren (indicative imperfect future plural third-person)
zou passiveren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou passiveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) passiveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt passiveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou passiveren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden passiveren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden passiveren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden passiveren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gepassiveerd (perfect present first-person)
hebt gepassiveerd (perfect present second-person)
hebt gepassiveerd (perfect present second-person)
heeft gepassiveerd (perfect present second-person)
hebt gepassiveerd (perfect present second-person)
heeft gepassiveerd (perfect present third-person)
hebben gepassiveerd (perfect present first-person)
hebben gepassiveerd (perfect present second-person)
hebben gepassiveerd (perfect present third-person)
had gepassiveerd (perfect past first-person)
had gepassiveerd (perfect past second-person)
had gepassiveerd (perfect past second-person)
hadt gepassiveerd (perfect past second-person)
had gepassiveerd (perfect past third-person)
hadden gepassiveerd (perfect past first-person)
hadden gepassiveerd (perfect past second-person)
hadden gepassiveerd (perfect past third-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future first-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zult gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zult gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zult gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future third-person)
zullen gepassiveerd hebben (perfect future first-person)
zullen gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zullen gepassiveerd hebben (perfect future third-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gepassiveerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gepassiveerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gepassiveerd (impersonal passive present imperfect)
er is gepassiveerd (impersonal passive present perfect)
er werd gepassiveerd (impersonal passive past imperfect)
er was gepassiveerd (impersonal passive past perfect)
er zal gepassiveerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gepassiveerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gepassiveerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gepassiveerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gepassiveerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gepassiveerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gepassiveerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gepassiveerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gepassiveerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gepassiveerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gepassiveerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gepassiveerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt gepassiveerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gepassiveerd (singular imperfect present third-person)
werd gepassiveerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gepassiveerd (singular imperfect past third-person)
zal gepassiveerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gepassiveerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gepassiveerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gepassiveerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is gepassiveerd (perfect present third-person)
zijn gepassiveerd (perfect present third-person)
was gepassiveerd (perfect past third-person)
waren gepassiveerd (perfect past third-person)
zal gepassiveerd zijn (perfect future third-person)
zullen gepassiveerd zijn (perfect future third-person)
zou gepassiveerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gepassiveerd zijn (perfect conditional third-person)

de activiteit, inzonderheid van een katalysator of elektrode, beëindigen

De aanwezigheid van zwavel passiveert de katalysator.

Deze elektrode passiveert minder snel.


ontijzeren

afgeleid van ijzer met het voorvoegsel ont-

ontijzerde (past)
ontijzerd (past participle)
te ontijzeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen ontijzeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ontijzeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben ontijzerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben ontijzerd (active infinitive perfect present long-form)
ontijzerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
ontijzerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ontijzerend (imperfect participle)
ontijzerd (past participle)
ontijzere (subjunctive)
ontijzer (indicative imperfect present singular first-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular second-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular second-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular second-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular third-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular first-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular second-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular second-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular second-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular third-person)
ontijzerden (indicative imperfect past plural first-person)
ontijzerden (indicative imperfect past plural second-person)
ontijzerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ontijzeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ontijzeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ontijzeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou ontijzeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ontijzeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ontijzeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ontijzeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ontijzeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ontijzeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ontijzeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ontijzeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb ontijzerd (perfect present first-person)
hebt ontijzerd (perfect present second-person)
hebt ontijzerd (perfect present second-person)
heeft ontijzerd (perfect present second-person)
hebt ontijzerd (perfect present second-person)
heeft ontijzerd (perfect present third-person)
hebben ontijzerd (perfect present first-person)
hebben ontijzerd (perfect present second-person)
hebben ontijzerd (perfect present third-person)
had ontijzerd (perfect past first-person)
had ontijzerd (perfect past second-person)
had ontijzerd (perfect past second-person)
hadt ontijzerd (perfect past second-person)
had ontijzerd (perfect past third-person)
hadden ontijzerd (perfect past first-person)
hadden ontijzerd (perfect past second-person)
hadden ontijzerd (perfect past third-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future first-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zult ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zult ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zult ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future third-person)
zullen ontijzerd hebben (perfect future first-person)
zullen ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zullen ontijzerd hebben (perfect future third-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional first-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden ontijzerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden ontijzerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt ontijzerd (impersonal passive present imperfect)
er is ontijzerd (impersonal passive present perfect)
er werd ontijzerd (impersonal passive past imperfect)
er was ontijzerd (impersonal passive past perfect)
er zal ontijzerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal ontijzerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou ontijzerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou ontijzerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
ontijzerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
ontijzerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
ontijzerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
ontijzerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
ontijzerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
ontijzerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
ontijzerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
ontijzerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt ontijzerd (singular imperfect present plural third-person)
worden ontijzerd (singular imperfect present third-person)
werd ontijzerd (singular imperfect past plural third-person)
werden ontijzerd (singular imperfect past third-person)
zal ontijzerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen ontijzerd worden (singular imperfect future third-person)
zou ontijzerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden ontijzerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is ontijzerd (perfect present third-person)
zijn ontijzerd (perfect present third-person)
was ontijzerd (perfect past third-person)
waren ontijzerd (perfect past third-person)
zal ontijzerd zijn (perfect future third-person)
zullen ontijzerd zijn (perfect future third-person)
zou ontijzerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden ontijzerd zijn (perfect conditional third-person)

⧖ Op grootere diepte komende zal het water dikwijls ijzerhoudend zijn, terwijl het overigens drinkbaar is. Wanneer het water sterk ijzerhoudend is moet het ontijzerd worden.

Berckel, H. van
 “Spoorwegbouw en -onderhoud” (1906), Tjeenk Willink


elueren

elueerde (past)
geëlueerd (past participle)
te elueren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen elueren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen elueren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geëlueerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geëlueerd (active infinitive perfect present long-form)
geëlueerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geëlueerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
eluerend (imperfect participle)
geëlueerd (past participle)
eluere (subjunctive)
elueer (indicative imperfect present singular first-person)
elueert (indicative imperfect present singular second-person)
elueert (indicative imperfect present singular second-person)
elueert (indicative imperfect present singular second-person)
elueert (indicative imperfect present singular third-person)
elueerde (indicative imperfect past singular first-person)
elueerde (indicative imperfect past singular second-person)
elueerde (indicative imperfect past singular second-person)
elueerde (indicative imperfect past singular second-person)
elueerde (indicative imperfect past singular third-person)
elueerden (indicative imperfect past plural first-person)
elueerden (indicative imperfect past plural second-person)
elueerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular first-person)
zult elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zult elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zult elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen elueren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen elueren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen elueren (indicative imperfect future plural third-person)
zou elueren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou elueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) elueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt elueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou elueren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden elueren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden elueren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden elueren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geëlueerd (perfect present first-person)
hebt geëlueerd (perfect present second-person)
hebt geëlueerd (perfect present second-person)
heeft geëlueerd (perfect present second-person)
hebt geëlueerd (perfect present second-person)
heeft geëlueerd (perfect present third-person)
hebben geëlueerd (perfect present first-person)
hebben geëlueerd (perfect present second-person)
hebben geëlueerd (perfect present third-person)
had geëlueerd (perfect past first-person)
had geëlueerd (perfect past second-person)
had geëlueerd (perfect past second-person)
hadt geëlueerd (perfect past second-person)
had geëlueerd (perfect past third-person)
hadden geëlueerd (perfect past first-person)
hadden geëlueerd (perfect past second-person)
hadden geëlueerd (perfect past third-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future first-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zult geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zult geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zult geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future third-person)
zullen geëlueerd hebben (perfect future first-person)
zullen geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zullen geëlueerd hebben (perfect future third-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geëlueerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geëlueerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geëlueerd (impersonal passive present imperfect)
er is geëlueerd (impersonal passive present perfect)
er werd geëlueerd (impersonal passive past imperfect)
er was geëlueerd (impersonal passive past perfect)
er zal geëlueerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geëlueerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geëlueerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geëlueerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geëlueerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geëlueerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geëlueerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geëlueerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geëlueerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geëlueerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geëlueerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geëlueerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt geëlueerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geëlueerd (singular imperfect present third-person)
werd geëlueerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geëlueerd (singular imperfect past third-person)
zal geëlueerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geëlueerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geëlueerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geëlueerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is geëlueerd (perfect present third-person)
zijn geëlueerd (perfect present third-person)
was geëlueerd (perfect past third-person)
waren geëlueerd (perfect past third-person)
zal geëlueerd zijn (perfect future third-person)
zullen geëlueerd zijn (perfect future third-person)
zou geëlueerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geëlueerd zijn (perfect conditional third-person)

door doorspoelen met een oplosmiddel een oplosbare stof verwijderen of scheiden

Het nieuwe product werd met methanol uit de kolom geëlueerd en daarna geconcentreerd.


polyurethaan

afgeleid van urethaan met het voorvoegsel poly-

polymeer gevormd door de reactie van een twee- of meervoudig isocyanaat met een twee- of meervoudige alcohol

Polyurethanen kunnen elastomeren zijn, maar ook harde of zachte schuimen, afhankelijk van de precieze aard van de monomeren.


urethaan

van Frans uréthane, zo van ureum afgeleid door Jean Baptiste Dumas (1833).

een organische verbinding met de functionele groep R₁-NH-(C=O)-O-R₂

De esters van carbaminezuur dragen den naam van urethanen. Zij ontstaan uit koolzure of chloorkoolzure esters met ammoniak of aminen[.]

Holleman, A.F.
 “Leerboek der organische chemie” (1901), Wolters

inzonderheid, de stof ethylcarbamaat, H₂N-(C=O)-O-CH₂-CH₃

Door inwerking van cyaanzuurdampen op alcohol heeft het volgende proces plaats:
CONH + C₂H₅OH = C₂H₅O.CO.NH₂ urethaan.

Holleman, A.F.
 “Leerboek der organische chemie.” (1901), Wolters


van 't hoffvergelijking

eponiem, samenstelling van Van 't Hoff en en vergelijking zn ; genoemd naar de Nederlandse scheikundige Jacobus van 't Hoff

een uitdrukking die laat zien hoe een evenwichtsconstante verandert bij wijziging van de temperatuur


in statu nascendi

verbinding van  in, statu en nascendi
Latijn: in toestand van geboren worden

gezegd van een element of atoom in de fase waarin dit nog gevormd wordt

De waterstof in statu nascendi doet verschillende tetrahydrouvitinzuren ontstaan.

Jong, Anne Willem Karel de
 “Inwerking van brandigdruivenzuur op brandigdruivenzuurammonium” (1900)


ketozuur

een organische verbinding waarvan het molecule zowel een keton- als een carbonzuurgroep draagt.

Pyrodruivenzuur is een voorbeeld van een ketozuur.

⧖ Fenton (1895) bereidde dit lichaam in kristallijnen toestand door wijnsteenzuur met waterstofperoxyde en een weinig ijzerzout te oxydeeren tot een ketozuur, dat bij zachte verwarming koolzuur afsplitst om in glycolaldehyde over te gaan.

Milius, Hendrik Christoffel
 “Analytisch-chemische definitie van suikers” (1916), Kruyt


keton

van Duits Aketon, een oude naam voor aceton; zo vernoemd door de Duitse chemicus Leopold Gmelin (1788-1853)

een organische verbinding met een functionele groep R₁-(C=O)-R₂ (waarbij R₁,R₂≠H)

Het bekendste keton is ongetwijfeld aceton.


wegreageren

reageerde weg (past)
weggereageerd (past participle)
weg te reageren (active infinitive imperfect present long-form)
zijn weggereageerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn weggereageerd (active infinitive perfect present long-form)
weggereageerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
weggereageerd te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
wegreagerend (imperfect participle)
weggereageerd (past participle)
reageer weg (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
reageren weg (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
reageren weg (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
reageren weg (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
reageerden weg (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
reageerden weg (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
reageerden weg (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen wegreageren (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen wegreageren (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen wegreageren (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
wegreageer (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerden (subordinate-clause past)
wegreageerden (subordinate-clause past)
wegreageerden (subordinate-clause past)
ben weggereageerd (perfect present first-person)
bent weggereageerd (perfect present second-person)
bent weggereageerd (perfect present second-person)
is weggereageerd (perfect present second-person)
zijt weggereageerd (perfect present second-person)
is weggereageerd (perfect present third-person)
zijn weggereageerd (perfect present first-person)
zijn weggereageerd (perfect present second-person)
zijn weggereageerd (perfect present third-person)
was weggereageerd (perfect past first-person)
was weggereageerd (perfect past second-person)
was weggereageerd (perfect past second-person)
waart weggereageerd (perfect past second-person)
was weggereageerd (perfect past third-person)
waren weggereageerd (perfect past first-person)
waren weggereageerd (perfect past second-person)
waren weggereageerd (perfect past third-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future first-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zult weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zult weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zult weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future third-person)
zullen weggereageerd zijn (perfect future first-person)
zullen weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zullen weggereageerd zijn (perfect future third-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional first-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden weggereageerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden weggereageerd zijn (perfect conditional third-person)

verdwijnen door volledige omzetting in een chemische reactie

Na afloop van de reactie was de stof die in ondermaat was geheel weggereageerd.


ondermaat

hoeveelheid van een reactant die minder dan de stoichiometrische verhouding in een reactiemengsel vertegenwoordigt

⧖Met KOBr, kan men twee produkten verkrijgen; met een ondermaat bij lage temperatuur, ontstaat hydrazine:
 CO(NH₂)₂→ NH₂ CONKBr → NH₂ CON → (NH₂)₂ + CO₂
 met een overmaat en bij hoogere temperatuur ontstaat onmiddelijk [sic] N₂, CO₂ en H₂O.

Böeseken, J.
 “Overzicht der zoolzuur- en cyaanderivaten” (1930), Waltman


diatoom

bn: afgeleid van atoom met het voorvoegsel di-

met moleculen die uit twee atomen bestaan

In zijn normale toestand is waterstof een diatoom molecuul.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Committed to clean Energy” op humsterlandenergie.nl


acetyleengas

samenstelling van acetyleen zn en gas zn

acetylene gas

C₂H₂ explosief gas dat ontstaat als men water op calciumcarbide druppelt

Het onderzoek baseert zich op metingen door de Europees-Amerikaanse Cassini-Huygens-missie. Zo werd ontdekt dat er in de hoge luchtlagen van de maan wel acetyleengas aanwezig is, maar dicht bij de bodem niet. Ook verdwijnt waterstofgas mysterieus op lagere niveaus.

Weblink bron “Aanwijzingen voor leven op maan Saturnus” (07-06-2010), NOS

Her en der klinken op oudejaarsdag de dreunen van exploderend acetyleengas. In een maïsveld bij de Van Heeckerenweg staan de melkbussen netjes, op veilige afstand van de woonwijk, op een rij.

Weblink bron “Hard knallend het oude jaar uit” (02-01-2008), Tubantia


polyacetyleen

afgeleid van acetyleen met het voorvoegsel poly-

hoogmoleculaire stof verkregen door polymerisatie van ethyn (acetyleen)

Polyacetyleen vertoont elektrische geleidbaarheid.


koolzuursneeuw

samenstelling van koolzuur zn en sneeuw zn

in vlokken uitgekristalliseerde vaste koolstofdioxide

Koolzuursneeuw is een goed blusmiddel en wordt in veel brandblussers aangetroffen.

⧖ Hetzelfde gebeurt natuurlijk, als men een bakje met vloeibare lucht op een. kolenvuur zet, en daarbij ziet men het treffende verschijnsel, dat het verbrandingsproduct, het koolzuur, waar het met de koude dampen in aanraking komt, neerslaat als fijne witte kristallen, zoogenaamde koolzuursneeuw, die een temperatuur van — 78 gr. heeft.

Van de Tentoonstelling. Parijs, Aug. (Buiteng. corr.) Vloeibare lucht. (1900-08-17) in: Algemeen Handelsblad


droogijs

in vlokken uitgekristalliseerde vaste stof (meestal koolzuur) die bij kamertemperatuur direct verdampt zonder eerst over te gaan in de vloeistof fase

Droogijs is een goed blusmiddel en wordt in veel brandblussers aangetroffen.

De vaccins van Pfizer/BioNTech moeten worden vervoerd en bewaard bij een temperatuur van ongeveer -75 graden. De farmaceut heeft voor het transport speciale containers ontwikkeld die zijn voorzien van droogijs.

Weblink bron “Pfizer-vaccins onderweg naar Amerikaanse ziekenhuizen, maandag 'D-day'” (12-12-2020), NOS

Die heeft een tekort aan CO2, dat gebruikt wordt om dieren in het slachthuis te bedwelmen, maar ook bij het vacuüm verpakken van producten en voor het maken van droogijs. De koolstofdioxide is een bijproduct van het maken van kunstmest.

Weblink bron “Britse onlinesupermarkt moet levering diepvriesproducten stopzetten” (18 sep. 2021), De Telegraaf


kunstsneeuw

stof zoals natriumpolyacrylaat die bij blootstelling aan vocht een sneeuwachtige substantie oplevert


stikstofgas

Mike Jetten is hoogleraar microbiologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij toonde aan dat bepaalde bacteriën energie halen uit chemische reacties die voorheen als onmogelijk waren bestempeld. Zo zet de anammox-bacterie zonder zuurstof het schadelijke ammonium samen met nitriet om in stikstofgas en water. De helft van alle stikstof in de atmosfeer wordt op deze manier gemaakt.

Weblink bron “Spinozaprijzen toegekend” (04-06-2012), NOS

Het is niet duidelijk hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren. Mogelijk is er stikstofgas vrijgekomen; dat wordt in sommige kerncentrales gebruikt om oxidatie van de brandstofkernen tegen te gaan.

Weblink bron “Drie doden bij Koreaanse kerncentrale in aanbouw” (26-12-2014), NOS


stikstofverbinding

samenstelling van stikstof zn en verbinding zn

nitrogen compound

molecuul met één of meer stikstofatomen en minstens één molecuul van een ander element

De onderzoekers hebben ook bekeken hoe de uitstoot van verschillende stoffen sinds 2005 is gedaald. Uitstoot van stikstofverbindingen (NOx) door verkeer zijn in de periode 2005 tot 2018 drie keer sneller gedaald dan de uitstoot van ammoniak (NH3), een stikstofverbinding die vooral wordt veroorzaakt door de rundveehouderij.

Weblink bron “Daling van uitstoot luchtverontreinigende stoffen gaat langzamer” (30-11-2020), NOS

Natuurmonumenten noemt de meetresultaten van het RIVM schokkend. "Ammoniak is de meest schadelijke stikstofverbinding voor natuur. De uitstoot in Nederland moet echt omlaag, en snel ook", zegt de organisatie.

Weblink bron “Ammoniakconcentraties met een derde gestegen in 2018” (03-07-2019), NOS


isotopenonderzoek

samenstelling van isotoop zn en onderzoek zn met het invoegsel -en-

isotopenonderzoeken (plural)
isotopenonderzoekje (diminutive singular)
isotopenonderzoekjes (diminutive plural)

meting van de verhouding tussen de verschillende atomen van één bepaald chemisch element in een monster

Een later isotopenonderzoek zou kunnen vaststellen of de dodende loden kogels, 7,6 mm in doorsnede, uit deze verpakking kwamen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149

Een manier om te onderzoeken of hout ook daadwerkelijk komt van de plek die de verkoper noemt, is via isotopenonderzoek. WUR-onderzoeker Pieter Zuidema ontwikkelt met het Timtrace project een database.

Weblink bron “Of jouw tuinset of jacht van fout hout is kom je waarschijnlijk niet te weten” (Woensdag 24 maart 2021), NOS


methaangas

"Titan is de enige maan in het zonnestelsel waar je op het oppervlak kunt zwemmen en varen", zegt Schilling. "Niet in water, want het is daar 180 graden onder nul dus dat is bevroren, maar in vloeibaar methaangas. Als je dat heel sterk afkoelt, wordt het een vloeistof."

Weblink bron
Trudy van Rijswijk
 “Cassini 'de dinosauriër' onder de ruimtemissies is uitgevlogen” (Vrijdag 15 september 2017, 17:38), NOS

Maar terwijl de dorpelingen hun geld zetten op de oude mijnschachten, denken sommige wetenschappers dat de opwarming van de aarde de gaten veroorzaakt. Permafrost, grond die eigenlijk permanent bevroren is, ontdooit nu langzaam. Daar komt methaangas bij vrij, dat voor ruimte zorgt onder de grond. Er worden steeds meer van zulke zinkgaten ontdekt in de Russische toendra.

Weblink bron “Dorpelingen bang voor Siberische sinkholes” (Maandag 20 april 2015, 20:44), NOS


halveringstijd

samenstelling van halvering zn en tijd zn met het invoegsel -s-

de tijd waarna er van een oorspronkelijke hoeveelheid stof nog maar de helft over is

In een half jaar werden slechts zes atomen ununseptium aangetroffen. Daar kon ook nog eens maar kort van genoten worden, omdat de nieuwe atomen een bijzonder korte halveringstijd hebben. Al snel viel het element alweer uiteen in lichtere atomen, iets wat gebruikelijk is bij dit soort zware elementen.

Weblink bron “Wetenschappers maken nieuw element” (Donderdag 8 april 2010, 08:53), NOS

Radioactief jodium is een belangrijke bron. Dat wordt in verschillende isotopen gevonden, onder andere jodium-131 en jodium-134. Die laatste heeft een halveringstijd van acht dagen en verliest dus snel zijn radioactiviteit. De eerste vervalt nog sneller, binnen een uur. Besmette gebieden zijn daarom relatief snel weer toegankelijk.

Weblink bron “Hoeveel straling is te veel?” (Zondag 27 maart 2011, 14:49), NOS


mengwarmte

warmte die vrijkomt bij het mengen van twee stoffen


reactiewarmte

samenstelling van reactie zn en warmte zn

warmte die ontstaat of opgenomen wordt bij het verlopen van een chemische reactie


vormingswarmte

samenstelling van vorming zn en warmte zn met het invoegsel -s-

de hoeveelheid warmte (positief of negatief) die nodig is voor het vormen van één mol van een verbinding uitgaande van de elementen in hun meest stabiele vorm


getal van Avogadro

het aantal deeltjes per mol: 6,02214076 × 10²³ met als eenheid mol⁻¹


aluminiumoxide

samenstelling van aluminium zn en oxide zn

aluminiumoxiden (plural)
aluminiumoxides (plural)

Al₂O₃ verbinding van zuurstof en aluminium waaruit men d.m.v. elektrolyse aluminium kan maken

Het bedrijf meldde het voorval pas 's avonds laat. De witte stof bevatte vooral klei en aluminium-oxide. Bij hoge concentraties is het gevaarlijk; in dit geval ging het om een lage concentratie.

Weblink bron “Milieudienst dreigt Shell Pernis met hoge boete” (Dinsdag 18 december 2018, 10:43), NOS

Nu kunnen de 304 ovens van Aldel, waar via elektrolyse aluminiumoxide-poeder omgezet wordt in vloeibaar aluminium, niet langer dan een uur zonder stroom. Met aanpassingen aan het productieproces kan dat naar 48 uur door de ovens op een soort waakvlam te zetten. Op andere momenten zou Aldel juist meer stroom af kunnen nemen. De fabriek verandert dan in een virtuele batterij voor het elektriciteitsnet.

Weblink bron
Rob Koster
 “Geen zon en wind? Dan moet de stekker uit de fabriek” (Zaterdag 13 februari 2021, 19:08), NOS


PVDC

De afkorting voor polyvinylidenechloride.

een afkorting voor polyvinylidenechloride, een kunststof, gebruikt om de houdbaarheid van perpakt voedsel te verlengen

Afvalverwerking van PVDC door middel van verbranding veroorzaakt een grote hoeveelheid dioxinen.


HDPE

een afkorting voor hogedichtheidpolyetheen, een kunststof, bekend van plastic doppen

HDPE is één van de meest duurzame kunststoffen.


hogedichtheidpolyetheen

verbinding van  hoog, dichtheid en polyetheen

polymerisatieproduct van etheen, een specifieke variant van polyetheen


LDPE

een afkorting voor lagedichtheidpolyetheen, een kunststof, gebruikt als folie

LDPE is een taaie kunststof die vrij zacht aanvoelt maar toch heel sterk is.


methan

methaan; de eenvoudigste koolwaterstof met formule CH₄


etan

ethaan; gasvormige koolwaterstof met de formule C₂H₆


propan

propaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₃H₈


propan

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord kyselina propionová


butan

butaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₄H₁₀


elutie

afgeleid van elueren ww met het achtervoegsel -tie

elution

uitspoeling van een stof uit een andere stof met een geschikt oplosmiddel

eluties (plural)
elutietje (diminutive singular)
elutietjes (diminutive plural)

De methode door hem toegepast is die der afwisselende adsorptie en elutie bij verschillenden aard van het reactiemilieu.

Wetenschap. Prof. dr. R. Willstätter. in: Algemeen Handelsblad , jrg. 99 nr. 31976 (10 maart 1926), P. den Hengst en Zoon, Amsterdam, p. 10 kol. 2


desorptie

gevormd met het voorvoegsel de- naar het voorbeeld van absorptie en adsorptie

desorption

proces waarin een specifieke soort atomen of moleculen wordt losgemaakt uit een vaste stof en daaruit verdwijnt

Met het plasma van deze jongen tekende onze ellipsometer een berg die tot een plateau steeg en daarna niet wou dalen: adsorptie dus weer, zonder desorptie.

Leo Vroman
 “Bloed.” (1968), Em. Querido's Uitgeverij / Wetenschappelijke Uitgeverij, Amsterdam, p. 89/90


pentan

pentaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₅H₁₂


hexan

hexaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₆H₁₄


heptan

heptaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₇H₁₆


oktan

octaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₈H₁₈


nonan

nonaan; verzadigde koolwaterstof met formule C₉H₂₀


kyselina

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord kyslý met het achtervoegsel -ina

zuur; een stof met een pH-waarde hoger dan 7


kyselina

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord kyselý met het achtervoegsel -ina

Povrch kontaktu by měl být natřeny vazelínou bez kyseliny.

Het contactoppervlak zou ingesmeerd moeten worden met een zuurvrije vaseline.


kyselina mravenčí

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord mravenčí

mierenzuur; het eenvoudigste carbonzuur met formule HCOOH


kyselina octová

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord octový

azijnzuur; een verzadigd carbonzuur met een sterke geur en formule CH₃COOH


kyselina propionová

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord propionový

propionzuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃CH₂COOH


kyselina máselná

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord máselný

boterzuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃(CH₂)₂COOH


kyselina valerová

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord valerový

valeriaanzuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃(CH₂)₃COOH


kyselina kapronová

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord kapronový

capronzuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃(CH₂)₄COOH


kyselina enanthová

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord enanthový

enantinezuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃(CH₂)₅COOH


kyselina kaprylová

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord kaprylový

caprylzuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃(CH₂)₆COOH


kyselina pelargonová

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord pelargonový

pelargonzuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃(CH₂)₇COOH


kyselina kaprinová

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord kyselina en het bijvoeglijke naamwoord kaprinový

caprinezuur; een verzadigd carbonzuur met de formule CH₃(CH₂)₈COOH


ethen

etheen; onverzadigde koolwaterstof met als brutoformule C₂H₄


propen

propeen; gasvormige koolwaterstof (C₃H₆)


hepten

hepteen; vloeibare koolwaterstof (C₇H₁₄)


undekan

undecaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₁₁H₂₄


dodekan

dodecaan; een verzadigde koolwaterstof met formule C₁₂H₁₆


metyl

methyl; een functionele groep, afgeleid van methaan (CH₄) bestaande uit één koolstofatoom en drie waterstofatomen en dus met de formule CH₃


metyl

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord metan met het achtervoegsel -yl


etyl

ethyl; koolwaterstofgroep C₂H₅ of -CH₂CH₃


propyl

propyl; koolwaterstofgroep C₃H₇ of -(CH₂)₂CH₃


butyl

butyl; koolwaterstofgroep C₃H₇ of -(CH₂)₃CH₃


butyl

butyl; koolwaterstofgroep C₄H₉ of -(CH₂)₃CH₃


pentyl

pentyl; koolwaterstofgroep C₅H₁₁ of -(CH₂)₄CH₃


pyrozwavelzuur

afgeleid van zwavelzuur met het voorvoegsel pyro-

dizwavelzuur, gevormd uit zwavelzuur met zwaveloxide en aanwezig in rokend zwavelzuur met als brutoformule H₂S₂O₇


oxid uhličitý

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord oxid en het bijvoeglijke naamwoord uhličitý

koolstofdioxide; CO₂, is een kleurloos en reukloos gas dat van nature in de atmosfeer voorkomt en daar een bijdrage levert aan het broeikaseffect


oxid uhelnatý

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord oxid en het bijvoeglijke naamwoord uhelnatý

koolstofmonoxide; verbinding met moleculen van één atoom zuurstof en één atoom koolstof (CO)


uhličitý

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord uhlík met het achtervoegsel -ičitý

koolstof-, kool-; tetravalente oxidatietoestand van koolstof


uhličitý

/ʊɦlɪtʃɪtiː/


joodstikstof

samenstelling van jood zn en stikstof zn

een zeer instabiele anorganische verbinding met de formule NI₃


stikstofmonoxide

samenstelling van stikstof zn en monoxide zn

stikstofmonoxiden (plural)
stikstofmonoxides (plural)

chemische verbinding van één atoom stikstof met één atoom zuurstof. De stof komt voor als een kleurloos gas. Het ontstaat onder andere als ongewenst product bij verbrandingsprocessen in auto's en elektriciteitscentrales


stikstoftrioxide

samenstelling van stikstof zn en trioxide zn

een zeer reactief radicaal met de formule NO₃ dat een rol speelt in de chemie van luchtlagen van de aarde


calciumcyaanamide

samenstelling van calcium zn en cyaanamide zn

calciumcyaanamiden (plural)
calciumcyaanamides (plural)

een verbinding (CaCN₂) van calcium, koolstof en stikstof die onder meer gebruikt wordt als meststof


cisplatine

afgeleid van het Griekse platine met het voorvoegsel cis-

cisplatines (plural)
cisplatinen (plural)

een cytostaticum, een middel tegen kanker, met formule PtCl₂(NH₃)₂


cyaanamide

cyaanamiden (plural)
cyaanamides (plural)

het amide van blauwzuur (waterstofcyanide) met formule CH₂N₂


cyaanzuurstofzuur

cyaanzuurstofzuren (plural)
cyaanzuurstofzuurtje (diminutive singular)
cyaanzuurstofzuurtjes (diminutive plural)

een groep isomere verbindingen met als brutoformule CHNO


hydroxylamine

een reactieve anorganische verbinding met als brutoformule NH₂OH


nitroniumion

een zeer instabiel kation met als brutoformule NO₂⁺


nitroniumtetrafluorboraat

een anorganische verbinding met als brutoformule NO₂BF₄


evoh

acroniem van etheen-vinylalcohol, een flexibele, transparante glimmende folie


buffercapaciteit

samenstelling van buffer zn en capaciteit zn

de hoeveelheid base of zuur die men per liter aan een oplossing moet toevoegen om de pH 1 punt te veranderen


chloorverbinding

samenstelling van chloor zn en verbinding zn

In frisdrankfabriek Refresco in Bodegraven zijn bij het lossen van tanks giftige stoffen gelekt. Het ging om een chloorverbinding en waterstofperoxide, die bij elkaar zijn gekomen.

Weblink bron “Vijftien mensen onwel na lozing frisdrankfabriek” (Dinsdag 29 november 2011, 16:05), NOS


basischemicaliën

samenstelling van basis zn en chemicaliën zn

grondstoffen die men gebruikt voor het maken van meer complexe chemische producten

Volgens Grünfeld gaat deze lastenverhoging vooral bedrijven treffen die zich bezighouden met het maken van basischemicaliën. Dan gaat het vaak om internationaal opererende bedrijven en die zullen hierdoor minder snel voor extra investeringen in Nederland kiezen en minder snel hier uitbreiden. Dit doet het investeringsklimaat in Nederland volgens Grünfeld dan ook geen goed.

Weblink bron “Onbegrip over compensatiemaatregelen afschaffing dividendbelasting” (Vrijdag 31 augustus 2018, 18:54), NOS

In de divisie Speciaal Chemie was de omzet 6 procent hoger en de brutowinst 21 procent. Daaronder vallen de chloor- en zoutactiviteiten. Akzo basischemicaliën levert aan onder meer de papierindustrie, ijsmakers, bakkerijen en de cosmetica-industrie.

Weblink bron “Verfreus AkzoNobel ziet omzet en winst stijgen” (Dinsdag 21 april 2015, 08:26), NOS

Van de totale productie gaat 80 procent naar andere bedrijven, 20 procent gaat naar andere Shell-onderdelen. De basischemicaliën worden verwerkt tot producten als autobanden, schoenzolen, verf en cd-hoesjes.

Weblink bron “Wat produceert Shell Moerdijk?” (Woensdag 4 juni 2014, 03:28), NOS


caprolactam

Onlangs verkocht DSM de minder renderende fabrieken voor caprolactam, een grondstof voor nylon en plastics, en de composietharsenproductie aan investeringsmaatschappij CVC. Op de verkoop werd in het eerste kwartaal al een boekverlies genomen van 130 miljoen euro.

Weblink bron “DSM gaat reorganiseren” (Dinsdag 4 augustus 2015, 08:27), NOS


chloorfabriek

samenstelling van chloor zn en fabriek zn

fabriek waar men door elektrolyse van keukenzout chloorgas

Het chemieconcern wil de trein inzetten omdat er een tekort aan chloor dreigt te ontstaan door de staking bij de chloorfabriek van AkzoNobel in het Botlekgebied.

Weblink bron “Akzo wil chloortrein vanwege staking” (Dinsdag 30 september 2014, 22:23), NOS

De werknemers van verf- en chemieconcern AkzoNobel stemmen in met een nieuwe cao. Daarmee komt er een eind aan de staking bij de chloorfabriek in het Botlekgebied.

Weblink bron “Staking chloorfabriek AkzoNobel voorbij” (Woensdag 26 november 2014, 17:29), NOS


calciumchloride

samenstelling van calcium zn en chloride zn

calciumchloriden (plural)
calciumchlorides (plural)

CaCl₂ verbinding van 1 calciumatoom en 2 chlooratomen

Rijkswaterstaat voorziet vooralsnog geen problemen. "Op dit moment zijn er geen signalen dat het strooizout niet zou werken", zegt woordvoerder Bart Audenaert van Rijkswaterstaat. Hij wijst erop dat de wagens met een mix van zout en calciumchloride strooien, waarbij het zout tot -12 graden werkt en calciumchloride zelfs bij lagere temperaturen nog effect heeft. Volgens Audenaert is er bovendien nog genoeg strooizout voorhanden: "We kunnen deze winter met onze voorraad aan."

Weblink bron “Ook vandaag nog verkeersoverlast, NS laat sprinters rijden” (Maandag 8 februari 2021, 20:50), NOS

De klankbordgroep is er niet gerust op dat het heien voor de bouw van nieuwe appartementen tegen de 45 jaar oude flatgebouwen zonder gevolgen blijft. De betonnen galerijen bevatten mogelijk calciumchloride. Het middel werd in de jaren zeventig toegevoegd om betonnen wanden en vloeren sneller te laten drogen. Er kwam pas een verbod op het gebruik van calciumchloride, nadat was gebleken dat snel roestende bewaping het beton kon wegvreten.

Weblink bron “Brandbrief bewoners Horstenflats aan Kamerleden” (Redactie 19-04-16, 17:04 Laatste update: 09-05-16, 23:31), Tubantia


(samenkoppeling) van 2 en methoxy samengesteld met ethanol

een organische verbinding met als brutoformule C₃H₈O₂. Het is een kleurloze vloeistof met een kenmerkende geur. De stof wordt gebruikt als oplosmiddel voor kleurstoffen, harsen en vernis


een secundair alcohol met als brutoformule C₃H₈O. In zuivere toestand is het een kleurloze en heldere vloeistof met een relatief zoete geur, die zeer goed oplosbaar is in zowel water als een aantal organische oplosmiddelen


concentrer

Afgeleid van centrer met het voorvoegsel con-


aggressiv

Ontleend aan Frans: agressif bn ← Latijn: met het achtervoegsel -iv ← aggredi ww ("aanvallen")


сахар

via Oudrussisch сахаръ (saxarŭ) van Oudgrieks σάκχαρ (sákchar)

suiker, stof bestaand uit kleine koolhydraatmoleculen


dubbelzout

zn: samenstelling van dubbel bn en zout zn

bn: samenstelling van dubbel bn en zout bn

stof die bestaat uit moleculen met twee verschillende positieve ionen en een negatief ion of twee verschillende negatieve ionen en een positief ion

Wie niet vertrouwd zou zijn met aluin moet uiteraard vooraf weten dat ‘dit dubbelzout van aluminium- en kaliumsulfaat één der meest onontbeerlijke grondstoffen was voor de textielnijverheid (…)’.

Michel Baelde
 Kroniek : Belgisch tijdschrift voor filologie en geschiedenis in: Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden., jrg. 90 nr. 2 (1975), Martinus Nijhoff, Den Haag, p. 343


poly

polymerisatieproduct van etheen, een vaak toegepaste kunststof


piranhaoplossing

samenstelling van piranha zn en oplossing zn

piranhaoplossingen (plural)
piranhaoplossinkje (diminutive singular)
piranhaoplossinkjes (diminutive plural)

een 7:3 mengsel van geconcentreerd zwavelzuur en een waterige oplossing van 30% waterstofperoxide, waarbij peroxomonozwavelzuur (Caro's zuur) wordt gevormd


fluorwaterstof

samenstelling van fluor zn en waterstof zn

chemische stof bestaande uit één fluor en één waterstof atoom

Vooral als de brand is veroorzaakt door de al eerder genoemde lithium-ionaccu's, is het risico voor de omgeving volgens de brandweer groter: de rook bevat het "zeer giftige" lithium en fluorwaterstof. "Rook is al giftig en dat wil je dus niet inademen, maar deze stoffen maken de rook nog gevaarlijker."

Afgelopen weekend brak er brand uit na een stroomstoring in een hoogspanningsstation. De fabriek werd toen stilgelegd. Bij het schoonspoelen van de leidingen ontstond gisteravond een lek waarbij fluorwaterstof vrijkwam. Dat is een gevaarlijk, bijtend zuur.

Weblink bron “Shell Pernis nog zeker twee weken dicht” (Dinsdag 1 augustus 2017, 16:26), NOS

groep chemische stoffen bestaande uit fluor- en waterstofatomen