homologie

via Latijn homologia van Oudgrieks ὁμολογία (homología) "overeenstemming"

De benaming "homologie" is ook wel gebruikt als aanduiding voor homostudies, maar is in die betekenis niet gangbaar geworden.

alleen verschillend zijn door de lengte van een keten van CH2-groepen (alkyl)

over verbindingen in de organische chemie

Dat de auteur (…) de cyclische polymethylenen als homologen beschouwt van cyclopropaan, lijkt me een te ruime opvatting van het begrip homologie.


fosforigzuur

verbinding met één zuurstofatoom minder dan fosforzuur dus H₃PO₃


lithiumsuperoxide

samenstelling van lithium zn en superoxide zn


inert

Van Frans inerte, in de betekenis van ‘traag’ voor het eerst aangetroffen in 1824

inerter (uninflected comparative)
inertst (uninflected superlative)
inerte (inflected positive)
inertere (inflected comparative)
inertste (inflected superlative)
inerts (partitive positive)
inerters (partitive comparative)

niet of nauwelijks een reactie aangaand met andere stoffen


kettingreactie

reactie die zodanig verloopt dat daarbij ontstane stoffen of deeltjes de reactie in stand houden


epoxidový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord epoxid met het achtervoegsel -ový


nulpuntsenergie

samenstelling van nulpunt en energie met het invoegsel -s-

energie van een lichaam bij het absolute nulpunt


A-zin

gestandaardiseerde advieszin die helpt om de omgang met chemische stoffen veiliger te maken


esterifikační

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord esterifikace met het achtervoegsel -ční

esterificatie-; met betrekking tot esterificatie


vrijkomen

ontstaan ten gevolge van een chemische reactie


bleekmiddel

bleekmiddelen (plural)
bleekmiddeltje (diminutive singular)
bleekmiddeltjes (diminutive plural)

middel dat materiaal bleekt doordat het de kleurstoffen afbreekt


gifwolk

gifwolken (plural)
gifwolkje (diminutive singular)
gifwolkjes (diminutive plural)

De gifwolk die op 3 december 1984 in Bhopal werd uitgestoten, kostte in korte tijd meer dan 2000 personen het leven en tastte de gezondheid van tussen de 150.000 tot mogelijk wel 600.000 andere mensen aan, waarvan later nog 6000 aan de gevolgen van de blootstelling zouden bezwijken


oxaalzuur

organisch zuur dat o.a. in rabarber en klaverzuring voorkomt


dipólový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord dipól met het achtervoegsel -ový


azobordeaux

afgeleid van bordeaux met het voorvoegsel azo-

bepaalde wijnrode kleurstof, gebruikt bij het kleuren van cellen bij onderzoek met de microscoop


maiszetmeel

نشا الذرة

en 2. verbinding van glucose en koolhydraten of bindmiddel dat uit maiskorrels wordt gewonnen

verbinding van glucose en koolhydraten die als voedingsstof voor de maiskiem in maiskorrels zit


olovo

Olovo je velmi dobře tvárné.


verdunningsmiddel

samenstelling van verdunning en middel met het invoegsel -s-

verdunningsmiddelen (plural)
verdunningsmiddeltje (diminutive singular)
verdunningsmiddeltjes (diminutive plural)

vloeistof om bepaalde vastere vloeistoffen dunner te maken


kopper

koper; een scheikundig element met atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal


fysicochemisch

afgeleid van fysicochemie met het achtervoegsel -isch

physicochemical

met betrekking tot de natuurkundige aspecten van de scheikunde

fysicochemischer (uninflected comparative)
fysicochemische (inflected positive)
fysicochemischere (inflected comparative)
fysicochemischers (partitive comparative)


antimonový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord antimon met het achtervoegsel -ový


amalgámový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord amalgám met het achtervoegsel -ový


arzenový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord arzen met het achtervoegsel -ový

arseen-; met betrekking tot arseen / arsenicum


arzénový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord arzén met het achtervoegsel -ový


cerový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord cer met het achtervoegsel -ový


baryový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord baryum met het achtervoegsel -ový


denaturovaný

Afgeleid van het werkwoord denaturovat met het achtervoegsel -ovaný


dusíkový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord dusík met het achtervoegsel -ový


fluorový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fluor met het achtervoegsel -ový


fluórový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fluór met het achtervoegsel -ový


galvanický

Vernoemd naar de Italiaanse natuurkundige Galvani


THC

tetrahydrocannabinol, de chemische stof die als psychoactieve stof in hennepproducten voorkomt

Hennepbloemen bevatten minder dan 0,5 procent THC, de stof in cannabis waar je high van wordt. Ze worden gebruikt in cosmetica, farmaceutische producten, of, in landen waar dat mag, om te roken. "Een soort alcoholvrij bier, maar dan voor wiet", beschrijft ondernemer Cusani.

Weblink bron
Heleen D'Haens
 “Hennepverbod Italië wekt verbazing: 'net zo gevaarlijk als een kerstomaatje'” (13 april 2025), NOS


gravimetrický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord gravimetrie met het achtervoegsel -ický

gravimetrisch; met betrekking tot gravimetrie


vitriool

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zwavelzuur’ voor het eerst aangetroffen in 1351

de pen dopen in vitriool

op venijnig aanvallende manier schrijven

benaming voor mineralen die sulfaat (SO₄) bevatten

Zwavelzuur werd geproduceerd door verhitting van de kristallen van groene vitriool (gehydrateerd ijzersulfaat), bekomen door behandeling van het ijzersulfide afkomstig van de destillatie van het pyriet.

zeer bijtende zure oplossing van diwaterstofsulfaat (H₂SO₄)

Dit interesseert me wel: man begoot zijn vrouw met vitriool omdat hij dacht dat ze hem bedroog...


stearine

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bestanddeel van vet’ voor het eerst aangetroffen in 1872

hoofdbestanddeel van de meeste vetten, de kleur-, geur-, en smaakloze drievoudige ester van glycerol en stearinezuur met scheikundige formule C₃H₅(C₁₈H₃₅O₂)₃


dispers

disperser (uninflected comparative)
disperst (uninflected superlative)
disperse (inflected positive)
dispersere (inflected comparative)
disperste (inflected superlative)
dispersers (partitive comparative)


propranolol

een niet-selectieve bètablokker die voornamelijk gebruikt wordt bij de behandeling van hypertensie

Uit het onderzoek blijkt dat we aangeleerde angsten met behulp van het medicijn propranolol kunnen wissen


acetátový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord acetát met het achtervoegsel -ový


verharder

Naamwoord van handeling van verharden met het achtervoegsel -er

verharders (plural)
verhardertje (diminutive singular)
verhardertjes (diminutive plural)

stof die aan een andere stof toegevoegd is of wordt, om het verharden van die laatste te bevorderen


heliový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord helium met het achtervoegsel -ový

/ɦɛːlɪjɔviː/


hliníkový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord hliník met het achtervoegsel -ový

/ɦl̩ɪɲiːkɔviː/

aluminium-; met betrekking tot aluminium


hydrolytický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord hydrolysa met het achtervoegsel -ický

hydrolytisch; met betrekking tot hydrolyse


ontleding

Naamwoord van handeling van ontleden met het achtervoegsel -ing

analysis

(wetenschap) onderzoek door een groot probleem in kleinere delen de verdelen

een reactie waarbij één stof in meerdere reactieproducten uiteenvalt


tannine

In de betekenis van ‘looizuur’ voor het eerst aangetroffen in 1847


herbicidní

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord herbicid met het achtervoegsel -ní

herbicidaal; met betrekking tot herbiciden


struviet

een mineraal met de samenstelling Mg(NH₄)PO₄ · 6(H₂O) (magnesiumammoniumfosfaat). Blaasgruis of niersteengruis bij mens en dier kan bestaan uit struviet en kan teruggewonnen worden bij de reiniging van afvalwater van rioolzuiveringsinstallaties. Het is een natuurlijke meststof die kan gebruikt worden als grondstof voor kunstmest of voor de fosfaatverwerkende industrie

Eind dit jaar neemt het waterschap een fabriek met een capaciteit van 1.000 ton struviet per jaar in gebruik, een van de grootste in Europa. Met een investering van 4,5 miljoen euro kan Amsterdam bijdragen aan de bemesting van 10 duizend voetbalvelden per jaar.


thalliumsulfaat

een zeer toxisch thalliumzout van zwavelzuur, met als brutoformule Tl₂SO₄

Er zouden door terreurgroep IS tests zijn gedaan met twee producten: thalliumsulfaat en een stof op basis van nicotine. Zo kreeg een gevangene thalliumsulfaat toegediend in zijn voedsel en drinkwater. Na twee dagen werd hij misselijk, kreeg koorts en zijn maag en hersenen begonnen op te zwellen. Tien dagen later was hij dood.


proefbuis

proefbuizen (plural)
proefbuisje (diminutive singular)
proefbuisjes (diminutive plural)

verticale cilinder van dun glas, aan de bovenkant open en met een bodem aan de onderkant, zoals die wordt gebruikt bij experimenten in de natuurwetenschappen

Enkele weken later kregen ze een minuscule proefbuis toegestuurd met een stipje DNA, waarop al hun informatie stond.


indampen

evaporate

het concentreren van een oplossing door het oplosmiddel te laten verdampen

Smelt de boter in de koekenpan en doe er als hij lichtbruin is de oesterzwammen bij. Bestrooi ze met zout en peper en bak ze op hoog vuur, geregeld omscheppen. Doe de knoflook erbij, laat een minuutje bakken en voeg de garnalen toe. Als die roze beginnen te kleuren de sherry erbij die even moet indampen. Roer de peterselie erdoor en haal de pan van het vuur.

Maar zodra deze intermediairs zelf de mest gaan bewerken, is het systeem zo lek als een mandje. Het is niet moeilijk de monsters te manipuleren zodat het net lijkt alsof een mestpartij heel veel fosfaat bevat. 'Zet het potje een tijdje in de magnetron en laat het indampen. Dan stijgt het gehalte aan fosfaat. Dus lijkt het of je heel veel fosfaat hebt afgevoerd, terwijl dat in werkelijkheid niet het geval is.' Nog makkelijker is het om gewoon wat fosfaat toe te voegen voordat je het monster naar het lab brengt.


kolendamp

een giftig reukloos gas dat ontstaat door onvolledige verbranding

William Moorlag (55) groeide op in Onderdendam, midden in het aardbevingsgebied. De gasbel was een groot geschenk, hield de hoofdmeester zijn schoolklas eind jaren zestig voor. Het gas bracht het dorp voorspoed, vooruitgang en veiligheid. De Moorlags kregen een geiser en een douche en William hoefde niet langer in de zinken tobbe. Een gaskachel verving de kolenkachel met soms giftige kolendamp.

Kees Kruiten handelt al vijftien jaar in Wit-Rusland (bevroren vis) en heeft nog meegemaakt hoe 'de kolendamp tegen me aan sloeg' toen hij voor het eerst in Polen was, opgeborgen achter het IJzeren Gordijn. 'Noord-Korea is denk ik vergelijkbaar. Mijn ervaring in dat soort landen is dat ze er transparant zijn. Het is er rechtuit zakendoen.'


kunstvezel

een kunststof die gebruikt wordt voor het maken van kunstgarens

Manchester City gebruikt de GrassMaster van het Nederlandse bedrijf Desso. Dat is een zogenoemde hybride-veld, een natuurgrasveld versterkt met kunstvezels. In Nederland maken clubs als FC Utrecht, AZ en FC Groningen daar ook gebruik van.

Op dat laatste scoort wol het beste: volgens Milieu Centraal gaan kleden van kunstvezel of katoen gemiddeld 15 jaar mee, maar een wollen kleed 25 jaar. Maar wol heeft weer andere nadelen. De diervriendelijkheid bij schapenteelt is laag. Doordat schapen net als koeien methaangas uitstoten, veroorzaken ze een flinke klimaatdruk. In de schapenfokkerij worden veel bestrijdingsmiddelen en antibiotica gebruikt, zegt milieuadviesbureau Blonk Consultants. Ook katoenteelt verbruikt veel gif, water en ruimte. Daarmee vergeleken doen kunstvezels het prima.


linolzuur

een tweevoudig onverzadigd, essentieel, omega 6-vetzuur en komt voornamelijk voor in zonnebloemolie en maisolie

Een dieet met weinig verzadigd vet en weinig transvetzuren en veel meervoudig onverzadigde vetzuren (dagelijks minimaal 10 gram voor vrouwen en 15 gram voor mannen van het meervoudig onverzadigde vetzuur linolzuur bevat en minimaal 250 milligram van de visvetzuren EPA en DHA) biedt de beste garantie voor een laag risico op een hartinfarct. Dat stellen onderzoekers van Wageningen University in een artikel in de British Journal of Nutrition.

Kuipers toonde aan dat hun dieet vergeleken met westerse voeding meer eiwitten, minder koolhydraten, minder linolzuur en meer omega-3 vetzuren bevatte. Wie te weinig van die vetzuren eet, heeft meer kans op hart- en vaatziekten en depressie. Teveel linolzuur leidt weer tot minder aanmaak en inbouw van die omega-3 vetzuren in het lichaam.


arrheniusbase

eponiem, samenstelling van Arrhenius en en base zn ; genoemd naar de Zweedse onderzoeker Svante August Arrhenius .

een stof die een of meer hydroxylgroepen bevat en in een waterige oplossing OH-ionen afsplitst

Een base (A-base) is volgens Arrhenius een hydroxide dat in water (H2O) hydroxide-ionen (OH-) afsplitst . Een voorbeeld van een arrheniusbase is natriumhydroxide (NaOH) dat Na+- en hydroxide-ionen vormt als het oplost in water.


menthol

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘pepermuntolie’ voor het eerst aangetroffen in 1914

vluchtige olie die een belangrijk bestanddeel is van pepermuntolie, een organische verbinding met een sterke muntgeur

Het wondermiddel heet Dega 16. Alleen Chickfriend gebruikt het. Alleen Patrick R. levert het. Het is gemaakt op basis van een natuurlijk middel, horen de pluimveeboeren. Niemand mag weten wat in Dega 16 zit. Boeren die ernaar vragen, krijgen een ontwijkend antwoord. Maar de stal ruikt de volgende ochtend heel natuurlijk, naar menthol en eucalyptus.

Er staat een korte rij voor de servicebalie van de supermarkt. Ik sluit aan. Voor me bekommert een vrouw van begin 60 zich over een kleuter in een buggy. Oma en kleinzoon vermoed ik . Ze zijn aan de beurt. De baliemedewerker kijkt de kleuter aan en vraagt op vriendelijke toon: ‘En jongeman, wat mag het zijn?’. Waarop de oma over de buggy buigt en haar kleinzoon met krakerige stem instrueert: ‘Zeg maar: twee Marlboro Lights met menthol’.


methanol

afleiding van methaan met het achtervoegsel -ol

Om MDMA of amfetamine te maken, worden grondstoffen vermengd en verdund met chemicaliën als zwavelzuur, aceton en methanol. Europol schat dat bij de productie van 1 kilo MDMA 6 tot 10 kilo vloeibaar afval vrijkomt en bij amfetamine zelfs 20 tot 30 kilo afval.

Onderzoekers van de Universiteit van Rostock hebben een katalysator ontdekt die methanol efficiënt omzet in waterstof, bij normale luchtdruk en temperaturen tussen de 65 en 95 graden Celsius (Nature, 28 februari). De vinding biedt zicht op een nieuwe energiebron voor bijvoorbeeld laptops of smartphones. Een kleine reactor in die apparaten kan de methanol omzetten in waterstof, dat gevoed wordt aan een brandstofcel, die zo uren stroom kan leveren. Eerdere pogingen om zo’n methanollaptop te maken strandden doordat de minireactor pas werkte bij enkele honderden graden Celsius en onder hoge druk.


methylalcohol

methanol, de eenvoudigste maar giftige alcohol met één C-atoom

De krant Hürriyet had eerder onder aanhaling van politiebronnen geschreven dat er negen doden gevallen waren. De politie heeft 15 verdachten opgepakt. Beelden op de online-editie van de krant toonden enkele blauwe vaten met de dodelijke methylalcohol, die in beslag werden genomen.

En word je dan niet blind, van de methylacohol? Dat hoor je mensen immers vaak zeggen. Welnee. Alle thuisstokers vangen de zogenaamde ‘voorloop’, ongeveer de eerste 1,5 à 2 procent van het volume, apart op en gooien die weg. Daarin zit de giftige methylalcohol. En daarna drupt er zuiver, hoogwaardig stooksel uit de ketel. Geurend naar fruit en bloesem. Smakend naar het leven zelf.


omlegging

Naamwoord van handeling van omleggen met het achtervoegsel -ing

diversion

verandering van de loop van een weg of route

een organische reactie waarbij een koolstofketen van een molecule wordt herschikt tot een structuurisomeer van het oorspronkelijke molecuul


hydratatie

Naamwoord van handeling van hydrateren met het achtervoegsel -atie

hydration

chemisch proces waarbij water aan een scheikundige verbinding wordt toegevoegd


petrochemie

Petrochemie

(scheikunde) scheikunde op basis van aardolieproducten

DSM werd ooit opgericht als staatsbedrijf bedoeld voor de exploitatie van de steenkoolreserves in Limburg - vandaar ook de naam Dutch State Mines (DSM) - maar na sluiting van die mijnen in de jaren zeventig stortte het bedrijf zich op de petrochemische industrie: olie. Mede vanwege de grillige prijs van dat product maakte DSM de afgelopen zes jaar een tweede omslag. Weg van de petrochemie, richting de biotechnologie. Daardoor leunen de Limburgers nu op nog twee bedrijfsonderdelen: Voeding (vitamines, voeding voor de gezondheidszorg, diervoeding) en Speciale Materialen (zoals kunststof en verf).


petrochemie

Samenstelling van het Latijnse petra oleum en het zelfstandige naamwoord chemie

petrochemie; scheikunde op basis van aardolieproducten


praseodym

praseodymium; een scheikundig element met symbool Pr en atoomnummer 59. Het is een zilverwit lanthanide


protaktinium

protactinium; een scheikundig element met atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide


protaktinium

protactinium; een scheikundig element met symbool Pa en atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide


operment

van Middelnederlands operment, cognaat met Duits Operment en Frans orpiment

Auripigment

Volgens de Woordenlijst Nederlandse Taal bestaat deze vorm. Daarvoor is echter nog geen attestatie gevonden. Zowel het Woordenboek der Nederlandsche taal als de 15e druk van Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse taal (2015) vermelden dat er geen meervoud is.

felgele delfstof, zwavelarsenicum (As₂S₃), gebruikt als verfstof en rattengif


schuimplastic

In de betekenis van ‘kunststof met schuimige structuur’ voor het eerst aangetroffen in 1955

samenstelling van schuim zn en plastic zn

kunststof met een (veerkrachtige) schuimstructuur

De chocoladen Audi R8 werd gecreëerd om de opening van de nieuwe garage te vieren. Het model werd op ware grootte nagemaakt in schuimplastic en vervolgens met een dikke laag chocolade bekleed. Alleen de koplampen, de zijspiegels en de wielen waren echte Audi-onderdelen, de rest van de wagen bestond uit maar liefst 1.200 kilogram chocolade. Garagehouder Frank Clissen, bakker Eric Van Thillo en technicus Thomas Cuyvers hadden een drietal maanden nodig om het huzarenstukje te voltooien.

In Nederland is de simpele, gladde T-shirtbeha met voorgevormde cups populair. Niks mis mee, maar ook niet spannend. En lang niet alle borsten zijn gebaat bij zo'n cup van schuimplastic die lift en richting geeft.

Een Big Mac, in een schuimplastic doosje verpakt, kostte toen 3 gulden 35. Als je er werkte, mocht je ’m in je half uur pauze voor de helft van de prijs eten in een hok dat in niets voldeed aan de strenge hygiëne-eisen waar McDonald’s zich op liet voorstaan.


silicone

waarschijnlijk van Engels silicone, in de betekenis van ‘synthetisch silicium bevattende stof’ voor het eerst aangetroffen in 1949

De meervoudsvorm "siliconen" wordt vaak gebruikt in dezelfde betekenis en is dan voor wat betreft de betekenis geen echt meervoud van "silicone". Weblink bron “Siliconenbakvorm / silicone bakvorm / siliconen bakvorm” op taaladvies.net

rubberachtige kunststof bestaand uit een organische siliciumverbinding

Verder zijn siliconen goed bestand tegen inwerking van zuurstof en uv licht.

Weblink bron “Wat zijn silicone” (22 december 2021) op tralert.com

Metalen bakvormen worden wat verdrongen door vormen in silicone.

Weblink bron
Wouter Klootwijk
 “Gebakken gebouw” (7 december 2007) op nrc.nl


sodík

natrium; scheikundig element met symbool Na en atoomnummer 11. Het is een zilverkleurig alkalimetaal.


sodík

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord soda met het achtervoegsel -ík

Sodík je velmi reaktivní.


síra

zwavel; scheikundig element met symbool S en atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal.


skandium

scandium; scheikundig element met atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal


skandium

scandium; scheikundig element met symbool Sc en atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal.

Skandium je element vzácnych zemín.


skandium

Skandium je element vzácné zeminy.


stroncium

strontium; scheikundig element met symbool Sr en atoomnummer 38. Het is een zilverwit aardalkalimetaal.


stroncium

V přírodě se volné stroncium nenalézá.

In de natuur komt ongebonden strontium niet voor.


hård

Afleiding van het Zweedse bijvoeglijke naamwoord lämpa met het voorvoegsel o- en met het achtervoegsel -lig


stříbro

zilver; scheikundig element met symbool Ag en atoomnummer 47. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal.


rtuť

kwik, kwikzilver; een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met symbool Hg en atoomnummer 80 dat o.a. wordt toegepast in thermometers en gasontladingslampen.

Rtuť je lidskému zdraví velmi škodlivá.

Kwik is voor de menselijke gezondheid zeer schadelijk.


rádium

radium; scheikundig element met symbool Ra en atoomnummer 88. Wit/zilverkleurig aardalkalimetaal.


-ový

bepaalt een zeswaardig chemisch element in een verbinding met een oxide

síra → (oxid) sírový

wolfram → (oxid) wolframový


teflon

, merknaam, kunststofmateriaal dat in braad- en koekenpannen zit als laagje tegen het aanbakken

Ik verkocht speelgoed. Ik verkocht een keer de hele partij ineens en werd betaald met een vrachtwagen vol frisdrank, die ik inruilde tegen een vrachtwagen met zonnebloempitten, bij een oliemolen ruilde ik de zonnebloempitten tegen olie, die ik voor een deel verkocht en voor een deel inruilde tegen teflonpannen en strijkijzers..

Dupont werkte vanaf de jaren 60 met de stoffen C8 (of PFOA) en DMAC, voor de productie van teflon en lycra. Inmiddels staat vast dat blootstelling aan beide stoffen allerlei schadelijke effecten op de gezondheid kunnen hebben.


technecium

technetium; scheikundig element met symbool Tc en atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


oljebad

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden olje en bad


oljebad

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden olje en bad


trotyl

In de betekenis van ‘springstof’ voor het eerst aangetroffen in 1909

verkorting van trinitrotoluol met met het achtervoegsel -yl

Twee weken geleden deed de kwaliteitskrant Rzeczpospolita er een schepje bovenop met de suggestie dat er op het wrak van de neergestorte Toepolev trotyl was gevonden, een aanwijzing dat er sprake was van een aanslag. De krant kwam onmiddellijk op haar stappen terug, maar het kwaad was geschied. Volgens oppositieleider Kaczynski was daarmee het bewijs geleverd dat zijn tweelingbroer vermoord was.

TNT (ook trotyl genoemd) zit onder meer in militaire bommen en wordt vaak gebruikt bij aanslagen door militanten. Bij de aanslag kwamen ook de dader en de Bulgaarse buschauffeur om. Een Israëlische toeriste die omkwam, was zwanger.


brutoformule van de anorganische verbinding van 1 koolstofatoom en twee zuurstofatomen genaamd kooldioxide


vehikel

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘voertuig’ voor het eerst aangetroffen in 1824

vehikels (plural)
vehikeltje (diminutive singular)
vehikeltjes (diminutive plural)

een middel (meestal een vloeistof) waarin een stof kan worden opgelost en zo kan worden toegediend


uhlík

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met symbool C en atoomnummer 6


uhlík

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord uhel met het achtervoegsel -ík


viscose

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘grondstof voor kunstvezels’ voor het eerst aangetroffen in 1907

een stroperige organische vloeistof die wordt gebruikt bij de productie van rayongarens en cellofaan, natriumzout van cellulosexanthaat

Viscose is een stroperige vloeistof die uit bomen wordt gewonnen en gebruikt wordt bij de productie van garens. Jaarlijks zouden zo'n 70 miljoen bomen worden omgehakt voor de productie van viscose.

Je zal ook zien dat kleuren in verschillende materialen anders overkomen. Een kleur in een platte katoen zal minder mooi overkomen als dezelfde kleur in een wol, zijde, viscose of suède.

De keten investeert daarvoor bijvoorbeeld in nieuwe recyclingtechnieken, zoals re:newcell. Katoen, viscose en andere cellulose vezels worden tot een soort - duurzaam - pulp gemalen en hergebruikt als een nieuwe vezel in textielproducties.


zèlver

zn erfwoord van Oudlimburgs Sylvar
bn erfwoord van Oudlimburgs sylvar


kwèk

zn erfwoord Oudlimburgs Kwyk
bn erfwoord Oudlimburgs kwyk


tèn

zn erfwoord van Oudlimburgs Tyn
bn erfwoord van Oudlimburgs tyn


vodík

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord voda met het achtervoegsel -ík

waterstof; een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met symbool H en atoomnummer 1.


vápník

calcium; scheikundig element met symbool Ca en atoomnummer 20. Het is een zilverwit aardalkalimetaal.


vápník

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord vápno met het achtervoegsel -ík


vanad

vanadium; scheikundig element met symbool V en atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal.

Vanad je ocelově šedý tvrdý kov s vysokou teplotou tání.

Vanadium is een staalgrijs hard metaal met een hoog smeltpunt.


zinek

zink; een scheikundig element met symbool Zn en atoomnummer 30. Het is een blauw/wit overgangsmetaal


cezium

cesium; scheikundig element met symbool Cs en atoomnummer 55. Het is een zilverwit alkalimetaal met een zachte goudglans.


arzen

arseen, arsenicum; een scheikundig element en metalloïde met atoomnummer 33


alumínium

aluminium; een scheikundig element en hoofdgroepmetaal met atoomnummer 13


vizmut

bismut; een scheikundig element en hoofdgroepmetaal met het atoomnummer 83


bór

boor, borium; een chemisch element en een zwart metalloïde, met symbool B en atoomnummer 5


bróm

broom, bromium; scheikundig element met symbool Br en atoomnummer 35. Het is een bruin halogeen.


chlór

chloor; scheikundig element met symbool Cl en atoomnummer 17. Het is een geelgroen halogeen ,dat bij kamertemperatuur gasvormig is.


chróm

chroom, chromium; scheikundig element met symbool Cr en atoomnummer 24. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal.


dysprozium

dysprosium; scheikundig element met symbool Dy en atoomnummer 66. Het is een zilvergrijs lanthanide.


formaldehyde

In de betekenis van ‘een alifatisch aldehyde’ voor het eerst aangetroffen in 1895

gas met de formule H₂CO gebruikt voor de synthese van kunststoffen en desinfectie

De lekkage van het kankerverwekkende formaldehyde bij het chemiebedrijf DuPont in Dordrecht heeft geen nadelige gevolgen gehad. Dat concludeert het bedrijf na een eerste onderzoek, aldus het ministerie van Infrastructuur en Milieu dinsdag.

Nagellak bij baby’s klinkt misschien heel erg leuk en schattig, maar voordat je de nagels van je kleintje een flitsend kleurtje geeft, moet je je wel bedenken dat er ontzettend veel chemicaliën in nagellak zitten. Voordat je overweegt om het spul aan te schaffen, is het dus aan te raden om je te laten informeren over nagellakjes die geen dibutylftalaat, formaldehyde of toluene bevatten. Hoewel dit natuurlijk al een stuk beter is voor je kind, zitten er altijd nog wel enkele chemicaliën in de nagellak verstopt.


kostík

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord kost met het achtervoegsel -ík

fosfor; met symbool P en atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn.


atoomrooster

samenstelling van atoom zn en rooster zn

vaste stof waarin de kleinste deeltjes van chemische elementen een doorgaand patroon vormen waarbinnen geen afzonderlijke moleculen zijn aan te wijzen


wotterstof

waterstof; een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met symbool H en atoomnummer 1


absorpční

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord absorpce met het achtervoegsel -ční

absorptie-; met betrekking tot absorptie


galium

gallium; een scheikundig element met symbool Ga en atoomnummer 31. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal.


waeter

water; een geurloze, kleurloze en smaakloze vloeistof waarvan de moleculen bestaan uit één atoom zuurstof en twee atomen waterstof (H₂O)


waeter

water
Water
wäter
waoiter
waoter
woater
Woter
wotter
wouter


waeter

Afgeleid van het Middelnederlandse wāter


molfractie

de verhouding van het aantal molen opgeloste stof en het totale aantal molen in een oplossing

De molfractie is altijd een getal tussen nul en een.


aldehyde

organische verbinding, gevormd door een primaire alcohol selectief te oxideren


benzaldehyde

afgeleid van aldehyde met het voorvoegsel benz-

een organische verbinding bestaande uit een benzeenring met een aldehydesubstituent.


salicylaldehyde

samenstelling van salicyl zn en aldehyde zn

een organische verbinding met als brutoformule C₇H₆O₂


silica

van Engels silica, in de betekenis "kiezelaarde" aangetroffen vanaf 1836 (zie vindplaats hieronder)

Op woordenlijst.org wordt "silica" als meervoud beschreven, maar gebruik in het enkelvoud is gangbaar; ook in het Engels is het geen meervoudsvorm. Misschien is het per abuis opgevat als meervoud van silicon.

SiO₂, siliciumdioxide, de stof waaruit kwarts en het meeste zand bestaat

Bij uit rijst gewonnen silicium gebeurt dat niet, door de poreuze nanostructuur van het silica dat de rijstplant afzet.

De Silica is onoplosbaar in water, zij verbindt zich echter daarmede tot een Hydraat.


caprine

caprinetje (diminutive singular)
caprinetjes (diminutive plural)


carbol

In de betekenis van ‘ontsmettingsmiddel’ voor het eerst aangetroffen in 1898


cetaan

afgeleid van cetyl met het achtervoegsel -aan

een koolwaterstof (alkaan) met als brutoformule C₁₆H₃₄


ဆေးဝါးဗေဒ

my-ဆေးဝါးဗေဒ.ogg


ფარმაკოლოგია

ka-ფარმაკოლოგია.ogg


фармакалогія

be-фармакалогія.ogg


фармакологія

uk-фармакологія.ogg


фармакология

bg-фармакология.ogg


фармакология

kk-фармакология.ogg


фармакология

ru-фармакология.ogg


фармакология

tt-фармакология.ogg


фармакологија

mk-фармакологија.ogg


фармакологија

sr-фармакологија.ogg


φαρμακολογία

el-φαρμακολογία.ogg


Դեղագիտություն

hy-Դեղագիտություն.ogg


פרמקולוגיה

he-פרמקולוגיה.ogg


داروشناسی

fa-داروشناسی.ogg


درملپوهنه

ps-درملپوهنه.ogg


دەرمانزانی

ckb-دەرمانزانی.ogg


औषधशास्त्र

hi-औषधशास्त्र.ogg


ফার্মাকোলজি

bn-ফার্মাকোলজি.ogg


மருந்தியல்

ta-மருந்தியல்.ogg


ഫാർമക്കോളജി

ml-ഫാർമക്കോളജി.ogg


ඖෂධ විද්‍යාව

si-ඖෂධ විද්යාව.ogg


เภสัชวิทยา

th-เภสัชวิทยา.ogg


aniline

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘grondstof voor kleurstoffabricage’ voor het eerst aangetroffen in 1856 met het achtervoegsel -ine

een kleurloze corrosieve vloeistof en belangrijke grondstof voor synthetische kleurstoffen, aanvankelijk vervaardigd door distillatie van indigo


atactisch

afgeleid van tactisch met het voorvoegsel a-

atactischer (uninflected comparative)
atactische (inflected positive)
atactischere (inflected comparative)
atactischers (partitive comparative)

onregelmatig verdeelde R-groepen hebbend


atropine

In de betekenis van ‘vergiftig alkaloïde’ voor het eerst aangetroffen in 1856

alkaloïde verkregen uit wolfskers en doornappel, in de geneeskunde o.a. gebruikt bij hartritmestoornissen


bariet

In de betekenis van ‘bariumsulfaat’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van barium met het achtervoegsel -iet


chemický

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord chémia met het achtervoegsel -ický


chemický

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord chemie met het achtervoegsel -ický


borax

Leenwoord uit het Frans of Latijn, in de betekenis van ‘natriumzout’ voor het eerst aangetroffen in 1599

boraat met natrium (natriumtetraboraat), gebruikt als vloeimiddel bij hardsolderen, bij het vervaardiging van glas, porselein, email etc.


boraxzuur

boraxzuurtje (diminutive singular)
boraxzuurtjes (diminutive plural)


dioxine

In de betekenis van ‘gevaarlijke chemische stof’ voor het eerst aangetroffen in 1977

een verzamelnaam voor een groep van organische verbindingen, waaronder enkele zeer giftige, die kunnen ontstaan bij verbranding van materialen die chloor (gechloreerde koolwaterstoffen) bevatten

Minister van Milieu Pablo Badanier verzekerde dat de rookwolk niet giftig is. Gezondheidsexperten waarschuwden evenwel dat uit het onbehandelde vuilnis dioxine en andere chloorhoudende verbindingen kunnen ontstaan, die vooral de gezondheidstoestand van de brandweerlieden en de bewoners uit de omgeving schade kunnen berokkenen.

De GGD in Friesland wil een landelijk onderzoek naar de concentraties dioxine in eieren van hobbyboeren. Aanleiding is dat bij kleine kippenboeren rond Harlingen te veel van de kankerverwekkende stof in eieren is aangetroffen. Uit onderzoek van het RIVM is nu gebleken dat de dioxine niet afkomstig kan zijn van de nieuwe afvaloven in de Friese havenplaats, zoals eerder werd verondersteld.


chlorovodíkový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord chlorovodík met het achtervoegsel -ový

van waterstofchloride; met betrekking tot waterstofchloride


chromový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord chrom met het achtervoegsel -ový


chrómový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord chróm met het achtervoegsel -ový


berylium

beryllium; een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met atoomnummer 4


berylium

Afgeleid van het Latijnse beryllus met het achtervoegsel -ium

beryllium; een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal met atoomnummer 4


disacharid

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord sacharid met het voorvoegsel di-

disacharide; een suiker bestaande uit precies twee met elkaar verbonden monosachariden


coffeïne

een alkaloïde met structuurformule C₈H₁₀N₄O₂ die van nature wordt aangetroffen in koffiebonen en theebladeren, mate (Ilex paraguariensis), guarana (Paullinia cupana) en cacaobonen en een stimulerende werking heeft


collodium

cellulosenitraat met een lage nitreringsgraad, opgelost in een mengsel van ethanol en di-ethylether


гентриаконтан

hentriacontaan, C₃₁H₆₄, een stof die voorkomt in planten en bijenwas


wolframiet

afgeleid van wolfram met het achtervoegsel -iet


wijnsteenzuur

samenstelling van wijnsteen zn en zuur zn

een dicarbonzuur met als formule C₄H₆O₆, dat in de meeste zure vruchten opgelost voorkomt


wijnsteen

een kaliumzout van wijnsteenzuur met brutoformule KHC₄H₄O₆ en E-nummer: E336


reactief

afleiding van reactie met het achtervoegsel -ief

reactiever (uninflected comparative)
reactiefst (uninflected superlative)
reactieve (inflected positive)
reactievere (inflected comparative)
reactiefste (inflected superlative)
reactiefs (partitive positive)
reactievers (partitive comparative)

van een stof dat deze een reactie kan veroorzaken


eiwitsamenstelling

samenstelling van eiwit zn en samenstelling zn

de volgorde van de aminozuren waaruit een proteïne is opgebouwd

Al meer dan veertig jaar lang is bekend dat die ruimtelijke structuur van cruciaal belang is voor de biologische functie die het eiwit vervult. Desondanks is het, behalve voor de allerkleinste eiwitten, nog altijd niet mogelijk om op basis van de eiwitsamenstelling, de structuur ervan te voorspellen.

Onder leiding van Emil Fischer is het gelukt om den weg te vinden naar de kunstmatige eiwitsamenstelling.


ureum

een stikstofhoudende organische verbinding met als molecuulformule (NH₂)₂CO. Ureum is een afvalproduct bij de eiwitstofwisseling in de lever en wordt door de nieren met de urine uitgescheiden

In een oplossing van 32,5 procent in gedemineraliseerd water is ureum verkrijgbaar bij tankstations onder de merknaam AdBlue, hetgeen wordt ingespoten bij de katalysator. De bij de verbranding gevormde stikstofoxiden (NOx) worden vervolgens omgezet in water en stikstofgas (N2). Zware dieselmotoren die deze methode gebruiken kunnen hierdoor voldoen aan strenge emissienormen


buten

buteen; een alkeen met als brutoformule C₄H₈


fotomateriál

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord materiál met het voorvoegsel foto-


tulium

thulium; scheikundig element met atoomnummer 69. Het is een zilverwit lanthanide


tulium

thulium; scheikundig element met symbool Tm en atoomnummer 69. Het is een zilverwit lanthanide.


xenonový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord xenon met het achtervoegsel -ový


fullgjødsel

Samenstelling van full bw "vol" en gjødsel zn "mest"

volledige meststof met stikstof, fosfor en kalium, vervaardigd door de firma Yara International ASA, Norge (vroeger: firma Norsk Hydro)


gjødsel

Afleiding van het Noorse werkwoord gjø / gjøde (Nederlands: voeren) met het achtervoegsel -sel, dat van het Oudnoordse werkwoord gǿða (Nederlands: jonge dieren voeren om ze vet te maken) komt, dat weer van het Oudnoordse bijvoeglijke naamwoord god (Nederlands: goed) komt

Det er to hovedgrupper av gjødsel: naturgjødsel og mineralgjødsel.

Er zijn twee hoofdgroepen van meststoffen: natuurlijke meststoffen en minerale meststoffen.


gjødsel

Afleiding van het Nynorske werkwoord gjø / gjøde voeren met het achtervoegsel -sel, dat van het Oudnoordse werkwoord gǿða jonge dieren voeren om ze vet te maken komt, dat weer van het Oudnoordse bijvoeglijke naamwoord god goed komt


kunstgjødselblanding

Samenstelling van kunstgjødsel zn "kunstmest" en blanding zn "mengsel" met het achtervoegsel -ing


blandingskunstgjødsel

Samenstelling van blanding zn "mengsel" en kunstgjødsel zn "kunstmest" met het invoegsel -s-


superoxide

afgeleid van oxide met het voorvoegsel super-

superoxiden (plural)
superoxides (plural)

een chemische verbinding die het superoxide-ion O₂₋ bevat


soortelijk gewicht

een intensieve grootheid die uitdrukt hoeveel massa van dat materiaal aanwezig is in een bepaald volume


rádiový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord rádio met het achtervoegsel -ový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord rádium met het achtervoegsel -ový


protium

protium, waterstof-1; een stabiel isotoop van waterstof met één proton en geen neutron in de kern


flotatie

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘scheiding van poedervormige mengsels’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1949

Naamwoord van handeling van floteren met het achtervoegsel -atie

methode om mengsels van poedervormige stoffen in zijn componenten te scheiden


formaline

In de betekenis van ‘desinfectiemiddel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1895

een oplossing van 37% formaldehyde in water dat wordt gebruikt als desinfectiemiddel


fractioneren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘trapsgewijs distilleren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1895

afgeleid van het Franse fractionner (met het achtervoegsel -eren)

fractioneerde (past)
gefractioneerd (past participle)
te fractioneren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen fractioneren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen fractioneren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gefractioneerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gefractioneerd (active infinitive perfect present long-form)
gefractioneerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gefractioneerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
fractionerend (imperfect participle)
gefractioneerd (past participle)
fractionere (subjunctive)
fractioneer (indicative imperfect present singular first-person)
fractioneert (indicative imperfect present singular second-person)
fractioneert (indicative imperfect present singular second-person)
fractioneert (indicative imperfect present singular second-person)
fractioneert (indicative imperfect present singular third-person)
fractioneerde (indicative imperfect past singular first-person)
fractioneerde (indicative imperfect past singular second-person)
fractioneerde (indicative imperfect past singular second-person)
fractioneerde (indicative imperfect past singular second-person)
fractioneerde (indicative imperfect past singular third-person)
fractioneerden (indicative imperfect past plural first-person)
fractioneerden (indicative imperfect past plural second-person)
fractioneerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal fractioneren (indicative imperfect future singular first-person)
zult fractioneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal fractioneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult fractioneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal fractioneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult fractioneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal fractioneren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen fractioneren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen fractioneren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen fractioneren (indicative imperfect future plural third-person)
zou fractioneren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou fractioneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) fractioneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt fractioneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou fractioneren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden fractioneren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden fractioneren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden fractioneren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gefractioneerd (perfect present first-person)
hebt gefractioneerd (perfect present second-person)
hebt gefractioneerd (perfect present second-person)
heeft gefractioneerd (perfect present second-person)
hebt gefractioneerd (perfect present second-person)
heeft gefractioneerd (perfect present third-person)
hebben gefractioneerd (perfect present first-person)
hebben gefractioneerd (perfect present second-person)
hebben gefractioneerd (perfect present third-person)
had gefractioneerd (perfect past first-person)
had gefractioneerd (perfect past second-person)
had gefractioneerd (perfect past second-person)
hadt gefractioneerd (perfect past second-person)
had gefractioneerd (perfect past third-person)
hadden gefractioneerd (perfect past first-person)
hadden gefractioneerd (perfect past second-person)
hadden gefractioneerd (perfect past third-person)
zal gefractioneerd hebben (perfect future first-person)
zal gefractioneerd hebben (perfect future second-person)
zult gefractioneerd hebben (perfect future second-person)
zult gefractioneerd hebben (perfect future second-person)
zal gefractioneerd hebben (perfect future second-person)
zult gefractioneerd hebben (perfect future second-person)
zal gefractioneerd hebben (perfect future third-person)
zullen gefractioneerd hebben (perfect future first-person)
zullen gefractioneerd hebben (perfect future second-person)
zullen gefractioneerd hebben (perfect future third-person)
zou gefractioneerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gefractioneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gefractioneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gefractioneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gefractioneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gefractioneerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gefractioneerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gefractioneerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gefractioneerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gefractioneerd (impersonal passive present imperfect)
er is gefractioneerd (impersonal passive present perfect)
er werd gefractioneerd (impersonal passive past imperfect)
er was gefractioneerd (impersonal passive past perfect)
er zal gefractioneerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gefractioneerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gefractioneerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gefractioneerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gefractioneerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gefractioneerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gefractioneerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gefractioneerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gefractioneerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gefractioneerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gefractioneerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gefractioneerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gefractioneerd (singular imperfect present first-person)
wordt gefractioneerd (singular imperfect present second-person)
wordt gefractioneerd (singular imperfect present second-person)
wordt gefractioneerd (singular imperfect present second-person)
wordt gefractioneerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gefractioneerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gefractioneerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gefractioneerd (singular imperfect present third-person)
werd gefractioneerd (singular imperfect past first-person)
werd gefractioneerd (singular imperfect past second-person)
werd gefractioneerd (singular imperfect past second-person)
werdt gefractioneerd (singular imperfect past second-person)
werd gefractioneerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gefractioneerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gefractioneerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gefractioneerd (singular imperfect past third-person)
zal gefractioneerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gefractioneerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gefractioneerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gefractioneerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gefractioneerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gefractioneerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gefractioneerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gefractioneerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gefractioneerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gefractioneerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gefractioneerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gefractioneerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gefractioneerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gefractioneerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gefractioneerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gefractioneerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gefractioneerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gefractioneerd (perfect present first-person)
bent gefractioneerd (perfect present second-person)
bent gefractioneerd (perfect present second-person)
is gefractioneerd (perfect present second-person)
zijt gefractioneerd (perfect present second-person)
is gefractioneerd (perfect present third-person)
zijn gefractioneerd (perfect present first-person)
zijn gefractioneerd (perfect present second-person)
zijn gefractioneerd (perfect present third-person)
was gefractioneerd (perfect past first-person)
was gefractioneerd (perfect past second-person)
was gefractioneerd (perfect past second-person)
waart gefractioneerd (perfect past second-person)
was gefractioneerd (perfect past third-person)
waren gefractioneerd (perfect past first-person)
waren gefractioneerd (perfect past second-person)
waren gefractioneerd (perfect past third-person)
zal gefractioneerd zijn (perfect future first-person)
zult gefractioneerd zijn (perfect future second-person)
zult gefractioneerd zijn (perfect future second-person)
zult gefractioneerd zijn (perfect future second-person)
zal gefractioneerd zijn (perfect future third-person)
zullen gefractioneerd zijn (perfect future first-person)
zullen gefractioneerd zijn (perfect future second-person)
zullen gefractioneerd zijn (perfect future third-person)
zou gefractioneerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gefractioneerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gefractioneerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gefractioneerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gefractioneerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gefractioneerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gefractioneerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gefractioneerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gefractioneerd zijn (perfect conditional third-person)


freon

In de betekenis van ‘chloorfluorkoolstofproducten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1939

een verzamelnaam voor een groep van chloorfluorkoolstofverbindingen (cfk's) die vooral in koelsystemen en spuitbussen gebruikt werden


fosfatgjødsel

Samenstelling van fosfat zn "fosfaat" en gjødsel zn "mest"

Nieuwe benaming in Noorwegen voor 'fosfatgjødsel': fosforgjødsel


fosforgjødsel

Samenstelling van fosfor zn "fosfor" en gjødsel zn "mest"

Verouderdee benaming in Noorwegen voor 'fosforgjødsel': fosfatgjødsel


gjødselgass

Samenstelling van gjødsel zn "mest" en gass zn "gas"

giftig gas dat ontstaat wanneer natuurlijke mest fermenteert

Gjødselgass kan skade både folk og fe.

Mestgas kan zowel mensen als ook vee beschadigen.


mixtuur

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘vloeibaar artsenijmengsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1598


nafta

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘petroleum’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1778

een mengsel van koolwaterstoffen dat ontstaat bij het destilleren van ruwe olie als condensaat bij temperaturen vanaf 70°C (lichte nafta, aantal koolstofatomen tot 5) en van circa 80 tot 150 graden Celsius (zware nafta, aantal koolstofatomen 5 tot 10)


nafta

olie, aardolie; een fossiele energiebron, mengsel van vloeibare koolwaterstoffen


glyfosaat

een organische fosforverbinding (C₃H₈NO₅P) die als niet-selectief systemisch totaalherbicide zeer ruim toegepast wordt. Het Amerikaanse bedrijf Monsanto bracht het product in de jaren '70 als isopropylammoniumzout op de markt onder de naam Roundup

Wat Monsanto opbrak tijdens het proces was dat de rechter besloot dat de verdediging interne documenten van het bedrijf mocht gebruiken. Die wekten op zijn minst de indruk dat het concern toezichthouders aanbood de wetenschappelijke studies aan te leveren die nodig zijn om glyfosaat op de markt te houden. Het bedrijf zou de artikelen schrijven en wetenschappers zoeken die hun naam eraan wilden verbinden


Wossa

water; een geurloze, kleurloze en smaakloze vloeistof waarvan de moleculen bestaan uit één atoom zuurstof en twee atomen waterstof (H₂O)


metathese

via Latijn metathesis van Oudgrieks μετάθεσις (metáthesis) een samenstelling van μετά (metá) "tussen" en θέσις (thésis) "plaatsing" dus letterlijk: "tussenplaatsing, omzetting"

reactie waarbij moleculen van twee stoffen worden gesplitst en vervolgens weer kruislings gecombineerd

Het proces dat door hen is ontwikkeld wordt 'metathese' genoemd, 'dubbele omzetting' in organische synthese. Het is een methode om groepen atomen binnen moleculen van plaats te doen verwisselen op een wijze die door het Nobelcomité wordt vergeleken met een dans waarbij de dansers voortdurend van partner ruilen.


imidazolidinylureum

samenstelling van imidazolidinyl zn en ureum zn

naam van een bepaalde stof met de formule C₁₁H₁₆N₈O₈ die vaak als conserveermiddel wordt gebruikt

Wanneer bij patiënte alleen de Europese basale reeks en haar eigen cosmetica waren getest, was de contactallergie voor propolis, diazolidinylureum en imidazolidinylureum niet boven water gekomen.


alkaline

een loogzout dat opgelost in water een pH heeft die hoger is dan 7

De alkaline staafbatterij is vermoedelijk opengesprongen door overhitting, waarna uit het poststuk een witte substantie begon te lekken. Medewerkers van TPG Post vertrouwden de zaak niet en sloegen alarm. Bij de actie waren in totaal enkele tientallen mensen van politie, brandweer en ambulancediensten betrokken. Het alarm kon binnen een uur weer worden opgeheven, toen de politie contact had weten te leggen met de afzender, een duikvereniging.

Het meer kreeg zijn extreem blauwe kleur dankzij de chemicaliën die gebruikt werden in de steengroeve. De PH-waarde van het water is 11,3, vanwege de aanwezigheid van alkaline (ter vergelijking, dat van bleekmiddel is 12,3). Vorig jaar zijn er borden bij het meer gezet, waarop gewaarschuwd werd dat je huidklachten en maagproblemen kunt krijgen door hier te zwemmen, schrijft de BBC. Er zitten ook onderdelen van voertuigen en ander afval in het water.

Vermijd verzorgingsproducten waar alcohol of alkaline in zit. Beiden drogen de huid uit.


tinas

samenstelling van tin zn "metaal" en as zn "brandrest"

benaming voor tindioxide (SbO₂), een stof die ontstaat bij het branden van tin en kan worden gebruikt bij fijn polijsten, het maken van glazuur en email of als witte kleurstof voor glas

De klassieke manier van polijsten geschiedt met geraspt lood, aluin en amaryl als eerste bewerking. Napolijsten gebeurt dan met bloem van zwavel en tinas.

Zie voor het gebruik van lood-bevattend [sic!] tinas door plateelbakkers bij het vervaardigen van glazuur Brief 83 (…) van 23 januari 1685 (…).

Ook Deiman en Paets van Troostwijk namen de overeenkomst tussen het flogiston en de electriciteit aan (1787). Deze identiteit volgde voor van Marum met name uit de waarneming dat de electrische ontlading in staat was metaalkalken (oxiden) te reduceren, dus er flogiston aan terug te geven. Dit lukte met menie, loodwit, tinas (tinoxide), zinkoxide en antimoonoxide.


Og

symbool voor het scheikundig element oganesson met atoomnummer 118


oganesson

oganesson

een scheikundig element met het symbool Og en het atoomnummer 118


oganesson

Afgeleid van de eigennaam Oganessian met het achtervoegsel -on

oganesson; een scheikundig element met het atoomnummer 118


nihonium

nihon

een scheikundig element met het symbool Nh en het atoomnummer 113


nihonium

nihonium; een scheikundig element met het atoomnummer 113


Mc

symbool voor het scheikundig element moscovium met atoomnummer 115


moscovium

moskovium

een scheikundig element met het symbool Mc en het atoomnummer 115


moscovium

moscovium; een scheikundig element met het atoomnummer 115


moscovium

Afgeleid van het Russische Moskou-oblast


tennessine

tennessine

een scheikundig element met het symbool Ts en het atoomnummer 117


tennessine

tennessine; een scheikundig element met en het atoomnummer 117


Nh

symbool voor het scheikundig element nihonium met atoomnummer 113


uitkristalliseren

samenstelling van uit bw en kristalliseren ww

in kristallen neerslaan vanuit een oplossing


univalent

univalenter (uninflected comparative)
univalentst (uninflected superlative)
univalente (inflected positive)
univalentere (inflected comparative)
univalentste (inflected superlative)
univalents (partitive positive)
univalenters (partitive comparative)

van een atoom dat het één bindingsmogelijkheid heeft


bunsenbrander

eponiem, leenvertaling van Duits Bunsenbrenner, samenstelling van Bunsen en "19e-eeuwse Duitse scheikundige " en brander zn

Bunsenbrenner

gasbrander met regelbare luchttoevoer die men gebruikt in een laboratorium

Onder de noemer #distractinglysexy posten vrouwelijke wetenschappers hoe ontzettend sexy zij doorgaans flaneren tussen de bunsenbranders, petrischaaltjes reageerbuizen en bij het verrichten van veldwerk.

Het middelbareschoolvak natuurkunde heeft een nogal gezapig imago. Ga maar na: wat is er bij u van de natuurkundelessen blijven hangen, buiten die keer dat u uw buurman per ongeluk in de hens zette met een bunsenbrander en de vlammen vervolgens doofde met gedemineraliseerd water?

Strikt genomen máák je van je keuken geen laboratorium, die is dat al. Er staat geen bunsenbrander, maar wel een fornuis. Magnetische roerplaatjes horen niet tot de standaarduitrusting, maar een garde voldoet ook. En waar komen al die chemische poeders en vloeistoffen dan vandaan? Met water uit de kraan, aangevuld met wat zout, suiker, olie en azijn kom je een heel eind.


melamine

IUPAC-naam: 1,3,5-triazine-2,4,6-triamine. grondstof gebruikt in de plastic industrie

Het aantal pakken werd eerder al beperkt tot twee per persoon. Door het melamine-schandaal in China, dat in 2010 aan het licht kwam, is er regelmatig een tekort aan babymelkpoeder. Dit leidde tot diefstal van babymelkpoeder in Nederlandse supermarkten. Ook werd er flink gehamsterd.

Chinese ouders verloren het vertrouwen in eigen babymelk na een melkschandaal. Baby's hadden melk gedronken met melamine, een stof die wordt gebruikt in plastic en die camoufleert dat melk minder eiwitten bevat.


ununennium

ˌʏnʏnˈɛnijʏm

een scheikundig element met het symbool Uue en het atoomnummer 119


unbinilium

scheikundig element met het symbool Ubn en het atoomnummer 120


ontbladeringsmiddel

samenstelling van ontbladering zn en middel zn met het invoegsel -s-

chemisch product dat alle bomen en planten van hun bladeren ontdoet

In Agent Orange zit de stof dioxine, hetgeen leidde tot een grote toename van kanker in het gebied. Volgens Vietnamese autoriteiten zijn miljoenen mensen getroffen door het ontbladeringsmiddel, onder wie ongeveer 150.000 kinderen die kampten met ernstige geboorteafwijkingen.


kov

Naše firma se specializuje na obrábění kovů.

Ons bedrijf is gespecialiseerd in het bewerken van metalen.


chemický prvek

Samenstelling van het bijvoegelijke naamwoord chemický en het zelfstandige naamwoord prvek

Každý chemický prvek má svou mezinárodní značku.

Elk chemisch element heeft zijn eigen symbool.


chemický element

Samenstelling van het bijvoegelijke naamwoord chemický en het zelfstandige naamwoord element


-ný

bepaalt een eenwaardig chemisch element in een verbinding met een oxidant


-ný

dusík → (oxid) dusný

draslík → (kyanid) draselný


chloraat

chlorate

een oxoanion van chloor, met als brutoformule ClO3−

De jacht op de daders heeft zich intussen van Bali verplaatst naar Java en Sumatra. De Australische recherche heeft gezegd dat de bom die op Bali bijna tweehonderd -voornamelijk Australische- discogangers doodde, gemaakt was van chloraat en dat in september 400 kilo van deze explosieve stof is gestolen op Java.

Chemisch reinigen met bijvoorbeeld chloordioxide kan ook. Dat blijkt in de praktijk effectiever dan doorspoelen met heet water. Chloordioxide dringt door in de biofilm en doodt alle bacteriën. De stad New York gebruikt deze methode al sinds 1944. Nadeel is dat in het drinkwater kankerverwekkend chloriet en chloraat gevormd worden en dat het de smaak negatief beïnvloedt.


benzol

van Duits Benzol, als benaming in 1834 voor het eerst gebruikt door de Duitse scheikundige J. Von Liebig (1803-1873) gevormd uit Benzin met -ol als verwijzing naar Latijn oleum "olie", in de betekenis van ‘benzeen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1867

een organische verbinding met als brutoformule C₆H₆


benzol

BTEX; een mengsel van aromatische koolwaterstoffen, met name benzeen, tolueen, ethylbenzeen en xyleen


benzol

benzeen, benzol; een van de bekendste vertegenwoordigers van de aromatische verbindingen


sucrose

uit het Frans
met het achtervoegsel -ose

sacharose

disacharide dat gevormd is uit de covalente binding tussen een glucose-eenheid (druivensuiker) en een fructose-eenheid (vruchtensuiker)

Kojibiose is volgens de wetenschappers een ideale vervanger van klassieke zoetstoffen zoals sucrose en fructose. "Het smaakt zoet, maar heeft weinig calorieën", aldus Desmet.

De Japanse wetenschappers probeerden daarom verschillende materialen uit om de natrium-iontechnologie te verbeteren. Ze ontdekten dat sucrose een effectieve en goedkope anode kan vormen voor de batterij.

Maar dan komt het moment dat ze voor het oog van de wereld gaat rijpen. De onderliggende felgekleurde pigmenten komen naar boven, het vruchtvlees wordt zachter doordat enzymen de celwanden oplossen, het zetmeel en de smakeloze suikers worden omgezet in zoete sucrose en fructose en heerlijke sappen en aroma’s komen vrij. Alles aan hen roept: Pluk Mij!


atomic

The atomic positions of this structure are well known.

De atoomposities van deze structuur zijn goed bekend.


chloorzuur

Het oxidatiegetal van chloor in chloorzuur is vijf.


broomzuur

Het oxidatiegetal van broom in broomzuur is vijf.


joodzuur

Het oxidatiegetal van jood in joodzuur is vijf.


onderjodigzuur

Het oxidatiegetal van jood in onderjodigzuur is een.


jodigzuur

Het oxidatiegetal van jood in jodigzuur is drie.


oxozuur

een anorganisch zuur met algemene formule X(OH)ₘOₙ

Er zijn veel oxozuren waarbij X een metaal in een hoge oxidatietoestand is, maar X kan ook een niet-metaal zijn.


perbroomzuur

Het oxidatiegetal van broom in perbroomzuur is zeven.


sulfamide

Sulfamide kan uit sulfurylchloride en ammoniak verkregen worden.


-ol

-ol; laatste bestanddeel in internationale scheikundige termen, gebaseerd op het laatste woorddeel van alcohol en gebruikt om namen van stoffen te vormen die tot de alcohols in ruimere zin behoren

Ethan → Ethanol


-ol

etan → etanol


-ol

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord alkohol

metan → metanol


naft

petroleum, kerosine; een vrij zware fractie alkanen


vazba

Afgeleid van het werkwoord vázat met het achtervoegsel -ba

binding; het minimum in potentiële energie dat bestaat bij een bepaalde onderlinge afstand tussen twee of meer atomen waardoor deze in elkaars nabijheid gehouden worden

Vazebná energie je energie, která se uvolní při vzniku dané chemické vazby.

De bindingsenergie is de energie die vrijkomt bij het ontstaan van de gegeven chemische bond.


wouter

waeter
water
Water
wäter
waoiter
waoter
woater
Woter
wotter

water; een geurloze, kleurloze en smaakloze vloeistof waarvan de moleculen bestaan uit één atoom zuurstof en twee atomen waterstof (H₂O)


interakce

Afgeleid van het werkwoord interagovat met het achtervoegsel -kce

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord akce met het voorvoegsel inter-

interactie; onderlinge beïnvloeding, wisselwerking

Současné podání těchto dvou léků vytváří nebezpečnou interakci, která může pacienta ohrozit na životě.

Gelijktijdige inname van deze twee medicijnen creëert een gevaarlijke interactie die de patient zijn leven bedreigen.


gluton

In de betekenis van ‘plakmiddel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

Afgeleid van gluten met het achtervoegsel -on

lijm, bereid uit een veel kleefstof bevattende zetmeelsoort


částice

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord část met het achtervoegsel -ice

molecuul; een neutraal deeltje bestaande uit meer dan één door chemische bindingen bijeengehouden atomen


nanostruktura

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord struktura met het voorvoegsel nano-


glutine

Afgeleid van gluten met het achtervoegsel -ine


epoxyhars

epoxy resin

kunsthars dat veel wordt gebruikt als tweecomponentenlijm

Bij Leferinks methode worden microstructuren gemengd met stamcellen. De stamcellen kapselen de microstructuren van epoxyhars of polymelkzuur in. Zo ontstaat sterk weefsel dat veel groter is dan tot nu toe mogelijk was.

Anonieme conservatoren lieten gisteren door de Britse krant The Guardian optekenen dat de baard met een sneldrogende epoxyhars is vastgelijmd.


inertní plyn

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord intertní en het zelfstandige naamwoord plyn


heeljum

helium; een chemisch element en een inert edelgas, met atoomnummer 2


zoerstof

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


fluôr

fluor; een chemisch element met atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen


noatrium

natrium; scheikundig element met atoomnummer 11. Het is een zilverkleurig alkalimetaal.


alluminium

aluminium; scheikundig element met atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


swoavel

zwavel; scheikundig element met atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal.


koalium

kalium; scheikundig element met atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal


titoanium

titaan, titanium; scheikundig element met atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal


venoadium

vanadium; scheikundig element met atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


groom

chroom, chromium; scheikundig element met atoomnummer 24. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


megoan

mangaan; scheikundig element met atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


arsenikum

arseen, arsenicum; scheikundig element met atoomnummer 33. Het is een grijs metalloïde


selain

seleen, selenium; scheikundig element met atoomnummer 34. Het is een grijs niet-metaal


robijdium

rubidium; scheikundig element met atoomnummer 37. Het is een zilverwit alkalimetaal


stronsium

strontium; scheikundig element met atoomnummer 38. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


ytrium

yttrium; een element en zilverwit overgangsmetaal met het atoomnummer 39


sirkonium

zirkonium; scheikundig element met atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal


molydeen

molybdeen; scheikundig element met atoomnummer 42. Het is een grijs overgangsmetaal


teknetsium

technetium; scheikundig element met atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


roetenium

ruthenium; scheikundig element met atoomnummer 44. Het is een zilverwit overgangsmetaal


reudium

rhodium; scheikundig element met atoomnummer 45. Het is een zilverwit overgangsmetaal


sulver

zilver; scheikundig element met atoomnummer 47. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


teluur

telluur, tellurium; scheikundig element met atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde


jeudium

jood, jodium; scheikundig element met atoomnummer 53 Het is een violet- donkergrijs halogeen


sesium

cesium; scheikundig element met atoomnummer 55. Het is een zilverwit alkalimetaal met een zachte goudglans


boarium

barium; scheikundig element met atoomnummer 56. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


lantoanium

lanthaan, lanthanium; scheikundig element met atoomnummer 57. Het is een zilverwit lanthanide


serium

cerium; scheikundig element met atoomnummer 58. Het is een zilverwit lanthanide


prometium

promethium; een scheikundig element en zilverwit à grijs lanthanide met het atoomnummer 61


eropium

europium; scheikundig element met atoomnummer 63. Het is een zilverwit lanthanide


iterbium

ytterbium; scheikundig element met atoomnummer 70. Het is een zilverwit lanthanide


lutetsium

lutetium; scheikundig element met atoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide


havnium

hafnium; scheikundig element met atoomnummer 72. Het is een staalgrijs overgangsmetaal


tantoaljum

tantaal, tantalium; scheikundig element met atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal


wôlfroam

wolfraam, wolfram; scheikundig element met atoomnummer 74. Het is een grijswit overgangsmetaal


tallium

thallium; scheikundig element met atoomnummer 81. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


astoatsium

astaat, astatium; een scheikundig element en een metalliek zilverkleurig metalloïde met atoomnummer 85


fransium

francium; een scheikundig element met atoomnummer 87. Het is een donkergrijs metalliek alkalimetaal


roadium

rodium; scheikundig element met atoomnummer 45. Zilverwit overgangsmetaal


roadium

radium; scheikundig element met atoomnummer 88. Wit/zilverkleurig aardalkalimetaal


torium

thorium; scheikundig element met atoomnummer 90. Het is een zilverwit actinide


uroanium

uraan, uranium; scheikundig element met atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide


amerisium

americium; een scheikundig element met atoomnummer 95. Het is een zilverwit actinide


kurium

curium; een scheikundig element met atoomnummer 96. Het is een zilverkleurig actinide


berkoalium

berkelium; scheikundig element met atoomnummer 97. Het is een grijs tot zilverwit actinide


ainstainium

einsteinium; scheikundig element met atoomnummer 99. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide


mendelivium

mendelevium; scheikundig element met atoomnummer 101. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig actinide


nobellium

nobelium; een scheikundig element met atoomnummer 102. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide


lawrensium

lawrencium; scheikundig element met atoomnummer 103. Het is een vermoedelijk zilverwit of grijs actinide


beurium

bohrium; scheikundig element met atoomnummer 107. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig overgangsmetaal


daarmstadsium

darmstadtium; een scheikundig element en overgangsmetaal met het symbool Ds en het atoomnummer 110


runtgenium

röntgenium; scheikundig element met atoomnummer 111. Het is een overgangsmetaal


kopernikium

copernicium; scheikundig element met atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal


Waterstoff

waterstof; een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met symbool H en atoomnummer 1


Helium

helium; een chemisch element en een inert edelgas, met atoomnummer 2


Helium

Afgeleid van het Oudgriekse ἥλιος (hḗlios)


Lithium

lithium; een chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met atoomnummer 3


Lithium

Afgeleid van het Oudgriekse λίθος (líthos)


Beryllium

beryllium; een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met atoomnummer 4


Bor

boor, borium; een chemisch element en een zwart metalloïde, met atoomnummer 5


Kohlenstoff

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


Kohlenstoff

Samenstelling van de woorden Kohle en Stoff


Stickstoff

stikstof; een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met atoomnummer 7


Stickstoff

Samenstelling van het werkwoord ersticken "stikken" en het zelfstandige naamwoord Stoff, voor het eerst aangetroffen in 1791

Als purisme officieel ingevoerd door de Zwitserse arts en chemicus Christoph Girtanner (1760-1800), als vrije vertaling van Frans azote, wetenschappelijk Neo-Latijn azoticum, voor de benaming van het chemische element.

Stickstoff verwijst naar het feit dat een proefdier dat in pure stikstof geplaatst wordt, stikt, d.i. niet meer leeft (Oudgrieks ἄζωτος /ázōtos/ “onleefbaar”, uit ἀ- /a-/ “on-, niet-” en ζωτος /zōtos/ resp. ζωτικός /zōtikós “levend”).


Suerstoff

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


Fluor

fluor; een chemisch element met atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen


Neon

neon; een chemisch element, met atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas


Natrium

natrium; scheikundig element met atoomnummer 11. Het is een zilverkleurig alkalimetaal


Magnesium

magnesium; scheikundig element met atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


Aluminium

aluminium; scheikundig element met atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


Silizium

silicium; scheikundig element met atoomnummer 14. Het is een donkergrijs niet-metaal


Phosphor

fosfor; met atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn


Swevel

zwavel; scheikundig element met atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal.


Chlor

chloor; scheikundig element met atoomnummer 17. Het is een geelgroen halogeen ,dat bij kamertemperatuur gasvormig is


Argon

argon; een scheikundig element en kleurloos edelgas met het atoomnummer 18


Kalium

kalium; scheikundig element met atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal


Calcium

calcium; scheikundig element met atoomnummer 20. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


Scandium

scandium; scheikundig element met atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal


Titan

titaan, titanium; scheikundig element met atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal


Vanadium

vanadium; scheikundig element met atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


Chrom

chroom, chromium; scheikundig element met atoomnummer 24. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


Mangan

mangaan; scheikundig element met atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


Kobalt

kobalt; scheikundig element met atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


Nickel

nikkel; scheikundig element met atoomnummer 28. Het is een zilverwit/grijs overgangsmetaal


Kopper

koper; een scheikundig element met atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal


Gallium

gallium; een scheikundig element met atoomnummer 31. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


Germanium

germanium; een scheikundig element met atoomnummer 32. Het is een grijswit metalloïde


Germanium

/ɡɛʁˈmaːni̯ʊm/


Arsen

arseen, arsenicum; scheikundig element met atoomnummer 33. Het is een grijs metalloïde


Selen

seleen, selenium; scheikundig element met atoomnummer 34. Het is een grijs niet-metaal


Brom

broom, bromium; scheikundig element met atoomnummer 35. Het is een bruin halogeen


Rubidium

rubidium; scheikundig element met atoomnummer 37. Het is een zilverwit alkalimetaal


Strontium

strontium; scheikundig element met atoomnummer 38. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


Zirkon

zirkonium; scheikundig element met atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal


Niob

niobium; scheikundig element met atoomnummer 41. Het is een glanzend grijs/blauwachtig overgangsmetaal


Molybdän

molybdeen; scheikundig element met atoomnummer 42. Het is een grijs overgangsmetaal


Technetium

technetium; scheikundig element met atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


Ruthenium

ruthenium; scheikundig element met atoomnummer 44. Het is een zilverwit overgangsmetaal


Rhodium

rhodium; scheikundig element met atoomnummer 45. Het is een zilverwit overgangsmetaal


Palladium

palladium; scheikundig element met atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal


Sülver

zilver; scheikundig element met atoomnummer 47. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


Cadmium

cadmium; scheikundig element met atoomnummer 48. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


Indium

indium; een scheikundig element en zilvergrijs overgangsmetaal met het atoomnummer 49


Jod

jood, jodium; scheikundig element met atoomnummer 53 Het is een violet- donkergrijs halogeen


Iridium

iridium; een scheikundig element met atoomnummer 77. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


Cäsium

cesium; scheikundig element met atoomnummer 55. Het is een zilverwit alkalimetaal met een zachte goudglans


Tinn

tin; scheikundig element met atoomnummer 50; het is een zilvergrijs overgangsmetaal


Antimon

antimoon, antimonium, stibium; scheikundig element met atoomnummer 51. Het is een zilvergrijs metalloïde


Tellur

telluur, tellurium; scheikundig element met atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde


Barium

barium; scheikundig element met atoomnummer 56. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


Lanthan

lanthaan, lanthanium; scheikundig element met atoomnummer 57. Het is een zilverwit lanthanide


Cer

cerium; scheikundig element met atoomnummer 58. Het is een zilverwit lanthanide


Praseodym

praseodymium; scheikundig element met atoomnummer 59. Het is een zilverwit lanthanide


Neodym

neodymium; scheikundig element met atoomnummer 60. Het is een geel tot zilverwit lanthanide


Samarium

samarium; scheikundig element met atoomnummer 62. Het is een zilverwit lanthanide


Europium

europium; scheikundig element met atoomnummer 63. Het is een zilverwit lanthanide


Gadolinium

gadolinium; een scheikundig element met atoomnummer 64. Het is een zilverwit lanthanide


Dysprosium

dysprosium; scheikundig element met atoomnummer 66. Het is een zilvergrijs lanthanide


Holmium

holmium; scheikundig element met atoomnummer 67. Het is een zilverwit lanthanide


Thulium

thulium; scheikundig element met atoomnummer 69. Het is een zilverwit lanthanide


Ytterbium

ytterbium; scheikundig element met atoomnummer 70. Het is een zilverwit lanthanide


Lutetium

lutetium; scheikundig element met atoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide


Hafnium

hafnium; scheikundig element met atoomnummer 72. Het is een staalgrijs overgangsmetaal


Tantal

tantaal, tantalium; scheikundig element met atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal


Wolfram

wolfraam, wolfram; scheikundig element met atoomnummer 74. Het is een grijswit overgangsmetaal


Rhenium

renium; scheikundig element met atoomnummer 75. Het is een grijswit overgangsmetaal


Osmium

osmium; scheikundig element met atoomnummer 76. Het is een blauwgrijs overgangsmetaal


Platin

platina; scheikundig element met atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal


Quecksülver

kwik; een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met atoomnummer 80 dat o.a. wordt toegepast in thermometers en gasontladingslampen


Thallium

thallium; scheikundig element met atoomnummer 81. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


Blie

lood; een scheikundig element met atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal


Wismut

bismut; scheikundig element met atoomnummer 83. Het is een roodwit hoofdgroepmetaal


Polonium

polonium; scheikundig element met atoomnummer 84. Het is een zilvergrijs hoofdgroepmetaal


Astat

astaat, astatium; een scheikundig element en een metalliek zilverkleurig metalloïde met atoomnummer 85


Astat

Afgeleid van het Oudgriekse ἄστατος (ástatos)


Radon

radon; scheikundig element met atoomnummer 86. Een kleurloos edelgas


Francium

francium; een scheikundig element met atoomnummer 87. Het is een donkergrijs metalliek alkalimetaal


Radium

radium; scheikundig element met atoomnummer 88. Wit/zilverkleurig aardalkalimetaal


Actinium

actinium; een scheikundig element met atoomnummer 89. Het is een zilverkleurig actinide


Thorium

thorium; scheikundig element met atoomnummer 90. Het is een zilverwit actinide


Protactinium

protactinium; een scheikundig element met atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide


Uran

uraan, uranium; scheikundig element met atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide


Neptunium

neptunium; scheikundig element met atoomnummer 93. Het is een zilverkleurig metalliek actinide


Plutonium

plutonium; scheikundig element met atoomnummer 94. Het is een zilverwit actinide


Plutonium

Plutonium ist giftig und radioaktiv.


Americium

americium; een scheikundig element met atoomnummer 95. Het is een zilverwit actinide


Curium

curium; een scheikundig element met atoomnummer 96. Het is een zilverkleurig actinide

Curium kommt in der Natur nicht vor.


Berkelium

berkelium; scheikundig element met atoomnummer 97. Het is een grijs tot zilverwit actinide


Californium

californium; een scheikundig element en vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide met het atoomnummer 98


Einsteinium

einsteinium; scheikundig element met atoomnummer 99. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide


Fermium

fermium; scheikundig element met atoomnummer 100. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide


Mendelevium

mendelevium; scheikundig element met atoomnummer 101. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig actinide


Nobelium

nobelium; een scheikundig element met atoomnummer 102. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide


Lawrencium

lawrencium; scheikundig element met atoomnummer 103. Het is een vermoedelijk zilverwit of grijs actinide


Rutherfordium

rutherfordium; scheikundig element met atoomnummer 104. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal


Dubnium

dubnium; een scheikundig element en vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal met het atoomnummer 105


Seaborgium

seaborgium; scheikundig element met atoomnummer 106. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit overgangsmetaal


Bohrium

bohrium; scheikundig element met atoomnummer 107. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig overgangsmetaal


Hassium

hassium; scheikundig element met atoomnummer 108. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


Meitnerium

meitnerium; scheikundig element met atoomnummer 109. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal


Darmstadtium

darmstadtium; een scheikundig element en overgangsmetaal met het symbool Ds en het atoomnummer 110


Roentgenium

röntgenium; scheikundig element met atoomnummer 111. Het is een overgangsmetaal


Copernicium

copernicium; scheikundig element met atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal


Nihonium

nihonium; een scheikundig element met het symbool Nh en het atoomnummer 113


Flerovium

flerovium; scheikundig element met symbool Fl en atoomnummer 114. Het is een hoofdmetaal


Moscovium

moscovium; een scheikundig element met het symbool Mc en het atoomnummer 115


Livermorium

livermorium; scheikundig element met atoomnummer 116. Het is een hoofdmetaal


Tenness

tennessine; een scheikundig element met het atoomnummer 117


Oganesson

oganesson; een scheikundig element met het atoomnummer 118


ovvergangsmetaal

overgangsmetaal; de naam voor elk element uit het D-blok van het periodiek systeem der elementen


moskovium

Afgeleid van het Russische Moskou-oblast

moscovium; een scheikundig element met het atoomnummer 115


wååderstuf

waterstof; een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met atoomnummer 1


heelium

helium; een chemisch element en een inert edelgas, met atoomnummer 2


liitsium

lithium; een chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met atoomnummer 3


koolestuf

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


stikstoof

stikstof; een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met atoomnummer 7


sürstoof

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


neoon

neon; een chemisch element, met atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas


naatrium

natrium; scheikundig element met atoomnummer 11. Het is een zilverkleurig alkalimetaal


magneesium

magnesium; scheikundig element met atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


alumiinium

aluminium; scheikundig element met atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


silitsium

silicium; scheikundig element met atoomnummer 14. Het is een donkergrijs niet-metaal


fosfoor

fosfor; met atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn


swoowel

zwavel; scheikundig element met atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal


kloor

chloor; scheikundig element met atoomnummer 17. Het is een geelgroen halogeen ,dat bij kamertemperatuur gasvormig is


kaltsium

calcium; scheikundig element met atoomnummer 20. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


wanaadium

vanadium; scheikundig element met atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


kroom

chroom, chromium; scheikundig element met atoomnummer 24. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


koobalt

kobalt; scheikundig element met atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


elektrofiel

positief geladen en daardoor geneigd te reageren met het vrije elektronenpaar van een molecuul of gedeelte daarvan dat een negatieve lading heeft

Meer precies toonde hij aan dat het chlooratoom, verkregen door de fotolyse van elementair chloor, een vrij radicaal is dat een zekere selectiviteit vertoont en in tegenstelling tot de gangbare mening in de radicaalscheikunde moet worden beschouwd als een elektrofiel reagens dat er de voorkeur aan geeft een waterstofatoom te onttrekken dat zo ver mogelijk gelegen is van de nitril- of carboxylgroep van de alifatische ketens.


elektrofiel

positief geladen (deel van) molecuul dat geneigd is te reageren met het vrije elektronenpaar van een (deel van een) molecuul dat negatief geladen is

Om de reactie met het elektrofiel 'in flow' te verwezenlijken, is er dus nog verder onderzoek nodig.


vzorec

formule; beschrijving van de bouw van een molecuul in symbolische notatie


vzorec

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord vzor met het achtervoegsel -ec


přechodový kov

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord přechodový en het zelfstandige naamwoord kov

overgangsmetaal, transitiemetaal; de naam voor elk element uit het D-blok van het periodiek systeem der elementen


lecithine

phosphatidylcholine

fosfatidylcholine, een fosfolipide die de hoofdmoot uitmaakt van een fosfatidefractie die uit eidooier


Woaterstof

waterstof; een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met atoomnummer 1


Borium

boor, borium; een chemisch element en een zwart metalloïde, met atoomnummer 5


Koolestof

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


Stikstof

stikstof; een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met atoomnummer 7


Suurstof

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O₂ en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


Silicium

silicium; scheikundig element met atoomnummer 14. Het is een donkergrijs niet-metaal


phosphor

fosfor; met atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn


Swieuwel

zwavel; scheikundig element met atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal.


Skandium

scandium; scheikundig element met atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal


Titanium

titaan, titanium; scheikundig element met atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal


Nikkel

nikkel; scheikundig element met atoomnummer 28. Het is een zilverwit/grijs overgangsmetaal


Kooper

koper; een scheikundig element met atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal


Selenium

seleen, selenium; scheikundig element met atoomnummer 34. Het is een grijs niet-metaal


Bromium

broom, bromium; scheikundig element met atoomnummer 35. Het is een bruin halogeen


Zirconium

zirkonium; scheikundig element met atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal


Niobium

niobium; scheikundig element met atoomnummer 41. Het is een glanzend grijs/blauwachtig overgangsmetaal


rozpouštění

Afgeleid van het werkwoord rozpouštět met het achtervoegsel -ění


anoda

anode; de elektrode waarlangs elektronen het elektrolyt verlaten


neopreen

synthetische, waterdichte, goed isolerende rubbersoort

Een gebreide trui en een schoen uit de lente 2010 collectie. Dat model hebben we nu voorzien van een rits en een aquasok van neopreen”.

Weblink bron
MICHOU BASU
 “Vijf vragen aan Alexander Wang” (06 jan. 2016), De Telegraaf


neopreen

Alle bekabeling die de organisatie jaarlijks gebruikt bij het groots opgezette tentfeest in het laatste volle weekend van juni, is nu verdwenen. Het gaat om een aantal zwaar uitgevoerde neopreen kabels en verlengsnoeren, verdeeldozen en andersoortige bekabeling.

Weblink bron “Dieven stelen alle bekabeling voor tent van School-en Volksfeest Goor” (15-02-2017), Tubantia

Beide hoogleraren zijn het erover eens dat het voor ieder gezond persoon mogelijk is om in elk geval 50 meter te zwemmen in ijskoud water. "Langere afstanden zijn wel mogelijk, mits je een neopreen zwempak aan hebt," geeft Kuipers aan.

Weblink bron “Brrr: zo is het om een wedstrijdje te zwemmen in water kouder dan 5 graden” (30-12-2017), NOS


katoda

kathode; de elektrode waarlangs elektronen het elektrolyt verlaten


ocel

Afgeleid van het Proto-Slavische *ocelь / *ocělь

staal; een legering van ijzer en koolstof

Superman je muž z oceli.


reakce

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord akce met het voorvoegsel re-

reactie; een proces waarbij stoffen veranderen doordat er bindingen gevormd en/of verbroken worden


destilovaná voda

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord destilovaný en het zelfstandige naamwoord voda

gedestilleerd water; water afkomstig van een distillatieproces


trichlormetan

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden chlor en metan met het voorvoegsel tri-


roztok

oplossing; een mengsel van een stof met een vloeistof


roztok

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord tok met het voorvoegsel roz-


slitina

legering; materiaal met metaalachtige eigenschappen dat bestaat uit een vaste oplossing of verbinding van twee of meer elementen; waarvan met op enkele uitzonderingen na, de bestanddelen gewoonlijk metalen zijn

Bílé zlato je slitina zlata s nejméně jedním bílým kovem.

Witgoud is een legering van goud met tenminste één wit metaal.


redukce

Afgeleid van het werkwoord redukovat met het achtervoegsel -ce

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord dukce met het voorvoegsel re-


glycerin

glycerine, glycerol; dikvloeibare, zoet smakende alcohol


oxid

oxide; een verbinding van zuurstof waarin dit element in de oxidatietoestand -2 voorkomt en het geen onderdeel van een complex ion vormt


koncentrace

Afgeleid van het werkwoord koncentrovat met het achtervoegsel -ace

Afgeleid van het Nieuwlatijnse concentratio

Ozon je toxický plyn a jeho toxicita závisí na jeho koncentraci.

Ozon is een giftig gas en de giftigheid hangt af van de concentratie.


dopant

doperingsmiddel; een onzuiverheid die in een materiaal worden ingebracht om de eigenschappen van het materiaal te veranderen


molekula

molecuul; een neutraal deeltje bestaande uit meer dan één door chemische bindingen bijeengehouden atomen


molekula

Molekula vody se skládá ze dvou atomů vodíku a jednoho atomu kyslíku.

Een watermolecuul bestaat uit twee waterstofatomen en een zuurstofatoom.


absorpce

Afgeleid van het werkwoord absorbovat met het achtervoegsel -ce

absorptie; opname van licht, warmte, geluid enz. door materie


semtex

soort kneedbare springstof dat populair is bij terroristen

Een 16-jarige jongen heeft maandag voor de rechtbank in het Engelse Birmingham schuld bekend aan twee aanklachten wegens terrorisme. Hij gaf toe zwavelpoeder en kaliumnitraat in bezit te hebben gehad en handboeken en tekeningen voor het maken van bommen en het explosief semtex.

Weblink bron “16-jarige Brit erkent terreuraanklacht” (11-03-2013), Tubantia

Het jaar 1988 spant tot nu toe de kroon. Alleen al bij de aanslag op de Boeing 747 van de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Pan Am bij het Schotse plaatsje Lockerbie vielen 270 doden. Libische terroristen hadden een koffer met semtex aan boord weten te krijgen. Die werd op tien kilometer hoogte tot ontploffing gebracht. Alle 259 inzittenden kwamen om, plus nog eens elf mensen op de grond.

Weblink bron “Terrorisme zaait al tientallen jaren dood en verderf” (11-01-2017), Tubantia


mikropipeta

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord pipeta met het voorvoegsel mikro-


iont

ion; een atoom of een molecuul die elektrisch geladen is door een gebrek aan of overschot van één of meer elektronen

Záporné ionty OH se vždy vyskytují ve vodě.

Negatieve OH-ionen zijn altijd in water aanwezig.


Kohlestoff

koolstof; een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met atoomnummer 6


Sauerstoff

zuurstof; een scheikundig element met atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof


Sauerstoff

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord sauer en het zelfstandige naamwoord Stoff

/zaʊ̯ɐˌʃtɔf/


Sauerstoff

/zɑʊ̯ɐˌʃtof/


Kupfer

koper; een scheikundig element met atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal


carotine

oranje of gele kleurstof die voorkomt in planten zoals peen

Verse groenten en fruit bevatten de vitamine C die het immuunsysteem van het lichaam versterkt, terwijl beta carotine, dat je terugvindt in veel groenten en salades, goed is voor de slijmvliezen die in deze tijd van het jaar worden geteisterd door de droge, warme lucht in woningen en kantoren.

Weblink bron “Kippensoep als wapen tegen griep en verkoudheid” (24/12/2001), De Standaard


Silber

zilver; scheikundig element met atoomnummer 47. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


Silber

erfwoord Afgeleid van het Middelhoogduitse silber, uit Oudhoogduits silbar, uit Germaans *silubara-, verwant aan Nederlands zilver, Engels silver.


Zinn

tin; scheikundig element met atoomnummer 50; het is een zilvergrijs overgangsmetaal


chloorfluorkoolwaterstof

samenstelling van chloor, fluor en koolwaterstof

een koolwaterstofverbinding waarvan waterstofatomen zijn vervangen door chloor- en/of fluoratomen

Cfk's. Wie de afkorting nog kent, weet dat deze chloorfluorkoolwaterstoffen de ozonlaag schaden. Dat probleem werd aan het einde van de jaren tachtig ontdekt, waarna internationaal snel werd samengewerkt: cfk's werden geweerd uit spuitbussen en koelkasten. Net op tijd, omdat cfk's lang in de atmosfeer blijven. Als internationale samenwerking was uitgebleven, zouden ozongaten ook boven bewoond gebied zijn gevormd - met grote gevolgen. Inmiddels is de ozonlaag iets aan het herstellen.


houtgas

wood gas

brandbaar type gas uit hout gewonnen wordt

brandbaar type gas dat uit hout gewonnen wordt


antraceen

anthracene

aromatische koolwaterstof, een bestanddeel van koolteer

De zwarte rook die dinsdag en woensdag opsteeg uit de schoorsteen op de Sixtijnse Kapel bestaat uit patronen gevuld met kaliumperchloraat, antraceen (een bestanddeel van koolteer) en zwavel die samen met de stembiljetten worden verbrand.

Weblink bron “Vaticaan onthult ingrediënten van de zwarte rook” (13-03-2013), Tubantia


precipiteren

van Frans precipiter met het achtervoegsel -eren

afzinken van vaste stof in een vloeistof zodat die zich onderin ophoopt


tennessin

Vernoemd naar de Amerikaanse staat Tennessee

tennessine; een scheikundig element met het atoomnummer 117


Alu

aluminium; scheikundig element met atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


perioda

periode; een reeks elementen gerangschikt naar opklimmend aantal protonen tussen twee edelgassen


naftaleen

naphthaline

motten dodende cyclische koolwaterstof die ook dient als grondstof voor plastics

Bij het begin van de werkzaamheden aan de Dannenberg, ruim twee maanden geleden, kwam het gevaarlijke naftaleen vrij.

Weblink bron “Milieucontrole Dannenberg niet voor niets” (10-09-2012), Tubantia

Tauw merkt daarbij wel op dat het grondwater – mocht dat worden opgepompt – niet moet worden gedronken. Tenslotte wijst de onderzoeker er nog op dat plaatselijk lichte overschrijdingen van de streefwaarden zijn gemeten voor Arseen, Chroom, Nikkel en Koper, benzeen, xyleen en naftaleen.

Weblink bron “De jongens van de POMS maakten er geen zootje van” (07-09-2014), Tubantia


polymer

polymeer; een reuzenmolecuul dat bestaat uit een sequentie van één of meerdere identieke of soortgelijke onderdelen die aan elkaar zijn gekoppeld


polymer

Samenstelling met het voorvoegsel poly- en met het achtervoegsel -mer


naftaline

naphthalene

motwerende koolwaterstof die men ook gebruikt als grondstof voor plastics

motwerende koolwaterstof die men gebruikt als grondstof voor plastics


jádro

kern; het uit protonen en neutronen bestaande inwendige van een atoom

Jádra atomů jsou tvořena protony a neutrony.

De kernen van atomen bestaan uit protonen en neutronen.


chemisorpce

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord adsorpce met het voorvoegsel chemi-


epoxy

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘kunsthars’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1955

een epoxide-polymeer opgebouwd uit 2 koolstofatomen (C) en 1 zuurstofatoom (O) in een ringvormige structuur


fosfaatverbruik

samenstelling van fosfaat zn en verbruik

Daarnaast speelt de toename van het fosfaatverbruik een rol. Die is afhankelijk van de bevolkingsgroei, voedselconsumptiepatronen en vervanging van fossiele brandstoffen door biobrandstoffen. Uitgaande van een bevolkingsgroei tot 9,2 miljard in 2050 en een stabilisatie daarna, overschakeling van de hele wereldbevolking op een westers dieet (met veel vlees en zuivel) en 10 procent biobrandstoffen (voor de verbouw daarvan zijn ook fosfaten nodig) zal de direct winbare hoeveelheid over 75 jaar uitgeput zijn en de totale voorraad (direct winbaar + potentieel winbaar) over 170 jaar.


ammoniumfosfaat

samenstelling van ammonium zn en fosfaat zn

een ammoniumzout van fosforzuur, met als brutoformule (NH₄)₃PO₄


boorfosfaat

samenstelling van boor zn "borium" en fosfaat zn

het boorzout van fosforzuur met als brutoformule BPO₄


calciumfluorfosfaat

samenstelling van calcium, fluor en fosfaat

een zout met de chemische formule Ca₅(PO₄)₃F dat wordt gebruikt als fluorescentiepoeder in een fluorescentielamp die de UV-stralen omzet in zichtbaar licht


calciumfosfaat

samenstelling van calcium zn en fosfaat zn

verbinding van calcium, fosfor en zuurstof met als brutoformule Ca₃(PO₄)₂


difosfaat

afgeleid van fosfaat met het voorvoegsel di-

het oxoanion van pyrofosforzuur, met als brutoformule P₂O₇⁴⁻


ijzer(III)fosfaat

samenstelling van ijzer, (III) en fosfaat


kaliumfosfaat

samenstelling van kalium zn en fosfaat zn

het kaliumzout van fosforzuur met als brutoformule K₃PO₄


lithiumdiwaterstoffosfaat

samenstelling van lithium, diwaterstof en fosfaat

het monobasische lithiumzout van fosforzuur


lithiumhexafluorfosfaat

samenstelling van lithium, hexa-, fluor en fosfaat


natriumfosfaat

samenstelling van natrium zn en fosfaat zn

een natriumzout van fosforzuur met als brutoformule Na₃PO₄


polyfosfaat

afgeleid van fosfaat met het voorvoegsel poly-

een zout of ester bestaande uit polymeerketens van fosfaten (PO₄), onderling verbonden via de zuurstofatomen


pyrofosfaat

afgeleid van fosfaat met het voorvoegsel pyro-


superfosfaat

afgeleid van fosfaat met het voorvoegsel super-, dat verwijst naar de aanwezigheid van extra fosfaatatomen in het molecuul

snelwerkende fosfaatmeststof, die zwak zuur reageert maar geen verlaging van de pH van de grond geeft. Op kalkhoudende gronden slaat monocalciumfosfaat als tricalciumfosfaat in zeer fijn verdeelde toestand neer. Hierdoor spoelt het niet makkelijk uit


zinkfosfaat

een verbinding van zink en fosfaat die standaard als tetrahydraat op de markt wordt gebracht met formule Zn₃(PO₄)₂.₄H₂O


fosfaatbelasting

samenstelling van fosfaat zn en belasting zn

belasting van het milieu door (te veel) fosfaat


fosfaaterts

De fysieke schaarste wordt nog versterkt door de geografisch ongelijke spreiding van fosfaaterts. Er zijn 35 landen met fosfaatreserves, maar daarvan ligt 90 procent in slechts zes landen. Marokko is daarvan met 74 procent verreweg de grootste en met afstand ook de belangrijkste exporteur.


fosfaatvrij

fosfaatvrijer (uninflected comparative)
fosfaatvrijst (uninflected superlative)
fosfaatvrije (inflected positive)
fosfaatvrijere (inflected comparative)
fosfaatvrijste (inflected superlative)
fosfaatvrijs (partitive positive)
fosfaatvrijers (partitive comparative)