gasmolecule

gasmoleculen (plural)
gasmolecules (plural)

Het kunstwerk krijgt de naam Het andere monument. Het wordt daarmee de tegenhanger van de grote gasmolecule in de middenberm van de A7 ter hoogte van Slochteren. Dat monument heeft de NAM in 2009 geplaatst om vijftig jaar gaswinning in het Slochterveld te vieren. "Ons monument toont de keerzijde van de medaille", zegt Bergstra.

Weblink bron “Stichting wil monument voor slachtoffers aardbevingen Groningen” (Dinsdag 6 oktober 2015, 18:18), NOS


tina

via het Oerfins aan het Oergermaans ontleend


glucosegehalte

samenstelling van glucose zn en gehalte zn

glucosegehalten (plural)
glucosegehaltes (plural)

de concentratie van glucose, vaak gaat het om de glucoseconcentratie in het bloed

Onderzoeker Rob Bovens van de Universiteit Tilburg zocht uit wat een maand zonder alcohol precies doet met het lichaam. "De lever herstelt zich, het glucosegehalte in het bloed daalt waardoor buikvet afneemt en ook het cholesterolgehalte daalt. Het is ook goed voor het brein: mensen slapen beter, voelen zich fitter en alerter."

Weblink bron “Dry January 'goed voor lichaam en geest', maar hoe houd je het vol?” (Vrijdag 3 januari 2020, 18:43), NOS

"We kunnen uitrekenen", zegt Visseren, "wat het nut zou zijn voor iemand van het langdurig slikken van bloeddruk- of cholesterolverlagers, of van medicijnen die het glucosegehalte in het bloed verlagen of bijvoorbeeld van stoppen met roken. Zo krijg je de juiste interventie voor de juiste patiënt. En kunnen we hart- en vaatziekten effectiever voorkómen."

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Nieuwe methode om hart- en vaatziekten gerichter te bestrijden” (Zondag 14 oktober 2018, 12:01), NOS


absorbens

een stof die andere stoffen (met name vloeistoffen) in zich op kan nemen


přechodný kov

overgangsmetaal, transitiemetaal; de naam voor elk element uit het D-blok van het periodiek systeem der elementen


afvalzuur

onbruikbare stoffen die bij een productieproces overblijven en een hoge concentratie waterstofionen bevatten

Ook kunnen soms milieu-gevaarlijke stoffen onschadelijk gemaakt worden: het sterke afvalzuur van een bepaalde fabriek kon volledig worden geneutraliseerd met de natronloog van een ander bedrijf, zodat er tenslotte een onschuldige zoutoplossing overbleef.

Weblink bron
Charles Crombach
 Afvalverwerking en recycling in: Streven., jrg. 30 nr. 2 (november 1976), Orion, Brugge, p. 126


fosfine

fosfinen (plural)
fosfines (plural)
fosfaan
fosforwaterstof
waterstoffosfide
phosphine

bepaalde verbinding van fosfor met waterstof, PH₃, een kleurloos, stinkend, brandbaar en giftig gas

In de atmosfeer van de planeet Venus is een zeldzame stof, fosfine, gevonden dat op aarde alleen bekend is in de uitstoot van fabrieken of van micro-organismen.

Weblink bron “Atmosfeer van Venus zou mogelijk buitenaards leven kunnen ondersteunen” (14 september 2020) op nu.nl


ammoniakgas

ammoniakgassen (plural)
ammoniakgasje (diminutive singular)
ammoniakgasjes (diminutive plural)

een chemische verbinding van stikstof en waterstof met samenstelling NH₃ in gasvorm


anhydride

anhydriden (plural)
anhydrides (plural)
anhydridetje (diminutive singular)
anhydridetjes (diminutive plural)

chemische verbinding waar geen water meer in zit


azijnzuuranhydride

samenstelling van azijnzuur zn en anhydride zn

azijnzuuranhydrides (plural)
azijnzuuranhydriden (plural)
azijnzuuranhydridetje (diminutive singular)
azijnzuuranhydridetjes (diminutive plural)

een organische verbinding met de formule C₄H₆O₃

Azijnzuuranhydride wordt tevens gebruikt voor de productie van heroïne en voor het verduurzamen van naaldhout. Deze bewerking zorgt ervoor dat het hout in duurzaamheidsklasse 1 terechtkomt wat gelijkwaardig is met het meest duurzame tropische hout.


conversion

via conversion en Anglo-Normandisch conversion van Latijn conversio


aggregate

/ˈæɡ.ɹɪ.ɡət/

/ˈæɡ.ɹɪˌɡeɪt/


borrelfles

borrelflessen (plural)
borrelflesje (diminutive singular)
borrelflesjes (diminutive plural)

een glazen kolf die deels gevuld is met een vloeistof en een in- en uitgaande buis heeft. De ingaande buis laat het binnenkomende gas eerst door de vloeistof borrelen. De uitgaande buis bevindt zich boven het vloeistofoppervlak, en dient om het gewassen gas terug op te vangen


broomzilver

geen meervoud, samenstelling van broom zn en zilver zn


calciumacetaat

samenstelling van calcium zn en acetaat zn

het calciumzout van azijnzuur en toegelaten als voedingsadditief (E263), gebruikt als zuurteregelaar of als conserveermiddel in brood


calciumhydroxide

samenstelling van calcium zn en hydroxide zn

calciumhydroxiden (plural)
calciumhydroxides (plural)


calciumoxide

samenstelling van calcium zn en oxide zn

calciumoxiden (plural)
calciumoxides (plural)


chloorwaterstof

samenstelling van chloor zn en waterstof zn


chloorchemie

geen meervoud, samenstelling van chloor zn en chemie zn

chemie gekenmerkt door de neiging van het element chloor om de oxidatietoestand -I aan te nemen


chiraliteit

afgeleid van chiraal met het achtervoegsel -iteit


chiraal

chiraler (uninflected comparative)
chiraalst (uninflected superlative)
chirale (inflected positive)
chiralere (inflected comparative)
chiraalste (inflected superlative)
chiraals (partitive positive)
chiralers (partitive comparative)


chilisalpeter

samenstelling van Chili en "Zuid-Amerikaans land" en salpeter zn

een delfstof die voornamelijk bestaat uit natriumnitraat (NaNO₃), en andere, verwante chemische verbindingen


chemiewinkel

samenstelling van chemie zn en winkel zn

een wetenschapswinkel die aan chemie gerelateerde vragen probeert onder te brengen in het wetenschappelijk onderwijs dan wel onderzoek


chemicaliënpak

samenstelling van chemicalie zn en pak zn met het invoegsel -en-

een speciaal type beschermende kleding dat de gebruiker beschermt tegen (spatten van) chemische vloeistoffen


cyanuurzuur

een organische verbinding met als brutoformule C₃H₃N₃O₃


aluminiumsulfaat

samenstelling van aluminium zn en sulfaat zn

Al₂(SO4)₃ deel van aluin; wordt gebruikt als slakkenverdelgingsmiddel ook wordt het gebruikt bij insectenbeten


cresol

geen meervoud, afgeleid van creosoot met het achtervoegsel -ol

een groep van 3 verschillende isomeren, waarbij een methylgroep en een hydroxylgroep op een benzeenring gesubstitueerd staan


croftybom

samenstelling van Crofty en "merk gootsteenontstopper" en bom zn

een fles met een oplossing van natriumhydroxide waarbij aluminium (of een ander onedel metaal) wordt toegevoegd


ammoniumsulfaat

samenstelling van ammonium zn en sulfaat zn

₂SO₄ ammoniumzout dat men gebruikt als kunstmest; zwavelzure ammoniak

Aan de TU Delft onderzochten scheikundig technologen in een NWO/STW-project twaalf jaar lang de kristallisatie in reactoren. Ze gebruikten daarbij een oplossing in water van het zout ammoniumsulfaat (NH₄)₂SO₄. Ammoniumsulfaat is een bekende kunstmestverbinding en is niet milieuvervuilend.

Weblink bron “Hoe vormen zich bij industriële processen kristallen? Onderzoek in laboratorium en proeffabriek levert een verfijnd model van van de kristalvorming in industriële reactoren.”, NewScientist


DDT

afkorting van het insectendodende middel dichloordifenyltrichloorethaan


DEET

een insectenwerende organische verbinding: N,N-di-ethylmetatolueenamide


dendrimeer

een chemische verbinding die een structuur heeft als de takken van een boom


destilleerketel

samenstelling van destilleer ww en ketel zn

ketel die men nodig heeft om te destilleren


destilleerkolf

samenstelling van destilleer ww en kolf zn

destilleerkolven (plural)
destilleerkolfje (diminutive singular)
destilleerkolfjes (diminutive plural)

kolf die wordt gebruikt om mee te destilleren


ontvlambaarheid

geen meervoud, afgeleid van ontvlambaar bn met het achtervoegsel -heid

het vermogen van iets om gemakkelijk in brand te vliegen door bijv. een vonk, vlam of hoge temperatuur

Langere periodes van droogte en hitte wegens een veranderend klimaat verzwakken de natuur. Dat zorgt voor een hogere ontvlambaarheid van bomen en struikgewas.

Weblink bron
Freyan Bosma
 “Minister Van der Wal trekt miljoenen uit voor bestrijding natuurbranden” (13 juni 2024) op nrc.nl


arseenverbinding

samenstelling van arseen zn en verbinding zn

een chemische verbinding met het element arsenicum


artsenijbereidkunde

samenstelling van artsenij zn en bereidkunde zn

de kunst van de bereiding van geneesmiddelen


di-ethylether

geen meervoud, samenstelling van ethyl zn en ether zn met het voorvoegsel di-

een organische verbinding met als brutoformule C₄H₁₀O


zinksulfaat

Op de linkeroever van het kanaal Gent-Terneuzen was tot in de jaren 1960 La Floridienne gevestigd, zo genoemd omdat het bedrijf fosfaten mijnde in Florida. De fabriek produceerde er jarenlang metaalzouten, zoals zinksulfaat en lood, maar ook ferri- en ferrocyaniden. De afvalstoffen werden rond de fabriek gestort, wat leidde tot een van de zwaarste historische vervuilingen in Vlaanderen.

Weblink bron “Floridienne hoeft niet te betalen” (Woensdag 10 december 2003 om 00:00), De Standaard

Cadmium stapelt zich op in de nieren van de dieren en niet in het vlees. België werd op de hoogte gebracht van de aanwezigheid van cadmium in zinksulfaat in een lot afkomstig uit China.

Weblink bron “Cadmium in nieren Belgische runderen” (Woensdag 15 februari 2006 om 00:00), De Standaard


dichloordifenyltrichloorethaan

geen meervoud, samenstellende samenstelling van dichloor, difenyl zn en trichloorethaan zn

een organisch chemisch insecticide met als brutoformule C₁₄H₉Cl₅ dat bijzonder schadelijk is voor het milieu


benzinegeur

benzinegeuren (plural)
benzinegeurtje (diminutive singular)
benzinegeurtjes (diminutive plural)

wat men gewaar wordt als men benzinedamp ruikt

De zeppelin voerde een promotievlucht uit naar aanleiding van een regionaal feest. Bij de landing ging het echter mis. De motor maakte een raar geluid, en er viel een benzinegeur waar te nemen.

Weblink bron “Piloot redt passagiers maar komt om bij crash zeppelin” (13-06-2011), Tubantia

Sommige mensen klaagden over een benzinegeur aan het eten. ,,We kregen rijst die vreemd rook. Degenen die het niet namen, zijn oké, degenen die het wel aten, begonnen over te geven en klaagden over maagpijn’’, zei een van de aanwezigen bij de ceremonie tegen verslaggevers.

Weblink bron “Twaalf doden, tientallen mensen ziek na maaltijd in tempel India” (15-12-2018), Tubantia


geneesmiddelenleer

samenstelling van geneesmiddel zn en leer met het invoegsel -en-

geneesmiddelenleren (plural)
geneesmiddelenleertje (diminutive singular)
geneesmiddelenleertjes (diminutive plural)

kennis en leer van de geneesmiddelen en van de inwerking van chemische stoffen op levende organismen


dimethylether

afgeleid van methylether met het voorvoegsel di-

een gasvormige ether met de formule C₂H₆O


dimethylsulfide

samenstelling van methyl en sulfide zn met het voorvoegsel di-

dimethylsulfiden (plural)
dimethylsulfides (plural)

een organische zwavelverbinding met de molecuulformule (CH₃)₂S


schuimmiddel

samenstelling van schuim zn en middel zn

schuimmiddelen (plural)
schuimmiddeltje (diminutive singular)
schuimmiddeltjes (diminutive plural)

Roteor M Premium is een synthetisch schuimmiddel voor brandbestrijding klasse A en B. Het is een blauwe tot groene vloeistof. De laagste applicatietemperatuur is -13°C. Roteor M Premium is een zeer effectief blusmiddel vanwege de sterk schuimende oppervlakteactieve stoffen die bij de productie worden gebruikt. Ze genereren schuim dat bestand is tegen condensatie en hoge temperaturen.

Weblink bron “Roteor®M Premium (schuimblusmiddel)”, pcc


eenwaardig

eenwaardige (inflected positive)
eenwaardigs (partitive positive)

de waardigheid (valentie) van één hebbend


enantiomorf

afgeleid van het Griekse enantios (tegenovergesteld) met het achtervoegsel -morf

enantiomorfer (uninflected comparative)
enantiomorfst (uninflected superlative)
enantiomorfe (inflected positive)
enantiomorfere (inflected comparative)
enantiomorfste (inflected superlative)
enantiomorfs (partitive positive)
enantiomorfers (partitive comparative)


fotochemisch

afgeleid van chemisch met het voorvoegsel foto-

fotochemischer (uninflected comparative)
fotochemische (inflected positive)
fotochemischere (inflected comparative)
fotochemischers (partitive comparative)

(met betrekking tot elektromagnetische straling met name in het waarneembare deel van het spectrum (licht)): een chemische reactie veroorzakend


hoogmoleculair

samenstelling van hoog bn en moleculair bn

hoogmoleculairder (uninflected comparative)
hoogmoleculairst (uninflected superlative)
hoogmoleculaire (inflected positive)
hoogmoleculairdere (inflected comparative)
hoogmoleculairste (inflected superlative)
hoogmoleculairs (partitive positive)
hoogmoleculairders (partitive comparative)

een hoog moleculegewicht hebbend, bestaande uit complexe moleculen


moleculegewicht

samenstelling van molecule zn en gewicht zn

moleculegewichten (plural)
moleculegewichtje (diminutive singular)
moleculegewichtjes (diminutive plural)


moleculemassa

samenstelling van molecule zn en massa zn

som van de relatieve massa's van alle atomen die in een molecule van een bepaalde stof of verbinding voorkomen


acetaal

afleiding van aceta ?? met het achtervoegsel -aal

acetalen (plural)
acetaaltje (diminutive singular)
acetaaltjes (diminutive plural)

organische verbinding die ontstaat door toevoeging van een alcohol aan een aldehyde


alcool

alcohol [1]; een lid van een specifieke groep organische stoffen


undecaan

een verzadigde koolwaterstof met formule C₁₁H₂₄


dodecaan

een verzadigde koolwaterstof met formule C₁₂H₂₆


loogzout

loogzouten (plural)
loogzoutje (diminutive singular)
loogzoutjes (diminutive plural)

zout dat zich opgelost in water als een base gedraagt


overgangselement

samenstelling van overgang zn en element zn met het invoegsel -s-

overgangselementen (plural)
overgangselementje (diminutive singular)
overgangselementjes (diminutive plural)

elk van de chemische elementen waarvan het atoom een incomplete d-elektronenschil heeft of een kation kan vormen met een incomplete d-elektronenschil


ionentheorie

samenstelling van ion zn en theorie zn met het invoegsel -en-

theorie volgens welke stoffen, die in een oplosmiddel de elektrische stroom geleiden, zich in ionen splitsen


organische structuurtheorie

verbinding van  organische en structuurtheorie

discipline die nagaat welke rangschikkingen van atomen tot bestaanbare organische verbindingen kunnen voeren


valentiebindingstheorie

samenstelling van valentiebinding en theorie zn met het invoegsel -s-

valentiebindingstheorieën (plural)
valentiebindingstheorietje (diminutive singular)
valentiebindingstheorietjes (diminutive plural)

theorie die de aard van een chemische binding in een molecuul in termen van valenties verklaart


neonicotinoïde

afleiding van nicotine met het voorvoegsel neo- en met het achtervoegsel -oïde

een neuroactieve stof en insecticide die chemisch verwant is met nicotine


alfa-effect

het effect waarbij een nucleofiel centrum een verhoogde nucleofiliciteit vertoont als gevolg van de aanwezigheid van een naburig atoom (alfa-atoom) dat een of meerdere vrije elektronenparen bezit


CO

de molecuulformule voor een verbinding van één atoom zuurstof (O) en één atoom koolstof (C)


CO

de molecuulformule voor koolmonoxide, een verbinding van één atoom zuurstof (O) en één atoom koolstof (C)


étain

via Oudfrans estain "tin" van Laatlatijn stagnum (stannum) "tin" van onbekende afkomst