snijmoer

snijmoeren (plural)
snijmoertje (diminutive singular)
snijmoertjes (diminutive plural)

een snijijzer in de vorm van een zeskantige moer waarmee een licht beschadigde schroefdraad weer gangbaar kan worden gemaakt

Op de snijmoer past een moersleutel, en dat werkt handig.


draadtap

Samenstelling van (schroef-)draad en tap (van het werkwoord tappen).

Gewindebohrer

een gehard stalen stift met schroefdraad om in een gat binnenschroefdraad te tappen

draadtappen (plural)
draadtapje (diminutive singular)
draadtapjes (diminutive plural)

Het rechthouden van de draadtap bij het begin van het draadtappen is nog weleens een probleem.


wringijzer

wringijzers (plural)
wringijzertje (diminutive singular)
wringijzertjes (diminutive plural)

een houder waarin een draadtap voor het draadtappen wordt vastgeklemd

Om vastlopen te voorkomen, moet het wringijzer steeds even worden teruggedraaid.


tapkruk

tapkrukken (plural)
tapkrukje (diminutive singular)
tapkrukjes (diminutive plural)

een houder met dwarsstaafje, waarin een draadtap voor het draadtappen wordt vastgeklemd

Om vastlopen te voorkomen, moet het tapkruk steeds even worden teruggedraaid.


taraud

: draadtap, om binnenschroefdraad te tappen


Gewindebohrer

der Gewindebohrer (nominative singular)
die Gewindebohrer (nominative plural)
des Gewindebohrers (genitive singular)
der Gewindebohrer (genitive plural)
dem Gewindebohrer (dative singular)
den Gewindebohrern (dative plural)
den Gewindebohrer (accusative singular)
die Gewindebohrer (accusative plural)


tourne à gauche

: wringijzer, tapkruk om een draadtap in vast te zetten bij het tappen van binnenschroefdraad


Windeisen

das Windeisen (nominative singular)
die Windeisen (nominative plural)
des Windeisens (genitive singular)
der Windeisen (genitive plural)
dem Windeisen (dative singular)
den Windeisen (dative plural)
das Windeisen (accusative singular)
die Windeisen (accusative plural)


dopsleutel

dopsleutels (plural)
dopsleuteltje (diminutive singular)
dopsleuteltjes (diminutive plural)

een sleutel met een vaste of met verwisselbare doppen, om bouten en moeren aan te draaien

Deze doppendoos bevat een dopsleutel en 24 losse doppen.


Steckschlüssel

der Steckschlüssel (nominative singular)
die Steckschlüssel (nominative plural)
des Steckschlüssels (genitive singular)
der Steckschlüssel (genitive plural)
dem Steckschlüssel (dative singular)
den Steckschlüsseln (dative plural)
den Steckschlüssel (accusative singular)
die Steckschlüssel (accusative plural)


kotteren

afgeleid van het Engelse to cotter (met het achtervoegsel -eren)

kotterde (past)
gekotterd (past participle)
te kotteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen kotteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen kotteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gekotterd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekotterd (active infinitive perfect present long-form)
gekotterd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekotterd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
kotterend (imperfect participle)
gekotterd (past participle)
kottere (subjunctive)
kotter (indicative imperfect present singular first-person)
kottert (indicative imperfect present singular second-person)
kottert (indicative imperfect present singular second-person)
kottert (indicative imperfect present singular second-person)
kottert (indicative imperfect present singular third-person)
kotterde (indicative imperfect past singular first-person)
kotterde (indicative imperfect past singular second-person)
kotterde (indicative imperfect past singular second-person)
kotterde (indicative imperfect past singular second-person)
kotterde (indicative imperfect past singular third-person)
kotterden (indicative imperfect past plural first-person)
kotterden (indicative imperfect past plural second-person)
kotterden (indicative imperfect past plural third-person)
zal kotteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult kotteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal kotteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult kotteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal kotteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult kotteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal kotteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen kotteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen kotteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen kotteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou kotteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou kotteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) kotteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt kotteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou kotteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden kotteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden kotteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden kotteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekotterd (perfect present first-person)
hebt gekotterd (perfect present second-person)
hebt gekotterd (perfect present second-person)
heeft gekotterd (perfect present second-person)
hebt gekotterd (perfect present second-person)
heeft gekotterd (perfect present third-person)
hebben gekotterd (perfect present first-person)
hebben gekotterd (perfect present second-person)
hebben gekotterd (perfect present third-person)
had gekotterd (perfect past first-person)
had gekotterd (perfect past second-person)
had gekotterd (perfect past second-person)
hadt gekotterd (perfect past second-person)
had gekotterd (perfect past third-person)
hadden gekotterd (perfect past first-person)
hadden gekotterd (perfect past second-person)
hadden gekotterd (perfect past third-person)
zal gekotterd hebben (perfect future first-person)
zal gekotterd hebben (perfect future second-person)
zult gekotterd hebben (perfect future second-person)
zult gekotterd hebben (perfect future second-person)
zal gekotterd hebben (perfect future second-person)
zult gekotterd hebben (perfect future second-person)
zal gekotterd hebben (perfect future third-person)
zullen gekotterd hebben (perfect future first-person)
zullen gekotterd hebben (perfect future second-person)
zullen gekotterd hebben (perfect future third-person)
zou gekotterd hebben (perfect conditional first-person)
zou gekotterd hebben (perfect conditional second-person)
zou gekotterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekotterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekotterd hebben (perfect conditional second-person)
zou gekotterd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekotterd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekotterd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekotterd hebben (perfect conditional third-person)

onderwerpen aan een bewerking waarbij het werkstuk stationair is en de apparatuur beweegt

Ze freesden en kotterden zelf de gietstukken.


snijraam

snijramen (plural)
snijraampje (diminutive singular)
snijraampjes (diminutive plural)

een houder waarin een snijijzer wordt vastgezet om daarmee uitwendige schroefdraad te snijden


snijplaathouder

snijplaathouders (plural)
snijplaathoudertje (diminutive singular)
snijplaathoudertjes (diminutive plural)


kruissleutel

kruissleutels (plural)
kruissleuteltje (diminutive singular)
kruissleuteltjes (diminutive plural)

een sleutel met vier vaste doppen, om de moeren van een autowiel aan of los te draaien

De wielmoeren zaten muurvast, ook met de kruissleutel lukte het niet.


composteur

afgeleid van het Franse 'composteur' (met het voorvoegsel com-)


bjelke

Afkomstig van het Oudnoorse werkwoord bjalki

sjå flisa i auget til bror sin, men ikkje bjelken i sitt eige (frå Bergpreika)

De splinter in andermans oog wel zien, maar niet de balk in het eigen (uit de Bergrede).


poinçon

een els of priem, om (klein) gaten in stof en zacht materiaal te prikken

een pons, om tekst, figuren of gaten in zacht materiaal te slaan


blikspand

Samenstelling van de Deense woorden blik en spand


accuboormachine

accuboormachines (plural)
accuboormachientje (diminutive singular)
accuboormachinetje (diminutive singular)
accuboormachientjes (diminutive plural)
accuboormachinetjes (diminutive plural)

elektrisch aangedreven gereedschap, dat zijn energie krijgt van een accu, geschikt om te worden gebruikt als schroevendraaier en als boormachine


beugelzaag

beugelzagen (plural)
beugelzaagje (diminutive singular)
beugelzaagjes (diminutive plural)

zaag bestaande uit een beugel waarin een zaagblad gespannen kan worden


boomzaag

lange, brede spanzaag om bomen mee door te zagen


centerboor

centerboren (plural)
centerboortje (diminutive singular)
centerboortjes (diminutive plural)

boor met instelbare mesjes (beiteltjes), die vervangbaar zijn, waarmee men elk gewenst (groot) gat kan boren


diamantboor

diamantboren (plural)
diamantboortje (diminutive singular)
diamantboortjes (diminutive plural)

van diamant voorziene boor voor harde gesteenten


drilboor

In de betekenis van ‘bepaalde boor’ voor het eerst aangetroffen in 1840

drilboren (plural)
drilboortje (diminutive singular)
drilboortjes (diminutive plural)


fretboor

fretboren (plural)
fretboortje (diminutive singular)
fretboortjes (diminutive plural)


grondboor

grondboren (plural)
grondboortje (diminutive singular)
grondboortjes (diminutive plural)

boor voor het maken van gaten in de bodem


hoekboor

hoekboren (plural)
hoekboortje (diminutive singular)
hoekboortjes (diminutive plural)

boormachine met haakse tandwieloverbrenging, waardoor deze om de hoek kan boren


ijzerboor

ijzerboren (plural)
ijzerboortje (diminutive singular)
ijzerboortjes (diminutive plural)


kaasboor

kaasboren (plural)
kaasboortje (diminutive singular)
kaasboortjes (diminutive plural)

smalle steekboor lijkend op appelboor om de kwaliteit van kaas te onderzoeken


klopboor

klopboren (plural)
klopboortje (diminutive singular)
klopboortjes (diminutive plural)

boormachine (meestal elektrisch) met hamerfunctie die met stoten boort

Jan, geef mij de klopboor eens even aan, ik heb er zin in vandaag!


klepboor

klepboren (plural)
klepboortje (diminutive singular)
klepboortjes (diminutive plural)

buisvormige grondboor met een klepvormige sluiting


monsterboor

monsterboren (plural)
monsterboortje (diminutive singular)
monsterboortjes (diminutive plural)

buisvormige boor om monsters te trekken bv. uit kaas (-> kaasboor)


plantboor

plantboren (plural)
plantboortje (diminutive singular)
plantboortjes (diminutive plural)


poleerboor

poleerboren (plural)
poleerboortje (diminutive singular)
poleerboortjes (diminutive plural)

kaliberboor (precisieboor) om lopen van wapens uit te boren


putboor

putboren (plural)
putboortje (diminutive singular)
putboortjes (diminutive plural)


schedelboor

schedelboren (plural)
schedelboortje (diminutive singular)
schedelboortjes (diminutive plural)

boor voor schedeloperaties (trepanaties)


slagboor

slagboren (plural)
slagboortje (diminutive singular)
slagboortjes (diminutive plural)

boormachine (meestal elektrisch) met hamerfunctie die met slagen boort


spijkerboor

spijkerboren (plural)
spijkerboortje (diminutive singular)
spijkerboortjes (diminutive plural)

kleine boor om gaten (voor spijkers) te boren, fretboor


spiraalboor

spiraalboren (plural)
spiraalboortje (diminutive singular)
spiraalboortjes (diminutive plural)


steenboor

steenboren (plural)
steenboortje (diminutive singular)
steenboortjes (diminutive plural)

boor voorzien van zeer harde punt om gaten in steen te boren


verzinkboor

verzinkboren (plural)
verzinkboortje (diminutive singular)
verzinkboortjes (diminutive plural)

boor die dient om ingeboorde gaten aan het boveneinde kegelvormig te vergroten zodat de schroefkop daarin kan verdwijnen


wielboor

wielboren (plural)
wielboortje (diminutive singular)
wielboortjes (diminutive plural)

boor om de naaf van een wiel uit te boren


vatboor

vatboren (plural)
vatboortje (diminutive singular)
vatboortjes (diminutive plural)

boortje waarmee men een gaatje in een vat boort


boorbeitel

boorbeitels (plural)
boorbeiteltje (diminutive singular)
boorbeiteltjes (diminutive plural)

beitel die gebruikt wordt voor boringen in gesteente


houtboor

houtboren (plural)
houtboortje (diminutive singular)
houtboortjes (diminutive plural)

boor alleen geschikt voor hout en zacht materiaal, beter: metaalboor


metaalboor

metaalboren (plural)
metaalboortje (diminutive singular)
metaalboortjes (diminutive plural)

boor geschikt voor metaal en hout echter niet voor steen


boorhamer

boorhamers (plural)
boorhamertje (diminutive singular)
boorhamertjes (diminutive plural)

elektropneumatische klopboormachine die wordt gebruikt om grote gaten in steen en beton te maken


boorhouder

boorhouders (plural)
boorhoudertje (diminutive singular)
boorhoudertjes (diminutive plural)


boorkop

boorkoppen (plural)
boorkopje (diminutive singular)
boorkopjes (diminutive plural)


boormachine

boormachines (plural)
boormachinetje (diminutive singular)
boormachinetjes (diminutive plural)


boormal

boormallen (plural)
boormalletje (diminutive singular)
boormalletjes (diminutive plural)

gereedschap dat dient om in een reeks werkstukken gaten te kunnen boren zonder aftekenen


handboormachine

samenstelling van hand ww en boormachine

boormachine die met de hand wordt aangedreven


klopboormachine

samenstelling van klop ww en boormachine

boormachine (meestal elektrisch) met hamerfunctie die met stoten boort


kolomboormachine

boortoestel waarbij de boorhouder op een kolom gemonteerd is en met een hefboom omlaag en omhoog bewogen kan worden


schroefboormachine

samenstelling van schroef ww en boormachine

boormachine die ook geschikt is voor het in- en uitdraaien van schroeven o.m. door een instelbare koppelbegrenzing en het kunnen omwisselen van de draairichting


tafelboormachine

lichte uitvoering van de kolomboormachine


booromslag

zwengel waarmee een grote boor met de hand gedraaid wordt


boortol

boortollen (plural)
boortolletje (diminutive singular)
boortolletjes (diminutive plural)


pijpsleutel

pijpsleutels (plural)
pijpsleuteltje (diminutive singular)
pijpsleuteltjes (diminutive plural)

een buisvormig moersleutel om zeskantige bouten en moeren mee vast, of los te draaien

Een pijpsleutel is net een lange dopsleutel.


clé à molette

verstelbare moersleutel met de schuin op de steel geplaatste bek, doorgaans "Engelse sleutel" genoemd


clé à griffe

pijptang, een zware verstelbare moersleutel, met de haaks op de steel geplaatste bek (ook wel "moordenaar" genoemd)


clé anglaise

een antieke verstelbare (Engelse) moersleutel, met de haaks op de steel geplaatste bek


pijptang

pijptangen (plural)
pijptangetje (diminutive singular)
pijptangetjes (diminutive plural)

een zware verstelbare tang voor het werk aan gas- en waterinstallaties

Een pijptang wordt ook wel een “moordenaar” genoemd.


rør

Van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord reyrr.


kjetting

Afkomstig van het Nederlandse zelfstandige naamwoord keten


Kanister

Afkomstig van het Engelse woord canister, dat van het Latijnse woord canistrum komt

der Kanister (nominative singular)
die Kanister (nominative plural)
des Kanisters (genitive singular)
der Kanister (genitive plural)
dem Kanister (dative singular)
den Kanistern (dative plural)
den Kanister (accusative singular)
die Kanister (accusative plural)

Der Kanister ist eine deutsche Erfindung aus dem Zweiten Weltkrieg.

De jerrycan is een Duitse uitvinding uit de Tweede Wereldoorlog.


plamuurmes

Spachtel

een spatelvormig stuk gereedschap waarmee bij het plamuren kleine oneffenheden kunnen worden gladgestreken

plamuurmessen (plural)
plamuurmesje (diminutive singular)
plamuurmesjes (diminutive plural)

Een plamuurmes lijkt op een schildersmes, maar het blad is stugger.


paletmes

Palettmesser

een spatelvormig stuk gereedschap dat de kunstschilder gebruikt om op het palet een gebruikshoeveelheid verf van de juiste kleur te mengen

paletmessen (plural)
paletmesje (diminutive singular)
paletmesjes (diminutive plural)

Een plamuurmes is ook goed bruikbaar als paletmes.


palette knife

paletmes, om verf mee te mengen op het palet


painting knife

schildersmes, om mee te schilderen op het doek


schildersmes

samenstelling van schilder ww en mes met het invoegsel -s-

painter's knife

de soortnaam van de messen die bij uitstek door schilders worden gehanteerd

schildersmessen (plural)
schildersmesje (diminutive singular)
schildersmesjes (diminutive plural)

de verzamelnaam van de messen die bij uitstek door schilders worden gehanteerd

Plamuur-, palet- en schildermes zijn typische voorbeelden van een schildersmessen.


schildermes

Malspachtel

schildermessen (plural)
schildermesje (diminutive singular)
schildermesjes (diminutive plural)

een spatelvormig stuk gereedschap dat de kunstschilder gebruikt om mee te schilderen. Het mes heeft een blad dat met een gebogen stangetje aan het heft is bevestigd. De messen zijn gangbaaar met verschillende afmetingen en vorm van het blad.

De bovenzijde van het blad van een schildermes wordt bij het schilderen gewoonlijk niet gebruikt.


Mörser

der Mörser (nominative singular)
die Mörser (nominative plural)
des Mörsers (genitive singular)
der Mörser (genitive plural)
dem Mörser (dative singular)
den Mörsern (dative plural)
den Mörser (accusative singular)
die Mörser (accusative plural)


Pistill

das Pistill (nominative singular)
die Pistille (nominative plural)
des Pistills (genitive singular)
der Pistille (genitive plural)
dem Pistill (dative singular)
den Pistillen (dative plural)
das Pistill (accusative singular)
die Pistille (accusative plural)


Stößel

der Stößel (nominative singular)
die Stößel (nominative plural)
des Stößels (genitive singular)
der Stößel (genitive plural)
dem Stößel (dative singular)
den Stößeln (dative plural)
den Stößel (accusative singular)
die Stößel (accusative plural)


mortier

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vuurmond met zeer korte loop’ voor het eerst aangetroffen in 1488

Via het Frans van het Latijnse “mortarium” (vijzel)

Mörser

een kom waarin met een stamper allerlei stoffen fijn gestampt of fijngewreven worden

mortieren (plural)
mortiertje (diminutive singular)
mortiertjes (diminutive plural)

De korrels worden in de mortier tot poeder gewreven.


Reibschale

die Reibschale (nominative singular)
die Reibschalen (nominative plural)
der Reibschale (genitive singular)
der Reibschalen (genitive plural)
der Reibschale (dative singular)
den Reibschalen (dative plural)
die Reibschale (accusative singular)
die Reibschalen (accusative plural)

: een wrijfschaal, of vijzel met ruw oppervlak voor gebruik in keuken of apotheek


Reibstein

der Reibstein (nominative singular)
die Reibsteine (nominative plural)
des Reibstein(e)s (genitive singular)
der Reibsteine (genitive plural)
dem Reibstein (dative singular)
den Reibsteinen (dative plural)
den Reibstein (accusative singular)
die Reibsteine (accusative plural)

: inktsteen, een wrijfsteen, waarop, met wat water, een Chinese inktstaaf wordt gewreven om zodoende een gebruikshoevelheid Oost-Indische inkt aan te maken


inktsteen

inktstenen (plural)
inktsteentje (diminutive singular)
inktsteentjes (diminutive plural)

een enigszins holle, iets ruwe steen om Oost-Indische inkt te maken. Op de steen, waarop een beetje water ligt, wordt een Chinees inktstaafje gewreven

De inktsteen wordt bij het kalligraferen en sumi-e in ere gehouden.


wrijfsteen

wrijfstenen (plural)
wrijfsteentje (diminutive singular)
wrijfsteentjes (diminutive plural)

De wrijfsteen wordt bij het kalligraferen en sumi-e in ere gehouden.


plunge saw

Samenstelling van de Engelse woorden plunge en saw.


fietssleutel

fietssleutels (plural)
fietssleuteltje (diminutive singular)
fietssleuteltjes (diminutive plural)

universeel stuk gereedschap met veel functies


snelbinder

snelbinders (plural)
snelbindertje (diminutive singular)
snelbindertjes (diminutive plural)

elastische riem om iets op de bagagedrager van een fiets vast te maken


glassnijder

scherp werktuig (liefst diamant) om glazen platen op de vereiste grootte af te snijden


graskantsnijder

samenstelling van graskant zn en snijder zn

apparaat dat gras maait op moeilijke plekken en randen van het gazon


hakselsnijder

landbouwmachine die hooi of stro hakselt


hakselaar

Naamwoord van handeling van hakselen met het achtervoegsel -aar

hakselaars (plural)
hakselaartje (diminutive singular)
hakselaartjes (diminutive plural)


pijpsnijder

pijpsnijders (plural)
pijpsnijdertje (diminutive singular)
pijpsnijdertjes (diminutive plural)

werktuig voor het haaks afsnijden van ronde metalen buizen


plaatsnijder

afgeleid van plaatsnijden met het achtervoegsel -er


tegelsnijder

tegelsnijders (plural)
tegelsnijdertje (diminutive singular)
tegelsnijdertjes (diminutive plural)

gereedschap om glazen of keramische tegels op maat te maken


handrasp

handraspen (plural)
handraspje (diminutive singular)
handraspjes (diminutive plural)

kleine rasp die men bij het raspen in de hand houdt


houtrasp

houtraspen (plural)
houtraspje (diminutive singular)
houtraspjes (diminutive plural)

De houtrasp lijkt veel op een vijl maar heeft een vrij grove kap. Deze is erg handig voor het bijwerken van kopse kanten, verbindingsprofielen en dergelijke.Leeuwarder Courant: hoofdblad van Friesland sinds 1752, krant van zaterdag 29 juli 1978 (226ste jaargang, nr. 176), Wekelijkse bijlage pagina 35, "Huiswerk lukt alleen met goed gereedschap


schaafrasp

platte rasp met een open structuur waardoor het raspen meer weg krijgt van schaven


schrobrasp

schrobraspen (plural)
schrobraspje (diminutive singular)
schrobraspjes (diminutive plural)

instrument bestemd om gaten en sleuven in hout te vergroten


raspvijl

raspvijlen (plural)
raspvijltje (diminutive singular)
raspvijltjes (diminutive plural)


roerspaan

roerspanen (plural)
roerspaantje (diminutive singular)
roerspaantjes (diminutive plural)

gereedschap om bestanddelen dooreen te roeren


lepelblad

Löffelkraut

benaming voor kruisbloemige planten van het geslacht Cochlearia

lepelbladen (plural)
lepelblaadje (diminutive singular)
lepelblaadjes (diminutive plural)

deel van een boor waarin het boorijzer zit


lepelboor

lepelboren (plural)
lepelboortje (diminutive singular)
lepelboortjes (diminutive plural)

houtboor met een lepelvormig snijstuk dat het eigenlijke boren doet


aardvork

samenstelling van aard, (van aarde) en vork

aardvorken (plural)
aardvorkje (diminutive singular)
aardvorkjes (diminutive plural)

ijzeren vork met twee tanden, om zoden te kunnen verwerken


hooivork

Gabel

vorkvormig landbouwwerktuig waarmee bijvoorbeeld hooi wordt opgestoken

hooivorken (plural)
hooivorkje (diminutive singular)
hooivorkjes (diminutive plural)

Met een hooivork werden de bonen bij plukken uit de ruiter gehaald en op het uitgespreide zeil in een hoop neergelegd.


neptunusvork

samenstelling van Neptunus en en vork zn , eponiem dat verwijst naar de Romeinse god van de zee , die vaak met een drietand wordt afgebeeld

neptunusvorken (plural)
neptunusvorkje (diminutive singular)
neptunusvorkjes (diminutive plural)

voorwerp dat bestaat uit een steel die zich splitst in drie spitse armen, alle in het hetzelfde vlak
Oorspronkelijk uit de , maar ook gebruikt als wapen.

Mijn Flames-kandelaar heeft grafische kwaliteit: een neptunusvork op een gasfles, zo eenvoudig is ’ie.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “‘Ik hou van uitvinden’” (13 juni 2015) op nrc.nl


snuiter

In de betekenis van ‘vreemd iemand’ voor het eerst aangetroffen in 1872

afgeleid van snuiten met het achtervoegsel -er

snuiters (plural)
snuitertje (diminutive singular)
snuitertjes (diminutive plural)

werktuig lijkend op een schaar om de verbrande pit van kaarsen af te knijpen (de kaars te snuiten)

Een kaarsvormige snuiter.


kruishout

Streichmaß

kruishouten (plural)
kruishoutje (diminutive singular)
kruishoutjes (diminutive plural)

een door een blok hout verschuifbare liniaal, die is voorzien van een ijzeren punt, waarmee aftekenlijnen parallel met de zijkant van een werkstuk, kunnen worden gekrast

Er zijn kruishouten met één of twee linialen.


kruisstaal

Streichmaß

een door een metalen blok verschuifbare liniaal, die is voorzien van een ijzeren punt

kruisstalen (plural)
kruisstaaltje (diminutive singular)
kruisstaaltjes (diminutive plural)

een door een metalen blok verschuifbare liniaal, die is voorzien van een mesje, waarmee aftekenlijnen parallel met de zijkant van een werkstuk, kunnen worden gekrast

Met een kruisstaal kan men ook de diepte van een potgat meten.


spookschaaf

Schweifhobel

een schaaf om bolle oppervlakken glad te schaven

spookschaven (plural)
spookschaafje (diminutive singular)
spookschaafjes (diminutive plural)

een schaaf om bolle oppervlakken, stelen, stokken en houten wielspaken etc. glad te schaven.De schaaf heeft twee zijwaarts uitstekende handgrepen, de “zool” is minimaal.

Bij het schaven met de spookschaaf trekt men de schaaf naar zich toe.


rabot

: schaaf, voor hout, meestal is de blokschaaf bedoeld


blokschaaf

zdrukth

een werktuig om hout glad, vlak of dunner te maken

blokschaven (plural)
blokschaafje (diminutive singular)
blokschaafjes (diminutive plural)

De blokschaaf is min of meer de standaardschaaf van de timmerman.


theodoliet

een hoekmeetinstrument uit de landmeetkunde


paspop

paspoppen (plural)
paspoppetje (diminutive singular)
paspoppetjes (diminutive plural)


sand bath

Samenstelling van de Engelse zelfstandige naamwoorden sand en bath.


sand blast

Samenstelling van de Engelse zelfstandige naamwoorden sand en blast.


pasbuste

Schneiderbüste

een paspop met het figuur van een bovenlijf

pasbustes (plural)
pasbustetje (diminutive singular)
pasbustetjes (diminutive plural)


nietenvreter

samenstelling van niet en vreter met het invoegsel -en-

staple remover

een instrumentje om nietjes te verwijderen

nietenvreters (plural)
nietenvretertje (diminutive singular)
nietenvretertjes (diminutive plural)

Er bestaan verschillende soorten nietenvreters.


draadstripper

apparaat om de isolatie van draad te strippen


verfstripper

verfstrippers (plural)
verfstrippertje (diminutive singular)
verfstrippertjes (diminutive plural)

apparaat (meestal elektrisch en lijkend op een haarföhn) dat oude verflagen m.b.v. hete lucht verwijdert

gebruik een verfstripper nooit om je haar te föhnen!


dresseerhamer

dresseerhamers (plural)
dresseerhamertje (diminutive singular)
dresseerhamertjes (diminutive plural)


rapporteur

van Frans rapporteur, aangetroffen vanaf 1678 (zie vindplaats hieronder)

Naamwoord van handeling van rapporteren met het achtervoegsel -eur

rapporteurs (plural)
rapporteurtje (diminutive singular)
rapporteurtjes (diminutive plural)

⧖ Meet den hoek geteikent op het Bestek met een Rapporteur, plaatzende zyn middelpunt op het stippunt a. en zyn onderste ter lengte van de linie a

M. Noel Chomel
 “Huishoudelyk woordboek, Vervattende vele middelen om zyn goed te vermeerderen, en zyne gezondheid te behouden, Met verscheiden wisse en beproefde middelen”, in de vertaling van Jan Lodewyk Schuer en A.H. Westerhof (1743), S. Luchtmans/H. Uytwerf, Leiden/Amsterdam, p. 113 op dbnl.org


rapporteur

Naamwoord van handeling van het werkwoord rapporter met het achtervoegsel -eur.


transporteur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vervoerder’ voor het eerst aangetroffen in 1910

Naamwoord van handeling van transporteren met het achtervoegsel -eur

transporteurs (plural)
transporteurtje (diminutive singular)
transporteurtjes (diminutive plural)

gradenboog die dient om opgemeten hoeken over te brengen, een hoektransporteur


perforateur

Naamwoord van handeling van perforeren met het achtervoegsel -ateur

perforateurs (plural)
perforateurtje (diminutive singular)
perforateurtjes (diminutive plural)

werktuig om te perforeren, een perforator


pulverisateur

Naamwoord van handeling van pulveriseren met het achtervoegsel -ateur

pulverisateurs (plural)
pulverisateurtje (diminutive singular)
pulverisateurtjes (diminutive plural)

instrument waarmee men een vloeistof in zeer fijn verdeelde vorm verspreidt


vaporisateur

Naamwoord van handeling van vaporiser met het achtervoegsel -ateur

vaporisateurs (plural)
vaporisateurtje (diminutive singular)
vaporisateurtjes (diminutive plural)


vaporisateur

Naamwoord van handeling van vaporiseren met het achtervoegsel -ateur, voor een verdampingsvat voor het eerst aangetroffen in 1825, als medisch instrument in 1829.

[2] In de betekenis van “parfumverstuiver”, voor het eerst aangetroffen in 1884.

een instrument om warme lucht in het lichaam in te brengen


applicator

afgeleid van het Latijnse applicare met het achtervoegsel -ator

applicatoren (plural)
applicators (plural)
applicatortje (diminutive singular)
applicatortjes (diminutive plural)

hulpmiddel voor aanwending of aanbrengen van een substantie


classificator

Naamwoord van handeling van classificeren met het achtervoegsel -ator

classificatoren (plural)
classificators (plural)
classificatortje (diminutive singular)
classificatortjes (diminutive plural)


cultivator

Naamwoord van handeling van cultiveren met het achtervoegsel -ator

cultivatoren (plural)
cultivators (plural)
cultivatortje (diminutive singular)
cultivatortjes (diminutive plural)

landbouwwerktuig om de grond los te maken en het onkruid te bestrijden


manipulator

Naamwoord van handeling van manipuleren met het achtervoegsel -ator

manipulatoren (plural)
manipulators (plural)
manipulatortje (diminutive singular)
manipulatortjes (diminutive plural)


flex

flexen (plural)
flexje (diminutive singular)
flexjes (diminutive plural)

toestel om harde materialen te gladder te maken of door te zagen met een snel ronddraaiende schijf die haaks op een motor is gemonteerd


sul

bepaald soort bijl met een gebogen, breder wordend blad dat haaks op de steel is vastgemaakt


skuffe

Werkwoord [A]: Afkomstig van het Nederduitse werkwoord "schuven"

Werkwoord [B]: Afkomstig van het Nederduitse werkwoord "schoven".

Zelfstandig naamwoord [A]: Afkomstig van het Nederduitse zelfstandige naamwoord "schuf".

Zelfstandig naamwoord [B]: Afkomstig van het Nederduitse zelfstandige naamwoord "schuf".


opnar

Afleiding van de Nynorske werkwoorden opna en opne

Zelfstandig naamwoord: naamwoord van handeling van de Nynorske werkwoorden opna en opne met het achtervoegsel -er


stanse

Werkwoord [A]: Afkomstig van het Duitse werkwoord stanzen

Werkwoord [B]: Afkomstig van het verouderde Noorse werkwoord stande (= stilstaan)

Zelfstandig naamwoord: Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Stanze


stanse

Werkwoord [A]: Afkomstig van het Duitse werkwoord stanzen.

Werkwoord [B]: Afkomstig van het Middelnoorse werkwoord "stanza", dat van het Nynorske werkwoord stå komt, dat weer van het Oudnoorse werkwoord standa komt


Lötkolben

der Lötkolben (nominative singular)
die Lötkolben (nominative plural)
des Lötkolbens (genitive singular)
der Lötkolben (genitive plural)
dem Lötkolben (dative singular)
den Lötkolben (dative plural)
den Lötkolben (accusative singular)
die Lötkolben (accusative plural)


landbouwwerktuig

samenstelling van landbouw zn en werktuig zn

landbouwwerktuigen (plural)
landbouwwerktuigje (diminutive singular)
landbouwwerktuigjes (diminutive plural)

gereedschap dat boeren bij hun werk gebruiken


bolt

Zelfstandig naamwoord [1-2]: Afkomstig van het Nederduitse woord bolte zn

Zelfstandig naamwoord [2]: Verkorting van het Noorse woord loddebolt zn

bout, soldeerapparaat, soldeerbout, soldeerijzer


bolt

Zelfstandig naamwoord [4]: Verkorting van het Nynorske zelfstandige naamwoord loddebolt zn

Zelfstandig naamwoord [5]: Verkorting van het Nynorske zelfstandige naamwoord strykebolt zn


fluesmekke

Samenstelling van de Noorse woorden flue en smekke


fluesmekker

Samenstelling van de Noorse woorden flue en smekker


flugesmekkar

Samenstelling van de Nynorske woorden fluge en smekkar


fluesmækker

Samenstelling van de Deense woorden flue en smækker


krimptang

Crimpzange

een tang waarmee de hulsjes van kabelschoenen aan elektriciteitssnoeren en kabels worden vastgeknepen

krimptangen (plural)
krimptangetje (diminutive singular)
krimptangetjes (diminutive plural)

Het vastzetten van kabelschoentjes met een krimptang werkt gemakkelijker dan solderen.


wurgtang

wurgtangen (plural)
wurgtangetje (diminutive singular)
wurgtangetjes (diminutive plural)

Het vastzetten van kabelschoentjes met een wurgtang werkt gemakkelijker dan solderen.


kabelschoentang

kabelschoentangen (plural)
kabelschoentangetje (diminutive singular)
kabelschoentangetjes (diminutive plural)

Het vastzetten van kabelschoentjes met een kabelschoentang werkt gemakkelijker dan solderen.


Aderendhülsenzange

die Aderendhülsenzange (nominative singular)
die Aderendhülsenzangen (nominative plural)
der Aderendhülsenzange (genitive singular)
der Aderendhülsenzangen (genitive plural)
der Aderendhülsenzange (dative singular)
den Aderendhülsenzangen (dative plural)
die Aderendhülsenzange (accusative singular)
die Aderendhülsenzangen (accusative plural)


Crimpzange

die Crimpzange (nominative singular)
die Crimpzangen (nominative plural)
der Crimpzange (genitive singular)
der Crimpzangen (genitive plural)
der Crimpzange (dative singular)
den Crimpzangen (dative plural)
die Crimpzange (accusative singular)
die Crimpzangen (accusative plural)


popnageltang

Blindnietzange

een tang waarmee de zogenaamde pop- of blindklinknagels kunnen worden vastgeklemd

popnageltangen (plural)
popnageltangetje (diminutive singular)
popnageltangetjes (diminutive plural)


blindklinknageltang

samenstelling van blindklinknagel en tang

blindklinknageltangen (plural)
blindklinknageltangetje (diminutive singular)
blindklinknageltangetjes (diminutive plural)


blindklinktang

samenstelling van blind, stam van klinken en tang

blindklinktangen (plural)
blindklinktangetje (diminutive singular)
blindklinktangetjes (diminutive plural)


blindklinknagel

samenstelling van blind bn en klinknagel zn

Blindniet

een klinknagel voor plaatwerk dat slechts eenzijdig bereikbaar is

blindklinknagels (plural)
blindklinknageltje (diminutive singular)
blindklinknageltjes (diminutive plural)


plummet

Via Middelengels plommet van Oudfrans plommet/plomet (<Latijn plumbum).


plump-bob

: schietlood, om een loodlijn te bepalen


bubble level

: waterpas, om een horizontale lijn te bepalen


clinometer

samenstelling van het Griekse 'klinein' [hellen] en meter

clinometers (plural)
clinometertje (diminutive singular)
clinometertjes (diminutive plural)

instrument voor het bepalen van de helling ten opzichte van de horizon


bandzaag

bandzagen (plural)
bandzaagje (diminutive singular)
bandzaagjes (diminutive plural)


borstzaag

borstzagen (plural)
borstzaagje (diminutive singular)
borstzaagjes (diminutive plural)

speciale zaag voor het maken van borsten


boogzaag

boogzagen (plural)
boogzaagje (diminutive singular)
boogzaagjes (diminutive plural)


afhangzaag

afhangzagen (plural)
afhangzaagje (diminutive singular)
afhangzaagjes (diminutive plural)

zaag waar het blad makkelijk kan worden losgenomen


afzetzaag

afzetzagen (plural)
afzetzaagje (diminutive singular)
afzetzaagjes (diminutive plural)


decoupeerzaag

samenstelling van decoupeer ww en zaag zn

decoupeerzagen (plural)
decoupeerzaagje (diminutive singular)
decoupeerzaagjes (diminutive plural)


draadzaag

draadzagen (plural)
draadzaagje (diminutive singular)
draadzaagjes (diminutive plural)

zaag waarvan het snijdende deel bestaat uit in elkaar gevlochten metaaldraden


gatenzaag

samenstelling van gat en zaag met het invoegsel -en-

gatenzagen (plural)
gatenzaagje (diminutive singular)
gatenzaagjes (diminutive plural)

rond gevouwen zaagblad te monteren op een hulpstuk van een boormachine, dat dient om grote ronde gaten te zagen


handzaag

handzagen (plural)
handzaagje (diminutive singular)
handzaagjes (diminutive plural)

zaag die met één hand wordt gemanipuleerd


houtzaag

houtzagen (plural)
houtzaagje (diminutive singular)
houtzaagjes (diminutive plural)


ijzerzaag

ijzerzagen (plural)
ijzerzaagje (diminutive singular)
ijzerzaagjes (diminutive plural)

fijn getande zaag waarmee men ook ijzer (en andere metalen) kan zagen


kapzaag

kapzagen (plural)
kapzaagje (diminutive singular)
kapzaagjes (diminutive plural)

zaag voor fijn timmerwerk (dwars op de draad)


kettingzaag

Kettensäge

motorzaag die een ketting met getande schakels heeft

kettingzagen (plural)
kettingzaagje (diminutive singular)
kettingzaagjes (diminutive plural)


kortzaag

kortzagen (plural)
kortzaagje (diminutive singular)
kortzaagjes (diminutive plural)

zaag om af te korten (d.w.z. een lange plank in stukjes te zagen)


kraanzaag

kraanzaagje (diminutive singular)
kraanzaagjes (diminutive plural)

Een kraanzaag werd gebruikt voor het zagen van planken of balken uit een boom die hoog was geplaatst op twee bokken. Hij werd door twee personen bediend waarvan er één boven en één onder de stam stond. Het bovenste handvat werd gevormd door een stok door het oog bovenaan de zaag, aan de onderzijde zat een afneembaar handvat


kromzaag

kromzagen (plural)
kromzaagje (diminutive singular)
kromzaagjes (diminutive plural)

zaag met smal zaagblad net als een decoupeerzaag om langs gebogen lijnen te zagen


kroonzaag

kroonzagen (plural)
kroonzaagje (diminutive singular)
kroonzaagjes (diminutive plural)

koepelvormige zaag voor het zagen van ronde schijven of bodems


lintzaag

lintzagen (plural)
lintzaagje (diminutive singular)
lintzaagjes (diminutive plural)

zaag met een smal eindloos lintvormig zaagblad dat over wielen in de rondte loopt


metaalzaag

metaalzagen (plural)
metaalzaagje (diminutive singular)
metaalzaagjes (diminutive plural)

dun stalen zaagblaadje met zeer fijne tanden ook geschikt voor het doorzagen van metaal


plaatzaag

plaatzagen (plural)
plaatzaagje (diminutive singular)
plaatzaagjes (diminutive plural)


zetbank

zetbanken (plural)
zetbankje (diminutive singular)
zetbankjes (diminutive plural)

een werktuig waarmee men metalen plaatmateriaal in een bepaalde hoek kan buigen


slijpspil

slijpspillen (plural)
slijpspilletje (diminutive singular)
slijpspilletjes (diminutive plural)

as waarop een slijpsteen of slijpschijf is bevestigd


regnestok

Samenstelling van de Deense woorden regne en stok


søker

Zelfstandig naamwoord: naamwoord van handeling van het Noorse werkwoord søke met het achtervoegsel -er


bolti

Samenstelling van de IJslandse woorden skrúf (= schroef) en bolti (= bout)


brekkjern

Samenstelling van de stam "brekk" van het Noorse werkwoord brekke en het Noorse zelfstandige naamwoord jern


brekkjern

Samenstelling van de stam "brekk" van het Nynorske werkwoord brekke en het zelfstandige Nynorske naamwoord jern


brækjern

Samenstelling van de stam "bræk" van het Deense werkwoord brække en het Deense zelfstandige naamwoord jern

/ ˈbʁagˈjæɐ̯ˀn /


puimsteen

In de betekenis van ‘poreuze steen’ voor het eerst aangetroffen in 1518

puimstenen [2] (plural)
puimsteentje [2] (diminutive singular)
puimsteentjes [2] (diminutive plural)

Uit de vastgeworden massa werden puimstenen zo groot als heuvels over het gehele landschap van Asia, Lesbos, Abydos en het kustgebied van Macedonië geslingerd, ….


bryne

Werkwoord: afkomstig van het Oudnoorse werkwoord brýna

Zelfstandig naamwoord: afkomstig van het Oudnoorse zelfstandige naamwoord brýni


oogspiegel

oogspiegels (plural)
oogspiegeltje (diminutive singular)
oogspiegeltjes (diminutive plural)

instrument om het inwendige van het oog te onderzoeken, bestaande uit een holle spiegel met een gat in het midden met daarin een paar lensjes. Het licht valt via de spiegel in het oog en de arts kijkt door het gat


oorspiegel

oorspiegels (plural)
oorspiegeltje (diminutive singular)
oorspiegeltjes (diminutive plural)

instrument om de uitwendige gehoorgang te onderzoeken


tandspiegel

tandspiegels (plural)
tandspiegeltje (diminutive singular)
tandspiegeltjes (diminutive plural)

spiegeltje voor inspectie van het gebit en/of de mondholte


Büste

Verwant met het Franse woord buste en het Italiaanse woord busto

die Büste (nominative singular)
die Büsten (nominative plural)
der Büste (genitive singular)
der Büsten (genitive plural)
der Büste (dative singular)
den Büsten (dative plural)
die Büste (accusative singular)
die Büsten (accusative plural)


vlakbank

vlakbanken (plural)
vlakbankje (diminutive singular)
vlakbankjes (diminutive plural)

machine voor het vlak maken van hout (d.m.v. schaven)


vlakhamer

vlakhamers (plural)
vlakhamertje (diminutive singular)
vlakhamertjes (diminutive plural)


vlakschaaf

vlakschaven (plural)
vlakschaafje (diminutive singular)
vlakschaafjes (diminutive plural)

schaaf speciaal ontworpen voor het zuiver vlak afwerken


vlakschuurmachine

samenstelling van vlak ww en schuurmachine

machine waarvan een met schuurpapier beklede plaat een trillende beweging maakt


schuurmachine

шлайф машина

elektrisch gereedschap om mee te schuren

schuurmachines (plural)
schuurmachinetje (diminutive singular)
schuurmachinetjes (diminutive plural)


vlakslijpmachine

samenstelling van vlak ww en slijpmachine

vlakslijpmachines (plural)
vlakslijpmachinetje (diminutive singular)
vlakslijpmachientje (diminutive singular)
vlakslijpmachinetjes (diminutive plural)
vlakslijpmachientjes (diminutive plural)

elektrische machine om iets mee vlak te slijpen


centerpunt

centerpunten (plural)
centerpuntje (diminutive singular)
centerpuntjes (diminutive plural)

een stalen pen met een harde, scherpe punt die wordt gebruikt om een putje te slaan


puntbeitel

puntbeitels (plural)
puntbeiteltje (diminutive singular)
puntbeiteltjes (diminutive plural)

puntige, smalle beitel (waarmee men kan punten)


punthamer

punthamers (plural)
punthamertje (diminutive singular)
punthamertjes (diminutive plural)

hamer waarvan een einde een punt heeft (en waarmee men goed kan punten)


puntslag

puntslagen (plural)
puntslagje (diminutive singular)
puntslagjes (diminutive plural)

stalen pen met een harde, scherpe punt waarmee men een deukje in metaal kan maken door er met een hamer op te slaan


puntvijl

puntvijlen (plural)
puntvijltje (diminutive singular)
puntvijltjes (diminutive plural)

vijl om zaagbladen aan te punten (te scherpen)


pompboor

pompboren (plural)
pompboortje (diminutive singular)
pompboortjes (diminutive plural)

een dikke, gedrongen lepelboor voor het uithollen van een stuk hout

als men in het door de pompboor geboorde gat een zuiger aanbracht, kon men de aldus ontstane pomp gebruiken voor het oppompen van water of lijnolie


pompstok

Wischstock

een stuk gereedschap dat dient om de binnenzijde van de loop van een vuurwapen schoon te maken

pompstokken (plural)
pompstokje (diminutive singular)
pompstokjes (diminutive plural)


strijdbijl

strijdbijlen (plural)
strijdbijltje (diminutive singular)
strijdbijltjes (diminutive plural)


laryngoscoop

afgeleid van het Griekse λάρυγξ (larynx) met het achtervoegsel -scoop

Laryngoskop

metalen instrument met een handvat en spatel om de larynx ...

metalen instrument met een handvat en spatel om de larynx van buitenaf te kunnen bekijken

Alhoewel de laryngoscoop niet in contact komt met steriele weefsels, steriele organen of lichaamsholten, waarbij steriliteit van het instrument een vereiste is, wordt toch de voorkeur gegeven aan sterilisatie.


verfbrander

verfbranders (plural)
verfbrandertje (diminutive singular)
verfbrandertjes (diminutive plural)

apparaat om oude verflagen (meestal met behulp van een vlam) te verwijderen (met behulp van een verfkrabber)


verfkrabber

verfkrabbers (plural)
verfkrabbertje (diminutive singular)
verfkrabbertjes (diminutive plural)

een metalen driehoek met een handvat, die dient om verf af te krabben


verfschraper

samenstelling van verf zn en schraper zn

verfschrapers (plural)
verfschrapertje (diminutive singular)
verfschrapertjes (diminutive plural)

schraper (krabber) om oude verflagen mee af te schrappen


paslood

pasloden (plural)
pasloodje (diminutive singular)
pasloodjes (diminutive plural)

een stuk gereedschap om te controleren of een vlak of lijn verticaal staat


burin

v: afgeleid van buur met het achtervoegsel -in

burins (plural)
(burintje) * (diminutive singular)
(burintjes) * (diminutive plural)

De Woordenlijst Nederlandse Taal geeft 'burinnetje(s)' ook als verkleinwoord voor m "graveerstift", maar gelet op de uitspraak zou dit "burintje(s)" moeten zijn; van dit verkleinwoord zijn in welke vorm dan ook in het normale taalgebruik nog geen voorbeelden gevonden.


burin

: burijn, graveerbeitel, graveerijzer, graveersteker


burin

: graveerbeitel, graveerijzer, graveersteker


Grabstichel

/ˈɡʁaːpˌʃtɪçel/

der Grabstichel (nominative singular)
die Grabstichel (nominative plural)
des Grabstichels (genitive singular)
der Grabstichel (genitive plural)
dem Grabstichel (dative singular)
den Grabsticheln (dative plural)
den Grabstichel (accusative singular)
die Grabstichel (accusative plural)


Hohlmeißel

der Hohlmeißel (nominative singular)
die Hohlmeißel (nominative plural)
des Hohlmeißels (genitive singular)
der Hohlmeißel (genitive plural)
dem Hohlmeißel (dative singular)
den Hohlmeißeln (dative plural)
den Hohlmeißel (accusative singular)
die Hohlmeißel (accusative plural)


Meißel

der Meißel (nominative singular)
die Meißel (nominative plural)
des Meißels (genitive singular)
der Meißel (genitive plural)
dem Meißel (dative singular)
den Meißeln (dative plural)
den Meißel (accusative singular)
die Meißel (accusative plural)


Flachmeißel

der Flachmeißel (nominative singular)
die Flachmeißel (nominative plural)
des Flachmeißels (genitive singular)
der Flachmeißel (genitive plural)
dem Flachmeißel (dative singular)
den Flachmeißeln (dative plural)
den Flachmeißel (accusative singular)
die Flachmeißel (accusative plural)

: koudbeitel, een platte beitel voor de staal- of steenbewerking


Beitel

der Beitel (nominative singular)
die Beitel (nominative plural)
des Beitels (genitive singular)
der Beitel (genitive plural)
dem Beitel (dative singular)
den Beiteln (dative plural)
den Beitel (accusative singular)
die Beitel (accusative plural)

: houtbeitel (een eenzijdig geslepen beitel.)


holbeitel

Hohlmeißel

holbeitels (plural)
holbeiteltje (diminutive singular)
holbeiteltjes (diminutive plural)

een langs de lengteas gekromde houtbeitel, die aan de buitenzijde is geslepen

Een klein model holbeitel gebruikt men bij het maken van hout- en linosneden.


arbeidsorgan

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden arbeid en organ met het invoegsel -s-

/ ˈɑɾbæjdsɔɾgɑːn /

een element van een gereedschap of mechanisme (bijv. een ijzeren pen van een eg)


arbeidsorgan

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden arbeid en organ met het invoegsel -s-

/ ˈɑɾbæjdsɔɾgɑːn /


sikkel

sikkels (singular)
sikkeltje (diminutive first-person)
sikkeltjes (diminutive singular)

handzeis of snijmes met halvemaanvormig lemmet en korte steel


klinkhamer

klinkhamers (plural)
klinkhamertje (diminutive singular)
klinkhamertjes (diminutive plural)

hamer die wordt gebruikt om mee te klinken


treef

(treef)* (singular)
(treven)* (plural)
treefje (diminutive singular)
treefjes (diminutive plural)

Het verkleinwoord is de meest gangbare vorm.

uit stevig materiaal gemaakt rooster op pootjes dat wordt gebruikt als onderzetter

Zet de puddingvorm liever op een treefje in een pan en vul deze tot tweederde van de vorm met kokend water.

Weblink bron
Janneke Vreugdenhil
 “Plumpudding” (22 december 2007) op nrc.nl

Bij het goede leven op het platteland hoort een andere stijl, de Engelse 'cottage-style', traditioneel, gezellig en nostalgisch. Bij die stijl passen natuurlijk antieke meubels, Schotse plaids en Liberty-gordijnen, maar ook gekrulde, gietijzeren kandelabers, emaille mokken en kannen, keukenpompen, vogelkooitjes, klompenrekken, takkenbezems, verroeste zeven en treven, rieten mattenkloppers, manden, manden en nog eens manden, en, als de twee absolute toppers: het ouderwetse, houten, drietredige keukentrapje, blauw-grijs, donkerrood of grachtengroen geverfd (…) en het droogrek uit moeders of grootmoeders tijd.

Weblink bron
Lien Heyting
 “De verrukkingen van country-living op de Home & Garden Fair in Velsen; Composities van verdroogde citroenen” (17 mei 1994) op nrc.nl

Deze Keetel wierd met Kranen, (zo als men hier de Maste meede in de Scheepen zet) en met domme krachten op een Treef gezet, en als 'er in de Winter aan het einde onder gestookt wierd zo kookte daar het waater, en aan de andre zeyde was het bevroozen eer het vuur aan was.

“Aardige vermaakelyke tyd-kortende vertellingen.” (midden 18e eeuw), Jacobus Wilhelmus Pruys, Amsterdam, p. 143


meetapparatuur

apparatuur waarmee men (fysische) grootheden kan meten. Het meetproces levert uiteindelijk een numerieke waarde op die is uitgedrukt in een bepaalde eenheid.


trekall

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden tre (= boom) en kall (= mannetje)


alpestokk

Afleiding van het Noorse zelfstandige naamwoord stokk met het voorvoegsel alpe-


alpestokk

Afleiding van het Nynorske zelfstandige naamwoord stokk met het voorvoegsel alpe-


fjellstav

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden fjell en stav


fjellstav

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden fjell en stav


garn

Ontleend aan het Oudnoorse zelfstandige naamwoord garn

ha sine garn ute etter en

iemand aan zijn angel te krijgen (iemand in zijn macht krijgen)

sitte i garnet

in iemands netten verstrikt raken (in een onaangename situatie zijn


garn

gå i garnet

in iemands netten verstrikt raken (in een onaangename situatie komen


mezzir

Afleiding van het Oudhoogduitse zelfstandige naamwoord mezzisahs, dat uit het Germaans komt


hamarr

Afkomstig van de Germaanse woorden *hamara-, *hamaraz


burissa

Afkomstig van het Germaanse zelfstandige naamwoord *burusí

Duits:
**[1]: Hacke
**[2]: Grabscheit, Spaten
**[3]: Grabstichel
**[4]: scharfes Messer


gartísarn

Samenstelling van de Oudhoogduitse zelfstandige naamwoorden gart en ísarn (letterijk: gartísarn = 'tuinijzer')

Duits:
**[1]: Gartengerät (aus Eisen)
**[2]: Haue
**[3]: Sichelmesser
**[4]: Hippe

een mes met een gebogen blad gebruikt in de tuinbouw en wijnbouw


gartísan

Samenstelling van de Oudhoogduitse zelfstandige naamwoorden gart en ísan (letterijk: gartísan = 'tuinijzer')


gertári

Afleiding van het Oudhoogduitse zelfstandige naamwoord gart met het achtervoegsel -ári

Duits:
**[1]: Sichelmesser
**[2]: Hacke, Haue
**[3]: Hippe


gartliod

Samenstelling van de Oudhoogduitse zelfstandige naamwoorden gart en liod (letterijk: gartliod = 'tuinlied')

Duits:
**[1]: Chortanz
**[2]: Reigenlied
**[3]: Tanz des Bacchuschors


slipemaskin

Samenstelling van het Noorse werkwoord slipe en het Noorse zelfstandige naamwoord maskin

/ ˈʃliːpəmɑˈʃiːn /


slipemaskin

Samenstelling van het Nynorske werkwoord slipe en het Nynorske zelfstandige naamwoord maskin

/ ˈʃliːpəmɑˈʃiːn /


Schleifmaschine

Samenstelling van de stam 'schleif' van het Duitse werkwoord schleifen en het Duitse zelfstandige naamwoord Maschine

die Schleifmaschine (nominative singular)
die Schleifmaschinen (nominative plural)
der Schleifmaschine (genitive singular)
der Schleifmaschinen (genitive plural)
der Schleifmaschine (dative singular)
die Schleifmaschinen (dative plural)
die Schleifmaschine (accusative singular)
die Schleifmaschinen (accusative plural)


skøyte

Zelfstandig naamwoord 1: afkomstig van het Nederlandse zelfstandige naamwoord schuit

Zelfstandig naamwoord 2: afkomstig van het Engelse zelfstandige naamwoord skate, dat van het Nederlandse zelfstandige naamwoord schaats komt


skøyte

Werkwoord 1: afkomstig van het Oudnoorse werkwoord skeyta


slagroomspuit

slagroomspuiten (plural)
slagroomspuitje (diminutive singular)
slagroomspuitjes (diminutive plural)

keukengereedschap om slagroom op taarten etc. te spuiten


boommes

boommessen (plural)
boommesje (diminutive singular)
boommesjes (diminutive plural)

een recht of gebogen mes dat aan beide einden in een arend eindigt waarop haaks een handvat bevestigd is

Die bast haal je er makkelijker af met een boommes.


betonmolen

betonmolens (plural)
betonmolentje (diminutive singular)
betonmolentjes (diminutive plural)

werktuig waar in een draaiende trommel de bestanddelen voor het beton worden gemengd tot specie (mortel)


betonschaar

betonscharen (plural)
betonschaartje (diminutive singular)
betonschaartjes (diminutive plural)

schaar waarmee betonijzer nodig voor de wapening van het beton kan worden geknipt

de betonschaar is ook heel populair onder fietsendieven

hydraulisch of pneumatisch aangedreven werktuig dat is bedoeld om steen en beton te knippen


handmixer

handmixers (plural)
handmixertje (diminutive singular)
handmixertjes (diminutive plural)

mixer die men bij het mixen in de hand houdt


kruisschroevendraaier

samenstelling van kruis en schroevendraaier

kruisschroevendraaiers (plural)
kruisschroevendraaiertje (diminutive singular)
kruisschroevendraaiertjes (diminutive plural)

een schroevendraaier om kruisschroeven vast of los te draaien


aalspeer

aalsperen (plural)
aalspeertje (diminutive singular)
aalspeertjes (diminutive plural)

is een viswerktuig waarmee men paling kan vangen.

of elger, aal-/palingsteker, aal-/palingijzer, aal-/palingvork


Bleistift

der Bleistift (nominative singular)
die Bleistifte (nominative plural)
des Bleistift(e)s (genitive singular)
der Bleistifte (genitive plural)
dem Bleistift (dative singular)
den Bleistiften (dative plural)
den Bleistift (accusative singular)
die Bleistifte (accusative plural)


strijkbout

samenstelling van strijk ww en bout zn , oorspronkelijk gebruikt voor het stuk gloeiende ijzer dat als warmtebron in een strijkijzer werd gestopt, maar als pars pro toto gangbaar geworden

strijkbouten (plural)
strijkboutje (diminutive singular)
strijkboutjes (diminutive plural)

zwaar voorwerp met een glad vlak dat gebruikt wordt om gewassen textiel na het drogen door middel van warmte en eventueel stoom glad te strijken

Aan strijken deed mijn oma overigens ook niet. De strijkbout haal je pas tevoorschijn, zei ze, als je het tafelkleed op tafel legt of die kreukgrage jurk uit de kast trekt.

Weblink bron
Dana Linssen
 “Schoonmaken = opruimen + luchten” (31 maart 2012) op nrc.nl


rondzaag

rondzagen (plural)
rondzaagje (diminutive singular)
rondzaagjes (diminutive plural)


nagelijzer

nagelijzers (plural)
nagelijzertje (diminutive singular)
nagelijzertjes (diminutive plural)


nagelpistool

nagelpistolen (plural)
nagelpistooltje (diminutive singular)
nagelpistooltjes (diminutive plural)

apparaat dat met kracht spijkers kan uitschieten


boksvoet

samenstelling van bok en voet met het invoegsel -s-

boksvoeten (plural)
boksvoetje (diminutive singular)
boksvoetjes (diminutive plural)


Schwetzkaschde

Samenstelling van de stam van het Pennsylvania-Duitse werkwoord schwetze en het Pennsyövania-Duitse zelfstandige naamwoord Kaschde


spanner

Naamwoord van handeling van spannen met het achtervoegsel -er

spanners (plural)
spannertje (diminutive singular)
spannertjes (diminutive plural)

voorwerp om iets mee onder spanning te zetten


haarspit

haarspitten (plural)
haarspeten (plural)
haarspitje (diminutive singular)
haarspitjes (diminutive plural)

klein draagbaar aambeeld waarop men zeisen of zichten scherp kan maken


slijper

Naamwoord van handeling van slijpen met het achtervoegsel -er

slijpers (plural)
slijpertje (diminutive singular)
slijpertjes (diminutive plural)

toestel waarmee men iets kan slijpen bijv. een haakse slijper


klopper

Naamwoord van handeling van kloppen met het achtervoegsel -er

kloppers (plural)
kloppertje (diminutive singular)
kloppertjes (diminutive plural)


krabber

Naamwoord van handeling van krabben met het achtervoegsel -er

Kratzer

(gereedschap) voorwerp om mee te krabben, onmisbaar voor schilders die oude verflagen willen verwijderen of mensen die jeuk op hun rug hebben.

krabbers (plural)
krabbertje (diminutive singular)
krabbertjes (diminutive plural)


bladruimer

bladruimers (plural)
bladruimertje (diminutive singular)
bladruimertjes (diminutive plural)

werktuig waarmee men bladeren (in de herfst) kan opruimen (meestal door blazen)


bijbelhaak

bijbelhaken (plural)
bijbelhaakje (diminutive singular)
bijbelhaakjes (diminutive plural)


blokhaak

blokhaken (plural)
blokhaakje (diminutive singular)
blokhaakjes (diminutive plural)

gereedschap voor het controleren en aftekenen van rechte hoeken, bestaand uit een lang dunner blad ("veer") dat precies haaks is verbonden met een dikker rechthoekig deel ("blok")

Op hun rug droegen ze elk een rugzak met gereedschap:gereedschap: hamers, spijkers, zagen, bijlen, messen, schaven, een blokhaak, een waterpas, een paslood, en over hun schouders zo veel trossen touw als ze konden dragen.

Karl Ove Knausgård (vert. Marianne Molenaar)
 “Engelen vallen langzaam” (2014), De Geus, Breda, ISBN 9789044533477 op nrc.nl


wisser

Naamwoord van handeling van wissen met het achtervoegsel -er

wissers (plural)
wissertje (diminutive singular)
wissertjes (diminutive plural)


bakeplate

Samenstelling van de Noorse woorden bake en plate


bakeplate

Samenstelling van de Nynorske woorden bake en plate


Budderfass

Samenstelling van Butter zn "boter" en Fass zn "ton, vat"


Butterfass

das Butterfass (nominative singular)
die Butterfässer (nominative plural)
des Butterfasses (genitive singular)
der Butterfässer (genitive plural)
dem Butterfass (dative singular)
den Butterfässern (dative plural)
das Butterfass (accusative singular)
die Butterfässer (accusative plural)


Budderbock

Samenstelling van Budder zn "boter" en Bock zn "onderstel"

Duits: Butterbock, m, Buttergestell, o
Engels: frame on which a churn rests


Butterbock

Samenstelling van Butter zn "boter" en Bock zn "onderstel"


Butterhaffe

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Butter en Haffe

Duits: Butterhafen, m, Buttertopf, m
Engels: butter crock


Budderhaffe

Samenstelling van Budder zn "boter" en Haffe zn "kom, pot"


Budderleffel

Samenstelling van Budder zn "boter" en Leffel zn "lepel"

Duits: Butterlöffel, m
Engels: wooden spoon for working butter

boterlepel (houten lepel om boter uit de boterton te scheppen)


Butterleffel

Samenstelling van Butter zn "boter" en Leffel zn "lepel"


Buddermesser

Duits: Buttermesser, o
Engels: butter knife, spreader


Buttermesser

Samenstelling van Butter zn "boter" en Messer zn "mes"

/ ˈbʊtɐˌmɛsɐ /

das Buttermesser (nominative singular)
die Buttermesser (nominative plural)
des Buttermesser (genitive singular)
der Buttermesser (genitive plural)
dem Buttermesser (dative singular)
den Buttermesser (dative plural)
das Buttermesser (accusative singular)
die Buttermesser (accusative plural)

Ein Buttermesser aus Holz gehört in jede skandinavische Küche.

Een botermes gemaakt van hout behoort tot elke Scandinavische keuken.


Buddermoddel

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Budder en Moddel

Duits: Butterform, v, Buttermodel, m
Engels: emblematic device for butter


Buttermoddel

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Butter en Moddel


Budderpress

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Budder en Press

Engels: [VS]: butter mold, [VK]: butter mould; butter print


Butterpress

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Butter en Press


Budderschissel

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Budder en Schissel

Engels: wooden dish in which butter is worked


Butterschissel

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Butter en Schissel


Budderzuwwer

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Budder en Zuwwer

Duits: Butterfass, o, Butterzuber, m
Engels: butter tub


Butterzuwwer

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Butter en Zuwwer


Millichhaffe

Afkomstig van verouderd Duits: Milchhafen zn

Samenstelling van Millich zn "melk" en Haffe zn "pot"

Duits: Milchkrug, m, Milchtopf, m
Engels: milk crock


Millichkann

Samenstelling van Millich zn "melk" en Kann zn "kan"

Duits: Milchkanne, v
Engels: milk can, milk churn


Millichseih

Samenstelling van Millich zn "melk" en Seih zn "zeef"

Duits: Milchsieb, o, Milchseiher, m
Engels: milk strainer


Guckkaschde

Samenstelling van de stam van het Pennsylvania-Duitse werkwoord gucke und het Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoord Kaschde

Duits: Fernseher, m, Fernsehgerät, o
Engels: television


Telefon

Duits: Telefon, o
Engels: phone, telephone


Fuussball

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Fuuss en Ball

Engels:
**[VK]: Fußball
**[VS]: soccer ball


Haffe

Afkomstig van het Duitse woord Hafen zn (Nederlands: pot, vat)

Duits: Fass zn , o, Gefäss zn , o, (verouderd) Hafen zn , m, Kessel zn , m, Topf zn , m

Engels: pot zn , crock zn , chamber zn ,


Grauthowwel

Samenstelling van Graut zn "kool" en Howwel zn "schaaf"

Duits: Krauthobel, m
Engels: cabbage cutter


Essleffel

Samenstelling van de stam van het Pennsylvania-Duitse werkwoord esse en het Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoord Leffel

Duits: Esslöffel, m
Engels: tablespoon, soup spoon


Holzschtang

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse zelfstandige naamwoorden Holz en Schtang

Dann muss mer die Graut un Salz zammeriehre. Mir duhne sell mit re grossen Holzschtange.

Dan moet je kool en zout door elkaar roeren. We doen dit met een grote houten stok.


Scher

Duits: Schere, v
Engels: scissors, shear


straw

Afkomstig van het Oudengelse zelfstandige naamwoord streaw

That's the last straw!
The straw that breaks the camel's back.

Dat doet de deur dicht!
Dat gaat de palen te buiten!
Dat is de druppel die de emmer doet overlopen.
Dat is de limiet!


straw-cutter

Samenstelling van de Engelse zelfstandige naamwoorden straw, een liggend streepje en cutter


spa

spa's (singular)
spaatje (diminutive)
spaatjes (diminutive singular)

Met een spa kan men de grond omspitten, een schop wordt meer gebruikt om kuilen te graven.


talsími

Samenstellung van de IJslandse zelfstandige naamwoorden tal en sími


eldavél

Samenstelling van de IJslandse zelfstandige naamwoorden elda (= onbepaalde vorm genitief meervoud van eldur) en vél


rör

Ontleend aan het Deense zelfstandige naamwoord rør, dat van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord reyrr komt


ritvél

Samenstelling van de IJslandse zelfstandige naamwoorden rit en vél


mælir

meetapparaat, meetapparatuur, meettoestel, meter, teller


aanaardploeg

samenstelling van aanaard ww en ploeg zn

aanaardploegen (plural)
aanaardploegje (diminutive singular)
aanaardploegjes (diminutive plural)


badrumsfläkt

Samenstelling van de Zweedse zelfstandige naamwoorden badrum en fläkt met het invoegsel -s-

Plötsligt insåg han att det var badrumsfläkten han hörde.

Opeens realiseerde hij zich dat het was de badkamerventilator die hij hoorde.


стъпало

bg-стъпало.ogg

de vlakke onderzijde van een schaaf, strijkijzer etc.: zool


подметка

bg-подметка.ogg


трион

een gereedschap met een scherp getand metalen blad om voorwerpen in stukken te verdelen: zaag


либела

een werktuig dat gebruikt wordt om zeker te stellen dat iets loodrecht op de richting van de zwaartekracht komt te staan: waterpas

Либелата е тръба напълнена с течност и балон.

Een waterpas is een met vloeistof gevuld buisje met een luchtbel.


нивелир

bg-нивелир.ogg

Нивелирът е тръба напълнена с течност и балон.


терезия

bg-терезия.ogg

Терезията е тръба напълнена с течност и балон.


вилица

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord вила.

voorwerp bestaande uit een greep en (meestal 3 of 4) tanden, waarmee vast voedsel wordt gegeten: vork

Той изяде картофките с вилица


вила

Ontleend aan het Oerslavisch (zelfstandig naamwoord): vila. Verwant in: Bulgaars - самовила (samovila) en вила (vila, “fee”), Sloveens - vila ("fees leven in het bos of in het water"), Oudrussisch - вила (vila) en in: Slowaaks - vila (“fee”). Volgens Vasmer, geen verwantenis zijn de Oudnoordse veiðr (“jacht”) en de Avestische ... (vayeiti, “hij bezigheden, beangste”)


bokkenpoot

samenstelling van bok zn en poot zn met het invoegsel -en-
**[4]-[8]: vanwege de gelijkenis in vorm
**[9], [10]: "bok" in de betekenis van "hijskraan of steun voor zware voorwerpen", omdat de staanders op de poten van een bok lijken
**[11]: vermoedelijk naar de indruk die het beslag op de hak van een soldatenlaars in de grond achterliet

bokkenpoten (plural)
bokkenpootje (diminutive singular)
bokkenpootjes (diminutive plural)
bokkepoot

kwast waarvan de borstel met een knik aan de steel zit, om plekken te schilderen of smeren die met een rechte steel moeilijk te bereiken zijn

In vroeger tijden had iedere sluis een eigen onderhoudsmonteur die op geregelde tijden met een emmertje smeermiddel en een bokkenpoot de kettingen smeerde.

“Renovatie van de sluizen in Eefde en Delden” op kwtransmissies.nl

handvat met een plat afgerond uiteinde, waarmee de nagelriem kan worden teruggeduwd

Een onmisbare accessoire in de manicure behandeling is de bokkenpoot. Zijn je nagelriemen soepel en zacht geworden door de nagelriemcrème? Dan is het tijd om met een bokkenpoot de nagelriem voorzichtig terug te duwen.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Iris van Breugel
 “Nagelverzorging - Tips” (15 december 2019) op plein.nl


badkamerventilator

samenstelling van badkamer en ventilator

Badezimmerventilator

toestel dat de vaak vochtige lucht in een vertrek waar men zich kan wassen afvoert, zodat die door drogere lucht wordt vervangen

badkamerventilatoren, (plural)
badkamerventilators (plural)
badkamerventilatortje (diminutive singular)
badkamerventilatortjes (diminutive plural)


eggedeler

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden egg en deler met het invoegsel -e- en met het achtervoegsel -er


eggdeler

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden egg en deler met het achtervoegsel -er


eggedelar

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden egg en delar met het invoegsel -e- en met het achtervoegsel -er


eggeglass

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden egg en glass met het invoegsel -e-


eggeglas

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden egg en glass met het invoegsel -e-


eggebåtdeler

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden eggebåt en deler met het invoegsel -e- en met het achtervoegsel -er

een soort eiersnijder om eieren heel snel in mooi gelijke plakjes (kvarten) te snijden


hogedrukreiniger

apparaat waarvan het reinigen berust op het spuiten van water onder hoge druk


reiniger

Naamwoord van handeling van reinigen met het achtervoegsel -er


hogedrukspuit

hogedrukspuiten (plural)
hogedrukspuitje (diminutive singular)
hogedrukspuitjes (diminutive plural)

spuit waar onder hoge druk een vloeistof of gas uitkomt


heteluchtkanon

heteluchtkanonnen (plural)
heteluchtkanonnetje (diminutive singular)
heteluchtkanonnetjes (diminutive plural)

apparaat dat grote hoeveelheden warme lucht in een ruimte kan blazen


schulpboor

schulpboren (plural)
schulpboortje (diminutive singular)
schulpboortjes (diminutive plural)

boor om reeds geboorde gaten op te boren (te verwijden)


smeedblok

Samenstelling van de stam 'smeed' van het Nederlandse werkwoord smeden en het Nederlandse zelfstandige naamwoord blok

Amboss

een blok van metaal waarop een smid kan smeden

smeedblokken (plural)
smeedblokje (diminutive singular)
smeedblokjes (diminutive plural)

Met dit handige smeedblok ben je in een klap je eigen metaalsmeder.


suppegryte

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden suppe en gryte


vulkachel

Dauerbrenner

een kolenkachel die gedurende langere tijd kan branden zonder bij te vullen

vulkachels (plural)
vulkacheltje (diminutive singular)
vulkacheltjes (diminutive plural)

Op de tweede verdieping waren de klassen. Voor in elk klaslokaal stond een grote lessenaar, voor de leerlingen waren er houten banken en in de hoek stond een grote vulkachel op een vierkante metalen plaat.


symaskine

Samenstelling van het Deense werkwoord sy en het Deense zelfstandige naamwoord maskine

En god symaskine kan fås for mellem 2000 og 3000 kr. og opefter.

Een goede naaimachine kan je krijgen voor tussen 2.000 en 3.000 kr. en meer.


symaskin

Samenstelling van het Noorse werkwoord sy en het Noorse zelfstandige naamwoord maskin

Med tre små ser jeg behovet for en symaskin til reparasjoner og annet småtteri.

Met drie kleine kinderen zie ik de noodzaak van een naaimachine voor reparaties en andere kleinigheden.


symaskin

Samenstelling van het Nynorske werkwoord sy en het Nynorske zelfstandige naamwoord maskin


symaskin

Samenstelling van het Zweedse werkwoord sy en het Zweedse zelfstandige naamwoord maskin


vedovn

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden ved en ovn

/ ˈʋeː.ɔʋn /


vedomn

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden ved en omn


golok

Zondagmiddag omstreeks 15.30 uur was de tuinman van mevr. P. te Kebajoran de verwelkte bladeren van de pisangboom, in de tuin met een golok aan het bijsnijden.


platte vijl

vaste verbinding van plat (bijvoeglijk naamwoord) en vijl (zelfstandig naamwoord)

platte vijlen (plural)
plat vijltje (diminutive singular)
platte vijltjes (diminutive plural)

gereedschap bestaande uit een handvat met een vlakke metalen staaf vol groeven, gebruikt om met een beweging dwars op die groeven overtollig materiaal van een werkstuk af te schrapen

De platte vijl en z'n dikkere maatje de blokvijl hebben uiteraard twee kanten.


hakmes

hakmessen (plural)
hakmesje (diminutive singular)
hakmesjes (diminutive plural)

zeer breed mes waarmee men ook beenderen kan hakken


nagelknipper

nagelknippers (plural)
nagelknippertje (diminutive singular)
nagelknippertjes (diminutive plural)


nagelvijl

nagelvijlen (plural)
nagelvijltje (diminutive singular)
nagelvijltjes (diminutive plural)

fijne vijl waarmee de randen van de nagels worden bewerkt


moersleutel

moersleutels (plural)
moersleuteltje (diminutive singular)
moersleuteltjes (diminutive plural)

gereedschap gebruikt voor het los- en vastdraaien van moeren en bouten

Met een moersleutel kun je bouten en moeren zonder beschadiging stevig vastdraaien.


børste

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Bürste


staalborstel

harde borstel met 'haren' van staaldraad


voelmaat

voelmaten (plural)
voelmaatje (diminutive singular)
voelmaatjes (diminutive plural)

een metalen strookje met een geijkte dikte, waarmee een kleine afstand kan worden getest


bahco

van de Zweedse merknaam Bahco een verkorting van B.A. Hjorth & Co, waaronder dit gereedschap voor het eerst op de markt kwam, in de betekenis van ‘Engelse sleutel’ voor het eerst aangetroffen in 1994

dankzij een schroefdraad verstelbare steeksleutel

Eigenlijk moet je nooit een bahco gebruiken, iedere moer krijg je ermee kapot en geen enkele moer krijg je ermee los.

Zoals de domme man betaamt begon ik om halfnegen 's avonds dan maar eindelijk eens onze oude wc te repareren. Om half tien had ik steeksleutel negentien nodig. Even kijken: vijftien, zestien, dan maar een bahco, te klein, past ook niet. (…) Om half één draai ik toch maar met een waterpomptang een vijftig jaar oude moer helemaal rond en bekijk ik woedend m'n geschaafde knokkels.

Weblink bron
Hans Vos
 “Oude stortbak” (6 augustus 1999) op nrc.nl


opsteker

Naamwoord van handeling van opsteken met het achtervoegsel -er

chance

een omstandigheid die gunstig voor iets of iemand werkt; iets wat blijmoedig maakt

opstekers (plural)
opstekertje (diminutive singular)
opstekertjes (diminutive plural)


drijver

Naamwoord van handeling van drijven met het achtervoegsel -er

floater

een voorwerp dat als functie heeft iets drijvende te houden

drijvers (plural)
drijvertje (diminutive singular)
drijvertjes (diminutive plural)


dreg

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘haak, baggerbeugel’ voor het eerst aangetroffen in 1384-1407

driearmig werpanker of een lange stok met een haak om iemand of iets uit het water te halen


houweel

erfwoord via Middelnederlands van Oudnederlands , in de betekenis van ‘werktuig, bik’ als toenaam aangetroffen vanaf 1160 (waardoor de eerder veronderstelde ontlening aan het Oudfrans minder aannemelijk is)

houwelen (plural)
houweeltje (diminutive singular)
houweeltjes (diminutive plural)

metalen werktuig voor hakken in steen of aarde met een beitelvormig uiteinde en een puntvormig uiteinde

- Eerder had ik me al afgevraagd wat het embleem betekent dat in de gevel van het huis gebeiteld is, hamer en houweel met gekruiste stelen, anno 1908. Ik zoek rond, op de elektriciteitskast tussen de struiken staat: TEUTONIA.

- Op het Rode Plein ben ik niet geweest. Lenin heb ik niet gezien. Ik werk alleen maar! Met schop, houweel en kruiwagen. Ik druip de hele dag, als een watermeloen.


verfborstel

samenstelling van verf ww en borstel zn of samenstelling van verf zn en borstel

verfborstels (plural)
verfborsteltje (diminutive singular)
verfborsteltjes (diminutive plural)

bundel van stugge haren aan een handgreep als schildersgereedschap vooral voor grotere vlakken


kniptang

kniptangen (plural)
kniptangetje (diminutive singular)
kniptangetjes (diminutive plural)

twee stelen die kruislings door een as zijn verbonden met aan de ene kant dicht bij die as scherpe stalen randen tegenover elkaar en aan de andere kant langere uiteinden die met de hand naar elkaar geduwd worden zodat met de scherpe randen metaaldraad kan worden doorgesneden


kling

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘lemmet’ voor het eerst aangetroffen in 1574

Over de kling jagen

Mensen doden, of: mensen zo tot iets dwingen dat ze oververmoeid raken

blade

(gereedschap) het scherpe deel van een mes, sabel, zwaard of bajonet

klingen (plural)
klingetje (diminutive singular)
klingetjes (diminutive plural)

Verwijlen, vier jaar geleden in de olympische kwartfinale, weet al hoe hij zijn degen voor ‘Londen’ samenstelt. Met een kling van het Franse Blaise Frères, dat degens maakt van hoogwaardig staal met een geheime samenstelling. Dan volgt een titanium kom, ter bescherming van de hand, van Duitse makelij. Daarin een Italiaans viltje, dat een zacht laagje legt voor de vingers. Eronder een ‘pistoolgreep’, ook uit Duitsland. Op de top van het wapen een titanium punt, die de scores elektronisch registreert. De totale waarde: zo’n 150 euro.


steekhevel

buis die aan beide einden open is, het ene einde wat nauwer om in een vloeistof te steken; als daarna het andere eind dan met een vinger wordt dichtgehouden kan de buis met vloeistof gevuld eruit worden gehaald

Aangezien geen homogeniteit kon worden ontdekt zijn alle aangewezen vaten vervolgens met behulp van een steekhevel bemonsterd.


アイロン

アイロンを掛ける


sproeier

Naamwoord van handeling van sproeien met het achtervoegsel -er

sproeiers (plural)
sproeiertje (diminutive singular)
sproeiertjes (diminutive plural)


pikhaak

boat hook

een haak op een stok waarmee men iets naar zich toe kan trekken, vooral gebruikt in de scheepvaart

In de opgewonden drukte van het moment krijgen mijn emoties geen kans. Een halfuur later komt nummer twee een van de lichtvlekken ingedobberd. Deze ligt op zijn rug. Boegschroeven, zelfde manoeuvre, pikhaken. De jongeman, hooguit dertig, is niet verdronken, maar aan onderkoeling bezweken. Zijn gezicht is niet blauw, maar wit als een door de zon gebleekt bot. De twee stuurmannen, die een brevet EHBO hebben, beginnen als gekken aan de reanimatie. Stompen op de borst, kunstmatige ademhaling. We weten al snel waaruit zijn dodenmaal bestond: sla, vlees, frieten. Een kwartier, twintig minuten, een halfuur. Dan begint hij te verkleuren. Dood. We leggen hem bij zijn makker. Ik krijg braakneigingen, maar omdat ik al zo lang niets meer gegeten heb, blijft het bij kokhalzen.


ploegschaar

Middelnederlands ploechscare, op te vatten als samenstelling van ploeg zn en schaar zn . Evenals Nederduits Ploogschoor, Duits Pflugschar en Engels ploughshare.

ploegscharen (plural)
ploegschaartje (diminutive singular)
ploegschaartjes (diminutive plural)

het afneembare en slijpbare onderdeel van een ploeg, betsaande uit een metalen blad met een naar voren gerichte punt, dat de grond van onder open snijdt

De mollen hadden hetzelfde materiaal naar boven gewoeld als de ploegscharen. In dezelfde verhoudingen tussen organisch materiaal (schelpen, botjes), bouwresten en keramiek. Conclusie: molshopen geven een representatief beeld van de archeologische resten in de bodem. Mollen woelen even goed historisch materiaal naar boven als klassieke opgravingen.

Iets van de totale ontreddering van die eerste wereldoorlog ligt daar met een ongekende directheid in opgeslagen, juist door de onbeholpen schriftuur van die jongens van toen, die meer vertrouwd waren met de ploegschaar dan met de pen.


道具

道具箱に金槌しか入っていない者にとっては、あらゆる問題が釘のように見える。

Voor iemand die alleen een hamer in z'n gereedschapskist heeft ziet elk probleem eruit als een spijker.


gongevad

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden gonge en vad

/ ˈgoŋə.ʋɑːd /

een zeer sterke vislijn met een aantal sterke vishaken voor het vangen van heilbot


gangvad

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden gang en vad

/ ˈgɑŋ.ʋɑːd /


gangvad

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden gang en vad

/ ˈgɑŋ.ʋɑːd /


ナイフ

母はナイフでチーズを切った。


スプーン

\sɯ.pɯːn\, [sɨᵝpɯ̟̃ᵝːɴ]

トムはスプーンでスープをかき混ぜた。


roffel

Klinkt alsof je inderdaad een roffel (scrub plane) nodig hebt om sneller te werken.


sapcentrifuge

samenstelling van sap zn en centrifuge zn

spin juicer

(huishouden) (gereedschap) machine dat sap uit groente en fruit haalt

Elke dag van het dieet begint met ‘het beste groene sapje’. Als je geen sapcentrifuge hebt, voldoen een blender en vergiet, klinkt het in (H)eerlijk. Welgeteld een uur tijd kost het me om uit de mix van boerenkool, appel, gember, munt en citroen een soort sap te destilleren. Met het laatste restje geduld druk ik de groene massa handmatig door een zeef. Het is heerlijk! Een even goede opkikker als koffie, maar zonder de schadelijke stoffen, volgens Paltrow.

Het zijn zware tijden voor Juicero, de maker van een slimme sapcentrifuge die symbool is komen te staan voor soms nutteloze hypes uit Silicon Valley. Het bedrijf kreeg zonder problemen 120 miljoen dollar van investeerders, waaronder Google, om een fruitpers te ontwikkelen, maar hoe al dat geld er is gekomen, is nu de vraag.


stopnaald

darning needle

naald die men gebruikt bij het repareren van weefsels of breiwerk

naald met een niet al te scherpe punt en een groot oog, waarmee je kunt stoppen (repareren van breiwerk of weefsels)

Germaine was lakenstopster bij Goethals-Goethals. 'De beste van Eeklo', zegt Cesar en de (achter)kleinkinderen bevestigen dat ze nog altijd goed met stopnaald en draad uit de voeten kan.


yuvarlak testere

Samenstelling van het Turkse bijvoeglijke naamwoord yuvarlak en het Turkse zelfstandige naamwoord testere


hartstarter

hartstarters (plural)
hartstartertje (diminutive singular)
hartstartertjes (diminutive plural)

Toen de man een hartstilstand kreeg, gebruikte men een hartstarter om het weer op gang te brengen.


sucre pot

Woordengroep van de Anglo-Normandische woorden sucre (Nederlands: suiker) en pot (Nederlands: pot)


vormbank

een bank of tafel waarop mallen geplaatst worden waarin uit klei tegels of stenen gevormd worden die gebakken moeten worden.

Een vormbank met mallen, vormroosters en kleursjablonen voor de handmatige productie van ingelegde gefigureerde tegels, ontwikkeld door de Duitse firma Carius.


vorke

vork; voorwerp bestaande uit een greep en (meestal 3 of 4) tanden, waarmee vast voedsel wordt gegeten


slijptol

stuk gereedschap om metaal, steen of hout te bewerken

Het beeld is met een slijptol bewerkt, dus het ligt voor de hand dat we hier te maken hebben met een diefstal van brons.

Zoals het geknutsel aan oude motorfietsen. Wanneer je zo’n ding verbouwt tot een hippe caféracer of bobber, komt de dag dat je de slijptol in het frame zet om overtollige delen te verwijderen.


berceau

van Frans berceau "wieg, gewelf, loofgang", aangetroffen vanaf 1824

soort beitel met een opstaande halfronde getande rand, waarmee een gepolijste koperen plaat ruw gemaakt wordt bij het vervaardigen van een mezzotint


berceau

van Oudfrans berçuel "wieg", via bers ontwikkeld uit het volkslatijn berciolum, een verkleinvorm van bertium dat waarschijnlijk een adaptatie is van een (niet-geattesteerde) Gallische vorm *berta (vergelijk Iers bertaim "ik schud")

berceau, soort beitel met een opstaande halfronde getande rand


trektang

gereedschap voor het verwijderen van spijkers

Natuurpunt Moervaart-Zuidlede houdt op zaterdag 7 november een ‘werkdag'in het natuurgebied ‘De Turfmeersen'. Iedereen is welkom. ‘Wij werken de hele dag, maar als men slechts een halve dag of enkele uren wil komen, is dat ook goed. Wie kan, brengt spade, hamer, trektang of zaag mee.


Hammer

Afkomstig van het Middelhoogduitse woord hamer zn en dat weer van het Oudhoogduitse woord hamar zn , eigenlijk = (gereedschap gemaakt van) steen

Vergelijk ook
** Engels: hammer zn
** Nederlands: hamer zn
** Noors: hammar zn , hammer zn
** Nynorsk: hamar zn , hammar zn

der Hammer (nominative singular)
die Hämmer (nominative plural)
des Hammers (genitive singular)
der Hämmer (genitive plural)
dem Hammer (dative singular)
den Hämmern (dative plural)
den Hammer (accusative singular)
die Hämmer (accusative plural)


Hammer

Ontleend aan Duits: Hammer zn ← Middelhoogduits: hamer zn ← Oudhoogduits: hamar zn , eigenlijk = (gereedschap gemaakt van) steen

Vergelijk ook
** Duits: Hammer zn
** Engels: hammer zn
** Nederlands: hamer zn
** Noors: hammar zn , hammer zn
** Nynorsk: hamar zn , hammar zn


малаток

be-малаток.ogg


פַּטִּישׁ

he-פַּטִּישׁ.ogg


হাতুড়ি

bn-হাতুড়ি.ogg


சுத்தியல்

ta-சுத்தியல்.ogg


ചുറ്റിക

ml-ചുറ്റിക.ogg


μαχαίρι

el-μαχαίρι.ogg


skei

Afkomstig van het Oudnoordse woord skeið zn

Dei gamle egyptere hadde skeier for fleire tusen år sidan, og skeibladet var forbausande moderne etter våre augo.

De oude Egyptenaren hadden duizenden jaren geleden lepels en het lepelblad was in onze ogen verrassend modern.


skei

Afkomstig van het Oudnoorsdse woord skeið zn


κουτάλι

el-κουτάλι.ogg


curette

Kürette

scherpe lepel, gebruikt om de binnenwand van de baarmoeder af te schrapen (te curetteren)


шанышқы

kk-шанышқы.ogg


πιρούνι

el-πιρούνι.ogg


відэлец

be-відэлец.ogg


виљушка

sr-виљушка.ogg


виделка

uk-виделка.ogg


вилушка

mk-вилушка.ogg


Պատառաքաղ

hy-Պատառաքաղ.ogg


কাঁটা চামচ

bn-কাঁটা চামচ.ogg


முள்கரண்டி

ta-முள்கரண்டி.ogg


ფანქარი

ka-ფანქარი.ogg


харандаа

mn-харандаа.ogg


Қарындаш

kk-Қарындаш.ogg


עִפָּרוֹן

he-עִפָּרוֹן.ogg


قلم رصاص

ar-قلم رصاص.ogg


ފަންސުރު

dv-ފަންސުރު.ogg


शिसेकलम

mr-शिसेकलम.ogg


सिसाकलम

ne-सिसाकलम.ogg


ପେନ୍‌ସିଲ

or-ପେନ୍ସିଲ.ogg


கரிக்கோல்

ta-கரிக்கோல்.ogg


పెన్సిలు

te-పెన్సిలు.ogg


పెన్సిల్

te-పెన్సిల్.ogg


тестера

sr-тестера.ogg


ಉಗುರುಳಿ

kn-ಉಗುರುಳಿ.ogg


houtbeitel

houtbeitels (plural)
houtbeiteltje (diminutive singular)
houtbeiteltjes (diminutive plural)

beitel die alleen geschikt is voor houtbewerking


τσεκούρι

el-τσεκούρι.ogg


айбалта

kk-айбалта.ogg


कुऱ्हाड

mr-कुऱ्हाड.ogg


कुल्हाड़ी

hi-कुल्हाड़ी.ogg


గొడ్డలి

te-గొడ్డలి.ogg


васоньпеельть

myv-васоньпеельть.ogg


нажніцы

be-нажніцы.ogg


מספריים

he-מספריים.ogg


கத்தரிக்கோல்

ta-கத்தரிக்கோல்.ogg


Ունելիք

hy-Ունելիք.ogg


انبردست

fa-انبردست.ogg


hefill

Ontleend aan het Oudnoordse woord hefill zn

Þegar rannsókn fór fram í bílskúr hans, fanst þar verkfærakista og í henni sex heflar.

Toen er in zijn garage een onderzoek plaatsvond, werd daarin een gereedschapskist met zes schaven gevonden.


рубанок

uk-рубанок.ogg


список рубанков

ru-список рубанков.ogg


กบไสไม้

th-กบไสไม้.ogg


केरसुणी

mr-केरसुणी.ogg


துடைப்பம்

ta-துடைப்பம்.ogg


ไม้กวาด

th-ไม้กวาด.ogg


houtvijl

houtvijlen (plural)
houtvijltje (diminutive singular)
houtvijltjes (diminutive plural)

een werktuig met een ruw, gegroefd of gekerfd oppervlak dat het mogelijk maakt dunne lagen van hout te verwijderen zodat het glad wordt

Weliswaar gebruikt de rechercheur in het kantoor aan de Zjoekovstraat geen fijn nagelvijltje maar een houtvijl uit de bouw, het blijft niettemin opmerkelijk. Want als het om kleine en grote criminaliteit gaat heeft de havenstad aan de Zwarte Zee een naam op te houden.


doezelaar

Naamwoord van handeling van doezelen met het achtervoegsel -aar

een tekeninstrument om iets te verdoezelen, minder scherp te maken


truweel

truwelen (plural)
truweeltje (diminutive singular)
truweeltjes (diminutive plural)


cutter

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘snijwerktuig’ voor het eerst aangetroffen in 1929


cutter

Afgeleid van cut ww met het achtervoegsel -er


graskantmaaier

samenstelling van graskant zn en maaier zn

apparaat waarmee men een graskant kan maaien


bosmaaier

Met een bosmaaier worden achttienduizend cannabisplanten in een bos bij het Limburgse Reuver geruimd.

'Zeisen', ofwel maaien met de zeis. Wie de geluidsarme en milieuvriendelijke voorganger van de 'bosmaaier' wil leren bedienen, kan zaterdag 5 juni in Barchem een cursus volgen bij de Stichting Landschapsbeheer Gelderland.


felsijzer

felsijzers (plural)
felsijzertje (diminutive singular)
felsijzertjes (diminutive plural)

werktuig gebruikt bij het maken van felsnaden


Heckenschere

Samenstelling van Hecke zn "haag, heg" en Schere zn "schaar" met het invoegsel -n-

/ ˈhɛkənˌʃeːrə /

die Heckenschere (nominative singular)
die Heckenscheren (nominative plural)
der Heckenschere (genitive singular)
der Heckenscheren (genitive plural)
der Heckenschere (dative singular)
den Heckenscheren (dative plural)
die Heckenschere (accusative singular)
die Heckenscheren (accusative plural)

Die Hecke muß durch Flechten und Zurückschneiden mit der Heckenschere in gutem Stande erhalten werden.

De haag moet in goede staat worden gehouden door vlechten en door terugsnoeien met de heggenschaar.


loet

Ontwikkeld uit Middelnederlands loete, loet, uit een oudere Germaanse vorm *lotia (ook geleend in het Frans als louche v “pollepel”). In de betekenis van ‘werktuig om mee te schrapen of krabben’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1250.

loeten (plural)
loetje (diminutive singular)
loetjes (diminutive plural)

stuk gereedschap met een steel waarmee men schept of krabt


tóbakshirsla

Samenstelling van tóbaks zn "tabak" en hirsla zn "doos"


passe-partout

samenstelling van passe ww "voorbijgaan, voortgaan" en partout bw "(door) alles" ;

grote zaag waarmee twee mannen een boomstam kunnen doorzagen


snijtang

tang waarmee je door (metalen) voorwerpen kunt knippen

„Nee, terwijl de vrouw op de uitkijk stond, probeerde de man het apparaat open te breken met een breekijzer. De man bleek ook nog een schroevendraaier en een snijtang bij zich te hebben.”

Volgens hem moeten de daders goed geweten hebben wat ze aanrichtten. 'Dergelijke kabels knip je niet door met een gewone snijtang, want dan loop je gevaar op elektrocutie.


pikethamer

pikethamers (plural)
pikethamertje (diminutive singular)
pikethamertjes (diminutive plural)


bandenlichter

samenstelling van band zn en lichter met het invoegsel -en-

een stuk gereedschap geschikt om een buitenband van de velg te lichten


dagge

van Middelnederlands dagge zn ; cognaat met degen en Engels dagger

metalen staafje met een handvat waarmee bij het metselen specie tussen stenen word aangedrukt

De dagge werd gebruikt om voegen af te strijken en zo te verdichten dan wel van een decoratie te voorzien.


wui

werktuig voor het spinnen van schiemansgaren


smeedtang

smeedtangen (plural)
smeedtangetje (diminutive singular)
smeedtangetjes (diminutive plural)

tang waarmee een smid de hete werkstukken kan fixeren en in de goede positie houden

De ervaring van het maken van ambachtelijke producten levert iets fundamenteel menselijks op. De grens tussen functionele en symbolische gebruiksvoorwerpen blijkt helemaal niet scherp. Mijn vader, en waarschijnlijk ook de vuistbijlmaker, maakte dat onderscheid niet. De smeedtangen die hij als examenproef maakte om meestersmid te kunnen worden en die hij zijn hele leven bleef gebruiken waren niet alleen onmisbare gebruiksvoorwerpen. Het waren voor hem, en ook voor ons in zijn omgeving, sterk symbolisch geladen voorwerpen.


wetstaal

steel

een ronde staaf fijn geribbeld staal met een handvat, waaraan je een mes of schaar...

een ronde staaf fijn geribbeld staal met een handvat, waaraan een mes of schaar kan worden geslepen

Je kunt het mes aan een wetstaal aftrekken.


kerfmes

kerfmessen (plural)
kerfmesje (diminutive singular)
kerfmesjes (diminutive plural)

klein scherp mesje waarmee men tabak fijn kan snijden voor rook- of pruimtabak

Op een van de bedoelde prenten zit een man aan tafel pijp te roken. Cupido draagt een rolletje tabak aan en drie Nederlandse kleipijpen, ook wel gouwenaars genoemd (afb. 4). De spullen die op tafel staan zoals het bord, het kerfmes en de tabaksdoos zijn in deze combinatie vaak te zien op zeventiendeeeuwse voorstellingen waarop gerookt wordt.


verfmes

palette-knife

metalen voorwerp met handvat waarmee men verf op een schilderij kan aanbrengen


wetsteen

whetstone

wetstenen (plural)
wetsteentje (diminutive singular)
wetsteentjes (diminutive plural)

blok uit een hard mineraal met een vlak oppervlak, dat uit zeer fijne korrels bestaat, waarmee je scherp gereedschap van kleine braampjes kan ontdoen, bijvoorbeeld na het slijpen

Hij wisselt de mesjes voordat Heutinck er aan moet geloven. "Vroeger werden gewoon twintig mannen achter elkaar met hetzelfde mes geschoren. Even langs een leren riem trekken, scherpen aan een wetsteen en het kon weer doorgaan. De eisen voor hygiëne laten dat echter niet meer toe."

Alles opnieuw gemaakt. Toen bleken alle messen bot. Dan ga je door de grond. Bij de buurvrouw een wetsteen gehaald, mes geslepen en eindelijk lag de rosbief in mooie dunne plakken op de schaal, rijkelijk overgoten met een bruine pepersaus. De dames hadden nog nooit zoiets gegeten, zeiden ze. Ik ook niet.

Aan de andere kant hoort hij hoe dijkwerkers hun zeisen haren en wetten, dat schrapende, roestige geluid van de wetsteen over de snede zal hem altijd bijblijven.”


hiep

erfwoord: Middelnederlands hyep, uit West-Germaans *hēbjō-, bijvorm bij *hapjō-, waarvoor zie heep.

een gekromd hakmes dat vooral wordt gebruikt bij landschapsbeheer voor het afhakken van rijshout in grienden of bij het maken van vlechtheggen


schrobzaag

In de betekenis van ‘handzaag’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1863

schrobzagen (plural)
schrobzaagje (diminutive singular)
schrobzaagjes (diminutive plural)


reciprozaag

reciprozagen (plural)
reciprozaagje (diminutive singular)
reciprozaagjes (diminutive plural)

langwerpig stuk gereedschap, met aan het einde een zaagblad


schrapper

Naamwoord van handeling van schrappen met het achtervoegsel -er

schrappers (plural)
schrappertje (diminutive singular)
schrappertjes (diminutive plural)

voorwerp waarmee je iets kunt wegschrappen


hårklemme

Samenstelling van hår zn "haar" en klemme zn "klem"


Schlang

Afkomstig van Duits: Schlange, dat op Middelhoogduits: slange en Oudhoogduits: slango teruggaat


tjap

[1]: via Indonesisch cap van Hindi छाप "stempel, merkteken"

[2]: via Surinaams tyapu van Engels chop ww "hakken"

tuingereedschap met een naar de gebruiker gericht metalen blad aan een steel, om de grond mee los te maken en onkruid te verwijderen

Hij heft de tjap. Kapt in de grond.


Engelse sleutel

vaste verbinding van Engelse (bijvoeglijk naamwoord) en sleutel (zelfstandig naamwoord), die oorspronkelijk betrekking had op een tang met een geschikte vorm voor moeren van Engels fabrikaat; nu op te vatten als: (verkorting) van "Engelse moersleutel"

ˈɛŋəlsəˌsløtəl

verstelbare moersleutel, een metalen steel met een verstelbare bek om moeren vast of los te draaien

Zonder om te kijken fluisterde hij bezwerend: ‘Een Engelse sleutel, een gewone bahco - daar moet toch aan te komen zijn?

soort instelbare tang door vorm en maat geschikt om moeren uit Engeland vast of los te draaien

⧖ (…) 72 Een Engelse Sleutel met twee Haaken. (…)


kloofmes

board splitter

zwaar, scherp mes waarmee men hout kan klieven; deel van een houtklover

kloofmessen (plural)
kloofmesje (diminutive singular)
kloofmesjes (diminutive plural)


termočlánek

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord článek met het voorvoegsel termo-

thermokoppel; toestel waarin een thermokoppel kan worden opgewekt


vilmes

dehiding knife

scherp mes dat men gebruikt bij het verwijderen van de huid van een overleden dier

De Oekraïner werd op het terrein aangetroffen in een auto met in de buurt een mand vol duiven. Omdat hij in het bezit was van een vilmes kon hij worden aangehouden.

Weblink bron “Duivendief opgepakt in Overdinkel” (15-07-2016), Tubantia

Bij het fouilleren troffen leden van de marechaussee meerdere messen bij hem aan, waaronder een werp- en vilmes. De man is daarop in verzekering gesteld.

Weblink bron “Bewapend No Surrender-lid aangehouden op Schiphol” (30 juni 2017), Het Parool


liaspen

samenstelling van lias zn "bundel" en pen zn "dunne staaf om ergens door te steken"

voet [7] met daarop een prikker die verticaal omhoog steekt, bestemd om papieren op vast te prikken zodat ze niet kunnen wegwaaien en desgewenst in tijdsvolgorde op elkaar blijven liggen

Tenslotte komen nummer en prijs terecht bij de man, die beide op de liaspen steekt. Aan die pen wordt de uiteindelijke bewijskracht ontleend, als er een conflict ontstaat over de aanspraak op een prijs in de Staatsloterij.


šroubovák

schroevendraaier; een werktuig om schroeven vast of los te draaien


klíč

sleutel; een stuk gereedschap om bouten en moeren mee aan te draaien


agger

[1] cognaat met Engels eagre zn enFries agger, precieze herkomst onzeker

[2] (verkorting) van avegaar, cognaat met Engels auger

grote handboor die met een dwarsstang wordt rondgedraaid

Van de plaats achter zijn huis wilde hij een nieuw riool leggen: "tot aan de planken van de kade en daardoorheen, ettelijke gaten te boren met een "agger", waardoor het havenwater uit en in zou kunnen vloeien".


aanvatter

naamwoord van handeling van aanvatten met het achtervoegsel -er

hulpmiddel waarmee men iets kan vastpakken


oogschroef

screw hook

een schroef met aan de kopse kant een open ronde ring


holpijp

buisje met aan een kant een scherpe rand en aan de andere kant een stevige steel, bestemd om ergens een rond gat in te slaan


wieder

afleiding van wieden met het achtervoegsel -er


entmes

scion cutter

mes dat een tuinier gebruikt bij het maken van enten

entmessen (plural)
entmesje (diminutive singular)
entmesjes (diminutive plural)


reischaaf

lange rechte schaaf die wordt gebruikt om hout zuiver glad en op maat te schaven


reeschaaf

samenstelling van ree zn "houten lat" en schaaf zn "type gereedschap"

lange schaaf (met een blok van 70 cm lengte), om reeds geschaafd hout af te werken


kegge

keggen (plural)
keggetje (diminutive singular)
keggetjes (diminutive plural)

"Als service technicus adviseer ik toch wel als basis om de meeste storingen dan wel defecten te kunnen repareren, een lampen set, pakkingen, vaseline, slangeklemmen dunne en dikkere reserve lijnen een schroevendraaier setje een twee tal goede bahco's een waterpomptang wd40 eem set rescue keggen indien afsluiters de geest geven", aldus Vaarkrantreporter Cees.

Weblink bron “Een multitool is uw favoriete stuk gereedschap” (09 apr. 2015), De Telegraaf


tekenaap

pantograph

hulpmiddel dat men gebruikt bij het kopiëren van een afbeelding op dezelfde of een andere schaal


kleermakerskrijt

samenstelling van kleermaker zn en krijt zn met het invoegsel -s-

schijfje talk dat gebruikt wordt om tijdelijke markeringen op textiel aan te brengen

Nergens versmelten culturen beter dan onder het kleermakerskrijt van Dege & Skinner. Prins Charles laat er zijn formal attire maken, Donald Trump de uniformen van zijn Trump Tower-bewakers en ook koning Hamad van Bahrein laat zich hier de maat nemen.

Weblink bron
Kelder & Van Regteren Altena
 “Dictatoriale vluchtroutes” (9 april 2011) op nrc.nl


blokbrekersgereedschap

samenstelling van blokbreker zn en gereedschap zn met het invoegsel -s-

geheel aan hulpmiddelen gebruikt bij het winnen van kalksteenblokken in een mergelgroeve

Het blokbrekersgereedschap heeft mede door de zachtheid van kalksteen sterke verwantschap met die van de timmerlieden.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Molin Krj
 “Sibber blokbrekersgereedschap uit de periode 1890 – 1950” (10 april 2019) op sibbergroeve.wordpress.com


trepaan

drilboor die men met twee handen beweegt


welijzer

puddle iron

ijzer dat uit erts verkregen werd via een procedé waarbij het ijzer...

ijzer dat men gebruikt om het glas van de blaaspijp te wellen


koubeitel

cold chisel

beitel die men gebruikt voor het bewerken van koud metaal

koubeitels (plural)
koubeiteltje (diminutive singular)
koubeiteltjes (diminutive plural)


vladder

zachte droge borstel waarmee behangers behang tegen de muur aandrukken en gladstrijken


korenwan

apparaat waarmee men het koren van het kaf kan scheiden


fermoor

fermoren (plural)
fermoortje (diminutive singular)
fermoortjes (diminutive plural)


palter

palters (plural)
paltertje (diminutive singular)
paltertjes (diminutive plural)

haak met ring waarmee men een grote balk kan kantelen


hangel

naamwoord van handeling van hangen met het achtervoegsel -sel

een getand hangijzer dat gebruikt wordt om ketels op te hangen in een houtvuur-schoorsteen


rolder

afgeleid van rollen ww met het achtervoegsel -der

houten cilinder om hulzen van patronen voor vuurwapens te maken


rijkop

[1] samenstelling van rij zn en kop zn
[2] samenstelling van rijd ww en kop zn

onderdeel van een draaibank dat het te bewerken voorwerp precies in het verlengde van de as vastklemt

Langs de slede kan zich de rijkop C bewegen, die op een willekeurige plaats kan worden vastgezet en waaraan zich de kegelpunt y bevindt, die door het handrad Z en een inwendige schroefbeweging uit- en inbewogen kan worden.

Zondervan, Henri
 Draaibank in: Winkler Prins' geïllustreerde encyclopaedie - Zesde Deel, 3e druk (1907), Elsevier, Amsterdam, p. 346 kol. 1/2


krommes

mes met een gekromd lemmet als gereedschap of als wapen

Het enige wapen dat we hadden was het krommes van de Gurkha.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Duikbootcommandant in oorlogstijd” (02-05-2011), Reformatorisch Dagblad

De agenten besloten daarop een huiszoeking te houden, daarbij troffen ze nog een hoop verboden wapens aan: een sabel, een kruisboog, 35 kruisboogpijlen van 1 centimeter, 15 kruisboogpijlen van 16 centimeter, 2 machetes, 13 messen, een karambit (een Aziatisch krommes), een revolver en 6 kogels, een loodjeskarabijn en 2 dozen loodjes.

Weblink bron “Man met wapenarsenaal opgepakt in Anderlecht” (10 augustus 2011), De Morgen


goudmes

goudmessen (plural)
goudmesje (diminutive singular)
goudmesjes (diminutive plural)

mes dat men gebruikt bij het snijden van bladgoud


kalkbak

kalkbakken (plural)
kalkbakje (diminutive singular)
kalkbakjes (diminutive plural)

bakje met metselspecie dat de metselaar gebruikt samen met een troffel bij het metselen