take matters into one's own hands

Samenstelling van de Engelse woorden take, matters, into, one's, own en Hands (= mv)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-take matters into one's own hands.ogg


secara tertulis

uit secara "volgens" en tertulis "geschreven"


Vekk ikke en sovende hund

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-Vekk ikke en sovende hund.ogg

Vekk ikke en sovende hund.

Je moet geen slapende honden wakker maken.
Men moet geen slapende honden wakker maken.


koke opp

Samenstelling van de Noorse woorden koke en opp

Kok opp vannet til risen sammen med en finhakket hvitløksbåt.

Breng het water voor de rijst aan de kook samen met een fijngehakt teentje knoflook.


a goet jor

een goed jaar!, goed jaar! (antwoord op elke begroeting die begint met 'goet'; ook wens en begroeting op Rosj Hasjana)


a goete woch

een goede week!, goede week! (wens aan het eind van de sjabbat)


ad meie sjone

/ɑt ˈmɛjə ˈʃonə/


ajen horre

het boze oog (meestal in bezwerende formules)

in 'kejn ejn horre, kaan ajen horre' (zonder het boze oog): afkloppen!


akedat Jitschak

binding van Isaak of 'offer van Isaak' (chr. benaming), beschreven in Gen. 22


aleichem sjolem

met u zij vrede! (groet, antwoord op sjolem aleichem)


avoda zara

van Hebreeuws עבודה זרה opgebouwd uit עבודה (avoda) "werk, dienst" en זרה (zara) "vreemd", dus: "vreemde dienst"; "Avoda Zara" is de titel van een onderdeel van de Misjna


baäl koree

degene die in de synagoge de Tora voorleest


baäl segan

degene die naast de baäl koree staat ter ondersteuning


bale tesjoeve

meervoud van het zelfstandig naamwoord baäl tesjoeve


baälee batiem

meervoud van het zelfstandig naamwoord baäl bajit


baälee kria

meervoud van het zelfstandig naamwoord baäl kria


baälee tesjoeva

meervoud van het zelfstandig naamwoord baäl tesjoeva


baälee tokea

meervoud van het zelfstandig naamwoord baäl tokea


bar mitswes

meervoud van het zelfstandig naamwoord bar mitswe


basar bechalav

van Hebreeuws בָּשָׂר בְּחָלָב zn (basar bechalav)

vlees met melk (in het jodendom ritueel niet-geoorloofd)


bat mitswa's

meervoud van het zelfstandig naamwoord bat mitswa


batee chajiem

meervoud van het zelfstandig naamwoord beet chajiem


batee dien

meervoud van het zelfstandig naamwoord beet dien


batee kevarot

meervoud van het zelfstandig naamwoord beet kevarot


batee midrasj

meervoud van het zelfstandig naamwoord beet midrasj


batee olam

meervoud van het zelfstandig naamwoord beet olam


batee tefila

meervoud van het zelfstandig naamwoord beet tefila


ben adam

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'zoon van de mens'


benee Jisraëel

van Hebreeuws בְּנֵי יִשְׂרָאֵל zn 'zonen (of kinderen) van Jisraël/Israël'


benee Jisraël

van Hebreeuws בְּנֵי יִשְׂרָאֵל zn , letterlijk: 'zonen (of kinderen) van Jisraël/Israël'


benee mitswa

meervoud van het zelfstandig naamwoord bar mitswa


birchot hasjachar

van Hebreeuws בִּרְכוֹת השַׁחַר zn (birchot hasjachar), letterlijk: 'zegenspreuken van de ochtend'

reeks zegenspreuken (brachot, meervoud van bracha), gezegd aan het begin van het ochtendgebed


bli ajin hara

Herkomst: Jiddisj, letterlijk: 'zonder het boze oog'


boas entradas de sabat

Herkomst: Portugees, letterlijk: 'goed begin van de sjabbat'

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-boas entradas de sabat.ogg


chatima tova

een goede bezegeling! (namelijk van het ingeschreven worden in het boek des levens; wens tussen Rosj Hasjana en Jom Kipoer)


chazak baroech

van Hebreeuws חֲזַק וּבָרוּךְ tw (chazak baroech)

wees sterk en gezegend! (wens in Sefardische synagoge)


chomets battelen

Herkomst: Jiddisj, letterlijk: 'chomets (ɡeɡist deeɡ) vernietigen, nietig verklaren'


dageesj kal

punt in een letter die een bepaalde verscherping aangeeft: explosieve uitspraak


derech erets

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'weg of manier van het land'

gedrag waarbij men rekening houdt met anderen, fatsoen


erev jom tov

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'avond (nl. vooravond) van een feestdag'


erev sjabbat

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'avond (nl. vooravond) van sjabbat'


geree tosjav

meervoud van het zelfstandig naamwoord geer tosjav


geree tsedek

meervoud van het zelfstandig naamwoord geer tsedek


glat koosjer

in een bijzondere zin koosjer, vaak opgevat als streng koosjer, oorspronkelijk alleen bij vlees, nu ook wel bij vis (de term had oorspronkelijk betrekking op de staat van de longblaasjes bij tbc-onderzoek van een geslacht dier)


goet jor

een goed jaar!, goed jaar! (antwoord op elke begroeting die begint met 'goet'; ook wens en begroeting op Rosj Hasjana)


goet woch

een goede week!, goede week! (wens aan het eind van de sjabbat)


gomel bensjen

een bepaalde zegenspreuk zeggen als men is ontkomen aan een groot gevaar, zoals een gevaarlijke reis of een ernstige ziekte


kapores sjlogn

ritueel voorafgaand aan Jom Kipoer waarbij een haan of hen als zoenoffer driemaal rond het hoofd wordt gezwaaid, waarna het dier wordt geslacht en aan een arme gegeven


kidoesj Hasjeem

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'heiliging van de Naam'

heiliging van God, bijvoorbeeld door het verrichten van goede daden, ook door martelaarschap


krieë snijden

Herkomst: Jiddisj (vernederlandste vorm)

het maken van een scheur in kleding, als teken van rouw

in 'z'n krieë snijden': tegenslag ondervinden


lavadores en cargadores

Herkomst: Portugees (vernederlandste vorm), letterlijk: 'wassers en dragers'

lijkbezorgers in Portugees-Israëlitische gemeenten


lesjeem sjamajim

van Hebreeuws לְשֵׁם שָׁמַיִם bw (lesjeem sjamajim), letterlijk: 'in naam van de hemel'

ter ere van God, voor de goede zaak, pro deo, gratis


lichvod sjabbat

van Hebreeuws לִכְבוֹד שַׁבָּת (lichvod sjabbat) Hebreeuws


lifrat gadol

van Hebreeuws לפרט גדול uit לפרט (lifrat) "telling, lijst" en גדול (gadol) "groot "dus: "volgens de grote telling"

aanduiding van joods jaartal met duizendtallen; letterwoord: lefag


mazaal tob

Herkomst: Sefardisch (Portugees) Hebreeuws, letterlijk: 'goed geluk'


mazal tov

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'goed geluk'


mene mene tekel ufarsin

Herkomst: Aramees (gangbare Nederlandse versie), letterlijk: 'geteld, geteld, gewogen, en gebroken'

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-mene mene tekel ufarsin.ogg

woorden die een hand voor koning Belsazar schrijft op een muur van zijn feestzaal: 'u bent te licht bevonden en uw macht is ten einde' (Dan. 5:25, 5:25, 5:26, 5:26)


migdal wechoma

van Hebreeuws מִגְדָּל וְחוֹמָה zn (migdal wechoma), letterlijk: 'toren en muur'

het bouwen in één dag van een vestiging met een omheining en een toren, die volgens geldend recht niet kon worden vernietigd en bovendien veiligheid bood (methode tijdens het Britse mandaat)

in één dag gebouwde vestiging met een omheining en een toren


rasjee jesjivot

meervoud van het zelfstandig naamwoord rosj jesjiva


sjaboeang tob

Herkomst: Sefardisch (Portugees) Hebreeuws

een goede week! (wens bij afsluiting van de sjabbat)


sjalosj seoedot

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'drie maaltijden'


sjolem aleichem

vrede zij met u! (groet, beantwoord met aleichem sjolem)


sof pasoek

bepaald schriftteken dat het eind van het Bijbelvers aangeeft


tswej joeden

bepaald schriftteken dat bestaat uit twee joeds


tswej wovven

bepaald schriftteken dat bestaat uit twee wovs


zichroune livrooche

zijn of haar nagedachtenis zij tot zegen


i fjor sommer

Samenstelling van de Noorse woorden i, fjor en sommer

afgelopen zomer, in de vorige zomer, vorig zomer

Hendelsen fant sted i fjor sommer.

De gebeurtenis vond plaats afgelopen zomer.


i sommeren

Samenstelling van de Deense woorden i en sommer


i sommeren

Hvor mye i gjennomsnitt falt som nedbør de dagene det regnet i sommeren 2013.

Hoeveel viel gemiddeld als neerslag op de dagen met regen in de zomer van 2013.


aanwijzende voornaamwoorden

meervoud van het zelfstandig naamwoord aanwijzend voornaamwoord


aanwijzend voornaamwoordje

verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord aanwijzend voornaamwoord


aanwijzende voornaamwoordjes

verkleinwoord meervoud van het zelfstandig naamwoord aanwijzend voornaamwoord


par terre

verouderde spelling of vorm van Parterre tot 1901


Ig Nobelprijs

De Ig Nobelprijs is een parodie op de Nobelprijs en wordt ieder jaar in de herfst, een week voor de bekendmaking van de echte Nobelprijswinnaars, uitgereikt voor tien onderzoeken.


in anneando

Samenstelling van de Oudhoogduitse woorden in en anneando


im Anzug sein

Samenstelling van de Duitse woorden im, Anzug en sein

Ein Gewitter ist im Anzug.


lire à haute voix

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-lire à haute voix.ogg


hardop lezen

de woorden tijdens het lezen uitspreken als middel om de tekst aan anderen te laten horen, danwel om de tekst beter te memoriseren

'Die tekst is fonetisch geschreven, bij zorgvuldig hardop lezen zullen de toehoorders je wel verstaan.


hvilken som helst

Samenstelling van de Noorse woorden hvilken, som en helst

Kan jeg betale med hvilken som helst valuta?


første klasses

verouderde spelling of vorm van førsteklasses

Første klasses Arbeide garanteres.


vechten tegen de bierkaai

Verwijzing naar de bewoners van de Bierkaai in Amsterdam, die bekend stonden als vechtersbazen.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-vechten tegen de bierkaai.ogg

vechten voor iets zonder er ook maar iets mee te bereiken.


Guder Daag!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Guder en Daag met een spatie en een uitroepteken

Duits: Guten Tag!
Engels: Good day!, Hello!

Dag!, Goeden dag!, Goedendag!, Goedenmiddag!, Goeiedag!


in groten getale

Het publiek stond in groten getale langs de singels.


heden ten dage

Dat kon misschien vroeger, maar dat kun je heden ten dage wel vergeten.


Guder Mariye!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden guder en Mariye met een spatie en een uitroepteken

Duits: Guten Morgen!
Engels: Good morning!


Guder Nummidaag!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Guder en Nummidaag met een spatie en een uitroepteken

Duits: Guten Tag!
Engels: Good afternoon!

Goede middag!, Goedemiddag!, Goeie middag!, Goedenamiddag!, Goede namiddag!, Goeienamiddag!


Guder Owed!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Guder en Owed met een spatie en een uitroepteken

Duits: Guten Abend!
Engels: Good evening!


Guti Nacht!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Guti en Nacht met een spatie en een uitroepteken


Mach's gut!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Mach's en gut met een spatie en een uitroepteken

Duits: Mach's gut!
Engels: Keep well!, Take care!


Sehn dich schpeeder!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Sehn, dich en schpeeder met twee spaties en een uitroepteken

Duits: Auf Wiedersehen!, Bis bald!
Engels: See you later!


bij dezen

Ik meld me bij dezen aan als rekruut.


nooit ofte nimmer

niet nu, niet in het verleden en ook niet in de toekomst

Dat zou hij nooit ofte nimmer geaccepteerd hebben.


ten huidigen dage

Wat sinds grootvaders tijd ook moge veranderd zijn, de voornaamste eis is nog ten huidigen dage: Degelijkheid bovenal!


in den beginne

In den beginne schiep God den hemel en de aarde.


ten eeuwigen dage

Ik vind niet dat we thans gesubsidieerde instellingen ten eeuwigen dage van een subsidie moeten blijven voorzien.


te gronde

De oorlog richtte het land bijna te gronde.

Hij zag zijn bedrijf te gronde gaan.


Wu Schmook iss, iss aa Feier.

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden wu, Schmook, tweemaal iss, aa en Feier

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/pdc-Wu Schmook iss, iss aa Feier..ogg

Wu Schmook iss, iss aa Feier.

In de meeste geruchten zit ook iets waarheid in.

Duits:
**Wo Rauch ist, da ist auch Feuer.
**Wo Rauch ist, ist auch Feuer.

Engels:
**No smoke without a fire.
**Where there's smoke, there's fire.


Barye macht Sarye.

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Barye, macht en Sarye

Duits:
**Borgen bringt Sorgen.
**Borgen macht Sorgen.

Engels:
**Better buy than borrow.
**Borrowing makes sorrowing.
**He who does lend, loses his friend.


van overheidswege

door toedoen van de overheid, op last van de overheid

Er werden miljoenen van overheidswege in het project gestoken.

In elke gemeente wordt van overheidswege voldoend openbaar algemeen vormend lager onderwijs gegeven in een genoegzaam aantal openbare scholen.


van rechtswege

volgens het recht; automatisch, zonder vonnis, vanwege een rechtsartikel

Nadat bezwaar tegen deze vergunning werd gemaakt, werd deze van rechtswege geschorst.

Het dienstverband eindigt van rechtswege wanneer de werknemer komt te overlijden.


in arren moede

Nadat de inbreker muurvast in de schoorsteen bleef steken, belde hij in arren moede maar de politie.


van adellijken huize

Hij gaat om met de zoons van de rijksten en aanzienlijksten van het land, mensen van adellijken huize.


wijd en zijd

Aardewerk uit Delft geniet wijd en zijd faam als Delfts blauw.


te zijner tijd

Hij zegt te zijner tijd een verklaring te willen afleggen.

Ze zouden te zijner tijd allebei met een Bergse zijn getrouwd en er vandaag nog hebben gewoond met een heel ander leven achter de rug dan dat het geworden was.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


van adellijken bloede

De prins zou van plan zijn te trouwen met iemand die niet van koninklijken of adellijken bloede is.


in den vreemde

Hollanders in den vreemde worden Hollandser dan Hollands.


huns weegs

Na afloop van de maaltijd stonden ze van tafel op en gingen ieder huns weegs.


Kinner un Narre saage die Waahret.

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Kinner (mv), un, Narre (mv), saage, die en Waahret

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/pdc-Kinner un Narre saage die Waahret..ogg

Kinner un Narre saage die Waahret.

Kinderen en gekken spreken open, onbevangen en zonder sociale remmingen.

Duits: Kinder und Narren sagen die Wahrheit.

Engels: Children and fools say the truth.


Was mer net weess, macht eem net heess.

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Was, mer, net, wees, macht, eem, net en heess

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/pdc-Was mer net weess, macht eem net heess..ogg

Was mer net wees, macht eem net heess.

Soms is het beter slechte nieuws niet te vertellen, want wat iemand niet weet, kan hem ook niet belasten.

Was mer net weess, das macht eem net heess.

Duits: Was ich nicht weiß, macht mich nicht heiß.

Engels: What the eye does not see, the heart does not grieve.


Eegeloob schtinkt!

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden eegeloob en schtinkt met een uitroepteken

Engels: A man's praise in his own mouth stinks.


Guut gewetzt iss halwer gemaeht.

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden guut, gewetzt, iss, halwer en gemaeht

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/pdc-Guut gewetzt iss halwer gemaeht..ogg

Guut gewetzt iss halwer gemaeht.

Een goede voorbereiding verbetert de kans op succes.

Duits: Gut begonnen ist halb gewonnen.
Engels: Well begun is half done.


Wie bischt du?

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Wie, bischt en du met een vraagteken

Engels: [1-4]: How are you?, How do you do?


Was duscht du?

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Was, duscht en du met een vraagteken

Duits: [1-3]: Was machst du?, Was tust du?


's mans

Het merendeel van Miklós Jancsós oeuvre werd in een filmmarathon vertoond ter ere van 's mans 90e verjaardag.


un's

Verkorting van de samentrekking van het Pennsylvania-Duitse woord un en de letter 's' van es met een weglatingsteken (apostrof)

Drauss iss es am schneehe alleweil, awwer wann die Daage laenger warre un’s widder wennich waarm watt, schtaerte die Bauere widder mit ihr Arewet.

Buiten sneeuwt het de hele tijd, maar als de dagen langer worden en het weer een beetje warm wordt, beginnen de boeren weer met hun werk.


kopi loewak

Zeer dure koffie gewonnen uit de ontlasting (!) van de loewak, een civetkatachtige


gemodificeerd zetmeel

zetmeel dat is bewerkt om het voor een bepaalde toepassing geschikt te maken


Arabische gom

een harsachtige gom gewonnen van de bomen van het geslacht Acacia, die werd gebruikt als lijm en onder E414 als verdikkingsmiddel in de voedselindustrie


stille champagne

uit stil, als tegendeel van bruisend, en champagne, wijn uit de gelijknamige streek in Frankrijk

niet bruisende wijn uit de streek Champagne


hawwich

Samentrekking van de Pennsylvania-Duitse woorden hawwe en ich

Alles was ich weess, hawwich vun en Brofessor gelannt.

Alles wat ik weet heb ik van een professor geleerd.


passech alef

Jiddisch-Nederlands: uit passech "schriftteken voor a" en alef "letter die verschillende klanken kan aanduiden"

/ˌpɑsəx ˈɑːlɛf/

bepaald schriftteken voor een lange a-klank, bestaande uit een alef met een passech

Na toepassing van de macro’s krijg je bijvoorbeeld met alt+A de passech alef, met alt+O de kommets alef, met alt+W de tswej wovven.


kommets alef

Jiddisch-Nederlands: uit kommets "schriftteken voor o-klank" en alef "letter die verschillende klanken kan aanduiden"

bepaald schriftteken voor een lange o-klank, bestaande uit een alef met een kommets


wov joed

Jiddisch-Nederlands: uit wov "zesde letter van het alfabet (oe-klank)" en joed "tiende letter van het alfabet (j-klank)"

bepaald schriftteken voor een oi-klank, bestaande uit een wov en een joed

De tswej wovven, de wov joed, de tswej joeden en de passech tswej joeden zijn specifiek voor het Jiddisj, maar zijn wel binnen de meeste Hebreeuwse letterfonts gedefinieerd.


passech tswej joeden

samenkoppeling van Jiddisj passech "schriftteken voor a-klank" met tswej joeden "schriftteken voor een ej-klank"

bepaald schriftteken bestaand uit twee joeds met een passech, dat een ai-klank aanduidt


zajen sjien

Jiddisch-Nederlands: samenkoppeling van zajen "" en sjien "vorm van de 21ste letter van het alfabet (sj-klank)"

bepaald schriftteken voor een zj-klank, bestaande uit een zajen en een sjien


kamats gadol

van Hebreeuws קָמָץ גָּדוֹל (kamats gadol) "grote kamats"

bepaald schriftteken, wanneer dat een a-klank aangeeft


lingua Batava

uit lingua "taal" en Batavus "Bataafs", dus letterlijk "Bataafs"; in de opvatting uit de 16e eeuw ging men de zelfstandigheid van de Holland terugvoeren op die van de Bataven en het begrip "Bataafs" als figuurlijk begrip voor Hollands gebruiken


Acht gewwe

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Acht en gewwe

Duits: Acht geben, achtgeben
Engels: (to) watch out for


gjuha holandeze

Nederlands, Germaanse taal die veel wordt gesproken in Nederland en Vlaanderen


ikkje smitt eller smule

Samenstelling van ikkje, smitt, eller en smule

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-ikkje smitt eller smule.ogg


på rekke og rad

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-på rekke og rad.ogg

/ poː ˈɾekə oː ɾɑːd /


buleuen sikureueng

uit buleuen "maand" en sikureueng "negen"


buleuen dua blaih

uit buleuen "maand" en dua blaih "twaalf"


bij tijd en wijle

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-bij tijd en wijle.ogg

Dagdromen doen we bij tijd en wijle allemaal.


bij nacht en ontij

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-bij nacht en ontij.ogg

midden in de nacht; op een extreem, onredelijk tijdstip

Het bij nacht en ontij opstaan valt mij zwaar.


IJslandse bankencrisis

een financiële crisis in IJsland in de periode 2008-2012 veroorzaakt door het privatiseren van de banken en het falen van toezicht op hun functioneren


vrije wil

het vermogen van rationeel handelende personen om controle uit te oefenen over hun daden en beslissingen.

De vraag naar het bestaan van vrije wil is een klassieke vraag binnen de filosofie van de geest.


Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Fisch, un, Bsucher, schtinke, in, drei en Daage

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/pdc-Fisch un Bsucher schtinke in drei Daage..ogg

Fisch un Bsucher schtinke in drei Daage.
Lange gasten stinkende gasten.

Fisch un Bsu·cher schtin·ke in drei Daa·ge.

Fische und Gäste stinken nach drei Tagen.

Der Gast ist wie der Fisch, er bleibt nicht lange frisch.

Gasten en vis blijven maar drie dagen fris.


te ongelegener tijd

uit te (voorzetsel), ongelegen (bijvoeglijk naamwoord) met het achtervoegsel -er oude (datief) en tijd (zelfstandig naamwoord)

/tə ɔŋɣəˈleɣənər ˈtɛit/

Toen het Nederlands nog naamvallen kende, werd na het voorzetsel "te" de derde naamval, datief, gebruikt. Bij "te ongelegener tijd" gaat het om een versteende uitdrukking waarin het geslacht van het zelfstandig naamwoord "tijd" nog vrouwelijk is, daarom wordt de datief gevormd met "-er". In het Middelnederlands kon "tijd" zowel vrouwelijk als mannelijk zijn. In een uitdrukking als te allen tijde is tijd mannelijk en wordt de uitgang "-en" gebruikt.

(...) hinderlijke nieuwsgieren die, door een te ongelegener tijd geblitzte foto. een krankzinnige boer tot moord op de pastoor drijven.


nenoteiktie vietniekvārdi

Onbepaald voornaamwoord heeft in het Lets een wat nauwere betekenis dan in het Nederlands, zie de korte uitleg van het verschil op WikiWoordenboek.


noliegtie vietniekvārdi

In de Nederlandse spraakkunst wordt deze categorie niet gebruikt. Zie verder een korte uitleg van dit stukje Letse grammatica op WikiWoordenboek.


kva i all verda

Samenstelling van de Nynorske woorden kva, i, alle en verda

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-kva i all verda.ogg

/ ˈkʋɑ i ɑlə ʋæɾdɑ /

Kva i all verda er dette her, var bussjåfør Bjarne Myklebust sin første tanke då han såg rekkverket framfor busskuret.

Wat voor de drommel is dit hier, was de buschauffeur Bjarne Myklebust zijn eerste gedachte toen hij zag de vangrail voor het bushokje.


was in aller Welt

Samenstelling van de Duitse woorden was, in, aller en Welt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-was in aller Welt.ogg

Was in aller Welt ist das hier, war der erste Gedanke des Busfahrers Ernst Schneider, als er eine Leitplanke vor dem Wartehäuschen sah.

Wat voor de drommel is dit hier, was de buschauffeur Ernst Schneider zijn eerste gedachte toen hij zag de vangrail voor het bushokje.


vijf feestrollen

uit vijf en de samenstelling van feest en het meervoud rollen, waarmee boekrollen zijn bedoeld

de vijf Bijbelboeken Roet (Ruth), Sjier Hasjiriem (Hooglied), Kohelet (Prediker), Echa (Klaagliederen), en Ester, die elk op een feest- of gedenkdag in de synagoge worden gelezen


vijf rollen

leenvertaling van Hebreeuws חמש מגילות (chameesj megilot) "vijf (boekrollen"


bitter kruid

maror, bitter smakend plantaardig voedsel dat bij de sedermaaltijd hoort te worden gegeten


heilige ark

leenvertaling van Hebreeuws אָרוֹן הָקׄדֶש (aron hakodesh) "heilige ark"

/ˈhɛilɪɣə ˈɑrk/


goete woch

een goede week!, goede week! (wens aan het eind van de sjabbat)


hemelse machten

vertalinɡ van Hebreeuws צבאות (tsevaot) "leger, heerscharen" zoals dat op meerdere plaatsen in de Bijbel wordt gebruikt, vaak gekoppeld aan de naam van God; soms wordt deze term ook betrokken op het leger van de joden

bovennatuurlijke wezens, die invloed op de wereld kunnen uitoefenen, maar ondergeschikt zijn aan God


geduchte dagen

uit geducht met de verbuigingsuitgang -e en dag met de uitgang -en, die een meervoud vormt

bange dagen, periode dat men leefde met angst voor een bepaald onheil


ontzagwekkende dagen

uit ontzaɡwekkend met de verbuigingsuitgang -e en dag met de uitgang -en, die een meervoud vormt


hoge feestdagen

uit hoog met de verbuigingsuitgang -e en feestdag met de uitgang -en, die een meervoud vormt


gott kvöld

Samenstelling van de IJslandse woorden gott en kvöld


gott kvøld

Samenstelling van de Faeröerse woorden gott en kvöld


í gærkvöldi

Samenstelling van de IJslandse woorden í en gærkvöldi (= onzijdige vorm datief enkelvoud van gærkvöld)


van ganser harte

Ik hoop van ganser harte dat wij dit tegen donderdag in orde kunnen brengen.


wakker worden

vaste verbinding van het bijvoeglijk naamwoord wakker en het werkwoord worden

De droom wordt neergezet alsof het slechts een droom lijkt. Een afgewogen keuze, aangezien het een bekend verschijnsel is dat mensen vlak voor het wakker worden vaak dromen dat ze wakker worden.

een meer bewuste en actieve houding aannemen

Ik heb ook de ervaring dat op vele gebieden des levens de discussie aanmerkelijk flitsender wordt zodra er geld mee gemoeid is. Pas dan zie je de deelnemers wakker worden en zich met hartstocht in het strijdgewoel storten.


ofredande

seksuele intimidatie, seksuele molestering

Eleven blir åtalad för sexuellt ofredande.

Een student werd beschuldigd van seksuele intimidatie.


modus vivendi

een manier van leven of een manier van omgaan met elkaars verschillen


ongerechtvaardigde verrijking

Er is sprake van ongerechtvaardigde verrijking als iemand wordt verrijkt ten koste van een ander en hiervoor geen grond kan worden gevonden in een overeenkomst of de wet


geologisch tijdvak

een benoemde periode van de aardhistorie


aan het

aan het werkwoord -> het bezig zijn met de activiteit die genoemd wordt in het werkwoord

De kinderen zijn aan het spelen.

De man is aan het werken.


in orde

Na het ongeval heeft hij alles in orde gemaakt met de verzekering.

Zijn werk was weer helemaal in orde.


niet eens

Hij had niet eens tijd om zijn schoenen aan te trekken zo snel moest hij het brandende huis verlaten.

Na 40 jaar trouwe dienst kon zijn baas hem niet eens een bedankje sturen.


aan de hand

Hij probeerde zijn verhaal aan de hand van enkele heldere voorbeelden te verduidelijken.

Was is hier aan de hand.

De feitelijke situatie, zoals die hier beschreven is, lijkt duidelijk. De meeste betrokkenen zullen het hierover eens kunnen worden. Maar wat is hier nu eigenlijk aan de hand?

Het was onmogelijk om thuis gewoon rond te lopen en te doen alsof er niets aan de hand was.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


niet alleen

De dronken arts was niet alleen onbeleefd maar ook nog onkundig.


meer dan

De galante heer was meer dan vriendelijk tegen de rijke vrouw.

De copieuze maaltijd was meer dan genoeg voor de hongerige man.


dan ook

als vervanging van daarom en want als het oorzakelijk verband tussen de eerste en tweede zin minder duidelijk is

Zij was een heel mooie vrouw, hij stond dan ook de hele avond met haar te flirten.

In Nederland staan veel molens, de molen is dan ook een nationaal symbool geworden.


in dezen

Ik durf in dezen geen uitspraak te doen want ik heb het niet met eigen ogen gezien.

Hij heeft zich in dezen helemaal vergist.


met rust laten

Je moet je oude oma met rust laten ze kan niet meer zo goed tegen al die drukte.

Laat me met rust! Zie je niet dat ik bezig ben.


te pakken krijgen

Na veel oefenen begon hij de nieuwe operatie techniek goed te pakken te krijgen.


te pakken hebben

Na veel oefenen had hij de nieuwe operatie techniek goed te pakken.

Hij heeft de griep te pakken

Hij heeft het weer helemaal te pakken.


op zoek

Hij was op zoek naar zijn verloren autosleutels.


van plan

het voornemen hebben om iets te gaan doen

Hij was oprecht van plan om deze keer wel op tijd te komen.


ik houd van je

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ik houd van je.ogg


ik houd van jou

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ik houd van jou.ogg


ik zie u graag

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ik zie u graag.ogg


ik zie je graag

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ik zie je graag.ogg


ik zie jou graag

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ik zie jou graag.ogg


ik hou van jou

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ik hou van jou.ogg


in de gaten houden

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-in de gaten houden.ogg

goed blijven bekijken (gaten zijn in dit geval de ogen)

Je moet de bewegingen van fietsers en voetgangers als automobilist goed in de gaten blijven houden anders kunnen er ongelukken ontstaan.


in de gaten lopen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-in de gaten lopen.ogg

opvallen zodat iemand je kan zien (gaten zijn in dit geval de ogen)

Dat de werknemer iedere maandag na een marathon ziek thuis bleef begon steeds meer in de gaten te lopen.


een uur

Tijdstip van 13:00 uur 's-middags of 01:00 uur 's-nachts


twee uur

Tijdstip van 14:00 uur 's-middags of 02:00 uur 's-nachts


drie uur

Tijdstip van 15:00 uur 's-middags of 03:00 uur 's-nachts


vier uur

Tijdstip van 16:00 uur 's-middags of 04:00 uur 's-nachts


vijf uur

Tijdstip van 17:00 uur 's-middags of 05:00 uur 's-nachts


zes uur

Tijdstip van 18:00 uur 's-avonds of 06:00 uur 's-morgens


zeven uur

Tijdstip van 19:00 uur 's-avonds of 07:00 uur 's-morgens


acht uur

Tijdstip van 20:00 uur 's-avonds of 08:00 uur 's-morgens


negen uur

Tijdstip van 21:00 uur 's-avonds of 09:00 uur 's-morgens


tien uur

Tijdstip van 22:00 uur 's-avonds of 10:00 uur 's-morgens


elf uur

Tijdstip van 23:00 uur 's-avonds of 11:00 uur 's-morgens


twaalf uur

Tijdstip van 24:00 uur 's-avonds of 12:00 uur 's-morgens


harde schijf

Festplatte

(informatica) Vooralsnog het meest gebruikte externe geheugen in een computer

Vooralsnog het meest gebruikte externe geheugen in een computer, een elektromechanisch computeronderdeel waarop gegevens bewaard kunnen worden

Op 13 september 2006 bestond de harde schijf vijftig jaar. De eerste schijf van dit type (de RAMAC van IBM) had een capaciteit van 5 MB en woog ongeveer 1000 kg


vrije tijd

tijd die men naar eigen goeddunken kan besteden


lange termijn

een termijn die voor dat beschouwingsgebied als lang wordt beschouwd


met voorbedachten rade

met volledig bewustzijn van het effect van de uit te voeren handelingen en voldoende tijd gehad hebbend om daarover na te denken, opzettelijk

De tabaksfabrikanten zouden namelijk "opzettelijk en met voorbedachten rade" de gezondheid van rokers benadelen en dat is strafbaar


middelbare school

school waar middelbaar onderwijs aan leerlingen werd gegeven. Sinds 1 augustus 1968 vervangen door school voor voortgezet onderwijs


hale i land

Samenstelling van de Nynorske woorden hale, i en land


hale innpå

Samenstelling van de Noorse woorden hale en innpå


hale innpå

Samenstelling van de Nynorske woorden hale en innpå


golden hello

welkomstbedrag dat een bestuurder krijgt bij het aantreden bij een onderneming

Zo krijgt de nieuwe topman van Douwe Egberts, afkomstig van Heineken, een golden hello van zes ton contant en voor 500.000 euro aan aandelen. Tja, de overgang van bier naar koffie is zwaar...


golden parachute

een van te voren gemaakte afspraak over de hoogte van een ontslagvergoeding


Europees Monetair Stelsel

stelsel dat in 1979 op Frans-Duits initiatief werd opgericht en waarbij de deelnemers afspraken om hun valuta binnen vaste bandbreedten ten opzichte van een spilkoers te laten fluctueren. Door steuninterventies (aankoop en verkoop van valuta) en het rente-instrument konden de Europese centrale banken de valuta op de gewenste koers houden. Door gebrek aan geloofwaardigheid viel het EMS in 1993 in feite uiteen


eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme

verbinding van  eet, ontbijt, als, een, koning, lunch, prins, en, dineer en arme

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme.ogg

ontbijt als een koning, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar

eet ont·bijt als een ko·ning, lunch als een prins en di·neer als een ar·me

voor je stofwisseling is het beter om in de loop van de dag maaltijden te eten die steeds kleiner worden

„Eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme", is het advies van mede-onderzoeker Gerda Pot tegenover The Telegraph. Minder eten in de avond zorgt volgens de onderzoekers voor een kleinere kans op obesitas.

Weblink bron
Steven Musch
 “Advies: eet 's ochtends goed en 's avonds weinig” (22 juni 2016) op metronieuws.nl


se bort fra

Samenstelling van de Noorse woorden se, bort en fra

Kirkeminister Rigmor Aasrud ser bort fra Kirkens råd om plassering av den 12. biskopen i Oslo.

De minister van kerkelijke zaken Rigmor Aasrud stapt af van het kerkelijke advies over plaatsing van de 12de bisschop van Oslo.


in deze

Ik durf in deze geen uitspraak te doen want ik heb het niet met eigen ogen gezien.

Hij heeft zich in deze helemaal vergist.


meewerkend voorwerp

Dativobjekt

zinsdeel dat de actie van een overgankelijk niet rechtstreeks ondergaat, maar daar als ontvanger of doel bij betrokken is

Het "indirect object" wordt meestal als een synoniem beschouwd, maar het is ook mogelijk dat onder te verdelen in een aantal vormen met het "meewerkend voorwerp" als één daarvan.

zinsdeel dat de actie van een overgankelijk werkwoord niet rechtstreeks ondergaat, maar daar als ontvanger of doel bij betrokken is

Het zinsdeel dat met de woorden "aan" of "voor" kan beginnen, maar dat ook zonder die woorden goed Nederlands is, wordt meewerkend voorwerp genoemd.

Ik vermeld dit voorbeeld meer curiositeitshalve, want het besef van het verschil tussen lijdend en meewerkend voorwerp lijkt te verdwijnen.

iemand die een bijdrage levert zonder een hoofdrol te spelen

Zijn eigenzinnige, principiële natuur belet hem nu eenmaal meewerkend voorwerp te zijn van de doorsnee clubbestuurder.


hemmer

Samentrekking van de Pennsylvania-Duitse woorden hen en mer

Duits: haben wir
Engels: have we; we have (inversie)

Selle Winder hemmer viel Schnee un Eis ghatt.

Deze winter hebben we veel sneeuw en ijs gehad.


wammer

Samentrekking van de Pennsylvania-Duitse woorden wann en mer

Wammer sei Vertrag erneie muss, kammer en neie Telephone griege. Ich hab en neie iPhone gewaehlt.

Als je je contract moet verlengen, kun je een nieuwe telefoon krijgen. Ik heb een nieuwe iPhone gekozen.


chronische bronchitis

de aanwezigheid van een slijmveroorzakende hoest gedurende drie maanden per jaar of in twee opeenvolgende jaren zonder dat een onderliggende ziekte de hoest kan verklaren


centrale bank

een instelling die in het algemeen de volgende taken uitvoert:
Het uitvoeren van het monetair beleid van het betreffende land (of landen)
Het bevorderen van de prijsstabiliteit (beheersen van inflatie)
Het bevorderen van het betalingsverkeer
Het in circulatie brengen van bankbiljetten en het bestrijden van falsificaties
Het toezicht op financiële instellingen


speciale relativiteitstheorie

een theorie gepubliceerd door Albert Einstein in 1905 die ervan uitgaat dat het bij waarnemers in inertiaalstelsels die ten opzichte van elkaar een eenparige beweging uitvoeren betekenisloos zou zijn om te stellen dat de een "absolute beweging" uitvoert en de ander stilstaat, omdat dit niet te onderscheiden is van het omgekeerde


ne bis in idem

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ne bis in idem.ogg


non bis in idem

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-non bis in idem.ogg


zwart zien van

woordgroep van zwart (bijvoeglijk naamwoord), zien (werkwoord) en van (voorzetsel)
**[1] letterlijk, met "zien" in de betekenis "eruitzien als"
**[2] omdat het grote aantal de indruk van een donkere geheel oproept
**[3] uit het Middelnederlands

Hij toont zijn handen, die zwart zien van het roet.

schuilgaan achter de donkere zwerm van, dicht overdekt zijn met, bezocht zijn door menigte van

Als alles verloopt zoals de organisatie dat hoopt, dan moet het donderdag in het Hubertushuis in Kerkrade zwart zien van de jongeren.

donkere schaduwplekken op het lichaam hebben

De mensen zagen zwart van de honger en ontbering, terwijl ze bijna niet op de benen konden staan.


willens en wetens

expres, met opzet, moedwillig, opzettelijk


te pas en te onpas

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-te pas en te onpas.ogg

zonder onderscheid te maken of iets wel uitkomt


het verkleinwoord van april met het achtergeplaatste bijvoeglijke naamwoord zoet om samen het lieflijke beeld van een lentemaand op te roepen, geven gebruikt in de betekenis "opleveren", "ook" markeert een contrast, "nog weleens" wil zeggen dat iets wel vaker voorkomt en "een witte hoed" is beeldspraak voor de bedekking met sneeuw

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-aprilletje zoet geeft ook nog weleens een witte hoed.ogg

het mag vroeg of laat zijn, april wil kwaad zijn

vrouwengemoed, herengunst, aprilweer en het kaatsspel veranderen dikwijls

aprilletje zoet heeft ook nog weleens een witte hoed

aprilletje zoet sneeuwt nog wel een witte hoed

april·le·tje zoet geeft ook nog wel·eens een wit·te hoed

hoewel het in april meestal zacht weer is, kan het soms ook sneeuwen


variant op 'aprilletje zoet geeft ook nog weleens een witte hoed', met vervanging van het werkwoord geven door hebben

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-aprilletje zoet heeft ook nog weleens een witte hoed.ogg

april·le·tje zoet heeft ook nog wel·eens een wit·te hoed


variant op 'aprilletje zoet geeft ook nog weleens een witte hoed' met vervanging van het werkwoord geven door sneeuwen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-aprilletje zoet sneeuwt nog wel een witte hoed.ogg

april·le·tje zoet sneeuwt nog wel een wit·te hoed


honni soit qui mal y pense

verbinding van honni, soit, qui, mal, y en pense, letterlijk: "gehoond zij degene die er kwaad van denkt"


geen peil kunnen trekken op

vaste verbinding van geen, peil, kunnen, trekken en op, naar de zeemansterm "peil trekken op" "koers bepalen door plaatsbepaling ten opzichte van"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-geen peil kunnen trekken op.ogg

ondoorgrondelijk of onvoorspelbaar vinden

Ze was zijn zuster, maar hij kon geen peil trekken op wat zij echt wilde hebben.


geen peil op te trekken

vaste verbinding van geen, peil, op, te en trekken, naar de zeemansterm "peil trekken op" "koers bepalen door plaatsbepaling ten opzichte van"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-geen peil op te trekken.ogg

De officiële Woordenlijst Nederlandse taal noemt alleen "er is geen peil op te trekken", met "er" en "is" als deel van de vaste verbinding, maar dit lijkt minder volledig. In plaats van "er" kan ook "hier" of "daar" worden gebruikt. In plaats van "is" komt ook valt, lijkt, blijkt of schijnt voor. Verder is het nog mogelijk om in plaats van "geen" andere woorden die een ontkenning inhouden te gebruiken als "nooit", "niet echt" of "onmogelijk".

Of we in uniform of in burger zijn is heel wisselend, daar is geen peil op te trekken.

Er was geen peil op te trekken wanneer hij thuiskwam.

Er lijkt geen peil op te trekken, hoe de mohammedaanse kiezersmassa zal stemmen.

Het was een zeurig, lusteloos spel en er viel geen peil op te trekken hoe nu het verloop zou zijn.


academisch ziekenhuis

ziekenhuis dat gekoppeld is aan een universiteit


korte termijn

een termijn die voor dat beschouwingsgebied als kort wordt beschouwd


de rambam krijgen

vaste verbinding van de (lidwoord), rambam (zelfstandig naamwoord) en krijgen (werkwoord)

de rambam krijgen van

gek worden van, zich heel erg storen aan


het rambam krijgen

vaste verbinding van het (lidwoord), rambam (zelfstandig naamwoord) en krijgen (werkwoord)


zich de rambam werken

vaste verbinding van zich (wederkerend voornaamwoord), de (lidwoord), rambam (zelfstandig naamwoord) en werken (werkwoord)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-zich de rambam werken.ogg

Omdat twee collega's ziek waren moest ze zich de rambam werken om op tijd klaar te zijn.


gedwongen winkelnering

de verplichting om aankopen bij een bepaalde leverancier te doen


economisch liberalisme

de erkenning van het recht op vrije economische activiteit en vrij economisch verkeer, gebaseerd op particulier bezit en marktmechanismen waarbij de individuele vrijheid, ook op economisch vlak, centraal wordt gesteld. Het individu moet bijgevolg vrij zijn om economisch initiatief te nemen, want het nastreven van eigenbelang is de motor van de welvaart van de hele samenleving


klassiek liberalisme

een stroming binnen het liberalisme die gebaseerd is op individualisme, privaat eigendom en een kleine overheid die slechts optreedt wanneer de rechten van het individu worden geschonden


altijd op hetzelfde aanbeeld slaan

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-altijd op hetzelfde aanbeeld slaan.ogg

betekenis: steeds op dezelfde zaak terugkomen, aandringen


dolce far niente

Is het deze vakantie lekker dolce far niente of gaan we nu alle klusjes in en rond het huis die zijn blijven liggen inhalen?


dolce far niente

verbinding van dolce "zoet" fare "doen" (met apocope) en niente "niente" dus: het zoete nietsdoen


van de vrachtwagen gevallen

Woordgroep van de Nederlandse woorden van, de, vrachtwagen, gevallen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-van de vrachtwagen gevallen.ogg

gezegd van gestolen ongebruikte goederen

Vanmiddag zag ik een man televisies verkopen vanuit een bestelbus op een parkeerplaats. Die zijn waarschijnlijk van de vrachtwagen gevallen.


beneden de Moerdijk

Een vaste verbinding van beneden (voorzetsel), de (lidwoord) en Moerdijk (eigennaam) waarin 'beneden' verwijst naar de gangbare plaats van het zuiden op landkaarten. Het dorp Moerdijk werd na het ontstaan van het Hollandsch Diep de plaats waar het veer naar het Eiland van Dordrecht vertrok. Dit water werd soms ook Moerdijk genoemd. In de Franse tijd werd het de grens tussen Holland en Brabant . Koning Lodewijk Napoleon werd in 1806 op weg naar Den Haag bij Moerdijk door het departementaal bestuur van Holland ontvangen . De liberale staatsman L.C. Luzac gebruikte Moerdijk in 1829 om een politiek scheidslijn binnen het toenmalige Koninkrijk der Nederlanden aan te geven. Bij Belgische Opstand vonden sommigen dat hier ook de noordgrens van België zou moeten liggen: "België vrij tot aan de Moerdijk" . In Vlaanderen wordt met boven de Moerdijk nog altijd bedoeld: in Nederland. Voor protestanten lag hier symbolisch juist weer een culturele grens met het katholieke zuiden . Vanaf 1871 was de Moerdijkbrug een schakel in de belangrijke noord-zuidverbinding per spoor. Met de uitdrukking boven/beneden de Moerdijk wordt in Nederland bedoeld boven/beneden de grote rivieren (van Nederland). In de neerlandistiek verwijst men ermee naar opvallende verschillen in uitspraak en woordgebruik die min of meer samenvallen met de grens tussen Hollands en Brabants .

ten zuiden van de grote rivieren (van Nederland)

Er is in ieder geval nog altijd een duidelijke culturele kloof tussen Nederland boven en beneden de Moerdijk, zoals Eppink eveneens signaleert. Tot in de 20ste eeuw werden mensen in Noord-Brabant door Hollanders nog als blanke Javanen en reserve-Vlamingen beschouwd.

Het heeft mij vaak verwonderd, dat men hier boven den Moerdijk en ginds beneden den Moerdijk zoo weinig in het oog houdt, dat het alléén daarom reeds eene arrogantie is, die historiebeschouwing, waarvoor Jonckbloet enz. te velde trekken , nationaal te noemen, omdat twee geheele provinciën des lands, bij het herinneren aan die nationale gebeurtenissen, zich moeten te moede gevoelen als iemand, wien men in het geheugen brengt hoe hij voor ettelijke jaren deerlijk is onthaald op stok- en vuistslagen en van wien men nu begeert, dat hij zich daarover zal verblijden.

Een schrijver van een modern kinderboek dient een taboe te doorbreken. Dat wordt hem door een strenge werkgroep uit het zuiden des lands gedicteerd. Heb je die werkgroep tegen je, dan kan je het kinderrijke Brabant en Limburg wel vergeten, dus je luistert naar die dames, je vraagt ze desnoods om een bruikbaar taboe, daar hebben ze een hoop van in voorraad beneden de Moerdijk, ze hebben trouwens ook een lijst van onderwerpen voor je, zodat je boek vanzelf binnen een ‘criteria’ valt, ik heb gehoord dat er nog een masturberende bisschop vacant is, maar ik dwaal af.

Uit dit alles, men zal het bekennen, spreekt niet veel eenvormigheid. Deze korte aanwijzingen - uitvoerigheid zou de gevolgtrekking slechts te scherper doen uitkomen - toonen genoegzaam dat het eenvoudig ongegrond is te spreken van het Vlaamsch, als ware hetgeen daar beneden den Moerdijk klinkt iets heel concreets, met nauwkeurige grenzen.

In het vorige nummer van Neerlandia berichtte collega Gerhard te Winkel uitgebreid over de Big Brother-boom in het Nederlandse televisielandschap. Media watchers beneden de Moerdijk durven over dit fenomeen aarzelend gewagen van het ‘onaanvaardbaar verleggen van de fatsoensgrenzen’.


boven de Moerdijk

Een vaste verbinding van boven (voorzetsel), de (lidwoord) en Moerdijk (eigennaam), waarin 'boven' verwijst naar de gangbare plaats van het noorden op landkaarten. Het dorp Moerdijk werd na het ontstaan van het Hollandsch Diep de plaats waar het veer naar het Eiland van Dordrecht vertrok. Dit water werd soms ook Moerdijk genoemd. In de Franse tijd werd het de grens tussen Holland en Brabant . Koning Lodewijk Napoleon werd in 1806 op weg naar Den Haag bij Moerdijk door het departementaal bestuur van Holland ontvangen . De liberale staatsman L.C. Luzac gebruikte Moerdijk in 1829 om een politiek scheidslijn binnen het toenmalige Koninkrijk der Nederlanden aan te geven. Bij Belgische Opstand vonden sommigen dat hier ook de noordgrens van België zou moeten liggen: "België vrij tot aan de Moerdijk" . In Vlaanderen wordt met boven de Moerdijk nog altijd bedoeld: in Nederland. Voor protestanten lag hier symbolisch juist weer een culturele grens met het katholieke zuiden . Vanaf 1871 was de Moerdijkbrug een schakel in de belangrijke noord-zuidverbinding per spoor. Met de uitdrukking boven/beneden de Moerdijk wordt in Nederland bedoeld boven/beneden de grote rivieren (van Nederland). In de neerlandistiek verwijst men ermee naar opvallende verschillen in uitspraak en woordgebruik die min of meer samenvallen met de grens tussen Hollands en Brabants .

ten noorden van de grote rivieren (van Nederland)

Er liep een harde scheidslijn dwars door het land: het echte Nederland, kortweg ‘Holland’ genoemd, bevond zich boven de grote rivieren, ‘boven de Moerdijk’ (genoemd naar het laatste dorp in Brabant, op de weg van 's-Hertogenbosch naar 's-Gravenhage, aan de oevers van het Hollands Diep, een riviermond die lastig en soms onmogelijk over viel te steken).

En toch, geen politieke partij kan zich in ons land - althans boven den Moerdijk - hullen in dat deftig indifferentisme, dat zich boven het ‘profanum vulgus’ waant, dan op straffe van ondergang.

Over Vondel, Hooft, Huygens en Cats heeft hij - hoe kan het anders! - diverse, erg gewaardeerde essays geschreven. Dat Gerbrand Adriaensz. Bredero zijn grootste ‘liefde’ is geweest boven de Moerdijk, mag echter rustig worden aangenomen.

In de eerste aflevering komt voor het begin van Joel, een novelle van Styn Streuvels, en een fantastisch getinte, toch realistische schets van Herman Teirlinck, die me echter voor de lezers boven den Moerdijk niet best toegankelijk lijkt.

Enkele veelbelovende contacten in Nederland leveren door het stilvallen van het literaire leven boven de Moerdijk niets op, en ook in Vlaanderen draait het literaire systeem niet zonder haperingen.

'Holland en Vlaanderen' is ongetwijfeld ontstaan uit de begeerte van nauwere toenadering tusschen Noord en Zuid. Het zij zoo, en wenschen wij dat wij onder dat opzicht meer dan woorden ontvangen van onze broeders van boven den Moerdijk.


brann i rosenes leir

Samenstelling van de Noorse woorden brann, i, rosenes en leir

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-brann i rosenes leir.ogg

grote onrust op een plek die normaal gesprooken vreedzaam is


brå slutt på idyllen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nn-brå slutt på idyllen.ogg


Hoekse en Kabeljauwse Twisten

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Hoekse en Kabeljauwse Twisten.ogg

een strijd tussen verschillende facties binnen de elite van het graafschap Holland in de tweede helft van de 14e eeuw en de 15e eeuw


verminderde secundo

Een verminderde secundo is bijv. C - Deses, dat klinkt in de gelijkzwevende stemming als tweemaal de toon C.


overmatige secunde

vaste verbinding van overmatig (bijvoeglijk naamwoord) en secunde (zelfstandig naamwoord)

ˌovərˈmatəɣəsəˌkʏndə

übermäßige Sekunde

een interval van een grote seconde plus nog een halve toon

een interval van een grote secunde plus nog een halve toon

Een overmatige secunde telt drie halve tonen, bijv. C - dis, dat klinkt in de gelijkzwevende stemming als een kleine terts op C.


verminderde secunde

vaste verbinding van verminderd (bijvoeglijk naamwoord) en secunde (zelfstandig naamwoord)

Een verminderde secunde is bijv. C - Deses, dat klinkt in de gelijkzwevende stemming als tweemaal de toon C.


Zwarte Piet

De huidige benaming voor de zwarte knecht van Sint Nikolaas dateert van ca. 1859. . Waarschijnlijk oorspronkelijk als verwijzing naar de duivel.

[2] Met de bijnaam "Zwarte Piet", d.w.z. het negatieve spiegelbeeld van de heilige Petrus, werd oorspronkelijk de duivel bedoeld, zie vindplaats hieronder.

de vaste hulpknecht van Sinterklaas, met een geschminkt gelaat en kleurrijke kleding

Humberto Tan na anderhalf jaar nog steeds beveiligd om uitspraken Zwarte Piet

Daarenboven is de wijs, waarop over deze overleveringen gesproken wordt, dikwerf hoogst ongepast, moet voor hen, die in de begrippen der Roomsche Kerk zijn opgevoed, het boek onbruikbaar maken, en kan aan welgezinde Protestanten geen genoegen geven. Wij zwijgen van platte uitdrukkingen, zoo als de woorden Joost, zwarte Piet, oude leepert enz. Zoo men behoedzaam schrijven moet, het is vooral, wanneer men voor de jeugd schrijft.

Jan Antonie Oostkamp
 Een Reisje van elf weken en vijf dagen van Aleppo naar Jeruzalem, enz.; door H. Maundrell. Op nieuw bewerkt en met ophelderende Aanmerkingen vermeerderd door J.A. Oostkamp. Met Platen. Te Groningen, bij J. Oomkens. 1831. In gr. 8vo. VIII en 353 bl. f 3-60. in: Vaderlandsche Letteroefeningen. (1833), G.S. Leeneman van der Kroe en J.W. IJntema, Amsterdam, p. 655 op dbnl.org

In Holland heet hij den Ouwe, Jochem, Joost, Zwarte Piet, Pieterman, de Hamer (Malleus), Meester Jan, Ham, Hansmichel, Oom Hein, Harpij, Jori op stellen, Molik, Bullebak, Boller of Boldergeest, St. Velten enz.

Teenstra, M.D.
 Hoofdstuk I. Het Booze wezen, alias de Duivel in: Volksvooroordelen en bijgeloof (1858), Weytingh & Van der Haart, p. 8 op Delpher.nl


alternatief feit

Dat er heel veel mensen naar de inauguratie van Donald Trump als president waren gekomen was een alternatief feit.


in je kracht staan

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-in je kracht staan.ogg


soort van

vage beschrijving om soort of categorie aan te duiden


ik heb zoiets van

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ik heb zoiets van.ogg


naar de toekomst toe

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-naar de toekomst toe.ogg


collectieve sluitingen

meervoud van het zelfstandig naamwoord collectieve sluiting


boze witte mannen

meervoud van het zelfstandig naamwoord boze witte man


boos wit mannetje

verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord boze witte man


diervriendelijk vlees

vlees met een keurmerk van een dierenwelzijnsorganisatie

Met alle ellende koop ik alleen nog maar diervriendelijk vlees.


Mexicaanse griep

Een griep die van oorsprong uit Mexico komt

een soort griep die in 2009 een pandemie veroorzaakte


oh my god

Vooral Amerikanen zeggen vaak oh my god, maar dat wordt door niet-Amerikanen vaak te overdreven gevonden.


Je suis Charlie

Overgenomen uit het Frans, Charlie verwijst naar Charlie Hebdo

solidariteitsslogan naar aanleiding van de tragedie bij het satirische weekblad Charlie Hebdo waarbij men zich vereenzelvigt met en steun uitspreekt aan de slachtoffers en de vrijheid van meningsuiting

veel mensen riepen/schreven Je suis Charlie uit steun.


tweede scherm

een multimediatoepassing waarbij een televisiekijker televisie kijkt en tegelijkertijd op een laptop of tablet participeert in het televisieprogramma (bv een quiz) of details van het televisieprogramma opvraagt


Arabische Lente

een golf van opstanden, protesten en revoluties in de Arabische wereld die begonnen in 2010


milkshake duck

iemand die plotseling positieve aandacht krijgt in de media, volgens duikt er bezwarende informatie op en kantelt de publieke opinie volledig

Op sociale media is een milkshake duck een bekend fenomeen.


heg noch steg weten

vaste verbinding van heg, noch, steg en weten ww

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-heg noch steg weten.ogg


chronische traumatische encefalopathie

een neurodegeneratieve aandoening die voorkomt bij mensen die meerdere malen hoofdletsel hebben gehad


bier na wijn geeft venijn

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-bier na wijn geeft venijn.ogg

Verwijst waarschijnlijk naar de samenleving in de middeleeuwen, waarin de rijken overwegend wijn dronken terwijl bier een goedkope drank voor de armen was. Er werd zodoende bedoeld: "Het is beter om vroeg in je leven bier te drinken en wijn op latere leeftijd, want dat betekent dat je je omhoog hebt gewerkt."


wijn na bier geeft plezier

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-wijn na bier geeft plezier.ogg


zilveren medaille

een zilveren of zilverkleurige penning die uitgereikt wordt als beloning, veelal aan de winnaar van een wedstrijd of competitie


annar í páskum

Samenstelling van de IJslandse woorden annar, í en páskum

Síðasti sýningardagur verður sem sagt annar í páskum.

De laatste dag van de tentoonstelling is op de tweede paasdag.


indirect object

vaste verbinding van indirect (bijvoeglijk naamwoord) en object (zelfstandig naamwoord)

Dativobjekt

zinsdeel dat de actie van een overgankelijk werkwoord niet rechtstreeks ondergaat, maar daar als ontvanger of doel bij betrokken is

Het gedetailleerde onderscheid in hyponiemen is niet algemeen gangbaar: daarom kan "meewerkend voorwerp" ook als synoniem worden opgevat.

De nominatief treedt op als subject en als predicaatsnomen, de genitief vervult een reeks van functies (…), de datief functioneert als indirect object en na allerlei voorzetsels, en de accusatief ten slotte wordt gebruikt als direct object, na voorzetsels en ook als adverbiale bepaling.


asl

als vraag om meer te weten over de persoon waarmee je contact hebt


om zeep helpen

De criminelen helpen elkaar om zeep in de drugsoorlog.

Door het stoppen van de subsidie werd de toneelgroep om zeep geholpen.


van kant maken

De criminelen maken elkaar van kant in de drugsoorlog.


koud maken

De criminelen maken elkaar om koud in de drugsoorlog.


zich het schompes werken

Woordgroep van zich, het, schompes en werken

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-zich het schompes werken.ogg

De man werkte zich het schompes, maar zijn baas was nooit tevreden.


zich het lebbes werken

Woordgroep van zich, het, lebbes en werken

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-zich het lebbes werken.ogg

De man werkte zich het lebbes, maar zijn baas was nooit tevreden.


zich uit de naad werken

Woordgroep van zich, uit, de,naad en werken

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-zich uit de naad werken.ogg

De man werkte zich uit de naad, maar zijn baas was nooit tevreden.


heel wat afsjouwen

Tijdens de vakantie hebben we heel wat afgesjouwd.


il y a de l’abus

verbinding van  il y a, de, l’ en abus; letterlijk: "er is een misstand"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a de l’abus.ogg


il y a anguille sous roche

verbinding van  il y a, anguille, sous en roche; letterlijk: "er is een paling onder het gesteente"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a anguille sous roche.ogg


comme l'as de pique

verbinding van  comme, l', as, de en pique; letterlijk: "als schoppenaas"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-comme l'as de pique.ogg

T'es ficelé comme l'as de pique.

Je ziet eruit als een vogelverschrikker.


ASV

leenvertaling van Engels asl; (afkorting) van âge, sexe, ville


j'y go d'agneau

verbinding van  j', y, go, d' en agneau; woordspeling met gigot d’agneau ”lamsbout”

Je prends ma bécane et j’y go d’agneau!


ça baigne dans l'huile

verbinding van  ça, baigne, dans, l' en huile; letterlijk: "het baadt in de olie"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça baigne dans l'huile.ogg


ce n'est pas de la petite bière

verbinding van  ce, n', est, pas, de, la, petite en bière

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ce n'est pas de la petite bière.ogg


c'est de la bouillie pour les chats

verbinding van  c', est, de, la, bouillie, pour, les en chats; letterlijk: "dat is pap voor de katten"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est de la bouillie pour les chats.ogg


c'est un cadeau de la maison

verbinding van  c', est, un, cadeau, de, la en maison

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est un cadeau de la maison.ogg


il n'y a pas un chat

verbinding van  il, n', y, a, pas, un en chat; letterlijk: "er is geen kat"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il n'y a pas un chat.ogg


c'est la mort du petit cheval

verbinding van  c', est, la, mort, du, petit en cheval; letterlijk: "dat is de dood van het paardje"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est la mort du petit cheval.ogg


c'est pas le mauvais cheval

verbinding van  c', est, pas, le, mauvais en cheval; letterlijk: "dat is het slechte paard niet"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est pas le mauvais cheval.ogg


verbinding van  ça, ne, se, trouve, pas, sous, le, pas, d', un en cheval; letterlijk: "dat vind je niet onder de stap van een paard"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça ne se trouve pas sous le pas d'un cheval.ogg


c'est du chinois

verbinding van  c', est, du en chinois; letterlijk: "het is Chinees"


verbinding van  c', est, donner, de, la, confiture, à, un en cochon; letterlijk: "dat is jam aan een varken geven"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est donner de la confiture à un cochon.ogg


c'est le coup de barre

verbinding van  c', est, le, coup, de en barre; letterlijk: "dat is een ruk aan het roer"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est le coup de barre.ogg


c'est du tout cuit

verbinding van  c', est, du, tout en cuit; letterlijk: "dat is helemaal gekookt"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est du tout cuit.ogg

dat kan niet missen, da's voor de bakker


c'est pas demain la veille

verbinding van  c', est, pas, demain, la en veille; letterlijk: "de vooravond is het geen morgen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est pas demain la veille.ogg


mon petit doigt me l'a dit

verbinding van  mon, petit, doigt, me, l', a en dit; letterlijk: "heeft m’n pink mij verteld"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-mon petit doigt me l'a dit.ogg

Comment tu sais que j'ai trompé ma femme? – C’est mon petit doigt qui me l’a dit.

Hoe weet je dat ik mijn vrouw heb bedrogen? – Dat hebben de kaboutertjes me verteld.


c'est bien le fils de son père

verbinding van  c', est, bien, le, fils, de, son en père

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est bien le fils de son père.ogg


c'est la fin des haricots

verbinding van  c', est, la, fin, des en haricots; letterlijk: "het einde van de bonen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est la fin des haricots.ogg


il n'y a pas de quoi fouetter un chat

verbinding van  il, n', y, a, pas, de, quoi, fouetter, un en chat; letterlijk: "het is niet de moeite waard daar een kat voor te slaan"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il n'y a pas de quoi fouetter un chat.ogg

het sop is de kool niet waard, het is niet erg.


c'est du gâteau

verbinding van  c', est, du en gâteau; letterlijk: "dat is gebak"

C'est pas du gâteau.

Dat wordt moeilijk, da's geen peulenschil.


c'est la cerise sur le gâteau

verbinding van  c', est, la, cerise, sur, le en gâteau; letterlijk: "dat is de kers op het gebakje"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est la cerise sur le gâteau.ogg


j'y go

verbinding van  j', y en go; van j’y ”ik er” vais ”ga”

Jorge Cardoso joue dans ma ville, j'prends une douche, et j'y go!

Jorge Cardoso speelt in de stad, ik neem een douche en ik ga eropaf!


qui se sent morveux , qu'il se mouche

verbinding van  qui, se, sent, morveux, ,, qu', il, se en mouche; letterlijk: "wie een snotneus heeft, snuite zijn neus"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-qui se sent morveux , qu'il se mouche.ogg


verbinding van  ce, n', est, pas, tombé, dans, l', oreille, d', un en sourd; letterlijk: "dat is niet in het oor van een dove gevallen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ce n'est pas tombé dans l'oreille d'un sourd.ogg


tu as eu une panne d'oreiller

verbinding van  tu, as, eu, une, panne, d' en oreiller; letterlijk: "had je een kussenstoring?"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-tu as eu une panne d'oreiller.ogg


Ce n'est pas le Pérou.

verbinding van  Ce, n', est, pas, le en Pérou.; letterlijk: "Dat is niet Peru"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-Ce n'est pas le Pérou..ogg


c'est de la tarte

verbinding van  c', est, de, la en tarte; letterlijk: "dat is taart"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est de la tarte.ogg


c'est pas de la tarte

verbinding van  c', est, pas, de, la en tarte; letterlijk: "dat is geen taart"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est pas de la tarte.ogg

dat wordt moeilijk, da's geen peulenschil

C'est pas de la tarte de serrer la cuiller à la viocque: elle sucre les fraises.

Het is een hele toer die oude vrouw een hand te geven: ze trilt vreselijk met haar handen (letterlijk: strooit suiker op de aardbeien, met een bevende handbeweging).


c'est toujours le même topo

verbinding van  c', est, toujours, le, même en topo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-c'est toujours le même topo.ogg


il y a de l'abus

verbinding van  il y a, de, l' en abus; letterlijk: "er is een misstand"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a de l'abus.ogg


il y a un bail

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a un bail.ogg

Il y a un bail qu'on s’est pas vus!

Lang geleden dat we elkaar gezien hebben!


il y a du monde au balcon

verbinding van  il y a, du, monde, au en balcon; letterlijk: "er staan veel mensen op het balkon"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a du monde au balcon.ogg


il y a de l'eau dans le gaz

verbinding van  il y a, de, l', eau, dans, le en gaz

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a de l'eau dans le gaz.ogg

er hangt onweer in de lucht, er komen problemen


il y a un os

verbinding van  il y a, un en os; letterlijk: "er is een bot"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a un os.ogg


il y a une couille dans le potage

verbinding van  il y a, une, couille, dans, le en potage; letterlijk: "een kloot in de soep"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il y a une couille dans le potage.ogg


ça baigne

verbinding van  ça en baigne; letterlijk: "het baadt in de olie"


ça fait un bail

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça fait un bail.ogg

Ça fait un bail qu'on s’est pas vus!


bande de

Bande d’idiots!


lâche-moi les baskets

verbinding van  lâche-moi, les en baskets


pt'êt' ben qu'oui, pt'êt' ben qu'non

verbinding van  pt'êt', ben, qu', oui,, pt'êt', ben, qu' en non; letterlijk: "misschien wel, misschien niet"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-pt'êt' ben qu'oui, pt'êt' ben qu'non.ogg


il fait un vent à décorner les bœufs

verbinding van  il, fait, un, vent, à, décorner, les en bœufs; letterlijk: "er staat een wind die de hoorns van de ossen afblaast"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il fait un vent à décorner les bœufs.ogg


ça ne casse pas les briques

verbinding van  ça, ne, casse, pas, les en briques; letterlijk: "dat breekt geen bakstenen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça ne casse pas les briques.ogg


ça va chier des bulles

verbinding van  ça, va, chier, des en bulles

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça va chier des bulles.ogg


ça vaut son pesant de cacahouètes

verbinding van  ça, vaut, son, pesant, de en cacahouètes; letterlijk: "z’n gewicht in pinda's waard"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça vaut son pesant de cacahouètes.ogg


les carottes sont cuites

verbinding van  les, carottes, sont en cuites; letterlijk: "de wortels zijn gaar"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-les carottes sont cuites.ogg


cébô

Cébô la technologie!


il fait un temps de chien

verbinding van  il, fait, un, temps, de en chien

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il fait un temps de chien.ogg


ça cogne

En Gascogne, ça cogne!


il pleut des cordes

verbinding van  il, pleut, des en cordes; letterlijk: "het regent touwen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-il pleut des cordes.ogg


tombe des cordes

verbinding van  tombe, des en cordes; letterlijk: "het regent touwen"


couci-couça

variant van couci-couci, ontleend aan Italiaans così così “zozo”, beïnvloed door comme ci, comme ça


autant pour les crosses

verbinding van  autant, pour, les en crosses

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-autant pour les crosses.ogg


dis donc

C'est un peu cher ici, dis donc.

Nou zeg, het is hier wel een beetje duur.


espèce de

Espèce de salaud!

Espèce de cochon!


à fond

verbinding van  à en fond; letterlijk "tot de bodem"


GESR

(verkorting) van les grands esprits se rencontrent

wij hebben dezelfde superieure inzichten


on y go

verbinding van  on, y en go; van on ”men” y ”er” va gaat, ”daar gaan we”

J'ai 28 ans et pèse 80 kilos, régime mayo, on y go!

Ik ben 28 en weeg 80 kilo, hoog tijd voor een mayodieet!

Bon, on y go, j’ai pas que ça à faire aujourd'hui!

Kom, vooruit, ik heb meer te doen vandaag!


va te faire voir chez les Grecs

verbinding van  va, te, faire, voir, chez, les en Grecs; letterlijk: "laat je zien bij de Grieken” (vergelijk de Griekse 'neigingen' in de klassieke Oudheid)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-va te faire voir chez les Grecs.ogg


ma gueule

Ça fonctionne, ouais ma gueule, ça roule.

Het werkt, ja beste jongen, het loopt gesmeerd.


ça me donne une indigestion

verbinding van  ça, me, donne, une en indigestion; letterlijk: "het geeft me indigestie"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça me donne une indigestion.ogg

ik heb er genoeg van, ik word er ziek van.


koi 2 9

verbinding van  koi, 2 en 9; (verkorting) van quoi de neuf?


je te le donne en mille

verbinding van  je, te, le, donne, en en mille

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-je te le donne en mille.ogg


quelle mouche te pique

verbinding van  quelle, mouche, te en pique; letterlijk: "welke vlieg steekt je?"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-quelle mouche te pique.ogg


après moi les mouches

verbinding van  après, moi, les en mouches; letterlijk: "na mij de vliegen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-après moi les mouches.ogg


revenons à nos moutons

verbinding van  revenons, à, nos en moutons; letterlijk: "laten we naar onze schapen teruggaan"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-revenons à nos moutons.ogg


nique sa mère

Nique sa mère le procureur! Ce fils de pute m’a jugé sur ma couleur.

Fok die officier van justitie! Die klootzak heeft me beoordeeld op mijn huidskleur.


ma parole

Si j’rentre pas dans cette boîte, je ruine la tête du videur, ma parole!

Als ik die danstent niet in mag, sla ik de uitsmijter tegen zijn kop, ik zweer het je!


PI

(afkorting) pas ”niet” intéressé ”geïnteresseerd”


silence dans les rangs

verbinding van  silence, dans, les en rangs; letterlijk: "stilte in de rijen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-silence dans les rangs.ogg


RAS

(verkorting) van rien ”niks” à “te” signaler ”melden”


cette blague dilate la rate

verbinding van  cette, blague, dilate, la en rate; letterlijk: "die grap stemt de milt tot vreugde"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-cette blague dilate la rate.ogg


SJPMP

(verkorting) van si vw ”als” je ”ik” puis ”mag” me ”me” permettre ”veroorloven”


quatre pelés et un tondu

verbinding van  quatre, pelés, et, un en tondu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-quatre pelés et un tondu.ogg


TOQP

(verkorting) van t’es ”ben je” occupé ”bezig”?


le torchon brûle

verbinding van  le, torchon en brûle; letterlijk: "de poetsdoek brandt"


ça lui va comme un tablier à une vache

verbinding van  ça, lui, va, comme, un, tablier, à, une en vache; letterlijk: "dat staat hem als een koe met een schort"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-ça lui va comme un tablier à une vache.ogg


à la voile et à la vapeur

verbinding van  à, la, voile, et, à, la en vapeur; letterlijk: "zeilend en op stoom lopen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-à la voile et à la vapeur.ogg

Elsa marche à la voile et à la vapeur.


motie van wantrouwen

een motie die wordt ingediend om het vertrouwen in betreffende bestuursleden op te zeggen

De Spaanse premier Mariano Rajoy is ontheven uit zijn functie nadat een meerderheid van het parlement voor een motie van wantrouwen heeft gestemd. Het corruptieschandaal waarin Rajoys partij is verwikkeld heeft gezorgd voor de val van het Spaanse kabinet.


met verve

vaste verbinding van met (voegwoord) en verve (zelfstandig naamwoord)

Emma studeerde aan het conservatorium, dus het spelen van een lied op de verjaardag van haar man, dat doet ze met verve


prima facie

vaste verbinding van prima rt "eerste" en facie "uiterlijk, aanzien, gezicht" (ablatief enk v)

Interdum evenit, ut exceptio, quae prima facie justa videatur, inique noceat.

Het kan soms voorkomen dat een verweer dat op het eerste gezicht terecht lijkt, oneerlijk nadeel geeft.


eigen haard is goud waard

verbinding van  eigen haard, is, goud en waard; al in Middelnederlands: eyghenen heerd is gouts weert

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-eigen haard is goud waard.ogg

elke vogel prijst zijn nest, eigen huis is allerbest

eigener Herd is Goldes wert

een gezin en woning zijn het belangrijkste wat een mens kan hebben

the smoke of a man's own house is better than the fire of another

home is home, though it be never so homely

est dictum verum privata domus valet aurum

Eigen haard is goud waard, denkt Pjotr. Het was beter thuis te drinken dan in een café.


per persoon

Hoeveel moeten we per persoon betalen.


soortelijk gewicht

een intensieve grootheid die uitdrukt hoeveel massa van dat materiaal aanwezig is in een bepaald volume


goldene Hochzeit

Woordengroep van de Duitse bijvoeglijk-naamwoordsvorm goldene "gouden" en het Duitse zelfstandige naamwoord Hochzeit "bruiloft"

die goldene Hochzeit (nominative singular)
die goldenen Hochzeiten (nominative plural)
der goldenen Hochzeit (genitive singular)
der goldenen Hochzeiten (genitive plural)
der goldenen Hochzeit (dative singular)
den goldenen Hochzeiten (dative plural)
die goldene Hochzeit (accusative singular)
die goldenen Hochzeiten (accusative plural)


snø inne

Samenstelling van snø ww "sneeuwen" en inne bw "binnen, in"


zakelijke dienstverlening

de bedrijfstak waarbij hoofdzakelijk diensten verleend worden aan bedrijven of waar een specifiek soort zogenoemde overige zakelijke diensten wordt geleverd


iets omhanden hebben

verbinding van  iets, omhanden en hebben

Maar ik voelde al wel enige tijdsdruk, alsof van mij verwacht werd dat ik de consumptie even snel zou nuttigen als ze mij gebracht was. Die indruk werd versterkt doordat ik vanuit mijn ooghoeken zag dat de twee serveersters, onder wie de onze, niets omhanden hadden.


carpe diem

van Latijn carpe diem, letterlijk: "pluk de dag", ontleend aan de Oden van Horatius

probeer het meeste te maken van de dag van vandaag, geniet van het heden, leef in het moment


carpe diem

vaste verbinding van carpe, de imperatief enkelvoud van carpe " plukken ww " en diem, de accusatief van dies " dag zn ". Oorspronkelijk ontleend aan Horatius , Carmina (Oden) I.xi.8 'carpe diem, quam minimum credula postero': '"Pluk de dag, zo min mogelijk vertrouwend op de volgende dag"'


harde brexit

een brexit waarbij het Verenigd Koninkrijk zich volledig terugtrekt uit de Europese interne markt


zachte brexit

een brexit waarbij het Verenigd Koninkrijk deels in de Europese interne markt blijft


no deal brexit

een brexit waarbij het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stapt zonder terugtrekkingsakkoord


interne markten

meervoud van het zelfstandig naamwoord interne markt


gemeenschappelijke markten

meervoud van het zelfstandig naamwoord gemeenschappelijke markt


verbinding van  de, soep, wordt, nooit, zo, heet, gegeten, als, zij en opgediend
Varianten zijn niet voor nooit, ze of hij voor zij en opgedaan voor opgediend.

Ontleend in ca. 1900 aan Duits die Suppe wird nicht so heiß gegessen wie gekocht, tegenwoordig es wird nichts so heiß gegessen, wie es gekocht wird ⁽ᵈᵉ⁾.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-de soep wordt nooit zo heet gegeten als zij wordt opgediend.ogg

things are not as bad as they look

iets lijkt in het begin altijd erger dan het is

de soep wordt nooit zo heet ge·ge·ten als zij wordt op·ge·diend


gestand doen

Ik schopte haar niet alleen met jong, ik schopte haar ook met dood. Ik had haar gezworen dat ik het kind met mijn eigen leven, desnoods met mijn dode lijf, zou beschermen. Ik heb mijn eed niet gestand kunnen doen. De jongen is onder mijn handen uit geglipt.

Halsema zei verder in haar toespraak, die ze geëmotioneerd afsloot, dat ze zich zal inzetten voor de vrijheid van alle Amsterdammers. "Als uw burgemeester beschouw ik het hoeden van vrijheid, helpen die belofte voor alle Amsterdammers gestand te doen, als mijn eerste en grootste verantwoordelijkheid." Ze kreeg na haar speech een staande ovatie van de aanwezigen in de overvolle raadszaal.

Zonder de Apollo 8 had de NASA nooit John F. Kennedy’s belofte gestand kunnen doen dat ‘er voor het einde van dit decennium een man op de maan staat’.


hypothecaire leningen

meervoud van het zelfstandig naamwoord hypothecaire lening


groene warenhuizen

meervoud van het zelfstandig naamwoord groene warenhuis


elektronica- en witgoedwarenhuizen

meervoud van het zelfstandig naamwoord elektronica- en witgoedwarenhuis


naar de haaien

Strock was minderjarig op het ogenblik van de feiten en moest zijn wielercarrière afbreken met zware gezondheidsproblemen. Zijn immuunsysteem was naar de haaien.

Frank van de Winkel
 “Zero dope: de eeuwige dopingstrijd in het wielrennen” (2011), Lannoo Meulenhoff, ISBN 9020996894, p. 187

Vanaf het moment dat bekend werd dat het cesium boven water was, wist hij dat hun plan naar de haaien was en dat alle potentiële getuigen eraan moesten, om te beginnen Jesse Mitford.

Michael Connelly
 “Blind vertrouwen” (2012), Meulenhoff Boekerij , ISBN 9460233015, p. 118

Nadat het echtpaar Cairncross was vertrokken, keek hij omlaag en zag een vettig sliertje zalm aan zijn revers hangen. Verdorie, alweer een smoking naar de haaien.

Tess Gerritsen
 “De Tavistock-verhalen: het spoor terug ; houd de dief” (2013), HarperCollins Holland, ISBN 9461996454, p. 131

Ik zal nooit herkozen worden als bekend wordt dat het eiland tijdens mijn termijn naar de haaien is gegaan.

Maya Banks
 “Zinderende passie” (2014), HarperCollins Holland, ISBN 9402505253, p. 36


verandering van spijs doet eten

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-verandering van spijs doet eten.ogg

afwisseling van bijvoorbeeld activiteit of omstandigheden kan stimulerend werken

Als je je job kunt blijven doen zoals je bezig was, dan ben je wel bereid om langer te werken. Als je een andere job krijgt, willen mensen liever stoppen. Kortom, verandering van spijs doet hier niet eten.

“Belgische loopbanen in kaart: traditioneel of transitioneel? ...” (2005), Academia Press, ISBN 9038208189, p. 181

Verandering van spijs doet eten. Maar verandering van spijs betekent ook dat je een groter spectrum aan vitamines, mineralen en sporenelementen binnenkrijgt, de zogenaamde micronutriënten.

Guy van der Reijden
 “Vet man, zo'n baby” (2013), A.W. Bruna Uitgevers , ISBN 9044969501, p. 45

'Hij is inderdaad niet jouw gebruikelijke type, maar verandering van spijs doet eten.' Natalie rolde met haar ogen, ging staan en liep naar de trap.

Laura Iding
 “Kerst in de bergen ; Feest van liefde en licht ; Schitterende dagen ...” (2016), Harlequin Holland, ISBN 9402519440, p. 104


Letterlijk deze heet Pietro en hij keert terug.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/it-questo si chiama Pietro e torna indietro.ogg

que·sto si chia·ma Pie·tro e tor·na in·die·tro

gezegd bij het uitlenen van iets, om te benadrukken dat men het uitgeleende na verloop van tijd terugverwacht


die bobbejaan het daar 'n kierie nodig

Letterlijk de baviaan heeft daar een wandelstok nodig.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/af-die bobbejaan het daar 'n kierie nodig.ogg

die bob·be·jaan het daar 'n kie·rie no·dig

die weg is onbegaanbaar, dat terrein is niet geschikt om te betreden


theoretische mechanica

theoretische beschrijving van de natuurkundige mechanica (dus de mechanische beweging van materiële lichamen en de wetten van interactie tussen hen)


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/af-dit kan jy vir die bobbejane gaan vertel.ogg

dit kan jy vir die bob·be·ja·ne gaan ver·tel


jakkals trou met wolf se vrou

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/af-jakkals trou met wolf se vrou.ogg

het is kermis in de hel, er is een zonneregen gaande, regen gaat (op dit moment) met zonneschijn gepaard


uitstel van betaling

een beschikking afgeven door de rechter, die bepaalt dat gedurende een bepaalde tijd de schuldeisers niet betaald hoeven te worden

Het Amerikaanse farmaceutische bedrijf Purdue Pharma heeft uitstel van betaling aangevraagd. De stap komt niet onverwacht. Ze vloeit voort uit de miljardenschikking die het bedrijf vorige week trof rond de verslavende pijnstiller oxycontin.
De voorlopige schikking werd getroffen met duizenden Amerikaanse steden, ziekenhuizen en andere partijen. Op deze manier heeft Purdue Pharma meer dan 2000 rechtszaken afgekocht. Met de deal zou zo'n 12 miljard dollar zijn gemoeid.
Bij de schikking was afgesproken dat Purdue Pharma een speciale vorm van faillissement zou aanvragen. Op deze manier kan een nieuw bedrijf worden gevormd dat pijnstillers als oxycontin kan blijven ontwikkelen. Van de winst kunnen de klagende partijen worden betaald.(!)


verbinding van  al, is, de, leugen, nog, zo, snel, waarheid, achterhaalt, haar en wel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel.ogg

al is de leu·gen nog zo snel, de waar·heid ach·ter·haalt haar wel

hoewel het op de korte termijn onwaarheid spreken een gemakkelijke oplossing lijkt, is dat onverstandig omdat dat na verloop van tijd uitkomt en dan juist ernstiger problemen geeft

De "loci communes", ook wel "sedes argumenti" genoemd, zijn een soort warenhuizen van algemeen aanvaarde wijsheden en waarheden over uiteenlopende onderwerpen, die de spreker of zanger kan aandoen om argumenten te vinden die een bepaalde zienswijze kunnen onderbouwen. Hierbij kan men denken aan de veronderstelling dat het voortschrijden van de tijd altijd gepaard gaat aan verval van zeden (O tempora! O mores!), of de overtuiging dat liegen uiteindelijk nooit de moeite loont (‘al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel’).


yaahrei, yaahraus

Duits: jahraus, jahrein, jahrein, jahraus

Engels: year after year, year in, year out

aldoor maar door, de hele tijd, elk jaar zonder verandering, voortdurend


ta till storsläggan

Samenstelling van de Zweedse woorden ta ww "grijpen", till vz "naar" en storslägga zn "voorhamer"

een probleem krachtig, doelgericht en energiek aanpakken, grof geschut gebruiken

Han har fått mängder av mejl med krav på att "ta till storsläggan".

Hij heeft veel e-mails ontvangen die eisten de problemen doelgericht en energiek aan te pakken.

brutaal en roekeloos kritiseren, hekelen, scherpe kritiek leveren


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-als de wijn is in de man, dan is de wijsheid in de kan.ogg

as die wyn is in die man, is die wysheid in die kan

iemand die te veel heeft gedronken is niet meer in staat goede beslissingen te nemen

ist der Wein im Manne, ist der Verstand in der Kanne

quand le vin entre dans le corps, le jugement s'en va dehors

als de wijn is in de man, dan is de wijs·heid in de kan

En Padde dronk dapper het hele kannetje leeg. ‘Geef me nog maar wat, Schele!’ De bottelier schonk hoofdschuddend het kannetje weer vol. ‘Pas jij maar op! Als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan!’

⧖ Die het al wilt drincken uyt,
Die is in de narre schuyt.
De moezel die moet wezen vul,
Of anders maect zy gheen ghelul.
Daer de wijn gaet in de huyd,
Daer gaet al de wijsheyd uyt.
In een vat vol most of wijn,
Steect veel vreughd, en oock veel pyn.
Daer de wijn gaet in de man,
Gaet de wijsheyd in de kan.


verbinding van  ontbijt, als, een, koning, lunch, edelman, en, dineer en bedelaar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ontbijt als een koning, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar.ogg

eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme

ont·bijt als een ko·ning, lunch als een edel·man en di·neer als een be·de·laar

voor je stofwisseling is het beter om in de loop van de dag maaltijden te eten die steeds kleiner worden

“Ontbijt als een koning, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar.” Hiermee wordt bedoeld: eet ’s ochtends de grootste maaltijd, ’s middags een kleinere en ’s avonds de kleinste.

Weblink bron “Ontbijt als een koning (Les 3)” op GezondAfvallen.nl


een benauwde kat maakt rare sprongen

verbinding van  een, benauwde, kat, maakt, rare en sprongen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-een benauwde kat maakt rare sprongen.ogg

een be·nauw·de kat maakt ra·re spron·gen

iemand die geen uitweg ziet kan soms onverwachte dingen doen, een zwakke tegenstander kan zo toch gevaarlijk worden

⧖Nog nimmer hebben de liberalen in hun hoogheid zich verwaardigd tegenover bun tegenpartijen den burgervader in 't vuur te brengen. Het schijnt nu noodig. Ja, een benauwde kat maakt rare sprongen!

De Utrechtsche liberalen in angst. in: Het Volk , jrg. 8 nr. 2342 (21 november 1907), Sociaal-Democratische Arbeiderspartĳ (SDAP), Amsterdam, p. 2 kol. 3


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-als de katjes muizen, dan miauwen ze niet.ogg

als de kat·jes mui·zen, dan mi·au·wen ze niet

als jongelui aan het eten zijn, wordt er niet veel gesproken

⧖ Moeder sust hem wat en de drie anderen door den schroei of doei (honger) gedreven, komen naderbij en beginnen te schranzen (eten) van wat ben je me. Ze muizelen en smikkelen (eten) alles gruizig (gretig) op. Hoe reuzig, doenig, druistig of woeg (wild, druk) ze anders ook wezen mogen, nu ze mondgauw (etende) zijn komt 't spreekwoord tot zijn recht: als de katjes muizen, dan miauwen ze niet.

Jac. van Ginneken & H.J. Endepols
 “De regenboogkleuren van Nederlands taal.” (1917), L.C.G. Malmberg, Nijmegen, p. 165


als de katten muizen, mauwen ze niet

verbinding van  als, de, katten, muizen, mauwen, ze en niet

[1] woordspeling waarbij "muizen" zowel "jagen op muizen" als "met smaak eten" betekent

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-als de katten muizen, mauwen ze niet.ogg

maust die Katze, so miaut sie nicht

als mensen gretig aan het eten zijn, wordt er niet zo veel gepraat

maust die Katze, so miaut sie nicht

iemand die druk is met winstgevende bezigheden praat daar niet over

on n'attrape pas de lièvre avec un tambour

Men zegt : „Als de katten muizen, mauwen ze niet," en dit was hier ook het geval, want er ontstond plotseling een diepe stilte en elkeen was verdiept in het genot der spijzen.

Een klein intermezzo, jrg. 1 nr. 33 in: Het Noorden in woord en beeld (13 november 1925), s.n. Groningen, p. 516 kol. 1

iemand die druk is met winstgevende bezigheden kan daar beter niet over praten om concurrentie te voorkomen

Als katten muizen, mauwen ze niet. Dat geldt vandaag speciaal voor de vls-typen. U bent zo druk bezig dat voor piekeren niet veel tijd overblijft.

Horoscoop : Vissen (4 maart 1971) in: Het vrĳe volk, jrg. 26 nr. 7802, p. 17 kol. 6


fysische chemie

wetenschap die zich bezighoudt met het grensgebied tussen natuur- en scheikunde, in het bijzonder de toepassing van fysische methoden op chemisch gebied


gewogen gemiddelde

een gemiddelde van een reeks getallen met bijhorende reële positieve gewichten, de weegfactoren, waarvan de waarde het meest beïnvloed wordt door de getallen met het grootste gewicht


e.v.

[2] (afkorting) van echtgenote van (kan in beginsel ook "echtgenoot van" betekenen)

plus een of meer die daar in volgorde direct na komen

Deze cijfers staan in het rapport op pagina 96 e.v.

Weblink bron
Folkert Jensma
 “Twee van de drie delicten blijven voor de politie geheel verborgen” (3 november 2010) op nrc.nl

Deze uitspraak is echter niet van de apostel Paulus, maar van Jezus (in Matteüs 15:11 e.v.) in reactie op vragen van schriftgeleerden waarom hij zich niet aan de Joodse spijswetten houdt.

Weblink bron
Wicher J. Slagter
 “Donner verwart Jezus met de apostel Paulus” (6 oktober 2010) op nrc.nl

Dan is de vraag aan de orde hoe provincies nu al kan worden verweten dat zij in de toekomst te soepel met de wensen van de gemeenten zullen omspringen. Te meer daar minister Remkes in zijn brief van 16 december over de ozb-heffingen de provincies ook heeft laten weten: 'Of er voor 2007 e.v. een strakker kader nodig is, is nog niet helder.'

Weblink bron “De recidive van Zalm” (1 maart 2006) op nrc.nl

Overledenen aangegeven op dinsdag, 8 oktober 1968. (…) Maria Jacoba Jansen, e.v. H. ten Hoope, v. 69 j. (…)

Burgerlijke stand, Amsterdam. in: Het Parool , jrg. 28 nr. 7285 (14 oktober 1968), p. 14 kol. 1


sociale onthoudingen

meervoud van het zelfstandig naamwoord sociale onthouding


stikke kjepper i hjulet

Samenstelling van de Noorse woorden hjulet zn (het wiel), i vz (in), kjepper zn (stokken) en stikke ww (steken)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-stikke kjepper i hjulet.ogg

een spaak in het wiel steken, (iemand) een stok tussen de benen steken , voorkomen, saboteren, dwarsliggen

voor anderen problemen veroorzaken, de voortgang of uitvoering van iets belemmeren, tegenwerken, verijdelen


stikke kjeppar i hjulet

Samenstelling van de Nynorske woorden hjulet zn (het wiel), i vz (in), kjeppar zn (stokken) en stikke ww (steken)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nn-stikke kjeppar i hjulet.ogg

een spaak in het wiel steken, (iemand) een stok tussen de benen steken


leenvertaling van Latijn in regione caecorum rex est luscus en Oudgrieks ἐν τοῖς τόποις τῶν τυφλῶν λάμων βασιλεύει (en tois tópois toon tyfloon lamoon basileúei), te vinden de Adagia (1500) van de 16e-eeuwse Nederlandse humanist Erasmus en voordien als Oudgrieks ἐν τυφλῶν πόλεϊ γλαμυρός βασιλεύει (en tyfloon pólei glamurós basileúei) in een scholion op de Ilias uit de 11e eeuw (Escorial Ω 1.12); een nog eerder vergelijkbaar voorbeeld staat in de Midrasj Raba op Genesis uit de 4e of 5e eeuw: בשוק סמייא צווחין לעווירא סגי נהור "in de straat van de blinden noemt men de eenogige man een ziener"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-in het land der blinden is eenoog koning.ogg

unter den Blinden ist der Einäugige König

in een omgeving waar weinig gepresteerd wordt...

in the country of the blind, the one-eyed man is king

in the land of the blind, the one-eyed man is king

in the kingdom of the blind, the one-eyed man is king

au royaume des aveugles, les borgnes sont rois

nella terra dei ciechi beato chi ha un occhio

en el reino de los ciegos, el tuerto es el rey

in het land der blin·den is een·oog ko·ning

in een omgeving waar weinig gepresteerd wordt krijgen bescheiden talenten of prestaties al gauw overdreven waardering

Welk bureau het beste is? Tiemeijer denkt dat Synovate „vaak het minst ver af zit”, maar nuanceert direct zijn oordeel. „In het land der blinden is eenoog koning.”

Weblink bron
Erik van der Walle
 “Peilingen gaan ten koste van het politieke debat” (4 september 2012) op nrc.nl


de angel eruit halen

Als men is gestoken door een insect en de angel zit nog in de huid dan kan de ernst van de situatie verminderd worden door de angel voorzichtig te verwijderen.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-de angel eruit halen.ogg

een situatie of probleem minder ernstig maken

Door aan te sturen op samenwerking in het parlement met alle partijen, inclusief extreem-rechts, wil Jeltsin “de angel eruit halen”, aldus de Russische diplomaten.

Weblink bron
Folkert Jensma
 “Rusland waarschuwt voor zichzelf” (1993-12-18)

Ik denk dat, uitzonderingen daargelaten, de hoofdregel als volgt zou kunnen zijn en daarmee kom ik op die rust: van het begin af aan zij het duidelijk dat de, ook Europees rechtelijk gesproken, juiste autoriteit, de onafhankelijke rechter, in een vroeg stadium de angel eruit gehaald heeft.

Weblink bron “Stenografisch verslag van het openbare verhoor van de parlementaire
enquêtecommissie opsporingsmethoden op vrijdag 20 oktober 1995 in de
vergaderzaal van de Eerste Kamer der Staten-Generaal te Den Haag” (1995-10-20)

De Tijger staat voor het fileren van je woede. Met zijn vlijmscherpe nagels kan hij als de beste chirurg de angel eruit halen, de haat en de verbittering, de wanhoop, de pijn en de woede, hij scheurt ze uit je hart en verslindt ze.

Angéla Kramers, Maartje Oosterhof
 “Van Regenworm tot Pauw: mijn weg naar een unieke vorm van yoga en beweging” (2011), Singel Uitgeverijen, ISBN 9789029577984, p. 157

Nu ze het eenmaal had bekend, voelde ze een overweldigende behoefte om allerlei details met Suzi te delen. Ze wilde dolgraag over het huis praten – de angel eruit halen, het weer normaal maken dat ze erover sprak.

Veronica Henry
 “Het huis van je dromen: Als je onverwachts je droomhuis vindt, moet je dan je leven omgooien?” (2018), Meulenhoff Boekerij , ISBN 9789402310443, p. 116


av og til

Afkomstig van de Duitse uitdrukking ab und zu bw , die van de Middelnederduitse uitdrukking af unde tô bw komt

Samenstelling van de Noorse woorden av vz , og vw , til vz

af en toe, soms, van tijd tot tijd, weleens

Vi kan av og til ha en haard tørn med slike folk.

Met zulke mensen kunnen we het soms moeilijk hebben.


av og til

Samenstelling van de Nynorske woorden av vz , og vw , til vz


fra og til

Samenstelling van de Noorse woorden fra vz , og vw , til vz

I forbindelse med kjøring fra og til en fest i Ålvundfjord ble 2 mann med for mange promiller i blodet tatt.

In verband met het rijden van en naar een feest in Ålvundfjord werden twee mannen met te veel alcohol in het bloed gearresteerd.


fra og til

Samenstelling van de Nynorske woorden fra vz , og vw , til vz


Sie scheie sich vun haddi Arewet.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/pdc-Sie scheie sich vun haddi Arewet..ogg

Duits: Wer Arbeit kennt und sich nicht drückt, der ist verrückt.


landet over

Samenstelling van land zn "land" en over bw "over"

/ ˈlɑnət ɔʋəɾ /

Taleren nevnte at gjelden på småbrukene landet over er overveldende nu.

De spreker zei dat de schuld op kleine boerderijen in het hele land nu overweldigend is.


verden over

Samenstelling van verden zn "wereld" en over bw "over"

/ ˈʋæɾdən ɔʋəɾ /

Etter at disse melodiene toppet bestsellerlister verden over, har Little Richard laget et stort antall innspillinger.

Nadat deze deuntjes bovenaan de bestsellerlijsten over de hele wereld stonden, heeft Little Richard een groot aantal opnames gemaakt.


het kan me niets schelen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-het kan me niets schelen.ogg

ik heb er geen belangstelling voor, het houdt mij niet beziɡ, ik ben er niet van onder de indruk

Ze heeft er geen boodschap aan dat velen er geen rekening meer mee houden dat ze ooit nog terugkeert op haar oude niveau. “Het kan me niets schelen wat mensen over me zeggen of schrijven. Zo wil ik het. En voor mij was dit de eerste, kleine stap in de richting van de WK.”

Weblink bron
Hans Klippus
 “Wat moet Van Langen lopen enorm leuk vinden” (7 juli 1997) op nrc.nl


drôle de

Een als bijvoeglijk naamwoord functionerende uitdrukking met drôle 'grappig' en partitief voorzetsel de, geplaatst vóór het gekwalificeerde zelfstandig naamwoord.

Quiconque a connu ce drôle de moineau ne l'oubliera pas rapidement.

Wie deze rare snuiter heeft gekend zal hem niet snel vergeten.


tutto fumo e niente arrosto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/it-tutto fumo e niente arrosto.ogg


tanto fumo e poco arrosto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/it-tanto fumo e poco arrosto.ogg


van tevoren

in de periode voor een bepaalde gebeurtenis


witte kersten

meervoud van het zelfstandig naamwoord witte kerst


De Stad

Amsterdam; de hoofdstad van Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland


tweede kerstdagen

meervoud van het zelfstandig naamwoord tweede kerstdag


derde kerstdagen

meervoud van het zelfstandig naamwoord derde kerstdag


eerste kerstdagen

meervoud van het zelfstandig naamwoord eerste kerstdag


vierde kerstdagen

meervoud van het zelfstandig naamwoord vierde kerstdag


erop of eronder

Het wordt vandaag heel spannend, het is erop of eronder.


erop en erover

een wielrenner die een voorsprong heeft achterhalen en direct voorbij spurten zodat deze laatste het gevoel heeft stil te staan

Als je tot de besten wilt behoren, erop en erover wilt gaan, moet je ook bereid zijn het beste uit jezelf te halen.

Weblink bron
Pieter Winsemius
 “Erop en erover”, Bruna


uitvoerende ministeries

meervoud van het zelfstandig naamwoord uitvoerend ministerie


couci-couci

Ontleend aan Italiaans così così “zozo”, voor het eerst aangetroffen als eufemisme in de uitdrukking faire cosi-cosi “het doen” (1619).


het regent pijpenstelen

De regenstralen worden vergeleken met de dunne, lange stelen van Goudse pijpen , aangetroffen vanaf 1850 (zie vindplaats hieronder)

Eene poos daarna behoefde men wel is waar hare hulp niet langer, doch tot welken prijs valt ligt te raden: het regende pijpenstelen. Aan uitgaan werd natuurlijk niet meer gedacht.

Johannes Kneppelhout
 “Schetsen en verhalen uit Zwitserland” (1850), Erven F. Bohn, Haarlem, p. 9 op dbnl.org


acheter chat en poche

verbinding van  acheter, chat, en en poche

Leenvertaling van de Latijnse zegswijze emere catulum in sacco “een hondje in de zak kopen”, met catulus “hondje, puppy” mogelijk foutief geïnterpreteerd als “katje” (verg. Frans chaton “katje, kattejong”), aangetroffen vanaf de 16e eeuw, zie een vindplaats hieronder.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-acheter chat en poche.ogg

een aankoop doen zonder de koopwaar aanschouwd te hebben

En Espagne, un novio voit sa novia deux ou trois fois par jour, parle avec elle sans témoins auriculaires, l’accompagne à la promenade, vient causer la nuit avec elle à travers les grilles du balcon ou de la fenêtre du rez-de-chaussée. Il a eu tout le temps de la connaître, d’étudier son caractère, et n’achète pas, comme on dit, chat en poche.

In Spanje ziet een ”novio” zijn "novia" twee- of driemaal per dag, praat met haar zonder toehoorders, vergezelt haar op wandelingen, komt 's nachts door de balustrade van het balkon of het raam op de benedenverdieping met haar babbelen. Hij heeft tijd genoeg gehad om haar te leren kennen, haar karakter te bestuderen, en koopt, zoals men zegt, geen kat in de zak.

Weblink bron
Théophile Gautier
 “Voyage en Espagne” (1859), Charpentier, p. 215

Vous n’achetez pas chat en poche ; eh bien, si vous marchandez un cheval vous luy ostez ses bardes, pour le voir nud et à descouvert .

Een kat koopt U niet in de zak; welnu, als U op een paard wilt afdingen, dan doet U zijn paardenharnas af, om hem naakt en onbedekt te aanschouwen.

Weblink bron
Michel de Montaigne
 De l’Inequalité Qui Est entre Nous, Livre 1, chapitre 42 (1595) in:
P. Villey et V. L. Saulnier, P. U. F. (red.)
 Essais, Text établi (1965), p. 107


what is your name

verbinding van  what, is, your en name, letterlijk "wat is uw naam", als zelfstandige vraag geschreven met een hoofdletter aan het begin en een vraagteken aan het eind.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/What is your name — My name is Mary.ogg


generale preventie

het idee dat vanuit sanctioneren en straffen een preventieve werking uitgaat. In het verlengde wordt het argument gebezigd dat hogere/zwaarder straffen meer overtredingen voorkomen en leiden tot minder misdaad.


functional literacy

(neologisme) Ingevoerd door de socioloog en opvoedkundige W.S. Gray in zijn Unesco-onderzoek gepubliceerd in 1956, met de omschrijving: „a person is functionally literate when he has acquired the knowledge and skills in reading and writing which enable him to engage in all those activities in which literacy is normally assumed in his culture or group”.


functional illiteracy

(neologisme) Antoniem van de sociologische term functional literacy , omschreven als: „A person is functionally illiterate who cannot engage in all those activities in which literacy is required for effective functioning of his group and community and also for enabling him to continue to use reading, writing and calculation for his own and the community’s development”.

/ˈfʌŋkʃənəl ɪˈlɪt(ə)ɹəsi/


être au bout de son latin

verbinding van  être, au, bout, de, son en latin, aangetroffen sinds 1679, zie vindplaats hieronder.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-être au bout de son latin.ogg

niet meer weten wat te zeggen of doen, ten einde raad zijn

Je sçais de presque tout trop bien le Numéro,
Pour ne pas connoistre un Zéro
Dessous vostre Enigme premiere;
Mais pour le Mot de la derniere,
 Je suis au bout de mon Latin,

Ik weet teveel af van het nummer,
om een nul niet te herkennen,
onder jullie eerste raadsel.
Maar voor het woord van de laatste,
ben ik aan het einde van mijn Latijn.

“Le Mercure galant” (1 april 1679), Paris, p. 331 op retronews.fr


bygge til

uitbouwen, (vertrouwen) opbouwen, (een denkbeeld verder) uitbreiden