Schitz

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Schütze zn ← Middelhoogduits: schütze zn ← Oudhoogduits: scuzzo zn (11de eeuw) ← Middelnederduits: schütte zn

Duits: Schütze zn , m
Engels: Sagittarius zn

teken van de dierenriem Boogschutter (22 november tot 21 december)


ယူကရိန်းနိုင်ငံ

my-ယူကရိန်းနိုင်ငံ.ogg


უკრაინა

ka-უკრაინა.ogg


អ៊ុយក្រែន

km-អ៊ុយក្រែន.ogg


Оукраина

cu-Оукраина.ogg


Украіна

be-Украіна.ogg


Украјина

sr-Украјина.ogg


Украинæ

os-Украинæ.ogg


Украинмудин Орн

xal-Украинмудин Орн.ogg


Украйна

bg-Украйна.ogg


Ուկրաինա

hy-Ուկրաինա.ogg


אוקראינה

he-אוקראינה.ogg


אוקראינע

yi-אוקראינע.ogg


أوكرانيا

ar-أوكرانيا.ogg


ئوکراینا

ckb-ئوکراینا.ogg


ئۇكرائىنا

ug-ئۇكرائىنا.ogg


اوکراین

ps-اوکراین.ogg


اوکراین

fa-اوکراین.ogg


یوٗکریٖن

ks-یوٗکریٖن.ogg


ܐܘܩܪܐܝܢܐ

arc-ܐܘܩܪܐܝܢܐ.ogg


ޔުކްރެއިން

dv-ޔުކްރެއިން.ogg


यूक्रेन

bh-यूक्रेन.ogg


ইউক্রেন

bn-ইউক্রেন.ogg


યૂક્રેઇન

gu-યૂક્રેઇન.ogg


ୟୁକ୍ରେନ

or-ୟୁକ୍ରେନ.ogg


உக்ரைன்

ta-உக்ரைன்.ogg


ఉక్రెయిన్

te-ఉక్రెయిన్.ogg


ಯುಕ್ರೇನ್

kn-ಯುಕ್ರೇನ್.ogg


යුක්රේනය

si-යුක්රේනය.ogg


ประเทศยูเครน

th-ประเทศยูเครน.ogg


ປະເທດອູແກຣນ

lo-ປະເທດອູແກຣນ.ogg


ཨུཀ་རཡི་ནི།

bo-ཨུཀ་རཡི་ནི།.ogg


𐌺𐍉𐌽𐌾𐌿𐌲𐌰𐍂𐌳𐍃

got-𐌺𐍉𐌽𐌾𐌿𐌲𐌰𐍂𐌳𐍃.ogg


ကီးယက်မြို့

my-ကီးယက်မြို့.ogg


Lviv

een stad in het westen van Oekraïne waarvan het historische centrum sinds 1998 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO staat


לעמבערג

yi-לעמבערג.ogg


लिव्हिव

mr-लिव्हिव.ogg


Barbro

Barbro is een vrouwelijke naam die oorspronkelijk werd gevormd als een verbuiging van Barbra zn , een verkorting van Barbara zn , die haar oorsprong vindt in Oudgrieks βαρβαρος zn (barbaros) "buitenlands"

Barbro har norsk og svensk namnedag den 4. desember.

Barbro heeft op 4 december de Noorse en Zweedse naamdag.


Barbros

genitief onbepaald vrouwelijk enkelvoud van Barbro


Kremlin

paleizencomplex in Moskou, regeringszetel van Rusland

Aslund onderscheidt vier elementen die bepalend zijn voor de politiek-economische verhoudingen in Rusland: de gecentraliseerde staatsmacht (met ook controle over de rechtsmacht), de grote staatsbedrijven (onder controle van het Kremlin) en hieraan gelieerde banken, de persoonlijke vrienden van Poetin en de buitenlandse belastingparadijzen waar veel Russisch kapitaal is ondergebracht.

Zo verbleef PVV-Europarlementariër André Elissen in 2017 op kosten van het Kremlin als ‘verkiezingswaarnemer’ in Moskou.


အိုဒက်ဆာမြို့

my-အိုဒက်ဆာမြို့.ogg


Οδησσός

el-Οδησσός.ogg


Одесса ош

myv-Одесса ош.ogg


სანქტ-პეტერბურგი

ka-სანქტ-პეტერბურგი.ogg


სანქტ-პეტერბურგი

xmf-სანქტ-პეტერბურგი.ogg


ሳንክት ፔቴርቡርግ

am-ሳንክት ፔቴርቡርግ.ogg


Αγία Πετρούπολη

el-Αγία Πετρούπολη.ogg


Αγία Πετρούπολη

pnt-Αγία Πετρούπολη.ogg


Бытырбыху

kbd-Бытырбыху.ogg


Бетъырбух

os-Бетъырбух.ogg


Ине-Петрань ош

myv-Ине-Петрань ош.ogg


Петракар

koi-Петракар.ogg


Петыркар

kv-Петыркар.ogg


Петарбух

ce-Петарбух.ogg


Петербур

av-Петербур.ogg


Санкт Петербург

bg-Санкт Петербург.ogg


Санкт Петербург

mk-Санкт Петербург.ogg


Санкт Петербург

sr-Санкт Петербург.ogg


Санкт-Петербург

ab-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

ba-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

bxr-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

inh-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

sah-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

krc-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

kk-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

ky-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

lbe-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

lez-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

mn-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

uk-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

ru-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

tg-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

tt-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

cv-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

udm-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург

ady-Санкт-Петербург.ogg

alt-Санкт-Петербург.ogg


Санкт-Петербург балһсн

xal-Санкт-Петербург балһсн.ogg

nl-Санкт-Петербург_балһсн-xal-name-el3PMbWB


Санкт-Петербурґ

rue-Санкт-Петербурґ.ogg


Санкт-Пецярбург

be-Санкт-Пецярбург.ogg


Санктъ Пєтєрбоургъ

cu-Санктъ Пєтєрбоургъ.ogg


Սանկտ Պետերբուրգ

hy-Սանկտ Պետերբուրգ.ogg


סנקט פטרבורג

he-סנקט פטרבורג.ogg


פעטערבורג

yi-פעטערבורג.ogg


سن پترزبورگ

mzn-سن پترزبورگ.ogg


سن پترزبورگ

fa-سن پترزبورگ.ogg


سينٽ پيٽرسبرگ

sd-سينٽ پيٽرسبرگ.ogg


سینٹ پیٹرز برگ

ur-سینٹ پیٹرز برگ.ogg


سەنت پیتەرزبورگ

ckb-سەنت پیتەرزبورگ.ogg


सेंट पीटर्सबर्ग

bh-सेंट पीटर्सबर्ग.ogg


सेंट पीटर्सबर्ग

hi-सेंट पीटर्सबर्ग.ogg


सेंट पीटर्सबर्ग

mr-सेंट पीटर्सबर्ग.ogg


सेन्ट पिटर्सवर्ग

ne-सेन्ट पिटर्सवर्ग.ogg


सेन्त पितर्सबर्ग

new-सेन्त पितर्सबर्ग.ogg


সেন্ট পিটার্সবার্গ

bn-সেন্ট পিটার্সবার্গ.ogg


ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ

pa-ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ.ogg


சென் பீட்டர்சுபெர்கு

ta-சென் பீட்டர்சுபெர்கு.ogg

nl-சென்_பீட்டர்சுபெர்கு-ta-name-el3PMbWB


ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್

kn-ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ಬರ್ಗ್.ogg


സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്

ml-സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്.ogg

nl-സെന്റ്_പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്-ml-name-el3PMbWB


เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก

th-เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก.ogg


སན་པི་ཏི་པོག

bo-སན་པི་ཏི་པོག.ogg


サンクトペテルブルク

ja-サンクトペテルブルク.ogg


상트페테르부르크

ko-상트페테르부르크.ogg


စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့

my-စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့.ogg


سانت بطرسبرغ

ar-سانت بطرسبرغ.ogg


ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ

my-ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ.ogg


Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyah

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nv-Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyah.ogg


Грузия Мастор

myv-Грузия Мастор.ogg


Грузија

mk-Грузија.ogg


Грузија

sr-Грузија.ogg


Гуржехье

inh-Гуржехье.ogg


Гуржисттан

lbe-Гуржисттан.ogg


Гуржистан

lez-Гуржистан.ogg


Гурҷистон

tg-Гурҷистон.ogg


Гуырдзыстон

os-Гуырдзыстон.ogg


Гуьржийчоь

ce-Гуьржийчоь.ogg


Гєѡргїꙗ

cu-Гєѡргїꙗ.ogg


Гүрҗмүдин Орн

xal-Гүрҗмүдин Орн.ogg


Гөрҗистан

tt-Гөрҗистан.ogg


Хъизихъ

av-Хъизихъ.ogg


Қырҭтәыла

ab-Қырҭтәыла.ogg


גאורגיה

he-גאורגיה.ogg


ګرجستان

ps-ګرجستان.ogg


گرۇزىيە

ug-گرۇزىيە.ogg


گورجستان

ckb-گورجستان.ogg


जर्जिया

ne-जर्जिया.ogg


जार्जिया

sa-जार्जिया.ogg


जार्जिया-देश

pi-जार्जिया-देश.ogg


জর্জিয়া

bn-জর্জিয়া.ogg


জৰ্জিয়া

as-জৰ্জিয়া.ogg


જ્યોર્જીય

gu-જ્યોર્જીય.ogg


சியார்சியா

ta-சியார்சியா.ogg


జార్జియా

te-జార్జియా.ogg


ಜಾರ್ಜಿಯ

kn-ಜಾರ್ಜಿಯ.ogg


ജോർജ്ജിയ

ml-ജോർജ്ജിയ.ogg


ජෝර්ජියාව

si-ජෝර්ජියාව.ogg


ประเทศจอร์เจีย

th-ประเทศจอร์เจีย.ogg


ປະເທດຊອກຊີ

lo-ປະເທດຊອກຊີ.ogg


འཇོར་ཇི་ཡ།

bo-འཇོར་ཇི་ཡ།.ogg


𐌲𐌴𐌰𐌿𐍂𐌲𐌾𐌰

got-𐌲𐌴𐌰𐌿𐍂𐌲𐌾𐌰.ogg


Raad van Europa

Europees Hof voor de Rechten van de Mens

internationale organisatie waarvan bijna 50 Europese landen lid zijn en die zich onder meer bekommert om de mensenrechten, het waarborgen van de meerpartijendemocratie en de naleving van de rechtsstaat

December 2016 werd bekend dat de Italiaanse politicus Luca Volontè voor 2,3 miljoen euro was omgekocht. In ruil sprak hij lovend over Azerbeidzjan en overtuigde andere leden van de Raad van Europa in stemmingen gunstig te stemmen voor Azerbeidzjan.

“De Raad van Europa is verworden tot het FIFA van de mensenrechten”, aldus Knaus. “Van bronnen horen wij dat de Azeri’s een oorlogskas van 300 miljoen euro hebben voor het omkopen en manipuleren van de leden van de Raad van Europa."

Op 14 maart 2022 verliet Rusland de Raad van Europa. Het land voorkomt zo dat de verdragsorganisatie, die de democratie en de rechtsstaat in Europa bewaakt, Rusland zelf de deur wijst


ევროპაშ სხუნუ

xmf-ევროპაშ სხუნუ.ogg


ევროპის საბჭო

ka-ევროპის საბჭო.ogg


Ủy hội châu Âu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/vi-Ủy hội châu Âu.ogg


Cunseilho de la Ouropa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/mwl-Cunseilho de la Ouropa.ogg


Συμβούλιο της Ευρώπης

el-Συμβούλιο της Ευρώπης.ogg

nl-Συμβούλιο_της_Ευρώπης-el-name-tS5960xT


Аурупа Шурасы

tt-Аурупа Шурасы.ogg


Европа кеңеши

ky-Европа кеңеши.ogg


Европаны Кенгеши

krc-Европаны Кенгеши.ogg


Европин кхеташо

ce-Европин кхеташо.ogg


Рада Європи

uk-Рада Європи.ogg


Съвет на Европа

bg-Съвет на Европа.ogg


Савет Еўропы

be-Савет Еўропы.ogg


Савет Европе

sr-Савет Европе.ogg


Совет Европы

ru-Совет Европы.ogg


Совет на Европа

mk-Совет на Европа.ogg


Шӯрои Аврупо

tg-Шӯрои Аврупо.ogg


Եվրոպայի խորհուրդ

hy-Եվրոպայի խորհուրդ.ogg


מועצת אירופה

he-מועצת אירופה.ogg


ئەنجومەنی ئەورووپا

ckb-ئەنجومەنی ئەورووپا.ogg

nl-ئەنجومەنی_ئەورووپا-unknown-name-tS5960xT


اروپا شورا

mzn-اروپا شورا.ogg


شورای اروپا

fa-شورای اروپا.ogg


مجلس أوروبا

ar-مجلس أوروبا.ogg


یورپ کی کونسل

ur-یورپ کی کونسل.ogg


युरोपाची परिषद

mr-युरोपाची परिषद.ogg


কাউন্সিল অব ইউরোপ

bn-কাউন্সিল অব ইউরোপ.ogg


ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ

pa-ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ.ogg


สภายุโรป

th-สภายุโรป.ogg


မော်လ်ဒိုဗာနိုင်ငံ

my-မော်လ်ဒိုဗာနိုင်ငံ.ogg


მოლდოვა

ka-მოლდოვა.ogg


Малдова

be-Малдова.ogg


Молдавія

rue-Молдавія.ogg


Молдави

os-Молдави.ogg


Молдави

ce-Молдави.ogg


Молдавиэ

kbd-Молдавиэ.ogg


Молдавия Мастор

myv-Молдавия Мастор.ogg


Молдавија

mk-Молдавија.ogg


Молдавија

sr-Молдавија.ogg


Молдавие

ady-Молдавие.ogg


Молдавмудин Орн

xal-Молдавмудин Орн.ogg


Молдова Республикасы

tt-Молдова Республикасы.ogg

nl-Молдова_Республикасы-tt-name-jXnpNN2A


Մոլդովա

hy-Մոլդովա.ogg


מאלדאווע

yi-מאלדאווע.ogg


מולדובה

he-מולדובה.ogg


مالدووا

sd-مالدووا.ogg


مالدووا

ur-مالدووا.ogg


مولداوی

fa-مولداوی.ogg


مولداویا

ps-مولداویا.ogg


مولدوفا

ar-مولدوفا.ogg


مولدوۋا

ug-مولدوۋا.ogg


މޮލްޑޯވާ

dv-މޮލްޑޯވާ.ogg


मॉल्डोवा

hi-मॉल्डोवा.ogg


मोल्डोवा

bh-मोल्डोवा.ogg


मोल्दोभा

ne-मोल्दोभा.ogg


मोल्दोवा

new-मोल्दोवा.ogg


मोल्दोवा

pi-मोल्दोवा.ogg


मोल्दोवा

sa-मोल्दोवा.ogg


मोल्दोव्हा

mr-मोल्दोव्हा.ogg


ਮੋਲਦੋਵਾ

pa-ਮੋਲਦੋਵਾ.ogg


મોલ્દોવા

gu-મોલ્દોવા.ogg


மல்தோவா

ta-மல்தோவா.ogg


మోల్డోవా

te-మోల్డోవా.ogg


ಮಾಲ್ಡೋವ

kn-ಮಾಲ್ಡೋವ.ogg


ประเทศมอลโดวา

th-ประเทศมอลโดวา.ogg


ປະເທດມອລໂດວາ

lo-ປະເທດມອລໂດວາ.ogg


མོལ་དོ་ཝ།

bo-མོལ་དོ་ཝ།.ogg


𐌼𐌿𐌻𐌳𐌰𐌿𐌾𐌰

got-𐌼𐌿𐌻𐌳𐌰𐌿𐌾𐌰.ogg


ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ

my-ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ.ogg


ბელარუსი

ka-ბელარუსი.ogg


ბელარუსი

xmf-ბელარუსი.ogg


បេឡារុស

km-បេឡារុស.ogg


Wittrussland

Wit-Rusland, Belarus; een land in Oost-Europa


Λευκορουσία

pnt-Λευκορουσία.ogg


Бѣла Роусь

cu-Бѣла Роусь.ogg


Беларусия

lez-Беларусия.ogg


Беларусия

tt-Беларусия.ogg


Беларуç

cv-Беларуç.ogg


Беларузмастор

mdf-Беларузмастор.ogg


Белорусси

os-Белорусси.ogg


Белорусси

ce-Белорусси.ogg


Белоруссиа

ab-Белоруссиа.ogg


Белоруссие

ady-Белоруссие.ogg


Белорусија

mk-Белорусија.ogg


Белорусија

sr-Белорусија.ogg


Белорузия Республикась

myv-Белорузия Республикась.ogg

nl-Белорузия_Республикась-myv-name-ss~Ynw22


Цаһанорсин Орн

xal-Цаһанорсин Орн.ogg


Բելառուս

hy-Բելառուս.ogg


בעלארוס

yi-בעלארוס.ogg


بیلاروس

ur-بیلاروس.ogg


بیلاڕووس

ckb-بیلاڕووس.ogg


بېلورۇسسىيە

ug-بېلورۇسسىيە.ogg


ބެލަރޫސް

dv-ބެލަރޫސް.ogg


बेलारुस

ne-बेलारुस.ogg


शुक्लरास्या

sa-शुक्लरास्या.ogg


বেলারুশ

bn-বেলারুশ.ogg


ਬੇਲਾਰੂਸ

pa-ਬੇਲਾਰੂਸ.ogg


બેલારુસ

gu-બેલારુસ.ogg


பெலருஸ்

ta-பெலருஸ்.ogg


బెలారస్

te-బెలారస్.ogg


ಬೆಲಾರುಸ್

kn-ಬೆಲಾರುಸ್.ogg


ബെലാറുസ്

ml-ബെലാറുസ്.ogg


බෙලාරස්

si-බෙලාරස්.ogg


ประเทศเบลารุส

th-ประเทศเบลารุส.ogg


ປະເທດບີເອໂລລຸດ

lo-ປະເທດບີເອໂລລຸດ.ogg


བེ་ལ་རུ་སུ་

dz-བེ་ལ་རུ་སུ་.ogg


བྷེ་ལ་རསུ།

bo-བྷེ་ལ་རསུ།.ogg


𐍈𐌴𐌹𐍄𐌰𐍂𐌿𐍃𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳

got-𐍈𐌴𐌹𐍄𐌰𐍂𐌿𐍃𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳.ogg


Insching

Pennsylvaanias Rewwere hen sunnerbaare Naame.Efders kumme die Naame vun de Insching.

De rivieren van Pennsylvania hebben ongewone namen. Vaak komen de namen van de indianen.


Insch

Verkorting van Pennsylvania-Duits: Insching zn , dat uit het Engels komt


Pennsylfaanis

genitief mannelijk meervoud van Pennsylfaani


Kor

(verkorting) van Kornelis, een variant van Cornelis


Oorlogswinter

oorlogswinter zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

laatste winter in de Tweede Wereldoorlog, van 1944-1945, waarin de mensen in het nog bezette West-Nederland veel honger leden

In de Oorlogswinter van 1945 raakt Michiel betrokken bij het verzorgen van een Engelse piloot, die met zijn vliegtuig achter zijn huis is neergestort.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Theatervoorstelling ‘Oorlogswinter’ komt naar de Brabanthallen” (18 januari 2022) op kliknieuwsdenbosch.nl


Informatiseringsbank

samenstelling van informatisering zn en bank zn met het invoegsel -s- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.N

van 1988 tot 1994 de in Groningen gevestigde rijksdienst die onder meer belast was met de uitvoering van de studiefinanciering
Overgegaan in de IB Groep die zelf weer overging in de Dienst Uitvoering Onderwijs.

Het departement vormde de Informatiseringsbank, die via contractmanagement de betaling van studiebeurzen ging organiseren en daarbij de mogelijkheid kreeg van een 'uitvoeringstoets': als nieuw beleid niet uitvoerbaar was, of veel te duur, dan kon de bank het ministerie terugfluiten. De problemen met de uitvoering van de studiefinanciering (niet te verwarren met de betaalbaarheid van het stelsel) namen allengs af. Het departement zette een volgende stap: de bank werd per 1 januari dit jaar verzelfstandigd en heet nu IB Groep.

Weblink bron
Tom-Jan Meeus
 “IB Groep of privatisering als remedie tegen de 'stopverfstaat'” (22 november 1994) op nrc.nl

De Informatiseringsbank wordt belast met de uitvoering van de studiefinanciering, de studiekostenregeling, de centrale inning van het lesgeld, de rechtspositieregelingen en andere uitvoerende taken van het ministerie.

Weblink bron “Dienst studiebeurzen Groningen gaat op in Informatiseringsbank” (28 juni 1988) op nrc.nl


Vroegnieuwnederlands

samenstelling van vroeg bn en Nieuwnederlands zn

vroegste fase van het Nieuwnederlands van ongeveer 1500 tot 1700

Ná 1500 spreekt men van Vroegnieuwnederlands, met een onderverdeling in zestiende-eeuws, zeventiende-eeuws, enz.

Jacob van Maerlant (ed. Ingrid Biesheuvel)
 “Maerlants werk. Juweeltjes van zijn hand.” (1998), Ambo, Baarn / Amsterdam University Press, Amsterdam, ISBN 9026315368, p. 581


Zak

(verkorting) van Zachariah en of Zachary en


ADR

o [1]: (initiaalwoord) voor actieve donorregistratie

o [2]: (initiaalwoord) van Frans ADR voor: accord européen relatif au transport international des marchandises dangereuses par route "Europese overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg"

m [1]: (initiaalwoord) voor Auditdienst Rijk

benaming voor een bepaalde vorm om het beschikbaar stellen van organen na overlijden juridisch te regelen

Het ADR is een combinatie van het huidige donorstelsel en een ‘ja, tenzij’-systeem. Ieder die zich nog niet heeft geregistreerd, wordt nogmaals gevraagd een keuze te maken. Wie niet reageert, wordt als donor bijgeschreven in het register. Wijziging blijft altijd mogelijk.

Weblink bron
Herman Vuijsje
 “Ja, orgaandonatie is iets engs” (18 februari 2010) op nrc.nl

verdrag met regels die van toepassing zijn bij het vervoer over de landsgrens van goederen die gevaar kunnen opleveren

Het vervoer van gevaarlijke stoffen moet voldoen aan de regels van het ADR. In bepaalde gevallen is een gedeeltelijke of een volledige vrijstelling van het ADR mogelijk.

Weblink bron
Inspectie Leefomgeving en Transport (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat)
 “Vrijstellingen ADR” (13 juni 2017) op ilent.nl


ADR

accountantsdienst binnen de nationale overheid

De ADR, een onafhankelijke auditor van de rijksoverheid, concludeert nu dat de vergoeding onterecht was.

Weblink bron
Floor Bouma
 “Ministerie gaf onterecht buitenlandvergoeding aan ambtenaar in Den Haag” (11 februari 2019) op nrc.nl


West-Fries

afgeleid van West-Friesland en , op te vatten als samenstelling van west bn en Fries zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.E en hoofdletters volgens spellingregel 16.F en spellingregel 16.I Weblink bron “Westfriesland / West-Friesland” (25 februari 2013) op onzetaal

Dit woord kan op twee manieren verwarring wekken.

Internationaal worden het Nederlandse Friesland en Fries soms beschreven als "West-Friesland" en "West-Fries" als tegenhanger van het Duitse "Ostfriesland" en "Ostfrisisch".

Binnen Nederland zouden "West-Friesland" en "West-Fries" ook betrekking kunnen hebben op het westen van de provincie Friesland, maar ze zijn in die betekenis niet gangbaar.

de Hollandse dialecten gesproken in het noorden van Noord-Holland, die sterk zijn beïnvloed door de Friese taal

Gloimen is West-Fries voor glimlachen, binnenpretjes hebben.

Weblink bron
Ad Nuis & Arthur van den Boogaard
 “Na 54 jaar weer gloimen op de foto” (22 mei 2017) op nrc.nl


Varkensbaai

samenstelling van varken zn en baai zn met het invoegsel -s- leenvertaling via Engels Bay of Pigs en of direct van Spaans Bahía de los Cochinos en

een baai op de zuidwestelijke kust van Cuba

In 1961 heeft de VS een mislukte invasie op de kust van de Varkensbaai gehouden.


Arctic

via Middelfrans artique en Latijn arcticus van Oudgrieks ἀρκτικός (arktikós) "noordelijk, letterlijk: van de (Grote) Beer"


ISO 639

ISO gevolgd door het volgnummer van de standaard

internationale standaard om natuurlijke talen met een lettercode aan te duiden

De Ethnologue is sinds 2005 gekoppeld aan ‘ISO 639-3‘, een internationaal coderingssysteem waarin iedere taal zijn eigen code van drie letters heeft.

Weblink bron
Berthold van Maris
 “Eén klein land, ruim honderd talen” (17 november 2012) op nrc.nl


Nusantara

Nusantara

eilandengebied tussen Zuidoost-Azië en Australië

Wij woonden duizend jaar lang in Nusantara.

Het tijdschrift moest op Indonesië gericht zijn, met andere woorden een Indonesië-centrisch standpunt innemen. Als naam werd op voorstel van Soejitno Nusantara gekozen, hetgeen eilandenrijk betekent, de oudste aanduiding voor Indonesië.

Rob Nieuwenhuys
 “Oost-Indische spiegel. Wat Nederlandse schrijvers en dichters over Indonesië hebben geschreven vanaf de eerste jaren der Compagnie tot op heden.” (1978), Em. Querido's Uitgeverij, Amsterdam, ISBN 9021411024, p. 396

„Deutschland” is een endoniem voor de Bondsrepubliek Duitsland, „Nihon” is een endoniem voor Japan, terwijl „Nusantara” een endoniem voor Indonesië is.

nieuw te bouwen hoofdstad van de Republiek Indonesië

De hoofdstad van Indonesië wordt Nusantara, gelegen aan de oostkust van het eiland Kalimantan.

invloedssfeer van het rijk Majapahit, overeenkomend met het huidige Indonesië en verschillende Zuidoost-Aziatische landen


Nusantara

de invloedssfeer van het rijk Majapahit, overeenkomend met het huidige Indonesië (hoofd) en verschillende Zuidoost-Aziatische landen


Nusantara

samenstelling van nusa zn "eiland(en)" en antara bn "tussen, nabij"

de veroverde gebieden van het rijk Majapahit, overeenkomend met het huidige Indonesië (hoofd) en verschillende Zuidoost-Aziatische landen


Нусантара

ru-Нусантара.ogg


Sneeuwkop

vaak besneeuwde bergtop bij Ceres in de Westkaap, Zuid-Afrika

vaak besneeuwde bergtop bij Pec in het Tsjechische Reuzengebergte


ISO 3731

internationale standaard voor een elektrische verbinding tussen een motorvoertuig en zijn aanhangwagen

De stekker is een aluminium uitvoering en is ISO 3731 goedgekeurd.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Stekkerdoos Jaeger S 24V 7-polig schroefaansluiting” (_dat_) op tralert.com


ISO 1185

De 15-polige stekker wordt gemaakt volgens ISO-norm 12098, de Euro N stekker volgens ISO 1185 en de Euro S stekker volgens ISO 3731.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Spiraalkabel adapter van 1x15 polig naar 2x7 polig 24V” op logistiekconcurrent.nl


ISO 3522

internationale standaard betreffende aluminiumlegeringen voor gietstukken

Aluminium legeringen dienen minimaal een corrosieweerstand te hebben categorie B volgens ISO 3522, Tabel C.1, of gelijkwaardig.

Weblink bron
C. Brandsen (ed.)
 “Eisen voor voegovergangen” (1 april 2013), Rijkswaterstaat, p. 40 punt 5.6.1.4


Valkkoog

samenstelling van valk zn en koog zn "landaanwinning"

een dorpje in Noord-Holland in de gemeente Schagen

⧖ Er was echter ook verloren. Inde eerste helft der 13e eeuw schijnt nl. een geweldige doorbraak van den zeedijk te hebben plaats gehad omstreeks Valkkoog (koog of buitenland van de meren), waardoor de gronden van de Waard met de zee gemeen kwamen te liggen, tot waar men zich daartegen door binnendijken beveiligde. Nadat het „Nieuwland” van St. Maarten heroverd was, sloot men de ontstane opening in het midden dier eeuw dooreen meer achterwaarts gelegen dijk tusschen St. Maarten en Valkkoog, den Schagerdam of Vriezendijk, ook wel Waarddijk geheeten.

Beekman, Anton Albert
 “Polders en droogmakerijen” (1909-1912)


falko

Of dit een leenwoord van Latijn falco is of omgekeerd is omstreden.


Bolnes

samenstelling van bol zn "bank of plaat in rivier /week, dras" en nes zn "landtong"

dorp op het eiland IJsselmonde nabij Ridderkerk


EN 50293

EN gevolgd door het volgnummer van de standaard, de nummers van 50000 tot 59999 zijn bestemd voor normen die door CENELEC zijn vastgesteld

Europese standaard voor de elektromagnetische compatibiliteit van verkeersregelinstallaties

Alle flashers zijn voorzien van de juiste certificaten en voldoen aan alle eisen, zo ook de prestatietest EN 50293.

Weblink bron “Wat is de prestatietest EN 50293?” (20 december 2021) op tralert.com


EN 12352

EN gevolgd door het volgnummer van de standaard

Europese standaard voor verkeersregelinstallaties en veiligheids- en waarschuwingslichten

Misschien heeft u het ooit wel eens zien staan, veiligheidsnormering EN 12352, maar wat houdt deze normering nou in?

Weblink bron “Wat is de veiligheidsnormering EN 12352?” (20 december 2021) op tralert.com


ISO 13207

internationale standaard voor lampjes in wegvoertuigen

Wanneer u foutmeldingen over de verlichting in uw vrachtwagen krijgt en dit wil oplossen met ISO 13207, zal dit vrij gemakkelijk kunnen.

Weblink bron “Wat is iso 13207?” (20 december 2021) op tralert.com


ISO 12098

Zo’n verbinding kan tot stand worden gebracht met een 15 polige (ISO 12098) stekker. Door deze stekker kan de vrachtwagen elektriciteit overbrengen naar de trailer waardoor de lampen in werking kunnen treden.

Weblink bron “Wat doet een 15-polige stekker?” (22 maart 2022) op tralert.com


Wannes

Als Wannes vrij heeft, ben ik in de werkplaats.

Weblink bron
Marit Willemsen
 “‘Aukes ziekte hoort voor ons in Amsterdam’” (26 maart 2021) op nrc.nl


Linnaeus

gebruikt als verwijzing naar de bioloog Carl Linnaeus

Vinden de leraar en de dominee het onnodig dat ze als meisje een vervolgopleiding doet? Dan maakt ze zich Linnaeus, „Faust” en Von Humboldt zelf wel eigen.

Weblink bron
Margot Dijkgraaf
 “Olga leeft met iets wat niemand hoeft te weten” (28 juni 2018) op nrc.nl


Linnaeus

toen de dominee N. Linnaeus ging studeren aan de universiteit van Lund koos hij zoals gebruikelijk een Latijnse familienaam, gevormd met het achtervoegsel -eus uit Zweeds lind ("linn" in de streektaal van Småland) "linde", naar de grote boom die op het erf van de familie stond
De naam is vooral bekend geworden door het werk van zijn zoon, de 18e-eeuwse Zweedse bioloog C. Linnaeus


Chiro

samenstelling van chi zn "Χ" en rho zn "Ρ" , een verwijzing naar het Christusmonogram bestaande uit de eerste twee letters van Christus, geschreven in het Grieks


Güster

Güster (Gemeente) [B]: afkomstig van Slavisch: Gostirady, dat met Slavisch: gost ("gast") te maken heeft

die Güsters (nominative)
die Güsters (nominative singular)
der Güsters (genitive)
der Güsters (genitive singular)
den Güsters (dative)
den Güsters (dative singular)
die Güsters (accusative)
die Güsters (accusative singular)


Güster

een gemeente in het district Hertogdom Lauenburg in Sleeswijk-Holstein, Duitsland

Mit über 900 Stellplätzen für den Campingbetrieb und über 350 Wochenendhäusern und weiteren Unterkünften zählt Güster heute zu den beliebtesten Erholungsorten östlich von Hamburg.

Met meer dan 900 kampeerplaatsen en meer dan 350 weekendhuizen en andere accommodaties is Güster een van de meest populaire resorts ten oosten van Hamburg.


Güsters

/ ˈɡʏstəɾs /


Mull

[1-3]: Afkomstig van Engels: mull zn , dat op Hindi: malmal zn teruggaat; de verengelste spelling 'mulmull' is worden verkort tot 'mull'

[4]: Afkomstig van Middelnederduits: mul zn


Zuiderzee

samenstelling van zuid en zee zn met het invoegsel -er-

voormalige binnenzee in Nederland, tegenwoordig IJsselmeer genoemd


Storbritannias

genitief onbepaald enkelvoud van Storbritannia


Svend

Afkomstig van Ouddeens "Swæn" ← Oudnoords sveinn en


Svends

genitief onbepaald gemeenschappelijk geslacht enkelvoud van Svend


Svends

genitief onbepaald vrouwelijk enkelvoud van Svend


Mogens'

genitief onbepaald gemeenschappelijk geslacht enkelvoud van Mogens


Mogens

Afkomstig van Latijn: Magnus en ("groot")

Verwant met:
** Duits: Magnus en
** Noors: Mons en
** Zweeds: Måns en

Mogens [Peter Mynster] Boisen [1910-1987] var enormt produktiv som oversætter, og gennem sin karriere oversatte han mere end 800 værker til dansk fra engelsk, fransk, tysk, norsk og svensk.

Mogens Boisen was enorm productief als vertaler en gedurende zijn carrière vertaalde hij meer dan 800 werken in het Deens vanuit het Engels, Frans, Duits, Noors en Zweeds.


Mons

genitief onbepaald mannelijk enkelvoud van Mons


Mons'

genitief onbepaald gemeenschappelijk geslacht enkelvoud van Mons


Måns

genitief onbepaald mannelijk enkelvoud van Måns


ESMA

(initiaalwoord) van Engels ESMA en : European Securities and Markets Authority, "Europese Autoriteit voor effecten en markten", opgericht in 2010

toezichthouder op de financiële markten in de Europese Unie

De aanbieder kiest de benchmark uit; wetgeving van de Europese toezichthouder op de financiële markten, de ESMA, verplicht hem daartoe.

Weblink bron
Rentsje de Gruyter
 “Waarom de AEX vaak niet het beste ijkpunt is voor beleggers” (8 april 2022) op nrc.nl


Zebraklok

samenstelling van zebra zn "gestreepte paardachtige" en klok zn "uurwerk" , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

kunstwerk van J. Karman in de vorm van een hoog uurwerk met drie wijzerplaten en opvallende zwart-witte strepen, bestemd voor het stationsplein bij Den Haag Centraal

Vanwege de zwart-witte strepen op de wijzerplaten, wordt de klok ook wel de Zebraklok genoemd.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Kunstwerk
Zebraklok” op spoorbeeld.nl


Maanfeest

leenvertaling van Kantonees 月亮節 (jyut⁶loeng⁶zit³), geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

feestdag op de 15de dag van de 8ste maand van het Chinese jaar

De overlijdenscurven onder gelovige joden laat een klein dal zien vlak voor het joodse Paasfeest en een kleine piek vlak daarna. Hetzelfde verschijnsel is in China geconstateerd rond het Maanfeest. De dood wordt soms uitgesteld en over de betekenisvolle dag heengetild.

Weblink bron
Rita Kohnstamm
 “Naar de dag toeleven” (14 oktober 1993) op nrc.nl


Kludde

waterduivel die zich in Antwerpen in de Schelde ophoudt

Het verhaal vertoont gelijkenis met het sprookje van Grimm over de jongen die erop uittrekt om te leren griezelen - zo laat Jan zich uitdagen om de gruwelijke waterduivel Kludde te weerstaan - maar anders dan een sprookje is het verhaal duidelijk in tijd en ruimte geplaatst, namelijk in het Vlaanderen van begin vijftiende eeuw.

Rita Ghesquiere e.a.
 “Een land van waan en wijs. Geschiedenis van de Nederlandse jeugdliteratuur.” (2016), Atlas Contact, Amsterdam / Antwerpen, ISBN 9789045027661, p. 294


Nekker

wellicht van nekker, "duivel", cognaat met nikker

waterduivel die zich in Mechelen in de Dijle ophoudt

Ik heb in mijn bijdrage in 1994 een hele reeks plaatsnamen met watergeesten opgesomd, m.n. met Nekker.

Frans Debrabandere
 Nogmaals het minnewater in: Biekorf., jrg. 103 nr. 2 (juni 2003), Westvlaams Archief, Brugge, p. 145


Kluddes

De andere boer sloeg met zijn knuppel op Kluddes rug om deze woorden kracht bij te zetten.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Chris Van den Bergh
 “De legende van Kludde…” (26 juni 2018) op brouwerij-ganzenhof.be


Opiumwet

samenstelling van opium zn en wet zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

wet waarin productie, bezit en handel in verdovende middelen strafbaar worden gesteld

De Tweede Kamer moet zich nog over het onderwerp buigen. Maar als het aan staatssecretaris Blokhuis ligt, geldt er vanaf begin volgend jaar een landelijk verbod op de verkoop van lachgas voor recreatief gebruik. Lachgas komt dan samen met bijvoorbeeld hasj en wiet op lijst II van de Opiumwet te staan. Op lijst I staan harddrugs.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Zo'n 90 gemeenten lopen vooruit op verbod op lachgas, nemen zelf maatregelen” (14 juli 2020), NOS

Gisteren werd in Den Helder een 21-jarige militair uit Wierden opgepakt op verdenking van het aanbieden van vals geld en overtreding van de Opiumwet. De man betaalde in een horecaruimte op een kazerne met vals geld. Na onderzoek bleek de man nog meer vals geld te hebben in de slaapruimte en zijn auto. Ook vond de politie bij hem soft- en harddrugs. Hij zit vast.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Militairen opgepakt voor drugsbezit, vals geld en vechtpartij” (7 februari 2020), NOS


Oostkantons

alleen meervoud, samenstelling van oost bw en kantons zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

cantons de l'Est

deel van het zuidoosten van België dat verkregen is tijdens de Eerste Wereldoorlog en waar men Duits spreekt

Wanneer het sneeuwt, gaan de Belgen skiwandelen. Wij spreken van langlaufen, maar het kan allebei in de Belgische Oostkantons. In de gratis, drietalige 'Winterzeitung' staat alles over sporten met en zonder sneeuw in dit gebied van België.

Weblink bron “Reizen” (12 februari 1998) op nrc.nl


Breeveertien

samenstelling van breed bn en veertien ht , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

lange brede gebied voor de Nederlandse kust dat vrij gelijkmatig veertien vadem (26 meter) diep is
Dit was in de 17e eeuw een grote haakvormige zandbank, maar de grotere diepte tussen die bank en de kust is geleidelijk verdwenen.

In 1789 poneerde de Haagse amateur-oudheidkundige P. van Cuyck dat Nederland oorspronkelijk de Breeveertien, de zware bank in de Noordzee, zestien tot zeventien uur uit de kust, als zeewering had gehad.

Auke van der Woud
 “De Bataafse hut. : Denken over het oudste Nederland (1750-1850)”, 2e druk (1998), Uitgeverij Contact, Amsterdam / Antwerpen, ISBN 9025413951, p. 82


Zanzibar

via Arabisch زنجبار (zandjibaar) van Perzisch زنگبار (zengbar) "zwartenkust"

In mijn studententijd heb ik een klein jaar op Zanzibar gewoond, voor een stage op een luxe resort.

Weblink bron
Suzanne Glasbergen geciteerd door Wafa Al Ali & Tan Tunali
 “Moet iedereen vrij krijgen op Keti Koti? 'Het slavernijverleden gaat alle Nederlanders aan'” (30 juni 2022) op nrc.nl

Je ziet eruit als de burgemeester van Zanzibar, Paulie.

Ethan Canin (vert. Astrid Huisman & Roos van de Wardt)
 “Handboek van een twijfelaar” (2017), Ambo/Anthos B.V., Amsterdam, ISBN 9789026334634, hfst. Contra deum

In Zanzibar belandde ik ooit in het stoffige winkeltje van een oude Indiase fotograaf.

Weblink bron
Lieve Joris
 “Een jongen uit Pinsk; de armoedige kamers van Ryszard Kapuscinski” (8 juni 1990) op nrc.nl

deelstaat van Tanzania, die naast het eiland Zanzibar ook het eiland Pemba en enkele kleinere eilanden omvat

De relatie tussen het vasteland (ruim 37 miljoen inwoners) en Zanzibar (een miljoen mensen) is al meer dan veertig jaar gespannen. Al sinds Tanganyika en Zanzibar in 1964 samen een unie vormden. Dat was kort nadat ze zich hadden bevrijd van hun koloniale heersers, Tanganyika in 1961 van Groot-Brittannië, Zanzibar in 1963 van de sultan van Oman.

Weblink bron
Dick Wittenberg
 “Tanzania lijdt als zondag bloed vloeit in Zanzibar” (28 oktober 2005) op nrc.nl

naam van een sultanaat gevestigd op het eiland Zanzibar dat in de 19e en 20e eeuw ook gebieden op het vasteland van Afrika omvatte

⧖ De oppervlakte, aan het beginsel van handelsvrijheid voor alle natiën door de Akte zelve onderworpen, bedraagt meer dan 3 millioen vierkante meters: wordt, ingevolge den door de Conferentie uitgesproken wensch, het beginsel ook uitgestrekt tot de landen tusschen de oostelijke grenslijn en de Indische zee (hetgeen van groot belang zou zijn voor den doorvoer van die zee naar het Congo-bekken) dan zal de geheele oppervlakte ongeveer 6 millioen vierkante meters bedragen. Voor deze uitbreiding zal bepaaldelijk de toestemming van den sultan van Zanzibar vereischt worden.

Tobias Michael Carel Asser
 De Congo-akte. (april 1885) in: De Gids. (mei 1886), P.N. van Kampen & zoon, Amsterdam, p. 332


Elzevier

van Middelnederlands helsch bn vier zn "hellevuur", huisnaam vanwege een uithangbord

familienaam die vooral bekend is geworden door een geslacht van drukkers en uitgevers


Hinderwet

samenstelling van hinder zn en wet zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

wet (van 2 Juni 1875, Stbl. 95) die het toezicht regelde op inrichtingen die gevaar, schade of hinder konden veroorzaken
Deze wet is in 1993 vervangen door de Wet milieubeheer. De bepalingen uit die wet zijn sinds 2010 onderdeel van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.

Geheel in de lijn van deze liberale opvattingen bleef, ook na de invoering van de Hinderwet, alles wat zich binnen de muren van het bedrijf afspeelde, buiten de greep van de wetgever.

Weblink bron
Cor van der Heijden
 “Ontploffende stoomketels” (18 januari 2002) op nrc.nl


Wereldvoedselprogramma

samenstellende samenstelling van wereld zn, voedsel zn en programma zn

wereldwijd opererende organisatie van de Verenigde Naties die zorgt dat mensen in nood te eten krijgen

De paus veroordeelde in zijn preek vooral de corruptie op het straatarme eiland. Van de 26 miljoen bewoners leeft meer dan 90 procent van minder dan 2 dollar per dag, heeft het Wereldvoedselprogramma van de VN berekend. Veel kinderen zijn chronisch ondervoed.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Madagaskar loopt uit voor preek van de paus” (8 september 2019), NOS

Het Rode Kruis baseert zich op cijfers van het Wereldvoedselprogramma en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. "We zien een opeenstapeling van rampen", zegt Marieke van Schaik, directeur van het Rode Kruis.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “690 miljoen mensen hebben honger, Rode Kruis opent gironummer” (15 februari 2021), NOS


Oernevel

afgeleid van nevel met het voorvoegsel oer-, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

gaswolk waaruit Zon, Aarde en de rest van het zonnestelsel zijn ontstaan

Wat is er bijzonder aan het trio Venus, Aarde en Mars?
„Ik concentreer me op de vraag waarom ze er zo verschillend uitzien, terwijl ze bij hun ontstaan erg op elkaar geleken moeten hebben. Alle drie de planeten zijn begonnen vanuit dezelfde bron: ze zijn een samenballing van fragmenten Oernevel, van hetzelfde gesteente. Maar inmiddels is Venus oververhit, is de aarde net goed van temperatuur voor het leven hier, en is Mars doods en onderkoeld geraakt.”

Weblink bron
Liesbeth Koenen
 “Zwavelzuur in atmosfeer laat de avondster flonkeren” (20 juni 2011) op nrc.nl


Oude Wereld

de continenten die in Europa bekend waren voor de Europese ontdekkingen vanaf 1492. Dit zijn Europa, Afrika en Azië


Nieuwe Wereld

drie continenten die in Europa NOG NIET bekend waren voor de Europese ontdekkingen van 1492. Dit zijn Noord-Amerika, Zuid-Amerika en Oceanië

Hoewel ook Australië en Antarctica pas na 1492 door Europeanen zijn ‘ontdekt’, worden ze niet tot de Nieuwe Wereld gerekend


Masshad

de tweede grootste stad van Iran, bedevaartsoord, hoofdstad van de provincie Khorāsān-e Razavī

Een journaliste uit Teheran waagt zich in de meest beruchte buitenwijken van de heilige stad Mashhad om er een reeks moorden op vrouwen te onderzoeken.


Gazastrook

vermoedelijk een leenvertaling van Engels Gaza Strip, samenstelling van Gaza en "stad" en strook zn "vorm van het gebied" , als naam van het gebied aangetroffen vanaf 1949 (zie vindplaats hieronder)

Gaza Strip

exclave van Palestina tussen Egypte, Israël en de Middellandse Zee

De Gazastrook is de thuisbasis van 2,3 miljoen mensen, een van de meest dichtbevolkte gebieden ter wereld. De strook is zo’n 40 kilometer lang en 6 tot 12 kilometer breed.

Weblink bron
Tjarda van der Spek
 “Zeker 21 doden, onder wie 10 kinderen, bij grote brand in Gaza” (18 november 2022) op nrc.nl

Men meende, dat de Gaza-strook in Egyptische handen zou blijven en waarschijnlijk alleen het aantal troepen in het gebied zou worden ingekrompen.

Gunstige wending in wapenstilstandsconferentie op het eiland Rhodos : Aoedja wordt niemandsland; Beersheba Joods in: Arnhemsche Courant , jrg. 135 nr. 18781 (16 februari 1949), C.A. Thieme, Arnhem, p. 1 kol. 3


Zuidzee

samenstelling van zuid bw en zee zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E
Zie ook Middelnederlands suutsee, dit is echter een benaming voor de Middellandse Zee

oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië, naam ontstaan aan de landengte van Panama


Australazië

samenstelling van austrālis bn "zuidelijk" en Azië en

het gebied rond Australië, Nieuw-Zeeland, Nieuw-Guinea, de daaromheen liggende eilanden van Melanesië en vaak ook (een deel van) Indonesië. Het gebied wordt ook vaak aangeduid met Oceanië


Landwacht

paramilitaire hulppolitie van de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog

Twee broers melden zich bij de Landwacht, een andere broer is commandant bij de WA (allebei paramilitaire organisaties gelieerd aan de NSB). Een vierde broer sluit zich aan bij de Waffen-SS en een van zijn zussen gaat in zee met een Duitse militair.

Als lid van de Landwacht infiltreerde Boere in 1944 met andere NSB'ers in het verzet in het Limburgse Helden-Panningen. Ze verraadden 52 onderduikers en verzetslieden, van wie er in ieder geval zeven later in concentratiekampen stierven.

Weblink bron “OM eist levenslang tegen oorlogsmisdadiger Boere” (Dinsdag 2 maart 2010, 13:26), NOS


Somaliland

samenstelling van Somali en "Somaliër" en land zn

noordelijk deel van de Oost-Afrikaanse staat Somalië dat zich als zelfstandig land gedraagt

Hargeisa, met ruim een miljoen inwoners, is de hoofdstad van de autonome regio Somaliland in het noordwesten van Somalië.

Weblink bron
Belia Heilbron
 “Grote brand vernietigt markt in hoofdstad Somaliland, zeker 20 gewonden” (2 april 2022) op nrc.nl


Madeira

van Portugees Ilha da Madeira letterlijk: "houteiland"

grootste van een tot Portugal behorende groep eilanden in de Atlantische Oceaan

Dat er voor de Portugezen al bewoning op de Atlantische eilanden moet zijn geweest, werd al eerder afgeleid uit de vondst van ongeveer duizend jaar oude muizenbotjes op het eiland Madeira (dat geen onderdeel van de Azoren is, maar wel ‘in de buurt’ ligt, op 500 km ten zuidoosten, richting Afrikaanse kust).

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “Dankzij de toen heersende wind konden de Vikingen de Azoren bereiken” (12 oktober 2021) op nrc.nl


Andamanen

De Andamanen zijn een eilandengroep in de Golf van Bengalen, die behoren tot India


Arfak

Arfakgebergte (bergketen in het noordoosten van het Vogelkopschiereiland van de Indonesische provincie West-Papoea)


Bismarck

naam van verschillende personen en geografische locaties o.a. de Bismarckarchipel: een groep eilanden ten noordoosten van en behorend tot Papoea-Nieuw-Guinea


Brahma

in de hindoefilosofie: de personificatie van het scheppende aspect van de goddelijke Hindoe-drieëenheid of Trimurti


Bonin-eilanden

een archipel van 30 subtropische eilanden ongeveer 1000 km ten zuiden van Tokio, Japan


Cayenne

een 50 kilometer lange rivier in Frans-Guyana


Celebes

historische benaming voor Sulawesi, een van de grotere eilanden van Indonesië. (meer dan vier keer zo groot als Nederland)


Ceram

een eiland in het centrale deel van de Molukken


Chathameilanden

een tot Nieuw-Zeeland behorende archipel die rond 800 km ten oosten van het Zuidereiland in de zuidelijke Grote Oceaan ligt


Chocó

departement in het noordwesten van Colombia


Azoren

een archipel in de Atlantische Oceaan die samen een autonome regio van de republiek Portugal vormen


Española

een van de kleinere Galapagoseilanden liggend in het uiterste zuidoosten van de archipel


Galapagoseilanden

samenstelling van Galapagos en en eilanden zn

eilandengroep ter hoogte van de evenaar op de Galapagosrug tussen de Nazcaplaat en de Cocosplaat in de Stille Oceaan. Ze liggen in open zee op ongeveer 1000 km van de westkust van Zuid-Amerika en behoren staatkundig als de provincie Galápagos tot Ecuador

Charles Darwin bezocht Galapagos met het onderzoeksschip Beagle in september 1835.


Charles Darwin

een Engelse autodidact op het gebied van natuurlijke historie, biologie en geologie, schrijver van 'On the Origin of Species' (beschoud als een van de belangrijkste wetenschappelijke werken in de geschiedenis). Charles Robert Darwin werd geboren in Shrewsbury op 12 februari 1809 en stierf in Downe op 19 april 1882


Galápagos

afkorting van Galapagoseilanden, eilandengroep behorend bij Ecuador


Guadalcanal

het grootste van de Salomonseilanden, gelegen in de zuidelijke Grote Oceaan


Halmahera

het grootste eiland in de noord-Molukken in Indonesië


Mindanao

het op een na grootste eiland van de Filipijnen en tevens de naam van de zuidelijkste eilandengroep van het land


Soenda

Soenda-eilanden, eilandengroep in Zuidoost-Azië, bij de Straat Soenda verdeeld in Kleine Soenda-eilanden en Grote Soenda-eilanden

een oude landstreek in Zuidoost-Azië, in het westen van het eiland Java


Luzon

de groep van eilanden waar het eiland Luzon deel van uitmaakt


Tanimbar-eilanden

een Indonesische eilandengroep uit de provincie Molukken


Molukken

alleen meervoud van Indonesisch Maluku, verdere herkomst onzeker


Indische Archipel

een archipel van grote en kleine eilanden gelegen tussen het schiereiland Malakka, in Zuidoost-Azië en Australië


Woaterman

Waterman; een tamelijk onopvallend sterrenbeeld van de dierenriem


Stainbok

steenbok; sterrenbeeld van de dierenriem


Kassiopija

Cassiopeia; sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem


Droak

Draak; sterrenbeeld nabij de noordelijke hemelpool


Twailen

Tweelingen; sterrenbeeld van de dierenriem


Schoale

Weegschaal; sterrenbeeld van de dierenriem


Boogschaiter

Boogschutter; sterrenbeeld van de dierenriem


Skörpioen

Schorpioen; sterrenbeeld van de dierenriem, liggende in de Melkweg


Grode Beer

Grote Beer; hoog aan het noordelijk halfrond duidelijk zichtbaar sterrenbeeld


Leutje Beer

Kleine Beer; een hoog aan het noordelijk halfrond zichtbaar sterrenbeeld


Eerde

Aarde; de derde planeet van ons zonnestelsel


Sumatra

het op vijf na grootste eiland van de wereld en behoort tot Indonesië


Humboldt

achternaam van de beroemde Pruisische ontdekkingsreiziger en natuuronderzoeker Alexander von Humboldt


Oudspaans

samenstelling van oud bn "uit een vroegere tijd afkomstig" en Spaans zn , met hoofdletter en zonder koppelteken geschreven volgens spellingregel 16.I

Altspanisch

taal die vanaf de 10e tot in de 15e eeuw werd gesproken door de bewoners van Castilië
Deze taal ontwikkelde zich uit het vulgair Latijn en was de voorloper van het moderne Spaans.

Hoe het ook zij, later trok de nog steeds Oudspaans sprekende familie naar Bulgarije.

Botto v.d. Berg
 Canetti bij wijze van citaat en samenvatting : ‘De schreeuw van de massa uit de verte’ in: Bzzlletin., jrg. 12 nr. 115 (april 1984), BZZTôh, Den Haag, p. 49


Galapagos

afkorting van Galapagoseilanden, eilandengroep behorend bij Ecuador


Maogriep

eponiem, leenvertaling van Engels Mao flu, samenstelling van Mao en "de 20e-eeuwse Chinese politicus Mao Tse-toeng " en griep zn "virusziekte" , omdat de ziekte in China uitbrak tijdens de door Mao geïnitieerde Culturele Revolutie die in Westerse berichtgeving snel met negatieve ontwikkelingen in verband werd gebracht, als Nederlandse benaming aangetroffen vanaf 1968 (zie vindplaats hieronder); aaneengeschreven volgens spellingregel 6.A en met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L onder (2)

Maogrieps (possessive)
Maogriepje (diminutive singular)
Maogriepjes (diminutive possessive)
Maogriepjes (diminutive plural)
Mao-griep

benaming voor de griepgolf die in 1968 ontstond in China en Hongkong

In 1957 en 1958 eiste de zogenaamde Aziatische griep minstens 1,000.000 doden wereldwijd (sommige bronnen spreken van 2,000.000), en tien jaar later deed de zogenaamde Hongkonggriep of Maogriep dat nog eens dunnetjes over, met naar schatting 700.000 tot 1,000.000 doden.

Weblink bron
Bert De Munck
 “‘Covid-19 als breukmoment? Hoe de pandemie in de geschiedenisboeken terecht kan komen’” (6 juni 2020) op knack.be

Het nieuwe jaar is, behalve met de gebruikelijke stroom van nieuwjaarsredevoeringen, ook begonnen met A-griep. Aziatische griep, betekent dat, maar we hebben ze gekregen van Amerika, Denemarken en Engeland. Ade-griep dus en geen Mao-griep.

Passant
 Te pas en te onpas in: De nieuwe Limburger, jrg. 124 nr. 4 (5 januari 1968), NV Uitgeversmij Neerlandia, Maastricht, p. 9 kol. 5


Hubble-ruimtetelescoop

verouderde spelling of vorm van Hubbleruimtetelescoop tot 2006

Wel werden op de opnamen die de Hubble-ruimtetelescoop van de grotere inslagvlekken maakte expanderende ringen waargenomen.

Weblink bron
George Beekman
 “Jupiter na de klap” (4 mei 1995) op nrc.nl


Bering

achternaam van de ontdekkingsreiziger die, vanuit Siberië, Alaska ontdekte


Canarische eilanden

Spaanse groep eilanden voor de kust van Marokko


튀르키예

Turkije; land op de grens van Europa en Azië.


Mensenzoon

samenstelling van mens zn en zoon zn met het invoegsel -en- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.S; een verwijzing naar de Bijbel, Daniël 7:13 en Matteüs 25:31

menneskesøn

benaming voor Jezus Christus als eerder door Daniël aangekondigde verlosser

In het Nieuwe Testament verandert de rol van het innerlijk vuur. De Mensenzoon zelf staat in vuur en vlam, want zonder die interne brand trek je niet langs dorpen en steden met de boodschap dat het Koninkrijk van de Hemel nabij is.

Weblink bron
Arnon Grunberg
 “Vuur!” (16 november 2015) op nrc.nl


Duivelssonate

eponiem: samenstelling van duivel zn "Satan" en sonate zn "muziekstuk" met het invoegsel -s- , vrije leenvertaling van Italiaans Il trillo del diavolo, omdat de 18e-eeuwse Italiaanse componist G. Tartini beweerde dat het een benadering was van een betoverend mooi stuk dat Satan hem in een droom zou hebben voorgespeeld; geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A en spellingregel 16.P

niet gemakkelijk te spelen muziekstuk in 4 delen voor viool, met begeleiding van een basso continuo, dat ongeveer een kwartier duurt, in de 18e eeuw gecomponeerd door Tartini

Op de achtergrond staat dan een prachtig gotisch gebouw, aan de rand van het Tartiniplein, zo genoemd naar de beroemdste violist der achttiende eeuw, de componist van de ‘Duivelssonate’, die door zijn vaderstad met een sierlijk standbeeld werd geëerd.

A. den Doolaard
 “Vakantieland Joegoslavië.” (1963), Contact, Amsterdam / Antwerpen, p. 54


Muschelkalk

pakket gesteentelagen in de ondergrond van grote delen van West- en Midden-Europa


Surinaams-Nederlands

zn: samenstelling van Surinaams bn en Nederlands zn geschreven met twee hoofdletters en een koppelteken volgens spellingregel 16.I onder (1)

bn: samenstelling van Surinaams bn en Nederlands bn geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

Nederlands dat kenmerkend is voor Suriname

Zo kent het Surinaams-Nederlands andere `regels' voor het uitdrukken van de verleden tijd, en worden is en zijn soms anders gebruikt, net als de toekomende tijd met zullen en gaan.

Weblink bron
Ewoud Sanders
 “Surinaams” (17 januari 2005) op nrc.nl


Adelaarshorst

van adelaarshorst zn "nest van adelaars", een verwijzing naar eagles (Engels voor adelaars) in de naam van de voetbalclub Go Ahead Eagles , die zelf weer verwijst naar de adelaar in het wapen van de stad Deventer

stadion van de Deventer voetbalclub Go Ahead Eagles

Go Ahead Eagles heeft thuis op de Adelaarshorst een eenvoudige overwinning geboekt tegen Willem II: 4-0. Go Ahead - voor even de nummer negen van de eredivisie - kijkt stiekem omhoog naar een plekje dat recht geeft op play-offs voor Europees voetbal. Willem II kijkt angstig naar beneden, degradatie komt akelig dichtbij.

Weblink bron “Go Ahead kijkt na royale winst hoopvol naar Europa, Willem II vreest voor degradatie” (8 april 2022), NOS

Nu doet United hetzelfde. Ten Hag werkte in de Adelaarshorst, de Galgenwaard en de Johan Cruijff Arena. Volgende stop: het Theatre of Dreams.

Weblink bron “De Ten Hag-jaren bij Ajax: meesterbrein achter succes bleef onhandig in media” (21 april 2022), NOS

Toeters en vlaggen: Volgens de regionale omroep RTV Oost was het ook druk in de omgeving van het stadion van de club, De Adelaarshorst. Voorbijkomende auto's toeterden erop los en mensen hingen met vlaggen uit het raam.

Weblink bron “Feest barst los in Deventer na winst Go Ahead Eagles: 'We gaan Europa in!'” (22 april 2025), NOS


Adelaarsnest

leenvertaling van Duits Adlerhorst, eigenlijk de naam van Hitlers hoofdkwartier nabij het plaatsje Langenhain-Ziegenberg in Hessen

gebruikt als benaming voor de buitenverblijven van de Duitse dictator Adolf Hitler op de Obersalzberg en in het bijzonder het Kehlsteinhaus op de Kehlstein, gebouwd nabij het plaatsje Berchtesgaden in Beieren

Shames was het eerste lid van de compagnie dat vlak na de bevrijding concentratiekamp Dachau binnenging. Na de overgave van Duitsland trokken Shames en zijn mannen Hitlers Adelaarsnest in Zuid-Duitsland binnen, waar hij een paar flessen cognac wist te bemachtigen met het opschrift "uitsluitend voor gebruik door de Führer". Later gebruikte hij de cognac om te proosten op de bar mitswa (een Joodse ceremonie als een jongen 13 wordt) van zijn oudste zoon.

Weblink bron “Laatste 'Band of Brothers'-officier Edward Shames overleden” (05-12-2021), NOS

Een wandkleed dat ooit een muur in Hitlers Adelaarsnest sierde keert vandaag terug naar Beieren. Een Amerikaanse militair nam het aan het einde van de Tweede Wereldoorlog mee naar de VS, zijn dochter geeft het nu terug.

Weblink bron “Hitlers wandkleed terug naar Beieren” (15-12-2016), NOS


Phoebe

via Latijn Phoebe van Oudgrieks Φοίβη (foíbè) "Heldere, Stralende, Schone"
**[2] al in de oudheid gebruikt als meisjesnaam, bijvoorbeeld in de Bijbel, Romeinen 16:1, in het Engels kwam deze naam in de 17e eeuw weer in de mode

Phoebes (genitive singular)
Febe
[1] Phoibe

in de Griekse mythologie een dochter van Ouranos en Gaia, als vrouwelijke Titaan de oorspronkelijke heerseres over de maan en het orakel van Delphi; gebruikt als bijnaam van de Griekse Artemis als maangodin (vergelijk Φοῖβος voor Apollo als zonnegod)

Een en dezelfde Phoebe regelt de getijden, een en dezelfde heeft de macht over meisjes en woelt met wisselende beweging hun binnenste om.

Constantijn Huygens (ed. Tineke L. ter Meer)
 “Latijnse gedichten 1607-1620.” (2004), Constantijn Huygens Instituut, Den Haag, ISBN 9076832110, p. 213

Zes series moesten Senna Antonisse, Evi Goedendorp, Dyanne de Waardt, Anna Zuchowska, Phoebe Jansen, Veerle Ribbens en Shanna Huisman in rap tempo achter elkaar springen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Groepsspringwedstrijd categorie E op 4 november 2017” op gymnastiekverenigingoss.nl

een van de manen die rond de planeet Saturnus draaien

Uit gegevens van de ruimtesonde Cassini blijkt dat de kleine Saturnusmaan Phoebe meer planeetachtige kenmerken vertoont dan tot nu toe werd gedacht.

Weblink bron “Saturnusmaan Phoebe vertoont planeetachtige kenmerken” (27 april 2012) op nu.nl


Sula

Austronesische taal gesproken door 20 duizend mensen in het regentschap Sula Eilanden uit de Noord-Molukken in Indonesië


Maui

het op een na grootste eiland van de Hawaïaanse archipel


Verrezene

verrezene zn als naam en daarom geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.; verwijzing naar Jezus' opstanding uit de dood

De marteldood van de Messias werd discreet buiten beeld gehouden, tot de herrezen Verlosser verscheen op de bovenste ring van de Johan Cruijff Arena. Noraly Beyer legde nog eenmaal uit dat het draaide om het zien van de ander, waarna de kijker ruw uit zijn vervoering werd gerukt doordat er naast het hoofd van de Verrezene een aankondiging verscheen van het programma Dokters vs. Internet. Alsof we niet net getuige waren geweest van een derde mogelijkheid.

Weblink bron
Arjen Fortuin
 “Gekruisigd in de herrijzende Bijlmer” (30 maart 2018) op nrc.nl


Adonis

een figuur uit de Griekse en Fenicische mythologie


Slowaaknlaand

Slowakije; een land in Midden-Europa; het oostelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije


Slovakaai

Slowakije, Slovakije; een land in Midden-Europa; het oostelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije


Wit-Ruslaand

Wit-Rusland, Belarus; een land in Oost-Europa


Eestland

Estland; een land in het noorden van Europa dat grenst aan Letland en Rusland


Vereenigt Königriek

Vereenigt Königriek vun Grootbritannien un Noordirland

Verienigd Keuninkriek van Groot-Brittannië en Noord-Ierlaand

Verenigd Koninkrijk; koninkrijk en soevereine staat in West-Europa, bestaande uit Engeland, Wales en Schotland op het eiland Groot-Brittannië, en Noord-Ierland op het eiland Ierland


Sveden

Zweden; een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen en Finland. De officiële naam is het Koninkrijk Zweden (Konungariket Sverige)


Grekenland

Graikenlaand
Greeknlaand
Griekenlaand
Griekelaand

Griekenland; een land in het zuiden van Europa


Krowatië

Kroatië; een land in Oost-Europa ten zuiden van Hongarije


Noordmacedonie

Noord-Macedonië; land in de Balkan dat tot 12 februari 2019 Macedonië heette en dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 807, de drieletterige landcode: MKD en de tweeletterige landcode: MK


Macedonie

Macedonië, Noord-Macedonië; land in de Balkan dat tot 12 februari 2019 Macedonië heette en dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 807, de drieletterige landcode: MKD en de tweeletterige landcode: MK


Fraankriek

Frankrijk; een West-Europees land, grenzend aan België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Italië, Monaco, Spanje en Andorra


Liechtensteen

Liechtenstein; een klein land in Europa gelegen tussen Zwitserland en Oostenrijk


Luxembörg

Luxemburg; een land in Europa, omgeven door Frankrijk, België en Duitsland

Luxemburg; de hoofdstad van het Groothertogdom Luxemburg


Nedderlannen

Nederland; een land in het noordwesten van Europa, grenzend aan Duitsland en België met als officiële naam Koninkrijk der Nederlanden


Zwitserlaand

Zwitserland; een soeverein land in het zuiden van Centraal-Europa met als hoofdstad Bern en als officiële talen het Duits, het Frans, het Italiaans en het Reto-Romaans


Azerbaidjan

Azerbeidzjan; een Aziatisch land dat grenst aan Rusland, Iran, Armenië en Georgië


Törkie

Turkije; een land op de grens van Europa en Azië


Cairojaans

eponiem afgeleid met het achtervoegsel -aans van de familienaam van de 20e-eeuwse Surinaamse auteur E. Cairo

de variant van het Surinaams-Nederlands die kenmerkend is voor het werk van Edgar Cairo

De Surinaamse auteur Edgar Cairo is in de Nederlands-Caribische literatuur vooral bekend geworden wegens zijn singuliere taalgebruik. Hij gebruikte een diep Surinaams-Nederlands dat ook wel als Cairojaans werd aangeduid, omdat het volstrekt uniek was.

Wim Rutgers
 “De brug van Paramaribo naar Willemstad. Nederlands-Caribische en Caribisch-Nederlandse literatuur 1945-2005.” (2007), Fundashon pa Planifikashon di Idioma / Universiteit van de Nederlandse Antillen, Curaçao


Karpaten

alleen meervoud via Latijn Carpates van Thracisch Oudgrieks Καρπάτης ὄρος "rotsachtig gebergte", vergelijk Albanees karpë "rotsheuvel" of van Carpi "Karpen" , een volk dat daar leefde

hooggebergte in Midden- en Zuidoost-Europa

Een team van Poolse wetenschappers heeft drie tanden van een neanderthaler gevonden in een grot ten noorden van de Karpaten.

Weblink bron “Tanden neanderthaler gevonden” (1 februari 2010) op nu.nl


Rocky Mountains

een groot hooggebergte in het westen van Noord-Amerika


Oeral

een hooggebergte op de grens van Europa en Azië

Ten westen van de Oeral ligt Europees Rusland.


Olympus

berg in Thessalië, waar volgens de Griekse mythologie de goden verblijven

Bij Eggers draait het om een oelewapper die, ondanks gebrek aan kennis en kunde, de nieuwe kapitein van een groot cruiseschip wordt. De bemanning en passagiers zijn een parodie op Trumps coterie en aanhang, maar werkelijk inzicht bieden in hoe een niksnut de Olympus kan bestijgen zit er niet in.


Krol

van krol bn , oorspronkelijk vermoedelijk een verwijzing naar gekruld hoofdhaar

Thomas Krol heeft de gouden medaille gewonnen op de 1.000 meter bij de mannen.

Weblink bron
Tan Tunali
 “Thomas Krol wint olympisch goud op 1.000 meter” (18 februari 2022) op nrc.nl


AVG

(initiaalwoord) van Algemene Verordening Gegevensbescherming

Het UWV liet door KPMG onderzoek doen naar het IT-systeem Sonar. Via Sonar kan een ambtenaar van de sociale dienst in Doetinchem bijvoorbeeld opzoeken wie er in Den Haag een uitkering krijgt. Dat is in strijd met de privacywet AVG. "Sonar is open huis voor iedereen", vat IT-deskundige René Jan Veldwijk in Trouw de conclusies samen.

Weblink bron “Gegevens miljoenen cliënten UWV makkelijk in te zien door ambtenaren” (4 januari 2021), NOS

In 2025 vervallen de beperkingen op openbaarheid, in de veronderstelling dat de meeste personen dan dood zijn. Het archief gaat dan open, voor zover dit volgens AVG-privacyregels toegestaan is en zal dan digitaal en online te raadplegen zijn.

Weblink bron
Rachel de Meijer
 “Archief collaborateurs WO II straks openbaar: 'Bijna alles ligt gevoelig'” (16 februari 2023), NOS


humboldtstroom

eponiem, samenstelling van Humboldt en "natuurvorser en ontdekkingsreiziger " en stroom zn

een zeestroming die vanuit het zuiden van Chili langs de westkust van Zuid-Amerika stroomt


Meesterkok

van meesterkok en meester-kok, als merknaam van de Stichting Vakbekwaamheid Horeca geschreven met een hoofdletter

Meesterkoks (possessive)
Meesterkoks (plural)

iemand die met succes de proef heeft afgelegd die aantoont dat hij de hoogste graad van vakbekwaamheid bij bereiden van maaltijden bezit

Op deze dag wordt Henrie van der Heijden geïnaugureerd als 149ste SVH (Stichting Vakbekwaamheid Horeca) Meesterkok van Nederland. Deze is voor een kok de hoogst haalbare graad van vakbekwaamheid in de Nederlandse horeca.

Weblink bron
Annelies Vlaanderen
 “Restaurant VISTA in Willemstad krijgt meesterkok” (27 januari 2020) op bndestem.nl


Boze

leenvertaling van Oudgrieks πονηρὸς (ponèros) in Matteüs 13:19 uit de Bijbel

de Boze (nominative singular)
des Bozen (genitive singular)

de Duivel als verpersoonlijking van het kwaad en tegenstrever van God

Je geeft de duivel te veel eer als je je meer met hem en zijn werk bezig houdt dan met de Heere en zijn herscheppend werk. Veelzeggend is de volgorde in het gebed het Onze Vader. De bede “Uw Koninkrijk kome” gaat vooraf aan de bede “verlos ons van de Boze”.

Weblink bron Gearchiveerde versie
A. van Vuuren
 “Macht van de boze” (9 juni 2021) op refoweb.nl


Bozen

Boze en met de oude uitgang voor de bezitsvorm -en

(…) hij smeekt Maria om bescherming tegen de macht des Bozen, om voorspraak bij haar Zoon, opdat de arme zondaar na dit leven niet de prooi worde van de Satan, (…)

Anthonis de Roovere (ed. J.J. Mak)
 “De gedichten van Anthonis de Roovere.” (1955), Uitgeversmaatschappij Tjeenk Willink, Zwolle, p. 47


Hellehond

samenstelling van hel zn en hond zn met het invoegsel -e- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

Naast bovenstaande meer algemene betekenissen kan "Hellehond" ook voorkomen als de bijnaam van een persoon of de titel van een kunstwerk.

bij de oude Grieken de driekoppige bewaker van de toegang tot Hades

Van verre ziet Europa toe. Zij spoort de admiraal aan, Karel Gustaaf in boeien te slaan en hem, gelijk Hercules deed met de Hellehond, aan iedereen als afschrikwekkend voorbeeld te laten zien, vooral ook aan kardinaal Mazarin.

H.H.J. de Leeuwe
 Een politiek gelegenheidsspel van Jan Vos: ‘Ontzet van Koppenhaven’ in: De Nieuwe Taalgids., jrg. 61 nr. 3 (1968), Wolters-Noordhoff, Groningen, p. 187

bij de oude Germanen de hond die de oppergod Wodan vergezelde als hij de jacht door de hemel leidde

Tyr, de god van de oorlog, vocht met Garm, de Hellehond van de godin van de onderwereld, en ook zij verwondden elkaar zo hevig, dat geen van beiden het overleefde.

Simone Kramer
 “Over goden en reuzen: verhalen uit de Edda” (2014), Ploegsnam b.v., Amsterdam, ISBN 9789021673752, p. 149


Vrijheidsbeeld

samenstelling van vrijheid zn en beeld zn met het invoegsel -s- op te vatten als leenvertaling van Frans Statue de la Liberté en Engels Statue of Liberty

standbeeld van de Romeinse godin Libertas, dat met inbegrip van de sokkel 93 meter hoog is en sinds 1886 in de haven van New York staat, als geschenk van de Fransen aan de Amerikanen

Vorige week is na een renovatie het Vrijheidsbeeld weer geopend voor publiek.

Weblink bron
Jon Gluck
 “Het Vrijheidsbeeld op z'n leukst” (3 november 2012) op nrc.nl


Zevengesternte

van Middelnederlands sevengesternte en , op te vatten als samenstelling van zeven ht en gesternte zn , omdat het volgens mythen uit de Oudheid zou gaan om zeven zusters die als sterren aan de hemel waren geplaatst; als eigennaam gespeld met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

met het blote oog zichtbare hoop van sterren in het sterrenbeeld Stier

De Pleiaden, ook wel het Zevengesternte genoemd, zijn de bekendste sterrenhoop aan de hemel.

Weblink bron
Eddy Echternach
 “Strijd over afstand van aarde tot sterrenhoop Pleiaden opgelost” (29 augustus 2014) op nrc.nl


Cockney

van Engels Cockney, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.I

Engels dialect, gesproken door de arbeidersbevolking in Londen, vooral noordoostelijk van de Tower Bridge en de Theems

Pakken die net niet goed zitten, accenten die alle kanten opvliegen (Chroesjtsjov klinkt Amerikaans, Stalin spreekt plat Cockney) en protocollen die maar half worden begrepen.

Weblink bron “Grappig gehannes in het Kremlin” (3 mei 2018), De Telegraaf

Inwoners van het Londense East End spreken het Cockney. In Birmingham heb je het Brummie, in Liverpool het Scouse en in Newcastle spreken mensen het Geordie.

Weblink bron
Lex Boon
 “Een excursie van 1,5 minuut langs de Britse accenten” (4 april 2014) op nrc.nl


Paternoster

via Middelnederlands pater noster van Latijn Pater noster "onze Vader", de beginwoorden van het gebed Onzevader als vertaling van Oudgrieks Πάτερ ἡμῶν (páter hèmoon) uit Matteüs 6:9 in de Bijbel; als titel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Lord's Prayer

gebed dat Jezus Christus aan zijn discipelen heeft geleerd tijdens de Bergrede
Het uitspreken van dit gebed kan worden aangeduid met paternoster zonder hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Otten schreef over het Paternoster in nrc Handelsblad van 7 maart 2008: ‘Ik verkies het te denken dat het Onze Vader de laatste zone is die we begaan; de laatste keer dat we de wereld kunnen vergeten. Waar het altijd om te doen was.’

Hilde Bosma
 Schoon mijn zonden vele zijn in: Liter., jrg. 14 nr. 64 (najaar 2011), Boekencentrum Uitgevers, Zoetermeer, p. 49


Para

[2] naar de gelijknamige rivier die door het gebied stroomt

riviertje in het noorden van Suriname, dat uitmondt in de Surinamerivier

district dat zo'n 30 km ten zuiden van Paramaribo ligt

De spoorlijn, aangelegd voor de ontginning van de desbetreffende landsgebieden, had met z'n aanleg het leven in de Para bepaald niet onaangeroerd gelaten.

Edgar Cairo
 “Kopzorg. Het verhaal van vader en zoon.” (1988), Agathon, Houten, ISBN 9026951469, p. 28


Herwen

van Protogermaans *Harh-wiha "gewijd heiligdom, tempel"

plaats en voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland

Toen er nog geen influencers waren
werden goden in hun plaats vereerd
‘Likes’ – dat waren offers op altaren
of een tekst, in stenen gegraveerd
Wat men vond in Herwen zijn warempel
resten van die godendweperij
Pronkstuk is H. Magusanus’ tempel
(Niemand die meer volgers had dan hij)

Weblink bron
Marlies ter Voorde
 “Heilig Herwen” (24 juni 2022) op nrc.nl


mosott

Samenstelling van mo bn "mat, moe" en sott zn "zucht"

asthenie, ziekelijke zwakte, krachteloosheid


potetmos

Samenstelling van potet bn "aardappel" en mos zn "puree"

Vi lager potetmos fordi det passer til en del retter.

Wij maken aardappelpuree omdat dat bij veel gerechten past.


tomspole

Samenstelling van tom bn "leeg" en spole zn "spoel"


Milva

(letterwoord) "Militaire vrouwenafdeling", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.N

Tot het eind van de 20e eeuw bestond er minder duidelijkheid over de schrijfwijze van afkortingen. De naam van de organisatie werd vaak geschreven als "MILVA" en de leden ervan aangeduid als "Milva".

van 1951 tot 1982 een onderdeel van de Nederlandse Koninklijke Landmacht, waarin vrouwen vrijwillig ondersteunend werk verrichten, zodat er zoveel mogelijk mannen vrijgemaakt konden worden voor gevechtstaken

Vrouwen in de krijgsmacht krijgen zeer binnenkort een zelfde rechtspositie als mannen. Speciale vrouwenkorpsen, zoals Marva, Milva en Luva, zullen dan ophouden te bestaan, mogelijk al per 1 januari 1979.

Weblink bron “Marva, Milva, Luva gaan verdwijnen” (17 juni 1978) op nrc.nl


Luva

(letterwoord) "Luchtmacht vrouwenafdeling", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.N

Tot het eind van de 20e eeuw bestond er minder duidelijkheid over de schrijfwijze van afkortingen. De naam van de organisatie werd vaak geschreven als "LUVA" en de leden ervan aangeduid als "Luva".

van 1955 tot 1982 een onderdeel van de Nederlandse Koninklijke Luchtmacht, waarin vrouwen vrijwillig ondersteunend werk verrichten, zodat er zoveel mogelijk mannen vrijgemaakt konden worden voor gevechtstaken


Teresa

'Me llamo Teresa Robles,' zei ze. 'Me llamo Isaac Robles,' zei de man. 'Me llamo Olive Schloss.' Ze was vast zijn vrouw, dacht Olive, want waarom zou ze anders op dit tijdstip bij hem zijn? Het stel lachte en Olive voelde even woede , opvlammen.

Jessie Burton vert. Marja Borg
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704

Haar vader schudde hun allebei de hand, en Teresa gaf hem het brood.


Heilich Geischt

Afkomstig van Duits: Heilige Geist en
verbinding van  Heilich en Geischt

Duits: der Heilige Geist en
Engels: Holy Ghost en , Holy Spirit en


Titanic

kort voor RMS Titanic, het destijds grootste schip ter wereld dat verging tijdens zijn eerste reis in de nacht van 14 op 15 april 1912


Football Schpiel

Duits: American-Football-Spiel zn , o
Engels: football game zn


Derde Wereld

verbinding van  derde en wereld, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.E als benaming voor een bepaalde groep landen, leenvertaling van Frans tiers monde als term geïntroduceerd door de 20e-eeuwse Franse demograaf A. Sauvy in een artikel in L’Observateur van 14 augsutus 1952 als toespeling op tiers état, de "derde stand" uit de middeleeuwen, omdat deze landen op een vergelijkbare manier buitenspel leken te staan in de wedloop tussen het Westen en het Oostblok (op te vatten als Eerste en Tweede Wereld)

benaming voor de minder geïndustrialiseerde landen die tijdens de Koude Oorlog niet tot het Westen of het Oostblok werden gerekend

Evenals men vroeger sprak van de Derde Stand, spreekt men tegenwoordig wel van de Derde Wereld.


Magelhaen

achternaam van een Portugese ontdekkingsreiziger, die in Spaanse dienst de eerste zeilreis rond de wereld leidde


San

alleen meervoud, via Engels San van Hottentots saan "scharrelaars"

Zowel "San" als "Bosjesman" zijn verzamelnamen die door andere volken zijn gegeven en als laatdunkend kunnen worden opgevat. In de eigen taal beschrijven ze zich niet als één volk, maar als verschillende volken. De meest respectvolle aanduiding is om de naam van het betreffende volk te gebruiken. Of de benaming "San" of "Bosjesman" beledigend wordt opgevat kan afhankelijk van plaats en periode verschillen.

verzamelnaam voor de oorspronkelijke bewoners van zuidelijk Afrika die als jagers en verzamelaars leefden

Opvallend was dat de San in de zomer gemiddeld een uur na zonsopkomst wakker werden, terwijl de Tsimane 1,4 uur voor zonsopkomst opstonden.

Weblink bron
Anne van Kessel
 “Hebben mensen minder slaap nodig in de lente?” (8 april 2022) op nrc.nl


Malabar

een kustgebied in het zuidwesten van India, tussen de bergen van de West-Ghats en de Arabische Zee. De Malabar ligt voornamelijk in de deelstaat Kerala maar ook in Karnataka


DigiD

kofferwoord van digitaal en identificatie, met een zinspeling op idee


Doomsdaygletsjer

leenvertaling van Engels Doomsday Glacier

bijnaam van de Thwaitesgletsjer, een gletsjer op Antarctica die de zeespiegel sterk laat stijgen als hij smelt

Er is de afgelopen dagen nauwelijks een woord gewijd aan het feit dat de breedste gletsjer ter wereld (de Thwaitesgletsjer op Antarctica, bijgenaamd de Doomsdaygletsjer) binnen een paar jaar dreigt te versplinteren. Iets wat extreme gevolgen zal hebben voor de stabiliteit van het Antarctische ijsplateau, de stijging van de zeespiegel en daarmee voor de bewoonbaarheid van Nederland.

Weblink bron
Michiel Steffelaar
 “Is afblazen wintersport echt onze grootste zorg? : Doomsday” (24 december 2021) op trouw.nl


Chevrolet

Het automerk "Chevrolet" is vernoemd naar de Zwitserse racewagenpiloot Louis Chevrolet, in 1911 medeoprichter van de Chevrolet Motor Company.

/ ˌʃɛvrəˈleɪ /


Chevrolet

/ ˌʃɛvrəˈleɪ /


Puna

uit het Spaanse puna en daarvan overgenomen uit het Quechua

hoogvlakte boven de 3500 meter in Bolivia


Geldergate

kofferwoord van Gelderland en en Watergate en

schandaal waarbij de provincie Gelderland miljoenen euro's verloor in een poging internationale bekendheid te verwerven

De fraudeaffaire leidde tot een politieke crisis in Gelderland, waarbij behalve Scheerder ook de tweede PvdA-gedeputeerde tot aftreden werd gedwongen door coalitiegenoten CDA en VVD. Het college van GS probeert na ‘Geldergate’ een cultuuromslag binnen het provinciehuis door te voeren.

Weblink bron
Martin Steenbeeke
 “Omkoping, corruptie en valse handtekeningen in `Geldergate'” (21 oktober 2003) op nrc.nl


Watergate

geoniem, (verkorting) van Watergateschandaal en , een politiek schandaal , genoemd naar het gebouw waar in 1972 de inbraak plaatsvond waarmee de affaire begon

schandaal in de VS tussen 1972 en 1974 dat leidde tot het aftreden van president Nixon vanwege machtsmisbruik

Republikeinse kiezers hebben in gisteren gehouden voorverkiezingen een door Watergate in opspraak gebrachte kandidaat een nederlaag bezorgd.

Weblink bron “Watergate leidt tot nederlaag in primaries” (5 juni 1974) op nrc.nl


DIN

van Duits DIN
**zn: op te vatten als (letterwoord) van Duitse industrienorm
**en: op te vatten als (letterwoord) van Duits Instituut voor Normalisatie

instantie die standaards en normen vaststelt voor toepassing door Duitse bedrijven

Deze instituten worden aangeduid met poëtische afkortingen als ISO, ANSI, JIS, DIN en het oer-Hollandse NEN.

Weblink bron
Joost Alferink
 “Pasklaar” (19 december 2008) op nrc.nl

De wetgever heeft in deze mogelijkheid van een dwanglicentie voorzien omdat het DIN een monopoliepositie heeft in Duitsland en deze positie wordt versterkt door de nieuwe regeling in de auteurswet.

Mirjam Elferink
 Auteursrecht op normalisatienormen revisited in:
D.J.G. Visser & D.W.F. Verkade red.
 Spoorbundel : Een eigen, oorspronkelijk karakter. Opstellen aangeboden aan prof. mr. Jaap H. Spoor (2007), DeLex, Amsterdam, ISBN 9789086920082, p. 87


DIN

v: (letterwoord) Deutsche Industrie-Norm

m: (letterwoord) Deutsches Institut für Normung

das DIN (nominative singular)
des DIN (genitive singular)
dem DIN (dative singular)
das DIN (accusative singular)


Hispanje

De vorm "Hispanjen" is een oude genitief.

Een Prinse van Oranje
ben ik, vrij, onverveerd,
den Koning van Hispanje
heb ik altijd geëerd.

Weblink bron “Tekst van het Wilhelmus”, 1e couplet op koninklijkhuis.nl

⧖ Wie sou gelooven kunnen, (…)
Dat d'oorloghssetel van Hispanjen *
En Isabels doorluchte troon
Sou open staen voor Welhems soon,
Tot schrick van Phlippes bondgenooten?

“Zegesang ter eere van Frederick Henrick, Boschdwinger, Wezelwinner, Prince van Oranje.”, p. 269


Saul

van Hebreeuws שָׁאוּל en (Sjaoel), de gevraagde", naam van meerdere personen uit de Bijbel

afstammeling van Benjamin, zoon van Kis, man van Achinoam, met als bijvrouw Rispa; vader van onder anderen de zonen Jonatan, Abinadab en Malkisua, en de dochters Merab en Michal; door Samuel gezalfd tot eerste koning van de stammen van Israël, opgevolgd door David (398x: 1 Sam. 9:2 +, 2 Sam. 1:1 +, Ps. 18:1 +, 1 Kron. 5:10 +)

zoon van Simeon, stamvader van de Saülieten (Gen. 46:10, Ex. 6:15, Num. 26:13, 1 Kron. 4:24)

afstammeling van Levi, nakomeling van Kehat, zoon van Uzzia (1 Kron. 6:9)

afstammeling van Benjamin, apostel; andere naam: Paulus (5x: Hand. 9:4 +)


Spanjaards

De Spanjaards waren geparenteerd aan de Eindhovense linnenfabrikant J. Elias.

Ronald Stenvert & Chris Kolman
 “Monumenten in Nederland. Flevoland.” (2006), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 904009179X, p. 102

Spanjaard zwaaide in 2012 af als chef van het toenmalige Limburgs Symfonieorkest. (…) Maar nu is Spanjaards hartelijke bevlogenheid weer met regelmaat te horen op de Nederlandse podia.

Weblink bron
Joep Stapel
 “Zinderende spanning bij Ravel door Spanjaard” (6 december 2018) op nrc.nl


Neerland

van Middelnederlands neerlant "laagland", op te vatten als samenstelling van neer bw "laag" en land zn "gebied" , aangezien een groot deel van Nederland in de buurt van onder de zeespiegel ligt of als door elisie gevormd uit Ne[d]erland

Neerlands (genitive singular)
[1] Neêrland

land in het westen van Europa, grenzend aan Duitsland en België

Soms schrijft mij iemand om wat ik heb geschreven zonder te weten aan wie; vooral een met de hand - een of andere hand - geschreven brief, die houdt mij wel eens langer vast dan alleen voor het lezen nodig is. Iemand in Holland denk ik dan. Gek, ik denk nooit Nederland, neder is aanstellerig voor neer, en Neerland is gek voor Nederland.

Weblink bron
Leo Vroman
 Waar ben ik? in: Ons Erfdeel., jrg. 12 nr. 2 (december 1968), Stichting Ons Erfdeel, Rekkem / Raamsdonk-Dorp, p. 73

Ik dank, beschikker van mijn lot!
U voor 't geschenk van 't lieve leven;
Maar dáárvoor dubbel dank, o God!
Dat mij 't in Neerland is gegeven.

Weblink bron Geloofsbelijdenis. (1825) in:
Hendrik Tollens
 Gezamenlijke dichtwerken VI., 2e druk, Suringar, Leeuwarden 1855-1856, p. 80

Het Neerland sluit op woensdag 29 oktober de feestelijkheden af rond het 50-jarig bestaan van de wijk.

Weblink bron “Neerland sluit feesten af” (23 oktober 2008) op gva.be


Yucatan

een schiereiland in het oosten van Mexico


United States

(verkorting) van United States of America


South Africa

(verkorting) van de vroegere officiële naam Union of South Africa

/ˌsaʊθ ˈæf.ɹɪ.kə/


South Korea

/ˌsaʊθ kəˈɹi.ə/


North Korea

/noɹθ ˌkəˈɹi.ə/


Scotland

via Middelengels Scotland van Angelsaksisch Scotland, op te vatten als samenstelling van Scot zn "Schot" en land zn "land"


Saudi Arabia

verbinding van  Saudi en Arabia, een verwijzing naar Saoed , de naam van het vorstenhuis dat dit land regeeert


Bosnia and Herzegovina

verbinding van  Bosnia, and en Herzegovina


Algérie

afgeleid met het achtervoegsel -ie van Alger en "Algiers"

République algérienne démocratique et populaire


Bible

via Middelengels Bible van middeleeuws Latijn biblia

Bijbel, het heilige boek van de christenen

heilig boek van andere religies dan het christendom


Gott

erfwoord via Middelhoogduits got van Oudhoogduits got


Makira

het zuidoostelijkste hoofdeiland van de Salomonseilanden gelegen in de gelijknamige provincie


Rodrigues

een eiland van de Mascarenen horend bij Mauritius


Midden-Nederland

samenstelling van midden bn en Nederland en , geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.G en met een koppelteken volgens spellingregel 6.E

benaming voor een meer centraal gelegen deel van Nederland
De context bepaalt hoe groot of klein het bedoelde gebied is: dit kan afhankelijk van onderwerp, organisatie en tijdperk verschillen

in een zeer beperkte opvatting: een aanzienlijk deel van provincie Utrecht met aangrenzend gebied

In Midden-Nederland is bijna 1200 hectare aan onbekende akkers uit de IJzertijd ontdekt. (…) Kooistra en Maas hebben vooral op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug veel tot nu toe onbekende akkers gevonden.

Weblink bron
Theo Toebosch
 “Midden-Nederland ligt vol met Romeinse graanakkers” (17 mei 2008) op nrc.nl

En nu zitten ze in een speciale klas op het mbo: dertien jongens en vijf meisjes. Ze komen van verschillende middelbare scholen in de regio Midden-Nederland. Hun decanen hadden hen, en hun ouders, gewezen op een pilot hier bij het ROC Midden Nederland in Nieuwegein.

Weblink bron
Frederiek Weeda
 “Veel havo 4-leerlingen haken af: ‘Het was alsof de leraren opeens een andere taal spraken’” (29 maart 2023) op nrc.nl

Op de vierde dag van de ‘stakingsestafette’ van NS-personeel rijden in vrijwel heel Nederland geen treinen. De regio Midden-Nederland is dinsdag aan de beurt. Omdat daar ook het belangrijke spoorknooppunt Utrecht Centraal onder valt, heeft de regionale staking vergaande gevolgen voor de rest van het land.

Weblink bron
Jorit Verkerk
 “Dag vier van de ‘stakingsestafette’ van de NS: in heel Nederland vrijwel geen treinen” (30 augustus 2022) op nrc.nl

onderdeel van Rijkswaterstaat met als werkgebied de provincies Utrecht en Flevoland

Voorzitter Van Dijk stelt dat chauffeurs “de kapitein op het schip” zijn, en het beste weten wanneer er wel of niet gereden kan worden. “En wat nou als je een rijverbod invoert in Midden-Nederland als daar code rood is afgekondigd, en er kantelt een vrachtwagen buiten dat gebied? Windstoten houden zich niet aan provinciegrenzen.”

Weblink bron
Sjoerd Klumpenaar
 “Asociaal en een ‘oet-dinges’, maar geen rijverbod bij code rood” (7 maart 2018) op nrc.nl

rechtbank met het werkgebied de provincies Utrecht en Flevoland en de Gooi- en Vechtstreek

Rechters in Amsterdam en Midden-Nederland worden door een psycholoog bijgestaan als zij riskante strafzaken doen.

Weblink bron
Bram Endedijk e.a.
 “Rechters krijgen een verplichte mentale check-up: 'Hoe weerbaar is iemand?'” (29 december 2022) op nrc.nl

politie-eenheid met het werkgebied de provincies Utrecht en Flevoland en de Gooi- en Vechtstreek

Afgelopen maand waren er in Midden-Nederland vier aanslagen op woningen vanwege een drugsconflict.

Weblink bron
Camil Driessen
 “Grote angst voor een vergisaanslag in het idyllische ‘Boef en Haag’” (14 augustus 2022) op nrc.nl

bij de vakantiespreiding ongeveer het gebied van de provincies Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland

Deze week gaat Midden-Nederland weer naar school.

Weblink bron
Mirjam Remie
 “‘Een traditionele school is eigenlijk een soort mensenhouderij’” (21 augustus 2017) op nrc.nl


Sao Tomé

gemeente in de Braziliaanse deelstaat Rio Grande do Norte

gemeente in de Braziliaanse deelstaat Paraná


Dreischor

een dorp in de gemeente Schouwen-Duiveland, in de Nederlandse provincie Zeeland


Moonen

oude genitief op -en van Moon, een verkorting van Simon


Socotra

een kleine archipel in de Indische Oceaan. De gehele archipel werd in 2008 door UNESCO tot werelderfgoed verklaard


Soemba

eiland dat behoort tot de Kleine Soenda-eilanden van Indonesië


Pa-O

van het endoniem (in Pa-O): ပအိုဝ်ႏ (pa-o), een samenkoppeling van de woorden voor afbreken en schillen

Karentaal gesproken door ongeveer 1,5 miljoen mensen in Myanmar

Ik weet niet hoe ik dat in het Pa-O moet zeggen.

iemand die tot het gelijknamige volk in Myanmar behoort

Deze Pa-O sprak vloeiend Engels, een groot verschil met de Pa-O die hij vroeger in Thailand had ontmoet.


Friedensgrieg

Duits: Unabhängigkeitskrieg, m
Engels: war for independence


Mandailing-Bataks

Mandailing

Bataktaal gesproken door 1,1 miljoen mensen in het noorden van Sumatra in Indonesië

In het woordenboek (waarin het Batakse deel geheel in Bataks schrift is) behandelt hij de Toba-Batakse woordenschat en neemt ook veel materiaal op uit het Dairi- en het Mandailing-Bataks.

Weblink bron
J. L. Swellengrebel
 “In Leijdeckers voetspoor. Anderhalve eeuw Bijbelvertaling en taalkunde in de Indonesische talen. Deel 1. 1820-1900” (1974), Martinus Nijhoff, 's-Gravenhage, ISBN 9024716233, p. 139


Tachawit

Berberse taal gesproken door 2,5 miljoen mensen in het oosten van Algerije

Naast de drie hoofdtalen van Marokko (Tarifit, Tamazight en Tashelhit) hebben de Amazightalen van Algerije, waaronder vooral het Taqbaylit of Kabylisch, en het Tachawit, in het Auresgebied, en de Toearegtalen in de Sahara (de Sahelzones van Niger, Mali en Burkina Faso inbegrepen) miljoenen sprekers.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Lafkioui Mena
 De Amazighrenaissance in Noord-Afrika in: ZemZem - Tijdschrift over het Midden-Oosten, Noord-Afrika en islam, jrg. 9 nr. 3 (december 2013), p. 3 (in tijdschrift: 27)


Gungbe

van guw Gungbe, een samenstelling van Gun, ook wel "Ogu", een volk in West-Afrika en gbe "taal"

Atlantische Congotaal gesproken door 1,5 miljoen Ogu in Benin en het aangrenzend gebied in Nigeria

In de Afrikaanse taal Gungbe, die behoort tot de Kwa familie, komt de focus op de eerste positie en wordt apart gemarkeerd met het partikel ẁε.

Jan Don e.a. (eds.)
 “”, 3e druk (2023), John Wiley & Sons, Hoboken VS, ISBN 9781119753889, p. 70


Davis Cup

eponiem, van Engels Davis Cup, naar de 20e-eeuwse Amerikaanse tennisser D.F. Davis , die als een van de initiatiefnemers voor het toernooi de beker ter beschikking stelde en in het Nederlands zo geschreven volgens het donorprincipe

wisselbeker van het jaarlijks gehouden internationaal tennistoernooi voor nationale teams heren enkel- en dubbelspel tennis

De Davis Cup staat aan de vooravond van fundamentele hervormingen. Het landentoernooi, zeg maar het wereldkampioenschap tennis, moet vernieuwd en gemoderniseerd worden.

Weblink bron
Steven Verseput
 “De toekomst van de Davis Cup staat op het spe” (14 augustus 2018) op nrc.nl


Davis Cup

eponiem, gevormd uit Davis en , naar de 20e-eeuwse Amerikaanse tennisser D.F. Davis , die als een van de initiatiefnemers voor het toernooi de beker ter beschikking stelde en cup zn "beker"


Peloponnesos

het grootste schiereiland van Griekenland liggend ten zuiden van het Griekse vasteland


Wiktionary's

meervoud van het zelfstandig naamwoord Wiktionary

Kijkend naar de bezoekcijfers neemt WikiWoordenboek tussen de Wiktionary's nu de tiende plaats in en de negende naar aantal pagina's.

Weblink bron “Nieuwsbrief/77 : Bezoekersrecords voor WikiWoordenboek” (29 november 2018) op nl.wikimedia.org


Christian

via Middelengels Cristien, Oudfrans chrestien en Latijn Chrīstianus van Oudgrieks Χριστιανός (Christianós)


Harriet

Chelonoidis abingdonii was een 180 kg zware galapagosreuzenschildpad die volgens onderzoek in 1830 uit haar ei gekropen zou zijn en dan ook ongeveer 176 jaar oud is geworden. Andere stokoude schildpadden waren een stralenschildpad genaamd Tu'i Malila (188 of 192 jaar), de aldabrareuzenschildpad Adwaitya en haar soortgenoot "Lonesome George" (100 à 120 jaar). Adwaitya zou een leeftijd van 255 jaar hebben bereikt, maar dit is niet bevestigd


Trinity

het TRX-293-skelet van een tyrannosaurus rex dat met 67 miljoen jaar oude beenderen van drie verschillende dieren werd samengesteld van uitgestorven dieren van het geslacht Tyrannosaurus. De ontbrekende delen werden nagemaakt om het skelet te vervolledigen. Het skelet maakt onderdeel uit van de verzameling van kunstverzamelaar Fernand Huts


Нижний Новгород

ru-Нижний Новгород.ogg


Арзамас

ru-Арзамас.ogg


WW

en [1]: (initiaalwoord) van Werkloosheidswet, aangetroffen vanaf 1953

wettelijke regeling waardoor werknemers enige tijd verzekerd zijn van een inkomen als ze hun baan verliezen

PvdA-leider Diederik Samsom ziet 'ruimte en lucht' om de voorgenomen ingreep in WW en ontslagrecht te veranderen.

Weblink bron “Getouwtrek over korting WW-duur” (5 maart 2013) op nu.nl

hulpdienst voor bestuurders die met pech langs de weg staan

Laat zien dat u lid bent van de ANWB en de WW!

Sint, Piet en… z'n clubartikelen in: De Kampioen, jrg. 90 nr. 11 (november 1975), Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB, Den Haag, p. 777 kol. 2


Van Leuken

verbinding van  van en Leuken, naar de plaatsnaam Leuken

Van Leuken staat op zich open voor zo'n grootschalige DNA-test onder 3000 mannen.

Weblink bron “Tips binnen politie over Utrechtse serieverkrachter” (18 mei 2005) op nrc.nl


Werkloosheidswet

samenstelling van werkloosheid zn en wet zn met het invoegsel -s- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

wettelijke regeling met betrekking tot werkloosheid en hulp voor mensen die hun baan verliezen

Werknemers die vanuit de Werkloosheidswet voor zichzelf beginnen kunnen zich binnen dertien weken verzekeren voor de Ziektewet en arbeidsongeschiktheid via het UWV.

Weblink bron “Asscher wil sociale verzekering zzp'ers niet uitbreiden” (14 maart 2015) op nrc.nl


Omgevingswet

samenstelling van omgeving zn en wet zn met het invoegsel -s- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

ɔmˈɣevɪŋsˌwɛt

door de overheid vastgestelde verzameling van alle regels over bouwen en het gebruik van ruimte

In 2024 treedt een nieuwe wet in werking: de Omgevingswet. Deze wet bundelt de wetgeving en de regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, landbouw, cultuurhistorie, natuur én water. (…) De 26 huidige omgevingswetten gaan op in één wet.

Weblink bron Gearchiveerde versie “De Omgevingswet” (23 maart 2023) op hdsr.nl


Verenigde Vergadering

verbinding van  verenigde en vergadering, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.N wanneer het als naam van een orgaan wordt gebruikt

vərˈenəɣdə vərˈɡadərɪŋ

gezamenlijke vergadering van beide Kamers van de Staten-Generaal (de Tweede en Eerste Kamer) als orgaan dat volgens de Grondwet in specifieke situaties een rol speelt

De Verenigde Vergadering komt alleen in een aantal bijzondere gevallen als parlementaire vergadering bijeen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Verenigde Vergadering” op eerstekamer.nl


Noordoost-Nederland

samenstelling van noordoost bw en Nederland en , geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.G en met een koppelteken volgens spellingregel 6.E

benaming voor een deel van Nederland dat hoofdzakelijk noordelijk van de grote rivieren en oostelijk van het IJsselmeer is gelegen
De context bepaalt hoe groot of klein het bedoelde gebied is: dit kan afhankelijk van onderwerp, organisatie en tijdperk verschillen: in een ruime opvatting gaat het om heel het gebied dat niet tot Zuid- of West-Nederland wordt gerekend, in een beperkte opvatting om het grootste deel van de provincies Groningen en Drenthe.

Voor de telers van fabrieksaardappelen op de zand- en veenkoloniale gronden in Noordoost-Nederland kwam de maatregel echter hard aan.

Jan Bieleman
 Dieren en gewassen in een veranderende landbouw : Gewasbescherming in:
J.W. Schot e.a. (red.)
 Techniek in Nederland in de twintigste eeuw. Deel 3. Landbouw, voeding. (2000), Stichting Historie der Techniek, Eindhoven / Walburg Pers, Zutphen, ISBN 9057300664, p. 215


Slochteren

via Middelnederlands Slohtoron van Oudnederlands Slohtoron de datief meervoud van slohtra "moerassig gebied", aangetroffen vanaf de 11e eeuw

dorp in de gemeente Midden-Groningen in de Nederlandse provincie Groningen, dat tot 2018 hoofdplaats van een gelijknamige gemeente was

De economische situatie veranderde na 1959: de vondst van de gasbel bij Slochteren leidde tot grote groei van de Nederlandse economie.

Gepke Bouma
 “Een gezond en opgewekt kunstleven. Een studie in kunstbeleid te Rotterdam (1946-2011).” (2012), Trichis Publishing in samenwerking met de Rotterdamse Kunststichting, Rotterdam, ISBN 9789490608385, p. 31


Hoogezand-Sappemeer

samenstelling van Hoogezand en en Sappemeer en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.E

in 1949 gevormde gemeente die in 2018 is opgegaan in de gemeente Midden-Groningen in de Nederlandse provincie Groningen

Door de industrialisatie in de tweede helft van de 19de eeuw groeiden Hoogezand-Sappemeer, Veendam, Stadskanaal en in mindere mate Oude Pekela uit tot regionale centra.

Weblink bron
Ronald Stenvert e.a.
 “Monumenten in Nederland. Groningen.” (1998), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 9040092583, p. 53


Ter Apel

verbinding van  ter en appel, een verwijzing naar een bos met wilde appelbomen, vergelijk Apeldoorn; in andere verklaringen wordt Apel teruggevoerd op Oudfries apal "beschoeiingspaal" of gezien als samenstelling van Aa en poel

dorp in de gemeente Westerwolde in de Nederlandse provincie Groningen

De gemeente Assen verwacht dat het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel weer zal volstromen.

Weblink bron “Drukte verwacht bij aanmeldcentrum asielzoekers in Ter Apel, Assen gaat helpen” (24 mei 2023) op nu.nl


Bourtange

samenstelling van boer zn "in een Franse schrijfwijze met ‘ou’" en tange zn "zandrug"

dorp in de gemeente Westerwolde in de Nederlandse provincie Groningen, van 1811 tot 1821 een zelfstandige gemeente

In 1593 werd door Staatse troepen de Bellingwolderzijl in de Westerwoldse Aa versterkt (Oude Schans) en Bourtange aangelegd, waardoor de omsingeling van Groningen compleet was.

Ronald Stenvert
 “Monumenten in Nederland. Groningen.” (1998), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 9040092583, p. 59/60


Midden-Groningen

samenstelling van midden bn en Groningen en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.E en hoofdletters volgens spellingregel 16.G onder (3)

naam van een gemeente in de Nederlandse provincie Groningen

De rijksoverheid draagt eenmalig 20 miljoen euro bij en de betrokken gemeenten Loppersum, Delfzijl, Appingedam, Midden-Groningen, Het Hogeland en Groningen gezamenlijk 10 miljoen euro.

Weblink bron “30 miljoen euro voor versterken van schoolgebouwen in aardbevingsgebied” (19 december 2019) op nu.nl

landstreek in het hart van de Nederlandse provincie Groningen

Tot voor kort moesten we het bij deze veronderstelling laten, maar onlangs heeft een vrij uitgebreid archeologisch onderzoek plaatsgehad in het kader van de landinrichting Midden-Groningen.

Weblink bron
W.A. Ligtendag
 Vroegmiddeleeuwse toponiemen in de goederenadministraties van Fulda en Werden te lokaliseren in Groningen in: Naamkunde., jrg. 30 nr. 1/2 (voorjaar 1998), Instituut voor Naamkunde en Dialectologie, Leuven / Meertens-instituut, Amsterdam, p. 55


Deelen

van Middelnederlands Deijle, vergelijk Duits Teil; van deel in de betekenis "aandeel in de grondgebied, perceel"

buurtschap op de zuidelijke Veluwe, in de gemeenten Arnhem en Ede in de Nederlandse provincie Gelderland
Bekend van de gelijknamige voormalige vliegbasis.

De temperatuur in het Gelderse buurtschap Deelen is dinsdag opgelopen naar 17,1 graden.

Weblink bron “Warmste 26 februari ooit gemeten in Gelders buurtschap Deelen” (26 februari 2019) op nu.nl


Signal

gratis berichtendienst via internet, vooral veel gebruikt op smartphones

De chat-app Signal is een privacyvriendelijker alternatief voor WhatsApp waarmee je ook kunt bellen.

RTL Nieuws
 “Van online vergaderen tot vpn's: zo werk je veilig thuis” (2020), RTL


Pfadfinder

samenstelling van Pfad zn en Finder zn , als leenvertaling van Engels pathfinder


Kleinduimpje

de hoofdrolspeler in verscheidene internationaal rondtrekkende sprookjes over een jongetje "zo groot als een duim"


Klein Duimpje

verbinding van  klein en duimpje, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.B; leenvertaling van Frans Petit Poucet, een figuur uit het gelijknamige sprookje, opgetekend door Charles Perrault in zijn Sprookjes van Moeder de Gans uit 1697, in het Nederlands aangetroffen vanaf 1764

sprookjesfiguur van een jongetje zo klein als een duim, dat een mensenetende reus te slim af is

Over de zeer summiere informatie die daar met betrekking tot collega-student Diederik Geelhoed wordt verstrekt, leest men gemakkelijk heen: een spoor, ijl, als het broodkruim van Klein Duimpje, maar mijns inziens toch verwijzend naar de plaats des onheils.

Hella S. Haasse
 “Lezen achter de letters. : Doodijs en hemelsteen.”, Em. Querido's Uitgeverij, Amsterdam (2000), ISBN 9021464888, p. 161

Maar een kleine doch zeer geliefde groep wondersprookjes heeft niet de gebruikelijke adolescenten als hoofdpersonen, maar kleine kinderen, zoals de sprookjes van Roodkapje, Klein Duimpje en Hans en Grietje, waarin de ontsnapping van de held en/of heldin uit de klauwen van een mensenetend bovennatuurlijk wezen (reus, heks) of dier centraal staat.

Ton Dekker e.a.
 “Van Aladdin tot Zwaan kleef aan. Lexicon van sprookjes: ontstaan, ontwikkeling, variaties.” (1997), SUN, Nijmegen, ISBN 906168613X, p. 10


Dombo

vliegend olifantje uit strips en tekenfilms van Walt Disney

Wanneer hij geleerd heeft hoe zijn oren te gebruiken om mee te vliegen, is Dombo beroemd en in plaats van hem te bespotten, heeft iedereen de grootste bewondering voor de „vliegende olifant”.

Jeugdkrant 34: Tekenwedstrijd in: Nieuwe Haarlemsche Courant (30 juni 1951), W. Küppers en Laurey, Haarlem

desa in Sayung, daarvoor ingedeeld in Grogol, beide onderdeel van het regentschap Demak op het eiland Java in Indonesië

plaats in de provincie Malanje in Angola

zeestraat tussen het eiland Kurudu en Nieuw-Guinea in Indonesië

⧖ De Straten Koeroedoe en Dombo, ter weerszijden van het tot 150 à 160 m rijzende heuvelachtige eiland Koeroedoe (…) zijn schoon en gemakkelijk te bevaren; bij goed zicht ook des nachts.

“Zeemansgids voor Nederlandsch Oost-Indië. Deel III”, 6e druk (1933), Ministerie van Defensie. Afdeeling Hydrographie, p. 529


NS

Als afkorting van een meervoudsvorm staat NS in de woordenlijst van de Taalunie in 2023 vermeld als meervoud, maar in de gedrukte versie (Groene Boekje) uit 2005 werd het zowel enkelvoud als meervoud genoemd. Ook volgens de Taaladviesdienst zijn beide vormen mogelijk. Het bedrijf zelf schrijft zijn naam als een enkelvoud zonder lidwoord, al zeker sinds 2011. Weblink bron Gearchiveerde versie “Verenigde Naties (VN) heeft / hebben” op taaladvies.net

Nederlandse onderneming die vervoer per trein verzorgt

De NS schrapt plannen om prijzen van treinkaartjes omhoog te gooien tijden de spits en te verlagen op rustige momenten.

Weblink bron “NS schrapt plannen voor spitsheffing vanwege gebrek aan draagvlak” (2 november 2023) op nu.nl

De NS heeft zijn Britse dochteronderneming Abellio UK verkocht aan het management van het bedrijf.

Rein Wieringa
 “NS verkoopt Britse tak na twintig jaar: 'Geen belang voor de Nederlandse reiziger” (28 feb 2023) op nrc.nl

De NS hebben dit terrein uitgegeven aan een onderneming ('Pallet') als opslagplaats.

Vragen over rommel op NS-terrein in: Het vrĳe volk, jrg. (25 mei 1970), De Arbeiderspers, Rotterdam, p. 7 kol. 6


Lage Landen

benaming voor het gebied in Noordwest-Europa waar de Schelde, Maas en Rijn in zee uitmonden, grofweg samenvallend met het huidige Nederland en Vlaanderen


Bertram

uit het Germaans voor "schitterende raaf"


NTR

publieke omroep die informatieve programma's voor een breed publiek verzorgt

De NTR zal in elk geval de komende twee jaar geen nieuwe afleveringen maken van Sesamstraat. De omroep blijft wel herhalingen uitzenden van het kinderprogramma, meldt de NTR in een persbericht.

Weblink bron “NTR maakt komende twee jaar geen nieuwe afleveringen van Sesamstraat” (28 juni 2019) op nu.nl


STER

(letterwoord) STichting Ether Reclame; het logo bevatte tot 2000 vier hoofdletters, gerangschikt in een stervorm

verouderde spelling of vorm van Ster tot 2000

Duidelijk is dat een eventuele afschaffing van de STER belangrijke financiële consequenties heeft.

Weblink bron
H. W. van Doorn e.a.
 “Wijziging van de Wet op de Omroepbijdragen : Memorie van toelichting”, kst. 13 983 nr. 3; zitting 1975-1976, Tweede Kamer der Staten-Generaal, 's-Gravenhage, p. 23 op overheid.nl


TikTok

TikTok

wereldwijd veel gebruikte netwerksite voor het tonen van korte filmpjes

wereldwijd veel gebruikte netwerksite voor het tonen van korte video's

Filmpjesapp TikTok slaat de data van Europese gebruikers voortaan op in een nieuw datacenter in het Ierse Dublin.

Weblink bron “TikTok bewaart jouw gegevens voortaan in Europa” (5 september 2023) op nrc.nl


Дед Мороз

verbinding van  дед en мороз: "Grootvader Vorst"

ru-Дед Мороз.ogg


Ster

(letterwoord) Stichting Etherreclame, geschreven met één hoofdletter volgens spellingregel 16.P onder (2), het donorprincipe. Ook de Mediawet 2008 gebruikt deze schrijfwijze.

organisatie die reclamezendtijd op de Nederlandse publieke omroep verkoopt

De reclame-inkomsten van Ster liggen op dit moment hoger dan in dezelfde periode vorig jaar.

Weblink bron “Ster-reclame piekt in de aanloop naar intocht en feestdagen” (28 oktober 2020) op nu.nl


Noord-Brabants

bn: afgeleid van Noord-Brabant en met het achtervoegsel -s

genitief onzijdig enkelvoud van Noord-Brabant

Den Bosch wacht op je. Noord-Brabants hoofdstad ademt gezelligheid en de sfeer van het goede leven.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Fabienne Peters
 “Zin in zonnige terrassen, kleurrijke jumpsuits en Bossche Bollen? Ga een dagje naar Den Bosch!” (8 juli 2018) op happinez.nl


Дедушка Мороз

verbinding van  дедушка en мороз: "Grootvadertje Vorst, Opa Vorst"

ru-Дедушка Мороз.ogg


Zuidoost-Noord-Brabant

samenstelling van zuidoost bw en Noord-Brabant en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.E en met hoofdletters volgens spellingregel 16.G onder (3)

landstreek in het zuidoosten van de Nederlandse provincie Noord-Brabant, met als voornaamste steden Eindhoven en Helmond

Zuidoost-Noord-Brabant behoort tot de belangrijkste industriële gebieden in Nederland.

Weblink bron “Relatief belang van Randstad voor industrie neemt af” (5 oktober 2017) op nu.nl


Cameroon

van Portugees Rio dos Camarões "Garnalenrivier" (rio dos camarões is "rivier der garnalen") als naam voor de rivier Wouri


Donald Duck

van Engels Donald Duck, letterlijk "Donald Eend", als merknaam vastgelegd door Disney

Donald Ducks (possessive)
Donald Ducks (plural)

als een menselijke eend verbeelde hoofdpersoon uit naar hem genoemde tekenfilms en strips, waarin ook de meeste andere personages als dieren worden voorgesteld

Donald Duck is een van de bekendste stripfiguren ter wereld.

Weblink bron
Danja Koeleman
 “Waarom Donald Duck juist hier zo geliefd is: 'We herkennen ons in de antiheld'” (29 oktober 2022) op nu.nl

Nederlandstalig tijdschrift met stripverhalen rond de gelijknamige hoofdpersoon dat sinds 1952 in Nederland en 1959 in België verschijnt

De verhalen uit de Donald Duck lopen parallel aan het 'echte leven'. De redactie van het blad grijpt regelmatig terug naar oude, vergeten woorden.

Weblink bron
Maartje Willems
 “Donald Duck houdt vergeten woorden graag in leven” (2 januari 2016) op nu.nl


Mickey Mouse

en: verbinding van  Mickey en mouse, letterlijk "Michieltje Muis", als merknaam vastgelegd door Disney

bn: betekenis ontstaan toen gedurende de Tweede Wereldoorlog in Engeland veel slechte namaakhorloges met een afbeelding van Mickey Mouse op de markt kwamen

de als een menselijke muis verbeelde hoofdpersoon uit naar hem genoemde tekenfilms en strips, waarin ook de meeste personages als dieren worden voorgesteld