Capitool

via Middelnederlands Capitool / capitole van Latijn capitolium

een van de zeven heuvels van Rome, met de burcht en de tempels van Jupiter, Juno en Minerva, voor de Romeinen een symbool van eeuwige macht

een bekend gebouw in Washington D.C. waar de Senaat en het Huis van Afgevaardigden in gevestigd zijn

een in classicistische stijl gebouwd theehuis op het landgoed Schaep en Burgh in 's-Graveland, dat zijn naam ook gaf aan het wekelijks op zondag gemaakte tv-programma Het Capitool dat daar eind 20e eeuw werd opgenomen


Charon

via Latijn Charon van Oudgrieks Χάρων (chároon)

bij de oude Grieken de veerman die in de onderwereld de geesten van overledenen tegen betaling van een obool over de rivier de Acheron naar Hades bracht (de Romeinen gebruikten voor de laatste twee de namen Styx respectievelijk Pluto)

'Er zit geen schot in het paradijs,' zei hij. 'Dat is het probleem. Innovatie wordt er niet gezien als een prioriteit. Het enige wat er gebeurt, is de aankomst van nieuwe gasten. En Charon kreeg tenminste nog een obool per overtocht. Hij werd beter betaald dan ik'

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), ISBN 9789029526227, p. 350

Hij dacht aan Socrates en zag zich kalm
naast deze in de sloep van Charon stappen.

Weblink bron
Carl Friedman
 Vijf gedichten : Gif (augustus 1984) in: De Gids., jrg. 147 nr. 6, Meulenhoff Nederland, Amsterdam, p. 450

Uit de beelden blijkt dat er op de plek van de zwelling grote bergketens, diepe barsten en valleien in het landschap van Charon zijn ontstaan.

Weblink bron
Dennis Rijnvis
 “'Maan van Pluto had ondergrondse oceaan'” (22 februari 2016) op nu.nl


Inbhir Nis

verbinding van inbhir "monding" en Nis, de rivier Ness


Inverness

via Engels Inverness van Schots-Gaelisch Inbhir Nis

Uit Inverness zijn we toen eerst naar Aberdeen gereden en vandaar langs de Dee naar Braemar.

Weblink bron
Aletta H. Jacobs
 “Herinneringen van Dr. Aletta H. Jacobs.” (1924), Van Holkema & Warendorf, Amsterdam, p. 224


Gaza

[1] via Middelnederlands Gase en Oudgrieks Γάζα (Gáza) van Hebreeuws עַזָּה en (Aza)

stad in Palestina aan de Middellandse Zee tussen Egypte en Israël

in de Bijbel de voornaamste van de vijf steden van de Filistijnen (20x: Gen. 10:19, Deut. 2:23, Joz. 10:41 +, Recht. 1:18 +, 1 Sam. 6:17, 1 Kon. 5:4, 2 Kon. 18:8, Jer. 25:20 +, Am. 1:6 +, Sef. 2:4, Zach. 9:5 +);

landstrook rond deze stad, ten zuidwesten van Asjkelon tot de grens met Egypte


Снегурочка

ru-Снегурочка.ogg

/sʲnʲɪˈɡurət͡ɕkə/


Sluis

Van 1995 tot 2003 was het vestingstadje deel van de gemeente Sluis-Aardenburg.

vestingstadje, tot 1995 tevens gemeente, in het westen van Zeeuws-Vlaanderen
reisgids: Sluis; wikidata:
Sluis

Het Britse supertalent was ruimschoots de beste in de 14 kilometer lange tijdrit rond de Zeeuwse plaats Sluis.

Weblink bron “Tijdritfenomeen Joshua Tarling (19) vermorzelt grote namen in Zeeland” (24 augustus 2023) op nu.nl

sinds 2003 de naam van een fusiegemeente in de provincie Zeeland
wikidata:
Sluis

In de Zeeuwse gemeente Sluis is een nest van de Aziatische hoornaar vernietigd.

Weblink bron “Nest Aziatische hoornaar vernietigd in Zeeuwse Sluis” (13 september 2018) op nu.nl


Zandvoort

van Middelnederlands Santfort als plaatsnaam aangetroffen vanaf 1420, op te vatten als samenstelling van zand zn en voorde zn

kustplaats en gemeente in de provincie Noord-Holland
reisgids: Zandvoort; wikidata:
Zandvoort

De NS heeft zondag een recordaantal van 50.000 mensen naar Zandvoort vervoerd.

Weblink bron “Recordaantal mensen met trein naar Zandvoort voor Formule 1-race” (27 augustus 2023) op nu.nl


Чебурашка

/t͡ɕɪbʊˈraʂkə/

Tsjeboerasjka, "Duikelaartje", een bekend personage uit Russische kinderboeken


Zuidwestfaals

samenstelling van zuid bw en Westfaals zn aaneengeschreven volgens spellingregel 6.C en met een hoofdletter volgens spellingregel 16.I, omdat het niet is afgeleid van "Zuid-Westfalen"

Nedersaksische taalvariëteit die wordt gesproken in Westfalen ten zuiden van de Lippe

Op bijzonder aardige wijze heeft Büld vastgesteld hoever de autoriteit van de stad Munster zich doet gelden. Er is in Noordwestfalen nl. een gebruik om kleine kinderen voor de grap in de hoogte te tillen om ze z.g. ‘iets’ te laten zien, en dat ‘iets’ kan dan variëren tussen ‘Keulen’, ‘Munster’ en ‘de wilde ganzen’. Nu komt de streek waar men de kinderen ‘Munster’ laat zien vrijwel overeen met het gebied van het Centraalmunsterlands dialekt, terwijl men in het gebied van het Oostmunsterlands ‘de wilde ganzen’ en in dat van het Westmunsterlands en het Zuidwestfaals van over de Lippe ‘Keulen’ laat zien.

Weblink bron
K. Heeroma
 Boekbeoordeeling : Heinrich Büld, Volk und Sprache im nördlichen Westfalen. Westfälische Ortschaften im Spiegel ihrer Sprache. in: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde., jrg. 64 nr. (1946), E.J. Brill, Leiden, p. 63


COA

instelling van de rijksoverheid die zorgt voor de opvang van asielzoekers totdat over hun asielaanvraag is beslist

Vanwege het tekort aan het aantal opvangplekken en de groei van het aantal bewoners moest het COA meer noodopvang regelen.

Weblink bron “Noodopvang asielzoekers dubbel zo duur als reguliere opvang” (28 november 2023) op nu.nl


COA

Het COA is opgericht in 1985, toen Aruba zich losmaakte van de Nederlandse Antillen. Voor die tijd werden Arubaanse sporters vertegenwoordigd door het Olympisch Comité Antillen (NAOC). Het IOC erkende het COA in 1986. Het doel van COA is om de positie van Arubaanse Olympische sporters te versterken.

Weblink bron Gearchiveerde versie “‘Olympisch Huis’ Aruba geopend” (13 maart 2023) op antilliaansdagblad.com


Hades

via Latijn Hades van Oudgrieks ᾍδης (Háidès)

Het J. Paul Getty Museum geeft een terracotta hoofd terug aan Sicilië. Het museum besloot daartoe nadat het had vastgesteld dat de ruim tweeduizend jaar oude kop van de Griekse god Hades illegaal werd opgegraven.

Weblink bron “Getty Museum geeft hoofd Hades terug” (11 jan 2013) op nu.nl

onderaardse wereld waar de geesten van de doden leven

De ingang van Hades, de Griekse onderwereld, werd bewaakt door Cerberus, een monsterlijke hond met drie koppen en een lange staart.

Weblink bron
Arthur van Schendel
 “Verzameld werk. Deel 7.” (1978), Meulenhoff Nederland, Amsterdam, ISBN 9029007869, p. 620

plaats waar de zielen van zondaars voortleven

Het is alsof je in een onderwereld terechtgekomen bent, in een Hades, en daar als schim opereert.

Weblink bron
Bertus Aafjes geciteerd door Hans van de Waarsenburg
 In gesprek met Bertus Aafjes in: Bzzlletin., jrg. 13 nr. 122 (januari 1985), BZZTôh, Den Haag, p. 13


Hades'

Hades en met de uitgang -s, weergegeven volgens spellingregel 14.C

Hektor zelf had gedacht dat zijn laatste uur geslagen had:
‘Toen geloofde ikzelf, al vandaag mijn leven uitblazend,
't rijk van de schimmen en Hades' woning te zullen aanschouwen.’

Weblink bron
Elsbeth Tamboezer
 ‘Omdat ik heb geleerd altijd dapper te zijn’ : Hektor, held van Troje in: Nieuw Letterkundig Magazijn., jrg. 30 nr. 2 (december 2012), Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, Leiden, p. 13


Fatah

van Arabisch فَتْح en (fath) "opening; overwinning", als omgekeerd letterwoord voor حركة التحرير الوطني الفلسطيني (ḥaraka[t] at-taḥrīr al-waṭaniyy al-filasṭīniyy) "Beweging voor de volksbevrijding van Palestina"

Fatah

militante politieke beweging in Palestina, opgericht in 1959, grootste fractie binnen de Palestijnse bevrijdingsorganisatie PLO

De Palestijnse rivaliserende partijen Fatah en Hamas hebben donderdag een overeenkomst van verzoening ondertekend.

Weblink bron “Hamas en Fatah ondertekenen overeenkomst van verzoening” (12 oktober 2017) op nu.nl


Aboe Gosj

Arabische plaats ten westen van Jeruzalem, met bekende kruisvaarderskerk


Banjas

natuurreservaat op de Golanhoogvlakte, met een van de bronnen van de Jordaan


Baram

plaats in Noord-Israël met ruïne van oude synagoge


Birzeit-Universiteit

Palestijnse universiteit ten noorden van Ramallah


Hamas

Palestijnse moslimorganisatie, bekend door haar militante verzetsdaden


Imwas

plaats ten westen van Jeruzalem, een van de plaatsen die is aangewezen als het Emmaüs dat in het NT genoemd wordt (Luc. 24:13)


Jenin

plaats ten noorden van Nabloes en ten zuiden van Nazaret


Kastel

Arabisch dorp ten westen van Jeruzalem, hevig bevochten in Israëls onafhankelijkheidsoorlog


Koemraan

vroegere plaats aan de noordwestkant van de Dode Zee, vindplaats van de Dode Zeerollen


Koeneitra

plaats in de Golanhoogvlakte, na de Zesdaagse Oorlog liggend bij de demarcatielijn en verlaten door de Syrische inwoners


Nabloes

plaats ten noorden van Ramallah en ten zuiden van Jenin
De vroegere, in de Bijbel genoemde naam is Sichem (Hebreeuws: Sjechem)


Taba

Egyptische badplaats, niet ver van het Israëlische Elat


Wadi Kelt

wadi ten oosten van Jeruzalem, leidend naar Jericho, met klooster


Zalman

transcriptie van Jiddisch זלמן en , via vormen van Salomo in diverse Europese talen van Latijn Solomon, dat weer via Oudgrieks Σολομών (Solomóon) teruggaat op Hebreeuws שְׁלֹמֹה en (sjlomo)


Nachman

transcriptie van Hebreeuws נַחְמָן en (nachman) "trooster"


Besjt

letterwoord van Hebreeuws בעל שם טוב en : baäl Sjem Tov (meester van de Goede Naam)

Israël ben Eliëzer, stichter van chassidische beweging (ca. 1700 - 1760)


verbinding van  centraal, Israëlitisch en ziekenverpleging, waarin "Israëlitisch" (in de spelling tot 1955) de betekenis Joods heeft en "centraal" het verschil aangeeft met een eerdere periode waarin er afzonderlijke organisaties waren voor Sefardische en Askenazische Joden.

Cen·tra·le Is·raë·lie·ti·sche Zie·ken·ver·ple·ging, Cen·tra·le Is·ra·e·lie·ti·sche Zie·ken·ver·ple·ging

Joods ziekenhuis in Amsterdam van 1916 tot 1978, nadien onderdeel van het ziekenhuis Amstelland

Tot halverwege de jaren tachtig was in de Jacob Obrechtstraat de Centrale Israëlitische Ziekenverpleging (CIZ) gevestigd, een Joods ziekenhuis.

Weblink bron
Anna Denekamp
 “Joods ziekenhuis bestaat al” (30 september 2006) op trouw.nl

Eigenlijk was het dus niet zo vreemd dat Max Tailleur in maart 1966 bekendmaakte, vanuit zijn bed in de Centrale Israëlietische Ziekenverpleging, dat De Doofpot dicht ging.

Jan Luitzen
 “Max Tailleur: mijn leven was geen mop” (2010), Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, ISBN 9789038894065, hfst. 1


Centrum Indicatiestelling Zorg

verbinding van  centrum, indicatiestelling en zorg

organisatie die zorgt voor medisch onderzoek om vast te stellen hoeveel aanspraak iemand heeft op door de overheid betaalde aandacht

Volgens het Centrum Indicatiestelling Zorg krijgen ruim vijfduizend mensen terminale thuiszorg.


CIZ

Het CIZ is een stichting die beoordeelt of mensen recht hebben op AWBZ-zorg.

Weblink bron “Driehonderd banen weg bij CIZ” (13 augustus 2014) op nu.nl

Vijf jaar later, in 1916 werd in de Jacob Obrechtstraat, die toen aan de rand van Amsterdam lag, de CIZ geopend.

“100 jaar CIZ - 2011” op amstelveenweb.nl


YIVO

(letterwoord) van Jiddisch ייִוואָ van ייִדישער װיסנשאַפֿטלעכער אינסטיטוט (Yidisher Visnshaftlekher Institut)

wetenschappelijk instituut voor het behoud van en onderzoek naar geschiedenis en cultuur van het Oost-Europese jodendom, opgericht in Wilna in 1925, vanaf 1940 in New York als ‘YIVO Institute for Jewish Research’

De vondst werd anderhalf jaar lang stil gehouden. Het YIVO onderzocht hoe het zat met de rechten voor mogelijke publicatie ervan.

Weblink bron “Brieven van vader Anne Frank ontdekt” (25 januari 2007) op nu.nl


Adek

pseudoniem van de Surinaamse schrijver en verzetsman Anton de Kom

Cornelis Gerard Anton de Kom - in Suriname bekend als Adek - werd in 1898 te Paramaribo geboren.

Weblink bron
Judith Allard-de Kom
 “Eigen gezicht”, p. 289

Hij slaagt erin om het bredere historische verband aan te geven, maar tekent ook, als iemand die De Kom van zeer nabij heeft meegemaakt, een indringend portret van Adek.

Weblink bron
Michiel van Kempen
 “De geest van Waraku. Kritieken over Surinaamse literatuur.” (1993), Uitgeverij Zuid, Haarlem/Brussel, ISBN 9067730076, p. 92

nationale universiteit van Suriname, gevestigd in Paramaribo

Eerst naar het VWO; AMS of Lyco, want dat ze naar de Adek zal gaan, dat staat voor haar, Tiffany, wel vast.

Weblink bron
Marja Themen-Sliggers
 “Tiffany.” (2014), Stichting Projekten Christelijk Onderwijs, Paramaribo, p. 5

Naast veel waardering voor dit proefschrift, dat zeker verplichte literatuur zal moeten worden bij de rechtenstudie aan de Adek Universiteit van Suriname, zijn er ook enkele kritische kanttekeningen of opmerkingen te plaatsen.

Weblink bron
Edwin Marshall
 Recensies : M.A. Veira, De langstlevende echtgenoot in: OSO. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis., jrg. 26 nr. 1 (april 2007), Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek, Nijmegen, p. 162

tijdschrift over welzijn met een Surinaamse invalshoek

Hij trad toe tot het Suriname Comité en schreef voor het Suriname Bulletin en het welzijnsblad Adek.

Weblink bron
Michiel van Kempen
 Anil Ramdas (mei 1997) in:
Ad Zuiderent e.a.
 Kritisch lexicon van de moderne Nederlandstalige literatuur. (1980-2015), Bohn Stafleu Van Loghum, Houten / Nijhoff, Groningen / Samsom, Alphen a/d Rijn, ISBN 9065003908, p. 1


Adoptieverdrag

adoptieverdrag zn gebruikt om één bepaalde overeenkomst tussen landen over adoptie aan te duiden en daarom geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

benaming van een overeenkomst tussen twee of meer landen waarin ze adoptie regelen

Volgens woordvoerster Sanne Buursink zijn de vier organisaties geschokt over "het bronmateriaal" en is er geen hoor en wederhoor gepleegd: "Als Trump dit had gezegd, hadden we het nepnieuws genoemd." Ze wijst erop dat sinds de invoering van het Haags Adoptieverdrag in 1998 veel is verbeterd.

Weblink bron “Bureaus: buitenlandse adoptiestop zo snel mogelijk opheffen” (19 mei 2021) op NOS.nl

Vorig jaar hebben vijftien landen, waaronder Nederland, het Adoptieverdrag ondertekend.

Adoptie buitenlands kind lastiger in: De Volkskrant , jrg. 73 nr. 21366 (27 oktober 1994), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 3 kol. 2/3


Sjeintje

sjeintje, letterlijk: 'schoontje', geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.

In dit boek komen enkele uitstekende humoristische scènes voor. Ik denk aan Sjeintje Rosenfelds bezoek bij Abraham Lezer, de antiquair.

Siegfried E. van Praag
 Achttiende-eeuws ghetto herleeft in: Nieuw Israelietisch weekblad, jrg. 86 nr. 48 (19 augustus 1955), J.B. de Mesquita, Amsterdam, p. 5 kol. 4


Haman

van Hebreeuws הָמָן en (Haman), vermoedelijk van Oudperzisch 𐎡𐎶𐎴𐎡𐏁 (Imāniš) "de grote", uit de Bijbel in het boek Ester 3:1 en verder; zie ook Middelnederlands Aman

nakomeling van Agag, zoon van Hammedata, hoogste functionaris bij koning Ahasveros van Perzië; wil de Joden in diens rijk ombrengen (54x: Est. 3:1 +)

De overwinning van Ester op Haman wordt gevierd met het Joodse Poerim


Homen

via Jiddisch המן en (Homen) van Hebreeuws הָמָן en (Haman), vermoedelijk van Oudperzisch 𐎡𐎶𐎴𐎡𐏁 (Imāniš) "de grote", uit de Bijbel in het boek Ester 3:1 en verder


Mokum Alef

van Jiddisch מקום אלף (mokem alef) "plaats A" of "plaats 1"


Mokum Ollef

van Jiddisch מקום אלף (mokem ollef) "plaats A" of "plaats 1"


Mokum Aleph

van Jiddisch מקום אלף (mokem alef) "plaats A" of "plaats 1", met de oude spelling aleph

verouderde spelling of vorm van Mokum Alef tot 1955

cultureel centrum van seculiere joden in Nederland


Midden-Europa

samenstelling van midden zn en Europa en

regio in het midden van het continent Europa


Oost-Azië

het oostelijk deel van het continent Azië; in engere zin ook wel synoniem voor het Verre Oosten

Taiwan ligt in Oost-Azië.


Steenweg

steenweg zn gebruikt als (deel van) eigennaam, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

als (deel van) de naam van een verharde straat of weg

‘Het was echt wel nodig om fietsers een alternatief te bieden, want de Kortrijkse en Oudenaardse Steenweg kan je bezwaarlijk als fietsvriendelijk beschouwen’, zei schepen Filip Watteeuw (Groen), die zondagmorgen om 8 uur mee kwam kijken hoe de Gentse metaalbouwer Aelterman de klus zou klaren.

Het bericht op Facebook was volgens de praktijk gewoon een aankondiging. ,,Het is een heel eigen leven gaan leiden’’, zegt de assistente van de praktijk aan de Steenweg. ,,Er ontstaat ineens iets dat we helemaal niet voor mogelijk hielden.’’


Centraal-Azië

het centrale deel van het continent Azië


Centraal-Europa

het centrale deel van het continent Europa


Phoebes

genitief onbepaald vrouwelijk enkelvoud van Phoebe

Ze wilden Phoebes moeder helpen wat geld te verdienen met iets anders dan het werk op de boerderij.

Cathy Kelly (vert. Annemie de Vries)
 “Tussen zussen” (2017), Meulenhoff Boekerij B.V., Amsterdam, ISBN 9789402309096


Югославия

bg-Югославия.ogg


Linux

eponiem van Engels Linux, kofferwoord gevormd uit de voornaam van de ontwikkelaar, de 20-eeuwse Finse informaticus Linus Torvalds en Unix , de naam van het besturingssysteem dat hem inspireerde

verzameling opensource programma's die samen het hart van het besturingssysteem voor een computer vormen

Android is het mobiele besturingssysteem van Google en is gedeeltelijke gebaseerd op Linux. Veel fabrikanten van de toestellen van Android hebben licenties voor het gebruik van delen van de code van Linux. Volgens de GPLv2-licentie waaronder Linux geschreven is, moet de code altijd openbaar zijn.

Weblink bron
Colin van Hoek
 “'Fabrikanten Android zitten zonder distributierecht Linux'” (15 augustus 2011) op nu.nl

opensource besturingssysteem voor computers

Een Canadese ontwikkelaar werkt aan een goedkope tablet die niet op Android, Windows, iOS of Palm OS werkt, maar op Linux.

Weblink bron
Jeffrey Weller
 “Ontwikkelaar maakt goedkope tablet met Linux” (31 januari 2012) op nu.nl


Innu

Algonquintaal die wordt gesproken door tienduizend nazaten van de oorspronkelijke bewoners van de Canadese provincies Quebec en Labrador

‘Maikan’ betekent ‘wolf’ in een van de inheemse talen, het Innu.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Emy Koopman
 “Emy's reisdagboek: aflevering 5” (21 september 2020) op vpro.nl


Shawnee

Algonquintaal gesproken door 200 mensen in Oklahoma in de VS

Glimlachend wierp ze een blik op pa, maar hij zat de man naast hem een verhaal in het Shawnee te vertellen.

Laura Frantz (vert. Tineke Tuinder-Krause
 “De pioniersdochter” (2012), Voorhoeve, Utrecht, ISBN 9789029704731, hfst. 17


Wagenmenner

leenvertaling van Latijn Auriga, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E


JouwBuis

samenstelling van jouw zn en buis zn , als schertsende leenvertaling van Engels geschreven met hoofdletters

De meeste reclames van producten en programma's die we ons kunnen herinneren zijn wel terug te vinden op de JouwBuis of andere videodiensten, maar toen ik een stuk jonger was, de helft van mijn huidige leeftijd, minus misschien nog een jaar, was er op Cartoon Network een reclame voor Dragon Ball Z.

William15
 “Help! DBZ Reclame vraag (CN)” (27 januari 2017) op animewolken.nl


Middelchinees

samenstelling van middel bn en Chinees zn , aaneengeschreven met één hoofdletter volgens spellingregel 16.I onder (1)

Middle Chinese

taal die van de 4e tot de 12e eeuw werd gesproken en geschreven in China, ontstaan uit het klassiek Chinees en voorloper van het hedendaags Chinees

Redelijkerwijs wordt betoogd dat zowel de Wu- (waaronder het Lili) als de Oudxiang-dialectgroepen (waaronder het Shuangfeng) de fonologische trek van het drievoudige laryngale obstruentencontrast uit het Middelchinees hebben geërfd.

Weblink bron
Shi, M.
 “Consonant and lexical tone interaction: Evidence from two Chinese dialects : Nederlandse Samenvatting”, proefschrift (4 juni 2020), Universiteit Leiden, ISBN 9789460933516, p. 228


Briedersgrieg

Samenstelling van Brieder zn "broer, broeders" en Grieg zn "oorlog" met het invoegsel -s-

Duits: Amercan Civil War, v
Engels: Amerikanischer Bürgerkrieg


Voorschoten

erfwoord via Middelnederlands Vorscoten van Oudnederlands Forschate, op te vatten als samenstelling van Voor en "oude naam voor de Vliet" en schoot zn "hoek hoger land uitspringend in het terrein"

gemeente en plaats in de provincie Zuid-Holland
reisgids: Voorschoten; wikidata:
Voorschoten

De gemeente Voorschoten houdt morgen een besloten bijeenkomst voor buurtbewoners.

Weblink bron
Rein Wieringa
 “Voorschoten organiseert bijeenkomst voor nazorg buurtbewoners” (4 april 2023) op nrc.nl


Maar

maar zn van Middelnederlands mare "waterloop; meer", gebruikt als eigennaam

waterloop bij Haren in de provincie Groningen

Binnen de marke Haren werd het overtollig water via het Maar afgevoerd naar het noorden richting een dijk die lag op ongeveer het tracé van de Vondellaan in Haren. Daar was een doorlaat richting het verdere verloop van het Maar door de hamrikken van Hemmen, Dilgt, Helpman en de stad Groningen. Vlak bij de stad Groningen kwam het water dan in het Hoornsediep.

Eppo van Koldam
 “Boerderij Hemrik 1868” (16 februari 2023) op oldgo.nl


Bondsrepubliek Duitsland

verbinding van  bondsrepubliek en Duitsland geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E en spellingregel 16.N

benaming voor de Duitse staat, tot 1990 gebruikt voor de West-Duitse staat

De Nederlandse Eva Ritz-Weyl (82) heeft uit handen van de Duitse ambassadeur in Den Haag de Orde van Verdienste van de Bondsrepubliek Duitsland, een hoge Duitse onderscheiding, ontvangen.

Weblink bron “Nederlandse holocaustoverlevende krijgt Duitse onderscheiding” (29 januari 2018) op nrc.nl


SS

Ik leerde die bekende statistiek dat meer Nederlanders zich in de Tweede Wereldoorlog bij de SS dan bij het verzet aansloten. Maar verreweg de meesten, ruim 99 procent, deden niets. De meeste mensen zijn meelopers.

In de loop van de oorlog verzwakte overigens de positie van het Militair Bestuur en groeide de invloed van de SS.

Jacqueline Bel
 “Bloed en rozen. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1900-1945.”, 3e, herziene druk (2018), Prometheus, Amsterdam, ISBN 9789035130470, p. 947


SS

Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, particuliere onderneming die treindiensten verzorgde van 1863 tot 1938, toen het opging in de NS


SS

(initiaalwoord) van Schutzstaffel zn "beveiligingseenheid"


Noord-Irak

samenstelling van noord bw en Irak en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.E en met hoofdletters volgens spellingregel 16.E en spellingregel 16.G onder (3)

noordelijk deel van Irak, het hoger gelegen deel van Mesopotamië, waar veel Koerden leven

Turkije gaat zijn militaire bases in Noord-Irak uitbreiden en versterken.

Weblink bron “Turkije breidt militaire aanwezigheid in Noord-Irak uit na dood van militairen” (28 december 2023) op nu.nl


Calais

havenstad en gemeente in het noordwesten van Frankrijk, waar de tunnel onder het Kanaal naar het Engeland begint

Calais is een uitvalsbasis voor veel vluchtelingen die in vrachtauto's, met treinen of in bootjes naar Engeland willen.

Weblink bron “Gewonden bij ongeregeldheden tussen politie en vluchtelingen in Calais” (30 december 2021) op nu.nl


Calais

via Oudfrans Kaleeis van middeleeuws Latijn Calesium dat vermoedelijk verwijst naar de Caleti de oorspronkelijk Keltische bewoners van het gebied


Oost-Oekraïne

samenstelling van oost bw en Oekraïne en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.E en met hoofdletters volgens spellingregel 16.E en spellingregel 16.G onder (3)

aanduiding van het oostelijke deel van Oekraïne

Het Donetsbekken, bestaande uit de regio's Donetsk en Luhansk, is het gebied in Oost-Oekraïne dat Rusland wil veroveren.

Weblink bron
Joost ter Bogt
 “Russen voeren aanvallen in Oost-Oekraïne weer op” (16 juli 2022) op nu.nl

gebied van de oblasten Loehansk en Donetsk

Zaterdagochtend was het ook al onrustig in Oost-Oekraïne. In de stad Loegansk werden handgranaten gegooid naar vrachtwagens van het Rode Kruis. (…) Ook in het rebellenbolwerk Donetsk hield het staakt-het-vuren geen stand.

Weblink bron “Gevechten in Oost-Oekraïne ondanks bestand” (7 september 2014) op nu.nl

gebieden die onder invloed of gezag van het Russische rijk stonden (in tegenstelling tot gebieden ten westen van de Dnjepr die onder Pools of Habsburgs invloed of gezag stonden)

Dit is vooral het geval in de gebieden van de West-Oekraïne (Galicië en Lodomerië) die in 1772, bij de eerste verdeling van Polen, onder de Donaumonarchie kwamen. Hier kon de eigen Oekraïense aard veel beter bewaard blijven dan onder het Russische bewind in Oost-Oekraïne.

Weblink bron
Robert Hotz
 ‘Nee, wij zijn geen Russen’ : Oekraine onafhankelijk in: Streven., jrg. 59 nr. 6 (maart 1992), H. Roeffaers, Antwerpen, p. 528/529


Kos

Nederlandse vakantiegangers op Kos lijken afgelopen weekend niet massaal te zijn teruggevlogen naar Nederland.

Weblink bron “Nederlanders niet massaal naar huis na aardbeving op Kos” (24 juli 2017) op nu.nl

Griekse functionarissen zeiden tegen de Britse krant The Independent dat ze de kinderen voor hun eigen veiligheid vasthouden. Maar volgens hulporganisaties die gevangenen in Kos bezoeken, werden de kinderen onder middeleeuwse omstandigheden vastgehouden.

Weblink bron “VN redt wezen uit vieze cellen op Kos” (15 oktober 2015) op nu.nl


van Engels 007 zn , waarin 00 een fictieve aanduiding is voor geheim agenten van MI6 die toestemming hebben om tegenstanders te doden als dat naar hun inzicht nodig is en 7 een volgnummer is

James Bond, een fictieve Britse geheim agent, die de hoofdpersoon van een reeks boeken en films is

Beetje bij beetje wordt de geschiedenis van 007 herschreven.

Weblink bron “Televisietip: James Bond in Skyfall op RTL 7” (31 maart 2020) op nu.nl


Momenteel werkt Van Hoytema samen met regisseur Sam Mendes aan de nieuwe Bond-film Spectre, waarin - zo verwachten alle fans - ook 007's aartsvijand Blofeld terugkeert.

Weblink bron
Robbert Blokland
 “Film: Jaar met flops, hacks en een bankje” (22 december 2014) op nu.nl


Arcadië

Grieks periferie-district in het noordwesten van de Peloponnesos

fictief oord en renaissance-begrip voor een idylle of utopie


Arcturus

de helderste ster in het sterrenbeeld Ossenhoeder (Boötes)


Armageddon

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plaats waar demonen zich verzamelen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1637

volgens Openbaring 16:12-16 van de christelijke Bijbel de plaats waar in de Eindtijd alle koningen op aarde bijeen worden gebracht voor "de strijd op de grote dag van de almachtige God"


Bartholomeusnacht

samenstelling van Bartholomeus en en nacht zn

Nacht van 23 op 24 Augustus 1572 waarin te Parijs een moordpartij op de Hugenoten door radicale katholieken plaats had


CAUTAL

(letterwoord) van Clasificación de Actividades de Uso del Tiempo para América Latina y el Caribe

indeling voor het beschrijven van tijdsbesteding, vastgesteld voor Latijns-Amerika en het Caribisch gebied in het verband van de VN


Brabantse Omwenteling

een opstand van de Zuidelijke Nederlanden in 1789 en 1790 tegen het Oostenrijkse gezag van keizer Jozef II


Dùn Èideann

/ˈt̪uːnˈeːtʲən̪ˠ/


Boterwet

een Nederlandse wet van 23 Juni 1889 die de fabricage en verkoop van boter reguleerde


Magere Hein

ˌmaɣərəˈhɛin

verpersoonlijking van de dood, voorgesteld als leven skelet, soms gehuld in een donker gewaad of met een zeis als attribuut

Wielrennende vijftigers zijn een plaag. Vroeger kocht een man een sportauto bij zijn midlifecrisis, nu een racefiets. Denken ze Magere Hein uit het wiel te rijden?

Weblink bron
Coen van Zwol
 “Hard wegfietsen voor Magere Hein” (13 mei 2015) op nrc.nl


Brugse metten

vroege ochtend waarop Bruggelingen op 18 mei 1302 bij een nachtelijke verrassingsaanval een aantal leden van het Franse garnizoen in de stad Brugge vermoordden


BS

Binnenlandse Strijdkrachten, bundeling van Nederlandse verzetsorganisaties tijdens de Duitse bezetting


Buma

afkorting van Bureau voor Muziek-Auteursrechten

onderdeel van Buma/Stemra dat gaat over de belangenbehartiging in Nederland voor componisten, tekstdichters en muziekuitgevers op het gebied van muziekauteursrecht


Invest-NL

samenstelling van invest ww "verkorting van investeren" en NL en "landcode voor Nederland" , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.G

investeringsbank die ondersteuning geeft aan kleinere bedrijven en initiatieven die van belang zijn voor de groei van een meer duurzame economie

Buiten vergroening heeft Invest-NL in samenspraak met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat één domein gekozen waarin het zich specialiseert: deeptech, zoals nanotechnologie, speciale materialen en chips.

Weblink bron
Joris Kooiman
 “Wouter Bos (Invest-NL): zonder ‘heftige keuzes’ van het kabinet is het moeilijk investeren in energietransitie” (31 mei 2021) op nrc.nl


Calvarieberg

samenstelling van Calvarie en en berg zn

de berg waar Jezus volgens de evangeliën gekruisigd is: Golgotha


Haarlemmerdijk

samenstelling van Haarlemmer bn en dijk zn , omdat deze Amsterdamse straat ontstond op waterkering die in de richting van Haarlem liep

Over de Haarlemmerdijk suizen er deze maandag tussen vijf en zes uur ’s avonds 56 bezorgers langs op e-bikes, zo leert een uurtje turven.

Weblink bron
Thijs Niemantsverdriet
 “Keihard fietsen en niet opletten. Overlast door flitsbezorgers op e-bikes neemt toe in Amsterdam” (19 november 2021) op nrc.nl

Eduards vader koopt het huis aan de Haarlemmerdijk, waar hij blijkbaar als huurder reeds woonde.

Multatuli (ed. Garmt Stuiveling)
 “Volledige werken. Deel 8. Brieven en dokumenten uit de jaren 1820-1846.” (1954), G.A. van Oorschot, Amsterdam, p. 46

naam van de buurt in Amsterdam die uit de gelijknamige straat en haar directe omgeving bestaat
Tot het begin van de 20e eeuw was dit een buurt met een eigen dialect en bewoners die bekendstonden als lomp en grof

Als je dat allemaal analyseert, blijven er volgens Van der Sijs zeven Amsterdamse taalvarianten over. (…) Verder is het duidelijk dat er in het oosten van het centrum (Kattenburg) anders gesproken werd dan in het Westen (Haarlemmerdijk).

Weblink bron
Berthold van Maris
 “In de Kalverstraat sprak men het fraaist” (6 januari 2020) op nrc.nl

Maar het eigenlijke kernpunt van Amsterdam is de Haarlemmerdijk, de Zeedijk en de Jordaan, vooral deze laatste buurt, want hier wonen veel geslachten onafgebroken, of ten minste zonder de stad te verlaten.

Weblink bron
F. Erens
 Isaac Israels. in: Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift., jrg. 10 deel 20 nr. 7 (juli 1900), Elsevier, Amsterdam


Haarlemmerdijks

afgeleid van Haarlemmerdijk met het achtervoegsel -s

Nederlands met de tongval en woordkeus die tot in de 20e eeuw kenmerkend was voor de buurt rond de Haarlemmerdijk in Amsterdam

In deze tijd ontwikkelden verschillende buurten een sterker eigen karakter en taal. Er werden maar liefst negentien verschillende varianten van het Amsterdams onderscheiden, met als belangrijkste het Jordaans, het Jodenhoeks, Kalverstraats, Kattenburgs en Haarlemmerdijks.

Weblink bron
Addie Schulte
 “Hoe migratie haar stempel op Amsterdam drukte” (9 december 2021) op nrc.nl


CELAC

geen meervoud, afkorting van 'Community of Latin American and Caribbean States'

Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caraïbische Staten

een internationale organisatie die bestaat uit de 33 onafhankelijke staten op het Amerikaanse continent


Kerkpad

samenstelling van kerk zn en pad zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

straatnaam die herinnert aan een voetweg die bewoners gebruikten om naar de kerk te gaan

Kortom, wèg van de gebaande wegen. Neem nou de Schieveenpolder. Daar in Delfland ligt de Bergboezem. Vroeger moeras en veenplas, nu kun je over zompige kreekruggen wilde tochten maken, die op geen kaart staan. Ook het Kerkpad van Weipoort naar Zuidbuurt is Holland op z’n mooist.

Weblink bron
Kenneth Stamp
 “ (13 oktober 2012) op telegraaf.nl


Dag van de Arbeid

geen meervoud, verbinding van  dag, van, de en arbeid

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Dag van de Arbeid.ogg

een internationale feestdag van de socialistische, communistische en anarchistische arbeidersbeweging


D-day

geen meervoud, van het Engels, samenstelling van D en day zn

dag van de invasie van de geallieerden in Normandië (6 juni 1944)


Cubacrisis

de crisis van een dreigende atoomoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in oktober 1962, als gevolg van het plaatsen van lanceerinstallaties voor atoomwapens op Cuba


DAC

geen meervoud (initiaalwoord) van Engels DAC Development Assistance Committee

geen meervoud (initiaalwoord) Derde Arbeidscircuit, waarbij werk volgens algemene arbeidsvoorwaarden als eerste en dat beschut werk in de sociale werkvoorziening als tweede arbeidscircuit geldt

comité voor ontwikkelingssamenwerking binnen de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

In het High Level Communiqué van 31 oktober 2017 heeft het DAC van de OESO dan ook besloten om te onderzoeken of de vijf belangrijkste evaluatiecriteria, toegepast op programmaevaluaties, meer in overeenstemming met de Agenda 2030 kunnen worden gebracht.

Weblink bron
OESO/DAC evaluatienetwerk (EvalNet)
 “Betere Criteria voor Betere Evaluatie : Herziene evaluatiecriteria, definities en gebruiksbeginselen” (2021), OESO, Parijs, ISBN 9789264782105, p. 2

extra banen bij niet-commerciële bedrijvigheid die de Belgische overheid vanaf 1982 tot en met 2012 met subsidie schiep voor mensen die anders risico liepen lang werkloos te blijven

Het Derde Arbeidscircuit (DAC) ontstond begin jaren ’80 en creëerde tot 30 juni 2012 jobs voor werklozen. Het doel was hen te laten doorstromen naar de reguliere arbeidsmarkt.

Weblink bron Gearchiveerde versie “ op vlaanderen.be


Coromandel

een gebied aan de oostkust van de deelstaat Madras in India


Ambrosia

Ambrosia is afgelopen februari gestorven; Mary was door verdriet overmand, de arme ziel.

Victoria Holt
 “In de schaduw van de troon” (1978), Saga, ISBN 9788726484885

Mary Sidney was aangenomen toen haar zuster Ambrosia was gestorven, omdat de koningin medelijden had met de familie.


Crohn

de Amerikaanse arts Burrill Bernard Crohn


Protogermaans

afgeleid van Germaans met het voorvoegsel proto-, aaneengeschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 6.C en spellingregel 16.I

Protogermanisch

reconstructie van de taal zoals die vroeger door de Germanen werd gesproken

Deze benaming krijgt vaak de voorkeur boven "Germaans", omdat die ook betrekking kan hebben op de hele familie van talen die uit het Protogermaans is voortgekomen.

Het Protogermaans is een Indo-Europese taal.

Toch wordt deze moedertaal niet ‘Oernederlands’ of iets dergelijks genoemd. Omdat het namelijk ook het voorstadium van alle andere Germaanse talen is, gebruiken we in plaats daarvan de term Protogermaans (waarin het element proto aangeeft dat dit een gereconstrueerde moedertaal is).

Weblink bron
Alwin Kloekhorst
 De prehistorie van het Nederlands : De Europese taalfamilie gereconstrueerd in: Onze Taal., jrg. 83 nr. 2/3 (februari/maart 2014), Genootschap Onze Taal, Den Haag, p. 47

Dat het Gotisch - tweede trefwoord - „voor het vergelijkend taalonderzoek functioneert als Protogermaans" (de gereconstrueerde taal waarvan alle Germaanse talen zouden afstammen), is een mededeling die het verschil tussen die twee al te vlot uitwist.

Jaap de Berg
 Taalkundig woordenboek met veel slordigheden in: Trouw , jrg. 48 nr. 14039 (28 juli 1990), Organisatie Trouw, Meppel, p. 25 kol. 6


Neurenberg

plaats in Duitsland bekend vanwege de door de nazi's uitgevaardigde "Rassenwetten van Neurenberg" en het Neurenberg-tribunaal waarin sommige nazi's na WOII werden veroordeeld


Kasjmir

een gebied in Azië, verspreid over China, India en Pakistan en betwist door verschillende landen


Timoeridenrijk

rijk in de 14e eeuw gesticht door de militante veroveraar Timoer Lenk


Massachusett

ˌmɛsəˈtʃusɪt

Algonquintaal, vroeger gesproken door de inheemse bewoners van Massachusetts en Rhode Island in de VS
Deze taal was tegen het eind van de 19e eeuw uitgestorven, maar dankzij inspanningen om haar terug te brengen zijn er nu weer zo'n 1200 Wampanoag die Massachusett spreken.

In 1666 verscheen Eliots grammatica van het Massachusett onder de titel: The Indian Grammar Begun.

Weblink bron
Willem Westerbeke (red.)
 “Autobiografie van Thomas Shepard met zijn dagboek 1640-1641 : Zijn leven en arbeid als predikant en schrijver” (2017), Stichting De Gihonbron, Middelburg, p. 105


Sankt Vith

van Duits Sankt Vith een oude schrijfwijze voor Sankt Veit, de heilige Vitus


Vlaardingen

erfwoord via Middelnederlands Vlardinghen van Oudnederlands Flardinge / Flaridingun / Flardingis / Flerethinga

gemeente en stad in de provincie Zuid-Holland
reisgids: Vlaardingen; wikidata:
Vlaardingen

De gemeente Vlaardingen liet bijna vierhonderd flexwoningen bouwen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Weblink bron
Sezen Moeliker
 “Met enige regelmaat krijgt een Oekraïense in Vlaardingen het telefoontje: dat haar man is gesneuveld aan het front” (24 februari 2024) op nrc.nl


A̱gwaza

/ə̀ɡʷɑ́dzɑ̂/


A̱za̱za̱rak Ntswa

/ə̀dzə̀dzə̀rág ńtsʷɑ̂/


Urusha̱lima

/úrúʃǝ̀límâ/


Zwabisch

van Zwaben met het achtervoegsel -isch of van Duits Schwäbisch

bepaalde Opperduitse streektaal gesproken door 800 duizend mensen in de Duitse deelstaat Baden-Würtemberg

Hij verstond niets van het Zwabisch van die verkoper.

Zes auteurs vertaalden Plisch und Plum in zes Duitse dialecten: het Platduits, het Zwabisch, het Keuls, het Beiers, het Zürichs en het Weens.

Weblink bron
Ileen Montijn
 “Pocket” (13 maart 1984) op nrc.nl


Rohingya

via Engels Rohingya van Rohingya ruáingga

Indische taal die wordt gesproken door 2,5 miljoen mensen afkomstig uit het grensgebied van Myanmar met Bangladesh, langs de kust van de Golf van Bengalen

Saad Shahriar komt uit Chittagong, de economische hoofdstad van Bangladesh, waar een taal wordt gesproken die aan het Rohingya verwant is.


Totontepec-Mixe

samenstelling van Totontepec en "Totontepec Villa de Morelos " en Mixe en "inheemse groep talen van Mexico" , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

variant van het Mixe die gesproken word door vijfduizend mensen in het noordoosten van de Mexicaanse deelstaat Oaxaca

Het Totontepec-Mixe is een van Mixe-Zoquetalen.


Nuxaá-Mixteeks

samenstelling van Nuxaá en "Santo Domingo Nuxaá " en Mixteeks en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

Mixteeks zoals gesproken werd door vierduizend mensen uit de omgeving van Santo Domingo Nuxaá in de Mexicaanse deelstaat Oaxaca


Yola

uitgestorven variant van het Middelengels die tot in de 19e eeuw werd gesproken in het graafschap Wexford in het zuidoosten van Ierland

Het Yola werd vooral gesproken in de baronieën Forth en Bargy.


Yola

hoofdstad van de deelstaat Adamawa in Nigeria

Gisteravond kwam ze, na drie dagen reizen in pick-up truck, aan in een vluchtelingenkamp in Yola, in het noordoosten van Nigeria.

Weblink bron
Maarten Back
 “Gered uit de handen van Boko Haram - ‘Ik zag elke dag iemand sterven’” (4 mei 2015) op nrc.nl


Yola

Yola's (singular)
Yola's (possessive)
Yolaatje (diminutive)
Yolaatjes (diminutive singular)
Yolaatjes (diminutive possessive)

Tien dezelfde stoelen worden door tien verschillende kunstenaars "bewerkt' en in februari, in België, tentoongesteld. Yola Hesselberth heeft mijn stoel onder handen.

Weblink bron
Rob van Vuure
 “Hollands Dagboek: Rob van Vuure” (4 januari 1992) op nrc.nl


Oudtsjechisch

samenstelling van oud bn "uit een vroegere tijd afkomstig" en Tsjechisch en , volgens spellingregel 16.I met hoofdletter en zonder koppelteken geschreven

West-Slavische taal die vanaf de 10e tot en met de 15e eeuw werd gesproken in Bohemen en Moravië

Het Oudtsjechisch heeft zich via het Middeltsjechisch ontwikkeld tot het moderne Tsjechisch.

De eerste leenwoorden uit het Kerklatijn verschenen in de periode van de vorming van het Oudtsjechisch tussen de 10e en 13e eeuw.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Alice Jirásková
 “Het Latijn als stiefmoeder van het Nederlands : De invloed van het Latijn op Nederlands lexicon in vergelijking met de invloed van het Latijn op Tsjechisch lexicon”, masterscriptie (2012), Univerzity Palackého, Olomouc, p. 39 op theses.cz


Knaänisch

van Duits Knaanisch, met het achtervoegsel -isch gevormd uit middeleeuws Hebreeuws כנען en (Kanaän) "Knaan" als figuurlijke benaming voor het deel van Oost-Europa waar veel Joodse gemeenschappen waren; geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 7.A

Knaanic

uitgestorven West-Slavische taal, die vooral van de 11e tot de 13e eeuw door de Joden in Tsjechië en aangrenzende gebieden in Duitsland en Polen werd gesproken

Voorbeelden van gebruik van het Knaänisch zijn te vinden vanaf de 9e tot de 16e eeuw.


Hoogsaksisch

leenvertaling van Duits Obersächsisch, samenstelling van hoog bn en Saksisch en , aaneengeschreven met één hoofdletter volgens spellingregel 16.I onder (1)

Hoogduits dialect gesproken door 2 miljoen mensen, vooral in de Duitse deelstaat Saksen

Hij kon haar Hoogsaksisch goed begrijpen.

Bijzonder viel de spraakbehandeling van deze acteurs op, die consequent Hoogsaksisch spraken.

Leo Riemens
 Duitse tv met prachtig oudejaarsprogramma in: De Telegraaf (3 januari 1974), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam


Saba's

Een miezerig grijs streepje aan de voet van de rots vertegenwoordigt Saba's enige strand.

Weblink bron
F.G. de Ruiter
 “Onderwaterpark Saba: tegenhanger Hoge Veluwe” (28 maart 1987) op nrc.nl


ALS

(initiaalwoord) van Amyotrofische Laterale Sclerose

neurologische ziekte waarbij het belangrijkste kenmerk is dat de motorische zenuwcellen in het ruggenmerg, de hersenstam en de motorische schors van de hersenen afsterven


Atyap

Atyap

volk hoofdzakelijk afkomstig uit het zuiden van de Nigeriaanse deelstaat Kaduna


Katafs

De christelijke Katafs willen dat een stammenhoofd de islamitische emir vervangt aan wie zij belasting en trouw verschuldigd zijn.

Weblink bron
Michelle Faul
 Haat tussen moslims en christenen laait op in Nigeria in: Leidse Courant, jrg. 84 nr. 25488 (6 november 1992), p. 2 kol. 3


Epogen

van Engels "Epogen", een merknaam van Amgen voor epoëtine alfa

bepaald middel tegen bloedarmoede dat wordt gemaakt door genetisch gemanipuleerde bacteriën

In 1989 kreeg Amgen toelating van de Amerikaanse goedkeuringsautoriteit FDA om Epogen op de markt te brengen.

Weblink bron
Bert Lauwers
 “De succesformule van biotechgigant Amgen: „Als het in België lukt, lukt het overal.”” (21 november 2018) op knack.be


Slag bij Lowestoft

verbinding van  slag, bij en Lowestoft, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Nederlandse en Engelse vloot op 13 juni 1665 tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog

Volgens uw correspondent in Engeland is Lowestoft een van die slaperige plattelandsgemeenten waarvan in Nederland nog niemand ooit gehoord heeft (…). Hij ziet dan over het hoofd de vele Nederlanders die eens op school hoorden van de Slag bij Lowestoft (1665), waarin de luitenant-admiraals Van Wassenaer Obdam en Cortenaer sneuvelden.

F.C.J. Ketelaar
 “Slag bij Lowestoft” (4 mei 1996) op nrc.nl


Slag bij Ane

verbinding van  slag, bij en Ane, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen het ridderleger van de bisschop van Utrecht en een grotendeels uit Drentse boeren bestaand leger van de de burggraaf van Coevorden op 28 juli 1227 tijdens de Kruistocht tegen de Stedingers

Om recht te doen aan deze regionale diversiteit is het aanbevelenswaardig lessen geschiedenis per regio te variëren, zodat bijvoorbeeld Drenten en Twenten vertrouwd raken met de Slag bij Ane (1227) en met migratie van gelukzoekende katholieke Hannoveranen naar Oost-Nederland, dat Limburgers kennisnemen van ‘foute’ Nederlanders die na de oorlog in de mijnen tewerk werden gesteld.

Weblink bron
Gerard Stout
 “Brieven : Geschiedenislessen per regio variëren” (24 januari 2023) op nrc.nl


Slag bij Borodino

verbinding van  slag, bij en Borodino, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Franse en Russische legers op 7 september 1812 tijdens de Veldtocht van Napoleon naar Rusland

Tweehonderd jaar geleden slaagden de legers van Napoleon er in het Russische leger van generaal Koetoezov terug te dringen: de Slag bij Borodino.

Lex Boon
 “De Slag bij Borodino - maar dan tweehonderd jaar later” (2 september 2012) op nrc.nl


Slag bij Cannae

verbinding van  slag, bij en Cannae, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Romeinse en Carthaagse legers op 2 augustus 216 v.C. tijdens de Tweede Punische Oorlog

Schwarzkopf riep daarbij de slag bij Cannae in 216 voor Christus in de herinnering, waar zijn grote held Hannibal een heel Romeins leger volledig in de pan hakte.

Weblink bron “Vergelijk: Hannibal bij Cannae” (16 mei 2000) op nrc.nl


Slag bij Dorestad

verbinding van  slag, bij en Dorestad, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Frankische en Friese legers op een onbekende datum rond 695 tijdens de Fries-Frankische oorlogen

Het conflict tussen Radboud en Pepijn leidde in 695 tot de Slag bij Dorestad.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Maud Feijen
 “Fries-Frankische oorlogen: De strijd tussen de Friezen en de Franken” (11 februari 2022) op isgeschiedenis.nl


Slag bij Gettysburg

verbinding van  slag, bij en Gettysburg, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de legers van de Zuidelijke en de Noordelijke Staten op 1, 2 en 3 juli 1863 tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog

Abraham Lincoln, president van 1861 tot 1865, was een van de twee mensen die waren uitgenodigd om te spreken bij de wijding van het graf van 7.863 Amerikanen die gesneuveld waren bij de Slag bij Gettysburg, de grootste in de Amerikaanse Burgeroorlog.

Weblink bron
Frank Huiskamp
 “De ‘jarige’ Gettysburg Address uit de mond van C.K, Clinton en Spielberg” (19 november 2013) op nrc.nl


Slag bij Heiligerlee

verbinding van  slag, bij en Heiligerlee, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Nederlandse opstandelingen en het Spaanse leger op 23 mei 1568 tijdens de Tachtigjarige Oorlog

De Slag bij Heiligerlee luidde het begin van de Tachtigjarige Oorlog in. De strijd kostte Adolf van Nassau, een jongere broer van Willem van Oranje, het leven.

Weblink bron “Monument Slag bij Heiligerlee vernield” (4 januari 2008) op nrc.nl


Slag bij Hoogwoud

verbinding van  slag, bij en Hoogwoud, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen een Hollands leger en Westfriese strijders op 28 januari 1256 tijdens de West-Friese Oorlogen

Willem trok in 1256 naar Hoogwoud, in een poging de West-Friezen te onderwerpen. Hij werd echter zelf door de West-Friezen om het leven gebracht in de Slag bij Hoogwoud, toen hij met paard en al door het ijs zakte.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Unieke middeleeuwse goudschat ontdekt in Hoogwoud” (2023) op archeologieonline.nl


Slag bij Incheon

verbinding van  slag, bij en Incheon, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de VN-troepen en het Noord-Koreaanse leger op van 10 september tot 19 september 1950 tijdens de Koreaoorlog

De oorlog kantelde op 10 september 1950 toen het zuiden een verrassingsaanval pleegde ten westen van de hoofdstad Seoel. Deze aanval staat ook wel bekend als de Slag bij Incheon.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Steven
 “War Memorial of Korea | Het meest fascinerende museum van Seoel” (28 mei 2022) op travel4history.nl


Slag bij Leuven

verbinding van  slag, bij en Leuven, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Noormannen en de Franken op 1 september 891 tijdens de invallen van de Deense Vikingen

Bij Leuven konden de Franken de Vikingen in de Slag bij Leuven verslaan zodat onze streken voortaan veilig waren, althans voor de Vikingen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Na Sagalassos, de Etrusken, nu de Vikingen” (15 december 2014) op weebly.com

belangrijk gevecht tussen het Nederlandse leger en de Belgische opstandelingen op 12 augustus 1831 tijdens de Tiendaagse Veldtocht

Conscience neemt deel aan de Tiendaagse veldtocht en de Slag bij Leuven, waar hij naar eigen zeggen de kennis en ervaring opdoet om militaire operaties te beschrijven.

“Nieuwsbrief : Parels uit de DBNL” (1 september 2017) op dbnl.nl


Slag bij Magersfontein

verbinding van  slag, bij en Magersfontein, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de legers van het Britse Rijk en de Zuid-Afrikaanse Boeren op 11 december 1899 tijdens de Tweede Boerenoorlog

Op het toppunt van zijn kunnen als romancier biedt Leroux zijn overtuigendste visioen van een Götterdämmerung wanneer hij vertelt over de dolkomische pogingen van een kosmopolitische filmploeg om de Slag bij Magersfontein te verfilmen, een slag die tijdens de Boerenoorlog werd uitgevochten.

Weblink bron
André Brink
 Buitenlandse literatuur : Apocalyps nu: ‘Het besef dat er iets eindigt’ in recente Zuidafrikaanse bellettrie in: De Gids., jrg. 149 nr. 4 (juni 1986), Meulenhoff Nederland, Amsterdam, p. 290


Slag bij Nieuwpoort

verbinding van  slag, bij en Nieuwpoort, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de legers van Spanje en de Zeven Verenigde Nederlanden op 2 juli 1600 tijdens de Tachtigjarige Oorlog

En terwijl de gewone man er vaak lelijk tussen zat, kon de Spaanse generaal Francisco Hurtado de Mendoza zich na de Slag bij Nieuwpoort in krijgsgevangenschap in Den Haag, in vol militair ornaat laten portretteren door de hofschilder van Willem van Oranje’s zoon, prins Maurits.

Weblink bron
Bram de Klerck
 “Rijks zorgt voor nuances op inventieve expositie ‘80 Jaar Oorlog’” (18 oktober 2018) op nrc.nl


Slag bij Poitiers

verbinding van  slag, bij en Poitiers, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de legers van het emiraat Córdoba en het Frankische rijk in oktober 732 of 733 tijdens de Moorse invallen in Europa

Omstreeks het jaar 733 versloeg de Frankische hofmeier Karel een Arabische troepenmacht in een slag die de geschiedenis is in gegaan als de Slag bij Poitiers.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Annemarie Lavèn
 “Slag bij Poitiers (ca. 733) was geen ‘botsing van beschavingen’ : Strijd markeerde grens Arabische expansie in Europa” (8 oktober 2024) op historiek.net

belangrijk gevecht tussen de Engelse en Franse legers op 19 september 1356 tijdens de Honderdjarige Oorlog

Hij nam al op zijn achttiende deel aan zijn eerste oorlog (op zee), werd vijf jaar nadien krijgsgevangen gemaakt in de Slag bij Poitiers, ondernam een bedevaart ‘over tmeer’ naar het Heilige Graf, verbleef anderhalf jaar op Cyprus en nam deel aan het beleg van Antalya in ‘Torckyen’; (…)

Weblink bron
Frits van Oostrom
 “Wereld in woorden. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1300-1400.”, 4e druk (2013), Bert Bakker, Amsterdam, ISBN 9789035139404, p. 73


Slag bij Quatre-Bras

verbinding van  slag, bij en Quatre-Bras, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Britse, Hanoveriaanse en Nederlandse troepen en het Franse leger op 16 juni 1815 tijdens de napoleontische oorlogen

In de Waterloozaal vertellen experts van het Nationaal Militair Museum over de Slag bij Quatre-Bras en Waterloo in 1815, waarbij koning Willem II betrokken was.

Weblink bron
Lisanne Wieringa
 “Kunstkluis in een grot en meer monumenten die dit weekend open zijn” (11 september 2019) op nu.nl


Slag bij Tannenberg

verbinding van  slag, bij en Tannenberg, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen het leger van Polen en Litouwen en dat van de Duitse Orde op 15 juli 1410 tijdens de Pools-Litouws-Teutoonse Oorlog

Tijdens de Slag bij Tannenberg vochten ridders van de Duitse Orde (ook wel de Teutoonse Orde genoemd), aangevoerd door grootmeester Ulrich von Jungingen, tegen een alliantie van Poolse en Litouwse soldaten onder leiding van koning Wladislaus II Jagiello.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Gevonden middeleeuws zwaard mogelijk afkomstig van Slag bij Tannenberg” (mei 2021) op archeologieonline.nl

belangrijk gevecht tussen het Duitse en Russische leger van 26 tot 31 augustus 1914 tijdens de Eerste Wereldoorlog

In het oosten werd een beweeglijker oorlog gevoerd, met grote Duitse successen, onder meer in de grote Slag bij Tannenberg (26-30 augustus).

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “De Eerste Wereldoorlog snel verteld” (28 juli 2014) op nrc.nl


Slag bij Vlaardingen

verbinding van  slag, bij en Vlaardingen, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de legers van de Hollandse graaf Dirk III en de Duitse keizer Hendrik II op 29 juli 1018 tijdens het ontstaan van het graafschap Holland

Ruim duizend jaar geleden, op 29 juli 1018, vond de Slag bij Vlaardingen plaats, een gevecht tussen graaf Dirk III van West-Frisia en Hendrik II, keizer van het Heilige Roomse Rijk. Tegen alle verwachtingen in won Dirk III deze slag, met een veel kleiner leger.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Enne Koops
 “Slag bij Vlaardingen (29 juli 1018) : Graaf Dirk III versloeg leger van keizer Hendrik II” (19 augustus 2023) op historiek.net


Slag bij Waterloo

verbinding van  slag, bij en Waterloo, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Britse, Hanoveriaanse en Nederlandse troepen en het Franse leger op 18 juni 1815 tijdens de napoleontische oorlogen

De kasteelboerderij uit de zestiende en zeventiende eeuw was tijdens de Slag bij Waterloo een vooruitgeschoven verdedigingspost van Wellington.

Weblink bron
Theo Toebosch
 “Waterloo: veteranen op het slagveld” (21 november 2015) op nrc.nl


Slag bij Woeringen

verbinding van  slag, bij en Woeringen, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de legers van Brabant en Gelre op 5 juni 1288 tijdens de Limburgse Successieoorlog

Op 5 juni 1288 vond ten noorden van Keulen de Slag bij Woeringen plaats. Aan de ene zijde streden de Aartsbisschop van Keulen, Siegfried van Westerburg, Reinald I van Gelre, Hendrik en Walram van Luxemburg en Walram van Valkenburg, aan de andere zijde Jan I van Brabant, graaf Van de Berg, de graaf van Gulik en de Stad Keulen. Zoals bekend werd de slag gewonnen door hertog Jan I van Brabant en zijn bondgenoten.

Weblink bron
H. Crompvoets
 De beide Limburgen als dialectologisch slagveld (1988) in:
J. Goossens (red.)
 Woeringen en de oriëntatie van het Maasland, Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde, Hasselt, ISBN 9090025464, p. 91


Slag bij Zama

verbinding van  slag, bij en Zama, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

belangrijk gevecht tussen de Romeinse en Carthaagse legers op 19 oktober 202 v.C. tijdens de Tweede Punische Oorlog

Uiteindelijk dolf Hannibal het onderspit in de Slag bij Zama, waar de Romeinse generaal Scipio Africanus (236-183 v.Chr) hem versloeg.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Enne Koops
 “Hannibal Barkas – Strateeg en generaal uit Carthago : Bekend van zijn tocht over de Alpen” (17 december 2024) op historiek.net


Slag bij El Alamein

verbinding van  slag, bij en El Alamein, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Slag bij El Alamein.ogg

belangrijk gevecht tussen de Britse en Duitse legers van 1 tot 27 juli 1942 tijdens de Tweede Wereldoorlog

De Slag bij El Alamein is beslissend voor de hele oorlog in Noord-Afrika.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Morten Rendsmark
 “Keerpunt in de woestijnoorlog: Monty verslaat Rommel bij El Alamein” (24 oktober 2024) op historianet.nl


Python

geen meervoud, een verwijzing naar de 20e-eeuwse Britse komediegroep Monty Python

krachtige, maar gemakkelijk te leren programmeertaal, veel gebruikt voor webontwikkeling, data-analyse, kunstmatige intelligentie en automatisering

Veel moderne applicaties en scripts worden geschreven in Python.

In Python hoef je niet expliciet te zeggen welk type gegevens je opslaat – Python herkent dat automatisch!

Weblink bron Gearchiveerde versie “2.1 Basisprincipes: Variabelen, Datatypes en Operatoren” (12 december 2024) op programmereninpython.nl

Python is het geesteskind van de Nederlandse computerpionier Guido van Rossum.

Weblink bron
Marc Hijink
 “De vader van programmeertaal Python struikelde over :=” (27 juli 2018) op nrc.nl


Bougainville

een eiland in de Grote Oceaan, het grootste eiland van de Noordelijke Salomonseilanden


Cocos

een onbewoond eiland en Nationaal park in de Grote Oceaan, gelegen op 550 kilometer van de kust van Costa Rica


Louisiaden

een uitgestrekt gebied van 80 eilanden, deels vulkanische eilanden en deels koraaleilanden. De archipel ligt ten zuidoosten van Nieuw-Guinea, tussen de Salomonzee in het noorden en de Koraalzee in het zuiden


Malaita

een eiland in de Salomonseilanden alsmede van de gelijknamige provincie


Manus

een eiland en provincie in Papoea-Nieuw-Guinea


Minahassa

een regio op het schiereiland van Noord-Celebes, in Indonesië, ten noorden van de Golf van Tomini


Nendö

het grootste en belangrijkste eiland van de Santa Cruz-eilanden in de provincie Temotu in de Salomonseilanden


Nicobaren

een groep eilanden in de Golf van Bengalen in het oosten van de Indische Oceaan. Ze behoren tot India en vormen samen met de noordelijker gelegen Andamanen het unieterritorium Andamanen en Nicobaren


Panay

een van de grotere eilanden van de Filipijnen gelegen in de middelste eilandengroep genaamd Visayas


Planalto

een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Bahia

een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Paraná

een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Rio Grande do Sul

een gemeente in de Braziliaanse deelstaat São Paulo


Sahoel

een samenhangende landmassa die tijdens de laatste ijstijd bestond uit Australië, Nieuw-Guinea met de Aru-eilanden, grote delen van de Arafurazee en Tasmanië


Sangir

eiland ten noordoosten van Sulawesi, tegenwoordig aangeduid als respectievelijk Sangihe Besar en Sangihe-eilanden


Sulu

een groep Filipijnse eilanden die de provincies Sulu en Tawi-Tawi omvat


Temotu

de meest oostelijke provincie van de Salomonseilanden


Visayas

een eilandengroep in het centrale deel van de Filipijnen


Wallacea

een gebied, bestaande uit een aantal Indonesische eilanden die van zowel het Aziatische als het Australische continentaal plat zijn afgescheiden door diepe zeestraten


Perseïden

groep van vallende sterren van enkele exemplaren per nacht eind juli, tot vele tientallen vallende sterren per uur rond het maximum in de ochtend van 13 augustus, die uit een punt van het sterrenbeeld Perseus lijken uit te stralen


WIA

(afkorting) van Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen

een Nederlandse wet die op 29 december 2005 in werking is getreden en is de opvolger van de WAO


CSS

(letterwoord) van Engels CSS cascading style sheets, zo genoemd omdat in een bestand in CSS weer andere bestanden in CSS kan oproepen, wat het beeld oproept van een waterval van beschrijvingen die ten slotte in één beschrijving uitmonden

taal voor het vastleggen van de opmaak van documenten die in HTML en XML zijn geschreven

Grofweg: wil je aan de ‘front-end’ werken, het uiterlijk van websites, apps en programma’s, dan is het nuttig om HTML, CSS, Javascript en PHP te leren.

Weblink bron
Laura Wismans
 “Hello world: zo leer je jezelf programmeren” (6 mei 2015) op nrc.nl


Kangeans

afgeleid van Kangean met het achtervoegsel -s

Austronesische taal die voornamelijk door 110 duizend mensen op de Kangeaneilanden in Indonesië wordt gesproken

Wij spreken allemaal vloeiend Kangeans.

Hiervan bestaan 4 dialecten: Pamekasans, Sumeneps, Bangkalans en Kangéans.

Penninga, P. & Hendriks, H.
 “Madoerees in één maand : Practische handleiding voor het aanleren van de Madurese taal” (1937), G.C.T. van Dorp, Semarang, p. 3

De domper op al dit jubelend voorspiegelde kwam toch: in zijn artikel ‘Bârâs Kangean (Nog eens: Kangean in nieuwe banen geleid)’ geeft ‘S.’ een eerlijk beeld van de volksziekte die een sta-in-de-weg vormt voor Kangeans ontwikkeling.

Weblink bron
Kees Snoek
 Aandacht voor een archipel: Du Perron op de Kangean-eilanden, Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde, Oude Wetering in: Indische Letteren., jrg. 3 nr. 2 (juni 1988), p. 89

Zijn baas op Sakambing had hem gezegd, als hij zich wat beter voelde, zich te gaan melden bij diens broeder, die een ontginning aan Kangeans Zuidkust had, en daar te gaan arbeiden.

Lekkerkerker, C.
 De Salèmboe-eilanden, Java’s verste uithoek, J.H. de Bussy, Amsterdam in: Het Nederlandsche Java-instituut, nr. 7 (juni 1930), p. 46


Kangeans

verkorte benaming voor de groep eilanden waarvan Kangean het voornaamste is

De Oostel. groep der Kangeans is geheel verkeerd op de kaart opgegeven.

Gevers
 Geographische bepalingen in de Molukko's enz. (1 augustus 1843), wed. G. Hulst van Keulen, Amsterdam in:
G.A. Tindal & Jacob Swart (eds.)
 Verhandelingen en berigten betrekkelijk het zeewezen en de zeevaartkunde. Vijfde deel., p. 661


Eris

hemellichaam, een dwergplaneet en transneptunisch object ontdekt in 2005.


Ceres

Romeinse godin van de akkerbouw, later gelijkgesteld met de Griekse Demeter.

hemellichaam, een dwergplaneet in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter.


Io

een van de vier grote manen van Jupiter, bekend om haar vulkanisme.


Triton

de grootste maan van de planeet Neptunus.


Titaan

Titan, de grootste maan van de planeet Saturnus.


Haumea

hemellichaam, een dwergplaneet in de Kuipergordel ontdekt in 2005.


Vesta

een van de grootste asteroïden in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter.


Ganymedes

Trojaanse jongeman die omwille van zijn schoonheid Zeus' wijnschenker werd.

de grootste maan van de planeet Jupiter.


Callisto

via Latijn Callisto van Oudgrieks Καλλιστώ (Kallistó)
**[1] zinspeling op καλλίστη (kallístè) vrouwelijke superlatief van καλός (kalós) "mooi", dus letterlijk "Mooiste"
**[2] eponiem, als benaming op een suggestie in 1613 van de 16e-eeuwse Duitse astronoom J. Kepler in 1614 door de 17e-eeuwse Duitse astronoom S. Marius voorgesteld en eind 19e eeuw in zwang geraakt

nimf uit de Griekse mythologie die behoorde tot het gevolg van de godin Artemis, door Zeus werd verkracht, daardoor in de problemen raakte en later door hem met haar zoon als Grote Beer en Kleine Beer tussen de sterren aan de hemel werd geplaatst


Occitanië

streek in het zuiden van Frankrijk, waar traditioneel Occitaans gesproken wordt

Franse regio in het zuiden van Frankrijk met hoofdstad Toulouse


Vogezen

gebergte in het noordoosten van Frankrijk tussen Lotharingen en de Elzas


Ardennen

alleen meervoud van Latijn Arduenna dat vermoedelijk teruggaat op de Keltische naam

Ardennen

middelgebergte in het zuidoosten van België, Noord-Luxemburg en een klein stuk Frankrijk

De met bomen bezaaide heuvels van de Ardennen zijn moeilijk toegankelijk.

Weblink bron
Bart Funnekotter
 “Het was Hitlers laatste, wanhopige gok: het Ardennenoffensief. Een drone laat nu nog beter zien hoe dat ging” (29 augustus 2023) op nrc.nl


Vosges

Vosges, Frans departement in Lotharingen


Bourgogne

Bourgondië, voormalige Franse regio (tot 2015), nu onderdeel van Bourgogne-Franche-Comté


Piëmont

regio in Noord-Italië met hoofdstad Turijn


Umbrië

regio in Centraal-Italië met hoofdstad Perugia


Ligurië

regio in Noord-Italië met hoofdstad Genua


Latium

Lazio, regio in Centraal-Italië rond Rome

streek waar de Latijnen zich vestigden en waar uiteindelijk Rome werd gesticht


Campanië

regio in Zuid-Italië met hoofdstad Napels


Emilia-Romagna

regio in Noord-Italië met hoofdstad Bologna, bestaande uit de historische regio's Emilia en Romagna


Veneto

regio in Noord-Italië met hoofdstad Venetië


Aostadal

regio in Noordwest-Italië met hoofdstad Aosta.


Basilicata

regio in Zuid-Italië met hoofdstad Potenza


Molise

regio in Zuid-Italië aan de Adriatische Zee met hoofdstad Campobasso


Apennijnen

gebergte in Italië dat zich uitstrekt over de lengte van het Italiaans schiereiland, van Ligurië tot Calabrië en daarna wordt voortgezet op het eiland Sicilië

In feite is het natuurlijk Joy's schuld dat wij hier zonder gids in de Siciliaanse Apennijnen ronddolen.

Marion Pauw e.a.
 “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340


Trentino-Zuid-Tirol

regio in Noord-Italië, bestaande uit twee autonome provincies: Trentino en Zuid-Tirol


Trentino

autonome provincie in Noord-Italië met de hoofdstad Trente in de regio Trentino-Zuid-Tirol


Zuid-Tirol

autonome provincie in Noord-Italië met de hoofdstad Bolzano / Bozen in de regio Trentino-Zuid-Tirol


Mascarenen

een eilandengroep in de Indische Oceaan ten oosten van Madagascar, bestaande uit Réunion, Mauritius, Rodrigues en de eilandengroep Cargados Carajos


Deimos

Griekse god, verpersoonlijking van paniek op het slagveld, de tweelingbroer van Phobos en zoon van Ares en Aphrodite

de kleinste van de twee natuurlijke manen van Mars, de andere is Phobos


Phobos

Griekse god, verpersoonlijking van de angst op het slagveld, de tweelingbroer van Deimos en zoon van Ares en Aphrodite

de grootste van de twee natuurlijke manen van Mars, de andere is Deimos


Friulië

streek in Noordoost-Italië rond de stad Udine


Vienne

Franse stad, gelegen ca. 30 km ten zuiden van Lyon zn


Loire

Loire; Frans departement in de regio Auvergne-Rhône-Alpes met hoofdstad Saint-Étienne


Moselle

Moselle; Frans departement rond Metz in de regio Grand Est


Wezet

stad en gemeente in de Belgische provincie Luik


Centraal Massief

Massif Central

bergmassief in het centraal-zuidelijke deel van Frankrijk


Lorraine

Lotharingen; voormalige regio in Frankrijk, nu onderdeel van Grand Est


Zwarte Woud

Schwarzwald

dichtbebost middelgebergte in het zuidwesten van Duitsland

De Schluchsee is het grootste meer in het Zwarte Woud.


Rijsel

Lille

De Nederlandse taalunie vermeldt op de website Buitenlandse Aardrijkskundige Namen dat in Nederland de Franse benaming "Lille" gebruikelijker is .

stad in Noord-Frankrijk nabij de Belgische grens, hoofdplaats van Hauts-de-France en van de voormalige regio Picardië


Kattegat

zeestraat tussen Jutland in Denemarken en Halland in Zweden


Auvergne

voormalige regio in Centraal-Frankrijk met hoofdstad Clermont-Ferrand, nu onderdeel van Auvergne-Rhône-Alpes


Hoei

Huy

stad en gemeente in de Belgische provincie Luik


Bosporus

Bosphorus

zeestraat tussen de Zee van Marmara en de Zwarte Zee, waar aan weerszijden zich de stad Istanbul bevindt


Guyane

Guyana, een geografische regio die zich uitstrekt over Guyana, Suriname, Frans-Guyana en aanliggende gebieden van Venezuela en Brazilië die ongeveer overeenkomen met het Guianaschild en omgeving


Dijle

rivier in België die van Waals-Brabant door Vlaams-Brabant in de provincie Antwerpen bij Rumst met de Nete samenvloeit in de Rupel, een zijrivier van de Schelde


Vulcain

Vulcanus; het Romeinse equivalent van Hephaistos, god van de smeden en de smeedkunst


Duinkerke

Dunkirk

Franse stad aan de Noordzee bij de grens met België

Franse havenstad aan de Noordzee bij de grens met België


Mechelen

dorp in het zuiden van Nederlands-Limburg


Brandy

Ollie en Brandy zwemmen weer vrij rond. Toch kunnen de deuren in Pieterburen nog niet helemaal dicht. Doordat er op het laatste moment toch weer nieuwe, verzwakte zeehonden binnenkwamen (in totaal tien) moesten de plannen worden aangepast. "Het is voor ons niet werkbaar om de zorg over twee locaties te verdelen", zegt medewerker Emmy Venema. Daarom is besloten om die tien zeehonden later deze week alvast naar het nieuwe onderkomen in Lauwersoog te verhuizen.

Weblink bron “Pieterburen is echt (bijna) leeg na vrijlating Ollie en Brandy” (20 april 2025), NOS


Kuip

stadion van de Rotterdamse voetblalclub Feyenoord

Duizenden supporters waren voor de wedstrijd naar De Kuip in Rotterdam gereisd, maar ook in Deventer zelf werd het duel nauwlettend gevolgd. Op terrassen en in kroegen in de binnenstad zagen mensen op grote schermen hoe AZ na strafschoppen werd verslagen.

Weblink bron “Feest barst los in Deventer na winst Go Ahead Eagles: 'We gaan Europa in!'” (22 april 2025), NOS


Ukkel

Uccle

gemeente in het zuiden van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest


Hoge Venen

plateau in Oost-België en een klein stukje Duitsland dat voor een groot deel uit hoogveen bestaat


Charleroi

de grootste stad van de Waalse provincie Henegouwen

plaats in Pennsylvania, vernoemd naar het Belgische Charleroi


Tongeren

stad en voormalige gemeente in het zuiden van Belgisch-Limburg


Shanghai

grootste stad van China, stad met de grootste haven van de wereld

De ambities van China zijn torenhoog. Dat is goed te merken tijdens een van de grootste autobeurzen in het land. Automerken proberen daar met de nieuwste gadgets consumenten te overtuigen voor hun auto te kiezen. Tom van Dillen van Greenkern, consultant in de auto-industrie, is op de autobeurs in Shanghai. Hij merkt vooral topdrukte wanneer de Chinese automerken nieuwe auto's presenteren.

Weblink bron
Aïda Brands
 “Chinese elektrische auto's booming in Europa ondanks heffingen” (24 april 2025), NOS


Mesen

Messines

een stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen

stad en faciliteitengemeente in de provincie West-Vlaanderen in België


Tesla

Waar tot een paar jaar terug nog gekeken werd naar Tesla voor de grote innovaties, lijkt de blik nu te zijn gericht naar China. Eerdere zorgen over dat China de data van de auto's zou gebruiken, lijken voor veel consumenten naar de achtergrond te zijn verdwenen.


Komen

Comines

deelgemeente van de Belgische provincie Henegouwen

Comines

Franse gemeente aan de andere kant van de Leie

deelgemeente en stadje aan de Leie van Komen-Waasten, een faciliteitengemeente in de provincie Henegouwen in België

Franse gemeente aan de andere oever van de Leie van bovenstaande Komen


Kent

graafschap in het zuidoosten van Engeland

‘Er zijn slechts twee antimateriehypernuclei ontdekt en beide in de afgelopen vijftien jaar’, zegt deeltjesfysicus Zhangbu Xu van de Kent State-universiteit in Ohio. ‘ALICE levert nu het bewijs voor de derde.’

Weblink bron
Karmela Padavic Callaghan
 “LHC breekt record met detectie zwaarste antimaterie-atoom ooit” (23 april 2025), newscientist


Voeren

Fourons

faciliteitengemeente en exclave in het zuidoosten van Belgisch-Limburg tussen Nederlands-Limburg en de Belgische provincie Luik


Kempen

Campine

zanderige streek in het noordoosten van België en in het zuiden van de Nederlandse provincie Noord-Brabant


France métropolitaine

het deel van Frankrijk dat in Europa zit, Metropolitaans Frankrijk


Haspengouw

vruchtbare Belgische landbouwstreek in het zuiden van Belgisch-Limburg, het zuidoosten van Vlaams-Brabant, het noorden van de provincies Luik, Namen en het oosten van Waals-Brabant gekenmerkt door een glooiend landschap en een vruchtbare leemgrond


Bridget

Vj's als Bridget Maasland, Sylvana Simons, Ruud de Wild, Sascha Visser, Tooske Ragas en Daphne Bunskoek werden er bekend. Miljoenen Nederlanders groeiden op met de Hitzone-cd's van TMF en de TMF Awards.

Weblink bron “30 jaar geleden begon TMF, herinneringen nog springlevend” (1 mei 2025), NOS


Janet

Zangeres Sita won meerdere TMF Awards en kijkt daar met plezier op terug: 'Ik stond er op het podium met Janet Jackson' Véras Fawaz (31) is regisseur van videoclips van artiesten als Joost Klein, Goldband en Bizzey. "Ik ben opgegroeid in Stadskanaal, in het noorden. TMF was de plek waar we konden dromen van de wereld."


Sita

Zangeres Sita won meerdere TMF Awards en kijkt daar met plezier op terug: 'Ik stond er op het podium met Janet Jackson' "


Borgloon

Looz

stadje in het zuiden van Belgisch-Limburg

stadje en voormalige gemeente in het zuiden van Belgisch-Limburg, nu onderdeel van de gemeente Tongeren-Borgloon


Cuby

In Assen komen de twee beelden samen in Window of my Eyes, een tentoonstelling in het Drents Museum over leven en werk van Harry Muskee, die met zijn Cuby + Blizzards legendarisch werd met een heel eigenzinnige Nederblues. De tentoonstelling opent morgen voor het publiek.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Window of my eyes: Harry Muskee en de verloren tijd” (zaterdag 16 januari 2016, 13:44), NOS


Vogelkop

een schiereiland in het westen van Nieuw-Guinea dat deel uitmaakt van de Indonesische provincie West-Papoea. Tegenwoordig wordt Vogelkop ook wel Doberai-schiereiland genoemd


Викисловарь

ru-Викисловарь.ogg


Barolo

Een beroemde wijnproducent uit Barolo zei ooit: „Hoe meer nep er is, hoe meer behoefte aan echt”.

Weblink bron
Esmee Langereis
 “Natuurwijn: heel populair, maar lastig te definiëren” (18 februari 2021) op nrc.nl


Великая Отечественная война

Ru-Великая Отечественная Война.ogg

/vʲɪˈlʲikəɪ̯ə ɐˈtʲet͡ɕɪstvʲɪn(ː)əɪ̯ə vɐɪ̯ˈna/

Grote Patriottische Oorlog, in Rusland gebruikelijke naam voor het deel van de Tweede Wereldoorlog dat van 1941 tot 1945 tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland werd uitgevochten

nl-Великая_Отечественная_война-ru-name-TnqUcgNh


Вторая мировая война

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7737 (rus)-Tatiana Kerbush-Вторая мировая война.wav

/ftɐˈraɪ̯ə mʲɪrɐˈvaɪ̯ə vɐɪ̯ˈna/

nl-Вторая_мировая_война-ru-name-GmQj0mVW


СССР

Союз Советских Социалистических Республик

USSR (Unie van Socialistische Sovjetrepublieken)


Dries

In de formatie van 1977 slaagde hij er niet in de tegenstellingen tussen Den Uyl en CDA-leider Dries van Agt te overbruggen, waarna Van Agt met VVD-leider Hans Wiegel ging regeren.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte” (16 mei 2025), NOS


Levant

van Frans Levant, het tegenwoordig deelwoord van lever ww "opkomen (van de zon)", omdat het over gebieden in het oosten gaat

verzamelnaam voor de gebieden aan de oostelijke kust van de Middellandse Zee in Turkije, Syrië, Libanon en Israël/Palestina

Wegens hun vondst in Tel Lachish vermoedt Felix Höflmayer c.s. nu dat het alfabet zich dus al verspreidde over de Levant vóór de Egyptische veroveringen in het gebied door farao Tutmosis III na 1457 v.Chr.

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “Alfabet dook al vroeg op in de Levant” (20 april 2021) op nrc.nl

verzamelnaam van de gebieden aan de Middellandse Zee oostelijk van Italië, of specifiek de zuidkust van het tegenwoordige Turkije met de havenstad Izmir (Smyrna)

⧖ Van daer nae Napels drae,
Of nae Venetia:
Die Stadt van Venus hoogh vermaert,
En soo nae de Levant,
By yder wel bekant.
Tot Smirrena, soo leyt de vaert:
Daer laden wy
veel Balen Sy,
En meer kostelijcke Waren.
Die wy dan brengen drae
Al in Italia,
Door heen en weder varen.

Weblink bron Reyse nae, en in de straet. in:
Willem Schellinger
 t Volmaeckte en toe-geruste schip. (1678), Jacob en Casparus Loots-Man, Amsterdam, p. 64


Val van Antwerpen

verbinding van  val, van en Antwerpen, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

Naar de inname van stad Antwerpen door de Fransen in 1832 en de Duitsers in 1914 wordt in de regel verwezen met "val van Antwerpen"; zij hebben voor het verdere verloop van de geschiedenis minder betekenis gehad dan de Val van Antwerpen in 1585.

inname van de stad Antwerpen op 17 augustus 1585 door het Spaanse leger in de Tachtigjarige Oorlog

Het Standaardnederlands zou zich in eerste instantie vooral in Belgisch Brabant (met name Antwerpen) ontwikkeld hebben, maar na de Val van Antwerpen (1585) zou Holland daarin het voortouw hebben genomen, met steden als Amsterdam, Haarlem en Leiden.

Weblink bron
Berthold van Maris
 “Perifere regio’s stuwden de Nederlandse taal vooruit” (9 juni 2022) op nrc.nl


Aalsmeer

Op die desbetreffende zomerse middag in 1985 haalde Hbib Levi en Salma af van het Amstelstation en reed hen naar het huis van Hugo in Aalsmeer. Onderweg werd er veel gepraat, vooral tussen Levi en Salma.

Safae el Khannoussi
 “Oroppa” (2024), Uitgeverij Pluim , ISBN 9789493339125


Abdelkebir

Na een dag op de bazaar vergezelde hij haar naar een lezing of een voorstelling of een café waar werd gesproken over werken van Ghada al-Samman, Mahmoud Darwish of Abdelkebir Khatibi.


Adalbert

In haar laatste woorden refereert Salomé Abergel aan Adalbert Stifter, die door Walter Benjamin in zijn essay over Karl Kraus wordt geciteerd: 'Het trillen van de lucht, het kabbelen van het water, het groeien van het koren, het wiegen van de zee, het ontluiken van de aarde, het glanzen van de hemel, het fonkelen van de sterren acht ik groots: het prachtig aanrollende onweer, de bliksem die huizen splijt, de storm die de branding opstuwt, de vuurspuwende berg, de aardbeving die landen bedelft acht ik niet grootser dan voornoemde wetten, ja, ik acht ze geringer omdat ze de uitwerkingen zijn van veel hogere wetten.' (Kritische portretten.


Adrian

'Gisteravond. Een jongen uit het dorp, Adrian, lid van de Anarchistische Partij. Hij werkte in een fabriek in Malaga. Hij begon met rode lintjes aan ezels en fietsen binden en eindigde met het verbranden van de eigendomsaktes van zijn baas. Hij had een grote mond, maar hij was nog maar een kind. Een stelletje klootzakken heeft hem doodgeschoten en hem achter een truck aan meegesleurd.'

Jessie Burton (vert.Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


Aimé

Ook had hij als puber, zo vertelde hij me trots, de hand van Aimé Césaire geschud toen deze aan een tafeltje een kop koffie zat te drinken.


Alexis

'Willen jullie een grappig verhaaltje horen?'Batu, die iedere keer dat hij de man in zijn blikveld kreeg een woeste lachaanval kreeg, grijnsde en zei: 'Vind je niet dat je vanavond al grappig genoeg bent geweest?'Maar de man deed alsof hij het niet hoorde en hief een wijsvinger op, als om aan te geven dat zijn relaas op het punt stond te beginnen, toen in de deuropening Alexis Bourdin verscheen.


Alfonso

Onze vader is don Alfonso.

Tere en hij waren, als Alfonso's buitenechtelijke kinderen, half in het verborgene opgegroeid, maar hun vader had hun vaak geld toegestopt, op voorwaarde dat Isaac volwassen zou worden en al dat linkse, artistieke gedoe achter zich zou laten.


Amrita

Maar exact op dit moment werkten in Parijs vrouwen als Amrita Sher-Gil, Meret Oppenheim en Gabriele Münter - Olive had hun werk met eigen ogen gezien.


Ava

Ava wil filmmaker worden maar verdient de kost door de allertreurigste gevallen (dat zegt ze niet zo maar hij weet dat ze dat bedoelt) te helpen.


Azzedine

Azzedine vraagt zich altijd af: waarom zou je je opmaken en uitgaan en dan in je eentje staan dansen als je gezelschap bestaat uit een stomme aardappelzak.


Grikwa

via Afrikaans Griekwa van een inheemse benaming in een Khoikhoitaal

bijna uitgestorven Khoisantaal die wordt gesproken door minder dan 200 mensen in Zuid-Afrika


Westhoek

benaming voor verschillende gebieden of plaatsen die ten opzichte van andere meer in de richting van de ondergaande zon liggen

grensoverschrijdende regio die het meest westelijke deel van Vlaanderen en het meest noordwestelijke deel van Frankrijk omvat

Vlaamse referentieregio die het meest westelijke deel van Vlaanderen omvat

westelijk deel van het Zeeuwse eiland Schouwen-Duiveland

poldergebied rondom de Noord-Brabantse plaats Willemstad

benaming voor verschillende organisaties en voorzieningen in de gelijknamige gebieden actief zijn


Witte Huis

het werkterrein en de ambtswoning van de zittende president van de Verenigde Staten


Apeldoorn

gemeente en stad in de provincie Gelderland in Nederland


Bibi

Ik schat haar begin dertig en ik vraag me af wat zo iemand op een gezamenlijk wandelreis te zoeken heeft. Moet dat meisje niet gewoon naar een Lowlands? 'Ik heet Bibi,' zegt ze tegen niemand in het bijzonder.

Wanneer ik de ontbijtzaal binnenkom, zie ik Bibi met een kop heet citroenwater in haar handen staan terwijl ze uit het raam kijkt.


Lawrie

'Hallo,' zei hij. 'Dus jij bent de dichteres. Ik ben Lawrie Scott.'

Jessie Burton vert. Marja Borg
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704

Lawrie leek in gedachten verzonken, misschien was hij een beetje stoned, ik zag dat hij wallen onder zijn ogen had van vermoeidheid.


Olive

Isaac bukte zich en stak zijn vingers in de schoudertas. Er leek iets levends op de bodem te zitten, en de tas begon uit zichzelf te bewegen.= 'Jezus!' riep Olive. 'Stel je niet aan,' zei Sarah.

De vogel zakte als een opgevulde sok neer in Isaacs handpalm, en toen hij zijn hand wegnam en het beest op de veranda legde, zorgde Olive ervoor dat hij zag dat ze naar het opdrogende kraaloogje keek.


Giorgos

Marie-Claire Ik trek de badkamerdeur open en kijk in het gezicht van Giorgos, die met smalende blik en met een handdoek om zijn middel op de toiletpot zit. 'Is de kust veilig?' 'Wat was je aan het doen, joh? Lauren had het bijna door!' 'Wc doortrekken en tandenpoetsen,' is zijn eerlijke antwoord.

Ronald Giphart e.a.
 “Een familie en een Griekse god” (2023), The House of Books, ISBN 9789044366471

Zoals alles wat Giorgos doet met een natuurlijk gemak gaat.


Cynth

Cynth zei altijd dat we een hele voet konden maken van al die kleine stukjes, een gedrocht dat in zijn eentje de horlepiep kon dansen.

'Je moet een beetje vrolijker kijken, meisje,' fluisterde Cynth vaak.


Olives

Maar een deel van Olives probleem was dat het haar tweede natuur was geworden om geheimen te hebben; ze voelde zich er veilig bij, het was het beginpunt van haar scheppingsvermogen.

Zijn donkerbruine ogen gleden als een stroomstootje over Olives lichaam.


Lana

'Ja, je weet wel, die Lana Offringa. Kun je je die nog herinneren?' 'Poeh ja, ik weet het niet precies,' schokschouder ik, terwijl ik de scherp be-eyelinerde ogen van Lana zeer duidelijk voor me zie. 'Ze dreigt dat ze naar de pers wil stappen om te zeggen dat Van Alphen & Zoon helemaal niet zo vrouwvriendelijk is als ze zelf - zeggen,' gaat Olaf verder.

Hij legt uit dat hij Lana meerdere malen heeft geprobeerd te bellen, maar ze neemt niet op en reageert ook niet op zijn appjes.

'Ik ving op dat Lana ergens deze week te gast zou zijn bij een talkshow op de commerciële omroep om mee te praten over dit onderwerp.


Jorge

Komt u verder ' 'Ik heb Gregorio en Jorge meegebracht - heeft u er bezwaar tegen dat ze ook binnenkomen?' 'Integendeel. Iedereen is welkom.'

'Is die broer van je er ook?' vroeg Jorge aan Teresa.


Lille

stad in Noord-Frankrijk nabij de Belgische grens, hoofdplaats van Hauts-de-France en van de voormalige regio Picardië

gemeente in de Belgische provincie Antwerpen


Zac

' Zac laat zijn bril met een tikje van zijn voorhoofd naar zijn neus vallen en leest verder.

Maar dat hoor ik niet te doen, ik ben geen coach ' 'Wat is er mis met een coach?' Sinds zijn ontslag gaat Zac langs bij een loopbaancoach, een meisje van eind twintig dat nog nauwelijks met haar eigen loopbaan begonnen is.


Rufina

Hij stond voor Rufina en de leeuw en schetste in grote lijnen het verhaal van Isaac Robles; zijn belang voor de reis die de kunst had afgelegd in het begin van de twintigste eeuw, zijn talent dat in de knop was gebroken.

Want toen Reede was uitgesproken, zag ik dat de genodigden - zelfs de ouwe gekken in hun clubblazers - met iets meer respect naar Rufina begonnen te kijken.

'Ik heb gezegd dat u met uw moeder naar de Santa Rufina-kerk was.'


Peggy

'Mensen hebben via Duchamp gehoord dat Peggy kunst wil kopen,' zei hij.

'we zouden nu wel een foto voor Peggy Guggenheim kunnen maken,' zei Olive toen de auto uit het zicht verdween.

' 'Reede heeft nog meer informatie gekregen van een man die in het palazzo van Peggy Guggenheim in Venetië werkt.


Lawries

' Ik probeerde Lawries leeftijd te schatten.

' Lawries hand bleef op de deur van de ijskast liggen. 'O. Sorry. En dan ratel ik maar door over ' 'Geeft niet. Nee, echt.' Ik was ineens verlegen en wilde dat hij gewoon de melk pakte en zich daar verder mee bezighield.


Gregorio

'Gregorio, geef señora Schloss onze geschenken.

Komt u verder 'Ik heb Gregorio en Jorge meegebracht - heeft u er bezwaar tegen dat ze ook binnenkomen?' 'Integendeel. Iedereen is welkom.'


Delly

'Ze gaat je pakken, Delly!' Om er met een optimistisch pragmatisme aan toe te voegen: 'In elk geval passen alle schoenen haar.'

'Ik ben blij voor je, Delly,' zei ze toen. 'Ik ben blij dat het zo goed gaat.'


Justa

Justa werd in een put gegooid.

Wat is er met Justa gebeurd?' 'Ze is gestorven van schrik,' zei Teresa.

Het was een diptiek; Santa Justa voor en na haar arrestatie, tegen een donkerblauwe hemel en een glinsterend veld.


Yannis

Damian is familie van Giorgos, net als Yannis, de eigenaar van het hotel - maar volgens mij is iedereen uit dit dorp wel aan elkaar verwant.

Yannis, de eigenaar en tevens de bevlogen kok van dit hotel, komt breed lachend op onze tafel af.


Assendelft

dorp in Noord-Holland dat deel uitmaakt van de gemeente Zaandam

Ze herinnert zich de basis van het melodietje dat ze in Assendelft voor Johannes heeft gespeeld en speelt het nu weer, in haar eentje.

Jesse Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
 “Het huis aan de gouden bocht” (2014), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021809526


Îles Féroé

in de betekenis van eilandgroep wordt îles Féroé gebruikt

Faeröer (als bestuurlijk onderdeel van Denemarken)


îles Féroé

in de betekenis van bestuurlijk onderdeel wordt Îles Féroé gebruikt


Maren

Ze stopt het geld dat de schipbreuk van Maren heeft opgebracht ook in de tas.

Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
 “Het huis aan de Herengracht” (2022), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024586332

Je bent toch niet beledigd, hoop ik? had Maren gevraagd.


Lysbeth

Nella staart naar Lysbeth Timmers en schermt Marens uitgestrekte lichaam af voor de uitgeslapen blik van deze onbekende.

Jessie Burton vert. Mieke Trouw-Luyckx
 “Het huis aan de gouden bocht” (2014), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021809526

Lysbeth heeft haar handen op haar heupen gezet, een vos in het kippenhok.

Lysbeth hoort de opmerking en zegt effen: 'Ik heb zelf vier kinderen gebaard.' Ze loopt op hen af en plukt Thea uit Cornelia's armen.


Nella

Nella draait zich weer om naar de deur, die nu op een kiertje blijkt te staan.

Eén ding weet Nella zeker als ze nog aandachtiger naar binnen tuurt: ze wordt vanuit de schaduwen bekeken.


Nella's

Nella's eigen haar is tijdens de reis vanuit Assendelft een beetje uitgezakt, en er dansen een paar ontsnapte lokjes in de lichte bries.

De blik in 0tto's grote ogen vertelt niet of hij Nella's onverholen fascinatie heeft opgemerkt.


Arabella

Haar jongere broer en zus, Carel en Arabella, mochten buiten kannibaaltje of zeerovertje blijven spelen.

De kersverse bruid bracht haar huwelijksnacht door in het bed dat ze al jaren met Arabella deelde, met haar voeten naar het hoofdeinde van haar woelende zusje gericht.


Eleonor

Maar Thea is degene die zich opeens opgelaten voelt dat het jongetje zich niet bij hen voegt en zich niet zo vrij voelt als Eleonor - of zij.


Eleonors

'Waarom bleef je niet staan?' Er verschijnen rimpels in Eleonors neus.

' In Eleonors ogen gaat echter een scherp lichtje aan.


Griete

Het is een openbaring voor haar: Griete heeft meer aan haar hoofd dan alleen Thea Brandt.

wat moet ze doen als Grietes spel nog niet is uitgespeeld? Wat moet ze doen als Griete nog eens schrijft en om meer geld vraagt? Voordat Thea bij dat krot aan de Bloemstraat binnenviel, was dat precies wat ze voorstelde.


Kuurne

plaats en gemeente in de provincie West-Vlaanderen in België


Alblasserdam

een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland

Nieuwe-Tonge werd geadopteerd door de gemeentes Leiden, Leidschendam, Alblasserdam en Molsbroek in België, die hulp verleenden in de vorm van materieel en mankracht.

Teuntje de Haan
 “Een muur van water” (2018), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021409375

Luitenant Bom, zijn compagniecommandant, had als reservist zijn tandartspraktijk in Alblasserdam moeten verwisselen voor het leger.


Andelst

een kerkdorp in de gemeente Overbetuwe, in de Nederlandse provincie Gelderland

Toen hij begon was hij in pension in Nieuwe-Tonge en woonden wij, mama, mijn broertje Arnold en ik, nog in Andelst in de Betuwe.

Het huis in Andelst waar wij na de ramp regelmatig kwamen logeren.


Corrie

Na de lagere school, die toen acht jaar duurde, vond Corrie een betrekking als dienstmeisje.

Het was in deze straat dat Piet en Corrie hun allerbeste vrienden voor het leven ontmoetten, de verderop wonende Gjalt en Marie Aardema.