voor

In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

de huid niet verkopen voor de beer geschoten is

onderschikkend: voordat, aleer, eerder in tijd dan

Voor hij het doorhad, ging het al mis.

Je mag geen auto rijden voor je achttien bent.


kin

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - kin.ogg


i

Hi ha moltes colomes i teuladins.


i

Byłem w sklepie i kupiłem gazetę.

Ik was in de winkel en ik heb een krant gekocht.


i

Horní i dolní končetina se od sebe liší funkcí.

De bovenste en onderste ledematen verschillen van elkaar in functie.


mar

maar; tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of er mee contrasteert


a

en; twee woorden of twee zinnen verbindend.


kan

van Fins kanssa "met" en Esperanto kun "met"


e

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - e.ogg


waar

erfwoord, in de betekenis van ‘bijwoord van plaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1237

geeft een gelijktijdigheid en gedeeltelijke tegenspraak aan

Waar Nederland zich zorgen maakt over Sint-Maarten, rekent het eiland op zijn nieuwe status.


want

In de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

[1] Van Frankisch want, vanwaar Frans gant

[3] Afgeleid van want (2.) op basis van gelijkenis

Opm.: ‘want’ kan niet aan het begin van de zin geplaatst worden.

Ik wil een biertje, want ik heb dorst.

Helaas was er geen tijd om te genieten van het prachtige uitzicht want we moesten zo snel mogelijk de berg af zien te komen: het weer zou zo weer kunnen omslaan.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


eo

(afkorting) en/of, kortheidshalve zonder punten geschreven

en/of, gebruikt bij een en-ofrekening om aan te geven dat de personen tussen wier namen eo staat zowel afzonderlijk als gezamenlijk deze rekening kunnen gebruiken

J. Jansen eo M. Klok

Voor het overlijden van de vader stonden de rekeningen op naam van “[naam van de vader] eo [naam van de moeder].”

Weblink bron Gearchiveerde versie
J.S.W. Holtrop e.a.
 “Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2016-600” (5 december 2016) op kifid.nl


mens

Voegwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord meðan

Zelfstandig naamwoord: Verkorting van het Noorse zelfstandige naamwoord menstruasjon

Lær spansk mens du jobber.


ob

of, als onderschikkend voegwoord (dus ter inleiding van een bijzin)

Er wollte wissen, ob wir einen Hund besitzen.


dum

terwijl (meestal met indicatief praesens); zolang (als);

in zoverre als, mits (slechts) (met conjunctief); versterkend: dummodo: zo slechts niet


daar

erfwoord, in de betekenis van ‘bijwoord van plaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

Daar hij ziek was, kon hij de vergadering niet voorzitten.

Hij kon de vergadering niet voorzitten daar hij ziek was.


en

Zuid-Georgië en de Zuidelijke Sandwicheilanden

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa

Vrolijk Kerstfeest en een Gelukkig Nieuwjaar!

al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding

eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme

ontbijt als een koning, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar

wordt gebruikt om zinsdelen of begrippen aan elkaar toe te voegen

Vader en moeder praten met elkaar.

wordt gebruikt tussen de laatste woorden van een opsomming

Fietsen, brommers en motoren zijn verboden.

wordt gebruikt als synoniem voor de wiskundige bewerking plus

Één en één is twee.

als verkorte aanduiding voor een conjunctie.

A en B en C.


en

en; wordt gebruikt om zinsdelen aan elkaar toe te voegen

en; wordt gebruikt tussen elementen van een opsomming


en

wordt gebruikt om zinsdelen aan elkaar toe te voegen

wordt gebruikt tussen elementen van een opsomming


en

Bóndinn heldur hænur, hesta og sauðfé á búi sínu, en engar kýr.

De boer houdt kippen, paarden en schapen op zijn landgoed, maar geen koe.

na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of van een bijwoord

Ég get ekki sagt að hvaða leyti annað er betra en hitt.

Ik kan niet zeggen hoe de een beter is dan de ander.


en

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - en.ogg


maar

Leenwoord uit het ?, in de betekenis van ‘gracht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 794

Het maar een weet zijn of Het is maar een weet

als het eenmaal bekend is, is het niet moeilijk meer

Hij heeft de klok wel horen luiden maar weet niet waar de klepel hangt

hij heeft iets gehoord, trekt conclusies, maar kent niet het totaalplaatje

Niet om de knikkers, maar om het spel.

het gaat niet om het winnen, maar om het spel

Veel geschreeuw maar weinig wol.

veel woorden hebben maar in de praktijk komt daar weinig van terecht

De mens wikt, maar God beschikt.

de mensen maken allerlei plannen, maar het is niet aan hen of dat ook gebeurt

De splinter in andermans oog wel zien, maar niet de balk in het eigen

over kleine fouten van een ander vallen, terwijl de eigen grote fouten niet worden gezien

Doe wel naar mijn woorden, maar ziet niet naar mijn daden.

ik geef raad waar je je het beste aan kan houden, maar ik doe het zelf niet

Een goed verstaander heeft maar een half woord nodig.

Een vos verliest wel zijn haren maar niet zijn streken.

als iemand van uiterlijk is veranderd, maar niet van karakter; ook wanneer een mens ouder wordt, heeft die nog steeds dezelfde karaktertrekken

Lekker is maar één vinger lang.

leuke dingen duren meestal maar erg kort

Maak je maar boos, dan heb je twee keer werk, één keer om boos te worden, en één om niet meer boos te zijn.

woede kost veel energie en lost niets op

Weet wat je zegt, maar zeg niet alles wat je weet.

wees voorzichtig met woorden en je informatie

Wie niet horen wil, moet maar voelen.

wie niet luistert naar wijze raad, of wie ongehoorzaam is, zal de gevolgen wel aan den lijve ondervinden

اَمّا

tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of er mee contrasteert

nevenschikkend voegwoord dat een tegenwerping inleidt, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of daarmee inhoudelijk contrasteert

Het is zonnig vandaag, maar de wind maakt het kil.


oftewel

introduceert een alternatieve manier om het voorgaande te zeggen

In hoofdletters was de lengte van de trail erin gegraveerd: ‘MEXICO TO CANADA 2.627 MILES’, oftewel 4.286 kilometer.


daarentegen

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1484

samenstelling van daar, en en tegen (of het verouderde entegen (tegen))

De tuin was niet goed verzorgd, daarentegen waren de kozijnen netjes in de verf gezet.

Bijna vier maanden had ik erover gedaan om de staat Californië te doorkruisen. De buurstaat Oregon daarentegen liep ik in drie weken van zuid naar noord.


echter

In de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1641

aber

een beperkende tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) beperkt

Hij beweerde dat paarden vijf poten hebben. Dit bleek echter niet te kloppen.

Van lieverlede werd hij echter beschouwd als de 'vriend der kinderen'. In Nederland leest men over het St. Nicolaasfeest voor het eerst in het jaar 1360. De koorknaapjes in Dordrecht kregen er vrij voor. In optocht trokken zij door de stad en bedelden, met een smekend gebaar, hun bisschopsgeld bij elkaar. Maar in de zeventiende eeuw werd dit verboden!

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10

Dit alles zou ik geneigd zijn positief te beoordelen. Daar staat echter tegenover dat deze vaas met plastic bloemen reden geeft tot zorgen met betrekking tot de affiniteit die de nieuwe eigenaar heeft met onze tradities. Maar ik wil u niet met mijn bekommeringen vervelen. We zijn er. Dit is kamer 17, de suite die ik voor u op orde heb laten brengen.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 16


or

of (als nevenschikkend voegwoord, "verbinding tussen mogelijkheden")

Heads or tails?


or

Or, il est évident que...


eb

Eb er in Bolitiks gange iss, waar er en Businessmann.

Voordat hij in de politiek is gegangen, was hij een zakenman.


nu

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: op het ogenblik’ voor het eerst aangetroffen in 901

drukt uit dat een bepaalde gebeurtenis heeft plaatsgevonden.

Hij is een beroemd man, nu duidelijk geworden is hoe belangrijk zijn ontdekking is.


dan

Als men over de duivel spreekt, dan trapt men hem op zijn staart.

het over iemand hebben en die dan plots tegen het lijf lopen, of iets gebeurt terwijl je het er net over had

Baat / baadt het niet, dan schaadt het niet

Baat het niet, dan schaadt het niet.

je kunt het ieder geval proberen, want ook al lukt het niet, je gaat er niet op achteruit.

Beter een goede buur dan een verre vriend.

Beter een luis in de pot dan helemaal geen vlees.

Wees met weinig tevereden als je toch niet meer bereikt.

Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht.

kleine concrete resultaten zijn beter dan grootse plannen

Beter er mee verlegen dan er om verlegen zijn

beter te veel van iets hebben dan te weinig van iets hebben

Beter hard geblazen dan de mond gebrand.

het is beter dat men zich inspant dan dat er door slordigheid of luiheid een ongeluk gebeurt/iets fout gaat

Beter laat dan nooit.

het is beter dat iets een beetje te laat komt, dan dat het nooit gebeurt

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

je kan beter iets voortijdig stoppen dan doorgaan tot het helemaal verkeerd gaat; wanneer je in de gaten hebt dat dit het niet de goede weg is, kun je beter stoppen en opnieuw beginnen

Beter voorkomen dan genezen.

je kan beter iets voortijdig voorkomen dan er later de gevolgen van inzien

De natuur is sterker dan de leer.

datgene at aangeleerd is wordt gauw vergeten

De pen is machtiger dan het zwaard.

woorden kunnen meer teweeg brengen dan wapens

Eén gek kan meer vragen/vragen stellen dan tien wijzen kunnen beantwoorden.

er zijn altijd wel vragen waar niemand het antwoord op weet

Een goede buur is beter dan een verre vriend.

een buurman die je helpt heb je meer aan dan aan iemand die je nooit ziet

Een vliegende vogel heeft altijd meer dan een zittende.

iemand die veel buitenkomt krijgt altijd meer dan iemand die thuis blijft zitten

Er verdrinken er meer in het glas dan in de zee.

er gaan veel mensen dood door het drinken van alcohol

Het ei wil wijzer zijn dan de kip.

het kind denkt het beter te weten dan de ouder

Het oog is groter dan de maag.

meer op het bord scheppen dan er opgegeten kan worden

Komt men over de hond, dan komt men ook (wel) over de staart.

als men het moeilijkste gehad heeft is de rest eenvoudiger te doen

Langzaam aan, dan breekt het lijntje niet.

je kunt beter rustig doorwerken, dan kan er het minste fout gaan

Lieg ik, dan lieg ik in commissie.

als ik niet de waarheid vertel komt dat omdat ik niet beter weet of vertel wat anderen vertellen

woede kost veel energie en lost niets op

Men kan van een luis niet meer nemen dan zijn leven.

Wanneer iemand niets heeft, valt er niets te halen.

Men vangt meer vliegen met honing dan met azijn.

door vriendelijk te zijn bereik je meer bij iemand dan met lelijke woorden

Niet verder springen dan je pols lang is

Niet verder zien dan je neus lang is

niet goed nadenken wat de gevolgen van iets zijn

Niets dan lege briefjes hebben in te brengen

geen beslissingen mogen nemen dan lege briefjes

Twee ogen zien meer dan één

Wat de één niet ziet, valt wellicht de ander op

Voorkomen is beter dan genezen.

door voorzichtig te zijn kun je problemen en ongelukken voorkomen

als

na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of van een bijwoord.

Hij is groter dan ik. Ik ben even groot als zijn jongere broer.

Tot 6-4 kon Moerzeke meespelen, doch dan zag men in de Okapi-zaai basketbal, die aan glorietijden van Okapi deed denken.


nhưng

maar, echter: woord dat een tegenwerping of een contrast inleidt


khi

wanneer, toen, als: leidt een bijwoordelijke bijzin van tijd in


zodra

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1575

sobald

geeft aan welke gebeurtenis eerst moe(s)t plaatsvinden

Zodra hij vrijgelaten werd, vatte hij zijn criminele loopbaan weer op.

En zodra het dag werd, stuurden die Pedro, die altijd voor de paarden zorgde, naar de slaapkamer van de Sint: `Sinterklaas, Sinterklaas, we kunnen niet naar Holland.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11

Ik maakte vóór mijn trip vaak de grap dat ik zodra mijn oudste dochter ontspoorde direct naar huis zou komen.


as

als; in de hoedanigheid van, de rol hebbende of spelende

dan; na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of van een bijwoord


as

Afgeleid van het Oudfriese als / alsa / alse / as / asa / ase


as

Ich bin arrig dankbaar as mei gleene neie Dochder aa gsund iss un ich bede as sie so bleibt!

Ik ben erg dankbaar dat mijn nieuwe dochtertje gezond is en ik bid dat dat zo blijft.

As viel vun eich schunn wisse, der Dr. Martin Luther King hot versucht unsre Gsellschaft zu refermiere.

Zoals vele van jullie al weten, heeft Dr. Martin Luther King geprobeerd onze samenleving te hervormen.


uitgezonderd

In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 1470

*vervoeging van uitzonderen: voltooid deelwoord, op te vatten als samenstelling van uit bw en gezonderd ww

Ik was klaar om te gaan, uitgezonderd dat ik m'n koffers nog moest halen.


etter

Afkomstig van de Oudnoorse woorden eptir en eftir

Etter det de forteller, er han frisk nå.

Volgens dat wat ze vertellen is hij nu gezond.


teneinde

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1781


dus

In de betekenis van ‘bijwoord van kwantiteit: op deze wijze, aldus’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

In de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

Het is mooi warm weer, dus trek ik geen trui aan.

Hij had goed en hard gestudeerd, dus was hij niet bang voor zijn examen.


wanneer

van Middelnederlands wanneer, in de betekenis van ‘op het moment dat’ aangetroffen vanaf 1300

Samenstelling van Middelnederlands wan(ne) ‘wanneer’ en eer ‘vroeger’; zie verder wen en eer. Eveneens Nederduits wennehr, wannehr en Fries wannear, hoenear.

Het huis kan verkocht worden wanneer er overeenstemming bereikt is.

Ze vertelde me uitgebreid dat ze zo van het hiker season hield, wanneer er talloze mensen (‘…met die heerlijke zweetgeur’) in haar achtertuin verbleven.

Wanneer ik mosselen eet, word ik ziek.


toen

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1451

Hij ging naar huis toen het vijf uur was.

Omdat het toen nog steeds te krap was, moest één jongen zittend in de hoek gaan slapen.


opdat

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1285

Ik leer mijn lessen opdat ik het examen haal.

Opdat ik het examen haal leer ik mijn lessen.


doen

ENde van sauls huse was een knape die ciba hete. Ende doen die coninc tot hem geropen hadde: soe seide hi hem. Bistu cyba? Hi antwoerde Ic bin dijn knecht. -- 1477

En er was een knecht van het huis van Saul, genaamd Ziba; dien riepen zij tot David. En de koning sprak tot hem: Zijt gij Ziba? Hij sprak: Ja, uw knecht - 2 Samuël 9:2

Anoniem
 “Bible in duytsche (Delftse bijbel 1477)-2”, dbnl (1477)


eer

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: vroeger’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

In de betekenis van ‘achting, deugd’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

Het duurde lang eer ik zijn grappen waarderen kon.


hot

Engels: he has, m, she has, v, it has, o

Nederlands: hij heeft, m, zij heeft, v, het heeft, o


ingeval

Ingeval de definitie ontbreekt, bent u van harte uitgenodigd er een te formuleren.


wie

Wie hast du das gemacht?


dat

In de betekenis van ‘aanwijzend voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in 901

Dat is koren op zijn molen.

iets komt uitstekend van pas op het goede moment.

Dat is opgelegd pandoer.

een duidelijke van te voren afgesproken zaak.

Dat is te gek voor woorden.

Dat gaat het voorstellingsvermogen te boven.

Dat mag Joost weten

het is volkomen onduidelijk, niemand weet het

Dat muisje zal een staartje hebben

het is nog geen uitgemaakte zaak, of een klein ongelukje zal nog meer/grote gevolgen gaan hebben

Dat raakt mijn koude kleren niet.

Ergens niets mee te maken hebben en zich niet voor interesseren.

Dat slaat als een knots op een kangoeroe

Dat wast al het water van de zee niet af.

iets is niet meer te veranderen/aan te passen

Dat zal hem niet glad zitten.

iets zal niet meevallen en moeilijk zijn

Dat zijn aambeien met slagroom.

dat zijn dingen die niets met elkaar van doen hebben.

Al vaak met dat bijltje gehakt hebben

het werk al vaker gedaan hebben en weten hoe het moet

De pot verwijt de ketel dat die zwart ziet

een ander aanwijzen als schuldige, terwijl die zelf hetzelfde gedaan heeft

Die staat ziet toe dat hij niet valle.

mensen die alles denken te weten of kunnen, moeten zelf maar oppassen voor fouten en problemen

Eén uur van onbedachtzaamheid, kan maken dat men jaren schreit.

één moment van onvoorzichtigheid kan verschrikkelijke gevolgen hebben

Wat de boer niet kent dat eet hij niet.

onbekend maakt onbemind ofwel: als iets onbekend is eten sommige mensen dat niet

Wie geeft wat hij heeft, is waard dat hij leeft.

als je zoveel geeft zoveel je kunt, dan kan niemand je iets verwijten

dass

een voegwoord dat een lijdend-voorwerpszin inluidt

at

een voegwoord dat een onderwerpszin inluidt

Hij zei dat hij het niet begreep.

De reddingsbrigade blijft benadrukken dat je altijd moet oppassen als je in zeewater zwemt.

Weblink bron “Dit moet je weten over een mui, een plek die je de zee in kan sleuren”, NOS-stories

Dat hij geen afscheid had kunnen nemen, was voor hem een bron van groot verdriet.


dat

dat; een voegwoord dat een lijdend-voorwerpszin inluidt


níqan

en; wordt gebruikt om zinsdelen of begrippen aan elkaar toe te voegen: ik vindt dit en dat; wordt gebruikt tussen de laatste woorden van een opsomming; fietsen, brommers en motoren


terwijl

in de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1629

van Middelnederlands terwilen dat/als ..- in de tijd dat..

terwyl

gedurende de periode dat nog een andere actie aan de gang is

Terwijl hij telefoneerde, kookte de soep over.

Ze maakten uitgebreid filmpjes en juichten bij elke donderslag terwijl ik juist dieper in mijn slaapzak kroop.

Hij deed het toch, terwijl hij erg goed wist dat het verboden was.


naar

verouderde spelling of vorm van når tot 1917


of

[1] nevensch. voegw.: In de betekenis van ‘verbinding tussen mogelijkheden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1201.
** Middelnederlands (j)of, verkort uit ofte, ochte, misschien samengesteld uit het Oergermaanse voegwoord *edi (waaruit Gotisch iþ ‘maar, als (indien)’) en het bijwoord *þau ‘of, in plaats van’ (in doch). Evenals Oudsaksisch eftha en Oudfries jeft(ha).

[2] ondersch. voegw.: In de betekenis van ‘aangeven van onzekerheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901.
** erfwoord: Middel- en Oudnederlands of, ontwikkeld uit Oergermaans *jaba, -ōi ‘als, indien’, samengesteld uit de onbeklemtoonde voornaamwoordelijke stam *i̯o- (verder zie het) en het versterkingspartikel -bʰo (in beide), dit 2ᵉ lid verwant aan Oudgrieks (Homerisch) phḗ ‘evenals’, Litouws bà ‘jawel’, Oudkerkslavisch bo ‘want’ en Avestisch bāa, bat̰, baδa ‘inderdaad’. Evenals Nederduits of ‘of’, Duits ob, Engels if ‘als’ en Ouddeens æf, of.

en anders : gebruikt om een keuze aan te geven, waarbij alle keuzemogelijkheden expliciet worden genoemd

Hij loopt (of) over straat, of hij zit in de kroeg.

Waarom had ik geen donder gehoord of bliksem gezien tijdens mijn tocht omhoog? Wat had ik nu spijt van het plan om de zonsondergang en zonsopkomst vanaf de top te willen gaan bekijken.

dat wel of niet : inleiding van een bijzin om onzekerheid aan te geven

Ik weet niet of Jan wel komt.

Een keer of drie.


niettegenstaande

van Middelnederlands niettegenstaende, een leenvertaling van Frans non obstant, op te vatten als samenstelling van niet bw en tegenstaande ww

vw: In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1470

vz: In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1484

Niettegenstaande hij onder Rudolf II zijn functie kon behouden, verliet hij Wenen in 1578.

Carmélia Opsomer & Robert Halleux
 De natuurwetenschappen, de scheikunde en de geneeskunde in:
Robert Halleuxe.a. (red.)
 Geschiedenis van de wetenschappen in België van de Oudheid tot 1815. (1998), Gemeentekrediet / Dexia, Brussel, p. 244


althans

In de betekenis van ‘bijwoord van modaliteit’ voor het eerst aangetroffen in 1642

jedenfalls

geeft in het tweede gedeelte meer specifiek aan wat er bedoeld wordt

geeft in het gedeelte na althans meer specifiek (en tegengesteld) aan wat er bedoeld wordt, in ieder geval

Dat is althans het beeld dat ontstaat bij het openslaan van een willekeurige krant.

Hoewel ze niets van heimelijk gedrag moest hebben, voelde ze zich geen voyeur. Althans, dat maakte ze zichzelf wijs.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


alsof

Alsof de zon plotseling achter de wolken vandaan gekomen was, zo klaarden alle gezichten op toen hij het goede nieuws vertelde.

Hier en daar gaat het wel even heuvelaf, maar het is te kort om nieuwe energie te verzamelen. Verderop is een ruime zwier omhoog naar rechts, dit is wat renners een moordenaar noemen. Maar het lijkt er ook op dat zich daar de bevrijding aandient. Een strakblauwe hemel domineert in het blikveld, het is alsof de sparren respectvol uit zicht blijven. De weldaad van een kale vlakte volgt.

Weblink bron
Rob Gollin
 “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant

De teleurgestelde ouders deden alsof ze heel tevreden waren met de prestatie van hun kind.

Hardangervidda. De Spoorlijn Bergen. Daar was zijn ingenieursleven begonnen toen hij nog niet meer dan een groentje was en nu tegen het einde van dat beroepsleven was het alsof hij weer opnieuw moest beginnen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142

'Weet je wat mijn kleine meisje Helene heeft uitgespookt?' 'Jazeker, ze is natuurlijk zwanger geraakt,' zei hij met een vermoeid gezicht alsof het compleet vanzelf sprak.


aangezien

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1637

*vervoeging van aanzien: voltooid deelwoord, op te vatten als samenstelling van aan bw en gezien ww

De voorzitter schorst de vergadering, aangezien het al erg laat is.

Aangezien het al erg laat is, schorst de voorzitter de vergadering.

Maar er moest ergens iets fout zijn gegaan, aangezien de hele gietvorm van de brugoverspanning in de slotfase was ingestort. Dat was het enige wat met zekerheid kon worden gezegd.

Maar de politici of ambtenaren, of allebei aangezien ze toch een en dezelfde waren, verzekerden dat deze huurregeling, die vorig jaar was ingevoerd, een tijdelijke maatregel was om de problemen van de gewone mensen in de crisistijd waarin ze nu leefden tegen te gaan.


schoon

erfwoord via Middelnederlands schone / scone van Oudnederlands skoni, in de betekenis van ‘rein, mooi’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

Jantje zag eens pruimen hangen,
O! als eieren zo groot.
't Scheen, dat Jantje wou gaan plukken,
Schoon zijn vader 't hem verbood.


mais

Il est riche, mais avare.


zodat

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

'Zodat' kan niet aan het begin van de zin geplaatst worden.

Het heeft geregend zodat de straten nat zijn.

Waarschijnlijk was het helemaal niet terecht geweest dat hij de twee Duitse schrijvers had vervloekt die om een of andere reden niet samen in het Grand Hotel in Saltsjôbaden wilden verblijven, zodat een van hen, helaas de bolsjewiek en niet de Nobelprijswinnaar, bij hen thuis in Villa Bellevue moest logeren.

Ik spaar zodat ik later een huis kan kopen.

Zij had me gevraagd om altijd een extra liter water mee te nemen, zodat ik nooit zonder zou komen.


alhoewel

although

leidt een toegeving in waarvan de hoofdzin de geldigheid wegneemt

Alhoewel hij daar lang gewoond heeft, kent hij er weinig mensen.

Alhoewel het A lijkt, is het B.

Alhoewel ze alleen woonde en wist dat er niemand anders in de flat was, had ze het hardnekkige gevoel dat ze werd bespied.

Amanda Block
 “De verloren verteller” (2021), The house of books, ISBN 9789044363647

In zekere zin maakte het de taak gemakkelijker, alhoewel niet interessant.

Victoria Holt
 “Minnares van de duivel” (1982), Saga, ISBN 9788726484731


omdat

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1637

Ik wil een biertje, omdat ik dorst heb.

Omdat ik dorst heb, wil ik een biertje.

Omdat het toen nog steeds te krap was, moest één jongen zittend in de hoek gaan slapen.


omdat

omdat; geeft onderschikkend een reden aan


indien

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1463

U kunt deze actie enkel uitvoeren indien u een account aangemaakt hebt.

Ik was blij dat ik ook mijn ijsbijl bij me had waarmee ik me, indien nodig, kon zekeren en een nieuw spoor door de sneeuw kon maken.


anders

van Middelnederlands anders, in de betekenis ‘op andere wijze’ aangetroffen vanaf 1201, op te vatten als genitief van ander met het achtervoegsel -s

sonst

leidt een zin in die een andere gang van zaken aangeeft

Je moet je huis verven, anders gaat het hout rotten.


tot

In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 901

De kruik gaat zo lang te water tot hij barst

De kruik gaat zolang te water, tot zij breekt.

men kan gevaarlijke dingen blijven doen totdat het misgaat.

geeft onderschikkend de voorwaarde waaronder de actie in de hoofdzin eindigt

We wandelen verder tot het regent.


achter

Afgeleid van het Middelnederlandse achter


vel

quī aethēr vel caelum nōminātur


hoewel

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1436

drukt een tegenstelling met het voorafgaande uit

Hij is gelukkig, hoewel hij niet rijk is.

Hoewel de feesten de hoofdrol spelen, hebben ook enkele andere inspirerende en schilderachtige figuren een plaats gekregen. Zoals Franciscus, Hieronymus en Christofoor, die de hele wereld (het Christuskind) op zijn schouder draagt.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 7

Het pad voor me, niet meer dan 25 cm breed, zou mij door de staten Californië, Oregon en Washington leiden. Na een jaar lang plannen, lezen, onderzoeken, sparen en trainen ging mijn avontuur eindelijk beginnen, hoewel ik eigenlijk geen idee had waar ik aan begon.


ofschoon

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1732

drukt een reden uit ondanks dewelke iets beweerd wordt

Ofschoon een bescheiden budgetoverschrijding van de investering in de nieuwbouw onvermijdelijk is geweest, zijn de extra investeringen binnen de kaders van de meerjarenbegroting gebleven.


als

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1200

als Pasen en Pinksteren op één dag vallen

als een blad van een bloom veranderen/omkeren

dat slaat als een knots op een kangoeroe

een gezicht als een oorwurm trekken

erg ontevreden kijken (omdat bv iets gedaan moet worden)

een hoofd als een boei krijgen

een erg rode kleur krijgen in het gezicht, erg blozen

het takje buigen als het nog jong is

goede gewoonten leert men het beste op jonge leeftijd aan

lachen als een boer die kiespijn heeft

geforceerd en meestal niet oprecht lachen

leven als vrienden en rekenen als vijanden

vriendelijk met elkaar omgaan uit een soort van formaliteit maar eigenlijk helemaal niet zo op elkaar gesteld zijn

met sint-juttemis als de kalveren op het ijs dansen

nooit (sint-juttemis zou op 17 augustus vallen, en dan ligt er geen ijs)

met het zout komen als het ei op is

met een oplossing komen als het probleem er niet meer is

op elkaar lijken als twee druppels water

praten als Brugman

gemakkelijk mensen kunnen overtuigen en vlot en boeiend kunnen vertellen

roken als een ketter, vloeken als een ketter

schreeuwen als een mager varken

zeer hard schreeuwen vanwege pijn of angst

te laat de put gevuld als het kalf verdronken is

als het ongeluk gebeurd is, helpt het niet meer voorzorgen te nemen. Betekent ook: men neemt pas maatregelen als het te laat is

zo vrij als een vogeltje in de lucht zijn

zwijgen als het graf

helemaal niets zeggen en/of totaal niets over iets vertellen

als de berg niet naar Mohammed komt, komt Mohammed wel naar de berg

als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel

als Mohammed niet naar de berg komt, moet de berg maar naar Mohammed

de soep wordt nooit zo heet gegeten als zij wordt opgediend

als apen hoger klimmen willen, ziet men gauw hun blote billen

als de berg niet tot Mohammed komt, zal Mohammed tot de berg gaan

als de ene hand de ander wast worden ze allebei schoon

als de herder verdwaalt dolen de schapen

als de nood het hoogste is, is de redding nabij

als de vos de passie spreekt, boer pas op je ganzen

als de vos de passie spreekt, boer pas op je kippen

als de wijn is in de man, is de wijsheid in de kan

als er een schaap over de dam is, volgen er meer

als hadden geweest is, is hebben te laat

als het getij verloopt, moet men zijn bakens verzetten of verzet men de bakens

als het kalf verdronken is, dempt men de put

als het melk regent, staan mijn schotels omgekeerd

als het schip lek is, gaan de ratten van boord

als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand

als men over de duivel spreekt, dan trapt men hem op zijn staart

als twee honden vechten om een been, loopt de derde er mee heen

haastige spoed is zelden goed/maar haast je als het moet

snel dingen afhandelen, kan bijna nooit goed eindigen

het is zo lang als het breed is

hoe er ook naar iets gekeken wordt maakt niet uit, de uitkomst is altijd hetzelfde

men moet de boom buigen als die jong is

goede gewoonten kunnen het beste al jong worden aangeleerd

men moet het ijzer smeden als het heet is

je moet op het juiste moment de kansen grijpen en dingen doen

wat baten kaars en bril, als den uil niet zien en wil

het heeft geen zin iemand te helpen die toch niet wil meewerken

zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen

door te sparen vergaart men uiteindelijk een grote som geld

Als het avond is koelt het meestal snel af.

Dit wordt alleen ingeruild als de verpakking nog gesloten is.

in de hoedanigheid van, de rol hebbende of spelende

Als wijkbewoner wil ik u zeggen dat het hier prettig wonen is.

in de gedaante van, in de vorm van, onder de benaming van

Hij sloeg het bestand als .pdf op.

We kennen het tegenwoordig als Paleis Noordeinde.

⧖ Het was het toentertijd nog raadselachtig bezit aan specifiek boekhandelcatalogi, zoowel fonds-, antiquariaats-, als veilingcatalogi, raadselachtig naar kwaliteit als naar kwantiteit.

Vries, Anne Gerard Christiaan de (1872-) Dronckers, Emma (1889-) Brouwer, G. J.
 “Catalogus der bibliotheek van de Vereeniging ter bevordering van de belangen des boekhandels te Amsterdam ...” (1920), M. Nijhoff

Vooral omdat het gebied dat hun voor eigen gebruik was toegewezen op Kungsholmen lag met uitzicht op zee. Dat garandeerde zowel waardevermeerdering als stijgende huuropbrengsten.

na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord, i.p.v. het in dit geval als correct beschouwde dan [1]


als

Als ich dort war, ...


alsmede

In de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1672

De koffer hebben ze in het bruin alsmede in het zwart.

Toen mevrouw Lippman samen met Gumb een reis maakte naar Florida en tijdens die reis overleed, erfde hij alles: het oude gebouw met de woonruimten, de lege winkelpui en het grote souterrain, alsmede een aanzienlijke som geld.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X


evenals

Deze man is evenals zijn vader een directeur van een groot bedrijf.


alvorens

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1674

bevor

luidt een handeling in die in de tijd voorafgaat aan die van de hoofdzin

Alvorens hij te bed ging, dronk hij eerst nog een kop rooibosthee.

Alvorens B te doen, deed hij eerste A.

Omdat overal besmettelijke Giardia-parasieten in het water konden zitten, was het noodzakelijk om het water te zuiveren alvorens het te drinken.


tenzij

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1453

van het en zij (niet) : indien het niet zo is dat..

Tenzij iemand hem uit die vloedgolf redt, zal hij verdrinken.


noch

erfwoord, via Middelnederlands noch van Oudnederlands noch, als nevenschikkend voegwoord aangetroffen vanaf 901

Ergens part noch deel aan hebben

Ergens niets van weten of niet aan deelgenomen hebben

Vlees noch vis (of: vis noch vlees) zijn

Niet het een en evenmin het ander zijn, en daardoor geen oplossing of uitkomst

Natuurlijk hebben noch ik noch de heren in lange jurken enig idee wat waar is en wat niet, maar je moet tenslotte toch ergens in geloven.


noch

noch, als tweede deel van een ontkenning (waarvan nicht of weder meestal het eerste deel is)


je

Je schneller, je besser.


dientengevolge

par conséquent, conséquemment, de ce fait

De sleutel zat nog in het slot en dientengevolge kon de deur niet open.


la

van Esperanto la "(bepaald lidwoord)" en Frans -la "(proximaal en topisch achtervoegsel)"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - la.ogg


un

D'Provënz Limburg grenzt am Osten un Däitschland, am Süden un déi belsch Provënzen Limburg a Léck, am Westen an Nordwesten un d'Provënz Nordbrabant, an am Norden un d'Provënz Gelderland.

De provincie Limburg grenst aan het oosten van Duitsland, aan het zuiden en die Belgische provincies Limburg en Luik aan het westen en noordwesten en de provincie Noord-Brabant en aan het noorden de provincie Gelderland.


un

en; wordt gebruikt om zinsdelen aan elkaar toe te voegen

en; wordt gebruikt tussen elementen van een opsomming


un

Er waar en arrig bschaffigte Dichder un Schreiwer.

Hij was een erg bezige dichter en schrijver.


to

Petra jsem v bazénu už dávno nepotkal. To Adam, ten je opravdový sportovec – chodí plavat denně.

Peter ben ik in het zwembad al lang niet meer tegengekomen. Adam daarentegen is een echte sporter – hij zwemt iedere dag.


plus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plusteken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1537

Over mijn donsjas had ik mijn regenjas aangetrokken en ik lag met een regenbroek plus legging in mijn slaapzak te bibberen van de kou.


plus

Vier plus eins ergibt fünf.


da

Han er ikke god til disse ting, da han gør sit bedste.

Hij is niet goed in dit zaken, omdat hij zijn best niet doet.


da

Ich will es dir sagen, da ich dich liebe.

Ik wil het jou vertellen, omdat ik van je houdt.


da

Da morgenen kom, regnet det.


da

Da morgonen kom, regna det.


sinds

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1823

In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1570

Hij is sinds hij vorige week naar Rome vertrok hier niet meer gezien.


es

gebruikt in vergelijkingen om verschil in egaliteit te weergeven

Det book is baeter es det drejbeildj d'r-z ven.

gebruikt in vergelijkingen om egaliteit weergeven

Dae sjriever is es good es dae-n angere.

Die schrijver is zo goed als die andere.


al

al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding

Al is hij nog zo moe, hij blijft gewoon doorgaan.


atque

en zelfs, en daarenboven, en ook, bovendien


car

[1] van Volkslatijn quar, quer, uit het literair Latijn quare bw : quā rē "om welke zaak; waarom"


som

Hjertet fungerer som en pumpe.


som

Han er svart som en feier.


som

Han är lika lång som jag är.


men

Han er stor og svær, men ingen arbeidskar.

Hij is groot en zwaar, maar geen arbeider.


mits

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1868

Mits hij zijn rijbewijs haalt, kan hij deze baan krijgen.


om

als ‘voorzetsel’ voor aangetroffen vanaf 1272

West: Engels: umb, umbe (Angelsaksisch: ymbe), Duits: um, (Oudhoogduits: umbi), Fries: om, umme (Oudfries: umbe, ombe)

Noord: Zweeds/Deens/Noors: om, (Oudnoords: umb), IJslands/Faeröers: um

een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen

iets kleins aan een ander geven met de gedachte zelf iets groots terug te krijgen

geen nagel hebben om zijn gat te krabben

geen nagel hebben om zijn kont te krabben

maak je maar boos, dan heb je twee keer werk: één keer om boos te worden, en één keer om niet meer boos te zijn

woede kost veel energie en lost niets op

leidt een beknopte bijzin in: het effect dat men wil bereiken.

Ik ga sonjabakkeren om af te vallen.

Een druk op de knop is voldoende om de bus te laten stoppen.


om

Bijwoord en voorzetsel: afkomstig van de Oudnoorse woorden um en umb

Voegwoord: Vergelijk de Oudnoorse woorden ef en em (aan)


om

Zelfstandig naamwoord: Vergelijk het Oudnoorse woord ómun (geluid, klank, stem)


om

(Voegwoord) Vergelijk de Oudnoorse woorden ef en em (aan)!


tetapi

uit het Sanskriet: तथापि (tathapi) - niettemin

Rumah itu besar, tetapi sudah rusak


an

At length did cross an Albatross, Thorough the Fog it came; And an it were a Christian Soul, We hail'd it in God's Name.

Ten langen leste kwam er toch een albatros over, door de mist kwam hij; en alsof het een Christenziel was, riepen wij hem aan in Gods naam.


zoals

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1482

Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens.

Daarna verdween de Sint zoals hij gekomen was. Drie dagen lang lag de abt in het ziekenhuis, zwevend tussen leven en dood.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 14

Er waren veel objecten in dat huis, zoals speelgoed en etenswaren.

Zo zag ik erg op tegen onbekende gevaren op de trail zoals ratelslangen, beren, steile bergen, felle zon en hoge temperaturen in de woestijn.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


bao giờ

Tóc bạc bao giờ không biết nhỉ. (Nguyen Khuyen) – Sinds mijn haar wit is, negeer ik het.

Không biết bao giờ cô ta trở lại. – Niemand weet wanneer ze zal terugkeren.

Việc ấy bao giờ xảy ra sẽ hay. – We zullen wel zien wanneer het gebeurt.


si

Si j’étais riche, je m’achéterais une maison. – Als ik rijk was, zou ik me een huis kopen.

of (inleiding van een bijzin om onzekerheid aan te geven).

Je ne sais pas si je viendrai. – Ik weet niet of ik zal komen.


да

Afkomstig van het Oerslavische woord da.

duidt bevestiging, instemming, toestemming, inwilliging of toegeving aan: ja

Да, това е хубаво!

Ще закъснееш! — Да, ще закъснея.


да

Ты да я, да мы с тобой.


minus

Vier minus eins ergibt drei.


ac

Afgeleid van het Proto-Germaanse *aiks
Afgeleid van het Proto-Germaanse *ak


et

als onderdeel van uitdrukkingen in het Latijn


et

panem et circenses

Et tu, Brute?


et

Lidwoord, onbepaald voornaamwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord eitt.

Voegwoord; Afkomstig van het Latijnse woord et.


-que

Dit encliticon bestond reeds in het Proto-Indo-Europees als -kwe en vinden we onder meer terug in het Lydisch, het Venetisch, het Oskisch en het Umbrisch. In het Oudgrieks had het encliticon de vorm τε als resultaat van een normale, klankwettige verandering.

Petrus Paulusque apostoli sunt.


weil

aangezien; geeft onderschikkend een reden aan.

omdat; geeft onderschikkend een reden aan.

vermits; geeft onderschikkend een reden aan.


karena

uit het Sanskriet कारण (kāraṇa): oorzaak, reden


porque

omdat, want; geeft onderschikkend een reden aan.


toe

Sestig mense is gister uit die River Club ontruim toe die walle van die Liesbeekrivier in Observatory oorstroom het.

Zestig mensen zijn gisteren uit de River Club geëvacueerd, toen de kades van de Liesbeekrivier in Observatory overstroomden.


se

Dei se e dei ma son piene le fosse.

Na de feiten is het gemakkelijk om allerlei veronderstellingen en bezwaren te uiten.

Se avessi fatto come ti dicevo, lei ci sarebbe stata!

Als je gehandeld had zoals ik je zei, dan zou zij er geweest zijn!


doordat

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1859

De straten zijn glad doordat het geregend heeft.

Doordat het geregend heeft zijn de straten glad.

Doordat de wind recht mijn kant opblies en het geluid van de donder steeds dichterbij kwam bleven mijn tranen stromen.


vermits

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1440

perquè

omdat of aangezien, geeft onderschikkend een reden aan

Vermits Piet inmiddels alle examens gehaald heeft, kan hij zijn diploma niet meer mislopen.

Vermits het vriest, draag ik wanten.


nadat

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1287

geeft onderschikkend het voorafgaande aan

Hij droogde zich af nadat hij zich had gedoucht.

Nadat hij zich had gedoucht droogde hij zich af.

Nadat ik wat gedronken had sprong ik het meer in met al mijn kleren om het zweet en het stof van me af te wassen.

Het was zwaar geweest voor de drie broers, vooral de eerste zomer nadat hun vader en oom vermist waren op zee, toen moesten de jongens werken tot ze er letterlijk bij neervielen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


nadat

Jy kan TV kyk nadat jy jou huiswerk gedoen het.

Je mag TV kijken, nadat je je huiswerk gedaan hebt.


totdat

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1285

geeft onderschikkend aan onder welke voorwaarde de actie in de hoofdzin wordt beëindigd

Piet boent de vloer totdat hij glimt.

Na dagen lopen was het eindelijk zover, ik stond extra vroeg op en kon niet wachten totdat ik die befaamde burger in mijn handen had.


voordat

samenstelling van voor bw en dat vn , als onderschikkend voegwoord voor het eerst aangetroffen in 1524

Men moet geen oude schoenen wegwerpen voordat men nieuwe heeft.

je moet niet iets al afdanken zonder dat er een vervanger voor is

onderschikkend: voor, aleer, eerder in tijd dan

Nog voordat ik mijn pakken en overhemden ging uithangen in de kleerkast in de achterkamer, voerde ik het ritueel uit waarmee ik het bureau als mijn territorium markeerde.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 18

Voordat hij het doorhad, ging het al mis.

Je mag geen auto rijden voordat je achttien bent.

Voordat ik weer in slaap viel kreeg ik de gedachte aan zeven verschrompelde lijken in gesmolten slaapzakken niet uit mijn hoofd.


stel

In de betekenis van ‘onderstel’ voor het eerst aangetroffen in 1343

Stel dat ik ontevreden ben over de afhandeling van mijn klacht. Wat kan ik dan doen?


perquè

No ho pot fer perquè no té temps.

Je kan het niet doen omdat je geen tijd hebt.


because

via Middelengels bi causevan Oudfrans par cause


perché

omdat; geeft onderschikkend een reden aan

Ho mangiato le mele perché avevo fame.

Ik heb de appels opgegeten omdat ik honger had.

vermits; geeft onderschikkend een reden aan


aangenomen

*vervoeging van aannemen: voltooid deelwoord, op te vatten als samenstelling van aan bw en genomen ww

De muzikant, aangenomen dat hij niet beschikt over een verklaring arbeidsrelatie waaruit iets anders blijkt, is loonbelastingplichtig.


zolang

samenstelling van zo bw en lang bn , in de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ aangetroffen vanaf 1598

gedurende de tijd dat iets blijft gelden

De Amerikanen zullen, zolang Bush president is, geen aanstalten maken om Irak te verlaten.

Ik leefde geheel afgezonderd in mijn eigen bubbel, in mijn eigen werkelijkheid en zolang ik niet gek zou worden vond ik het heerlijk.


only

Afgeleid van one met het achtervoegsel -ly en met verval van de 'e'.


if

erfwoord: Afkomstig van Middelengels, nevenvorm van yif, yef, uit Oudengels ġif, ġyf, ġef, uit Oergermaans *ebō(i), waaruit ook Oudnoords, Oudsaksisch ef ‘indien, als’, Gotisch ibai ‘of dan, wellicht?’ en Oudhoogduits iba ‘hetzij, ingeval’. Verder zie onder Ndl. of.

of, als onderschikkend voegwoord (dus ter inleiding van een bijzin)

I don't know if I can.


dove

la casa dove abito


for

Bijwoord [A]+[B]: Afkomstig van het Oudzweedse woord "for", dat van het Gotische woord "faur" komt

Zelfstandig naamwoord: Afkomstig van he Oudnoorse woord fóðr, zie ook het Duitse woord Futter (gebied: kleding)


for

The name he bore as a child, Duny, was given him by his mother, and that and his life were all she could give him, for she died before he was a year old.

De naam Duny die hij als kind droeg, werd hem gegeven door zijn moeder en was naast het leven alles wat zij hem kon schenken, want zij stierf vóór hij een jaar oud was.


until

I can't go anywhere until my car is fixed.

Ik kan nergens heen totdat mijn auto gerepareerd is.


doch

In de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

nevenschikkend voegwoord dat een contrasterend verband uitdrukt (formeler dan maar)

Hij was een edel mens, doch een schoft.

De heer Olivier B. Bommel eet meestal een eenvoudige, doch voedzame maaltijd.

Hij pakte Chantals handen en trok haar voorzichtig doch vastbesloten naar zich toe.


doch

Doch vier Wochen später, mit einem neuen Haushaltsplan für 2024 auf dem Tisch, wird klar: Es gibt doch Veränderungen bei der Rente.

Maar vier weken later, met een nieuw begrotingsplan voor 2024 op tafel, wordt het duidelijk: er zijn toch veranderingen in de pensioenen.


both

Middelengels bothe, bathe, ontleend aan Oudnoords báðir.


why

Tell me why you have done this!


where

I know where that is.


and

Afkomstig van het Oergermaanse unda.
Afgeleid van het Proto-Germaanse *andi


and

Afgeleid van het Middelengelse an / and / ant / en


and

Afgeleid van het Angelsaksische and / end / ond


either

Either finish your plate or go to bed!

Ofwel eet je je bord leeg ofwel ga je naar bed!


than

It's whiter than snow.


sementara

uit het Sanskriet: समनन्तर (samanantara) - onmiddellijk aansluitend op;
*:gebruik als onbepaald telwoord onder invloed van Javaanse sawetara

Sementara menunggu kedatangan Ibu, Ayah membaca buku

Terwijl hij wacht op de komst van moeder, leest vader een boek.


хотя

Хотя эти люди братья, они очень разные.

Hoewel ze broers zijn, zijn ze erg verschillend.


subah

met nadruk: omdat, omdat nu eenmaal, alleen omdat

Subah wé kaja, djĕnkat pĕdih bĕprih

Omdat hij zich zo rijk voelt, is hij aanmatigend in zijn spreken.


que

Penso que és veritat.

Sóc més alt que tu.


que

Je pense que c'est vrai.

Je suis plus grand que toi.

Attendez que je sois là.


что

Я знаю, что он уже был там.


чем

В феврале они снизились на 24% - это больше, чем в первый кризисный месяц.

In februari vielen zij met 24%. Dit is meer dan in de eerste crisismaand.


где

Аfgeleid van het Oerslavische woord kъdě en Proto-Indo-Europese woord kwu-dʰē.

Не знам где се намира.


же

Он — американец, она же русская.

Hij is Amerikaan, terwijl zij Russin is.


когда

Не люблю, когда ссорятся.


det

Ich glouf neet det ich det gedaon höb.


siden

Det er 11 år siden jeg så ham.

Het is 11 jaar geleden sinds ik hem zag.


yang

Yang aku tahu cinta itu indah.

... yang dimaksud artinya...

Yang cepat!


perlu

van het Arabisch فرض (farḍ) "plicht"; de /f/ is in het Indonesisch een vreemde klank, die vaak als /p/ wordt uitgesproken, voor de verandering van /d/ in /lu/ bestaan verschillende verklaringen, een cognaat in het Indonesisch is fardu.

Ia pergi ke pasar perlu mengurus dagangan

Hij gaat naar de markt om handel te drijven.


ač

Ačkoliv že ještě měl čas.


ačkoli

Ačkoli se celý rok učil, známky na vysvědčení má podprůměrné.

Hoewel hij het hele jaar (door) leerde, had hij op zijn rapport cijfers onder het gemiddelde.


ale

Afgeleid van het woord a en het voegwoord -li

maar, echter; een tegenstelling uitdrukkend

Byla krásná, ale zlá.

maar, maar toch; een gradatie uitdrukkend

Asi nebudete schopna mi poradit, ale i tak to zkouším.

Waarschijnlijk kunt u mij niet adviseren, maar ik probeer het toch.

Jako vládce ale činil náhlá rozhodnutí.

Als heerser maakte hij echter plotselinge beslissingen.


ani

zelfs; een vergrotende stap uitdrukkend in negatieve zinnen


ani

Samenstelling van het voegwoord a en het partikel ni


avšak

Minulý rok vážně onemocněl, avšak poměrně brzy se uzdravil.

Vorig jaar werd hij erg ziek, tamelijk snel echter werd hij beter.


až

Přijdu, až naprší a uschne.

Ik kom als het heeft geregend en droog wordt.


asa

In de wiskunde wordt p⇔q vaak gelezen als ‘p als en slechts als q’, en men schrijft soms ook ‘p asa q’.

Weblink bron
Groep Wetenschap & Technologie KU Leuven
 “Zomercursus Wiskunde : Handboek B-programma : Propositielogica : Als... Dan ... Anders ... Zoniet ...” (17 januari 2023) op kuleuven.be


lest

Samentrekking van Angelsaksisch þy læs þe


und

Neape isch noch Rom und Mailand die drittgröschti Schtadt vo Idalie und die gröschti Schtadt vo Süditali

Napels is noch Rome en Milaan de derde grootste stad van Italië en de grootste stad van Zuid-Italië.


und

Agram is de Hauptstod und de gresste Stod vo Krowozien.

Agram is de hoofddstad en de grootste stad van Kroatië.


und

Amtsschbrooche vun de Schwaiz sin Daitsch, Franzeesisch, Iddalienisch und Räddoromanisch.

De officiële talen van Zwitserland zijn Duits, Frans, Italiaans en Reto-Romaans.


og

Israel grænser op til Libanon mod nord, til Syrien og Jordan mod øst og til Egypten mod sydvest.

Israël grenst aan Libanon in het noorden, aan Syrië en Jordanië in het oosten en aan Egypte in het zuidwesten.

Tre og én er fire.


og

Hansen og Olsen er naboer.


og

Dei vaksne kvilte, og barna leikte.

De volwassenen rustten en de kinderen speelden.


til

Ontleend aan het Oudnoordse woord til vz


så

Bijwoord, tussenwerpsel, voegwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord svá

Werkwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord sá

Zelfstandig naamwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord sár

Vi løp, så vi ikke skulle komme for sent.

We liepen, zodat we niet te laat zou komen.


så

Bijwoord, tussenwerpsel, voegwoord: afkomstig van het Oudnoorse woord svá

Werkwoord: afkomstig van het Oudnoorse woord sá

Zelfstandig naamwoord: afkomstig van het Oudnoorse woord sár


ni

La vie c'est ni un chagrin, ni un plaisir: c'est un devoir qui faut remplir.

Het leven is noch droefenis, noch genoegen: het is plicht die vervuld moet worden.

Il ne boit ni ne mange.


eftersom

Hon gick och lade sig eftersom hon hade blivit trött

Zij ging liggen omdat ze moe was geworden.


med

Bijwoord, voorzetsel: afkomstig van het Oudnoorse woord með

Voegwoord: afkomstig van het Oudnoorse woord meðan (van med det at)

Zelfstandig naamwoord: afkomstig van het Oudnoorse woord mið, dat van miðr komt


med

Med graset gror, døyr kua.


waktu

Waktu engkau datang, saya sedang mandi

Waktu ia tidur, saya bekerja.


once

Once the handcuffs are on, they will have to obey.

Als ze eenmaal in de handboeien geslagen zijn, zullen ze moeten gehoorzamen.


ouch

Komt van aok, waarbij de eindklank is beïnvloed door het Duitse auch.


óf

Óf ich kin kómme, dörfe 'ch neet tö zègke.

Ich höb e stök óf vief wèrkshölp hie staon.

Ik heb hier een stuk of vijf computers staan.


ódder

Wils se den get slók ódder get kook?


wen

In de betekenis van ‘op welke tijd; als, indien’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1420.

vgw: Middelnederlands wanne, wenne ‘wanneer’, ontwikkeld uit Oergermaans *hwannē. Eveneens Nederduits wenn, wann ‘wanneer?’, Duits wenn, wann en Engels when.


wann

als (als aankondiging van een tegenstelling)

Drauss iss es am schneehe alleweil, awwer wann die Daage laenger warre un’s widder wennich waarm watt, schtaerte die Bauere widder mit ihr Arewet.

Buiten sneeuwt het de hele tijd, maar als de dagen langer worden en het weer een beetje warm wordt, beginnen de boeren weer met hun werk.


naargelang

duidt een afhankelijkheid uit van een voorwaarde of omstandigheid

Het aantal stoelen kan gemakkelijk uitgebreid worden, naargelang er meer bezoekers komen.


nòg

Walvisse is seesoogdiere van die orde Cetacea of Walvisagtiges wat nòg dolfyne nòg seevarke is.

Walvissen zijn zeezoogdieren uit de orde Cetacea of Walvisachtigen die noch dolfijnen noch bruinvissen(?) zijn.


wölk

geeft twee handelingen weer die op het zelfde moment plaats hebben gevonden, terwijl dat niet kan

Naeve dem sting 'ne miensj, wölk dae rón.

Naast hem stond een man en terwijl die man daar stond, rende die man weg.


how

This is not how you can solve that problem.

Dit is niet hoe je dit probleem op kunt lossen.


att

Det är helt otänkbart att hon skulle vilja köpa en hund, eftersom hon är hundrädd.

Het is absoluut ondenkbaar dat zij een hond zou willen kopen want zij is bang voor honden.


därför att

Hon gick hem därför att hon blivit sjuk.


innan

Vi måste äta innan vi går ut.

We moeten eten voordat we naar buiten gaan.


då

Bijwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord þá.

Voegwoord: Afkomstig van het Duitse woord da.

Då brannvesenet kom fram var huset alt overtent.

Toen de brandweer aankwam, stond het huis al in lichterlaaie.

Då eg er sjuk, kan eg ikkje kome.


då

Just då klockan ringde reste eleven sig.

Precies toen de bel ging stond de leerling op.


ya ku

Een combinatie van ya en ku. Vergelijk het Spaanse ya que (aangezien).


ya cu

Een combinatie van ya en cu. Vergelijk het Spaanse ya que (aangezien).


или

Сходи в магазин и купи там яблоки или апельсины.

Ga naar de winkel en koop er appels of sinaasappels.


nes

Samengetrokken uit "net as". Vergelijk hiermee ook "soos" (van "so as").

Fjodor is nes sy pa ’n vroom man en is die eerste Russiese tsaar wat Westerse klere dra.

Fjodor is net als zijn vader een vroom man en is de eerste Russische tsaar die westerse kleding draagt.


når

Han snorker når han sover.


når

Han snorker når han sover.


korkje

als eerste deel van een reeksvormend voegwoord


hverken ... eller ...

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-hverken ... eller ....ogg

Hverken Norge eller Russland informerte om forbud.

Noch Noorwegen noch Rusland informeerden over het verbod.


enten ... eller ...

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-enten ... eller ....ogg

Det er ofte guidede turer, enten til lands eller til vanns.

Het zijn vaak gegidste tochten, of op land of op zee.


verken ... eller ...

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-verken ... eller ....ogg

Det er verken strøm eller vann på hytta.

Er is noch elektriciteit noch stromend water in de hut.


både ... og ...

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-både ... og ....ogg

Her er åtte enkle tips til å skåne både miljøet og lommeboken i ferien.

Hier zijn acht eenvoudige tips om zowel het milieu als de portemonnee te ontzien tijdens uw vakantie.


både ... og ...

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nn-både ... og ....ogg


anten ... eller ...

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-anten ... eller ....ogg


korkje ... eller ...

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-korkje ... eller ....ogg

Eg såg han korkje i går eller i dag.


i det

I det bilen var på siden av traktoren svingte traktorføreren til venstre så det oppsto en kollisjon.

Tijdens de auto was naast de trekker, zwenkte de trekkerbestuurder naar links, zodat het tot een accident kwam.


i det

Ho vakna i det flyet landa.

Ze werd wakker tijdens het toetsel landde.


i.e.

d.w.z. (dat wil zeggen), m.a.w. (met andere woorden)


i.e.

dat is, dat wil zeggen, met andere woorden


in guisa che

Vaste woordgroep, bestaande uit in ("op"), guisa ("manier") en che ("dat").


куда

Он знает, куда они спрятали деньги.

Hij weet waar zij het geld verstopt hebben.


com

Afkomstig van het vulgair Latijnse quomo.

Ell borda com un gos.


oder

of (als nevenschikkend voegwoord, "verbinding tussen mogelijkheden")


donc

Je pense, donc je suis.


nochtans

In de betekenis van ‘bijwoord van causaliteit: evenwel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1275

nogtans

luidt een zin in die een onverwachte tegenstelling uitdrukt

Benoorden de Grote Rivieren is het woord weinig meer in gebruik.

Het mag dan door sommigen als een archaïsme beschouwd worden, nochtans vind ik "nochtans" een erg mooi woord.


dan wel

of; Logische disjunctie, A of B maar niet A en B

Met het mooie weer gingen mensen naar het bos dan wel naar de zee.

om een specifieke omstandigheid te banadrukken

Je mag best eens een feestje bijwonen maar dan wel eerst je huiswerk maken, want morgen heb je examen.


zied dem

Euver g'm ô: Oetspräökelik angere bie gezem dóch waal get, meh zied dem gezer klank oedbroek lègk, vèltj dit tö bezeen. 'd Aafkómstelik versjèl dezer klank vergäön, meh zied g'm ónbroeke sjèltj dèchne èng.

Over de ô: wat de uitspraak betreft verandert hierbij toch wel iets, maar doordat deze klank niet meer gebruikt wordt, valt dit te bezien. Het afkomstige verschil van deze klank zal vergaan, maar door het ongebruik maakt dat niet uit.

Zied deir ós lenje leidig steit, höbbentj v'r mieë vrie ruumdje.

Sinds ons land leeg staat, hebben we meer vrije ruimte.


enn

(Bijwoord) afkomstig van het Oudnoordse woord enn, in feite enda en ennå.

(Voegwoord) afkomstig van het Oudnoordse woord en.

Han synger enda falskere enn hun gjør.

Det er lettere sagt enn gjort.


enn

Afkomstig van het Oudnoordse woord enn, in feite enda en ennå.


før

(Bijvoeglijk naamword) afkomstig van het Oudnoorse woord færr.

(Bijwoord, voegwoord, voorzetsel) afkomstig van het Oudnoorse woord fyrr.

Jeg kan ikke komme før i morgen.


før

Eg kan ikkje kome før i morgon.


ofte

of, als nevenschikkend voegwoord (dus om een keuze uit te drukken)


sidan

Afkomstig van het Oudnoorse woord siðan.


fordi

Selv kan jeg ikke bruke en islender rett på huden fordi den klør.

Zelf kan ik een IJslandse trui niet rechtstreeks op mijn huid dragen omdat hij kriebelt.


neither

Middelengels naither, vervormd onder invloed van aither ‘wie van beide(n)’ uit nawther, noþer, naðer (vanwaar ook nor ‘noch’), ontwikkeld uit Oudengels nāwþer, gesyncopeerd uit nāhwæþer, samenstelling van nā ‘nee, niet’ en hwæþer ‘wie van de twee’. Evenals Oudfries nahwedder.


so

Duits:
**[1]: also
**[2]: so dass, sodass


anu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - anu.ogg


idet

Afgeleid van het Noorse woord det met het voorvoegsel i-.

Terwijl de auto naast de tractor kwam rijden, zwenkte de tractorbestuurder naar links, waardoor er een ongeluk ontstond.

Han ville ikke uttale seg, idet han mente han visste for lite om saken.

Hij wilde niets zeggen, omdat hij dacht dat hij te weinig wist over de zaak.


idet

Afgeleid van het Nynorske woord det met het voorvoegsel i-.

Idet han sette seg, lét han auga fare kring i rommet.

Terwijl hij ging zitten, liet hij zijn ogen rond gaan door de kamer.


eerdat

ehe

geeft een tijdstip aan voor hetwelk iets anders plaatsheeft

Eerdat hij tevreden was, moest er nog veel verbeteren.


şi

Am cumpărat bere şi vin.

Mai încearcă şi o să reuşeşti.

Probeer het nog een keer en je zult slagen.

M-am îmbrăcat şi am coborât.


dacă

Dacă declarația e adevărată, atunci va trebui să acceptăm concluzia.

Als de verklaring waar is, dan zullen we de conclusie moeten accepteren.

Cumpăr mașina numai dacă or să-i repare frânele.

Ik zal de auto alleen maar kopen als ze de remmen repareren.


quando

Mi chiami quando l'auto sarà pronta.


hvis

Voegwoord: afkomstig van het Middelnederduitse wes.

Voornaamwoord: genitief van hvad en hvem.

Hvordan skulle skolen være hvis du måtte bestemme?

Hoe zou de school zijn als je moest beslissen?


hvis

Voegwoord: afkomstig van het Middelnederduitse woord wes.

Vragend voornaamwoord: afkomstig van het Oudnoorse woord hvess, dat de genitief van hva is.

Hvis de kommer, går jeg.


indtil

Deens voegwoord en voorzetsel met het voorvoegsel ind-


undtagen

[ˈɔnˈtˢæjˀən]


etter at

Jeg kom etter at han var gått.


etter at

Få veker etter at krigen braut ut, bestemte tyskarane at alle radioar i Norge skulle inndragast.

Luttele weken nadat de oorlog uitbrak besloten de Duitsers dat alle radio's in Noorwegen ingetrokken werden.


li

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - li.ogg

gaat vooraf aan het predicaat, tenzij het onderwerp mi of sina is


dewijl

Dewijl wij dan deze beloften hebben, geliefden, laat ons onszelven reinigen van alle besmetting des vleses en des geestes, voleindigende de heiligmaking in de vreze Gods (2 Korinthiërs 7:1).

Ik wete dat ge ontwaken zult, dewijl ik wake. (De modderen man I, door Karel Van de Woestijne).


wijl

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1628

In de betekenis van ‘tijdsverloop’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

En zie, gij hebt haar gedaante gezien, en wijl zij om haar zoon treurde, zijt gij begonnen haar te troosten, en van deze dingen die gebeurd zijn, moest u dit geopenbaard worden.


ass

Mer welle net vergesse, was die Bauere am duh sinn fer uns all, so ass mer net hungerich ins Bett geh misse.

Laten we niet vergeten wat de boeren doen voor ons allemaal, zodat we hoeven niet met honger naar bed.


zomede

Een opgave van de chemische en fysische toestand …, zomede, voor wat de bestraalde splijtstoffen betreft, een zo nauwkeurig mogelijke opgave van de activiteit der splijtstoffen, ...


jen

Jen co přišel, už povídal.

Hij was nauwelijks aangekomen en hij praatte al.


bevor

komm noch einmal zu mir, bevor du gehst.

Kom nog eens bij me langs voordat je vertrekt.


alzo

van Middelnederlands also, waarbij 'al-' een versterkende betekenis heeft
**[bijwoord] ook op te vatten als samenstelling van al bw en zo bw
**[voegwoord] ook op te vatten als samenstelling van al bw en zo vw , hiervan is als een verkorting

als gevolg van het feit dat of de overweging dat

Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat de op 12 december 2015 te Parijs tot stand gekomen Overeenkomst van Parijs ingevolge artikel 91, eerste lid, van de Grondwet de goedkeuring van de Staten-Generaal behoeft, alvorens het Koninkrijk daaraan kan worden gebonden;(…)


wenn

Wenn man auf den Knopf drückt, öffnet sich die Tür von selbst.

Wanneer men op de knop drukt, opent de deur zich vanzelf.


zomin

Bij bijwoordelijk gebruik schrijft men "zo min"

verklaart een ontkenning met een andere, meer bekende

Dit voorstel is niet aanvaardbaar, zomin als het vorige dat was.


zohaast

op het moment dat aan de gestelde voorwaarde voldaan is

De behandling dient gestopt te worden zohaast de pijn verdwenen is.


ou

Ou mêer da je na 't nôordn goat, ou minder menschen dan der weunn.

Hoe meer je naar het noorden gaat, hoe minder mensen er wonen.


whilst

Afkomstig van het Middelengelse woord while met het achtervoegsel -s, met het achtervoegsel -t en met verval van de 'e'.

Whilst on holiday in Sydney Australia Jim was taken ill and passed away peacefully on 28 feb 2011.

Terwijl op vakantie in Sydney Australië werd Jim ziek en overleed vredig op 28 feb 2011.


però

Érem pobres però feliços.


eerstens

Teks-na-spraakstelsels bestaan uit twee komponente, eerstens 'n komponent wat verantwoordelik is vir die ontleding van teks en tweedens 'n komponent wat die sintese van oudioseine en spraakvoorstel moontlik maak.

Tekst-naar-spraaksystemen bestaan uit twee componenten, ten eerste een component die verantwoordelijk is voor de tekstontleding en ten tweede een component die de audiosynthese en spraakweergave mogelijk maakt.


weder

noch, als eerste deel van een ontkenning (gevolgd door noch)


lon

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - lon.ogg


namate

Die afgelope twee maande het dié inwoners toenemend gewurg namate kosvoorrade, gas- en watertoevoer en brandstof begin opdroog het.

De afgelopen twee maanden zijn die inwoners steeds meer in het nauw gebracht naarmate de voedselvoorraden, gas- en watertoelevering en brandstofvoorziening begonnen op te drogen.


naarmate

namate

in een mate die gelijk opliep met de genoemde verandering

in een mate die gelijk oploopt met de genoemde verandering

Hij werd steeds nerveuzer naarmate de examendag naderbij kwam.

Toch was het soms lastig om relaxt te blijven en naarmate de werkstress terugkeerde kreeg ik het er steeds moeilijker mee.

"Je kunt kinderen vertellen hoe reclame werkt, maar voor jonge kinderen is dat lastig om te begrijpen. Dat begrip groeit naarmate ze ouder worden, vooral als dat ze wordt geleerd. Maar dat wil niet zeggen dat ze ernaar handelen."

Weblink bron “Waarom juist kinderen zo interessant zijn voor sociale media” (09 oktober 2021), NU.nl


dersom

Afkomstig van het Oudnoorse þar sem.
Samenstelling van der en som.

Turen starter på Kirkenær, hvor det er parkeringsplass, og overnattingsmuligheter dersom man ankommer om kvelden.

De tour begint in Kirkenær, waar een parkeergelegenheid en een overnachtingsmogelijkheid zijn voor het geval dat de aankomst in de avond ligt.


unless

I'm leaving unless I get a pay rise.


чтобы

Невозмо́жно, что́бы она́ э́то сде́лала.

Het is onmogelijk dat zij dat gedaan zou hebben.

что́бы быть во́время

что́бы я не забы́л


uten

Voegwoord: afkomstig van het Oudnoorse voegwoord útan


ofwel

geeft een keuze aan tussen de ene mogelijkheid en de andere

Hij is ofwel erg slim, ofwel een enorme geluksvogel.

Ze zijn ofwel supermooi met botox en nepborsten, of enorm dik en luidruchtig.


точно

Он вскочил, точно ужаленный.


s'

vn: door elisie ontstaan uit se vn
vw: door elisie ontstaan uit si vw

Deze vorm wordt gebruikt in plaats van si, maar alleen als dat voor il vn of ils vn staat.

s'il vous plait


omreden

met als oorzaak, uitleg of rechtvaardiging

De jonkvrouw van G.D. liet een toernooi uitroepen omreden dat ze wilde zien wie de beste ridder zou zijn.

Weblink bron
Hanneke van Buuren
 Die Wrake van Ragisel in de Lancelotkompilatie in: De Nieuwe Taalgids., jrg. 62 nr. (1969), Wolters-Noordhoff, Groningen, p. 21

Het is ons een genoegen onze bevinding te schrijven omtrent de Heer H. Heresma, welke bij ons 1 jaar in dienstbetrekking is geweest & omreden diens volkomen betrouwbaarheid.

Weblink bron
Heere Heeresma
 “Vader vertelt.” (1974), Erven Thomas Rap, Amsterdam, ISBN 90600509322, p. 60


serta

uit het Sanskriet सार्थ (sārtha) "groep"


pi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - pi.ogg


sebab

uit het Arabisch سَبَب (sabab) "touw, oorzaak, reden"


nóg

Nóg die parlement se regspan, nóg die speaker se kantoor, nóg die staatsprokureurs kon oor die grondwetlikheid van die klousule saamstem.

Noch het juridische team van het parlement, noch het kantoor van de speaker, noch de staatsprocureurs konden eens zijn met de grondwettelijkheid van de clausule.


en/of

vaste verbinding van de voegwoorden "en" en "of", verbonden met een schuine streep; vermoedelijk een leenvertaling van Engels and/or

and/or

Het voegwoord "of" houdt als regel ook de mogelijkheid van beide verbonden delen tegelijk ("en") in. Wanneer dit niet zo is, wordt dit in het spraakgebruik aangegeven door "of" te benadrukken door herhaling, plaatsing of klemtoon. Het is daarom stilistisch meestal beter in plaats van "en/of" gewoon "of" te gebruiken. Weblink bron “of / en / en/of” op vlaanderen.be Weblink bron “Aanwijzingen voor de regelgeving” (1 april 2022), Aanwijzing 3.12. Uitdrukking ‘en/of’ op nrc.nl

als aanduiding tussen delen van een opsomming als die zowel afzonderlijk van als gezamenlijk met elkaarvan toepassing zijn

De Amerikaanse studenten die Nederlands als vak kiezen, hebben een uiteenlopende motivatie. De eerste groep omvat diegenen die de taal moeten kennen als hulp bij een andere studie (bv. kunstgeschiedenis of geschiedenis der Lage Landen). Een tweede groep bestaat uit mensen die Nederland en/of Vlaanderen bezochten en door een en ander zo geboeid raakten dat ze ook de taal van dat stukje Europa willen leren kennen. Tenslotte zijn er de afstammelingen van de Nederlandstalige emigranten.

Weblink bron Algemeen-Nederlandse Kroniek : Taal en letteren : Studie van het Nederlands in Noord-Amerika in: Neerlandia., jrg. 86 nr. 6 (november 1982), p. 184


inntil

Afkomstig van het Nynorske woord til met het voorvoegsel inn-.

Dette gjelder inntil noe annet blir bestemt.

Dit is van toepassing tenzij anders aangegeven.


inntil

Inntil noko betre dukkar opp, held vi fast på dette.

Tot niet iets beters opduikt, houden we vast op dit punt.


ווען

Van het Oudhoogduitse wenne, een nevenvorm van wanne, van het Oergermaanse *hwannē. Vergelijk hiermee het Duitse wenn (en wann).


ווי

Van het Oudhoogduitse hwēo, hweo, vergelijkbaar met het Gotische ƕaiwa. Vergelijk hiermee het Duitse wie.


aangesien

Die AA het gister gesê hy is ten gunste hiervan aangesien onpadwaardige voertuie vir baie ongelukke verantwoordelik is.

De AA heeft gisteren verklaard dat zij hier voor zijn, aangezien voertuigen die niet verkeerswaardig zijn voor veel ongelukken verantwoordelijk zijn.


þá

Þegar ykkur vantar fóðurmjöl þá komið fyrst til Jóns frá Vaðnesi.

Als je gebrek hebt aan voermeel, kom dan eerst naar Jóns van Vaðnes.


utan

Afkomstig van het Oudnoorse voorzetsel útan.


bys

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-bys (wersja Józefa Gary).ogg


alsook

In de betekenis "indien ook" schrijft men "als ook" los.

Deze soort komt voor in Mexico, alsook in de zuidelijke delen van de Verenigde Staten


sondern

maar (specifiek als correctie van het voorafgaande)

Ich bin kein Arzt, sondern Lehrer.


vooraleer

Vooraleer een subject op negatieve wijze gedefinieerd kan worden, moet het wezen van een subject als een fundamentele oerbepaling uitgesproken worden.


daß

verouderde spelling of vorm van dass tot 1996


dass

Er war so müde, dass er sofort einschlief.

Hij was zo moe dat hij onmiddellijk in slaap viel.


saa

verouderde spelling of vorm van så tot 1917


而且

[ɑɻ˧˥tɕʰi̯ɛ˨˩˦]

丽萨不但会说英文，而且会说法文。

Lisa spreekt niet alleen Engels, maar ook Frans.

我结婚了，而且有两个孩子。


aniž

Samenstelling van het voegwoord ani met het voegwoord že.

zonder (dat), zonder te; leidt een bijzin in.

Prošla kolem, aniž (by) mi věnovala pozornost.

Zij liep voorbij, zonder mij aandacht te geven.

Aniž se to říká.


baade ... og ...

verouderde spelling of vorm van både ... og ... tot 1917


för

Jag kan inte komma, för jag är upptagen.

Ik kan niet komen, want ik heb het druk.


varför

Samenstelling van de Zweedse woorden var en för


odder

Nee, ich bin net grank odder verletzt.


hab

Duits: ich habe
Engels: I have
Nederlands: ik heb


awwer

maar (als aankondiging van een tegenstelling)

Es gebt viele schwatze Kieh, awwer sie gewwe all weissi Millich.

Er zijn vele zwarte koeien, maar ze geven allemaal witte melk.


hett

Duits: er hätte, m, sie hätte, v, es hätte, o

Engels: he should have, m, she should have, v, it should have, o

Nederlands: hij zou hebben, m, zij zou hebben, v, het zou hebben, o


naardien

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1646

samenstelling van naar en dien (datief van het aanwijzend voornaamwoord die)


doordien

samenstelling van door en dien (datief van het aanwijzend voornaamwoord die)


mitsdien

samenstelling van mits en dien (datief van het aanwijzend voornaamwoord die)


dienvolgens

Samenstelling van dien (datief van het aanwijzend voornaamwoord die) en volgens (genitief van de onbepaalde wijs van volgen)


abychom

Samenvoeging van de woorden a en bychom.


abyste

Samenstelling van de woorden a en byste.

beleefheidsvorm van tweede persoon enkelvoud van aby


kur

kur wordt ook gebruikt alsof het de locatief van kas is en functioneert dan alsof het een vragend of betrekkelijk voornaamwoord is


hetzij

Als nevenschikkend voegwoord voor het eerst aangetroffen in 1407

Afhankelijk van het aantal mensen dat komt gaan we hetzij wandelen hetzij rennen.


annex

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘aangrenzend’ voor het eerst aangetroffen in 1562

Hij is voorzitter annex penningmeester van de voetbalclub.

Hij had een woonkamer annex slaapkamer.

In het Palais des Bonbons et du Nougat in Montélimar is met klassieke auto's een file opgesteld. In Pouilly-sur-Loire staat Les 200 Bornes, een pompstation annex hotel-restaurant in oude stijl.

Weblink bron
Peter Giesen
 “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant

‘Als inschenkassistent annex bekerophaler, lijkt je dat wat? ’Jeroen reageerde ongebruikelijk voor iemand die zojuist een flinke sneer van zijn vrouw had ontvangen.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


þegar

Als je gebrek heeft aan voermeel, dan komt eerst tot Jóns van Vaðnes.


ačkoliv

Afgeleid van het voegwoord ač met het achtervoegsel -koliv

Ačkoliv se celý rok učil, známky na vysvědčení má podprůměrné.

Hoewel hij het hele jaar (door) leerde, had hij op zijn rapport cijfer onder het gemiddelde.


ať

Řekni mu, ať to udělá.

Ať se snažil, jak chtěl, stejně se mu to nepovedlo.

Hoe hij probeerde, wat hij wilde, het lukte hem toch niet.


ať

Jezdila v létě i v zimě na kole, ať mrzlo nebo pršelo.

Ze reed in de zomer en in de winter op de fiets, of het vroor of regende.


uden

Afkomstig van het Oudnoordse woord útan
Afleiding van het Deense bijwoord ud


ook al

vaste verbinding van ook (bijwoord) en al (voegwoord)

Zonder ook, met alleen al heeft de zin dezelfde betekenis, maar met wat minder nadruk.

De bijzin kan zowel een feitelijke als een gedachte situatie aanduiden.

zelfs in de situatie (aan het begin van een toegevende bijzin)

Zij zal hem altijd trouw blijven, ook al zou hij haar bedriegen.

Ook al heeft hij nu een fiets gekocht, meestal gebruikt hij toch de auto.


evenmin … als …

combinatie van evenmin (bijwoord) en als (voegwoord) tot een reeksvormend voegwoord

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-evenmin … als ….ogg

Soms is de betekenis niet zuiver nevenschikkend en is het deel na "als" meer een argument voor het deel na "evenmin":

De stoep is evenmin bedoeld voor fietsen als voor auto's.


zomin … als …

combinatie van zomin (bijwoord) en als (voegwoord) tot een reeksvormend voegwoord

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-zomin … als ….ogg

Door toevoeging van "net" voor "zomin" ontstaat een combinatie die niet zo formeel klinkt.

Het trottoir dient zomin voor rijwielen als voor auto's.


zowel … als …

combinatie van zowel (bijwoord) en als (voegwoord) tot een reeksvormend voegwoord

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-zowel … als ….ogg

Deze weg is bedoeld voor zowel fietsen als auto's.


zomin als

vorm van het reeksvormend voegwoord zomin … als … die ontstaat doordat zomin ook kan worden geplaatst na de zinsnede waar het bijhoort.

Door toevoeging van "net" voor "zomin" ontstaat een combinatie die iets minder formeel klinkt.

Het trottoir is voor rijwielen zomin als voor auto's bedoeld.


net zomin als

vorm van het reeksvormend voegwoord net zomin … als … die ontstaat doordat 'net zomin' ook kan worden geplaatst na de zinsnede waar het bijhoort of vaste verbinding van net (bijwoord) en zomin als (voegwoord)

Soms is de betekenis niet zuiver nevenschikkend en is het deel na "als" meer een argument voor het deel na "net zomin":

Ik houd van thee net zomin als jij.


evenmin als

vorm van het reeksvormend voegwoord evenmin … als … die ontstaat doordat evenmin ook kan worden geplaatst na de zinsnede waar het bijhoort.

De stoep is voor fietsen evenmin als voor auto's bedoeld.


zowel als

In de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1598

vorm van het reeksvormend voegwoord zowel … als … die ontstaat doordat zowel ook kan worden geplaatste na de zinsnede waar het bijhoort

Deze weg is geschikt voor fietsen zowel als voor auto's.


zelfs al

vaste verbinding van zelfs (bijwoord) en al (voegwoord)

Zonder zelfs, met alleen al heeft de zin dezelfde betekenis, maar met wat minder nadruk.

ook in de situatie (aan het begin van een toegevende bijzin)

Zij zal hem altijd trouw blijven, zelfs al zou hij haar bedriegen.

Zelfs al heeft hij nu een fiets gekocht, meestal gebruikt hij toch de auto.


né

Né mio padre né mia madre sono a casa.

Noch mijn vader noch mijn moeder is thuis.


qu'

(verkorting) van que voor een woord dat in de uitspraak met een klinker begint


mitsgaders

van Middelnederlands metgaders, op te vatten als samenstellend afgeleid uit mits vz en gader bw met het achtervoegsel -s, in de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1299


vóór

beklemtoonde schrijfwijze van voor, met klemtoontekens op beide o's volgens spellingregel 5.A

voor, met nadruk op het onderscheid tussen de beide nevengeschikte zinsdelen

Je moet de tekst controleren vóór je hem publiceert.


oppure

Ci vediamo domani oppure dopodomani?


bensì

non arrivano sabato, bensì domenica

ze komen niet aan op zaterdag, maar op zondag


così

samenstelling van ecco en sì (uit Latijn eccum “daar is hij!” + sic “zo, aldus”)


sia

devo fare lo straordinario sia mercoledì sia giovedì

ik moet zowel woensdag als donderdag overwerken


sia che

io vado, sia che tu venga sia che non venga!


finché

stia finché vuole


anziché

puoi aiutarmi anziché deridermi?

kun je me helpen in plaats van me uit te lachen?

prendiamo il treno anziché la macchina


でも

でも、私はそう思わない。

日本でも英語を勉強する。

宇宙からでも万里の長城が見える。

Zelfs vanuit de ruimte kun je de Chinese Muur zien.

お茶でも、コーヒーでも、どうですか？

酒でも飲もうよ。


ただし

外出は自由だ．ただし10時までには帰らなければならない。

Je mag uitgaan, maar je moet tegen 10 uur terug zijn.


しかし

あなたは泳げるしかしわたしは泳げません。


だけど

勝利は不可能に見えるんだけど、実は可能だ。

Overwinnen leek onmogelijk, maar eigenlijk was het dat niet.


à la

zoals, op de manier van, te vergelijken met


asook

In die siluur was daar mosagtige, vaatryke plante langs mere, strome en aan die kus, asook klein geleedpotiges op die droë grond.

In het siluur waren er mosoachtige, vaatrijke planten langs meren, stromen en aan de kust, alsmede kleine geleedpotigen op de droge grond.


maor

maar; tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of er mee contrasteert


maor

t Is neet warm, maor kold.


veurdat

voordat; voor, aleer, eerder in tijd dan


bicause

J'ai le bourdon bicause elle m'a largué.


à cause que

On s’est fait jeter à cause que Michel, il voulait s’taper avec tout le monde.

We zijn eruit gegooid omdat Michel met iedereen ruzie zocht.


voor zover

vaste verbinding van voor (voorzetsel) en zover (bijwoord), in de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1747

gaat vooraf aan een bijzin die een beperking aangeeft


edoch

In de betekenis van ‘nevenschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1200

tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of er mee contrasteert

Maar had Sophie haar uitlatingen anno 2015 gedaan, dan zou het internet op tilt zijn geslagen. Net als vorig jaar januari nadat een bericht verscheen op de website van de lokale weekkrant De Stad Amersfoort. Daarin werd kond gedaan van het noodlottig verscheiden van poes Luna. Het dier zou door vuurwerk in zijn anus uit elkaar zijn gespat. De Facebook-pagina Helpdedadersvinden #PoesLuna verzamelde in recordtijd duizenden likes. Mensen buitelden over elkaar heen om hun woede en afgrijzen te uiten. Voor even werd heel Nederland één, één in de opsporing van de gewetenloze moordenaar van een kattenbeest. Edoch: een paar dagen later bleek het verhaal een verzinsel. Zo makkelijk laten we ons dus meeslepen als het gaat over dierenmishandeling.

De immer briljante Stephen Colbert heeft zich natuurlijk ook uitgesproken over de vreselijke gebeurtenissen in Noorwegen. Ook hem viel op dat er wat schortte aan de eerste berichtgeving in de media over de terroristische aanslagen en de onterechte vingerwijzing naar moslims. Edoch: "We moetens ons niet laten afleiden door zijn islam-esque daad." HP de Tijd 27/07


hoe … des te …

combinatie van hoe (bijwoord) en des te (bijwoord), beide gevolgd door de vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord, tot een voegwoord van verhouding

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-hoe … des te ….ogg

In de "rompzin met vergrotende trap 2" staat het onderwerp vaak na de persoonsvorm, maar het is ook mogelijk het onderwerp vóór de persoonsvorm te zetten.

De bijzin of rompzin worden soms verkort, maar in die gevallen is het synoniem "hoe … hoe …" meer gebruikelijk.

wat in de rompzin met vergrotende trap 2 staat, geldt sterker naarmate de bijzin met vergrotende trap 1 meer van toepassing is

Natuurlijk moeten we op hetzelfde niveau blijven presteren, maar die druk voelden we sowieso al. Hoe hoger de druk, des te beter er gepresteerd wordt.

Rationalisering maakt de wereld transparanter, schreef hij. Hoe transparanter, des te meer je kunt zien. Totdat alles transparant is, dan zie je niets meer.

Het model overheerser-overheerste zit nog in onze samenleving, ook op de Antillen. Hoe blanker je bent, des te meer ben je waard.


enne

De twee kinderen van wijlen zanger André krijgen veel steun op sociale media. Zo reageren veel van de mensen dat hij vast en zeker trots op ze zou zijn. 'Enne, hij zou jullie ook steunen op dat podium!', schrijven meerdere fans.

Weblink bron
Maxime Segers
 “Roxeanne en André staan stil bij sterfdag vader” (23-09-2017), Tubantia

De felicitaties en complimenten stromen inmiddels binnen bij het theater in Rijssen. Zowel aan de balie als op Facebook en Twitter. Burgemeester Arco Hofland van de gemeente Rijssen-Holten: ‘Pstttt....wij weten dit al lang. Nu in heel Nederland bekend. Snel je kaart bestellen bij Parkgebouw. Enne...gefeliciteerd!

Weblink bron “Brons voor Parkgebouw Rijssen bij verkiezing meest gastvrije theater” (05-10-20017), Tubantia


tenware

voegwoord van voorwaarde: ware het niet, tenzij


weshalve

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘bijwoord van causaliteit: waarom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1560

afleding van wes met het achtervoegsel -halve

Bij de ingebruikname van de verbouwde kerk op 23 februari 1928 zei ds. Kersten dat er al veel langer plannen waren tot uitbreiding van het gebouw, maar dat de vergroting steeds niet meer dan 400 plaatsen aan het bestaande aantal zitplaatsen zou toevoegen. En dat was te weinig voor de snel uitdijende gemeente „weshalve tot deze groote verbouwing te overgegaan”, aldus het verslag van de dienst in de Nieuwe Rotterdamsche Courant van 24 februari.

Weblink bron
Wim van Egdom
 “Drommen kerkgangers op de Boezemsingel” (18-12-2014), Reformatorisch Dagblad

Een opbeurende gedachte of vaststelling is dit uiteraard niet, weshalve wij ons zeer gelukkig mogen prijzen dat er nog schrijvers bestaan als Patrick deWitt, wiens westernkomedie The Sisters Brothers op dit moment overigens, als om het bovenstaande te staven, in filmvorm bij pers en publiek merkelijk hogere ogen lijkt te gooien dan het boek zelf ooit deed.

Weblink bron
CHRISTOPHE VEKEMAN
 “‘Noorderzon’: Een literaire komedie met een boodschap, warempel” (12 december 2018), De Morgen


m.a.w.

om een voorgaande uitspraak nog eens te onderstrepen of samen te vatten

De seksuele voorkeur voor het eigen geslacht zit ergens tussen de 0 en 100 procent. M.a.w. `zuivere' homo- of heteroseksualiteit is eerder uitzondering dan regel.

Weblink bron
J.J.L. Pieters
 “Homofoob Vaticaan met richtlijn op dood spoor” (3 december 2005) op nrc.nl

Deze constatering betekent een jaarlijkse toevoeging van 10 gigaton aan de natuurlijke CO2-circulatie, m.a.w. ruwweg een verdubbeling elke 15 jaar.

Weblink bron
J.C.F. Rynja
 “Klimaatdiscussie lijkt op luchtballon” (19 juli 2004) op nrc.nl


met andere woorden

Begin 2008 ontving de Amerikaanse generaal David Petraeus een opmerkelijke boodschap van zijn Iraanse tegenspeler in Irak. „Generaal Petraeus”, begon de tekst, „u moet weten dat ik, Qassem Soleimani, voor Iran het beleid controleer voor wat betreft Irak, Libanon, Gaza en Afghanistan.” Met andere woorden: als Petraeus iets wilde van Iran, moest hij bij generaal Soleimani zijn en niemand anders.

Weblink bron
Floris van Straaten
 “Soleimani had een heldenstatus in Iran, hij maakte het land machtiger” (3 januari 2020) op nrc.nl

De Nederlandse grondwet kent een discriminatieverbod. Dit zegt dat "gelijke gevallen gelijk worden behandeld". Onderscheid met een goede reden mag dus met andere woorden wél.

Weblink bron
F. Kuitenbrouwer
 “Vatbaar voor processen” (25 november 1999) op nrc.nl


kdybysme

Samenstelling van de woorden kdy en bysme


leč

Rád by nám pomohl, leč neví jak.

Hij zou ons graag helpen, hij weet echter niet hoe.

Nikomu nebýt zavázán vděčností, leč sobě, to povznáší.

Om aan niemand dank verschuldigd te zijn, dan aan zichzelf, is verheffend.


otherwise

/ˈʌð.əˌwaɪz/

Stop doing that, otherwise we go home.

Hou daarmee op, anders gaan we naar huis.


whenever

Whenever he comes home, the dog starts to bark very loudly.

Telkens wanneer hij thuiskomt, begint de hond heel hard te blaffen.


že

Věděl, že to udělá.


jako

als; in vergelijkingen met dezelfde waarde

Je stejně velký jako já.

als; in de gedaante van, in de vorm van, onder de benaming van

Pracuje jako stavbyvedoucí.

dan; in vergelijkingen met een ongelijke waarde

Má větší nohy jako on.

Některé profese jako zedník, pokrývač a kominík vyžadují stálý pobyt mimo budovy.

Enkele beroepen zoals metselaar, dakbedekker en schoorsteenveger eisen een permanent verblijf buiten een gebouw.


overmits

In Nederland na de 19e eeuw niet meer gangbaar.

Overmits Piet inmiddels alle examens gehaald heeft, kan hij zijn diploma niet meer mislopen.

Overmits het vriest, draag ik wanten.


denn

Max geht es schlecht, denn er hat einen ganzen Kuchen gegessen.

Max voelt zich niet lekker, hij had dan ook een hele taart opgegeten.

dan; ter vervanging van als, om als als te verkomen

Rousseau ist als Schriftsteller viel bekannter denn als Musiker.

Rousseau is als schrijver veel bekender dan als muzikant.


bikasi

Ontwikkeld uit Engels because, met de oudere, ongeronde uitspraak van -au- in de Amerika's, vergelijk Jamaïcaans Patois /bikaaz/, (VS) Bestand bestaat nog niet. Aanmaken?.


umdat

omdat; geeft onderschikkend een reden aan


en zo

verbinding van en vw zo bw , volgens spellingregel 6.B geschreven met een spatie
**vw: op te vatten als (verkorting) van "en zo verder"

op die manier
Geeft aan dat het voorgaande een verklaring is voor wat volgt

Ze wisten niet dat de knappe vrouw zijn zuster was. En zo komen de roddels in de wereld.

In de afgelopen anderhalve eeuw hebben ze hun methoden voortdurend vernieuwd en zo verbreedden en verdiepten ze de aard van hun inzicht.

Weblink bron
Jona Lendering
 “Dankzij kunstmatige intelligentie weten archeologen én schatrovers waar ze moeten graven” (17 september 2021) op nrc.nl

De volgevreten koloniale elites verliezen hun politieke legitimiteit. Rebellen hebben meer legitimiteit, maar weten alleen hoe ze met geweld moeten regeren. En zo zit de koloniale macht in de val. Terugtrekken veroorzaakt problemen. Langer blijven maakt alles nog erger.

Weblink bron
Ian Buruma
 “Biden wilde niet in de koloniale val trappen en vertrok uit Afghanistan” (9 september 2021) op nrc.nl


taso

van Tok Pisin tasol "gewoon", "alleen", "maar", "echter"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - taso.ogg


так что

Я заболел, так что я не пойду с вами.

Ik ben ziek geworden, en dus kom ik niet met jullie mee.


как только

Как только я приеду в Моску,я позвоню тебе.

Zodra ik in Moskou aankom, zal ik je bellen.


якобы

naar verluidt, naar het heet, naar bewering, zogenaamd


terwilen

Het voegwoord is ontstaan door weglating van dat of als


jelikož

Jelikož se Zelení nemohou dostat k moci jen se svými tradičními voliči, musí oslovit širší publikum.

Omdat de Groenen niet aan de macht kunnen komen met alleen hun traditionele kiezers, moeten zij een breder publiek aanspreken.


van als

Dit is Belgisch-Nederlands, maar ook in België geen standaardtaal.
Ludo Permentier & Rik Schutz
 “Typisch Vlaams. 4000 woorden en uitdrukkingen” (2015), Davidsfonds, Leuven, ISBN 9789059086517, p. 497 kol. 1/2

geeft aan welke gebeurtenis eerst moe(s)t plaatsvinden


casu quo

als de daarvoor genoemde mogelijkheid zich niet voordoet

De Russen hebben de gewoonte de heruitgaven van hun eigen gevestigde namen op een enigszins paternalistische manier van een omstandige inleiding te voorzien, waarin de belangstellende lezer vooraf bij het handje genomen wordt en uitvoerig op de verdiensten, casu quo vergissingen van de desbetreffende auteur gewezen wordt.

Weblink bron
Jos van Damme
 Kroniek : Willem Elsschot in het Russisch in: Dietsche Warande en Belfort., jrg. 118 nr. 7 (september 1973), Standaard, Antwerpen / Etten-Leur, p. 541

Centraal in zijn betoog staat de aanname dat „onze rijkdom en ons vermogen tot adaptatie” nog zullen stijgen. Het argument dat we met meer rijkdom, casu quo meer economische groei, de klimaatproblemen kunnen oplossen negeert dat meer economische groei meer klimaatverandering veroorzaakt.

Weblink bron
Henk Smeijsters
 “Brieven : Blind geloof vooruitgangsoptimisme is contraproductief” (26 september 2023) op nrc.nl