het

erfwoord als persoonlijk voornaamwoord aangetroffen vanaf 901

een bepaald lidwoord, wordt gebruikt voor onzijdige bepaalde zelfstandige naamwoorden en voor alle verkleinwoorden in het enkelvoud. Het geeft een specifieke persoon of ding aan: Het boek; het meisje

Het leger zegt dat het de situatie onder controle heeft, maar dat blijkt niet helemaal te kloppen.


het

het; onzijdige 3e persoon enkelvoud nominatief


de

als de berg niet naar Mohammed komt, komt Mohammed wel naar de berg

als Mohammed niet naar de berg komt, moet de berg maar naar Mohammed

de soep wordt nooit zo heet gegeten als zij wordt opgediend

om der wille van de smeer likt de kat de kandeleer

die

(de) wordt gebruikt voor mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden in het enkelvoud en altijd voor het meervoud, waarbij het een specifieke persoon of ding aanduidt in plaats van het algemene geval

Omdat de net als het wordt gebruikt als het om een specifiek geval gaat, wordt het een bepaald lidwoord genoemd, in tegenstelling tot een dat een willekeurig geval aanduidt en onbepaald lidwoord heet. Maar als het bepaald lidwoord wordt gebruikt voor een generieke aanduiding van de hele categorie kan de betekenis dicht bij die van het onbepaald lidwoord liggen (vergelijk 2. met "Een hond is een dier met een staart"). Voor onzijdige bepaalde zelfstandige naamwoorden in het enkelvoud wordt geen de, maar het gebruikt.

voorafgaand aan een zelfstandig naamwoord om aan te geven dat het niet om een willekeurig persoon of ding gaat, maar dat duidelijk is om wie of wat het specifiek gaat

Een hond is vaak lief, maar de hond van mijn oom is vals.

voorafgaand aan een zelfstandig naamwoord om aan te geven dat het om de hele categorie gaat

De hond is een dier met een staart.

voorafgaand aan een bijvoeglijke naamwoord of rangtelwoord als dit zelfstandig gebruikt wordt

Van die honden is de tweede van links vals, maar de zwarte is heel lief.

Deze stof kost zes euro de meter.


de

de; bepaald lidwoord voor vrouwelijke naamwoorden en voor naamwoorden in meervoud


een

erfwoord, via Middelnederlands een van Oudnederlands ēn
** als lidwoord voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100
** als telwoord voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding

onbepaald lidwoord dat in het Nederlands wordt gebruikt voor een onbepaald zelfstandig naamwoord in het enkelvoud.

Is dat een merel of een kauwtje?

ook voor meervouden in uitroepende zinnen die verbazing over een aantal uitdrukken

En een mensen dat er kwamen kijken!


een

Afgeleid van het Oudnederlandse ēn / ein


e

E Floss ass e greisseren natierleche Waaserlaf.

Een rivier is een grote natuurlijke waterstroom.


te

altijd gevolgd door een numeraal suffix of een zeker zelfstandig naamwoord waaraan aldtijd het expletieve na is toegevoegd

- één; de kleinste niet-ledige verzameling


eng

Léiwen ass eng belsch Stad an der Regioun Flandern.

Leuven is een Belgische stad in de regio Vlaanderen.


a

Afgeleid van het Middelhoogduitse ein
Afgeleid van het Proto-Germaanse *ahwō


a

het enkelvoudig bepaald vrouwelijk lidwoord


en

Og jeg har alltid hatt lyst til å skrive en bok om en yngre jente som kommer til storbyen.

En ik heb altijd zin gehad om een boek te schrijven over een jong meisje dat naar de grote stad gaat.


en

Er waar en arrig bschaffigte Dichder un Schreiwer.

Hij was een erg bezige dichter en schrijver.


những

partikel voor de vorming van het meervoud


das

het (nominatief en accusatief enkelvoud onzijdig van van het bepaald lidwoord)

Das Haus ist eingestürzt.


die

nominatief , en van het bepaald lidwoord: de

accusatief en van het bepaald lidwoord: de


die

Die Aerd iss allsfatt am drehe.

Mer kann all die Geruche vun drause rieche: frisch gemaehte Graas, Blumme, die Beem un annere.

U kunt alle geuren vana buiten ruiken: vers gemaaid gras, de bloemen, de bomen en andere.


dat

nominatief van het bepaald lidwoord: het

accusatief van het bepaald lidwoord: het


les

Les pommes sont pourris.

Les lunettes sont cassées.


une

een; Alleen gebruikt voor Franse woorden die vrouwelijk zijn.


l'

Vorm van el, gebruikt als het volgende woord begint met een klinker of h.

Vorm van la, gebruikt als het volgende woord begint met een klinker of h (maar niet (h)i- of (h)u-).


l'

Deze vorm wordt gebruikt als het zelfstandig naamwoord dat erop volgt met een klinker of een niet uitgesproken h begint.

L' betekent le lw als het bij een mannelijk zelfstandig naamwoord hoort en la lw als het bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord hoort.

l'herbe sous l'arbre


ein

een; vrouwelijk onbepaald lidwoord in de nominatief, datief en accusatief.


un

un libro


la

La domo estas tre bela. - Het huis is zeer mooi.

La viro estas dulingva. - De man is tweetalig.

La birdoj volas. - De vogels vliegen.


la

La voiture est rouge. - De auto is rood.

La maison est grande - Het huis is groot.


la

La infanto ludas. - Het kind speelt.

La urbo esas tre granda. - De stad is zeer groot.

La arti esas tre moderna. - De kunsten zijn zeer modern.


la

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - la.ogg


geen

erfwoord, in de betekenis van ‘telwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1100

geen haan naar kraaien zullen of Daar zal geen haan naar kraaien

geen haar op mijn hoofd die daar aan denkt.

geen nagel hebben om zijn gat te krabben

geen profeet is in zijn (eigen) land geëerd.

Daar helpt geen lievemoederen aan.

niets helpt, ook vriendelijke woorden niet

Daar is geen woord Frans/Latijn/Chinees bij.

De tijd kent geen genade.

de tijd gaat sneller voorbij dan je denkt

Een ezel stoot zich in het algemeen geen tweemaal aan dezelfde steen.

wanneer iemand een fout heeft gemaakt past diegene er meestal voor op diezelfde fout nog eens te maken

Een rollende steen vergaart geen mos.

iemand die slechts kort ergens werkzaam is komt niet vooruit

Een zondagse steek houdt geen week.

er rust geen zegen op het werk dat iemand op zondag doet

Één zwaluw maakt nog geen zomer.

het lijkt op een begin, maar dat zegt niets over het resultaat; Of: als 1 ding goed loopt, betekent het niet dat andere dingen ook zo goed gaan lopen

Elk schot is geen eendvogel.

niet iedere poging of alles wat je doet is succesvol

Er geen doekjes om winden

er voor uit komen zonder er om heen te draaien / direct zijn, de al dan niet onprettige waarheid zeggen

Er geen touw aan vast kunnen knopen

door de onduidelijkheid niet kunnen begrijpen wat er wordt bedoeld

Er is geen goed garen mee te spinnen.

iemand die niet in staat is goed samen te werken

Er is geen koe zo bont of er zit wel aan vlekje aan.

Er is geen pot zo scheef, of er past wel een deksel op.

ook voor een minder mooi meisje is er een man te vinden

Er is geen zalf aan te strijken

ergens niets aan kunnen doen of geen enke zinvol advies mogelijk voor iemand

Ergens geen kaas van gegeten hebben

iets niet begrijpen of geen verstand van hebben

Ergens geen peil / pijl op kunnen trekken

Ergens geen speld tussen kunnen krijgen

iets klopt precies ofwel: geen gelegenheid krijgen in een gesprek ertussen te komen

Ergens geen tittel of jota van afweten

ergens geen verstand van hebben, ergens helemaal geen kennis van hebben

Gedane zaken nemen geen keer.

iets dat gebeurd is, kan je niet meer terugdraaien

Goede wijn behoeft geen krans.

men komt vanzelf op goede producten af, die verkopen zichzelf, en daarom is reclame daarvoor niet nodig

Het leven is geen zoete krentenbol.

het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers

Iemand geen haarbreed in de weg leggen

iemand op geen enkele manier ergens mee hinderen of tegenhouden

Iemand geen knollen voor citroenen verkopen

iemand niet gemakkelijk kunnen bedriegen

Iemand geen strobreed in de weg leggen

niets doen om iemand tegen te houden of te belemmeren

In geen twee sloten tegelijk lopen

voorzichtig zijn en op zichzelf kunnen passen

Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken.

om iets te bereiken moet je kosten maken of moeite doen

Je moet geen slapende honden wakker maken.

beter niet over een bepaald onderwerp beginnen; je moet aan mensen die ergens niets van weten en het er wellicht niet mee eens zijn, niets erover vertellen

Laten we elkaar geen mietje noemen

laten we precies zeggen hoe we denken over de ander

Men kan geen ijzer met handen breken.

iets niet doen omdat er op dat moment de tijd/middelen niet voor handen zijn

Men moet geen oude bomen verpoten/verplaatsen.

je moet geen oude mensen uit hun vertrouwde omgeving halen

Men moet geen oude schoenen wegwerpen voordat men nieuwe heeft.

je moet niet iets al afdanken zonder dat er een vervanger voor is

Men noemt geen koe bont, of er is een vlekje aan.

als er allerlei vervelende dingen worden verteld is er vast wel iets van waar

Nakaarten heeft geen zin.

men moet niet doorgaan met doorzeuren over iets wat al geweest is

Praatjes vullen geen gaatjes.

met praten alleen komt men er niet, er moet ook wat gedaan worden

Uitstel is geen afstel. (Tegenovergestelde wordt ook vaak gebruikt: Uitstel is afstel).

als je iets uitstelt wil dat nog niet zeggen dat je het nooit meer gaat doen (Tegenovergestelde: je kunt het beter maar meteen doen, als je het uitstelt, komt het er vaak niet meer van)

Van de prins geen kwaad weten

Niet weten dat hij een fout gemaakt heeft

Van zijn hart geen moordkuil maken

zijn gevoelens niet opkroppen, vrijuit zeggen wat je niet bevalt, eerlijk zeggen over hoe er over iets gedacht wordt

ontkennend onbepaald lidwoord tegenovergestelde van één, niet een

Dit is geen webstek met winstbejag.

ontkennend onbepaald lidwoord tegenovergestelde van een onbepaald meervoud of onbepaalde hoeveelheid, niet

Met deze schoenen kun je geen bergen beklimmen.

Er zit geen suiker in de koffie

Geen tijd meer om van de top af te komen.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

ontkennend bepaald lidwoord: niet, niet de, niet het

Hij zou geen paus worden.


'n

van een, waarbij de klinker ee door een apostrof is vervangen

clitische vorm van het onbepaald lidwoord een


der

der

genitief meervoud van het bepaalde lidwoord de, het

der

genitief meervoud van de bepaalde lidwoorden de en het; in modern Nederlands meestal vervangen door van plus lidwoord

Het Koninkrijk der Nederlanden.

genitief en datief vrouwelijk enkelvoud van het bepaalde lidwoord de; in modern Nederlands meestal vervangen door van plus lidwoord

Hij is een van de grootste schrijvers der aarde.


der

nominatief enkelvoud mannelijk van van het bepaald lidwoord

Der Mann ist hübsch.

genetief enkelvoud vrouwelijk van het bepaald lidwoord

genetief meervoud vrouwelijk van het bepaald lidwoord

datief enkelvoud vrouwelijk van het bepaald lidwoord


der

genitief en van het bepaald lidwoord: der


der

Noen har det som en trivelig hobby der målet er å plukke mest mulig.

Sommigen hebben het als een leuke hobby waarbij het doel is zo veel mogelijk te plukken.


der

Der Belsnickel kummt uff em 24. Diesember un er bringt Sache fer die Kinner.

De Belsnickel komt op 24 december en brengt dingen voor de kinderen.


bông

classerend lidwoord gebruikt voor bloemen en schoonheden


des

bw: genitief van het aanwijzend voornaamwoord dat

zn v/m: van Duits Des,
 samentrekking van d (3) met het achtervoegsel -es

zn o: (letterwoord) di-ethylstilbestrol zn

desaangaande

(omvat ook woorden waar "des" de genitief van dat is)

plaats des onheils

plaats waar het onheil heeft plaatsgevonden

de l'

voor een woord beginnend met een klinker of een niet-uitgesproken h

Sinds de tweede helft van de 20e eeuw is des alleen nog gangbaar in versteende uitdrukkingen, het wordt daarbuiten alleen gebruikt voor een plechtig of archaïserend effect.

Als vervanging wordt van (de) of van (het) gebruikt.

Aan het zelfstandige naamwoord dat bij des staat, wordt de -(e)s of -en toegevoegd, de uitgang voor de genitief.

De smaak des honings is zeer zoet.

De zoon des mensen.

De vrouw des huizes.


des

Die katze spielt mit dem Ball des Kindes.


des

genitief en van het bepaald lidwoord: des


des

Onbepaald lidwoord dat wordt gebruikt bij een meervoudsvorm wordt gebruikt. Hiervoor bestaat geen vertaling in het Nederlands.

Il a planté des arbres dans le jardin.

Paris est la ville des villes.


ta

bepaald lidwoord, wordt gebruikt voor onzijdige zelfstandige naamwoorden en voor alle verkleinwoorden in het enkelvoud.


the

via Middelengels the en Angelsaksisch þē van Protogermaans *þē- "die"


the

van Protogermaans *þē- "die"; cognaat met Oudsaksisch thē; Oudhoogduits dēr en die; Oudfries thē; Angelsaksisch þē

biuet the lera

Weblink bron
MR (ed.)
 “Psalm 2:12 in de Wachtendonkse Psalmen” (3 maart 2009; origineel 10e eeuw) op sites.google.com/site/zuiderzeezite


n

de; bepaald lidwoord voor mannelijke naamwoorden, afkorting van den


n

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - n.ogg


lo

de vorm van il die wordt gebruikt vóór s impura (oftewel s+consonant), gn, pn, ps, x en z; vóór een klinker wordt de vorm l' gebruikt

l'uomo

lo gnu

lo pneumatico

lo pseudonimo

lo specchio

lo xeno

lo zio


da

de; mannelijk bepaald lidwoord enkelvoud nominatief

de; vrouwelijk bepaald lidwoord enkelvoud datief


den

In de betekenis van ‘naaldboomsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1225.

A: erfwoord: Middelnederlands denne, uit Oudnederlands dennia, ontwikkeld uit West-Germaans *danjō, met i-umlaut naast *danwō (waaruit Mnl. danne); bij Indo-Europees *dʰonu-, waartoe Bretons tann ‘wintereik’ en Hittitisch tanau ‘spar’ behoren. Evenals Nederduits Dann ‘(fijn)spar; den’ en Duits Tanne.

B: erfwoord: Middelnederlands denne ‘scheepsdek, -ruim; bergplaats; dorsvloer’, ontwikkeld uit Oergermaans *danjō; bij Indo-Europees *dʰen- ‘handpalm; vlakke bodem; platte plank’, waartoe Sanskrit dhánuḥ ‘zandbank, eiland’, dhanū́ḥ ‘hoge oever’, dhánvan- ‘droog land, woestijn’, Avestisch ϑanvan-, ϑanvar- ‘boog’, Latijn femur ‘dijbeen’ en Oudgrieks thénar ‘handpalm, voetzool’ behoren. Evenals Middelnederduits denne ‘bosdal, leger van dieren, laagte’ en Duits Tenne ‘dorsvloer; vloerdeel’.

accusatief en datief enkelvoud mannelijk en onzijdig (de, het) arch.

Op den duur.

enkelvoudig mannelijk bepaald lidwoord wanneer eropvolgend woord met een klinker of b, d, h of t begint

Den Haag.


den

de; bepaald lidwoord voor mannelijke naamwoorden


den

Den dokter hef mi'j ezegd da'k minder mot roken.

De dokter heeft mij gezegd dat ik minder moet roken.


den

Den [iranske] grønne bevegelsen startet da millioner av mennesker strømmet ut i gatene i protest mot valgfusk.

De [Iraanse] groene beweging begon toen miljoenen mensen stroomden in de straten om te protesteren tegen de verkiezingsfraude.

Weblink bron
Professor Behzad Yaghmaian, Ramapo College of New Jersey
 “Irans grønne bevegelse lar seg ikke stoppe [De groene beweging van Iran kan niet worden gestopt]” (2009-12-08), Bistandsaktuelt, Oslo; vakblad voor hulp en internationale ontwikkeling


's

van des, waarin het niet uitgesproken de wordt aangeven door een apostrof

clitische vorm van des, genitief enkelvoud mannelijk en onzijdig van de lidwoorden 'de' en 'het'

Hij gaat 's morgens altijd een uurtje hardlopen.


's

'S Wedder wechselt oft un geschwindt.


al

Al Ak·sa·mos·kee

met Arabisch al- (zonder verdere afleidingen of verbuigingen)


es

Es Wedder wechselt oft un geschwindt.


não

Não há café.


an

onbepaald lidwoord vóór woorden die met een klinker beginnen: een


ne

dit is een ontwikkeling van de oorspronkelijke verbuigingen van het lidwoord, die in het algemeen Nederlands zijn verdwenen

Als het eropvolgende mannelijke woord met een klinker, b of h begint, wordt een -n tussengevoegd en wordt dit lidwoord nen geschreven. Veel sprekers doen dit ook als het eropvolgende woord met d of t begint.

mannelijk onbepaald lidwoord wanneer het eropvolgende woord met een andere medeklinker dan b of h begint

Allee, dat snap ik nu niet, dat doet ne vriend normaal toch niet?

Weblink bron
Shary Verdonck
 “High heels, make-up and ... a gun: onderzoek naar de beeldvorming van vrouwelijke politieagenten in Vlaamse reality televisie op basis van een inhouds – en tekstuele analyse”, masterscriptie (mei 2018), Universiteit Gent, p. 243

Mijn vader was ne kameraad, nen broer, ne vriend, ne vader en ne peter voor veel mensen.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Sven Marievoet
 “Getuigenis van Sven Marievoet in de uitvaartviering voor zijn vader Hendrik.” (september 2008) op kwbmerchtem.be


ne

een, 'n; onbepaald lidwoord voor vrouwelijke naamwoorden


ne

'n, een; een onbepaald lidwoord voor vrouwelijke naamwoorden


ne

'n, een; onbepaald lidwoord voor vrouwelijke naamwoorden

Ne grieze Gous.


et

een (voor woorden met het onzijdige geslacht)


et

Lidwoord, onbepaald voornaamwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord eitt.

Voegwoord; Afkomstig van het Latijnse woord et.


se

Afgeleid van het Middelhoogduitse si / sie


eens

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: eenmaal’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265

van een genitief van het lidwoord een bij een mannelijk of onzijdig woord

De gelijkenis nu van hun aangezicht was het aangezicht eens mensen, en het aangezicht eens leeuws hadden zij vier aan de rechterzijde; (...)


uno

een, mannelijk onbepaald lidwoord gebruikt vóór woorden die beginnen met s impura (oftewel s+consonant), gn, pn, ps, x en z

uno pneumologo

uno sbaglio

uno xenofobo

uno zoo


az

Az iskola.


det

Det book höb ich gister nag gelaeze.


det

Afkomstig van de Oudnoordse woorden þat en þet, de onzijdige vorm van sá

Han var torsdag i Kabul for å bistå det frigitte gisselet Pål Refsdal.

Hij was donderdag in Kabul om de vrijgelaten gijzelaar Paul Refsdal bij te staan.


det

de, mv (bepaald, meervoud)
dom, mv (bepaald, meervoud; spreektaal)


ett

Polisen beslagtog på torsdagen fem spelautomater på ett matställe på Fosievägen.

De politie heeft op donderdag vijf speelautomaten bij een eetgelegenheid op Fosievägen in beslag genomen.


hét

van het lw (uitspraak: /ət/) met nadruk en beklemtoond uitgesproken

bij uitstek het, het alle kenmerkende eigenschappen uitzonderlijk sterk bezittend

Het verschijnen van builen is hét bewijs dat er pest en geen andere besmettelijke ziekte in het spel is.

vaak ontkennend gebruikt om verscheidenheid te benadrukken

(...) zodra de beoordeling van boeken door kinderen ter sprake komt, is er wel iemand die opmerkt dat hét kind niet bestaat (...)


enen

datief van het lidwoord een bij een mannelijk of onzijdig woord

Ach! wat ijselijke slagen, wat enen oceaan beroerd door lijkgezucht en jammervlagen u uwe Walvisch heeft ontvoerd.

accusatief van het lidwoord een bij een mannelijk woord

Hang enen mantel om van wolken (...)


ene

benadrukte vorm van een gebruikt voor een persoonsnaam om aan te geven dat die niet bekend is; soms licht misprijzend bedoeld

Ene meneer Jansen schijnt daarover bezwaar gemaakt te hebben.

Zodanig ene onderneming vordert zekerlyk ene weldoorknede beoefening der Kerklyke Geschiedenissen, (...)

Ik heb voor enigen tyd, by ene noodzaekelyke verandering van Domestiken, enen knegt gehuurd, die van Frederikstad(*) gekomen is met loflyke getuigenissen van een braef en stil jongman te zyn, (...)


't

de schrijfwijze 't voor het komt al in het Middelnederlands voor, net als de vorm t'.

Deze vorm wordt nooit met een hoofdletter geschreven. Als 't het eerste woord in een volzin is, wordt het daaropvolgende woord met een hoofdletter geschreven.

clitische vorm van het onzijdig bepaald lidwoord: het

Hij pikt 't appeltje stiekem uit de mand.

Nu denk dit na. De vader, 's volks behoeder,
vernielt zijn kind. Met recht. Waarom? De moeder
had deel, noch recht aan 't kind. 't Behoorde hem.


d'

Deze vorm wordt gebruikt als het woord dat erop volgt met een klinker of een niet uitgesproken h begint.

Bij het verwijzen naar een titel of onderwerp dat met een klinker of niet-uitgesproken h begint, wordt niet d', maar de gebruikt:

Als alleen de hoeveelheid onbepaald is, gebruikt het Nederlands de onbepaalde vorm "Is er water?", maar het Frans de bepaalde vorm: "Il y a de l’eau?"

château d’eau

montre d’homme

Je n’ai pas d’eau.

brin d’herbe


båe

Bijvoeglijk naamwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord báðir, genitief beggja.

Zelfstandig naamwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord boði.


geitj

Samenstelling van gei met het achtervoegsel -tj (historische onzijdige uitgang).

onzijdige vorm met behouden uitgang van gein.

Geitj hool is hie breid zat veur.


eine

een; nominatief vrouwelijke vorm van ein


не

Нет, я не хочу больше кофе, спасибо.


una

van Latijn una; vrouwelijke vorm van uno

Wordt voor woorden die met een klinker beginnen verkort tot un


gli

de meervoudsvorm van il die wordt gebruikt vóór een klinker, s impura (oftewel s+consonant), gn, pn, ps, x en z

gli alberi

gli stadi

gli gnocchi

gli psicopatici

gli zii


nen

Als het eropvolgende mannelijke woord met een andere medeklinker begint, wordt geen -n tussengevoegd en wordt het lidwoord ne geschreven.

mannelijk onbepaald lidwoord wanneer het eropvolgende woord met een klinker, b of h begint
Veel sprekers doen dit ook als het eropvolgende woord met d of t begint.

Tom Boonen vindt hem ‘nen held’ en Oliver Naesen heeft zelden zo'n chique overwinning gezien. Ook in het wielerpeloton heeft iedereen met volle teugen genoten van de imponerende zegetocht van Tiesj Benoot in de Strade Bianche.


nen

'n, een; een onbepaald lidwoord voor mannelijke naamwoorden


nen

Waarschijnlijk afgeleid van het Oudsaksische nihen


nen

Jan is nen groten keerl.


dé

het lidwoord de, met een accent aigu als klemtoonteken

Dit is geen bijzondere schrijfwijze: in het Nederlands kan íéder woord met een klemtoonteken worden gespeld, als het in een zin speciale nadruk krijgt die anders in de geschreven vorm verloren zou gaan.

bij uitstek de, schrijfwijze voor de wanneer dit met veel nadruk wordt uitgesproken

Het wereldkampioenschap bood dé kans om haar talent te laten zien


sri

van het Sanskriet श्री (śrī) "voorvoegsel voor namen als teken van eerbied"

hoogheid, majesteit gaat vooraf aan namen of titels als uitdrukking van bijzonder respect

Sri Sultan Hamengkubuwana IX

(Zijne Hoogheid) Sultan Hamengkoeboewono IX


Sri

van het Sanskriet श्री (śrī) naam van de hindoeïstische godin Lakshmi

schrijfwijze voor sri, "hoogheid, majesteit" voorafgaand aan namen of titels als uitdrukking van bijzonder respect en dan meestal met een hoofdletter gespeld

Sri Sultan Hamengkubuwana IX


d-

Voor stemloze medeklinkers wordt t- gebruikt.

nominatief en accusatief , proclitsche vorm van dat: 't, het

Dat water -> Dwater.


t-

In Vlaanderen vrijwel alleen als proclitische vorm gebruikt, elders komt ook "dat" voor.

Voor stemhebbende medeklinkers wordt gewoonlijk d- gebruikt.

nominatief en accusatief , de proclitische vorm van dat

Dat kint -> Tkint


ee

Uff dem lange Welschkannfeld wolle mir um die Wett laafe - der Haas in de ee Faricht un ich in de anner.

Op het lange maïsveld willen we wedlopen - de haas in de een voor en ik in de andere.


ener

van een (genitief van het lidwoord een bij een vrouwelijk woord)

Deze vorm van integratie ener vreemde literatuur in de vaderlandse is niet nieuw.

van een (datief van het lidwoord een bij een vrouwelijk woord)

De oordeelkundige uitvoering dier Voorredenen was zulk ener behulpinge, ten gevalle van den Lezer, wel waerdig;


eener

De nadruk wordt gelegd op de noodzakelijkheid eener nieuwe mentaliteit, (...)

(...) Fischerström gaf eener andere de voorkeur (...)


eene

Hij heeft daar eene goede vangst gedaan.


eenen

(...) omdat de Javanen in het algemeen eenen grooten afkeer hebben van de middelen, welke hun door onze artsen wordt aangeboden


géén

van geen, met nadruk en beklemtoond uitgesproken

Het is géén reisgids en bevat dan ook geen routebeschrijvingen of wandelingen.


della

samentrekking van het di (voorzetsel) en la (lidwoord); vrouwelijke vorm van dello


aux

samentrekking van à (voorzetsel) "naar, aan, bij" en les (bepaald lidwoord meervoud) "de"