hoofdzakelijk

Afgeleid van hoofdzaak met het achtervoegsel -lijk

hoofsaaklik

in belangrijke mate, in overwegende mate

Te Ter-Neuzen (thans Terneuzen) werden een paar jaren geleden, hoofdzakelijk door Belgisch kapitaal, groote fabrieken gebouwd ter bewerking van ijzer en staal.


merendeels

samenstelling van meer en deel met het invoegsel -en- met het achtervoegsel -s

Het periodiek systeem bestaat merendeels uit metallieke elementen.

Britse parlementsleden willen dat er een onderzoek komt naar het grootschalige seksuele misbruik van overledenen in twee Britse ziekenhuizen. Elektricien David Fuller (67) gaf deze week toe dat hij tussen 2008 en 2020 zeker honderd overledenen, merendeels vrouwen, seksueel heeft misbruikt in de ziekenhuizen waar hij werkte als elektricien, in het graafschap Kent.

Weblink bron “Britse politici willen onderzoek naar misbruik overledenen in ziekenhuizen” (Vrijdag 5 november 2021, 23:06), NOS


meir

Bijvoegelijk naamwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woord meiri

Bijwoord: Afkomstig van de Oudnoorse woorden meir en meirr.

Han blir meir og meir elendig.


veldig

Afkomstig van het Nederduitse woord "weldich".

Stillitsen er ein veldig interessant fugl.

De putter is een zeer interessante vogel.

Vi er veldig lettet i dag.


mye

Afkomstig van Oudnoords: mykit ← mikit ← mikill


loco

[bijwoord] van Latijn loco, ablatief van locus "plaats", dus "in de plaats (van)"

[mannelijk zelfstandig naamwoord] verkorting van locoburgemeester of locosecretaris

[onzijdig zelfstandig naamwoord] verkorting van locopreparaat

op de betreffende plaats, dus zonder kosten van verder transport

op hun normale plaats, aanwijzing bij bladmuziek dat een eerdere verhoging of verlaging met een of twee octaven hier ophoudt


csak

Csak a sajtos pizzát szeretem, a többit nem.

Ik lust pizza alleen maar met kaas, en niets anders.


még

Még itt vagyok.


đấy

Ai đấy?


không bao giờ

Không bao giờ anh ta nói láo cả


thường thường

/tʰɯɤŋ˧˨.tʰɯɤŋ˧˨/


обязательно

ru-обязательно.ogg


действительно

ru-действительно.ogg

дей-стви́-тель-но

Он действительно там был.


lento

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: langzaam’ voor het eerst aangetroffen in 1772

langzaam gespeeld (maar niet zo gedragen als largo)


ahora

Ahora no tengo tiempo.

Lo acabo de ver ahora.


også

Afkomstig van van de Oudnoordse woordverbinding ok svá.

Det er også forbudt: ...


også

I medisinske ord skal den greske bokstaven theta (θ) gjevast att med - t - i norske ordformer, også i samansetjingar og avleiingar.

In medische termen zal voortaan de Griekse letter theta (θ) in Noorse woordvormen met een 't' weergegeven worden, ook in samenstellingen en afleidingen.


dermate

Hij was dermate onderkoeld geraakt dat er voor zijn leven gevreesd werd.


ἑκατοντάκις μυριάκις

nl-ἑκατοντάκις_μυριάκις-grc-adv-iuDmLrKn


gesproke

Histories gesproke was dit baie belangrik.

Historisch gesproken was dit erg belangrijk.


schon

Er konnte schon mit fünf Jahren lesen.

Hij kon al lezen toen hij vijf jaar was.


видно

duidelijk, klaarblijkelijk, zoals te zien


ved

Afkomstig van de Oudnoordse woorden við en viðr


beau

Via het Oudfranse biau van het Latijnse bellus.

Non, non, j’ai beau pleurer, sa mort est résolue.

Nee, nee, ik heb mooi huilen, zijn dood staat vast.


gerust

In de betekenis van ‘kalm’ voor het eerst aangetroffen in 1240

*vervoeging van rusten: de stam met omvoegsel ge- -t, zonder -t omdat de stam al op -t eindigt

Naamwoord van handeling van rusten met het voorvoegsel ge-

Bekijk gerust de hulppagina's eens.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

geruststellen: Dat stelde hem gerust.


sidan

Afkomstig van het Oudnoorse woord siðan.


ongetwijfeld

Afgeleid van getwijfeld met het voorvoegsel on-

Dat is ongetwijfeld het geval.

Ze had een zoon die zijn eindexamen had gehaald als extraneus in Harnôsand, ze had ongetwijfeld zijn studie gefinancierd met al haar gezwoeg.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142

Hij pakte hem op en bekeek de man, ongetwijfeld haar voormalige.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Blauwe ster” (2016), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628265


tidt

Folk gløymer tidast dette.


heldigvis

Afleiding van het Deense woord held (Noorse vorm: hell (fortuin)) met het achtervoegsel -ig en met het achtervoegsel -vis


farleg

Afkomstig van het Oudnoorse woord fárligr, dat uit het Nederduits komt.

Afgeleid van het Nynorske woord fare met het achtervoegsel -leg.


bedre

Bijvoeglijk naamwoord en bijwoord: afkomstig van de Oudnoorse woorden betr en betri

Werkwoord: afkomstig van het Oudnoorse werkwoord betra


litt

Afkomstig van het Oudnoorse woord litt, dat van lítit komt.


oudst

Dit zijn de oudst bekende overblijfselen.


hemelwaarts

Afgeleid van hemel met het achtervoegsel -waarts


lijwaarts

Afgeleid van lij met het achtervoegsel -waarts.

onder de wind, naar de lijzijde, aan de lijzijde


huiswaarts

Afgeleid van huis met het achtervoegsel -waarts.


stadwaarts

Afgeleid van stad met het achtervoegsel -waarts.

in de richting van de stad, naar de stad


farlig

Afkomstig van het Oudnoorse woord fárligr, dat uit het Nederduits komt

Afleiding van fare met het achtervoegsel -lig


landwaarts

Afgeleid van land met het achtervoegsel -waarts.

naar het land, van de kust af, van de zee af


herwaarts

Afgeleid van her met het achtervoegsel -waarts.

Overijssel maakte sinds 1528 deel uit van de "landen van herwaarts over".


westwaarts

Afgeleid van west met het achtervoegsel -waarts.

in een westelijke richting, naar het westen


oostwaarts

Afgeleid van oost met het achtervoegsel -waarts.

in een oostelijke richting, naar het oosten


stedewaarts

Afgeleid van stede (Middelnederlands genitief van stat) met het achtervoegsel -waarts.


noordwaarts

Afgeleid van noord met het achtervoegsel -waarts.

in een noordelijke richting, naar het noorden


binnenwaarts

Afgeleid van binnen met het achtervoegsel -waarts.


bovenwaarts

Afgeleid van boven met het achtervoegsel -waarts.

in de richting van de mond naar de oorsprong


buitenwaarts

Afgeleid van buiten met het achtervoegsel -waarts.


bergopwaarts

samenstelling van berg zn en opwaarts bn


derwaarts

In de betekenis van ‘bijwoord van richting: naar de genoemde plaats’ voor het eerst aangetroffen in 1407

Afgeleid van der met het achtervoegsel -waarts.

De "landen van derwaarts over" waren het kerngebied van de Bourgondische hertogen.


stroomafwaarts

met de stroom mee, in de richting van de oorsprong naar de mond, in de richting van de stroom


grundig

Afgeleid van het Oudnoorse woord grund, dat nu grunn geschreven wordt, met het achtervoegsel -ig.


zijwaarts

Afgeleid van zij (als synoniem van zijde) met het achtervoegsel -waarts.


inwaarts

Afgeleid van in (bijwoord) met het achtervoegsel -waarts.


stroomopwaarts

stromauf

tegen de stroom in, in de richting van de mond naar de oorsprong, tegen de richting van de stroom


opwaarts

Afgeleid van op met het achtervoegsel -waarts.


windwaarts

Afgeleid van wind met het achtervoegsel -waarts.


voorwaarts

Afgeleid van voor met het achtervoegsel -waarts.


afwaarts

Afgeleid van af met het achtervoegsel -waarts.

in de richting van de oorsprong naar de mond


rugwaarts

Afgeleid van rug met het achtervoegsel -waarts.


разве

Ра́зве ты ещё не защити́л диссерта́цию? Ра́зве тако́е быва́ет?

Heb je echt je proefschrift nog niet verdedigd? Is dat werkelijk zo?

Ра́зве кто́-нибудь даст взаймы́?

Misschien zal iemand me een lening geven?


direkte

Afkomstig van het Latijnse voltooid deelword directus van dirigere.


direkte

Vi er veldig lettet i dag.


benedenwaarts

Afgeleid van beneden met het achtervoegsel -waarts.


внимательно

ru-внимательно.ogg


much

I didn't have much time left.


alone

He prefers to work alone.


svært

Den norske ambassaden i Kabul frarådet ham å reise inn i Kunar, som regnes som svært farlig.

De Noorse ambassade in Kabul ried hem af naar Kunar te gaan, dat als zeer gevaarlijk beschouwd wordt.


besides

It's not a good idea to leave. Besides it's already very late.

Het is geen goed idee om weg te gaan. Bovendien is het al zeer laat.


heit

Heit will ich eppes mit eich mitdeele.


right

erfwoord afkomstig van het Oudengelse riht.

You're right!


unter

onder (ruimtelijk lager dan iets anders)

Unter der Tasse liegt ein Zettel.


quite

Van Middelengels quit. De betekenis zwakte vanaf de 19e eeuw af van "compleet, helemaal, volledig" naar "grotendeels", maar ook de eerste betekenis is blijven bestaan.


nå

Werkwoord: afkomstig van het Oudnoordse woord ná


nå

Filmen begynner nå.


ohne

Ich mag Fußball, aber ich kann auch ohne leben.

Ik hou van voetbal, maar ik kan ook zonder leven.


gleichsam

Ich fühlte mich gleichsam wie neugeboren.

Ik voelde me als het ware als nieuw geboren.


neerwaarts

Afgeleid van neer met het achtervoegsel -waarts.


so

So I am delighted we...


actually

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord actual en met het achtervoegsel -ally.


hoekom

Een samenstelling van hoe en kom, naar het voorbeeld van het Engelse how come.

Hoekom bly jy staan?


idet

Afgeleid van het Noorse woord det met het voorvoegsel i-.

Hun unner seg vin til maten iblant.


idet

Afgeleid van het Nynorske woord det met het voorvoegsel i-.


впрочем

ru-впрочем.ogg


наверно

ru-наверно.ogg


pourquoi

Pourquoi as-tu fait ça?


beaucoup

Il a beaucoup mangé.

Il s’intéresse beaucoup à votre affaire.

Hij interesseert zich bijzonder in uw zaak.


staed

geeft een conclusie gevolgd door een voltooid deelwoord aan, ook bij werkwoorden die in het voltooid deelwoord "zijn" gebruiken.

Dae is óppertieje gekómme, staed gemótte rènne.

Hij is op tijd gekomen, dus heeft hij moeten rennen.

Die haet mich det verspraoke, staed gekaome.

Ze heeft mij dat beloofd, dus is het uitgekomen.


désormais

Désormais, le magasin ouvre le dimanche matin.


iblant

Afleiding van het Noorse woord blant vz met het voorvoegsel i-

Hun unner seg vin til maten iblant.


iblant

Afleiding van het Nynorske woord blant vz met het voorvoegsel i-


gjerne

Afkomstig van het Oudnoordse woord gjarna

Jeg tar gjerne kaffe.


gjerne

Afkomstig van het Oudnoordse woord gjarna bn


profoundly

Samenstelling van profound met het achtervoegsel -ly


accidentally

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord accidental met het voorvoegsel ac- en met het achtervoegsel -ally.

Afkomstig van het Latijnse werkwoord accidere (ad + cadere).


unfortunately

Samenstelling van fortunate met het voorvoegsel un- en met het achtervoegsel -ly.

/ʌnˈfɔːtʃənɪtlɪ/


presumably

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord presumable met het voorvoegsel pre- en met het achtervoegsel -ably.

These drugs are presumably mainly amphetamines.

Deze drugs zijn vermoedelijk vooral amfetamines.


apparently

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord apparent met het voorvoegsel ap- en met het achtervoegsel -ly.

Afkomstig van het Latijnse werkwoord apparere (ap + parere).


mile

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord milý met het achtervoegsel -e

Dívka vyšla z domu a mile se na něj usmála.

Het meisje kwam uit het huis en lachte lief naar hem.


nogtans

Die boerdery-aktiwiteite was nogtans duur en is verder geknel deur die tekort aan mannekrag en landbouspesialiste.

De landbouw was echter duur en werd verder beperkt door het tekort aan arbeidkrachten en specialisten.


zoal

nodigt uit een beknopt overzicht te geven

Wat heb je zoal gedaan dit weekeinde?


zuidwaarts

Afgeleid van zuid met het achtervoegsel -waarts.

in een zuidelijke richting, naar het zuiden

Hij had meer dan twee weken rust genomen en besloot de PCT zuidwaarts voort te zetten, van Canada richting Mammoth, waar hij de trail had verlaten.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


exit

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘hij gaat af (van toneel)’ voor het eerst aangetroffen in 1847

van Latijn exit, cognaat met Engels exit, Frans exit en Duits Exit

Tweede tafereel. Hetzelfde vertrek; vuur op den haard. Eufrasia, de tuinman, de boom ligt midden in de kamer. Cavatina van den tuinman, die zich verontschuldigt dat hij op Mevrouws uitdrukkelijk bevel den lievelingsboom van Mijnheer heeft moeten omhouwen en in een smeltend mineur zijne vreeze te kennen geeft voor de gevolgen. Eufrasia verzekert dat haar echtgenoot, geheel verkleumd te huis komende, verkwikt zal worden door den gloed, wanneer zij den boom in het vuur werpen, 't geen geschiedt. Tuinman exit.

Ik waarschuw maar even bij dit recept. Als je eenmaal aan de joek bent, is het exit cornflakes.

Een pistoolschot trof in een duel op den 29sten Augustus Il. te Genève Ferdinand Lasalle. De persoonlijkheid, die in het jaar 1863 geheel Duitschland in rep en roer wist te brengen, die een scherp geteekend en boeijend bedrijf wist te beslaan in het drama van den strijd der Duitsche bewegingspartij tegen von Bismarck, is voor goed weggeruimd. Exit Lasalle. Het Duitsche drama gaat weder zijn gewonen gang.


flux

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘de bouche radheid van tong’ voor het eerst aangetroffen in 1835

via Engels flux en Frans flux uit het Latijn fluxus; het citaat onder [1] lijkt op een Franse herkomst te duiden, het citaat onder [2] op een Engelse; beide citaten geven aan dat flux al eerder werd gebruikt dan 1950 waar Van Dale Etymologisch woordenboek het in 1997 op hield

tot in de 19e eeuw voorkomende schrijfwijze van fluks

En buldert dat het dreunt. Flux beeft het arme wicht,
En schuilt in moeders schoot, de handen voor 't gezicht.


bergafwaarts

samenstelling van berg zn en afwaarts bn


waarbo

'n Muur waarbo die toring uitsteek.


før eller siden

De fleste som driver med slektsgransking eller lokalhistorie treffer før eller siden på gotisk skrift.

De meesten die zich bezighouden met genealogie of lokale geschiedenis komen vroeg of laat het gotische schrift tegen.


faktisk

Afgeleid van het Noorse naamwoord faktum met het achtervoegsel -isk.


faktisk

Afgeleid van het Nynorske naamwoord faktum met het achtervoegsel -isk.


разом

Может быть, здесь открывается возможность разом убить двух зайцев.

Mogelijk doet zich hier de mogelijkheid voor met een klap twee hazen te doden.


descalzo

barvoets, barrevoets, blootvoets, blootsvoets


's ochtends

Verkorting van 'des ochtends', de genitief van 'de ochtend'.

Hij ging 's ochtends altijd een wandelingetje maken.


grotendeels

samenstelling van groot en deel met het invoegsel -en- met het achtervoegsel -s

voor het grootste, belangrijkste gedeelte

Prinses Elfilda dankt haar populariteit grotendeels aan haar verbazingwekkende schoonheid, hoewel er ook iets in haar karakter zit dat het grote publiek aantrekt. Ze zegt weinig, en als ze al een keertje haar mond opendoet, komen de woorden er aarzelend uit, zodat ze een bedeesde indruk maakt, een indruk die nog eens wordt versterkt door de manier waarop ze haar hoofd naar beneden houdt en door haar lange wimpers omhoogkijkt.

Danielle Teller (vert. Marja Borg)
 “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477


inteendeel

Inteendeel, ons sal graag met hom saamwerk in die toekoms, as hy belangstel.

Integendeel, we zullen graag met hem samenwerken in de toekomst, als hij daar belang in stelt.


fractaal

afgeleid van fractie met het achtervoegsel -aal

Sommigen propageren dat fractaal groeien goed is voor een bedrijf.


mystisk

Afkomstig van het Griekse woord "mystikos"

Afgeleid van het Deense woord mystik zn met het achtervoegsel -isk


mystisk

Afgeleid van het Noorse woord mystikk bn met het achtervoegsel -isk


mystisk

Afgeleid van het Nynorske woord mystikk zn met het achtervoegsel -isk


penitus

bij bijwoorden en bijvoegelijk naamwoorden


frisquet

Afgeleid van het Waalse frisque met het achtervoegsel -et.

Il commence à faire frisquet, l'automne est bien arrivé.

Het begint frisjes te worden, de herfst is in het land.


bowe

Hy het dit te bowe gekom.


kneuterig

Naamwoord van handeling van kneuteren met het achtervoegsel -ig


tussenbeide

~ komen een geschil tussen twee andere partijen trachten te beslechten

Hij trachtte tussenbeide te komen, maar kreeg het daardoor met beide vechtersbazen aan de stok.


niks

Eg leita i bilen etter ein attgløymt sjokolade eller noko, men niks.

Ik keek in de auto na een achtergelaten chocolade of iets, maar noppes.


unde

Unde se duce?

De unde ai auzit zvonul ăsta?


quando

Quando è andata via?

Quando piove si ferma tutto il traffico.


par

van Engels par dat teruggaat op Latijn par "het gelijke"

in evenveel slagen als een beroepsspeler standaard nodig zou hebben

Hole 17 wordt weliswaar par gespeeld, maar wind en zon moeten Giesberts kleding wel drogen, want hij moet ervoor in de vijver gaan staan.


riktignok

Samenstelling van riktig met het achtervoegsel -nok.

Riktignok har det vært en svært kald vinter over hele landet, men de to kameratene som deler leilighet i Stavanger, stusset noe da de fikk en strømregning på en million kroner.

Weliswaar is er sprake van een zeer koude winter in het hele land, maar de twee kameraden die een appartement in Stavanger met elkaar delen, stonden enigszins versteld toen zij een elektriciteitsrekening van een miljoen kronen kregen.


vierkantig

zonder omslag, op de meest directe manier

Iemand die van het conservatorium komt, zal die muziek heel recht spelen. Vierkantig, dan is er niks aan.

Weblink bron
Merlijn Kerkhof
 “‘Misa Criolla is meer dan kitsch’” (9 december 2014) op nrc.nl


vanligvis

Afkomstig van nor: vanlig bw met het achtervoegsel -vis

/ ˈʋɑːnlɪʋiːs /

algemeen, gebruikelijk, doorgaans, gemeenlijk, gewoon, gewoonlijk, grotendeels, in der regel, in het algemeen, meestal, meestentijds, normaal, normaal gesproken, normaal gezien, normalerwijze, normaliter, over het algemeen, überhaupt, veelal, zoals gewoonlijk

Vanligvis er strømregningen på rundt 1.200 kroner, men siste månedsregning lød på 1.024.250,70 kroner.

Meestal is de elektriciteitsrekening ongeveer 1.200 kronen, maar vorige maand was de rekening precies 1,024,250.70 kronen.


ganske

compleet, heel, helemaal, volkomen, volledig

Det er noe ganske annet.

Jeg er ganske sikker på dette.


ganske

Det er ganske enkelt feil.

Det går ganske bra.


dach

Afgeleid van het Oudhoogduitse doh, via het Middelhoogduitse doch


a prima vista

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: van het blad (zingen of spelen)’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772

op het eerste gezicht, meer in het bijzonder gezegd van muziek die direct van het blad gespeeld wordt


a posteriori

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bijwoord: achteraf gedacht’ voor het eerst aangetroffen in 1824

De concilieteksten maken er geen melding van, hoewel men ze a posteriori vindt ingebed in bepaalde algemene clausules.


helegaar

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: geheel en al’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1785

Vlaanderen, Limburg en West-Friesland; in laatstgenoemde regio ook wel geschreven alshêlegaarofhillegaâr


a priori

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bijwoord: vooraf’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1658

zonder voorafgaande zintuiglijke waarneming gebaseerd op rede, bij voorbaat, van tevoren. Het gaat om een soort kennis die de ervaring 'vooraf' gaat. Het tegengestelde is a posteriori

Tevens wordt a priori aangenomen dat de banden met Nederland sterker zijn dan de banden met het land van herkomst.


imidlertid

President Aristide ble imidlertid avsatt i et statskupp i 1991.

President Aristide werd echter in een staatsgreep in 1991 afgezet.


masa

[1] van het Sanskriet मास (masa) "maand"

[2] van het Sanskriet माष (maasa) "bepaald soort boon; daarvan afgeleid gewicht in goud"

Masa, dia sudah pergi?


заметно

За последнее время он заметно похудел.

Hij is de laatste tijd duidelijk afgevallen.


pleks

Pleks van die slaande hand van die Here is daar nou God se hand wat troos.

In plaats van de slaande hand van de Heer is er nu Gods hand die troost.


netto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: na aftrek van kosten’ voor het eerst aangetroffen in 1567

Na uitpakken bleef er een boekje over dat netto nog geen halve ons woog.

Hij verdient netto zo'n vijftigduizend euro per jaar.


waanzinnig

Samenstellende afleiding van waan en zin met het achtervoegsel -ig

Hij is waanzinnig lui.


quinto

⧖ Liefste beste Kneppelhout,
Zeker had ik U al een dag of drie vroeger geantwoord, ware 't niet, dat mij allerlei onverwachte drokten op 't lijf waren gevallen; vooreerst werken! - secundo heb ik een paar Jongelui uit Utrecht wat moeten amuseren, hetgeen met werken! niet rijmt; tertio is 't gisteren en eergisteren definitief hondenweêr geweest, niet geschikt om een fatsoenlijken brief te schrijven; quarto ben ik met de kersdagen bijzonder kerksch geweest; quinto was ik te wèl en te jolig om een brief te schrijven, toen het zulk heerlijk koud weêr was, het beste nervium dat geen dokter, maar de Hemel zelf heeft uitgevonden etc. etc.

Brief aan J. Kneppelhout (28 december 1848) in:
P.A. de Genestet (ed. C.M. Verkroost)
 Jeugdbrieven. (1987), Rijksuniversiteit Utrecht, Utrecht, ISBN 909002042X, p. 1


hoeverre

In hoeverre is dat rendabel?


desnoods

In de betekenis van ‘bijwoord van causaliteit: zo nodig, in het uiterste geval’ voor het eerst aangetroffen in 1671

samenstelling van des en nood met het achtervoegsel -s

- Dat verklaar ik desnoods onder ede.

- Dan de hamvraag: kun je eruit koken? Ja. De recepten zijn duidelijk opgeschreven en goed werkbaar. Maar ik raad u aan ze nauwkeurig te bestuderen en ze desnoods over te nemen op een kladpapiertje. Want je wilt dit boek zeker niet meenemen de keuken in. God behoedt u dat het vies zou worden. Daar is het veel te mooi voor.


vestleg

Afleiding van het Nynorske zelfstandige naamwoord vest met het achtervoegsel -leg


dagdagelijks

Het woord is een leenvertaling van het Duitse tagtäglich.

Hij leest dagdagelijks de krant.


vestlig

Afleiding van het Noorse vest met het achtervoegsel -lig


óntbaerelikerwies

≈ in staat om gemist te kunnen worden, gemist wordend.


ogenblikkelijk

Afgeleid van ogenblik met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

We moeten ogenblikkelijk schuilen voor dit onweer.


jevnlig

Afgeleid van het Noorse bijvoeglijke naamwoord jevn met het achtervoegsel -lig.

Jeg besøker mine foreldre jevnlig.


hands

van Engels hands (in artt. 11 en 12 van de oorspronkelijke regels van de Engesle Football Association gebruikten kwam het woord hands voor , recente regels van de FIFA gebruiken het woord handling

in strijd met de spelregels met de hand aanraakt zijn van de bal


stupide

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘dom’ voor het eerst aangetroffen in 1669

Afkomstig van het Franse woord stupide, dat van het de Latijnse woorden stupidus en stupere afgeleid is.


uitentreuren

samentrekking van "uit den treuren", in de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: tot vervelens toe’ voor het eerst aangetroffen in 1872

zonder ophouden, zodat het vervelend wordt

De regie koos ervoor het doelpunt uitentreuren te herhalen.


desniettegenstaande

desondanks, ondanks dat, niettemin, evenwel


nadien

samenstelling van na en dien (datief van het aanwijzend voornaamwoord die)


daarheen

aanwijzend veraf: in de richting van + dat

Gaat hij echt daarheen? Of gaat hij daar toch niet heen?


medio

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bijwoord van tijd: midden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1607

ergens in het midden van iets, gewoonlijk een tijdvak of maand

Vanaf medio september zal dat overal verkrijgbaar zijn.


hierheen

aanwijzend dichtbij: in de richting van + dit

Komt hij hierheen? Of komt hij hier toch niet heen?


erheen

Is hij erheen? Of is hij er toch niet heen?


namelijk

In de betekenis van ‘bijwoord van modaliteit: met name’ voor het eerst aangetroffen in 1236

afgeleid van naam met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

met name genoemd: luidt een nadere precisering in

Ook woorden in het Lezgi zijn op WikiWoordenboek te vinden. Het is namelijk een meertalig woordenboek.

Er zou die dag namelijk pas na 32 kilometer water te vinden zijn, waardoor ik zeven liter water boven op mijn basisuitrusting mee moest sjouwen.


не

Это яблоко не зелёное, а красное.


gaandeweg

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: van lieverlede’ voor het eerst aangetroffen in 1799

afgeleid van gaande met het achtervoegsel -weg

Meteen na de start, meldde ze zich vooraan, pal achter Can, en pal voor Grøvdal en de Zwitserse Fabienne Schlumpf. Maar gaandeweg begon ze van vermoeidheid te trekkebekken en kort daarop groeide het gat met de koplopers, Can, Schlumpf en uiteindelijk ook de Noorse.

Weblink bron
Rob Gollin
 “Te grote ambitie kost Krumins een medaille bij EK cross” (9 december 2018), de Volkskrant


balorig

In de betekenis van ‘gemelijk’ voor het eerst aangetroffen in 1637

Samenstelling van bal (kwaad, slecht) en horig, met verlies van de h. De oorspronkelijke betekenis was dus "slecht horend.

Samenstellende afleiding van bal (slecht) en oor met het achtervoegsel -ig

niet luisterend, tegendraads, dwars, weerspannig

Toen we er zo lang hadden gestaan dat we bijna begonnen te rillen, zei ze ten slotte dat we rustig aan moesten doen, dat we moesten wachten. Terwijl we het park uit gingen en het laatste stukje naar haar huis liepen, vroeg ik een beetje balorig hoelang we moesten wachten.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


droogweg

Afgeleid van droog met het achtervoegsel -weg

Hij zei droogweg dat hij naar Amerika ging emigreren.


achterheen

Je zult er zelf achterheen moeten gaan.


igjen

Afkomstig van het Oudnoordse woord í gegn

Kom snart igjen!

Hun er blitt bra igjen.

Jeg håper vi møtes igjen snart.

Ik hoop dat we elkaar spoedig weer zien.


igjen

Afkomstig van het Oudnoorse woord í gegn


ongeschoeid

Afgeleid van geschoeid met het voorvoegsel on-

Ze liep ongeschoeid door de tuin.


barvoets

Samenstellende afleiding van bar en voet met het achtervoegsel -s

Ze liep barvoets door de tuin.


franco

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: portvrij’ voor het eerst aangetroffen in 1676

(verkorting) van Italiaans franco di porto

met betaling van de verzendkosten door de afzender


franco

Je préfère que tu me dises franco c’que t’en penses.

Ik heb liever dat je me ronduit zegt wat je van je ervan denkt.


naaktvoets

Samenstellende afleiding van naakt en voet met het achtervoegsel -s

Ze liep naaktvoets door de tuin.


dentro

binnen, erin, daarin, daarbinnen, binnenin


además

bovendien, tevens, ook, evenzeer, daarnaast


mientras tanto

inmiddels, intussen, ondertussen, onderwijl


completamente

Afgeleid van completo met het achtervoegsel -mente.


entonces

toen, destijds, toentertijd, in die tijd


especialmente

Afgeleid van especial met het achtervoegsel -mente.


últimamente

Afgeleid van último met het achtervoegsel -mente.


casi

bijna, haast, vrijwel, nagenoeg, schier, quasi


bien

voor de vergrotende trap 'beter' en overtreffende trap 'het best' als bijwoord gebruikt het Frans 'mieux'


plusminus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: ongeveer’ voor het eerst aangetroffen in 1759

met een onzekerheid naar boven of naar beneden

Deze taal heeft plusminus drieduizend sprekers.


de pronto

Se puso en pie con uno de esos gestos en los que invertía una eternidad, y se alisó la falda mirando alrededor como si de pronto hubiera olvidado el objeto de su movimiento.


zomaar

sommer

op willekeurige wijze, zonder nadenken of voorbereiden

Je kunt toch niet zomaar op de stoel van een ander gaan zitten.


posiblemente

Afgeleid van posible met het achtervoegsel -mente.


verticaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘loodrecht’ voor het eerst aangetroffen in 1614

afgeleid van het Latijnse vertex (toppunt, kruin) met het achtervoegsel -aal

in de richting gelijk aan die van de zwaartekracht van de aarde

Een misstap zou fataal zijn, omdat je dan verticaal 800 m naar beneden zou storten.


ergerlijk

Afgeleid van de stam van ergeren met het achtervoegsel -lijk.


recientemente

onlangs, recentelijk, kortelings, kortgeleden


aproximadamente

Van het Portugese of Spaanse aproximadamente.

E plan ta consisti di un area di aproximadamente 20 hectar y lo inclui un parke hopi grandi accesibel pa publico.

Het plan betreft een oppervlakte van ongeveer 20 hectare en zal een zeer groot, publiek toegankelijk park bevatten.


sólo

alleen, slechts, uitsluitend, alleen maar


bovenaan

Verwar het bijwoord bovenaan niet met de uitdrukking boven aan; het bijwoord boven gevolgd door het voorzetsel aan.

Hij stond al enige tijd bovenaan in het puntenclassement.


hierrond

De regeling hierrond was niet goed uitgewerkt.


pertinent

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘beslist’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1531

Ik ben het pertinent met hem oneens.


daarrond

U vindt hier informatie over paarden en alles daarrond.


waarrond

Waarrond zie je dat de persoon wantrouwig of angstig geworden is?

Het zwaartepunt is het punt waarrond alles zich evenwichtig ordent.


errond

De regeling errond was niet goed uitgewerkt.

Het is dus niet zo dat we het schilderij al hebben ingepakt met een mooie strik errond.


gaans

Het is een uur gaans naar de stad.


tewerk

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord.

tewerkstellen: Men stelde hem daar tewerk.


blootvoets

Samenstellende afleiding van bloot en voet met het achtervoegsel -s

Ze liep blootvoets door de tuin.


sindsdien

samenstelling van sinds en dien (datief van het aanwijzend voornaamwoord die)

in de tijd die erop volgde, sinds die tijd

Hij heeft sindsdien daar nooit meer over gerept.


recentelijk

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘bijwoord van tijd: onlangs’ voor het eerst aangetroffen in 1932

Afgeleid van recent met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Hij is recentelijk met pensioen gegaan en komt hier niet zo vaak meer.


nauwgezet

Hij gaat erg nauwgezet te werk.


ondertussen

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: inmiddels’ voor het eerst aangetroffen in 1632

Er is ondertussen veel tijd verloren gegaan.

Het was ondertussen geheel donker geworden.

De Franse traditie ziet er heel anders uit, zoals de Britse trendwatcher Stephen Bayley opmerkte. Je rijdt op je gemak over een met platanen omzoomde tweebaansweg, in een comfortabele auto, bij voorkeur een Citroën DS. Ondertussen zoekt je passagier in de Michelingids een restaurant waar je goed en uitgebreid kunt lunchen.

Weblink bron
Peter Giesen
 “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant

In veel winkels zijn ondertussen lege schappen te vinden. Vooral versproducten als zuivel, vlees, fruit en eieren zijn nog moeilijk te krijgen. Dat komt enerzijds doordat de blokkades het onmogelijk maken om de producten aan te vullen en anderzijds doordat de producten die nog beschikbaar zijn bederven en dus weggegooid moeten worden.

Weblink bron “Schade supermarkten door blokkades loopt in de tientallen miljoenen” (05 juli 2022), NU.nl


daarjeens

Ek is na hierdie toer wel besonder onder die indruk van die wydverspreide gebruik van Afrikaans en die algemene vriendelikheid daarjeens.

Ik ben na deze tocht wel bijzonder onder de indruk van het wijdverbreide gebruik van het Afrikaans en de vriendelijke houding ertegenover.


verbaasd

*vervoeging van verbazen: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

Die keek verbaasd naar Sinterklaas en werd nog verbaasder toen deze hem vroeg of hij mee naar Holland wilde.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11

Verbaasd zag ik de volgende ochtend dat er een dun laagje ijs op mijn tent lag.


verbaasd

verwundert

als je iets vreemd vindt omdat je het niet verwacht had

Verbaasd stond hij naar het afgebroken wiel te kijken.


hierjegens

vervangt *jegens dit, jegens deze: ten aanzien van deze zaak

Men twijfelt niet off haer Ed. en zullen hierjegens niet belyeven te hebben, ...


waarjegens

vervangt *jegens wat, jegens welke: ten aanzien van welke zaak

Waarjegens den Debatant weder schrijft by contrasolutie: en vorder den Rendant (is 't nood) by supercontrasolutien ...


erjegens

Van dit voornaamwoordelijk bijwoord zijn op het internet d.d. 6 aug 2010 geen voorbeelden te vinden, mogelijk omdat vormen op -jegens in onbruik geraakt zijn (19e eeuw), voordat vormen beginnend met er- algemeen in gebruik kwamen.

vervangt *jegens+het, jegens+ze: ten aanzien ervan


daarjegens

daarjeens

vervangt *jegens dat, jegens die: ten aanzien van die zaak

..] en indien de verweerder niet en compareert, of daarjegens en spreekt, maar hem laat contumaceeren en bannen, zal hij ten naasten berijde nog mogen gehoord zijn en daarjegens spreken [..


voortaan

Wie tussen Nederland en de Verenigde Staten vliegt, kan voortaan in beide landen automatisch door de paspoortcontrole.

Het is veelzeggend dat Vincenzo Nibali, zonder twijfel behorend tot de laatste categorie, pas hierna bepaalt of hij vol voor het geel in Parijs gaat of dat hij voortaan mikt op ritwinst.

Weblink bron
Rob Gollin
 “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant

Met mijn kleine Swiss Army schaartje knipte ik het zo kort als ik kon, in de hoop dat ik het voortaan minder heet zou hebben.


onmiskenbaar

Afgeleid van miskenbaar met het voorvoegsel on-

Hij is onmiskenbaar een groot talent.


moderately

This substance is moderately toxic.


ervandoor

In tegenstelling tot de meeste van deze soort woorden, kent dit voornaamwoordelijk bijwoord geen vormen met hier-, daar- etc.

Is hij ervandoor?


vandoor

prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord.

ervandoor: Hij is er met de centen vandoor.


onderling

In de betekenis van ‘onder elkaar’ voor het eerst aangetroffen in 1220

Afgeleid van onder met het achtervoegsel -ling

Zij hebben dat al onderling geregeld.

tussen verschillende afzonderlijke delen

Hij vertelde me verhalen over het universum dat bestaat uit onderling verbonden energie.


alsmaar

Leenwoord uit het Jiddisch, in de betekenis van ‘bijwoord van tijd: voortdurend’ voor het eerst aangetroffen in 1928

Hij heeft het alsmaar over zijn ex-vrouw. Zouden ze weer iets hebben?


almaar

Hij heeft het almaar over zijn ex-vrouw. Zouden ze weer iets hebben?


bevlogen

*vervoeging van bevliegen: de stam met de uitgang -en, zonder ge- vanwege voorvoegsel (is gelijk aan de onbepaalde wijs) maar met een klinkerwisseling ie-oo (/iː/ - /oː/)

Het was prachtig om te horen hoe bevlogen Scrambler over Grandma Gatewood vertelde en hoe hij ervan droomde om ook ooit met zo’n lichte uitrusting te lopen.


bestraffend

betrekking hebbend op het toedienen van of dreigen met een straf

‘Rogier heeft hem van internet gedownload. ’Terwijl ze deed alsof ze naar links keek, zag Chantal in haar rechterooghoek hoe Max zijn broer bestraffend aankeek.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


bezwaard

*vervoeging van bezwaren: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

Misschien voelde Jeroen zich na zijn belachelijke gedrag van die morgen zo bezwaard dat hij nu fris en monter voor haar wilde verschijnen.


honderduit

Ik zou als ik jou was maar bekennen dat jij het was, want je handlanger praat honderduit over de misdaad.

Even wordt het spannend. Gids Rogier Meeus heeft honderduit gewaarschuwd tegen de de gevaren van de Hoge Venen, waar mensen ooit voorgoed verdwenen. Na een uitleg over het absorberend vermogen van veenmos stapt de gids –tussen de 65 en de 70– mis. Snel zakt hij weg in hetzelfde drabbige goedje. Reddende handen trekken hem eruit. „Dank u wel. Ik ben ook geen 20 meer, hè?”


verdacht

*vervoeging van verdenken: voltooid deelwoord

Het leek verdacht veel op het geronk van een dieselmotor.


awry

When he entered the house, he knew instinctively that something had gone awry.

Toen hij het huis betrad wist hij instinctief dat er iets misgegaan was.


schrap

In de betekenis van ‘inkrassing’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

zich ~ zetten: zich voorbereiden op een verwachte tegenslag

Hoewel hij zich schrap zette, werd hij tegen de grond geworpen door de hoge golf.


asap

(letterwoord) van as soon as possible; ook als (initiaalwoord), zie ASAP


uvanlig

Afkomstig van het Oudnoorse woord vanaligr

Afgeleid van het Noorse zelfstandige naamwoord vane met het voorvoegsel u- en met het achtervoegsel -lig

Ifølge indeksen steg realprisene på bolig uvanlig sterkt.

Volgens de index stegen de reële prijzen voor woningen ongewoon sterk.


stilaan

Het is stilaan tijd om op te stappen.


achterop

Hij reed met zijn vriendin achterop naar Leiden.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

achteroplopen: Nederland loopt nog steeds achterop, vergeleken met de buurlanden.


aldaar

Hij woont in Rotterdam en heeft aldaar een goedlopend bedrijf.

Toen Gerhard via een voormalig collega en amateurornitholoog, die regelmatig naar de Unterleutner Heide ging om kemphanen te observeren, hoorde dat de vogelwacht aldaar een vacature had, had hij meteen geweten dat dat zijn laatste wake-up call was.

Juli Zeh
 “Ons soort mensen” (2016), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026334672


achterstevoren

samenstelling van achterste en voren bw , afgeleid van het achterste voren

backwards

omgedraaid, met de achterkant waar de voorkant hoort te zijn

Je hebt je hemd achterstevoren aan.

Hij zat achterstevoren op de stoel, dus met zijn buik tegen de rugleuning.


bedoeld

*vervoeging van bedoelen: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

goed- of slecht~ met goede of slechte intenties, maar omgekeerd uitpakkend

Hij had goedbedoeld de bladzijde verwijderd, maar er ontstond een storm van protest.


zevenmaal

met zeven herhalingen, in zeven gevallen


omver

In de betekenis van ‘bijwoord van plaats: ondersteboven’ voor het eerst aangetroffen in 1573

Na de worp lagen er zeven kegels omver.

omvertrekken: De menigte trok het standbeeld van de gehate dictator omver.


wankel

In de betekenis van ‘niet vast’ voor het eerst aangetroffen in 1285


improviserenderwijs

Afgeleid van improviserend met het achtervoegsel -erwijs

Het muziekstuk kwam improviserenderwijs tot stand.


omstreeks

In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 1776

Samenstellende afleiding van om en streek met het achtervoegsel -s

Als het meezit, dan zal ik omstreeks 12.00 uur bij je aankomen.

In de Grieks-en in de Rooms-Katholieke kerk werd hij vereerd. Reeds in de negende eeuw breidde zijn roem zich uit van Klein-Azië naar Italië en omstreeks het jaar duizend zelfs over de Alpen.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10


verdoofd

*vervoeging van verdoven: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

min of meer versuft, bedwelmd of gevoelloos, moeilijk voor gewaarwordingen vatbaar

Terwijl ik door het platte landschap liep raakte ik in een soort trance, heerlijk verdoofd ging alles op de automatische piloot en liep ik mijn spirituele fase in.


puntsgewijs

Afgeleid van punt met het achtervoegsel -gewijs en met het invoegsel -s-.

De agenda werd puntsgewijs afgehandeld.


bloot

In de betekenis van ‘naakt’ voor het eerst aangetroffen in 1265

Met de billen bloot gaan

Iets geheims volledig moeten prijsgeven; door de mand vallen

Zijn vrouw glimlachte haar gebit bloot.


verward

*vervoeging van verwarren: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

in de war geraakt, wanordelijk, zonder samenhang, onsamenhangend

Ik bedankte hem en ging wat verward terug naar huis.


spelenderwijs

Afgeleid van spelend met het achtervoegsel -erwijs

Zo leren ze spelenderwijs een nieuwe taal.


backwards

You are wearing your shirt backwards!


zato

Léto bylo deštivé, zato podzim byl krásný.

De zomer was regenachtig, de herfst was daarentegen prachtig.


menselijkerwijs

Afgeleid van menselijk met het achtervoegsel -erwijs

Die man had toch menselijkerwijs gratie moeten krijgen.

binnen de beperkingen van de menselijkheid

Alles wat menselijkerwijs en technisch op dat moment mogelijk was, werd ingezet.

~ gesproken: als alles gaat zoals het normaal gaat, zonder goddelijke ingrijping

Menselijkerwijs gesproken gebeurt dat niet.


billijkerwijs

Afgeleid van billijk met het achtervoegsel -erwijs

Hij draagt een verantwoordelijkheid die groter is dan billijkerwijs verwacht mag worden.


vragenderwijs

Afgeleid van vragend met het achtervoegsel -erwijs

Loop veel rond en geef vragenderwijs hulp aan de leerlingen.


verrassenderwijs

Afgeleid van verrassend met het achtervoegsel -erwijs

Na een jaar lang niets gepresteerd te hebben, won de sporter verrassenderwijs een gouden medaille op de Olympische Spelen.


schertsenderwijs

Afgeleid van schertsend met het achtervoegsel -erwijs

Men parafraseert ADHD ook weleens schertsenderwijs als 'Alle Dagen Heel Druk'.


vergelijkenderwijs

Afgeleid van vergelijkend met het achtervoegsel -erwijs

De teksten werden vergelijkenderwijs bestudeerd.


sluipenderwijs

Afgeleid van sluipend met het achtervoegsel -erwijs

Het softdrugsbeleid wordt sluipenderwijs strenger.


opvallenderwijs

Afgeleid van opvallend met het achtervoegsel -erwijs

De twee eerste plaatsen worden opvallenderwijs bezet door debuutromans.


bescheidenerwijs

Afgeleid van bescheiden met het achtervoegsel -erwijs.

Die was je bescheidenerwijs vergeten, neem ik aan?


begrijpelijkerwijs

Afgeleid van begrijpelijk met het achtervoegsel -erwijs

zodanig dat er begrip voor opgebracht kan worden

Anna had er begrijpelijkerwijs ook veel moeite mee.

De rit door de tunnel duurt lang en begrijpelijkerwijs is er onderweg niet veel te zien.


enigerwijs

Afgeleid van enig met het achtervoegsel -erwijs

Niets van deze website mag op enigerwijs worden gekopieerd.


idealiter

Afgeleid van ideaal met het achtervoegsel -iter

De worsten zijn idealiter van gehakt gemaakt.


mogelijkerwijs

Afgeleid van mogelijk met het achtervoegsel -erwijs

De informatie is mogelijkerwijs speculatief.

indien mogelijk, in zoverre het mogelijk is

Ik zou er mogelijkerwijs nog veel meer over te weten willen komen.


natuurlijkerwijs

Afgeleid van natuurlijk met het achtervoegsel -erwijs

op een natuurlijke, niet kunstmatige of aangeleerde manier

Natuurlijkerwijs is een kip volwassen bij een leeftijd van 18 weken.


gelukkigerwijs

Afgeleid van gelukkig met het achtervoegsel -erwijs

op een gelukkige manier, door gunstig toeval

Gelukkigerwijs was er een dokter in de zaal.


supposedly

He is supposedly studying economics, but he spends his time partying.

Hij studeert zogenaamd economie, maar hij brengt zijn tijd door met feestvieren.


logischerwijs

Afgeleid van logisch met het achtervoegsel -erwijs

de wetten van de logica volgend, op een beredeneerbare wijze

Welk cijfer volgt logischerwijs op de reeks 1, 3, 5?


realiter

Afgeleid van reëel met het achtervoegsel -iter

Het gaat om hetgeen realiter gebeurd.


redelijkerwijs

Afgeleid van redelijk met het achtervoegsel -erwijs

met goede redenen, op een beredeneerde wijze

Gaat het product zolang mee als redelijkerwijs verwacht mag worden?

binnen de grenzen van de redelijkheid, op een rechtvaardig manier

Wij trachten dit redelijkerwijs op te lossen.


totaliter

Afgeleid van totaal met het achtervoegsel -iter

Totaliter telt dit register om en nabij de 1.100 ingeschrevenen.


normaliter

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: gewoonlijk’ voor het eerst aangetroffen in 1910

Afgeleid van normaal met het achtervoegsel -iter

Welk merk tandpasta koopt u normaliter?

De mensen die normaliter niet naar het theater gaan, die niet hun favoriete toneelschrijvers kunnen opdreunen en niet de verschillende uitvoeringen van hetzelfde stuk kunnen vergelijken, ....


pakweg

Afgeleid van pak met het achtervoegsel -weg

Hij verwacht dat er pakweg drie weken nodig zijn voor de onderhandelingen.

Stockholm is lang niet zo duur als pakweg Londen.


rechtop

Fier en rechtop stond de jongen in de rij.

Zo stil mogelijk ging ik rechtop in mijn slaapzak zitten en probeerde mijn overvolle blaas geruisloos te legen.


kalmweg

Afgeleid van kalm met het achtervoegsel -weg

De overvaller richtte kalmweg zijn geweer op de winkelier.


verreweg

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: in ieder opzicht, bij lange’ voor het eerst aangetroffen in 1451

Afgeleid van ver met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -weg

Teheran is met 10 miljoen inwoners verreweg de grootste stad van Iran.


vlakweg

Afgeleid van vlak met het achtervoegsel -weg

De motie constateert vlakweg dat het integratiebeleid onvoldoende geslaagd is.


koudweg

Afgeleid van koud met het achtervoegsel -weg

Zijn uiting van verliefdheid werd koudweg afgewezen.


plompweg

Afgeleid van plomp met het achtervoegsel -weg

op een lompe, onhandige wijze, niet volgens de etiquette

Ik verbaasde me over de man, die zich plompweg in het gesprek mengde.


ruwweg

Afgeleid van ruw met het achtervoegsel -weg

roughly

onprecies, niet verfijnd, maar goed bij benadering

Effecten zijn ruwweg onder te verdelen in drie categorieën: aandelen, obligaties en derivaten.


grifweg

Afgeleid van grif met het achtervoegsel -weg

De politicus gaf grifweg toe, dat er fouten waren gemaakt.


gewoonweg

Afgeleid van gewoon met het achtervoegsel -weg

Gewoonweg super!

De noodkreet werd gewoonweg genegeerd.


vlotweg

Afgeleid van vlot met het achtervoegsel -weg

op een vlotte manier, met gemak, zonder moeite

De keus was enorm; we telden vlotweg dertig verschillende mogelijkheden.


gou

'n Tweede rede hoekom Dorperlammers te gou vet word, is geneties.

Een tweede reden waarom Dorperlammeren te snel vet worden is genetisch.


blindweg

Afgeleid van blind met het achtervoegsel -weg

Het blindweg volgen van orders.

Er zijn mensen die blindweg iets kiezen.


boudweg

Afgeleid van boud met het achtervoegsel -weg

Kwaliteit aanbieden is boudweg gesteld de kracht van deze speciaalzaak.


brutaalweg

Afgeleid van brutaal met het achtervoegsel -weg

op een brutale, onbeschaamde wijze, zonder verlegenheid

De journalist wandelde brutaalweg met een delegatie mee het kantoor van de president in.


argumentshalwe

Afgeleid van argument met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


ampshalwe

Afgeleid van amp met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


beroepshalwe

Afgeleid van beroep met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


behoorlikheidshalwe

Afgeleid van behoorlikheid met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


billikheidshalwe

Afgeleid van billikheid met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


eenvoudigheidshalwe

Afgeleid van eenvoudigheid met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


beleefdheidshalwe

Afgeleid van beleefdheid met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


duidelikheidshalwe

Afgeleid van duidelikheid met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


gemakshalve

Afgeleid van gemak met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

voor het gemak, om het zichzelf makkelijker te maken

In het volgende voorbeeld laten we dit gemakshalve buiten beschouwing.


zekerheidshalve

Afgeleid van zekerheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Bij besmette bedrijven worden alle drachtige dieren zekerheidshalve geruimd.


volledigheidshalve

Afgeleid van volledigheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Volledigheidshalve moet worden opgemerkt, dat daar in de praktijk niet veel van gekomen is.


kortheidshalve

Afgeleid van kortheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Kortheidshalve vermeld ik alleen de belangrijkste zaken.


voorzichtigheidshalve

Afgeleid van voorzichtigheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Het experiment werd voorzichtigheidshalve afgebroken.

Als hij zelfverzekerd door de loopgraven beende en zich tot de mannen richtte, kon hij net zo veel enthousiasme als hij wilde in zijn woorden leggen als hij refereerde aan de verpletterende nederlaag van de vijand die met een laatste salvo de genadeslag zou krijgen, maar de mannen gaven hem alleen wat vaag gemopper ten antwoord en stemden voorzichtigheidshalve zwijgend toe door naar hun kistjes te kijken.


eerlijkheidshalve

Afgeleid van eerlijkheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Ik vind het niets, al moet ik eerlijkheidshalve toegeven dat ik het nog nooit geprobeerd heb.


duidelijkheidshalve

Afgeleid van duidelijkheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Laten we duidelijkheidshalve eerst een korte samenvatting geven.


beroepshalve

Afgeleid van beroep met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Ze is beroepshalve veel in Duitsland.


beleefdheidshalve

Afgeleid van beleefdheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

De interviewer durfde vragen te stellen die anderen beleefdheidshalve oversloegen.


fatsoenshalve

Afgeleid van fatsoen met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

behoorlikheidshalwe

uit fatsoen, om het fatsoenlijk te houden

Ik riep iets wat ik fatsoenshalve niet zal herhalen.


veiligheidshalve

Afgeleid van veiligheid met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

Na meldingen over een penetrante gaslucht werd veiligheidshalve een school ontruimd.


interessantheidshalwe

Afgeleid van interessantheid met het achtervoegsel -halwe en met het invoegsel -s-.


spoedshalve

Afgeleid van spoed met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

wegens spoed, vanwege de noodzaak tot haast

Spoedshalve werd niet een besluit van het voltallige bestuur afgewacht.


ambtshalve

Afgeleid van ambt met het achtervoegsel -halve en met het invoegsel -s-.

De burgemeester moet ontvangsten uit bijbanen die hij ambtshalve heeft in de gemeentekas storten.

door een functionaris uit eigen beweging, niet als onderdeel van het officieel afhandelen van een klacht, aangifte of verzoek

Omdat de parkeerwachter overduidelijk een vergissing had gemaakt, werd de parkeerboete ambtshalve ongedaan gemaakt.


ter plekke

De politie kon niet snel genoeg ter plekke zijn door het noodweer.

Zes mensen raakten lichtgewond. Zij zijn door hulpdiensten ter plekke behandeld aan hun verwondingen. Eén persoon is naar het ziekenhuis gebracht. De veiligheidsregio kan niets zeggen over de ernst van de verwondingen en hoe de slachtoffers gewond zijn geraakt.

Weblink bron “Dode en zeven gewonden door windhoos boven Zierikzee” (27 juni 2022), NU.nl


onafgebroken

Afgeleid van afgebroken met het voorvoegsel on-

De jongen was onafgebroken aan het fluiten.

Ik zag mijn hoofd als een lege schaal waarin ik elke dag een nieuwe vraag kon plaatsen, om er tijdens het lopen uren onafgebroken over na te denken.


uit-en-te-na

Maar dat is immers al uit-en-te-na onderzocht?


uit-en-ter-na

Maar dat is immers al uit-en-ter-na onderzocht?


ontiegelijk

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: enorm, zeer veel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961

In het zuiden van Nederland is het "antiegelijk".

We hebben ontiegelijk genoten van het optreden.


på langs

Del chilien på langs og skrap ut frøene.

Deel de chilipeper overlangs en schrap de zaadjes eruit.


noodzakelijkerwijs

Afgeleid van noodzakelijk met het achtervoegsel -erwijs

te wijten aan de noodzaak, noodgedwongen

De tijd dat de ondernemer zich noodzakelijkerwijs moest verdiepen in allerlei ICT-zaken is voorbij.

door de wetten van de logica afgedwongen, onvermijdelijk

Na bliksem volgt noodzakelijkerwijs donder.

Het zijn lessen die voor mij werken maar niet noodzakelijkerwijs voor jullie.


ongelukkigerwijs

Afgeleid van ongelukkig met het achtervoegsel -erwijs

afgeleid van gelukkigerwijs met het voorvoegsel on-

De speler wilde op zijn keeper terugspelen, maar ongelukkigerwijs lepelde hij de bal over zijn doelman heen in het doel.

'Die groene kleur zou misschien iets voor Johanne zijn, haar rode haar is als geschapen voor die combinatie,'ging hij ongelukkigerwijs verder.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


domweg

Afgeleid van dom met het achtervoegsel -weg

zonder na te denken, wat daardoor ook niet uit te leggen of te begrijpen is

Hij heeft het papier domweg weggegooid.

Domweg gelukkig, in de Dapperstraat.

Sommige dingen kon je domweg niet voorkomen.


doodleuk

intensiverende samenstelling van dood zn en leuk bn , in de betekenis van ‘kalmweg’ voor het eerst aangetroffen in 1897

alsof het normaal is (terwijl het dat helemaal niet is)

Hij kwam doodleuk met zijn modderlaarzen het nieuwe tapijt opgelopen.

Haar fles cannabisolie stond doodleuk tussen de mayo en de eieren in de ijskast.


toevalligerwijs

Afgeleid van toevallig met het achtervoegsel -erwijs

Jaren later komen ze elkaar toevalligerwijs tegen in een winkelcentrum.

Toen hij vroeg of ze zich toevalligerwijs een treinreis in Sôrmland van vierentwintig jaar geleden herinnerde dacht ze eerst dat hij een grapje maakte. Maar toen hij iets meer vertelde over die kernwapendiscussie werd ze plotseling enthousiast en zei dat ze die nooit was vergeten.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


jen

Stojí to jen 50 Kč.


botweg

Afgeleid van bot met het achtervoegsel -weg

Hij weigerde botweg het verzoek.

Het fatsoensmens in je weigert dit botweg te geloven.


tidleg

Afkomstig van het Oudnoorse woord tíðligr en van het Nederduitse woord tidelik

Afgeleid van het Nynorske zelfstandige naamwoord tid met het achtervoegsel -leg

Korleis behandle tidleg psykose?


pent

fiks, flink, fraai, knap, mooi, netjes, proper, schoon, respectabel, zindelijk


tidlig

Afkomstig van het Oudnoorse woord tíðligr, dat van het Nederduitse woord tidelik komt

Afgeleid van het Noorse zelfstandige naamwoord [tid#Noors|tid] met het achtervoegsel -lig


sist

Afkomstig van het Oudnoorse woord síðastr.


onverstoorbaar

Afgeleid van verstoorbaar met het voorvoegsel on-

Hij zat onverstoorbaar te lezen toen de kast omviel.


kernachtig

Afgeleid van kern met het achtervoegsel -achtig.

Dat sprak hij kernachtig tegen.


deilig

Afkomstig van het Nederduitse woord degelich (van dege); verwant met het Nederlandse bijvoeglijke naamwoord deugdelijk


diesmal

Nach einigen enttäuschenden Spielen hat unsere Mannschaft diesmal gewonnen.

Na enige teleurstellende wedstrijden heeft onze ploeg ditmaal gewonnen.


außerdem

Er wollte von mir außerdem wissen, was ich von den politischen Entwicklungen halte.

Hij wilde verder weten, wat ik van de politieke ontwikkelingen vond.


danach

wir können doch erst ins Theater gehen und danach etwas essen?

We kunnen toch eerst naar het theater gaan en daarna iets eten?


's weeks

De uitdrukking volgt op telbijwoorden zoals eenmaal, tweemaal.

Tweemaal 's weeks gaat ze statten.


zu

Afkomstig van het Oudhoogduitse woord "zuo"

Du gehst zu schnell!


eropuit

samenstelling van erop en uit
samenstelling van er, op, en uit

Hij was eropuit om zijn rivaal buiten spel te zetten.

Hij was er niet opuit om zijn rivaal buiten spel te zetten.

Hij was er niet op uit om zijn rivaal buiten spel te zetten.


evt.

in een voorkomend geval, misschien, als het nodig is


über

Die man is echt über dom.


pourtant

Voilà pourtant qui est fini.


nau

Nau glee bissel iwwer mich.


o.a.

ˌɔndərˈɑndərə

deel uitmakend van een reeks vergelijkbare dingen of personen (gevolgd door het voornaamste voorbeeld of de meest opvallende voorbeelden uit die reeks)

Op het Mahler Festival zouden tussen 8 t/m 17 mei alle symfonieën van Mahler worden uitgevoerd door o.a. de toporkesten die componist Gustav Mahler zelf heeft gedirigeerd.

Weblink bron
Mischa Spel
 “‘Dit is niet te bevatten, de verslagenheid is groot’” op nrc.nl


stante pede

op staande voet, met onmiddellijke ingang

Hij werd stante pede de laan uitgestuurd.


gisterochtend

Hij is gisterochtend vertrokken.

De bestuurder van de auto die gisterochtend betrokken was bij een ongeluk in Bavel waarbij twee wielrenners ten val kwamen, heeft zich gemeld bij de politie. Het gaat om een 20-jarige man uit de Noord-Brabantse plaats.

Weblink bron “Automobilist die doorreed na ongeluk met wielrenners meldt zich” (16 mei 2022), NOS


opgesloten

*vervoeging van opsluiten: voltooid deelwoord, op te vatten als samenstelling van op bw en gesloten ww

Hij maakte in gezelschap van Damaaf, die een goede vriend was geworden ook een keer een reis naar de Steilte van Doek, waar het hol was waarin de Roodhoofden uit het Paleis opgesloten hadden gezeten.


uhøflig

Afleiding van het Noorse zelfstandige naamwoord hoff met het voorvoegsel u- en met het achtervoegsel -lig


opzij

Deze afbeelding toont het van opzij.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

opzijleggen: Hij legde al enige tijd wat geld opzij daarvoor.


wapi

Twende wapi?


kuphi

Uphi?


ditmaal

Hij is ditmaal eens wat rustiger.

Ik was altijd gewend in de bergen hoge, leren bergschoenen te dragen maar ditmaal had ik gekozen voor lage trailrunner schoenen die erg licht waren en snel droogden.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


teë

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: tegen

teëkom Toe kom 'n leeu hom teë op die pad en maak hom dood.


alzo

van Middelnederlands also, waarbij 'al-' een versterkende betekenis heeft
**[bijwoord] ook op te vatten als samenstelling van al bw en zo bw
**[voegwoord] ook op te vatten als samenstelling van al bw en zo vw , hiervan is als een verkorting

We hebben nog overwogen om ook Hermans in de redactie te vragen, om alzo ook Criterium te fuseren, maar zonder dat worden we ook wel het enige.

Kan alzo worden gewezen op verheugende resultaten, niet mag worden beweerd, dat de Rotterdamsche Kunststichting haar doel reeds bereikt heeft.


opzettelijk

Afgeleid van opzet met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Hij is opzettelijk niet naar zijn werk gegaan.


alreeds

Tautologische samenstelling van al en reeds

Zoals alreeds werd vermeld.


vrijwel

почти

zo goed als, verwaarloosbaar weinig schelend ten opzichte van iets anders

Mijn laatste waterfles was vrijwel leeg toen ik in de verte gelukkig het meertje zag.


allang

Hij is allang vertrokken.

De wijn uit het Rhônedal heeft de afgelopen decennia aan prestige gewonnen door productverbetering en slimme marketing. De Côtes du Rhône is allang geen onaanzienlijk slobberwijntje meer, maar een succesvol exportproduct.

Waren ze gaan twijfelen? Nee, helemaal niet. Echt niet, verzekerde Karl hem opgelaten. Als hij en Louise het alleen konden beslissen, zouden ze allang getrouwd zijn. Maar dat was helaas niet zo.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142

Een onbekende stem vertelde een eindeloos lange mop met een zeer matige clou, maar ik was allang blij afgeleid te worden.


kopje

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord het hoofd, de nek

kopjeduikelen: de kinderen waren kopje aan het duikelen.


ziekelijk

Afgeleid van ziek met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Hij was ziekelijk jaloers.


doma

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord dom.


doma

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord dům.


meermaals

Afgeleid van meermaal met het achtervoegsel -s

Hij heeft dat meermaals beweerd, maar nooit bewezen.


meermalen

Hij heeft dat meermalen beweerd, maar nooit bewezen.


jarenlang

samenstelling van jaar en lang met het invoegsel -en-

gedurende een lange tijd, over meerdere jaren

Hij is al jarenlang hier niet meer gezien.

Onder het koken vertelde Barbie mij over zijn werk als hotelmanager en hoe zwaar het was om jarenlang voor dag en dauw op te moeten staan en op alle feestdagen te moeten werken.

Eindelijk weer eens goed nieuws voor rokers! Jarenlang is het uitwasemen van tabakswalmen verketterd. Schreeuwende boodschappen op sigarettenpakjes, rookverbod en anti-rookreclames.

Weblink bron “Roken is voor bollebozen!” (tobacco smell), HP de Tijd


volstrekt

In de betekenis van ‘onbeperkt, absoluut’ voor het eerst aangetroffen in 1664

*vervoeging van volstrekken: de stam met de uitgang -t, zonder ge- vanwege voorvoegsel

Dat is volstrekt uitgesloten.


liever

bij voorkeur, wordt gebruikt als vergrotende trap van graag

'Maar de jonge generatie chauffeurs gaat liever naar McDonald's.'


utanför

Zweeds woord met het voorvoegsel utan- en met het achtervoegsel -för


fabelaktig

Afgeleidg van het naamwoord fabel met het achtervoegsel -aktig.


zonet

Ik heb dat zonet nog gedaan.


evenwel

however

luidt een beperking of (schijnbare) tegenstelling in

Dat is evenwel zonder toestemming van het bestuur niet toegestaan.

Ik had alle goede diploma's voor de functie, evenwel ik kreeg de functie niet


eensdeels

samenstelling van een en deel met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -s

De Staat behoeft slechts zijn plicht te doen, .., waardoor eensdeels het ruilverkeer wordt vermeerderd en ten andere de vruchtbaarheid van de bodem wordt verhoogd.


eertijds

samenstelling van eer en tijd met het achtervoegsel -s

Daar werd eertijds geen rekening mee gehouden.


aaneengesloten

*vervoeging van aaneensluiten: voltooid deelwoord, op te vatten als samenstelling van aaneen bw en gesloten ww

Ze kon zich niet herinneren ooit zo lang aaneengesloten te hebben gesproken.


eenparig

In de betekenis van ‘overeenstemmend, eendrachtig’ voor het eerst aangetroffen in 1277

Samenstellende afleiding van een en paar met het achtervoegsel -ig

Onder invloed van een constante kracht zal een lichaam een eenparig versnelde beweging maken.


overeenkomstig

In de betekenis van ‘voorzetsel’ voor het eerst aangetroffen in 1793

afgeleid van overeenkomst met het achtervoegsel -ig

Overeenkomstig onze afspraak van maandag, sturen wij u hierbij de factuur.


zo nodig

We kunnen er zo nodig wat stoelen bij zetten.


zo langzamerhand

duidt aan dat de tijd voldoende voor iets verstreken is

Hij zal zo langzamerhand zelf ook wel tot die conclusie gekomen zijn.


zoetjesaan

samenstelling van zoetje en aan met het invoegsel -s-

duidt het min of meer ongemerkt verstrijken van de tijd aan

Het is zoetjesaan tijd om naar huis te gaan.


strak

In de betekenis van ‘erg goed’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1987

In de betekenis van ‘niet plooiend, star’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1400

De strak opgemaakte kamer wist ik in no time te transformeren tot een stinkende rotzooi.


's zaterdags

Hij ging 's zaterdags vaak naar de markt.


zaterdags

Afgeleid van zaterdag met het achtervoegsel -s

We gaan zaterdags meestal winkelen.


vreselijk

afgeleid van vrees met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

in zeer hoge mate, buitengewoon, zeer, heel erg


czasem

Inni kierowcy czasem są nieuprzejmi.


często

My często decydujemy się po prostu wcześnie iść do domu.

Wij beslissen dikwijls gewoon om vroeg naar huis te gaan.


nigdy

Nigdy nie byłem w Chinach.


vandaar

Hij reed naar Rotterdam en nam vandaar de trein.

duidt een causaal verband aan met een voorafgaande zinsnede

Hij had vreselijke haast. Vandaar die bon.


tevergeefs

samenstelling van te bw en vergeefs bw ontstaan uit te vergeefs

Hij trachtte tevergeefs een confrontatie te vermijden.


weerom

Hij heeft weerom daarover geklaagd.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: terug

weeromkeren: De lente keerde weerom en overal waren er bloemen en fluitende vogels in het frisse groen.


dolletjes

bw: afgeleid van dol bn met het achtervoegsel -tjes, aangetroffen sinds 1877 (zie vindplaats hieronder)

Nou, ik veur me zelf mag van ’eluk spreke dat onze lieve ’Eertje me geen konaijn het ’emaekt. ’k Zou er stikke. Lucht mot ik 'ebbe. Weetje, lucht en waeter. ’k Zal er raeis dolletjes onderduike, dat beloof ik ie, ’oor!

Jan Jacob Cremer
 Japik en Pleuntje, Een schets uit de duinen en aan zee in: Het vaderland, 's-Gravenhage (01-10-1877), M. Nijhoff [etc.] & C.A. van Reyn, p. 1.

De eenige plek waar het min of meer „dolletjes" toeging, was in de onderwereld, de rookkamer. Dit is typisch: een Hollander schijnt eerst los te komen in den tabaksrook.


mycket

Han behöver mycket pengar.

Det är mycket bra.


hierbinnen

Hierbinnen heerst een lagere druk, erbuiten een hogere.


erbinnen

Het lag erbinnen.

Hij heeft er altijd al binnen gelegen.


steekproefsgewijze

samenstelling van steekproef en gewijze met het invoegsel -s-


daarvandaan

Je kunt daarvandaan beter eerst de snelweg nemen.

Heb je daar dat kleedje vandaan?


hiervandaan

Ga je hiervandaan meteen naar huis?


vergeefs

In de betekenis van ‘vruchteloos’ voor het eerst aangetroffen in 1291

afgeleid van vergeven met het achtervoegsel -s

Hij trachtte vergeefs een ongeluk te voorkomen.

Een paar jaar geleden had Sinterklaas wekenlang vergeefs gezocht.


waarvandaan

Waar haalt-ie het vandaan!

Oogheelkunde: waarvandaan en waarheen?

betrekkelijk vervangt *van wat/welke vandaan

Ik heb geen idee waar hij het vandaan haalt.


volkomen

Dat was volkomen onaanvaardbaar.

Hij was gek op geweren en voelde zich volkomen thuis in de natuur.


pure

entra pure


de vez en cuando

La chica iba por el lado interior de la acera, y de vez en cuando se detenía ante los escaparates de las tiendas, llamando su atención sobre un cuadro, un grabado, un libro.


på tilbud

Brødet er på tilbud i dag.


på tilbod

Brødet er på tilbod i dag.


daarbinnen

Daarbinnen heerst een lagere druk, erbuiten een hogere.

Ze hadden een groot Frans tweepersoonsbed, lagen urenlang naast elkaar met allebei een hand op haar buik en voelden hoe ik daarbinnen trapte.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


merely

Afleiding van mere met het achtervoegsel -ly.


hvorav

Det var fem hoteller i byen, hvorav han eide tre.

Er waren vijf hotels in de stad, waarvan hij drie bezat.


framför

Bijwoord: Afkomstig van het Oudzweedse woord framföre, voor het eerst aangetroffen in het jaar 1701

Voozetsel: Afkomstig van de Oudzweedse woorden fram for en fram före, voor het eerst aangetroffen aan de laatste helft van de 14e eeuw

Zweeds woord met het voorvoegsel fram- en met het achtervoegsel -för

Efter en hård kamp med framför allt Paris tilldelas London sommar- OS för tredje gången.

Na een zware strijd met met name Parijs krijgt Londen voor de derde keer de Olympische Zomerspelen toegewezen.


secondelang

Hij keek hem secondelang indringend aan.


vastberaden

Hij gaf vastberaden de presentatie aan het bestuur.


stiekempjes

zonder iets te zeggen, in het geheim (minder negatief dan stiekem)

De trainer hoopt stiekempjes op het kampioenschap.


christus

van Christus en , gespeld met een kleine letter volgens spellingregel 16.S

Waar was je, ik heb christus vaak geprobeerd je te bellen.


derwijze

Hij raakte derwijze gewond dat hij spoedig overleed.


iskald

Samenstelling van de Noorse woorden is en kald.

Afkomstig van het Oudnoorse bijvoeglijke naamwoord ískaldr.


iskald

Samenstelling van de Nynorske woorden is en kald.


teniet

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: tot niets teruggebracht

tenietgaan: De winst ging hierdoor vrijwel geheel teniet.


overhoop

In de betekenis van ‘op een hoop, dooreen’ voor het eerst aangetroffen in 1350

overhoop halen

alles van z'n plaats halen iets te zoeken

We hebben het hele huis overhoop gehaald maar een testament is niet gevonden.

in staat van sterke onderlinge verdeeldheid en/of ruzie

Die partijen liggen altijd met elkaar overhoop.


dwars

In de betekenis van ‘scheef, weerbarstig’ voor het eerst aangetroffen in 1265

De wind is achterlijker dan dwars (zeilterm)

Dwars door de sloot lag een omgevallen knotwilg.

~ liggen: niet meewerken, tegenstand bieden

Het voorstel kreeg veel bijval, maar er lagen twee landen dwars.

iemand iets ~ zitten: een wrok koesteren over iets

Het zat hem dwars dat hij daarvan valselijk beschuldigd werd.


undertiden

Afkomstig van het Ouddeense under tiden.

[ɔnɐˈtˢiðˀən]


oft

Afkomstig van het Oergermaanse *ufta.
Afkomstig van het Oergermaanse *ufta.


dagenlang

samenstelling van dag en lang met het invoegsel -en-

Dat ongeval leidde dagenlang tot treinstremmingen.


decennialang

Die twee landen liggen al decennialang met elkaar overhoop.

Archeologie in Nederland was decennialang eerst het werk van enkelen en later van tientallen. De persoonlijke vete tussen Holwerda en Van Giffen, een manipulator eerste klas, leidde daarom tot langdurige animositeit en machtsstrijd tussen Leiden en Groningen.

Hij was niet veroordelend, in deze kwestie was hij niet alleen uit eigen overtuiging beginselvast, hij was ook decennialang opgevoed door zowel Ingeborg als haar beste vriendin en bovendien zijn schoonzus Christa.


zaterdagavond

samenstelling van zaterdag zn en avond zn

Kun je zaterdagavond ook komen?


uitgebreid

*vervoeging van uitbreiden: voltooid deelwoord, op te vatten als samenstelling van uit bw en gebreid ww

Ze maakten uitgebreid filmpjes en juichten bij elke donderslag terwijl ik juist dieper in mijn slaapzak kroop.

Denemarken ook nauwelijks, in de pers hadden ze het uitgebreid gehad over de gemoedelijke verhouding tussen de Deense bevolking en de Duitse gasten. De koning en de regering van Denemarken zaten nog op hun plaats en de samenwerking leek uitstekend te functioneren binnen de Germaanse verbroedering.


gestaag

In de betekenis van ‘voortdurend, bestendig’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Naamwoord van handeling van staan met het voorvoegsel ge-

WikiWoordenboek vordert gestaag.


parlando

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: meer sprekend dan zingend’ voor het eerst aangetroffen in 1929

meer sprekend dan zingend (vlot, gearticuleerd en meer gericht op het metrum dan de melodie)

Psalm 14 is poëtisch en grimmig, door Fairouz gevangen in een eclectisch, volstrekt overtuigend amalgaam van stijlen: van een op Bach aanknopend begin via parlando gemurmel tot een indringende, voorzangachtige solo.

klinkend als spreektaal (met gangbare woorden en ritme)

Behalve als schrijver, dichter en zanger presenteert Dijkshoorn zich als kunstcriticus. In zijn parlando dichtstijl leidt hij kijkers rond in museum Kröller-Müller.


впереди

ru-впереди.ogg


prayerfully

Afgeleid van het bivoeglijke naamwoord prayerful met het achtervoegsel -ly.

He clasps his hands prayerfully under his chin.

Hij houdt zijn handen biddend onder zijn kin.


urenlang

samenstelling van uur en lang met het invoegsel -en-

Het volk houdt zich urenlang op straat op, zelfs in het donker of als het sneeuwt. in de hoop een glimp van haar gezicht op te vangen achter het raam van haar vergulde koets.

Danielle Teller (vert. Marja Borg)
 “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477

Ze hadden een groot Frans tweepersoonsbed, lagen urenlang naast elkaar met allebei een hand op haar buik en voelden hoe ik daarbinnen trapte.


vanzelfsprekend

obviously

iets dat geen verdere uitleg nodig heeft

Vandaag keek hij vanzelfsprekend niet meer zo tegen de dingen aan. Hij wist dat de oorlog niets anders was dan een reusachtige loterij met levensechte kogels, waarin vier jaar overleven aan het wonderbaarlijke grensde.

automatisch zonder er verder bij na te denken

En bijna vanzelfsprekend bleef het museum opgraven in Egypte, waar het al sinds 1957 welkom is en onder meer heeft meegeholpen aan de internationale reddingsopgravingen rond de bouw van de Aswandam, en bij Sakkara graven heeft ontdekt van twee belangrijke functionarissen van Toetanchamon, generaal Horemheb en schatbewaarder Maya (en zijn vrouw Merit).


herin

De vorm wordt meestal vervangen door "opnieuw in" omdat hij bestaat uit een niet-scheidbaar her- en een scheidbaar in-. Het gebruik is voornamelijk beperkt tot de te-vorm van de onbepaalde wijs.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

herinrichten: Er werd overwogen de kamer herin te richten.


herop

De vorm is een samenstelling van het onscheidbare her- en het scheidbare op- en wordt daarom meestal vermeden en vervangen door "opnieuw op". De te-vorm van de onbepaalde wijs komt echter soms wel voor.

heroprichten Er werd besloten de vereniging herop te richten.


непредубеждённо

не-пред-у-беж-дён-но


ziekjes

Afgeleid van ziek met het achtervoegsel -jes

Hij ging wat ziekjes aan het werk, maar knapte geleidelijk weer op.


kastig

Hy help kastig om die werk te doen, maar sit heeldag onder 'n boom.

Hij helpt zogenaamd om het werk te doen, maar zit dan de ganse dag onder een boom.


peacefully

Afgeleid van het Engels bijvoeglijke naamwoord peaceful met het achtervoegsel -ful en met het achtervoegsel -ly.

Jim was taken ill and passed away peacefully on 28-02-11.

Jim werd ziek en overleed vredig op 28 feb 2011.


courageously

Afgeleid van courageous met het achtervoegsel -ly.

Courageously he went into the burning house.

Moedig ging hij naar het brandende huis.


deeply

Afgeleid van deep met het achtervoegsel -ly.

Luke will be deeply missed by all his family and friends.

Luke wordt node gemist door al zijn familie en vrienden.


bravely

Afgeleid van brave met het achtervoegsel -ly.

He fell asleep peacefully at his home after bravely battling a long illness.

Hij ontsliep vredig in zijn huis na dapper strijden tegen een langdurige ziekte.


sadly

Afgeleid van sad met het achtervoegsel -ly.

bar, bedroefd, danig, deerlijk, erg, terdege, vreselijk, zeer

He smiled sadly.


node

van Middelnederlands node, op te vatten als nood zn met de uitgang -e, als bijwoord van modaliteit: ‘onwillig’ aangetroffen vanaf 1240

Plotseling werd hij ernstig ziek; hij werd node gemist bij het concert.


recently

Afkomstig van het Latijnse woord recens (juist).

Afgeleid van recent met het achtervoegsel -ly.

laatst, laatstelijk, onlangs, pas, recent, recentelijk

The bank recently opened a branch in Ireland.

De bank opende onlangs een vestiging in Ierland.


unceremoniously

Samenstelling van ceremonious met het voorvoegsel un- en met het achtervoegsel -ly.

/ˌʌnsɛrɪˈməʊnɪəslɪ/

kortweg, zonder complimenten, zonder plichtplegingen

She is dead and was unceremoniously buried inside a cottage.

Ze is dood en werd begraven zonder plichtplegingen in een huisje.


громко

Он вышел, громко хлопнув дверью.

Hij liep hard met de deur slaand naar buiten.


dodecafonisch

van Grieks "δώδεκα" (twaalf) en "φωνή" (toon, stem, geluid) met het achtervoegsel -isch

In een eerdere periode schreef hij alleen dodecafonisch.


monthly

Afgeleid van month met het achtervoegsel -ly.

Most of us get paid monthly.

De meesten van ons krijgen maandelijks betaald.


constantly

Afgeleid van constant met het achtervoegsel -ly.

Add the flour, stirring constantly, and cook on medium-low heat for 1 minute as the mixture forms a paste.

Voeg onder voortdurend roeren de bloem toe en kook het bij een middellage warmte gedurende 1 minuut tot het mengsel romig wordt.


aside

Afgeleid van het Engelse werkwoord side met het voorvoegsel a-


de arriba abajo

Era moreno, con bigote, y una cicatriz pálida le surcaba una mejilla de arriba abajo.


tezamen

In een categorie staan gelijksoortige woorden tezamen in een opsomming.

Tezamen werd je geboren, en tezamen zul je voor immer zijn.


helaas

van Frans hélas, dat teruggaat tot het oudere las en uiteindelijk Latijn lassus; in de betekenis van ‘tussenwerpsel: uitroep van smart’ voor het eerst aangetroffen in 1548

We hebben er alles aan gedaan, maar het is helaas niet gelukt.

Helaas voor de gevangene mislukte zijn vluchtpoging.

Helaas was er geen tijd om te genieten van het prachtige uitzicht want we moesten zo snel mogelijk de berg af zien te komen: het weer zou zo weer kunnen omslaan.


a cobro revertido

Una vez llamó a La Ponte a cobro revertido desde una subasta, en Buenos Aires, sólo para contarle un chiste: la puta tan fea que murió virgen. Ja, ja. Muy bueno. Pero te haré comer la factura del teléfono cuando vuelvas, maldito imbécil.


thoroughly

Afgeleid van het bivoeglijke naamwoord thorough met het achtervoegsel -ly.

The case will be thoroughly studied before any decision is made.

De zaak zal grondig worden onderzocht voordat een beslissing wordt genomen.


for the win

"For the win" wordt gewoonlijk gebruikt in de afgekorte vorm FTW, het wordt altijd gebruikt in een zin zonder een werkwoord, bijv. Nerds FTW.

de beste zijn; geweldig, goed, verbazingwekkend of spectaculair zijn; verzekerd zijn van succes

wordt gebruikt als instemming of goedkeuring

Question: Heeft iemand het concert van Metallica van afgelopen week gezien? - Answer: Metallica FTW!

Vraag: Heeft iemand het concert van Metallica van afgelopen week gezien? - Antwoord: Metallica FTW!


a veces

Se levantó despacio de la cama par no despertar al fantasma que dormía a su lado, acechando el ritmo de una respiración que a veces imaginaba escuchar de veras.


ten eerste

eerstens

luidt het eerste lid van een opsomming van minstens twee argumenten in

Tekst-naar-spraaksystemen bestaan uit twee componenten, ten eerste een component die verantwoordelijk is voor de tekstontleding en ten tweede een component die de audiosynthese en spraakweergave mogelijk maakt.


eerstens

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘rangschikkend bijwoordelijk telwoord: ten eerste’ voor het eerst aangetroffen in 1846

leenvertaling van Duits erstens; op te vatten als een datief (uitgang -n) van eerste met het achtervoegsel -s

Want tennis is, eerstens en vooral, een hypercommercieel circus, waar de sponsor- en tv-gelden rijkelijk stromen zodra topacteurs de bal in beweging brengen.


vandeesmaand

’n Foto wat ’n driekwarteeu gelede geneem is tydens wat as die formele begin van apartheid beskou word, word later vandeesmaand opgeveil.

Een foto die driekwart eeuw geleden genomen is tijdens wat als het formele begin van apartheid beschouwd wordt, wordt later deze maand geveild.


mockingly

Afgeleid van het Engelse bijvoeglijke naamwoord mocking met het achtervoegsel -ly.

/ˈmɑː.kɪŋlɪ/


metterwoon

Eigenlijk de vaste woordgroep met der woon (waarin der een versteende datief vrouwelijk enkelvoud is).

Hij kocht een huisje op Vlieland en vestigde zich daar metterwoon.

Hij werkt nu in het buitenland en heeft Nederland metterwoon verlaten.


verwilderd

*vervoeging van verwilderen: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

In zijn bril zag ik mezelf weerspiegeld en ik constateerde dat ik er net zo verwilderd uitzag als hij.


weder

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: opnieuw’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901


endeligt

Afkomstig van het Oudnoorse woord endalykt.

Skoleophold er endeligt færdig.


desgewenst

indien men dat wenst, als men dat graag wil

Natuurlijk kan het pakket desgewenst worden uitgebreid met tal van extra's.


bitterly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord bitter met het achtervoegsel -ly.

This was a bitterly fought election.

Dit was een verbitterd bevochten verkiezing.


hemelhoog

intensief, samenstelling van hemel zn en hoog bn

tot grote hoogte, in uitzonderlijke mate

In dat stuk werd de nieuwe compositie hemelhoog geprezen.


verderop

further on

op een zekere afstand van de genoemde plaats

De splitsing is ongeveer twee kilometer verderop.

Verderop is een ruime zwier omhoog naar rechts, dit is wat renners een moordenaar noemen. Maar het lijkt er ook op dat zich daar de bevrijding aandient. Een strakblauwe hemel domineert in het blikveld, het is alsof de sparren respectvol uit zicht blijven. De weldaad van een kale vlakte volgt.

Toen ik de laatste scheerlijn de harde grond in stak, zag ik tot mijn verbazing Goldie verderop onder een struik liggen.


veruit

Hij is veruit de beste solozanger van het gezelschap.


verdwaasd

*vervoeging van verdwazen: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

Ik keek een beetje verdwaasd op toen er twee kleine hoofdlampen op me af kwamen.


fyrr

verouderde spelling of vorm van før tot 1938


ervoor

persoonlijk: vervangt *voor+het, *voor+ze

Je moet het ervoor overhebben.

Hij is ervoor beloond.

Dit alles betekende ook dat ik mijn gezin lange tijd niet zou zien. Gelukkig had mijn vrouw daar geen probleem mee omdat ze zelf kort ervoor een lange wandeling naar Santiago de Compostela had gemaakt.

Sinds 1813 is Nederland een koninkrijk. Ervoor was het een republiek


nevens

prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord: naast

De diligence waar hij nevens stond.


dienaangaande

Samenstelling van dien (datief van het aanwijzend voornaamwoord die) en aangaande

Er zijn dienaangaande al eerder problemen gerezen.


fyribils

Samenstelling van fyri (voor) en bil (moment).


zogezegd

Hij is zogezegd een echte liefhebber.


overhodet

Afkomstig van het Duitse bijwoord überhaupt

Afleiding von hode met het voorvoegsel over- en met het achtervoegsel -t

/ ɔʋəɾˈhuːdə /

Han er vår største dikter overhodet.


vanoggend

Ek het hom vanoggend gesien net voordat hy vliegveld toe is.

Ik heb hem vanochtend gezien net voordat hij naar het vliegveld ging.


zijnerzijds

leenvertaling van Duits seinerseits, op te vatten als samenstelling van zijner "van zijn" en de genitief van zijde "kant"

Hij heeft er zijnerzijds nog enkele kanttekeningen bij geplaatst.


zoverre

in ~: luidt een beperkende voorwaarde in

Het nut van een wiki is groot in zoverre er auteurs zijn die de moeite nemen degelijke inhoud bij te dragen.


utenfor

Afkomstig van de Oudnoorse bijwoordelijke frase fyrir útan.

Afgeleid van for met het voorvoegsel uten-.

Det er viktig for oss at ingen føler seg utenfor.

Het is belangrijk voor ons dat niemand zich buitengesloten voelt.


utanfor

Afgeleid van for met het voorvoegsel utan-.


nødvendigvis

Afleiding van het Noorse bijvoeglijke naamwoord nødvendig met het achtervoegsel -ig en met het achtervoegsel -vis

Valg betyr ikke nødvendigvis demokrati.

Keuze betekent niet noodzakelijkerwijs democratie.


nødvendigvis

Afleiding van het Nynorske bijvoeglijke naamwoord nødvendig met het achtervoegsel -ig en met het achtervoegsel -vis


brutalt

Bijwoord: afleiding van het Noorse bijvoeglijke naamwoord brutal met het achtervoegsel -t

For tre uker siden ble en familie brutalt ranet av tre maskerte og bevæpnede menn i sitt hjem i Garderåsen.

Drie weken geleden werd een gezin op brute wijze beroofd door drie gemaskerde en gewapende mannen in zijn huis in Garderåsen.


brutalt

Bijwoord: afleiding van het Nynorske bijvoeglijke naamwoord brutal met het achtervoegsel -t


pinlig

Afgeleid van het Noorse zelfstandige naamwoord pine met het achtervoegsel -lig.


langsom

van Middelnederlandse verbinding "langs om" ; op te vatten als samenstelling van langs bw en om bw

van langsom + <vergrotende trap van bijvoeglijk naamwoord>

En steeds duurde de oorlog voort, breidde zich uit als een olievlek, verslond mensen bij miljoenen en rijkdommen bij miljarden, werd langsom wreder, ingewikkelder en bracht een gevoel mee alsof hij nooit eindigen zou.


fortsatt

Afleiding van het Noorse woord fortsette ww


dalk

Kaap kry dalk vyf windplase.

De Kaap krijgt misschien vijf windmolenparken.


agile

van Engels agile, als manier om computerprogramma's te ontwikkelen die vooral gericht is op snel te bereiken concrete resultaten, die steeds verder verbeterd worden

op een slagvaardige, wendbare manier met vermijding van verstarde procedures en organisatiestructuren

‘Agile werken’ bijvoorbeeld, de hype uit 2017 om bedrijven ‘wendbaarder’ te maken.

Weblink bron
Japke-d. Bouma
 “‘Content’, ‘input’ en ‘learnings’ – lieve lezers, ik heb jullie nodig” (24 september 2020) op nrc.nl

Wat zelfsturing is voor onder meer de zorg, is agile voor overheden, dienstverlening en ict, en lean voor de industrie: moderne organisatievormen die bedrijven en instellingen wendbaarder en slagvaardiger moeten maken.

Weblink bron
Joris Kooiman
 “Iedereen agile, zo makkelijk is dat nog niet” (28 augustus 2019) op nrc.nl


tamamen

helemaal, volledig, volkomen, totaal, geheel, compleet


høyt

hardop, hoog, lang, luid, uit, veel, ver


achttienmaal

In totaal is hij daar achttienmaal op vakantie geweest.


zeventienmaal

De kogelstoter Parry O'Brien verbeterde tussen 1953 en 1956 het wereldrecord zeventienmaal en werd zeventienmaal Amerikaans kampioen.


dertienmaal

In totaal is hij daar dertienmaal op vakantie geweest.


negentienmaal

In totaal is hij daar negentienmaal op vakantie geweest.


totalt

Han var totalt sjanseløs.


birlikte

mee-, bij zich (zoals bij meenemen, meebrengen)


lite

Bijwoord: afkomstig van het Oudnoorse woord lítinn, de 4e naamval van lítill


knapt

Det brukbare materiale er ennå svært knapt.

Het bruikbare materiaal is nog steeds erg schaars.


gulzig

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gretig’ voor het eerst aangetroffen in 1285

Afkomstig van het Middelnederlandse bijvoeglijke naamwoord guls (= gulzig) met het achtervoegsel -ig.


onbegrijpelijk

Afgeleid van begrijpelijk met het voorvoegsel on-.

unverständlich

niet of zeer moeilijk te begrijpen, rationeel niet te volgen, onlogisch

Hij vindt het onbegrijpelijk dat de rechters zich niet uitspreken over de onjuistheden die volgens de school in het rapport staan.

Weblink bron
Tjerk Gaulthérie van Weezel en Rik Kuiper
 “Gerechtshof brandt vingers niet aan inspectierapport over Haga Lyceum” (24 december 2019), de Volkskrant


rundt

Afleiding van het Noorse bijvoeglijke naamwoord rund met het achtervoegsel -t.


rundt

Afleiding van het Nynorske bijvoeglijke naamwoord rund met het achtervoegsel -t.


ineen

Dit is een sofa en een reservebed ineen.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: in elkaar

ineenduiken: Geschrokken doken zij ineen.


talloos

Afgeleid van tal met het achtervoegsel -loos

Er zijn talloos vele mensen dood door de ramp.

Het is een verleidelijk beeld, als je langs talloze kerken en kastelen rijdt, door stadjes waar geen leven te bekennen is, laat staan enige moderne vorm van bedrijvigheid. Maar daarmee misken je de dynamiek die je even goed langs de Nationale 7 aantreft.

Weblink bron
Peter Giesen
 “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant


førebels

Afgeleid van het Nynorske woord bels, de genitiefvorm van bel (tijdje) met het voorvoegsel før- en met het invoegsel -e-.


raskt

Bijwoord: Afleiding van het Noorse bijvoeglijke naamwoord rask met het achtervoegsel -t

Gryta går raskt å lage.


zeevast

Ik heb mijn laptop zeevast bevestigd


kor

Zelfstandig naamwoord afkomstig van Oudnoords kórr

Kor går det?

Kor langt er det?


dnes

Afgeleid van het Protoslavische *dьnьsь.


dnes

Co můžeš udělat dnes, neodkládej na zítřek.


ute

Afkomstig van het Oudnoorse woord úti, dat van het Oudnoorse woord ut komt.

buiten (under de blote hemel, in de open lucht)

Barna var ute og lekte.

buiten de deur, uit huis (niet thuis, niet aanwezig)

Sjefen er ute.

Kjære landsmenn hjemme og ute!

Beste landgenoten in binnen-en buitenland!


terdeë

Alles was perfek en het ons die rit Pretoria toe terdeë geniet .

Alles was perfect en we hebben terdege genoten van de rit naar Pretoria.


terdege

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: flink, goed’ voor het eerst aangetroffen in 1540

Samenstelling van het verbogen lidwoord ter en de datiefvorm dege, van deeg, "iets goeds, voorspoed, voordeel, groei enz."

Hij was zich dat terdege bewust.


al met al

Dit is al met al toch een hele nuttige zaak.


неожиданно

ru-неожиданно.ogg


willens

willens en wetens

met opzet, in het volle besef dat men een overtreding of te laken daad begaat

De komst van hem, wiens last men willens had geschonden,
Hoe meer men wierd bedugt voor zulk een oogenblik,
Alleen stond Fabius ontrefbaar voor de schrik.


vlakbij

Als voorzetsel gebruikt schrijft men vlak bij

Er klonk een verschrikkelijke klap toen de bliksem vlakbij insloeg.


fanthiu

Samenstelling van fan en de instrumentalis van onzijdig that.


acolo

Samenstelling van het Latijnse ecce + illoc.


hurtig

Noorse bijvoeglijk-naamwoordsvorm met het achtervoegsel -ig

gauw, gezwind, prompt, snel, spoedig, vlug


hurtig

Nynorske bijvoeglijk-naamwoordsvorm met het achtervoegsel -ig


aici

Ontwikkeld uit de Volkslatijnse uitdrukking ad hicce (met ad vz "bij, naar", hic "hier" en het aanwijzende achtervoegsel -ce).

O să fie un spectacol aici la ora opt.

Om acht uur zal er hier een spektakel zijn.


kribbig

In de betekenis van ‘prikkelbaar’ voor het eerst aangetroffen in 1573

afgeleid van krib, (stam van het werkwoord kribben) met het achtervoegsel -ig

Haar kribbig gedrag is schadelijk voor de sfeer in de winkel.


betyds

Dit was ook net betyds.


vanwaar

Vanwaar uw vraag?

Hij reed eerst naar Luxemburg, vanwaar hij vervolgens, na een bezoek bij een vriend, naar Trier vertrok.

Het woord vuur stamt van Protogermaans *fōr af, vanwaar ook Engels fire komt.


право

Ты что, не знаешь, где право, а где лево?

Wat, weet jij niet waar rechts en waar links is?


onherroepelijk

Naamwoord van handeling van herroepen met het voorvoegsel on- en met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Dat gaat onherroepelijk mis!


breedvoerig

Samenstellende afleiding van breed en de stam van voeren met het achtervoegsel -ig

De kundige Schryver van dezelve, die zich onder de zinspreuk: Tendimus ad coelestem Patriam, verbergt, is de eerste, die dit onderwerp bepaald en breedvoerig behandelt.


voorts

In de betekenis van ‘bijwoord van modaliteit: bovendien’ voor het eerst aangetroffen in 1288

Afkomstig van het Middelnederlandse bijwoord vorts.

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord voort met het achtervoegsel -s.

ferner

ter aanduiding van wat nog komt na nu, na dat andere, in het vervolg


desaangaande

Hij heeft desaangaande weinig gezegd.


ca.

geeft aan dat de daarna genoemde waarde een benadering is en de werkelijke waarde hoger of lager kan zijn


anderzijds

Enerzijds was hij teleurgesteld over de matige opkomst en anderzijds was hij tevreden over de geweldige sfeer.

In veel winkels zijn ondertussen lege schappen te vinden. Vooral versproducten als zuivel, vlees, fruit en eieren zijn nog moeilijk te krijgen. Dat komt enerzijds doordat de blokkades het onmogelijk maken om de producten aan te vullen en anderzijds doordat de producten die nog beschikbaar zijn bederven en dus weggegooid moeten worden.

Weblink bron “Schade supermarkten door blokkades loopt in de tientallen miljoenen” (05 juli 2022), NU.nl


i hel

verouderde spelling of vorm van i hjel tot 2005


hartstochtelijk

Afleiding van hartstocht met het achtervoegsel -lijk en met het invoegsel -e-.

leidenschaftlich

op eene wijze die van hartstocht blijk geeft


hemen

meteen, direct, onmiddellijk, ogenblikkelijk


indak

nee; ontkenning die betrekking heeft op gezegde of bepaling

Bisa bicara bahasa Inggris? - Indak.

niet; ontkenning van gezegde of bepaling

indak adil


glunder

Hij stond er glunder bij te kijken,


кажется

ru-кажется.ogg

blijkbaar, naar het schijnt, naar verluidt


enerzijds

samenstellend afleiding van de genitief van een ht en zijde zn met het achtervoegsel -s, mogelijk leenvertaling van Duits einerseits

gebruikt als inleiding van het eerste deel van een tegenstelling

Enerzijds zijn er maatregelen getroffen die noodzakelijk zijn om de voorzieningen voor de oude dag op de lange termijn houdbaar te maken, anderzijds zijn maatregelen getroffen die de economie moeten versterken.

Frédéric Talbi haalt het wel, al gieren de longen lang na. Hij woont in de buurt, het is naar schatting de dertigste keer dat hij hier staat, met enerzijds het uitzicht op de beboste flanken van de Vogezen en aan de zuidwestkant het glooiende laagland van de Haute-Saône.

Weblink bron
Rob Gollin
 “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant


dort

In het geschreven Duits en in de zuidelijke en oostelijke spreektalen komt het verschil tussen da en dort ongeveer overeen met het Nederlandse verschil tussen er (≈ da) en daar (≈ dort). In het noorden en westen wordt dort nauwelijks gebruikt in de spreektaal.


desgelijks

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: evenzo’ voor het eerst aangetroffen in 1285

samenstelling van des en gelijk met het achtervoegsel -s

En hij zal desgelijks behandeld worden.


scheep

van Middelnederlands te scepe, met datief van schip

Zij waren in Rotterdam scheep gegaan.


kraftig

Afgeleid van het Noorse zelfstandige naamwoord kraft met het achtervoegsel -ig


kraftig

Afgeleid van het Nynorske zelfstandige naamwoord kraft met het achtervoegsel -ig


hoezo

wieso

vraagt naar de logica achter een bepaalde bewering

Hoezo? Dat is toch niet verboden?.


hierom

aanwijzend (dichtbij) om+dit, om+deze: met deze reden

Het regende hard en hierom deed ik het raam dicht.


plots

In de betekenis van ‘bijwoord van tijd: eensklaps’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1626

Er stond plots een olifant op de weg.


всюду

Всюду бегут дороги,
По лесу, по пустыне,
В ранний и поздний час.

Overal lopen wegen
In het bos, door de woestenij
Op vroege en op late uren.


schaakmat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘het schaak staan van de koning’ voor het eerst aangetroffen in 1709

van Arabisch shah mat (de koning is dood)

positie in het schaakspel, waarbij de koning schaak staat en niet meer te redden is

En voor hij het wist stond hij schaakmat.


utendørs

Afgeleid van dørs met het voorvoegsel uten-.

/ˈʉːtəndøːʃ/


overeen

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: tot een afspraak; accoord

overeenkomen: Zij kwamen overeen hier gezamenlijk een eind aan te maken.


smooth

Tegelijk ben ik nog op zoek naar mijn vorm. Ik sta op een dansvloer en beweeg, maar mijn dansjes zijn nog niet heel smooth.

Weblink bron
Saul van Stapele
 “Willem: ‘Wanneer ik schrijf, voel ik het in mijn hart’” (6 februari 2019) op nrc.nl

De horrorverhalen over afwijzing en prestatiedruk joegen mij angst aan. Uiteindelijk is het heel smooth gegaan.

Weblink bron
Francine van der Wiel
 “Timothy van Poucke & Guido Dutilh: Ik denk wow als ik je zie” (28 december 2018) op nrc.nl

2Unlimited, dat was mijn New Wave. Ray, de stoere rapper (‘Y’all ready for this?’) was natuurlijk Lil’ Kleine. En Ronnie Flex (sorry Ronnie), de smooth zingende mooiboy, dat was Anita Doth.

Weblink bron
Rolinde Hoorntje
 “Een kwestie van bereik” (22 januari 2016) op nrc.nl


presto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: snel’ voor het eerst aangetroffen in 1824

snel gespeeld (in een hoger tempo dan allegro)


exactly

There are exactly twelve of them left.


achteruit

naar achteren gericht, in achterwaartse richting

Hij moest door de achterruit kijken doen hij met zijn auto achteruit reed.

Plotseling verstijfde ik. Midden op het pad lag een reusachtige ratelslang te zonnen, de koningin van de woestijn. Ik schrok me kapot en sprong meteen achteruit.

De zieke patiënt ging ineens snel achteruit en was de volgende dag overleden.


zozeer

Hij is ook koppig en zozeer overtuigd van zijn gelijk dat hij zijn standpunt niet wil verdedigen in een discussie.

Het probleem is niet zozeer de invoering, maar de controle.

Ze wonnen niet zozeer door goed te spelen, als wel door hard te werken.

Hij zag het probleem niet zozeer en maakte aanstalten om verder te lopen, waardoor ik overging op een andere strategie.


achterin

Wil je voorin gaan zitten of achterin?

En ineens stonden ze voor een hol en zagen achterin de gloed van een vuur. Er was een lelijk oud wijf dat, zachtjes mompelend, in een pot boven het vuur stond te roeren.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 12


zowat

Hij werd zowat uit zijn auto geslingerd door die botsing.

Ik rende zowat de berg op en elke keer als ik weer op een bergtop aankwam checkte ik of er voldoende internetverbinding was om eventuele nieuwe berichten van mijn kinderen te beluisteren.


erom

persoonlijk *om+het, *om+ze: om de reden,

Hij heeft het erom gedaan.

Hij probeerde een 1 aprilgrap uit te halen, maar niemand moest erom lachten.

Het gaat erom dat „bekende overlastgevers” binnen blijven, aldus Dijkhoff. Hij heeft hierover maandag met burgemeesters gesproken, zei hij in het radioprogramma Dit is de Dag.

‘Denk erom hè… Geen haast,’ riep hij me na terwijl ik naar de grensmuur liep om mijn hand op het koude ijzer te leggen en mezelf moed in te praten: ‘veilig thuiskomen’.


bijeen

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: tezamen in een groep

bijeenzijn: Zij waren die dag bijeen om het jubileum te vieren.

Alles bijeen zal het dus wel op een kleine 100 regels neerkomen.

En sta tezamen, maar niet te dicht bijeen:


zielsveel

intensief, samenstelling van ziel en veel met het invoegsel -s-

bijzonder veel, met name in emotionele zin

Hij heeft altijd zielsveel van haar gehouden.


zaterdagmiddag

Kun je zaterdagmiddag ook komen?


voorin

Wil je achterin gaan zitten of voorin?

Na een kwartier stopte er een oude gedeukte Toyota met een mollige vrouw voorin, die vroeg waar ik naartoe moest.


ginder

van Middelnederlands ginder, in de betekenis van ‘bijwoord van plaats: daar’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1220

Dat is ginder niet gebruikelijk.


hoever

een vraag naar een afstand wordt met "hoe ver" los geschreven ingeleid

In hoever dat waar is moet nog blijken.


morgenavond

We gaan morgenavond naar de opera.


серьёзно

ru-серьёзно.ogg


middenin

De bedoeling is om het er middenin te zetten.


hoelang

Hij wist niet precies tot hoelang hij verondersteld was te blijven wachten.


standsmessig

Afgeleid van stand met het invoegsel -s- en met het achtervoegsel -messig.

volgens zijn stand, volgens de regels van zijn stand


tampoco

yo tampoco


achterover

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: in achterwaartse richting vallend

achteroverslaan: Hij sloeg daar volledig van achterover.


ombord

Samenstelling van de Noorse woorden om en bord

Passasjerene gikk ombord i båten.

De opvarenden gingen aan boord van de boot.


ombord

Samenstelling van de Nynorske woorden om en bord

Det er venta at Kongeparet går ombord i Kongeskipet i kveld.

Verwacht wordt dat het koninklijk paar vanavond aan boord van het Koninglijke schip gaat.


ombord

Samenstelling van de Zweedse woorden om en bord


daarnet

Hij heeft daarnet gebeld.

'Als mijn tante een pikkie had gehad, was zij mijn oom geweest.' (...) Hoop. De idiote zin van daarnet gaf aan dat het ergens diep in haar nog aanwezig was.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


uti

Samentrekking van ute en i met verval van de 'e'.

Emily er klar til å plumpe uti det varme vannet.

Emily is klaar om buiten in het warme water te plonzen.


daarstraks

Ik heb hem daarstraks nog gezien.


дома

В такую погоду нормальные люди дома сидят, телевизор смотрят.

Bij zulk weer zitten mensen thuis en kijken tv.


oversleg

Afleiding van het Noorse woord over met het achtervoegsel -leg

/ ˈoːʋəɾʃləːg /

bijzonder, buitengewoon, erg, ongemeen, wonderwel, zeer

Oksen var oversleg stor.


overvettes

Afkomstig van het Oudnoorse woord yfirvættis, dat van vætt (gewicht) komt

Noors bijwoord met het voorvoegsel over-