overvettes

Nynorsk bijwoord met het voorvoegsel over-


bare

Bijwoord: afkomstig van Oudnoords: barr bn

Werkwoord: afkomstig van Nedersaksisch: bargen ww en bargen ww "bergen"


bare

Werkwoord [A]: afkomstig van Nedersaksisch: bargen ww en bargen ww "bergen"

Werkwoord [B]: afkomstig van Oudnoords: barr bn

verouderde spelling of vorm van berre tot 2012

onbepaalde vorm enkelvoud van de stellende trap van bare


allemachtig

In de betekenis van ‘tussenwerpsel: uitroep van verwondering’ voor het eerst aangetroffen in 1878

samenstelling van al en machtig met het invoegsel -e-

Dan merk je pas goed hoe allemachtig groot Afrika is.

Daar kun je verlamd van raken, alleen maar doordat je met hem hebt gezoeno terwijl je dat niet eens echt wilde omdat het zo allemachtig smerig is om je tong bij iemand anders in zijn mond te steken.

John Green
 “Schildpadden tot in het oneindige” (2017), Gottmer , ISBN 9789025768652


bovenop

hoger dan elk ander deel, op het hoogste deel, steunend op de lagere delen

Dit boek lag bovenop de stapel.

Ik had mijn tent precies bovenop een ondergrondse termietenkolonie geplaatst.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Bovenop de directe gevolgen van de ziekte had hij ook nog te maken met de financiële rampspoed die hem overkwam.


liefst

benadrukkend, verbazing uitdrukkend (over een groot getal)

Hij ging liefst driemaal in de week naar het zwembad.

Het huis heeft maar liefst vier badkamers.

Ons elftal won met liefst 8-1.


точно

Всё очень точно спланировать.


возможно

Возможно, сегодня я вернусь с работы не раньше восьми часов.

Mogelijk kom ik vandaag niet eerder dan acht uur van mijn werk.


morgenvroeg

in de eerste uren van de dag volgend op vandaag

Hij gaat morgenvroeg naar een conferentie.


отлично

ru-отлично.ogg


binnenstebuiten

als de buitenkant binnen zit en de binnenkant buiten

Deze broek moet je binnenstebuiten wassen.

Je T-shirt zit binnenstebuiten.

binnenstebuiten keren: heel goed onderzoeken

De inwoners van de omliggende flats waren al uit voorzorg geëvacueerd maar de explosievenhonden vinden geen bommen. Na de honden komen de rechercheurs, die het appartement de komende uren binnenstebuiten zullen keren. (Elsje Jorritsma NRC 29 maart 2016


tekrar

weer, opnieuw, nogmaals, nog eens, wederom


overeind

Hij stond nog niet overeind of hij hoorde het fluitsignaal al.

Hij stapt over het lijk heen, nog steeds gebukt, je weet eigenlijk niet waarom je dat doet, want kogels vang je overeind net zo goed op als gebogen, maar het is een reflex om ze zo min mogelijk houvast te bieden, alsof je de hele tijd bang bent voor de hemel als je oorlog voert.

Roerloos lag ik in mijn slaapzak en schrok bij elk geluid overeind.

En zoals hij had verwacht, kwam ze direct overeind, kuste hem op zijn voorhoofd, bedankte voor de onderhoudende avond en trok zich terug naar de slaapkamerverdieping.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


minstens

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘bijwoord: op zijn minst’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1850

Er waren minstens twintig mensen aanwezig.

Er wordt sterk aangeraden de emmer minstens 25 meter van je tent te plaatsen zodat een eventuele beer niet je tent in strompelt op zoek naar eten.

Hij moest de komende weken minstens tien uur per dag schrijven om met midzomerdag klaar te zijn.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “1968, De grote eeuw deel 7” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044633535


massevis

Afleiding van masse met het achtervoegsel -vis

Det fins massevis av eksempler på det.


massevis

Det finst massevis av døme.


nijg

bw en bn: (verkorting) van nijdig
ww: nijgen zonder de uitgang -en


kalverachtig

Afleiding van kalver (afkomstig van de Middelnederlandse meervoudsvorm calver van calf) met het achtervoegsel -achtig.


tilbake

Samenstellend afgeleid van til vz en bak vz met het achtervoegsel -e


verdomd

*vervoeging van verdommen: de stam met de uitgang -d, zonder ge- vanwege voorvoegsel

Dat is een verdomd grote praalwagen.

Ik citeer hier de Lonely Planet en hoewel het proza van deze reisgids in staat zou zijn om zelfs de Gazastrook nog op te leuken (‘the locals are very passionate’) moet gezegd worden: die Malediven zien er verdomd mooi uit.


verrekt

*vervoeging van verrekken: de stam met de uitgang -t, zonder ge- vanwege voorvoegsel

gebruikt om een bijvoeglijk naamwoord te versterken


altfor

I dag var det altfor dårlig.


alrededor

él mira alrededor


fucking

krachtterm gebruikt om door versterking van wat volgt de hele uitspraak kracht bij te zetten, verdomme

Don't fucking lie to me!


insgelijks

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: evenzo’ voor het eerst aangetroffen in 1485

samenstelling van in en gelijk met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -s

Ik wens je insgelijks een gezegend kerstfeest.


dårlig

Afkomstig van het Oudnoordse woord dáligr, dat van het Nederduitse woord dorlik komt

Deens bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -lig


completely

The house was completely destroyed by the tornado.

Het huis werd volledig verwoest door de wervelstorm.


seriously

The house was seriously damaged.


truly

He is truly a gifted musician.


obviously

That was obviously a mistake.


certainly

That is certainly possible.


absolutely

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord asolute met het voorvoegsel ab- en met het achtervoegsel -ly.

Afkomstig van het Latijnse werkwoord absolvere (ab + solvere).


suddenly

Afkomstig van het Middelengelse woord "sodain", dat van het Latijnse woord subitus komt, het voltooid deelwoord van subire.

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord sudden met het achtervoegsel -ly.

And then, suddenly, masses of jobs will be created.

Er ineens veel arbeidsplaatsen ontstaan.

He was suddenly gone.

Suddenly there was a storm and huge waves.

Plots was er een storm en huizenhoge golven.


definitely

Afkomstig van het Latijnse woord definitus, het voltooid dellwoord van definire (de + finire).

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord definite met het voorvoegsel de- en met het achtervoegsel -ly.

That is definitely the geval.


såpass

Afleiding van pass met het voorvoegsel så-.

Hele markedet sitter nå å klør seg i hodet og lurer på hvorfor aksjen faller såpass mye.

De hele markt zit nu te piekeren en zich af te vragen waarom de koers van het aandeel valt dermate sterk.


morgenochtend

Ik ga morgenochtend weer aan het werk.

Ging ik nu weer overmoedig dezelfde fout maken als tijdens de beklimming van Mount Whitney? Misschien was het verstandiger om om te draaien, eerst te overnachten en morgenochtend in alle vroegte de pas te bedwingen.


hooguit

Dat zal de boel hooguit een dag of wat vertragen.

Het was moeilijk in te schatten hoe lang we nog onderweg zouden zijn en dus stalde iedereen zijn eten op de grond uit om te zien hoeveel er nog over was. Het viel erg tegen, hooguit genoeg voor een dag of twee.


dato

van Latijn dato, de ablatief van datum "wat gegeven is"

gevolg door een aanduiding van dag, maand en vaak ook jaar; bij een brief: de daarin vermelde dag waarop ze is geschreven, bij een publicatie: de daarin vermelde publicatiedatum

Het oudste Grootboek opent met het afschrift van een edict, dato 19 Nov. 1654, door ‘Friederich Wilhelm Marggraff zu Brandenburg’ ter gunste der ‘Mennonistischen glaubens Verwandten’ in het land van Kleef uitgevaardigd.

Joh. Dyserinck
 De vrijstelling van den eed voor de doopsgezinden. in: De Gids., jrg. 46 nr. 10 (oktober 1882), P.N. van Kampen & zoon, Amsterdam, p. 108/109


rather

He had been rather busy.

Or would you rather have coffee?


maandagochtend

Kun je maandagochtend ook komen?

Bij de supermarkt aan de Iepenlaan in Woerden heeft de politie maandagochtend een 17-jarige jongen uit Litouwen aangehouden op verdenking van diefstal van boodschappen met een winkelwaarde van € 57,-. De dief wilde die morgen rond tien uur een winkelwagen vol boodschappen zonder te betalen de winkel uitloodsen.

Maar na een week in de woestijn en 5.000 dollar lichter, zit je vaak gewoon weer op maandagochtend op kantoor in een vergadering over targets.


zaterdagsavonds

samenstelling van zaterdags en avond met het achtervoegsel -s

geregeld op de avonden van de zaterdagen

Zij gingen zaterdagsavonds meestal bridgen.


anymore

He is not here anymore.


i det hele tatt

Samenstelling van de Noorse woorden i, det, hele en tatt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/no-i det hele tatt.ogg

Vi har ikke sovet i det hele tatt.


teleur

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: in negatieve zin verrast

teleurstellen: De uitkomst ervan stelde hem ernstig teleur.


hartstikke

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid’ voor het eerst aangetroffen in 1839

Joh, dat is hartstikke gevaarlijk, hoor!

,,We zitten in een heel goede fase”, aldus Hulshoff. ,,Zeker als je ziet waar we vandaan komen. Natuurlijk hebben we, toen het sportief minder goed ging, ook gedacht: verdikke, zou het erin zitten? Maar we hebben voor Jupiler League-begrippen gewoon een hartstikke goede ploeg.” Cambuur staat momenteel elfde in de Jupiler League, maar heeft inmiddels de subtop in het vizier.

Te midden van de c-junioren van Vasa Real was ik misschien hartstikke goed, maar hier was ik een nul.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767

Ik had de dapperste moeder ter wereld, ik was hartstikke trots op haar en wie iets anders zei zou ik doodslaan.


zäh

Afkomstig uit het Middelhoogduits en Oudhoogduits.


allereerst

intensiverende samenstelling van aller vn en eerst bn

Allereerst wil ik een woord van dank spreken voor alle medewerkers die dit project mogelijk gemaakt hebben.


ahead

We're going to see more volatility in the weeks ahead with tension between earnings and Europe.

We gaan meer onrust zien in de komende weken met spanning tussen de bedrijfsresultaten en Europa.


akan

van plan, van zins, bijwoord om aan te geven dat iets in de toekomst zal gebeuren, een modaliteit die in het Nederlands vaak is te vertalen met het werkwoord zullen

Disangkanya hari akan hujan.

De verwachting is dat het vandaag zal regenen.


zaman zaman

van tijd tot tijd, zo nu en dan, bij tijd en wijle, af en toe, soms


бесконечно

ru-бесконечно.ogg

бес-ко-не́ч-но


hopelijk

Naamwoord van handeling van hopen met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Dat hotel heeft hopelijk geen bedwantsen.

Al dagen fantaseerde ik wat ik zou gaan bestellen: een dubbele hamburger met kaas, augurken en ketchup en hopelijk hadden ze ook mayo voor bij de friet.


halverwege

samenstelling van half en wege met het invoegsel -er-

Dit huis staat ergens aan het begin van de straat en niet halverwege.

Halverwege kwam ons een Park Ranger tegemoet. Ik voelde een immense opluchting aangezien ik dacht dat we nu veilig waren.


verrekte

Huisartsenzorg is breed en ingewikkeld en dus verrekte lastig te digitaliseren.

Weblink bron
Liza van Lonkhuyzen
 “Kan versnipperde huisartsenzorg niet slimmer? Initiatieven genoeg” (23 juli 2021) op nrc.nl


ferme

In de betekenissen van ‘pacht’ en ‘boerderij’ ontwikkeld uit Oud-/Middelfrans ferme ‘pacht’, (via Oud-/Middelengels) "gepachte plek; boerderij", uit middeleeuws Latijn firma, ferma "pacht; gepachte locatie"

In de bijvoeglijke en bijwoordelijke betekenis ontwikkeld uit Oudfrans ferme "vast, solide", uit Latijn firmus


blaze

Afgeleid van bijvoeglijk naamwoord blahý met het achtervoegsel -ze.


overboord

Na de enorme golf bleken er twee man overboord te zijn.


sidelong

There his aunt sat crosslegged by the firepit, and looking sidelong a the boy through the tangles of her black hair she asked him what he had said to the goats, and if he knew what the rhyme was.

Daar ging zijn tante met gekruiste benen naast de vuurplaats zitten, keek door de slierten van haar zwarte haar de jongen van opzij aan en vroeg hem wat hij tegen de geiten gezegd had en of hij wist wat het voor een rijm was.


crosslegged

There his aunt sat crosslegged by the firepit, …

Daar ging zijn tante met gekruiste benen naast de vuurplaats zitten, …


anyway

Do take some more, we need to finish it anyway.

Neem gerust wat meer, we moeten het toch opmaken.

I don't think that's true. I haven't found any evidence, anyway.

Ik denk niet dat dat waar is. Ik heb er in ieder geval geen aanwijzingen voor gevonden.

geeft een verandering van onderwerp aan: enfin, trouwens

I'll be ninety my next birthday, but Louella doesn't tell her age. Anyway, we 're going to have you and Cynthia up for supper.

Ik word negentig dit jaar, maar Louella wil niet zeggen hoe oud ze is. Trouwens, we willen jou en Cynthia te eten vragen.


finally

Afleiding van final met het achtervoegsel -ly.

He was finally home.


involved

Voltooid deelwoord van het Engelse werkwoord involve met het voorvoegsel in- en met het achtervoegsel -d.

Afkomstig van het Latijnse werkwoord involvere (in + volvere).


ingin

modaliteit die in het Nederlands met een hulpwerkwoord van wijze wordt aangegeven, maar in het Indonesisch met dit bijwoord


selalu

uit lalu "voorbijgaan" met het voorvoegsel se-


senantiasa

uit het Sanskriet नित्यशस् (nityaśas) "altijd"


woensdagnacht

Kun je woensdagnacht ook komen?


vrijdagnacht

Kun je vrijdagnacht ook komen?


zaterdagnacht

Kun je zaterdagnacht ook komen?


donderdagmorgen

Kun je donderdagmorgen ook komen?


maandagmiddag

Kun je maandagmiddag ook komen?


dinsdagavond

Kun je dinsdagavond ook komen?


vrijdagavond

Kun je vrijdagavond ook komen?


vrijdagochtend

Kun je vrijdagochtend ook komen?


dinsdagmiddag

Kun je dinsdagmiddag ook komen?


zondagnacht

Kun je zondagnacht ook komen?


zondagmiddag

Kun je zondagmiddag ook komen?


donderdagmiddag

Kun je donderdagmiddag ook komen?


dinsdagochtend

Kun je dinsdagochtend ook komen?


donderdagnacht

Kun je donderdagnacht ook komen?


teloor

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord verloren

teloorgaan: In die oorlog gingen veel prachtige gebouwen teloor.


zondagmorgen

Kun je zondagmorgen ook komen?


dinsdagnacht

Kun je dinsdagnacht ook komen?


maandagavond

Kun je maandagavond ook komen?


woensdagmorgen

Kun je woensdagmorgen ook komen?


dinsdagmorgen

Kun je dinsdagmorgen ook komen?


donderdagochtend

Kun je donderdagochtend ook komen?


woensdagochtend

Kun je woensdagochtend ook komen?


vrijdagmorgen

Kun je vrijdagmorgen ook komen?


donderdagavond

samenstelling van donderdag zn en avond zn

Kun je donderdagavond ook komen?


lewat

pukul sembilan lewat sepuluh menit

tien minuten na negen uur, tien over negen


maandagnacht

Kun je maandagnacht ook komen?


woensdagavond

Kun je woensdagavond ook komen?


vrijdagmiddag

Kun je vrijdagmiddag ook komen?

Koning Willem-Alexander en zijn gezin poseren vrijdagmiddag weer voor fotografen. NU.nl-verslaggever Danja Koeleman vertelt hoe het er achter de schermen aan toegaat.

Weblink bron “Grapjes, wensen en regie door de koning: zo gaat de Oranje-fotosessie” (23 juni 2022), NU.nl


moordend

Het was die zomerdag moordend heet.


zondagavond

Kun je zondagavond ook komen?


driemaal

Hij is driemaal achter elkaar gearresteerd.


tweewerf

Hij is tweewerf achter elkaar gearresteerd.


vierwerf

Zijn verjaardag werd deze keer gevierd met een vierwerf hoera.


viermaal

Hij is viermaal achter elkaar gearresteerd.

Cern onthult plannen voor nieuwe megaversneller van 100 kilometer. Het zong al een tijdje rond, maar nu heeft deeltjesfysica-instituut Cern zijn officiële plannen gepresenteerd voor een nieuwe deeltjesversneller. Die megaversneller moet honderd kilometer lang worden, bijna viermaal groter dan de huidige Large Hadron Collider.


eenwerf

Zijn verjaardag werd slechts gevierd met eenwerf hoera.


twaalfmaal

met twaalf herhalingen, in twaalf gevallen


zestienmaal

met zestien herhalingen, in zestien gevallen


vijftienmaal

met vijftien herhalingen, in vijftien gevallen


negenmaal

met negen herhalingen, in negen gevallen


twintigmaal

met twintig herhalingen, in twintig gevallen


vijfwerf

Zijn verjaardag werd deze keer gevierd met vijfwerf hoera.


zevenwerf

met zeven herhalingen, in zeven gevallen


maandagmorgen

Kun je maandagmorgen ook komen?

Opperste concentratie in de coulissen van De Bond. Gespannen staan de leerlingen uit groep 8C van de basisschool Drie-eenheid maandagmorgen naar hun klasgenoten te kijken die op dat moment in de schijnwerpers staan. Als er al wat wordt gezegd, gebeurt dat op een fluistertoon die op de bühne niet te horen is.

Weblink bron
Redactie
 “Afscheidsmusical groepen 8 in stadstheater Oldenzaal” (11-07-2016), Tubantia

Gerard Sanderinks ict-bedrijf Centric wankelt onder de aanhoudende stroom van slechte publiciteit. Die opmerkelijke bekentenis deed bestuursvoorzitter Louis Luijten maandagmorgen in de rechtszaal in Almelo.

Weblink bron
Angelique Kunst
 “Na elk krantenartikel lijdt Gerard Sanderinks Centric verlies: ‘We worden afgeschilderd als domme mensen’” (26-04-2022), Tubantia


veertienmaal

met veertien herhalingen, in veertien gevallen


derhâl

onmiddellijk, ogenblikkelijk, meteen, direct, terstond


's maandags

Hij ging 's maandags vaak naar de markt.


's zondags

Hij ging 's zondags vaak naar de markt.


achterwege

Overbodige details kunnen achterwege blijven.

Omwille van de tijd liet hij een aantal opdrachten maar achterwege.


's woensdags

Hij ging 's woensdags vaak naar de markt.


hierlangs

Je kunt het formulier hierlangs afknippen.


zondagsnachts

samenstelling van zondags en nacht met het achtervoegsel -s

Zij gingen zondagsnachts meestal uit.


vrijdagsmiddags

samenstelling van vrijdags en middag met het achtervoegsel -s

geregeld op de middagen van de vrijdagen

Zij gingen vrijdagsmiddags meestal bridgen.


woensdagsavonds

samenstelling van woensdags en avond met het achtervoegsel -s

geregeld op de avonden van de woensdagen

Zij gingen woensdagsavonds meestal bridgen.


zondagsavonds

samenstelling van zondags en avond met het achtervoegsel -s

Zij gingen zondagsavonds meestal bridgen.


maandagsavonds

samenstelling van maandags en avond met het achtervoegsel -s

Zij gingen maandagsavonds meestal bridgen.


zaterdagsnachts

samenstelling van zaterdags en nacht met het achtervoegsel -s

geregeld in de nachten van de zaterdagen

Zij gingen zaterdagsnachts meestal uit.


zaterdagsmiddags

samenstelling van zaterdags en middag met het achtervoegsel -s

geregeld op de middagen van de zaterdagen

Zij gingen zaterdagsmiddags meestal bridgen.


donderdagsnachts

samenstelling van donderdags en nacht met het achtervoegsel -s

geregeld in de nachten van de donderdagen

Zij gingen donderdagsnachts meestal uit.


woensdagsnachts

samenstelling van woensdags en nacht met het achtervoegsel -s

geregeld in de nachten van de woensdagen

Zij gingen woensdagsnachts meestal uit.


donderdagsavonds

samenstelling van donderdags en avond met het achtervoegsel -s

geregeld op de avonden van de donderdagen

Zij gingen donderdagsavonds meestal bridgen.


donderdagsmiddags

samenstelling van donderdags en middag met het achtervoegsel -s

geregeld op de middagen van de donderdagen

Zij gingen donderdagsmiddags meestal bridgen.


woensdagsmiddags

samenstelling van woensdags en middag met het achtervoegsel -s

geregeld op de middagen van de woensdagen

Zij gingen woensdagsmiddags meestal bridgen.


dinsdagsmiddags

samenstelling van dinsdags en middag met het achtervoegsel -s

geregeld op de middagen van de dinsdagen

Zij gingen dinsdagsmiddags meestal bridgen.


maandagsmiddags

samenstelling van maandags en middag met het achtervoegsel -s

geregeld op de middagen van de maandagen

Zij gingen maandagsmiddags meestal bridgen.


vrijdagsnachts

samenstelling van vrijdags en nacht met het achtervoegsel -s

Zij gingen vrijdagsnachts meestal uit.


dinsdagsmorgens

samenstelling van dinsdags en morgen met het achtervoegsel -s

geregeld op de ochtenden van de dinsdagen

Zij gingen dinsdagsmorgens meestal bridgen.


woensdagsmorgens

samenstelling van woensdags en morgen met het achtervoegsel -s

geregeld op de ochtenden van de woensdagen

Zij gingen woensdagsmorgens meestal bridgen.


dinsdagsnachts

samenstelling van dinsdags en nacht met het achtervoegsel -s

Zij gingen dinsdagsnachts meestal uit.


zondagsmiddags

samenstelling van zondags en middag met het achtervoegsel -s

Zij gingen zondagsmiddags meestal bridgen.


maandagsmorgens

samenstelling van maandags en morgen met het achtervoegsel -s

geregeld op de ochtenden van de maandagen

Zij gingen maandagsmorgens meestal bridgen.


vrijdagsmorgens

samenstelling van vrijdags en morgen met het achtervoegsel -s

geregeld op de ochtenden van de vrijdagen

Zij gingen vrijdagsmorgens meestal bridgen.


donderdagsmorgens

samenstelling van donderdags en morgen met het achtervoegsel -s

geregeld op de ochtenden van de donderdagen

Zij gingen donderdagsmorgens meestal bridgen.


vrijdagsavonds

samenstelling van vrijdags en avond met het achtervoegsel -s

geregeld op de avonden van de zaterdagen

Zij gingen vrijdagsavonds meestal bridgen.


zaterdagsmorgens

samenstelling van zaterdags en morgen met het achtervoegsel -s

geregeld op de ochtenden van de zaterdagen

Zij gingen zaterdagsmorgens meestal bridgen.


zondagsmorgens

samenstelling van zondags en morgen met het achtervoegsel -s

geregeld op de ochtenden van de zondagen

Zij gingen zondagsmorgens meestal bridgen.


vrijdagsochtends

samenstelling van vrijdags en ochtend met het achtervoegsel -s

Zij gingen vrijdagsochtends meestal bridgen.


woensdagsochtends

samenstelling van woensdags en ochtend met het achtervoegsel -s

Zij gingen woensdagsochtends meestal bridgen.


zondagsochtends

samenstelling van zondags en ochtend met het achtervoegsel -s

Zij gingen zondagsochtends meestal bridgen.


zaterdagsochtends

samenstelling van zaterdags en ochtend met het achtervoegsel -s

Zij gingen zaterdagsochtends meestal bridgen.


donderdagsochtends

samenstelling van donderdags en ochtend met het achtervoegsel -s

Zij gingen donderdagsochtends meestal bridgen.


dinsdagsochtends

samenstelling van dinsdags en ochtend met het achtervoegsel -s

Zij gingen dinsdagsochtends meestal bridgen.


woensdags

Afgeleid van woensdag met het achtervoegsel -s

We gaan woensdags meestal winkelen.


maandagsochtends

samenstelling van maandags en ochtend met het achtervoegsel -s

Zij gingen maandagsochtends meestal bridgen.


donderdags

Afgeleid van donderdag met het achtervoegsel -s

We gaan donderdags meestal winkelen.


dinsdagsavonds

samenstelling van dinsdag en avond zn met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -s

Zij gingen dinsdagsavonds meestal bridgen.


maandags

Afgeleid van maandag met het achtervoegsel -s

We gaan maandags meestal winkelen.


dinsdags

Afgeleid van dinsdag met het achtervoegsel -s

We gaan dinsdags meestal winkelen.


zondags

Afgeleid van zondag met het achtervoegsel -s

We gaan zondags meestal winkelen.


zondagochtend

Kun je zondagochtend ook komen?


maandagsnachts

samenstelling van maandags en nacht met het achtervoegsel -s

Zij gingen maandagsnachts meestal uit.


luchtigjes

Afgeleid van luchtig met het achtervoegsel -jes

Hij gaat er vooralsnog luchtigjes mee om.


woensdagmiddag

Kun je woensdagmiddag ook komen?


simpelweg

Afgeleid van simpel met het achtervoegsel -weg

op verrassend eenvoudige wijze, om verrassend eenvoudige redenen, zonder meer

Dat is simpelweg onaanvaardbaar.

Andere opties voor waterfiltering zijn de Aquamira-chlorine-dioxine-druppels, of simpelweg chloor, waarvan alle bacteriën en microben blijkbaar doodgaan.

En ze wist hoe ze zich moest gedragen, zag er representatief uit en sprak vloeiend Duits, Engels en Frans. Ze wees naar de drie vlaggen op de revers van de blazer. Ik wist wat het betekende om 'je te gedragen', dat was simpelweg de opvoeding die je in deftige families kreeg.


vrijdags

Afgeleid van vrijdag met het achtervoegsel -s

We gaan vrijdags meestal winkelen.


anywhere

You could do that anywhere.

Can you see it anywhere?

I cannot find that anywhere.


's vrijdags

Omdat de opeenvolging sv aan het begin van een lettergreep in het Nederlands niet gemakkelijk is uit te spreken, wordt 's vrijdags meestal verder verkort tot vrijdags. Weblink bron “’s Zaterdags / zaterdags” (28 januari 2020) op onzetaal.nl

Hij ging 's vrijdags vaak naar de markt.

Hoe kunnen zij van hun vrijheid genieten als zij 's vrijdags tot bedtijd in de auto moeten doorbrengen en 's zondags na lunchtijd aan de terugweg beginnen?

Weblink bron
J.J. Peereboom
 “Spelen met kentekens; Geef Noord-Holland zijn G terug” (15 mei 1996) op nrc.nl


schaapachtig

Afgeleid van schaap met het achtervoegsel -achtig

"Is dat echt waar?" vroeg hij schaapachtig.


pi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - pi.ogg

Pi dans mon quartier y’avait aussi plein de flics.

En toen waren er in mijn wijk ook hartstikke veel smerissen.


hoezeer

Dat laat wel zien hoezeer dat nodig is.


kali

[bijwoord] verkorting in het Betawi van barangkali "misschien"


eensdaags

Genitief van één dag met het invoegsel -s-

Hij geloofde vast en zeker dat dit eensdaags zou gebeuren.


özellikle

vooral, voornamelijk, met name, in het bijzonder, hoofdzakelijk


enfrente

er tegenover, recht voor zich, aan de overkant


impasiblemente

ongevoelig, onverschillig, gevoelloos, onaangedaan


gizlice

Afgeleid van gizli met het achtervoegsel -ce.

heimelijk, in het geheim, stiekem, in het geniep


dolgraag

intensief, samenstelling van dol bn en graag bw in de betekenis van ‘buitengewoon graag’ aangetroffen vanaf 1838

Bij het eerstvolgende open veldje aan het water gooiden we onze spullen neer. Ik wilde dolgraag een keer verse vis vangen en op een kampvuurtje grillen.


overigens

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘bijwoord van modaliteit: voor het overige’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1735

Dat is overigens al eerder gezien.


omwille

samenstelling van om vz en wil zn met de oude datiefuitgang -e

Hij had dat omwille van de goede verhoudingen nagelaten.


binnenin

Ze voelde kleine zweetdruppeltjes, uitvloeisels van het vuur dat binnenin haar oplaaide.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


radicaal

met het achtervoegsel -aal van Frans radical bn , in de betekenis van ‘totaal, consequent’ aangetroffen vanaf 1787
Dit gaat weer terug op Latijn radix zn (2e naamval radicis) "wortel, oorsprong".

Om echt locatie-onafhankelijk mijn geld te kunnen verdienen zou ik een radicaal ander businessmodel moeten zoeken.


radicaal

Als we iets radicaal uitroeien, dan doen we dat met wortel en tak


intens

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘hevig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1902

Hij keek me bozig aan en verweet me dat ik alweer met mijn hoofd bij de volgende trail zat, waardoor ik de PCT veel minder intens zou ervaren.


saku-saku

door reduplicatie uit saku "zak in kledingstuk"


wederom

van Middelnederlands wederombe en wederomme; op te vatten als samenstelling van weder bw en om bw

Dat is wederom een verzwakking van het gehele stelsel.

Ik probeerde het nogmaals maar de lijn was wederom heel slecht en de helft van mijn woorden viel weg.


kata

Kata jsi ztratil.


thíos

Thíos an staighre.


onderaan

Als voorzetsel wordt het woord gescheiden geschreven.

Hij stond helemaal onderaan op de ranglijst.


escuetamente

gewoonweg, zonder omwegen, zonder opmaak


dusverre

Hij heeft dat tot dusverre altijd ontkend.


zopas

een korte tijd geleden, daarnet, daarstraks, juist, net, zo-even, zojuist, zonet.


ikide bir

om de haverklap, herhaaldelijk, telkens, steeds weer


voorover

Hij maakte een salto voorover.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord in voorwaartse richting hellend of vallend

vooroverbuigen: Hij boog voorover om zijn veter te strikken.


buitenaf

Hij is buitenaf gaan wonen.

Hij kon de deur van buitenaf niet openkrijgen.


binnenuit

Die nectarines waren al van binnenuit rot voordat ze rijp waren.


dusver

Hij heeft dat tot dusver altijd ontkend.

Tot dusver zijn er nog geen problemen.

De geluiden in de natuur waren veel meer gelaagd dan ik tot dusver had ervaren.


netsowel

Dit kan goed vir Suid-Afrika wees, maar dit kan netsowel sleg wees.

Dit kan goed voor Zuid-Afrika zijn, maar het kan evengoed slecht zijn.


waartussenuit

De olie droop waartussenuit?

Waar droop de olie tussenuit?

Dit zijn de platen waartussenuit de olie gedropen is.

Ik weet niet waar de olie tussenuit gedropen is


tussenuit

Als voorzetsel gebruikt, wordt het woord gewoonlijk gescheiden in een voorzetsel "tussen" en een achtergeplaatst voorzetselbijwoord "uit":

prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord: een ingesloten situatie verlatend

ertussenuit: Hij kwam er niet tussenuit.


daartussenuit

De olie droop daartussenuit.

Daar liep de olie tussenuit.


hiertussenuit

samenstelling van hiertussen en uit
samenstelling van hier, tussen, en uit

De olie droop hiertussenuit.

Hier liep olie tussenuit.


ertussenuit

samenstelling van er en tussenuit
samenstelling van er, tussen, en uit

De olie droop ertussenuit.

Er liep olie tussenuit.


langzaamaan

Het werd langzaamaan tijd om te gaan slapen.

Langzaamaan herstelt de werkgelegenheid zich.


tussendoor

Je kunt de vissen tussendoor wel wat voeren, maar pas op dat je ze niet vermest.


kba

Ontleend aan Portugees acabar, vaak uitgesproken zonder eind -r (zoals in de meeste Braziliaans Portugese dialecten).


ofta

Det är inte ofta nya affärslokaler invigs i centrum.

Het gebeurt niet vaak dat nieuwe winkels worden geopend in het centrum van de stad.


i tvil

dra i tvil

betwijfelen, betwisten, in twijfel trekken, ter discussie stellen

Jeg er i tvil når det gjelder om jeg skal sterilisere meg.

Ik ben in twijfel als het daarom gaat of ik mijzelf zal laten steriliseren.


schromelijk

Naamwoord van handeling van schromen met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Dat is echt schromelijk overdreven!


zielsgraag

intensief, samenstelling van ziel zn en graag bw met het invoegsel -s-


ernaartoe

Ga ernaartoe!


daarnaartoe

Ga daarnaartoe!


waarnaartoe

Waarnaartoe precies?

Waar ging hij naartoe?

Ik weet niet waar hij naartoe ging.


hiernaartoe

Kom hiernaartoe!


hierzo

Ik heb geen zin om hierzo te blijven zitten.


snart

Bijwoord: en afleiding van het Deense bijvoeglijke naamwoord snar met het achtervoegsel -t; al in het Oudnoors snart

binnenkort, gehaast, haastig, in haast, met spoed, snel, zo gauw, zo gemakkelijk


snart

Zelfstandig naamwoord: afkomstig van het Nynorske werkwoord snarte


böylece

Afgeleid van böyle met het achtervoegsel -ce.


defaatle

herhaaldelijk, meermaals, meermalen, vele malen, veelvuldig, keer op keer, steeds weer


inzonderheid

Samenstellende afleiding van in en zonder met het achtervoegsel -heid


illa

per se, beslist, hoe dan ook, in elk geval, absoluut


ryddig

Afkomstig van het Oudnoorse woord rydja met het achtervoegsel -ig.


vrijelijk

afgeleid van vrij met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-


goedbedoeld

Hij had goedbedoeld de bladzijde verwijderd, maar er ontstond een storm van protest.


vooralsnog

samenstelling van voor, al en nog met het invoegsel -s-

Al snel zag ik in dat ik op deze manier Canada nooit zou halen, maar vooralsnog genoot ik van elke bloem.

Vooralsnog is de centrale bank van plan om zijn rente later deze maand 0,25 procentpunt te verhogen. Dat zou de eerste renteverhoging in meer dan tien jaar zijn. De ECB heeft ook gehint op verdere renteverhogingen in de komende maanden.

Weblink bron “Euro voor het eerst in twintig jaar precies evenveel waard als dollar” (12 juli 2022), NU.nl


pardoes

Leenwoord uit het Nederduits, in de betekenis van ‘bijwoord van tijd: opeens’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1669

Wie, zonder zich te roeren, zit daar zoo stil te loeren?
— O wee, 't is onze poes! —
» Och, duifjen, och, pas op!
Ze grijpt je bij den krop....
En, pardoes!
Hapt ze je op."


rechtens

in overeenstemming met het recht, volgens het recht


ned

Eftersøgningshold har lokaliseret vraget af et tyrkisk militærfly, som blev skudt ned af Syrien fredag.

Opsporingsteam hebben het wrak van een Turks militair vliegtuig lokaliseert, dat door Syrië werd neergeschoten op vrijdag.


çıtır çıtır

çı·tır çı·tır


samtidigt

Det kommer att byggas samtidigt på ett hundra platser.

Op honderd locaties zal er gelijktijdig worden gebouwd.


zekerlijk

afgeleid van zeker met het achtervoegsel -lijk

Dat is zekerlijk wat gebeuren zal.


zekers

afgeleid van zeker met het achtervoegsel -s

een veronderstelling makend waar men vrij zeker van is

Ze zijn zekers zot?


lichtelijk

afgeleid van licht met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Is dat niet lichtelijk overdreven?

Een groot aantal van hen lijkt wel lichtelijk autistisch te worden en kan steeds moeilijker tegen onverwachte veranderingen.


waarteen

Dit is die daagliks berekende rentekoers waarteen banke aan mekaar geld uitleen.

Dit is de dagelijks berekende rente waartegen banken aan elkaar geld uitlenen.


hiertegen

Hier is gelukkig een goede remedie tegen.


waartegen

Waar is hij nou precies tegen?

betrekkelijk: tegen+wie, tegen+die, tegen+dewelke

Dit is het voorstel waartegen hij bezwaar gemaakt heeft.


daartegen

Daar is geen kruid tegen gewassen

Daar is geen genezing voor mogelijk, daar kun je geen invloed op hebben.

Daar is gelukkig een goede remedie tegen.


directos

On est allés directos à l’hosto.

We zijn linea recta naar het ziekenhuis geggan.


standrechtelijk

Ontleend aan Duits standrechtlich en gedeeltelijk vernederlandst.

Afgeleid van standrecht met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

standrechtlich

(juridisch) ter plekke voltrokken zonder een regulier proces

Hij werd standrechtelijk geëxecuteerd.


yearly

Ontleend aan het Middelengelse woord yeerly, dat van het Oudengelse woord gēarlīc komt; woord van voor het jaar 900

Most companies pay taxes yearly.

De meeste bedrijven betalen hen belasting jaarlijks.


abruptly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord abrupt met het voorvoegsel ab- en met het achtervoegsel -ly.

Afkomstig van het Latijnse woord abruptus, het voltooid deelwoord van abrumpere (ab + rumpere).

Abruptly she felt humiliated by her own lack of style.

Plotseling voelde ze zich vernederd door haar eigen gebrek aan stijl.


nowadays

Samenstelling van now ("nu") en adays ("op de dag").


adays

Afgeleid van de Oud-Engelse woorden adayes en adaies.


sem

Hned to sem přines!


koenlijk

afgeleid van koen met het achtervoegsel -lijk


trin for trin

stap voor stap, stapje voor stapje, voetje voor voetje, stapsgewijs

Han tilbyder en praktisk vejledning til, hvordan man trin for trin kan arbejde med sine drømme.

Hij biedt een praktische handleiding over hoe je stap voor stap kan werken met je dromen.


op zijn Grieks

verbinding van  op, zijn en Grieks, een verwijzing naar literatuur uit de Griekse oudheid waarin seks tussen mannen geen probleem was

zoals bij de Grieken, in Griekenland of in het Grieks

Hij is op zijn best in wat op zijn Grieks ‘parea’ heet, klein gezelschap, hij houdt van Griekse muziek en ‘kefi’ (plezier).

Weblink bron
F.G. van Hasselt
 “Vriendelijke redenaar” (8 maart 2004) op nrc.nl

Ze deden het op zijn Grieks.

Jan wil op zijn Grieks, Ria schrikt, hij is wel erg GROOT.

06-lijnen (advertentie) in: De Telegraaf (15 oktober 1994), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 68 (TA 4) kol. 7


debidamente

behoorlijk, fatsoenlijk, op de juiste wijze, zoals het hoort, naar behoren


nougeset

Ek het die internasionale media nougeset dopgehou.

Ik heb de internationale media nauwgezet in de gaten gehouden.


atter

Afgeleid van het Oudnoorse woord aptr bw

nogmaals, zoals in "nee, nee, nee en nogmaals nee"


buitengaats

samenstelling van buiten en gat met het achtervoegsel -s

Het schip werd buitengaats gerepareerd.


dårleg

Afkomstig van het Oudnoordse woord dáligr, dat van het Nederduitse woord dorlik komt

Nynorsk bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -leg


formentlig

Afleiding van het Deense werkwoord formene met het achtervoegsel -lig.


pinleg

Afgeleid van het Nynorske zelfstandige naamwoord pine met het achtervoegsel -leg.


这里

/tʂə˥˩li˨˩˦/


efterfølgende

Afkomstig van het Deense werkwoord følge met het voorvoegsel efter- en met het achtervoegsel -ende.

/ˈεfdʌˌfølˀjənə/


finaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘uiteindelijk, tot het einde toe’ voor het eerst aangetroffen in 1516

afgeleid van het Latijnse finis met het achtervoegsel -aal


在

这些老人在干什么？ (Zhèxiē lǎorén zài gàn shénme?)


hernach

Samenstelling van de Duitse woorden her en nach.

Het woord "hernach" is in Zuid-Duitsland en Oostenrijk gebruikelijk, maar in het overige Duitsland verouderd.

dan, later, naderhand, vervolgens (op een later tijdstip)


lauernd

Afleiding van het Duitse werkwoord lauern met het achtervoegsel -d.

loerend (in vijandige bedoeling verscholen op buit wachten)

gespannen, waakzaam (met anspanning op iemand of iets wachten)

Lauernd starrte sie auf die Tür, hinter der der Mann und die Frau soeben verschwunden waren.

Gespannen staarde ze naar de deur waarachter de man en de vrouw net waren verdwenen.

wachtend (vol ongeduld op iemand of iets wachten)


laufend

Afleiding van het Duitse werkwoord laufen met het achtervoegsel -d.


urplötzlich

Afleiding van het Duitse woord plötzlich met het voorvoegsel ur-.

/ˈuːɐ̯ˈplœʦlɪç/


handuit

Dit ruk nou heeltemal handuit.


noe

Afkomstig van het Oudnoorse woord nǫkurr


allerede

/ˈaləˌʁεːðə/


jenseits

Afkomstig van de Middelhoogduitse woorden "jensīt" en "jene sīte".


opgetogen

In de betekenis van ‘verrukt’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1461

Het plan werd opgetogen ontvangen.


inntil

Afkomstig van het Nynorske woord til met het voorvoegsel inn-.


דאָ

Van het Oudhoogduitse dār, van het Oergermaanse *þar. Vergelijk hiermee het Duitse da.


אויך

Van het Oudhoogduitse ouh, van het Oergermaanse *auk. Vergelijk hiermee het Duitse auch.


וווּ

Van het Oudhoogduitse hwar, van het Oergermaanse *hwar. Vergelijk hiermee het Duitse wo.


יאָ

Van het Oudhoogduitse ja, jā, van het Oergermaanse *ja. Vergelijk hiermee het Duitse ja.


צו

Van het Oudhoogduitse zuo, van het Oergermaanse tō, *ta. Vergelijk hiermee het Duitse zu.


ווען

Van het Oudhoogduitse wenne, een nevenvorm van wanne, van het Oergermaanse *hwannē. Vergelijk hiermee het Duitse wenn (en wann).


ווי

Van het Oudhoogduitse hwēo, hweo, vergelijkbaar met het Gotische ƕaiwa. Vergelijk hiermee het Duitse wie.


שוין

Van het Oudhoogduitse scōno ("mooi"), een bijwoordelijke vorm van scōni, van het Oergermaanse *skauniz. Vergelijk hiermee het Duitse schon.


unabatedly

Afleidng van het Engelse woord abated met het voorvoegsel un- en met het achtervoegsel -ly.

Illegal cutting of mangroves in Sulu continues unabatedly.

Illegale kappen van mangroves in Sulu gaat onverminderd verder.


flawlessly

Afleiding van het Engelse woord flaw met het achtervoegsel -less en met het achtervoegsel -ly.


overwhelmingly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord overwhelming met het voorvoegsel over-, met het achtervoegsel -ing en met het achtervoegsel -ly, dat van het Engelse werkwoord whelm komt.


beautifully

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord beautiful met het achtervoegsel -ful en met het achtervoegsel -ly.

Afkomstig van het Oudfranse woord "biauté", dat van het Latijnse woord bellus komt.

aantrekkelijk, fraai, knap, mooi, prachtig


intricately

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord intricate met het achtervoegsel -ly.

Afkomstig van het Latijnse werkwoord intricare (in + tricare).


quietly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord quiet met het achtervoegsel -ly.


rarely

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord rare met het achtervoegsel -ly.

Afkomstig van het Latijnse werkwoord rarus.


religiously

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord religious met het voorvoegsel re- en met het achtervoegsel -ly.

Afkomstig van het Latijnse werkwoord relegere (re + legere).

religiously unaffiliated

niet gelieerd aan een religieuze stroming

consciëntieus, gewetensvol, nauwgezet, scrupuleus


cru

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wijnoogst’ voor het eerst aangetroffen in 1865

Eigen schuld, dikke bult. Als je te veel drinkt, kan dat soort dingen gebeuren. (...) Om het een beetje cru te stellen: jammer, maar helaas.


dearly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord dear met het achtervoegsel -ly.

a dearly purchased victory

een duur betaalde overwinning
een duur gekochte overwinning


reportedly

Afkomstig van het Latijnse werkwoord reportare (re + portare).

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord reported met het voorvoegsel re- en met het achtervoegsel -ly.


scarcely

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord scarce met het achtervoegsel -ly.

This is scarcely the time to raise such questions.

Dit is nauwelijks de tijd om dergelijke vragen te stellen.


mainly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord main met het achtervoegsel -ly.

These drugs are presumably mainly amphetamines.

Deze drugs zijn vermoedelijk vooral amfetamines.


nightly

Bijvoeglijk naamwoord: Afkomstig van het Oudengelse bijvoeglijke naamwoord "nihtlic".

Bijwoord: Afkomstig van het Middelengelse bijvoegijke naamwoord "nihtlich", dat van het Oudengelse bijwoord "nihtlic" komt.

Afleiding van het Engelse woord nicht met het achtervoegsel -ly.


glee

Duits: gleich
Engels: immediately, right now

meteen (zonder te wachten), onmiddellijk

Nau glee bissel iwwer mich.


fokking

Naamwoord van handeling van fokken met het achtervoegsel -ing (van het Engelse 'fucking')


sennight

Afkomstig van de Oudengelse frase "seofon nihta" (seven nights).


nightmarishly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord nightmarish (van nightmare) met het achtervoegsel -ish en met het achtervoegsel -ly.


bovenwinds

samenstelling van boven vz en wind zn met het achtervoegsel -s

De drenkeling werd bovenwinds benaderd.


modig

Afkomstig van het Oudnoorse woord móðigr.


fullstendig

Afkomstig van het Duitse woord vollständig

Noors woord met het voorvoegsel full- en met het achtervoegsel -ig


fullstendig

Nynorsk woord met het voorvoegsel full- en met het achtervoegsel -ig


allegedly

van het Engelse bijvoeglijk naamwoord allege met het achtervoegsel -d en met het achtervoegsel -ly; dat bijvoeglijk naamwoord komt weer van het Latijnse werkwoord allegare (ad + legare); in het Engels op te vatten als een vorm met het voorvoegsel al-

/əˈlɛdʒɪdlɪ/

Two men were arrested after they allegedly broke into a garage Wednesday.

Twee mannen werden gearresteerd nadat ze woensdag naar verluidt in een garage hadden ingebroken.


mistakenly

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord mistaken met het voorvoegsel mis-, met het achtervoegsel -n en met het achtervoegsel -ly.

Thousands of people were mistakenly told to contact the ministry.

Duizenden mensen werden ten onrechte verzocht het ministerie te contacteren.


downtown

Afleiding van het Engelse zelfstandige naamwoord town met het voorvoegsel down-.


brutally

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord brutal en met het achtervoegsel -ally.

Afkomstig van het Latijnse bijvoeglijke naamwoord brutus.


miraculously

Afleiding van het Engelse bijvoeglijke naamwoord miraculous met het achtervoegsel -ous en met het achtervoegsel -ly.


mettertijd

Eigenlijk de vaste woordgroep met der tijd (waarin der een versteende datief vrouwelijk enkelvoud is). Gelijkaardige constructies komen voor in de meeste Europese talen.

Hij was een goede leerling, maar mettertijd nam het leven een andere wending voor hem.


icitte

Je viens pas d'icitte, mais je viens pas d'ailleurs.

Ik kom niet van hier, maar ik kom niet van elders.


crisscross

Afkomstig van de Middelengelse woorden "crist-crosse" en "crists-crosse" ("Christ's cross").


onhoorbaar

Afgeleid van hoorbaar met het voorvoegsel on-

De uil kwam onhoorbaar aangevlogen.


gefrustreerd

*vervoeging van frustreren: de stam met omvoegsel ge- -d

van een persoon dat hij of zij belemmerd is de verwezenlijking van diens wensen, doelen of ambities

Ze vroeg hoe het met mij was, en begon me net te vertellen wat voor cadeaus ze had gekregen toen de lijn definitief wegviel. ‘Neeeee!’ Gefrustreerd belde ik weer, maar ook na de tweede en derde poging bleef het stil.


navenant

In de betekenis van ‘bijwoord van modaliteit: overeenkomstig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1514

Hij werkte hard en werd navenant betaald.


doormidden

Hij sneed de ui doormidden en daardoor moest hij huilen.


aa

Die Veggel singe aa net meh.


s.v.p.

tegenwoordig (initiaalwoord) van s'il vous plaît, oorspronkelijk een afkorting en daarom traditioneel geschreven met punten; in de betekenis van ‘tussenwerpsel: verzoek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1840

gebruikt om een verzoek of instructie beleefd te benadrukken


lusteloos

afgeleid van lust (stam van het werkwoord lusten) met het achtervoegsel -loos met het invoegsel -e-


vreeslijk

afgeleid van vrees met het achtervoegsel -lijk


omzichtig

In de betekenis van ‘behoedzaam’ voor het eerst aangetroffen in 1630

Samenstellende afleiding van om en zicht met het achtervoegsel -ig

Hij zette omzichtig het gerepareerde toestel weer in elkaar.


tersluiks

samenstelling van ter en sluik ww met het achtervoegsel -s

Hij trachtte tersluiks wat zout in haar koffie te doen, maar de kwade aap werd gelukkig betrapt.


interim

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘tussentijd’ voor het eerst aangetroffen in 1568

afgeleid van het Latijnse 'interim' (intussen, inmiddels) (met het voorvoegsel inter-)


darem

Ons was baie bang en is net bly dis verby. Maar ons het darem 'n lekker storie om eendag aan die kleinkinders te vertel.

We waren erg bang en ook blij dat het voorbij was. Maar we hebben wel een mooi verhaal om ooit aan onze kleinkinderen te vertellen.

So, jy het darem gekom?


nettopp

Samenstelling van de Noorse woorden nett en opp.

exact, juist, nauwkeurig, net, pas, precies, zojuist


nettopp

Samenstelling van de Nynorske woorden nett en opp.


lieverlede

Dat woord is van lieverlede in onbruik geraakt.

Van lieverlede werd hij echter beschouwd als de 'vriend der kinderen'. In Nederland leest men over het St. Nicolaasfeest voor het eerst in het jaar 1360. De koorknaapjes in Dordrecht kregen er vrij voor. In optocht trokken zij door de stad en bedelden, met een smekend gebaar, hun bisschopsgeld bij elkaar. Maar in de zeventiende eeuw werd dit verboden!

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10


driftig

afgeleid van drift met het achtervoegsel -ig

Hij was driftig aan het rekenen of hij wel genoeg verdiend had om op vakantie te kunnen gaan.


thrice

In tegenstelling tot once en twice is thrice enigszins verouderd en wordt het vaak gebruikt om een komisch of archaïsch effect op te roepen. Thrice komt dus minder voor dan three times, behalve in samenstellingen zoals thrice-monthly ("driemaal per maand").


adecuadamente

adequaat, doeltreffend, gepast, geschikt


apropiadamente

geschikt, passend, doeltreffend, adequaat


aspris

Zuma sloer sloer aspris met SAUK.

Zuma is met opzet aan het lijntrekken met de SABC.


juntamente

tegelijk, gelijktijdig, samen, gezamelijk


lydløst

Afleiding van het Noorse bijvoeglijke naamwoord lydløs met het achtervoegsel -t.


ljodlaust

Afleiding van het Nynorske bijvoeglijke naamwoord ljodlaus met het achtervoegsel -t.


fløyelsmykt

Samenstelling van de Noorse woorden fløyel en myk met het invoegsel -s- en met het achtervoegsel -t.


fløyelsmjukt

Samenstelling van de Nynorske woorden fløyel en mjuk met het invoegsel -s- en met het achtervoegsel -t.


lydlaust

Afleiding van het Noorse bijvoeglijke naamwoord lydlaus met het achtervoegsel -t.


lydlaust

Afleiding van het Nynorske bijvoeglijke naamwoord lydlaus met het achtervoegsel -t.


til stades

Samenstelling van de Nynorske woorden til en stades


til stede

Samenstelling van de Noorse woorden til en stede


gjennom

Afkomstig van het Oudnoorse woord gegnum, de datief van gegn.


ietsjes

Afgeleid van het bijwoord iets met het achtervoegsel -jes

Ik vind het niet erg als het ietsjes langer duurt.


losweg

afgeleid van los met het achtervoegsel -weg

een kleine weg om een erf toegankelijk te maken


prácticamente

bijna, haast, vrijwel, nagenoeg, schier, quasi


erbarmelijk

afgeleid van erbarm, (stam van het werkwoord erbarmen) met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-


imellom

Afkomstig van de Oudnoorse uitdrukkingen í millum respectievelijk ímillum.


respectievelijk

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘onderscheidenlijk’ voor het eerst aangetroffen in 1541

Afgeleid van respectief met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-


upp

verouderde spelling of vorm van opp tot 1938


burt

verouderde spelling of vorm van bort tot 1938


åpenbart

Afleiding van het Noorse bijvoeglijke naamwoord åpenbar met het achtervoegsel -t.


openbert

Afleiding van het Nynorske bijvoeglijke naamwoord openberr met het achtervoegsel -bert.


fullt

Det er heilt og fullt mi skyld.


halfstok

halverwege de vlaggenstok, de lagere stand waarop vlaggen worden uitgehangen als uiting van rouw

De vlaggen gaan halfstok.


losjes

niet stevig, niet helemaal vast maar ook niet volledig los


heils

als het om de voorspoed en welstand van mensen gaat


alstublief

als beleefde aandrang bij een verzoek of versterking bij een bevel

Alstublief, (hier is) uw rekening!


scheerlings

afgeleid van scheer, (stam van het werkwoord scheren) met het achtervoegsel -lings


ijlings

afgeleid van ijl (stam van het ww. ijlen) met het achtervoegsel -lings

Hij ging er ijlings vandoor.


kortelings

afgeleid van kort met het achtervoegsel -lings met het invoegsel -e-


effe

Heb je effe tijd?


eersteklas

Wij reisden in die periode altijd eersteklas

De oudere vrouw droeg alleen maar eersteklas kleding.


derdeklas

Wij reisden in die periode altijd derdeklas


tweedeklas

Wij reisden in die periode altijd tweedeklas


wederzijds

samenstelling van weder en zijde met het achtervoegsel -s


reuze

vermoedelijk ontstaan als terugvorming uit samenstellingen waarin reus zn als eerste deel de grootte moest benadrukken

buitengewoon, vaak gebruikt als eerste deel van een samenstelling om de kenmerkende eigenschap van het tweede deel te benadrukken
Dit wordt in de spelling onderscheiden van een samenstelling waarbij het eerste deel echt naar (de grootte van) reuzen verwijst en de tussenklank als -en- wordt gespeld.


gods

Ja, je zult zelfs tezamen zijn in Gods stille herinnering.


blindelings

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: zonder te kijken’ voor het eerst aangetroffen in 1562

afgeleid van blind met het achtervoegsel -lings met het invoegsel -e-

Hij moest blindelings zijn weg zien te vinden in de donkere gang.

Hij wist de weg zo goed dat hij blindelings de weg kon vinden.

Aangezien ze dagelijks met mensen werkte, ging ze blindelings op haar gevoel af.

in het wilde weg, zonder overleg, op goed geluk

Hij probeerde door blindelings op een paar knoppen de drukken de lift weer in beweging te krijgen.

Hij volgde blindelings zijn partijleider.


waaromtrent

in verband waarmee; aangaande wat; betreffende wat; met betrekking waartoe


weeszondag

zondag tussen Hemelvaartsdag en Pinksteren


koppermaandag

In de betekenis van ‘maandag na Driekoningen, feestdag van boekdrukkers’ voor het eerst aangetroffen in 1531

de eerste maandag na Driekoningen (6 januari)


waarlangs

Gelukkig zou de trail binnenkort een weg kruisen waarlangs ik het legendarische ‘Paradise Café’ kon bereiken.


te elfder ure

verbinding van  te, elfder en ure, een verwijzing naar de Bijbel, Matteüs 20:9

təˈʔɛlfdər ˈyrə

op het laatste ogenblik, nog maar net op tijd

De reddingsboot kwam te elfder ure bij het zinkende schip.


weleens

samenstelling van wel bw "van bevestiging" en eens bw "van frequentie"

Als "eens" nadrukkelijk "één keer" of "ooit" betekent en "wel" dat in een tegenstelling versterkt, worden beide woorden met klemtoon uitgesproken en worden ze niet aan elkaar geschreven. Dat is altijd zo wanneer "eens" overeenstemming uitdrukt. Weblink bron “Weleens / wel eens” op taaladvies.net Weblink bron “Weleens / wel eens” (26 augustus 2019) op onzetaal.nl

Zij had als kind weleens een konijn gehad.

Als je maar genoeg loten koopt, zul je weleens de hoofdprijs winnen.

De meeste Nederlanders zijn weleens in Amsterdam geweest.

Nu ik in Deventer ben, wil ik de Deventer koek weleens proberen.

Ik zou het ooit weleens proberen en een afgelegen plek zoeken om me terug te trekken.

Op zondag ging hij weleens wandelen met zijn vrouw.

Ik moet weleens terugdenken aan mijn schooltijd.

Sneeuw komt in het Midden-Oosten weleens voor, maar dat is wel bijzonder.

Kun jij op je handen lopen? Dat wil ik weleens zien.

Ga je niet mee? Dat had je weleens eerder mogen zeggen.

Hij kan er weleens spijt van krijgen dat hij in Amsterdam is gaan wonen.

Tot mijn verbazing wist ik deze zes weken durende tocht zonder noemenswaardige problemen te voltooien, waardoor ik voor het eerst echt begon te geloven dat mijn ‘American Dream’ weleens in vervulling zou kunnen gaan.


vaneen

In de betekenis van ‘bijwoord van plaats’ voor het eerst aangetroffen in 1625


boontoe

in opwaartse richting, naar boven toe, omhoog

Die JSE het markte wêreldwyd boontoe gevolg.

De JSE is met de wereldmarkten mee omhooggegaan.


tillige

Afkomstig van het Nederduitse woord "tolike"

gelijktijdig, tegelijk, tegelijkertijd, tevens


temet

Indien gij er temet van mogt hooren.


altemet

Indien gij er altemet van mogt hooren.


nordvest

Samenstelling van de Deense woorden nord en vest


nordvest

Samenstelling van de Noorse woorden nord en vest


nordvest

Samenstelling van de Nynorske woorden nord en vest


eershalve

afgeleid van eer met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -halve


bezwaarlijk

afgeleid van bezwaar met het achtervoegsel -lijk

moeilijk of onmogelijk om een voor de hand liggende reden, die mogelijk de luisteraar ontgaat

Hij kon bezwaarlijk even langskomen. Hij zat toen immers in de gevangenis.


wijselijk

Afgeleid van wijs met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

op een wijze die van verstandig, praktisch handelen blijk geeft

Hij hield zijn mond wijselijk dicht.


amok

Afkomstig van het Maleise "meng-âmok" (= in dolle woede aanvallen en doden)


nederwaarts

afgeleid van neder met het achtervoegsel -waarts


veeleer

Heb elkander lief, maar maak van de liefde geen band: laat zij veeleer zijn een golvende zee tussen de kusten van je zielen.


foreløpig

Afkomstig van het Duitse woord vorläufig

Noors woord met het voorvoegsel fore- en met het achtervoegsel -ig

/ ˈfoːɾəˈløːpɪ /

/ ˈfoːɾəˈløːpɪ /


foreløpig

Nynorsk woord met het voorvoegsel fore- en met het achtervoegsel -ig


bulter

Afkomstig van de Nederduitse uitdrukking "holter di polter" met onbekende herkomst

gebruikt alleen in de uitdrukking hulter til bulter (= holderdebolder)


zoetaardig

Samenstellende afleiding van zoet en aard met het achtervoegsel -ig


uitbundig

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘bovenmatig’ voor het eerst aangetroffen in 1642

afgeleid van het Duitse ausbündig met het achtervoegsel -ig

Ik liep naar de achterkamer en liet mij achterovervallen op het wufte hemelbed. Het veerde uitbundig mee, zoals alleen hotelbed den meeveren.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 19


eromheen

Wij hebben een huis met een tuin eromheen.

Wat een beest! Eromheen lopen was geen optie omdat de berg te steil was.


bedi

Succinus dats d'ambersteen.
Ysidorus seghet over een
dattet sap van pijnbome si,
ende dat ute rennet, ende bedi
so werdet teene steene.

Succinus dat is barnsteen.
Isidorus zegt daarover
dat het sap van een pijnboom zou zijn
en dat het naar buiten zou vloeien, en daarom
 zou verstenen

Weblink bron
Jacob van Maerlant
 “Der Naturen Bloeme/Twaalfde Boek” (13e eeuw)


ongeloofwaardig

antoniem van geloofwaardig met het voorvoegsel on-

trolig

geen geloof verdienend (omdat het onwaarschijnlijk overkomt)


naderbij

Van naderbij bekeken is dat toch niet helemaal waar.


deßhalb

verouderde spelling of vorm van deshalb tot 1876


äußerst

Afleiding van het Duitse voorzetsel außer

/ ˈɔɪ̯sɐst /


saa

verouderde spelling of vorm van så tot 1917


gewiss

Afkomstig van het Middelhoogduitse woord "gewis", dat van het Oudhoogduitse woord "giwis" komt

Duits bijvoeglijk naamwoord met het voorvoegsel ge-


zusammen

Afkomstig uit het Middelhoogduits en Oudhoogduits.

Wir finden es schön, dass wir mit dieser Gruppe zusammen auf Reisen gehen können.

We vinden het leuk dat we samen op reis kunnen gaan met deze groep.


süß

Afkomstig uit het Middelhoogduits en Oudhoogduits


allikevel

Afkomstig uit het Nederduits
Afkorting van "alt like vel"

/ ɑˈliːkəʋəl /


adskillig

Waarschijnlijk ontleend aan het Deense woord adskillig bn "ongelijk, verschillend, afwijkend" of direct afkomstig van het Oudnoordse woord atskiljanligr bn

Noors bijvoeglijk naamwoord met het voorvoegsel ad- en met het achtervoegsel -ig


geestig

In de betekenis van ‘geestelijk, godvruchtig’ voor het eerst aangetroffen in ca. 1550; de betekenis ‘grappig’ sedert 1831.

Vroegnieuwnederlands geestich ‘geestelijk, onzinnelijk, godvruchtig’, afgeleid uit geest als leenvertaling van Frans spirituel; de betekenis ‘grappig, gevat’ is een leenbetekenis naar de nieuwer, door esprit ‘speelsheid; gevatheid, humor’ beïnvloede Franse betekenis.

op een spitse manier grappig, humoristisch, mogelijk wat scherp en/of ironisch

Hij kon erg geestig en beeldend vertellen en beschreef hoe hij twintig jaar geleden in Londen zwaar in de ‘underground acid dance scene’ had gezeten, op illegale feesten in verlaten pakhuizen die soms wel drie dagen duurden.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


allenthalben

Afkomstig van het Oudhoogduitse woord "alahalbon"


desgevraagd

Mensen moeten zich desgevraagd legitimeren.

De gemeente kon desgevraagd geen duidelijkheid verschaffen.

"De bagageafhandelingsbedrijven en de luchtvaartmaatschappijen die zorg dragen voor deze processen hebben net als wij bij de beveiliging te maken met personeelstekorten", zegt een woordvoerder van Schiphol desgevraagd. Daardoor zijn passagiers en de koffers niet meer op hetzelfde moment op dezelfde plek.

Weblink bron “Na de reizigers hopen nu de koffers zich op op Schiphol” (29 juni 2022), NU.nl


purposely

Afgeleid van purpose met het achtervoegsel -ly.

Niet te verwarren met purposefully, dat "doelbewust" betekent.


purposefully

Afgeleid van purposeful met het achtervoegsel -ly.

Niet te verwarren met purposely, dat "opzettelijk" betekent.


intentionally

Afgeleid van intentional met het achtervoegsel -ly.


deliberately

Afgeleid van deliberate met het achtervoegsel -ly.


wilfully

Afgeleid van wilful met het achtervoegsel -ly.


modulo

rest; het gedeelte van een geheel getal dat bij geheeltallige deling door een tweede geheel getal overblijft


belcanto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘zingen volgens de Italiaanse techniek’ voor het eerst aangetroffen in 1920

Uit het Italiaans: Samenstelling van bel(lo) en canto

zangstijl waarbij vooral aandacht wordt besteed aan fraaie klankvorming (vibrato) en waarbij de tekst op de tweede plaats staat


voorwaar

In de betekenis van ‘bijwoord van modaliteit: stellig’ voor het eerst aangetroffen in 1291

inderdaad, wezenlijk, stellig, voorzeker

Ik kan voorwaar uwen bode niet zijn // Want gij zijt groot en ik ben klein ("Rozemarijn" van Kadril)


abiertamente

openlijk, openhartig, ronduit, vrijuit, onomwonden


ultimo

Leenwoord uit het Italiaans of Latijn, in de betekenis van ‘bijwoord van tijd: op de laatste dag van de maand’ voor het eerst aangetroffen in 1542

verkorting van Latijn ultimo die, ablatief van 'ultimus dies', dus: "op de laatste dag"


toenmaals

samenstelling van toen en maal met het achtervoegsel -s


heeltemal

Die projek is egter nooit heeltemal voltooi nie.

Het project is echter nooit helemaal afgemaakt.


's najaars

Het stoppelland wordt 's najaars zoo ras mogelijk geëgd en gevalgd (ondiep, b.v. 5 à 6 Ned. duimen diep, geploegd); ...


gestern

Gestern sind wir um halb neun Uhr schlafen gegangen.

Gisteren waren we gaan slapen om half negen uur.


übermorgen

Der Kunde möchte die Lieferung übermorgen.


jährlich

Wir haben jährlich eine Familienzusammenkunft.


vorgestern

Ich habe vorgestern etwas verkehrtes gegessen.

Ik had eergisteren iets verkeerds gegeten.


evenzeer

Dat probleem heb je niet alleen in Nederland, maar het speelt evenzeer in België.

De kinderen genieten, de ouders evenzeer.


genellikle

Afgeleid van genellik met het achtervoegsel -le.

over het algemeen, doorgaans, in de regel, gewoonlijk, meestal


jein

ja en nee; antwoord dat aangeeft dat een gestelde vraag zowel bevestigend als ontkennend wordt beantwoord, afhankelijk van de gekozen invalshoek


heruit

De combinatie her+uit- levert een scheidbaarheidsconflict en daarmee ook een klemtoonsconflict op. In gescheiden te-vormen van werkwoorden als heruitvinden of heruitbrengen komt het bijwoord regelmatig voor, maar in gescheiden vervoegde vormen is het zeldzaam.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord opnieuw uit

heruitvinden: Ze besloten het wiel heruit te vinden.


akánsky

Afgeleid van het woord akan met de suffix -sky


agresivně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord agresivní met het achtervoegsel -ě.


afrikánsky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord afrikánský met het achtervoegsel -y.

Afrikaans; met betrekking tot de taal Afrikaans.

op zijn Afrikaans; op de Afrikaner manier.


africky

Afrikaans, op de Afrikaanse manier; met betrekking tot het continent Afrika.


alegoricky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord alegorický met de suffix -y.


akorát

Afgeleid van het Latijnse accurate - precies, via het Duitse akkurat.


aktivně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord aktivní met het achtervoegsel -ě


aktuálně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord aktuální met het achtervoegsel -ě


analyticky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord analytický met het achtervoegsel -y.


vitenskapelig

Afleiding van het Noorse zelfstandige naamwoord vitenskap met het achtervoegsel -lig


anatomicky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord anatomický met de suffix -y.


alsasky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord alsaský met de suffix -y.

Elzassisch; met betrekking tot de taal het Elzassisch.

Elzassisch; met betrekking tot de regio Elzas.


vitskapleg

Afleiding van het Nynorske zelfstandige naamwoord vitskap met het achtervoegsel -leg


analogicky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord analogický met het achtervoegsel -y


anglicky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord anglický met het achtervoegsel -y.

Engels; met betrekking tot de taal Engels.

Engels; met betrekking tot het land Engeland.

Engels; met betrekking tot het volk Engelsen.


antropomorfně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord antropomorfní met de suffix -ě


сначала

ru-сначала.ogg


сперва

Дава́й познако́мимся сперва́


archeologicky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord archeologický met het achtervoegsel -y.

archeologisch; met betrekking tot archeologie.


arabsky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord arabský met de suffix -y.

Arabisch; met betrekking tot de taal Arabisch.

Arabisch; met betrekking tot het volk Arabieren.


sebagai

uit bagai "soort" met het voorvoegsel se- "één"


telah

om aan te geven dat een activiteit voltooid is


arménsky

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord Armén met het achtervoegsel -sky

Armeens; met betrekking tot de taal het Armeens

Armeens; met betrekking tot het land Armenië

Armeens; met betrekking tot het volk de Armenen


arménsky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord arménský met het achtervoegsel -y


abcházsky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord abcházský met het achtervoegsel -y

Abchazisch; met betrekking tot de taal het Abchazisch

Abchazisch; met betrekking tot het volk de Abchazen

Abchazisch; met betrekking tot de regio Abchazië


наоборот

ru-наоборот.ogg

на-о-бо-ро́т

Надеть рубаху наоборот.

Надеть фуражку наоборот, козырьком назад.

Een pet achterstevoren dragen, met de klep naar achteren.

Наоборот, он только обрадовался.


ieweren

Dede enen kempioen sueken gereet,
Den stercsten die men ieweren weet,


saen

Een tempeeste quam mede saen
Dat menegen leede heeft gedaen.


ish

zelfstandig gebruik van het suffix -ish dat aangeeft dan een eigenschap maar beperkte aanwezig is

de spreker neemt iets terug wat hij net zei

Dinner was fine, ish.

I'll help you Wednesday. Ish.


ievers

In sommige dialecten nog gebruikt. (Giessendam, Vlaanderen)


astursky

Asturisch; een taal gesproken in Spanje.

Asturisch; met betrekking tot de Spaanse autonome regio Asturië.


ten enenmale

volstrekt zeker, onherroepelijk, definitief

Hij vertikte het ten enenmale.


automaticky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord automatický.


asymptoticky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord asymptotický met het achtervoegsel -y.


autonomně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord autonomní.


asynchronně

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord asynchronní met het achtervoegsel -ě

Afgeleid van het bijwoord synchronně met het voorvoegsel a-


autoritativně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord autoritativní.


zoetelijk

afgeleid van zoet met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Het woord werd in de 17e-18e eeuw voornamelijk als bijwoord en met positieve connotatie gebruikt. Later werd het ook als bijvoeglijk naamwoord gebruikt en verschoof de betekenis naar het negatieve.

Het kind sliep zoetelijk.


op-en-top

In de betekenis van ‘bijwoord van hoedanigheid: geheel en al’ voor het eerst aangetroffen in 1874

Qua herkomst een verbastering van "op ende op" -> "op end'op" [sinds 1626]

Qua opbouw een (samenkoppeling) van op, en en top

Het elftal was weer op-en-top favoriet.


vidare

Bijwoord: vergrotende trap van het bijwoord vitt, dat als onbepaalde onzijdige vorm enkelvoud van het bijvoeglijke naamwoord vid komt


utruleg

Afleiding van het Nynorske zelfstandige naamwoord tru met het voorvoegsel u- en met het achtervoegsel -leg

/ ʉˈtɾʉːləːɡ /


utrulig

Afleiding van het Noorse zelfstandige naamwoord tru met het voorvoegsel u- en met het achtervoegsel -lig

/ ʉˈtɾʉːlɪ /

ook gebruikt als graadinformatie vóór een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord


utrolig

Afleiding van het Deense zelfstandige naamwoord tro met het voorvoegsel u- en met het achtervoegsel -lig

/ ʉˈtɾuːlɪ /

ongelofelijk, ongelooflijk, onwaarschijnlijk (ook gebruikt als graadinformatie vóór een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord


utrolig

Afleiding van het Noorse zelfstandige naamwoord tro met het voorvoegsel u- en met het achtervoegsel -lig


noest

In de betekenis van ‘arbeidzaam’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1653

Er werd noest doorgewerkt.


buitenspel

iemand buitenspel zetten

zorgen dat iemand niet meer kan mee doen

zich in overtreding van bovenstaande regel bevindend

De speler stond duidelijk buitenspel.


onbeschrijfelijk

Afgeleid van beschrijven met het voorvoegsel on- met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

unbeschreiblich

waarvan het niet mogelijk is een (goede) beschrijving te geven

arg

vaak afgezwakt, bij overdrijving bijzonder, groot, erg

arg

vaak afgezwakt, bij overdrijving erg, bijzonder

Het was een onbeschrijfelijk ellendige toestand.

We hebben onbeschrijfelijk lekker gegeten!


beëzrat Hasjeem

van Hebreeuws בעזרת השם bw (beëzrat Hasjeem)


been adam Lamakom

van Hebreeuws בֵּין אָדָם לַמָּקוֹם bw (been adam Lamakom)


been adam lachavero

van Hebreeuws בֵּין אָדָם לַחֲבֵרוֹ bw (been adam lachavero)


been adam leatsmo

van Hebreeuws בֵּין אָדָם לְעַצְמוֹ bw (been adam leatsmo)


been adam lechavero

taalvariant van Hebreeuws בֵּין אָדָם לְחֲבֵרוֹ bw (been adam lechavero)


theils

verouderde spelling of vorm van teils tot 1901


ingleichen

verouderde spelling of vorm van desgleichen


fits

Dat wiif kin yen sa fits ôfsnauwe.


allhier

verouderde spelling of vorm van hier tot 1876


kal wachomer

van Hebreeuws קַל וָחֹמֶר bw (kal wachomer), letterlijk: 'licht en zwaar'

des te meer, laat staan, a fortiori (gebruikt ter inleiding van een logische conclusie)


lifniem misjoerat hadien

van Hebreeuws לִפְנִים מִשּׁוּרַת הַדִּין (lifniem misjoerat hadien)

met een ruimhartige toepassing van het recht, voorbij wat voldoet aan de voorgeschreven regels


lifrat katan

van Hebreeuws לִפְרָט קָטָן bw (lifrat katan) uit לִפְרָט zn (lifrat) "(volgens) telling, lijst" en קָטָן bn (katan) "klein" dus: "volgens de kleine telling"

aanduiding van joods jaartal zonder duizendtallen


größtentheils

verouderde spelling of vorm van größtenteils tot 1901


geschlossen

Bijvoeglijk gebruik van het voltooid deelwoord van schließen met het voorvoegsel ge-


abwechselnd

Sie parken abwechselnd links und rechts, wodurch ankommende Fahrer ihre Geschwindigkeit reduzieren müssen, um zwischen den geparkten Fahrzeugen im Zickzack durchfahren zu können.

Ze parkeren afwisselend links en rechts, waardoor aankomende chauffeurs hun snelheid wel moeten matigen om tussen de geparkeerde wagens te kunnen zigzaggen.


gratos

Moi je connais le videur de cette boîte, je rentre gratos.

Ik ken de uitsmijter van die danstent, ik kom gratis binnen.


ulukkeligvis

verouderde spelling of vorm van ulykkelegvis tot 2012

onbepaalde vorm enkelvoud van de stellende trap van ulykkeligvis


officially

Afkomstig van het Latijnse bijvoeglijke naamwoord officialis met het achtervoegsel -ly

/ əˈfɪʃəlɪ /

officially approved

officieel beproefd
officieel goedgekeurd

officially recognised / (VK:) officially recognized


endeleg

Afkomstig van het Oudnoorse woord endaligr met het achtervoegsel -leg


spent

Bijvoeglijk gebruik van het voltooid deelwoord van spenne


spent

Bijvoeglijk gebruik van het voltooid deelwoord van spenna en spenne


according

Afleiding van het Engelse werkwoord accord met het voorvoegsel ac- en met het achtervoegsel -ing

/ əˈkɔːdɪŋ /

verouderde spelling of vorm van accordingly


fantastisk

Afkomstig van het Franse bijvoeglijke naamwoord fantastique met het achtervoegsel -isk


fantastisk

buitengewoon, fabelachtig, fantastisch, geweldig, luisterrijk, luisterrijk, magnifiek, prachtig,


skikkeleg

Noors bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -leg


skikkelig

Noors bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -lig


dießmal

verouderde spelling of vorm van teuren tot 1876


gestera

Afkomstig uit het Germaans: *gestra-, *gestraz? met Indo-Germaanse bronnen


een-twee-drie

one-two-three

in vlotte stappen achter elkaar uitgevoerd

Een-twee-drie heel het land op de kast.

Daar komen ze niet zo een-twee-drie uit.

Ik zou er dus ook zo een-twee-drie geen antwoord op durven geven.


anneando

Afkomstig uit het Germaans met Indo-Germaanse bronnen


door en door

Het zijn immers door en door verwesterde jongeren.

Hij kent zijn dossiers door en door.


úzwertson

Afleiding van het Oudhoogduitse bijwoord wertson met het voorvoegsel úz-

Duits:
**[1]: auswärts
**[2]: nach außen


úzwertes

Afleiding van het Oudhoogduitse werkwoord wert met het voorvoegsel úz-

Duits:
**[1]: draußen
**[2]: auswärts
**[3]: nach außen


úzwert

Duits:
**[1]: außen
**[2]: äußerlich
**[3]: von außen
**[4]: auswärts
**[5]: außerhalb


drepende

Bijvoeglijk gebruik van het onvoltooid deelwoord van het Noorse werkwoord drepe met het achtervoegsel -ende


flunkende

Afkomstig van het Nederduitse woord vlunke (= blinken)

totaal, alleen gebruikt in de Noorse uitdrukking flunkende ny (nye, nytt)


flunkande

Afkomstig van Deens: flunkende ww , onvoltooid deelwoord van vlunke ww ("knipperen, schijnen, achitteren") ← Middelnederduits: vlunken ww ← Nedersaksisch: vlunke ww ("flitsen") met het achtervoegsel -ande

totaal, alleen gebruikt in de Nynorske uitdrukking flunkande ny (nye, nytt) in de zin van gloednieuw, hagelnieuw


unverändert

Afleiding van het voltooid deelwoord van het Duitse werkwoord verändern met het voorvoegsel un-, met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -t

Das Wetter bleibt unverändert schön.


vorläufig

Bijvoeglijk naamwoord met het voorvoegsel vor- en met het achtervoegsel -ig

Das Wetter bleibt vorläufig unverändert schön.

Het weer blijft voorlopig onveranderd mooi.


educadamente

hoffelijk, voorkomend, op beleefde wijze


mektig

Afkomstig van het Oudnoorse woord mektugr, dat van het Nederduitse woord macht (= macht) komt

Noors bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -ig

enorm, geweldig, zeer (gebruikt vóór een bijvoeglijk naamwoord)


mektig

Nynorsk bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -ig


überdieß

verouderde spelling of vorm van überdies


hiedurch

verouderde spelling of vorm van hierdurch

in Oostenrijk en Zuid-Duitsland een bijvorm van het Duitse bijwoord hierdurch, bovendien verouderd


godhetsfuldt

verouderde spelling of vorm van godhetsfullt tot 1917


omgående

Bijvoeglijk gebruik van het onvoltooid deelwoord van het Noorse werkwoord omgå met het voorvoegsel om- en met het achtervoegsel -ende


stroef

In de betekenis van ‘ruw, niet vlot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1750

Een stroef lopend wiel.


omgaaende

verouderde spelling of vorm van omggående tot 1917


derved

Samenstelling van de Noorse woorden der en ved

/ dæːɾˈʋeː /


snyta

alleen in de uitdrukking snyta full: helemaal, totaal, volledig


snyte

Werkwoord: afkomstig van het Oudnoorse werkwoord snýta

alleen in de uitdrukking snyte full: helemaal, totaal, volledig


forresten

Afleiding van de Noorse zelfstandig-naamwoordsvorm resten (bepaald, mannelijk, nominatief, enkelvoud, van rest) met het voorvoegsel for-

bij nader inzien, bovendien, normaal gesproken, tevens, verder, voorts, wijders


forresten

Afleiding van de Nynorske zelfstandig-naamwoordsvorm resten (bepaald, mannelijk, nominatief, enkelvoud, van rest) met het voorvoegsel for-


for resten

Samenstelling van het Noorse voegwoord for en de Noorse zelfstandig-naamwoordsvorm resten (bepaald, mannelijk, nominatief, enkelvoud), die van rest komt


for resten

Samenstelling van het Nynorske voegwoord for en de Nynorske zelfstandig-naamwoordsvorm resten (bepaald, mannelijk, nominatief, enkelvoud), die van rest komt


snyt

alleen in de uitdrukking snyt full: helemaal, totaal, volledig


zorgzaam

Afgeleid van zorg met het achtervoegsel -zaam.

In een rolletje, naast zijn zadel, hing een oude paardedeken. En die legde hij zorgzaam om de schouders van Sinterklaas.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 13

"Het was een fijn werk en al deden zijne vingers het ook nog zoo zorgzaam, toch was het eene pijnlijke behandeling, die zij onderging. Maar zijne teederheid deed haar de pijn vergeten."


för

Det var för konstigt.


steevast

In de betekenis van ‘bestendig’ voor het eerst aangetroffen in 1401

Hij komt steevast te laat.

Als ik vroeger naar een nieuwe plaats verhuisde, bezocht ik steevast alle kerken van de stad.

Bij de start van het seizoen zullen de twee Red Bull-coureurs in bolides rondrijden met een veel bekender kleurenpatroon. De afgelopen jaren presenteerde Red Bull rond de testdagen steevast een wagen in camouflagekleuren.

Weblink bron “Red Bull weer met camouflagekleur bij presentatie, Mercedes toont W10” (Woensdag 13 februari 2019, 14:22), NOS


hoegenaamd

De oppositiepartij vond hoegenaamd geen steun bij de andere fracties.

Onze baas is vandaag ziek en dan gebeurt er hoegenaamd niets.

Vooruitgang In premoderne samenlevingen had men een cyclische kijk op de geschiedenis: van vooruitgangsdenken was hoegenaamd geen sprake. Men ging ervan uit dat alles even slecht of goed zou blijven als het altijd was geweest.

Alain de Botton
 “Hoe overleef ik de moderne wereld” (2033), Atlas Contact , ISBN 9789045045979

nagenoeg, bijna (helemaal, compleet, volledig)

Kikkers ontbreken hoegenaamd in droge bossen.

Met de uitverkoop hebben we hoegenaamd alles verkocht.


akterifrån

Samenselling van de Zweedse woorden akter en ifrån


alltifrån

Samenselling van de Zweedse woorden allt en ifrån

alltifrån igenom

op-en-top
van haver tot gort kennen (iemand heel goed, volledig kennen)
van haver tot gort vertellen (iets tot in detail vertellen)

gebruikt in de uitdrukking: alltifrån igenom


bortifrån

Samenselling van de Zweedse woorden bort en ifrån


därifrån

Samenstelling van de Zweedse woorden där en ifrån

daarvandaan, van daar, vandaar, vanaf dat punt, weg


bakifrån

Samenstelling van bak bw "achter" en ifrån vz "van, vanaf" met het voorvoegsel i-


egentligen

/ jɛŋkɽɪɛn /


varför

Samenstelling van de Zweedse woorden var en för

hoe komt het dat, hoezo, om wat, om welke reden, waarom, waarvoor

Vet du varför hundar sover i människors sängar?

Weet je waarom honden slapen in bedden van de mensen?


nedsättande

Naamwoordelijk gebruik van het onvoltooid deelwoord van het Zweedse werkwoord nedsätta met het voorvoegsel ned- en met het achtervoegsel -ande

afkeurend, denigrerend, kleinerend, minachtend


liknande

Naamwoordelijk gebruik van het onvoltooid deelwoord van het Zweedse werkwoord likna met het achtervoegsel -ande


lysande

Bijvoeglijk gebruik van het onvoltooid deelwoord van het Zweedse werkwoord lysa met het achtervoegsel -ande


altoos

van Middelnederlands altoos, als bijwoord van tijd: 'altijd’ voor het eerst aangetroffen vanaf 1200


altoos

samenstelling van al vn "heel" en de genitief *toges van een zn *toog afgeleid van tijgen ww "trekken", dus: "gedurende de hele trek"


arrig

Er waar en arrig bschaffigte Dichder un Schreiwer.

Hij was een zeer bezige dichter en schrijver.


maryets

Maryets scheint die Sunn so schee.


onderwater

onder water (twee woorden) heeft meer de betekenis "(deels) onder een laag water, bijvoorbeeld als gevolg van een gestegen waterpeil".
::Door de overstroming staat het paleis onder water.
::Het paleis van de zeemeermin stond onderwater.

Daarbij komt dat er geen proces bekend is dat het smelten van ijs in onderwater gelegen gebieden op de bodem van Antarctica, kan stoppen of stabiliseren.

Weblink bron “Geen zee te hoog” (28 januari 2020) op nrc.nl

(... ) men krijgt als buitenstaander anders nooit iets te zien van de moordpartijen die zich onderwater afspelen (...)

Vroom, H.R.G.
 President Dramakutra in: Libertinage., jrg. 5 nr. 2 (1953), G.A. van Oorschot, Amsterdam, p. 196


zerick

Well, ich bin endlich zerick in Amerikaa.

Nu ben ik eindelijk terug in de Verenigde Staten.


voorzichtjes

Kom maar heel voorzichtjes binnen.


ten minste

In de zin van althans, in ieder geval schrijft men tenminste.

De premies worden met ten minste 5 procent verhoogd.


strakjes

We zullen strakjes eten, nog even geduld!


overheidswege

samenstelling van overheid en weg met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -e

archaïsche vorm die in enkele staande uitdrukkingen voorkomt


datt

Ich bin em Grankehaus weil mei gleene Soh am Samschdaag datt in die Welt kumme iss.

Ik ben in het ziekenhuis omdat mijn kleine jongen daar op zaterdag ter wereld is gekomen.

Meim Grossdaadi sei Eldre sin in Shillington begraabt. Mir gehne datt alle Yaahr.

Mijn opa's ouders zijn begraven in Washington. We gaan elk jaar daarheen.


rechtswege

Samenstelling van rechts (genitief van recht) en wege (datief van weg).

samenstelling van recht en wege met het invoegsel -s-


halsoverkop

Zeker als het om geld gaat kan halsoverkop beslissen, geld gaan kosten.

Een aantal gezinnen moest halsoverkop de flat verlaten vanwege een gaslek.


allerwegen

genitief van alle wegen (richtingen): in/van alle richtingen

Weder wappert hier allerwegen de vlag.


in levenden lijve

verbinding van  in, levenden en lijve, een oude datief van "in levend lijf"

Enkele soapsterren waren in het toneelstuk in levenden lijve te bewonderen.


wennich

Drauss iss es am schneehe alleweil, awwer wann die Daage laenger warre un’s widder wennich waarm watt, schtaerte die Bauere widder mit ihr Arewet.

Buiten sneeuwt het de hele tijd, maar als de dagen langer worden en het weer een beetje warm wordt, beginnen de boeren weer met hun werk.


alleweil

Duits: fortwährend, laufend, immerzu, ständig, unaufhörlich

de hele tijd, onophoudelijk, voortdurend


drauss

Duits: draußen
Engels: outdoors, outside


geschder

Afkomstig van Duits: gestern bw ← Middelhoogduits: gestern bw en gester bw ← Oudhoogduits: gestere bw , gestre bw , gesterēn bw en gesteron bw

Mei beschde Freind vun meinre Kindheit iss geschder gheiert.

Mijn beste vriend uit mijn kindertijd trouwde gisteren.


heitzudaag

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden heit, zu en Daag

Duits: heutzutage
Engels: nowadays, these days

Dem Johann Sebastian Bach sei Haus in Eisenach iss heitzudaag en Museum.

Het huis van Johann Sebastian Bach in Eisenach is nu een museum.


frieher

Duits: ehemals, einst, früher
Engels: formerly, previously

Frieher waar es normal uff em Freidaag odder Samschdaag Owed uff en Dans zu geh.

Voorheen was het normaal op vrijdag- of zaterdagavond naar de dans te gaan.


schunn

Der George hut schunn viel Druwwel gemacht fer sei Eldre.

De George heeft zijn ouders al veel problemen gemaakt.


taks

Afgeleid van het woord tak met het achtervoegsel -s

Het bijwoord taks komt alleen voor in combinatie met jaks: jaks taks


kortgeleden

samenstelling van kort en geleden (voorbijgegaan).

Kortgeleden verscheen zijn boek.


nooch

Duits:
**noch
**nooch un nooch: immer wieder, noch und noch

Engels:
**still
**nooch un nooch: again and again

Do bei mir in de Bariye kann es nooch zu kalt darrich die Necht sei fer gleene Blanse.

Hier bij mij in de bergen kan het nog te koud zijn 's nachts voor kleine planten.


darrich

: es Yaahr 1999 ...
: throuhout the year 1999 ...

Duits:
** vollkommen
** darrich un darrich: durch und durch, ganz und gar

Engels:
** throughout
** darrich un darrich: thoroughly


marjets

Marjets scheint die Sunn so schee.


mariyets

Mariyets scheint die Sunn so schee.


baut

Afkomstig van het Engelse bijwoord about


glicklich

Ontleend aan het Duitse woord glücklich bn , dat van het Duitse woord Glück zn is afgeleid, zie ook het Pennsylvania-Duitse woord Glick zn met het achtervoegsel -lich

/ ˈɡlɪklɪç /

Duits: glücklich
Engels: happily, luckily, successfully


hyper

Avec Nina, je me sens hyper à l'aise.

Met Nina voel ik me ontzettend op mijn gemak.


schlemielig

afgeleid van schlemiel met het achtervoegsel -ig

als van of door een schlemiel, krachteloos, haast meelijwekkend

Soms sneuvelden zij nogal schlemielig, bijvoorbeeld bij het sporten, soms léék het erop.


een-op-een

Zij zouden de problemen een-op-een bespreken


duvels

afgeleid van duvel met het achtervoegsel -s

Ik was toen echt even duvels kwaad.


perplex

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘onthutst’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1481

stomverbaasd, uit het veld geslagen, onthutst, verward, verbluft

De toegesnelde politie, rijkswacht en media stonden perplex en hulpeloos toe te kijken.


onomwonden

antoniem van omwonden met het voorvoegsel on-

zonder er doekjes om te winden, zonder het proberen te verbergen of te verzachten, zonder smoesjes

Festivalkenner Kennedy O'Connor beschreef dit onomwonden als volgt: "De tekst van het liedje was tamelijk belachelijk, met een refrein waarin de luisteraar wordt aangemoedigd om elk uur een bloem te plukken en daarbij te 'ding-a-dongen, zelfs als je geliefde er van-door, door, door is'."


binnenshuis

samenstelling van binnen en huis met het invoegsel -s-

De oude vrouw bleef altijd binnenshuis


hoogstzelden

Hij dronk hoogstzelden alcohol


onderin

Zet die spullen maar onderin het kastje.

De portemonnee was moeilijk te vinden want ze zat helemaal onderin de tas.


binnenskamers

samenstelling van binnen en kamer met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -s

binnen in de kamer blijvend, binnen de organisatie blijvend, niet naar buiten gaand, geheim blijven.

Deze geheime afspraak moet binnenskamers blijven en mag dus niet met de buitenwacht gedeeld worden.

Hoewel naar buiten de eenheid bewaard wordt is er binnenskamers veel kritiek op het gevoerde beleid.


zowaar

Voor de begrafenis van zijn vader had de zwerver zich zowaar gewassen en een pak met stropdas aangetrokken.


klakkeloos

In de betekenis van ‘zonder grond’ voor het eerst aangetroffen in 1343

van Middelnederlands clackeloos; op te vatten als afleiding van klak "vlek" of als weergave geluid met het achtervoegsel -loos met het invoegsel -e-

direct, zonder nadenken of te controleren, kritiekloos

Het klakkeloos knippen en plakken van Wikipedia-artikelen, wat veel middelbareschoolscholieren doen, is niet echt verstandig.


voluit

zonder afkortingen of beperkingen, helemaal

Alleen tijdens de wedstrijd gaat hij voluit, tijdens de trainingen houdt hij zich in.

Op dit formulier moet je je naam voluit opschrijven.


kortweg

afgeleid van kort met het achtervoegsel -weg

De ruwe personeelschef zei kortweg dat iedereen ontslagen zou worden.


binnenslands

samenstelling van binnen vz en land zn met het invoegsel -s- en met het achtervoegsel -s; in feite is de -s in beide gevallen het restant van een vroegere bezitsvorm waarmee een plaatsbepaling werd aangegeven, dus: "binnen van het land" (genitivus loci)

Hij ging niet naar het buitenland hij bleef binnenslands.


nodeloos

afgeleid van nood met het achtervoegsel -loos met het invoegsel -e-

De breedsprakige man sprak nodeloos ingewikkeld.


nodeloos

De onbehouwen man maakte weer eens een paar nodeloos kwetsende opmerkingen.


onderhand

inmiddels, in die tijd, intussen, ondertussen

Veel stamhoofden geloofden Tecumseh niet, zagen niet in dat de blanken ook hún gebieden zouden willen innemen of waren jaloers op zijn populariteit bij jongere krijgers. Daarnaast meenden zij vaak dat 'de blanken' onderhand wel genoeg land bezaten en dat Tecumseh de toekomst veel te zwart inzag.

De leraar had onderhand wel genoeg van alle smoesjes die de leerlingen hadden om geen huiswerk te maken.


temeer

De rechter oordeelde in het nadeel van Hyperion, zodat dr. Sawkins een aanzienlijke vergoeding werd toegezegd, die voor het veeleer bescheiden label een zware belasting inhield, temeer daar het eveneens voor de rechtskosten en procedures moest opdraaien, die tegen het miljoen pond bedroegen.

De leraar geloofde niet in de ziekte van de leerling, temeer daar hij hem gisteren nog had zien voetballen.

In onze tijd bestaat er een toenemende belangstelling, zowel voor de folklore als voor de achtergrond en de inhoud van de feesten. Temeer als die beleefd kunnen worden door het hele gezin en de hele groep, jong of oud.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), p. 7


oudsher

samenstelling van oud en her met het invoegsel -s-

al sinds de oude tijden, al sinds heel lang

De handel is in Nederland van oudsher zeer belangrijk geweest.

De kandidatuur van Omtzigt heeft de race ook weer helemaal op z'n kop gezet, stelt Van der Wulp. "Het CDA is van oudsher een bestuurderspartij. Omtzigt is een kandidaat die juist strijdt tegen te veel macht voor de overheid. Ook hierdoor moeten de CDA-leden scherp kiezen."

Weblink bron “Week van de waarheid voor leiderschap en koers CDA” (06-07-2020), NOS


aerscht

Dialectwoord van het Duitse woord erst bw

Wann die Bledder aerscht vum Gippel vun de Beem falle, gebt’s en leichder Winder; falle sie aerscht newwe rum, gebt’s en hadder Winder.

Wanneer de bladeren voor het eerst van de top van de bomen vallen, is er een lichte winter; als ze eerst van de lagere takken vallen, is er een strenge winter.


skrekkelig

Afkomstig van het Duitse bijvoeglijke naamwoord schrecklich

Noors bijvoeglijk naamwoord met het achtervoegsel -lig


förhållandevis

Afleiding van het Zweedse bijvoeglijke naamwoord förhållande met het voorvoegsel för- en met het achtervoegsel -vis


languit

Hij viel languit op straat.

Na drie weken alleen te hebben gelopen, kwam ik op een dag bij een beekje vier jongens tegen die languit in het stof lagen uit te rusten.


hogerop

Het was weer eens een lange, hete dag en ik stopte pas toen ik in een diepe kloof bij een kleine poel met stilstaand groen water aankwam waar het stikte van de muggen. Ik filterde zo snel mogelijk een liter water voor mijn avondmaal en zocht een wat hogerop gelegen plek in de hoop daar wat minder last van de insecten te hebben.

De carrièremaker wilde hogerop komen.


batavice

van Latijn batavicus "Hollands, Nederlands" met het achtervoegsel -e waarmee een bijwoord van wijze wordt gevormd, dus letterlijk: "als van een Nederlander, als bij de Nederlanders, Nederlands"

in het Hollands, de taal die in Holland wordt gesproken

Item Batavice puteum, audis v simplex;

Evenzo in Hollands put hoor je een enkele u;

in het Nederlands, de Germaanse taal die veel wordt gesproken in Nederland en Vlaanderen


deftig

In de betekenis van ‘voornaam’ voor het eerst aangetroffen in 1584

afgeleid van deft met het achtervoegsel -ig

Het ding is deftig kapot.


noodgedwongen

door nood, tegen je wil, iets moeten doen of laten

Toen de bus niet reed, liepen wij noodgedwongen weer terug naar school.

Voor de achtste keer in een maand tijd is vandaag een zandstorm over Irak getrokken. Opnieuw kwam daardoor een deel van het dagelijks leven stil te liggen. In een groot deel van het land sloten luchthavens, universiteiten en overheidsdiensten noodgedwongen hun deuren. Ook schoolexamens zijn met een dag uitgesteld.

Weblink bron “Irak kleurt oranje: zandstorm nummer 8 in het land binnen korte tijd” (VANDAAG), NOS

Kaya Bouma en Hassan Bahara beschrijven vanaf campings en vakantieparken hoe Nederland ‘noodgedwongen’ vakantie in eigen land viert. In deze aflevering: op Natuurlijk Glamping in Flevoland is het verdriet van plannen die in rook opgingen makkelijk op te scheppen.

Weblink bron
Hassan Bahara
 “De camping in plaats van de Olympische Spelen: ‘Dit is natuurlijk het andere uiterste’” (24 juli 2020), de Volkskrant


breeduit

Hij zit breeduit op zijn stoel

'Danny grijnsde breeduit.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


binnensmonds

samenstelling van binnen en mond met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -s

Hij murmulde binnensmonds

'A little bit,' antwoordde de man binnensmonds. 'Oké,' zei Jeroen in het Engels.


buitenshuis

samenstelling van buiten en huis met het invoegsel -s-

niet binnen maar buiten het (eigen) huis, in een ander gebouw of woning

Omdat er thuis altijd ruzie is, blijft hij veel buitenshuis

Als het mooi weer is eten we buiten in de tuin. Voor buitenshuis eten gaan we naar een restaurant.

Zowel de verzorging van de kinderen als het werk buitenshuis deed ze met plezier.


hoogstens

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘bijwoord: op zijn hoogst, meest’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1802

Hij wilde hoogstens vijftig euro betalen voor die tweedehands fiets

De winst voor een aannemer kon in zo'n project hoogstens matig worden.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


fijntjes

bw: afgeleid van fijn met het achtervoegsel -tjes

fijntjes lachen, glimlachen

de zaak doorzien, maar stilletjes dat voor zich houden

iets fijntjes opmerken

iets fijnzinnig, op indirecte wijze opmerken, op subtiele wijze op iets wijzen

iemand fijntjes beetnemen

iemand op een slimme, subtiele manier bedriegen.

In de laatste jaren wordt het bijwoord fijntjes vaak in ironische zin gebruikt.

een blaadje, een takje, zo fijntjes en lieflijk weergegeven dat het soms lijkt alsof het zonlicht erdoorheen schijnt.

Lang geleden, ik geloof wel meer dan twintig jaar, ben ik eens bij de Eerwaarde Moeder op bezoek geweest en mocht toen ook eens een kijkje inde school nemén, ’t Zag er fijntjes uit, hoor en o, zulke aardige kindertjes.

rector W. van den Hengel, e.a.
 Brievenbus in: Kleuterblaadje, tijdschrift voor kinderen van zes tot tien jaar, jrg 3, 1918, no 32 (10-08-1918), Malmberg, Nijmegen, p. 256.

op (religieus) dogmatische, strenge wijze

De Katholijken klagen, dat hunne regten miskend worden: onze humorist klaagt dat »in de buitenlandsche zoowel als in de binnenlandsche politiek eene neiging ontwaard wordt tot de kerk van Rome en hare belijders, die reeds menigen vrijzinnigen en onbevooroordeelden patriot heeft gestuit." Fijntjes, nietwaar?

Ingezonden Stukken. Mededeelingen uit mijn dagboek. in: De Tĳd: godsdienstig-staatkundig dagblad, 's-Hertogenbosch (08-08-1846), Gebr. Verhoeven, p. 4.


stilletjes

Ze vestigden zich in Haarlem of Leiden of keerden later stilletjes terug.

Iedere avond sloop hij stilletjes naar de stal, rolde zich in een paardedeken en sliep lekker in het stro.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11

Ik herhaalde mijn nieuwe naam een aantal keer stilletjes, ik was ‘Van Go’ geworden.


tussentijds

samenstelling van tussen en tijd zn met het achtervoegsel -s

afgeleid van tussentijd met het achtervoegsel -s


fortfarande

Naamwoordelijk gebruik van het onvoltooid deelwoord van het Zweedse werkwoord fortfara met het achtervoegsel -ande


derifrå

/ ˈdæːɾifɾoː /


somtijds

van Middelnederlands somtides / somtijts


bakom

Zweeds woord met het voorvoegsel bak- en met het achtervoegsel -om

ha en räv bakom örat

door de wol geverfd zijn
het achter zijn ellebogen hebben
slimmer zijn dan men eruit ziet
 ze achter de oren hebben


omöjligt

Bijwoordelijk gebruik van de onzijdige vorm van het Zweedse bijvoeglijke naamwoord omöjlig met het voorvoegsel o- en met het achtervoegsel -t


ganselijk

afgeleid van gans met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-


onophoudelijk

Naamwoord van handeling van ophouden met het voorvoegsel on- en met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

Het bleef, naar ons gevoel, de hele zomer onophoudelijk door regenen.


algauw

Het werd algauw een algemene titel die door meerdere dames van het hof tegelijk kon worden gedragen

Algauw zullen de rimpelingen veroorzaakt door één plons zich zover uitbreiden dat ze overal op het spiegelende wateroppervlak gevoeld kunnen worden.

Die reis naar Gambia was voor ons een tussendoortje. We wilden de zon opzoeken, en dan kom je in de winter algauw op dat soort plekken terecht.

Algauw waren zijn schietvaardigheden meer dan goed genoeg om lid te kunnen worden van de scherpschietvereniging van de school.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 978904462569-1


ronduit

Hij vertelde ronduit dat zijn baas de zaak verknoeid had.

Was Harald ronduit slecht, een duivel in mensengedaante die je zijn eigen ondergang tegemoet moest laten gaan? Een gruwelijke gedachte, maar als je je gedachten de vrije loop liet kon er van alles bovenkomen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691

Geërfd geld was chic. Geld dat je met eigen werk verdiende was minder chic maar in elk geval oké. Maar geld dat je verdiende met 'speculatie'— gewoon gezond en verstandig beheer dus — was ronduit slecht.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


overredend

Adino wil ook zijn woordje doen, overredend, kameraadschappelijk.

Overredend betogende stukken waren er dit jaar niet bij (...)


gewijze

op de manier zoals in het eerste lid van de samenstelling wordt aangegeven


dunnetjes

nog eens dunnetjes overdoen

op een minder intensieve manier herhalen

Ondanks de koude waren zij dunnetjes gekleed.


grofweg

afgeleid van grof met het achtervoegsel -weg

Hij verdient grofweg 10.000 euro per maand netto.


daaromheen

Toen ze bij het kasteel kwamen liepen ze daaromheen om de poort te zoeken.

Wij bezochten Almelo en alle dorpen daaromheen.


rechttoe

Hij liep rechttoe rechtaan naar zijn baas.


bez pochyby

Samenstelling van de het voorzetsel bez en het zelfstandig naamwoord pochyba.


ažaž

erg veel, ontzettend veel, te veel, zeer


alibisticky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord alibistický met het achtervoegsel -y.

alibistisch; op een alibistische manier.


ajncvaj

Afgeleid van de Duitse telwoorden eins en zwei.

meteen, direct, gelijk; zonder vertraging.


bezcílně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bezcílný met het achtervoegsel -ě.


bezmála

Afgeleid van het bijwoord málo met het voorvoegsel bez-.


bavorsky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bavorský met het achtervoegsel -y.


bezhlavě

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bezhlavý met het achtervoegsel -ě.


bezostyšně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bezostyšný met het achtervoegsel -ě.

schaamteloos, onbeschaamd; zonder schaamte.


bělorusky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord běloruský met het achtervoegsel -y

Wit-Russisch; met betrekking tot het land Wit-Rusland

Wit-Russisch, met betrekking tot het volk de Wit-Russen

Wit-Russisch; met betrekking tot het Wit-Russisch


welhaast

bijna; niet feitelijk maar iets overdreven en in essentie wel

Torenhoge schulden maken het voor veel ex-gedetineerden welhaast onmogelijk terug te keren in de maatschappij.

Na jaren van welhaast ongebreidelde stijgingen, is er over het algemeen sprake van stabilisering van de prijzen.


baskicky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord baskický met het achtervoegsel -y.


bezpochyby

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord pochyba met het voorvoegsel bez-.


bezděky

Afgeleid van het Oudtsjechische bez dieky.


bezpečně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bezpečný met het achtervoegsel -ě.


bezplatně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bezplatný met het achtervoegsel -ě.


bezpodmínečně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bezpodmínečný met het achtervoegsel -ě.


bezprostředně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bezprostřední met het achtervoegsel -ě.

direct; zonder tussenkomst van een tussenpersoon.


attende

Afleiding van het Noorse woord att met het achtervoegsel -ende


attende

Samenstelling van de Nynorske woorden att en ende


bezvýsledně

Afgeleid bijvoeglijk naamwoord bezvýsledný met het achtervoegsel -ě.

vergeefs, vruchteloos; zonder resultaat.


běžně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord běžný met het achtervoegsel -ě.

gebruikelijk, gewoonlijk, normaal, normaliter


blbě

Afgeleid van het bijvoegelijk naamwoord blbý met het achtervoegsel -ě.


bilineárně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bilineární met het achtervoegsel -ě.

Afgeleid van het bijwoord lineárně met het voorvoegsel bi-.


blízce

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord blízký met het achtervoegsel -ce.


bledě

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bledý met het achtervoegsel -ě


blahoplodně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord blahoplodný met het achtervoegsel -ě.


blíž

Afgeleid van het Protoslavische woord *blizь

dichterbij, naderbij; de vergrotende trap van blízce / blízko


blíže

Afgeleid van het Protoslavische woord blizь


bolně

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord bolný met het achtervoegsel -ě.


bohudík

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden bůh en dík.