begin

In g'm beginnem sjaap Gód d'n hieëmel èn die-n aerj.

In den beginne schiep God de hemel en de aarde.


baan

In de losse vorm komt dit woord vrijwel niet (meer) voor. Het is alleen nog te vinden in combinaties zoals wagesbaan, spaorsbaan, iezerbaan en stejsbaan.

Gank mer waenger ge wagesbaan, den bös se kórter.

Ga maar via de auto(snel)weg, dat is korter.


aer

aanvoegende wijs in de tegenwoordige tijd van zeen

Ich haop det 't good aer.

Det aer mietj vaderlandj.

'ch Aer zjuus wie doe aers!


achter

Achter vief oere, den aere 'ch bie dich.


allengs

't Riek Biezentjöms waerdje-n allengs aafhenkeliker ven g'r Veneesjerer.

Het Byzantijnse Rijk werd allengs afhankelijker van de Venetianen.


zaan

beleefdheidsvorm van zeen (betekenis 6 t/m 9).


Singapoear

/zɪŋɣɐp^ʊeɐ/


aanrake

[1,2,3] Afgeleid van het Nederlandse aanraken.


algemein

In g'm algemeine zeen de kinjer ömmer vrekker gewaore.

Over het algemeen zijn de kinderen steeds luidruchtiger geworden.


aeë

Door middel van klanknabootsing (onomatopee) overgenomen van het geluid van een schaap.


balke

Balk mir neet zoea, went doe haes baeter dinger edoon!

Verveel mij niet zo, want jij hebt betere dingen aan het doen!


antjwäörje

/ɑɲcwœːr^ɪɐ/


verstaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel ver-.


baere

'd Goofs waar e klei maedje det ömmer e roead kepke tö zienem kóppe boor.

Er was eens een klein meisje dat altijd een rood kapje op haar hoofd droeg.

Mechel bèrtj e kindj.

Ich weit nag good wen ich dich baar.

Ik weet nog goed wanneer ik van je beviel.


alik

Bezieje det d'r-z 'ne stein taengeraan woor gewórpe, waar de raam nag alik.

Ondanks dat er een steen tegenaan was gegooid, was het raam nog intact.

't Guuef mich 'ne alike wage.


bein

Oorspronkelijk was dit woord mannelijk bij de betekenis van been. De overgang naar onzijdig is een recentelijke ontwikkeling en veel ouderen spreken dus nog van de bein in plaats van t bein.


bevalle

't Sjeep beveel in ge zwaore stórm.


's richtig

Inkorting van det is richtig, wat gemodeleerd is van het Duitse das ist richtig.


baer

eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd van baere


benzien

Kaerelloead, ich zèt vas èn d'r benzien is oet!

Verdorie, ik ben ver van huis en de benzine is op!


aok geweite-n es

/ˈɔːgɣɐˌwɛ^ɪtɐˌnæs/


baom

Verrèk, ich zeen de baom al ven g'm glaze!

Verdorie, ik zie de bodem al van het glas!


baodem

't Sjeep dij zinke baodemes.


aafloupe

schoenen beschadigen door ze veel te dragen


beloupe

/bɐˈlɒ́^ʊpɐ/


aldùs

Samenstelling van alt- (oud) en dùs (eik)


aldös

alternatieve spelling van aldùs (na 1998)


baerwiedkaller

Samenstelling van baere (dragen) en wiedkaller (telefoon).


baerwiedkalle

Afgeleid van baerwiedkaller (mobieltje).

/ˈbæ̀ːrwíːdkɑ̀lɐ/


bao

een wanhoperige uitroep van schrik; jeetje

Bao, waat höbs se dich oetgestreke! Wie begaet ich daen triek nag sjoean!

Jeetje, wat heb je jezelf vuil gemaakt! Hoe krijg ik die trui ooit nog schoon!


aanmaerpäöl

/ˈaːnmæːrpœːɫ/


aanvraoge

/ˈaːnvrɔːɣɐ/

Ich wil gaer dit beukske aanvraoge.

Ik zou graag deze brochure willen aanvragen.


't Bèlsj

'd Guuef mir doum i g'm Bèlsje.


berse

'd Glaas bórs dès nachs óp eine.


zeut

Dees tieë maak dem behuuerlik zeut.

Hae deit ömmer zieër zeut toet mir.


zeut

zoets, de partitiefvorm van het bijvoeglijk naamwoord zoet

Ich mót get zeut hóbben óm tö zoebele.

Ik moet wat zoets hebben om op te zuigen.


Zwietsj

Haes toe neet aafgeloupe jaor Zwietsj bezóch?

Heb jij niet afgelopen jaar Auswitsch bezocht?


bónne

beleefdheidsvorm van zeen (betekenis 1 t/m 5)


aafaafdake

/ˈáːvaːvðáːkɐ/


wólf

I Lèmbörge kómmentj dès daags gei wölf mieë veur.

In Limburg komen tegenwoordig geen wolven meer voor.


Hoeagnieëderlandjsj

Algemeen Nederlands, Standaardnederlands, Algemeen Beschaafd Nederlands.


aokèt

Afkomstig van het Franse enquête, via het Oudlimburgse Ẹkätta.


kamb

Haes toe biesjiks 'ne kamb bie dir? Ich bön mich vergaete tö keimbe.

Heb je toevallig een kam bij je? Ik ben me vergeten te kammen.


brakwater

/ˈbrɑ̀kʊ̯áːtɐ(s̠)/

/ˈbz̠ɑ̀kʊ̯áːt̪ɐ̈(s̠)/


bachoseksto

Dae speeldje noe bachoseksto wid trèkzakke bie g'm teksmekskónchoentoea.

Hij speelde nu bajo sexto in plaats van diatonische knopaccordeon bij de texmexcongunto.


zied dem

Dit hoes is zied dem 1755ᵉ bewóndj.


zied dem

Euver g'm ô: Oetspräökelik angere bie gezem dóch waal get, meh zied dem gezer klank oedbroek lègk, vèltj dit tö bezeen. 'd Aafkómstelik versjèl dezer klank vergäön, meh zied g'm ónbroeke sjèltj dèchne èng.

Over de ô: wat de uitspraak betreft verandert hierbij toch wel iets, maar doordat deze klank niet meer gebruikt wordt, valt dit te bezien. Het afkomstige verschil van deze klank zal vergaan, maar door het ongebruik maakt dat niet uit.

Zied deir ós lenje leidig steit, höbbentj v'r mieë vrie ruumdje.

Sinds ons land leeg staat, hebben we meer vrije ruimte.


e-

vervangt een voorzetselige groep (complexe voorzetsel), brengt altijd genitivus mee.

I g'm naome ven dem -> Enaom ziens.

vervangt een voorzetsel en een lidwoord.

Ich sjrief i g'm boke -> Ich sjrief ebook.

Ich loup óp g'm waege -> Ich loup ewaeg.

eslaop, eweg.

Hie guuef 't nieks tö zeen -> Hie guuef 't nieks ezeen.

Vief oer edaag.


meine

Mèns se det se neet kèns kómme?

't Waas neet zoea verkieërdj gemèndj es 'd gezag woort.

Het was niet zo verkeerd bedoeld als er gezegd is.


stoumsboeat

Zuuch haer kömp de stoumsboeat oet Spanje trögk aan!

Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan!


Zèntjerklaos

Samenstelling van zèntj, -er (mannelijke uitgang) en Klaos.

Wèts doe wende Zèntjerklaos aankömp i g'm dörpe?

Weet jij wanneer Sinterklaas aankomt in het dorp?


mers

de oogpijn die veroorzaakt wordt door te lang naar een scherm als van een televisie of computer te kijken.

Es ich de gansen daag aan g'm wèrkshólpe zèt, bekómme 'ch merske.

Als ik de hele dag voor de computer zit, krijg ik een beetje oogpijn die veroorzaakt wordt door te lang naar het scherm te kijken.


kósvriedaagsstaad

Samenstelling van kós, vriedaag en staad.


geitj

Samenstelling van gei met het achtervoegsel -tj (historische onzijdige uitgang).

onzijdige vorm met behouden uitgang van gein.

Geitj hool is hie breid zat veur.


Mestreech

Dit woord heeft een zgn. plaatsgebonden verbuiging. Buiten Maastricht komen mogelijkerwijs meer vormen voor.


leefdje

Kóns se mir 'n sjoean ómsjrieving ven leefdje gaeve?

Kunt u aan mij een mooie definitie van liefde geven?


hein

Dès spaedes aoves zotentj 'ie óm g'm heinje haer èn zóngentj 'ie leejer.

's Avonds laat zaten ze rond de kerstboom een zongen ze liederen.


kersto

Leenwoord van het Nederlandse kerststol.

Ekèrsmèsaovendj bekentj 'ie ömmer 'ne kersto.

Op kerstavond bakten zij altijd een kerstbrood.


karboet

Gesubstantiveerde werkwoordsvorm van oetkarbe.


staon

Van Protogermaans *sta-n-d-anan, van Proto-Indo-Germaans *steh₂-.

Ich staon noe bie g'r brögk.

Baer druueg nag ömmer wiej böks, hae steit euverdudelikerwies!

Baer draagt nog steeds wijde broeken, hij gaat duidelijk niet met de tijd mee.


aafstaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel aaf-.

zich afgunstig opstellen ten opzichte van iemand


veraafstaon

Samenstelling van aafstaon met het voorvoegsel ver-.

zich niet of verkeerd afgunstig opstellen ten opzichte van iemand


veraanstaon

Samenstelling van aanstaon met het voorvoegsel ver-.


biestaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel bie-.


bestaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel be-.


knoars

Samenstelling van kno (afkorting van kael, naas en móndj) en ars.

Zoals bij alle afkortingen wordt aan het begin van de zin het volledige gedeelte van het woord dat de afkorting is met een hoofdletter geschreven.
::Dao kömp de knoars. -> KNOars, waat is det?
:::Daar komt de kno-arts. -> Kno-arts, wat is dat?


loor

Eloor haet me hie dit hoes gebówwe.

In tijde van welvaart en rijkdom heeft men hier dit huis gebouwd.


staed

geeft een conclusie gevolgd door een voltooid deelwoord aan, ook bij werkwoorden die in het voltooid deelwoord "zijn" gebruiken.

Dae is óppertieje gekómme, staed gemótte rènne.

Hij is op tijd gekomen, dus heeft hij moeten rennen.

Die haet mich det verspraoke, staed gekaome.

Ze heeft mij dat beloofd, dus is het uitgekomen.


kabinètsónsj

De kabinètsónsj euver g'm oeroesgkansbesloete waar 'nen nieëderlandjsje i 2010ᵉ dae lij toet g'm valle ven dès veerdjes kabinèts Balkenendès.

De kabinetscrisis over het Uruzgan-besluit was een Nederlandse kabinetscrisis in 2010 die leidde tot de val van het kabinet-Balkenende IV.


staad

Verwant aan stad en het IJslandse staður. De /ð/ in de Limburgse uitspraak is een latere ontwikkeling die ook bij het achtervoegsel -hed te bemerken valt.

een landweg die door een akker heenleidt.

een traditioneel gerecht gemaakt van aardappelen.


did

Did, 'm zie.


ghoet

Ghoet, det kèns se dóch nimmieër angere.

Goed, dat kun je toch niet meer veranderen.


ieëlsstaep

Samenstelling van ieël (natuur) en staep (naarvorenkomst).


-entaere

Onder Nederlandse invloed dreigt de gerundiumvorm op -entaere uit te sterven.

Ich mót fietsje. -> Fietsjentaeren is good veur g'r gezóndjhed.

Ik moet fietsen. -> Fietsen is goed voor de gezondheid.


ghoetsów

Ghoetsów, det deit mich dir gruuetsj!

Goed zo, daardoor kan ik trots op je zijn!


vrüstük

Dit woord wordt door velen als het lelijkste woord van het Limburgs beschouwd en er bestaan daarom vele schrijfvarianten (zoals vrühstück, frühstück en vruustuuk). Het woord komt niet veel voor, omdat het begrip "ontbijten" niet echt gebruikelijk is in Limburg (vaak vervangen door dès mörges aete: het eten van de morgen).


misjeludisj

/ˈmɪʃɐlyːdɪʃ/


zewwelten

Samenstelling van zewwel (>zel: aanhoudende jeuk) en ten (een diepe put).

vervelende jeuk op een plaats waar men net niet bij kan, meestal op de rug.

een plaats waar men vervelende jeuk heeft waar men net niet bij kan, meestal op de rug.


verwieväölvaajige

Net als verwieväöldeilige (door hoeveel delen?) is dit één van de zeldzame vragende werkwoorden die alleen in een vraagzin of ter bevestiging gebruikt kunnen worden. Logischerwijs gebaseerd op regelmatige verschijnselen:
**Ich höb vief deil gekóch. -> Wieväöl deil haes se gekóch?
**Dus: Ich höb 'd bedraag verviefvaajig. ->Verwieväölvaajig haes se-n 'd bedraag?


spiekering

een lat waardoor spijkers gedreven worden.

Haes se dem sjoean ópper spiekering gejage?

Heb je hem reeds op de lat waardoor spijkers gedreven worden gejagen?

«Data Archive» brink d'n ómvang ven g'm maekingsveurwèrpe trögk, det spiekering, hèrstèl èn ópwaerdinger rasjer èn mekkeliker staadvinje.

Data Archive brengt de omvang van de productie-instantie terug zodat back-up, herstel en upgrades sneller en gemakkelijker plaatsvinden.


kepót

Haol mich det kepót paerd èns oete stalle!


groeatvadersklók

koekoeksklok (letterlijk: grootvaders klok)


snasje

iemand van zijn slaap afhouden door te snurken

Miene miensj snasj mich.

Mijn man houdt mij van mijn slaap af omdat hij snurkt.


aafaafdaken

/ˈáːvaːvðáːkɐn/


aafpaolen

/ˈáːfpɔ̀ːlɐn/

/ˈáːfpɔ̀ːlən/


lektrikkas

Samenstelling van lektrik (elektrisch) + kas (kast)


klódderkas

Samenstelling van klódder- (kliederboel, graffiti) + kas (kast)


zókkersmael

Samenstelling van zókker (suiker) + mael (meel)


kónjaksteglas

Samenstelling van kónjak (cognac) en het Franse thé glacé (ijsthee)

/ˈkoɲɑkstɐɣlɑs/ ~ /ˈkoɲɑksteːɣlɑs/ ~ /ˈkoɲɑkstæɣlɑs/ ~ /ˈkoɲɑkstɛɣlɑs/


gebaore

Haes doe sjoean daen kas kameres gebaore?

Heb je die kast al naar de kamer gedragen?


zèlver

zn erfwoord van Oudlimburgs Sylvar
bn erfwoord van Oudlimburgs sylvar


kwèk

zn erfwoord Oudlimburgs Kwyk
bn erfwoord Oudlimburgs kwyk


tèn

zn erfwoord van Oudlimburgs Tyn
bn erfwoord van Oudlimburgs tyn