poinsait

text: Osonong do moi paganu ilo kantung di tina tu poinsait do torigi .

translation: Senang sahaja mahu mengambil beg ibu kerana ianya hanya bersangkut di tiang yang rendah .


posoiton

pos: verb

pos_title: Kata kerja

text: "Posoitan hilo torigi ilo taakanon," ka di tapa minomisunud .

translation: "Tolong sangkutkan makanan itu di tiang rumah," kata ayah kepada adik .


romiton

text: Romiton ku tupus nu.

translation: Saya akan sambut cinta awak .


kondulo

text: Kondulo mato nu nung nokopomidouso ko sabab no mato nu.

translation: Cungkil mata kamu jika kamu telah berdosa disebabkan matamu.


koudipanan

pos: noun

pos_title: Kata nama

text: Soroho no do sumambayang nung kotoguang ko ogumu koudipanan id timpu tabantalan.

translation: Ingatlah untuk berdoa jika kamu berhadapan dengan banyak kesukaran pada masa hadapan.


toromon

text: Toromon no lo dangol mooi do osonong mororobuat.

translation: Tajamkan parang itu supaya senang berkebun.


kologos

text: "Kologos no yau dino, isai monuhu au tumanud," ka di Ali .

translation: "Biarkan sahaja dia, kita tak paksa pun dia ikut," kata Ali .


title: Nosidualan

redirect: nosidualan

pos: hard-redirect


angatarom

pos: adj

pos_title: Kata sifat

text: Angatarom no ti sakot.

translation: Tajamnya rumput di sini.


ponguludan

text: Pinaharo abaabayan diti id siriba do ponguludan Jabatan Bahasa.

translation: Anjuran program ini adalah di bawah kelolaan Jabatan Bahasa.


mongungulud

text: Kitonggungan yau sabaagi do mongungulud abaabayan diti.

translation: Dia bertanggungjawab sebagai pengelola program ini.


koponguludan

text: Otutunan tinimungan diolo sabaagi tinimungan di kiwaa koponguludan tosonong id iso-iso abaabayan.

translation: Kumpulan mereka dikenali sebagai kumpulan dengan pengelolaan terbaik bagi sesuatu program.


koborulangan

text: Nakasalu yau momonsoi karaja sabab koborulangan dau mamarati ponuhuan.

translation: Dia tersilap membuat kerja kerana kekeliruannya memahami arahan.


monompogun

text: Pohoroon yolo o abaabayan monompogun id pogun Sabah.

translation: Mereka akan mengadakan program kembara di negeri Sabah.


sorisaan

text: Minongingit yahai sorisaan do tua pokilahan .

translation: Kami membawa seoarang satu buah durian .


momoompogun

text: Yau nopo nga songulun momoompogun mantad labus pogun.

translation: Dia merupakan seorang pengembara dari luar negara.


nolodtung

text: Nolodtung no lo tian dau.

translation: Perutnya sudah kembung.


pomukiiman

text: Hombo koiyonon pomukiiman dati ti baino?

translation: Di mana tempat perkhemahan kita sekarang?


nintaban

text: Piro di soginumu tusin nintaban nu?

translation: Berapa jumlah duit kiraanmu .


mongunam

text: Mongunam yau po lo taakanon dau.

translation: Dia sedang mengunyah makanannya.


moninimung

text: Yau nopo nga songulun moninimung sitim.

translation: Dia merupakan seorang pengumpul setem.


sorongulun-ngulun

text: Sorongulun-ngulun yolo mamanau do mada okosupan di tapa .

translation: Mereka berjalan seorang demi seorang kerana taku kedapatan oleh ayah .


natandon

text: natandon

translation: terperangkap


huminunduk

text: huminunduk

translation: mengalah


pintongkusan

text: Ilo nopo kinoyonon dilo nga maan tulun do pintongkusan .

translation: Tempat itu adalah tempat di mana orang ramai berlari .


mangkus-tangkus

text: Mangkus-tangkus i Ali hino gana pimbuulan di sosodopon konihab .

translation: Ali sedang asyik berlari pada waktu petang semalam .


mintuku

text: mintuku

translation: mengangguk


mogiguugusa

glosses: Tindakan saling berkejaran antara satu sama lain

text: Mogiguugusa ilo tasu mongoi pongokot di Ali .

translation: Anjing itu saling berkejaran pergi menggigit Ali .


monguntayag

text: Monguntayag i Adam di Kelly.

translation: Adam menganiaya Kelly


mopi-kopi

text: Osuayan i Ali do tulun di poingkakat id toning dau tu mopi-kopi .

translation: Ali takut akan orang sebelahnya kerana orang itu sedang berbisik seorang diri .


mintala

text: Mintala po i Evron koirak.

translation: Evron ketawa terbahak-bahak.


sinansaban

text: "Sinansaban di Aki ilo ropuhan .

translation: Datuk telah memadamkan unggun api yan telah kami buat .


nasansaban

glosses: Api yang terpadam akibat terkena simbahan air

text: Nopisok no ilo tapui tu nasansaban gia waig .

translation: Api itu telah padam akibat terkena simbahan air .


nokopisok

text: "Isai dokou nokopisok di tapui konihab," ka di tina minonguhot .

translation: "Siapa yang memadamkan api semalam," tanya ibu .


mingut-singut

text: Mingut-singut po i Ali minihad pinikot di tina .

translation: Ali menangis teresak-esak akibat dirotan oleh ibu .


tiniil

text: Tiniil nopo di Ali nga mogowit kopio koingkawasan raha tulu do momisunud .

translation: Tahap kenakalan Ali boleh menyebabkan seseorang naik darah semasa memberi nasihat .


tiniilan

text: " Kinaraagan nopo ti nga mantad no do tiniilan do tangaanak," ka di Luguan Kampung do minomisunud .

translation: "Kerosakan ini berpunca dari kenakalan anak-anak kampung kita," kata Ketua Kampung kepada penduduk .


ongotiil

text: Tangaanak nopo di mamai Ali nga sompipi do ongotiil .

translation: 'Anak-anak pak cik Ali semuanya sangat nakal .


nosompipi'

text: " Nosompipi' nuno ka ilo lado?" ka tina minonguhot .

translation: "Sudahkah anda asingkan lada itu?" tanya ibu .


noolu'

text: "Nunu po noolu taakanon?" ka di tapa minuhot .

translation: "Apa yang sisa yang tertinggal," tanya ayah .


pinuromon

text: pinuromon kopio di Well ilo sinding okolu.

translation: lagu sedih itu sangat dihayati oleh Well.


mokiolu'

text: "Mokiolu' oku da iso no tontolu," ka di Ali kumaa di tapa dau pogulu minamanau mongoi karaja .

translation: Ali meminta ayahnya meninggalkannya sedikit makanan sebelum dia berangkat keluar pergi berkerja .


monongos

text: Monongos i Ali do langou dau hilo id pagawasan .

translation: Ali pergi membuang hingusnya di dalam tandas .


monumpirak

text: Ogumu asanangan mambalut di Ali tu monumpirak kasaie soira mikorumo .

translation: Ali sangat disukai ramai orang kerana ceritanya membuatkan mereka ketawa .


mongimpuri

glosses: Tindakan mengasingkan beras padi yang ada kulit dan tiada

glosses: Dalam situasi memproses padi bukit sebelum dimasak

text: Sinuhu di tina mongimpuri i Ali tu aiso gia onsoyon .

translation: Ibu menyuruh Ali untuk mengasingkan padi berkulit dan tidak berkulit kerana Ali tiada kerja .


mogkohinit

glosses: Tindakan seseorang yang suka menyusahkan orang lain

text: Mada yahai magangat di Ali mindahu tu mogkohinit yau maso id tindalanon .

translation: Kami tidak mahu membawa Ali pergi ke ladang kerana dia seorang yang suka menyusahkan oarang lain .


tonight

pos: adv

pos_title: Adverba

etymology_text: Dari bahasa Inggeris Pertengahan tonyght, to niȝt, dari bahasa Inggeris Kuno tō niht.

ipa: /təˈnaɪt/

rhymes: -aɪt


winayaan

text: Id sampaping di tina winayaan di Ali tu mada yau kawaya di tapa dau .

translation: Ali berjalan melalui di sebelah kanan ibu kerana dia tidak mahu melalui ayahnya .


mamadul

text: mamadul i tina ku doho.

translation: ibu peduli kepada saya.


longkodon

text: hinonggo longkodon tokou baino.

translation: di mana destinasi kita hari ini.


mogiwoowoyo

text: kanou mogiwoowoyo monoguang kobolingkaangan diti.

translation: marilah kita bersam-sama mengkahadapi masalah ini.


monoguli

text: monoguli oku po pogulu orikot o timpu poniisan.

translation: saya ulang kaji dahulu sebelum tiba masa peperiksaan.


gagambaran

text: Mokioolos oku daa gagambaran nu, haro program yahai suab.

translation: Saya ingin meminjam kamera, kami ada program esok.


mokisambayang

text: mokisambayang oku di tina daamot ku poniisan SPM mooi do abarakatan oku sumimbar koinsanai poguhatan.

translation: saya meminta doa kepada ibu waktu peperiksaan SPM supaya saya mendapat berkat dalam menjawab semua soalan.


galanuk

text: Okito tapa ku galanuk maamaso mamagasu yau i konihab.

translation: Ayah saya ternampak pelanduk semasa memburu kelmarin.


noindaman

text: noindaman kogumu o kalaja ku baino.

translation: terlalu banyak kerja saya hari ini.


gantangkus

text: Gantangkus kopio ilo tangaanak sikul.

translation: Budak sekolah itu sangat suka berlari.


gantayo'

text: Gantayo' i tama ku hongon ku maamaso oruhai oku noh naratu.

translation: Ibu saya tarik lengan saya ketika saya hampir jatuh.


katahak

text: siou tu aiso dii katahak ku diya tusin tadau baino.

translation: maaf kerana tiada wang yang saya dapat berikan kepada kamu hari ini.


kasakag

text: pupuai no kopio ilo tulu nu momoguno sampu tu kasakag moti ilo kutu nung au nu pupuan.

translation: cucilah betul-betul itu kepala kamu menggunakan shampo sebab jika tidak kutu kamu akan bertambah banyak .


nakatahakan

text: nu dii nakatahakan nu dilo rasuk ku .

translation: kenapa kamu berikan baju saya .


kawalajan

text: olumis tomod posorili kawalajan id kampung ku.

translation: sekeliling perumahan di kampung saya sangat cantik.


gokomo'

text: Tulungo oku gokomo' ilo manuk.

translation: Tolong saya tangkap ayam itu.


kapanahakan

text: piro dii kapanahakan nu do tusin kumaa lo pakalaja.

translation: berapakah wang yang akan kamu berikan kepada pekerja itu .


katahakan

text: nu dii katahakan nu doho dilo rasuk nu .

translation: kenapa kamu berikan baju kamu kepada saya.


gompongusan

text: Modosi oku mongingia' ku tu yau nopo nga songulun gompongusan.

translation: Saya takut akan guru saya kerana dia seorang yang pemarah.


gonsingot

text: I Viona nopo nga songulun i gonsingit tu au pooloso kakamot yau kumaa tulun suai.

translation: Viona seorang yang kedekut kerana tidak ingin meminjamkan barangnya kepada orang lain.


gontoluhan

text: Mokianu oku daa iso tasu gontoluhan nu nung milo.

translation: Saya ingin satu anjing jantan awak kalau boleh.


kobunsakit

text: kobunsakit o taakano toomis i adalaan kumaa tangaanak.

translation: makanan yang terlalu manis mendatangkan penyakit kepada kanak-kanak.


gopud

text: Pinatagadai i Viona tama dau tu gopud monulung tapa dau id dumo.

translation: Viona dimarahi ibunya kerana malas menolong ayahnya di kebun.


gorongit

text: Gorongit noh i Wowie tu minoi yau bobogo ilo tasu.

translation: Wowie penjahat kerana dia memukul anjing itu.


gorungon

text: Alawa nogi nung gorungon rasuk koubasanan.

translation: Cantik lagi jika dipakai bersama baju tradisi.


imuau

text: Tulungo oku imuau ririnomos hd soliwan do walai.

translation: Tolong saya sapu sampah-sarap di luar rumah.


imuayai

text: Imuayai noh boros-boros tama nu.

translation: Renungkan kata-kata ibumu.


imumugo'

text: Kada kolingai do imumugo' alapas makan.

translation: Jangan lupa untuk kumur selepas makan.


imuros

text: Okon nogi imuros noh nga oponsol nogi mintong id suang do ginawo.

translation: Bukan lihat secara luaran sahaja tetapi penting untuk lihat di dalam hati.


indama'

text: Indama' kopio tabangku maamain do buul.

translation: Abang saya sangat mahir bermain bola.


inimoto'

text: Maamaso momonsoi ko isoiso karaja, minog dotokou do inimoto' do tikid karaja winonsoi dotokou.

translation: Semasa membuat seusatu kerja, kita perlulah telitikan setiap kerja yang kita buat.


iniboso'

text: Oponsol dotokou iniboso' kokomoi do nontodonon tokou.

translation: Amat penting untuk kita dalamkan pengetahuan tentang asal usul kita.


inonongo'

text: Milo ko inonongo' di binoros mongingia' di tinu?.

translation: Boleh awak terangkan apa yang diberitahu oleh cikgu tadi?.


intalang

text: Kagagang oku soira intalang i tadi ku maamaso mogonsok oku.

translation: Saya terkejut apabila adik saya muncul semasa saya sedang memasak.


intobo'

text: Intobo' gia tusin ku nung korikot hatus ringgit.

translation: Tolong kirakan duit saya jika sampai seratus ringgit.


ionan

text: Ilo nopo walai nga ionan i paganakan di Wowie.

translation: Rumah itu didiami oleh keluarga Wowie.


ionon

text: Nonggo ionon nu?.

translation: Dimana tempat tinggal awak?.


irad

pos: conj

pos_title: Kata hubung

text: Rasuk i pinapakai di Viona nga irad nopo daan i tadi ku.

translation: Baju yang dipakai Viona sama seperti milik adik saya.


kaahau

text: Kaahau i tama ku talipun kandai tadi ku tu au mongorongou boros tapa ku.

translation: Ibu saya merampas telefon pintar adik saya kerana tidak mendengar kata-kata ayah saya.


koinganaan

text: ogumu koinganaan ku id gana pongindopuan .

translation: saya mempunyai pengalaman yang banyak dalam bidang perniagaan.


kabayahanan

text: I Viona nopo nga songulun atlit kabayahanan Malaysia.

translation: Viona merupakan seorang atlet kebanggaan Malaysia.


kadat

text: Oondos kopio kadat dau alapas kaanu tutungkap mantad tapa dau.

translation: Riak muka dia sangat gembira ketika menerima haidah daripada ayahnya.


kinatahakan

text: nu dii kinatahakan nu di Anja dilo rasuk ku.

translation: kenapa kamu berikan baju saya kepada Anja.


kagaanan

text: Kagayat ginawoku soira okito kagaanan ginawo dau di monulung tulun susa.

translation: Saya tertarik hati ketika melihat keikhklasan hatinya yang menolong orang susah.


koolungung

text: koolungung oku baino.

translation: saya tahu petanda nasib malang hari ini.


panahakan

text: isai panahakan ku diti rasuk.

translation: siapakah yang akan saya berikan baju ini.


pinanahakan

text: isai pinanahakan nu di tusin ku.

translation: siapakah yang kamu berikan wang saya.


kopisudong

text: kopisudong kou no kopio do miambalut.

translation: kamu sangat sesuai berkawan.

hyphenation: ko‧pi‧su‧dong


siniakanon

text: siniakanon oku dilo tontolu.

translation: saya ingin memakan telur itu.


kogolok

text: kogolok no ilo waig.

translation: mendidih sudah itu air.


nokootusan

text: nu dii nokootuson karaja di tanak nu.

translation: apakah kesudahan kerja anak kamu.


kosunsudon

text: kosunsudon, mogibooboros tokou kokomoi uhu wagu.

translation: selanjutnya, kita akan berbincang tentang tajuk baru.


nopudsuan

text: nopudsuan no do waig ilo bolidi .

translation: penuh air sudah itu baldi.


atanud

text: asaru atanud o pokionuon ku.

translation: permintaan saya selalu ditunaikan .


pagarason

text: pagarason nopo o ginawo nu montok monoguang dino kobolingkaangan.

translation: kuatkan sahaja hati mu untuk menghadapi masalah.


bator

text: orosian oku do bator .

translation: saya takut ulat .


impohonon

text: ginumu taakanon nopo nga impohonon montok kolidasan i osonong.

translation: kualiti makanan adalah asas bagi kesihatan yang baik.


kamaha-maha

text: kamaha-maha nodi koposion ku baino.

translation: sekarang hidup saya sudah menjadi lebih baik .


kinootusan

text: nunu dii kinootuson mantad winonsoi di tanak nu .

translation: apakah kesudahan daripada perbuatan anak kamu.


kootusan

text: nunu o kootuson tohuri dilo piboi'an manangon.

translation: apakah kesudahan akhir daripada pertandingan bercerita itu.


ondum

text: Mintong oku lo totobon ondum noukaban no toi ko amu .

translation: Saya melihat pintu itu sama ada sudah dibuka atau tidak .


minongotus

text: isai o minongotus ho pohoroon ilo piboi'an manangon.

translation: siapakah yang mengambil keputusan untuk mengadakan pertandingan bercerita itu.


popootus

text: isai o popootus dilo piboi'an manangon.

translation: siapakah yang akan mengadakan pertandingan bercerita itu.


nosuhatan

text: nosuhatan iti gakod ku.

translation: kaki saya terluka .


kisuhat

text: kisuhat taralom iti gakod ku.

translation: kaki saya mempunyai luka yang dalam.


kigandas

text: kigandas ino gakod nu.

translation: kaki kamu berkudis .


ginandason

text: ginandason gakod di Anto.

translation: kaki Anto berkudis .


kinosonongo

text: barakat mantad kinosonongo di maman Gadi nakaanu oku potilombus sinikulan ku id taang universiti.

translation: berkat daripada kebaikan pak cik Gadi saya dapat melanjutkan persekolahan saya di peringkat universiti.


abbess

forms: abbesses

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan abbesse, daripada bahasa Old French abeesse (Bahasa Perancis abbesse), daripada bahasa Late Latin atau bahasa Ecclesiastical Latin abbatissa, bentuk feminin bahasa Latin abbas, abbatis (“abbot”).

rhymes: -æbɪs

rhymes: -æbɛs


abbot

forms: abbots

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan abbot, abbod, abbed, daripada bahasa Inggeris Kuno abbat, abbad, abbod, daripada bahasa Latin abbās (“ayah”), daripada bahasa Yunani Purba ἀββᾶς (abbâs), daripada bahasa Aramaic אבא (’abbā, “ayah”). Bentuk kembar kepada abba, abbé, and bwana.

rhymes: -æbət


abhorrent

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-abhorrent.wav

rhymes: -ɒɹənt


kanagasan

text: hilo kanagasan kinorotuon ku.

translation: saya jatuh di kawasan berbatu .


popoinsir

text: popoinsir oku dilo mija.

translation: saya mengubah kedudukan meja itu.


piniapat

text: piniapat dahai ilo kui.

translation: kueh itu dibahagi empat oleh kami.


papasapou

text: sampu nopo dilo kaanu papasapou do tobuk.

translation: shampo itu dapat melebatkan rambut.


ongosonong

text: koinsanai tanganak di inan Anja nga ongosonong o kowoowoyoon.

translation: kesemua anak mak cik Anja mempunyai perangai yang baik .


pongoron

text: pongoron oku id kokompungan.

translation: saya tinggal di perkampungan.


misonong

text: mositi do misonong kou mogiadi-adi .

translation: kamu mesti saling berbaik diantara adik-beradik .


minogisoosonong

text: Minogisoosonong yolo sundung mogisuusuai tadon.

translation: Mereka saling berbaik-baik walaupun berbeza tempat asal.


minsoosonong

text: minsoosonong no begia nung hilo ko walai di taka nu.

translation: berbuat baiklah semasa kamu berada di rumah kakak kamu.


nasanangan

text: nasanangan oku do kowoowoyoon dilo tanak nu.

translation: saya suka perangai anak kamu.


sonsonong-sonong

text: sonong-sonongon hilo kinoyonon wagu nu.

translation: berbaik-baiklah di tempat baru kamu.


pinoposonong

text: isai o pinoposonong dilo tulu paip.

translation: siapakah yang memperbaiki kepala paip itu.


mononong

text: Uhupai oku mononong dilo tulu paip .

translation: Bantu saya memperbaiki kepala paip itu.


mininsoosonong

text: mininsoosonong i Anja doho nung haro pokionuan.

translation: Anja berpura-pura baik dengan saya apabila dia meminta sesuatu.


minomungaran

text: yoku minomungaran tanak di Tania.

translation: saya yang memberi nama kepada anak Tania.


poposonong

text: uhupai oku poposonong diti kurita ku.

translation: bantu saya memperbaiki kereta saya.


nopungaranan

text: Nopungaranan oku sabaagi Weled.

translation: Saya telah diberi nama sebagai Weled .


pononong

text: kada kasaho ilo ragum tu pononong ku lo mutu ku.

translation: jangan kacau ragum itu kerana itu adalah alat untuk memperbaiki motosikal saya.


poinsonong

text: poinsonong po ilo buuk nu om mokiboli kono wagu.

translation: buku kamu masih dalam keadaan yang baik tetapi kamu sudah meminta beli yang baru.


rinabuk

text: Onuo ilo rinabuk.

translation: Ambil baja itu.


kosonong

text: Soira dii kosonong ilo tulu paip?

translation: Bilakah kepala paip itu dibaiki?


sonongon

text: Sonongon po daa doho ilo tulu paip.

translation: Tolong saya baiki kepala paip itu.


waig pinomupuan

text: ilo nopo nga waig pinomupuan .

translation: itu adalah air basuhan .


pogisoosonong

text: Pogisoosonong kou po daa.

translation: Berbaik-baiklah kalian .


pisonong

text: pisonong kou po daa.

translation: berdamailah kalian.


silokon

text: Silokon ku ilo yinamut.

translation: Saya mahu membakar itu sampah.


nakasanang

text: Nakasanang oku koposion do paganakanku.

translation: Saya yang telah memperbaiki kehidupan keluarga saya.


monilok

text: monilok oku dilo yinamut.

translation: saya mahu membakar itu sampah.


sinilok

text: Sinilok di Rexy ilo yinamut.

translation: Sampah itu dibakar oleh Rexy.


ruminaat

text: ruminaat o kowoowoyoon di Anto.

translation: sikap Anto berubah menjadi jahat .


minomorulus

text: minomorulus oku do bangkad.

translation: saya pergi membilas pakaian.


kisompon

text: Kisompon o butul dilo di au milo kosoliwan waig mantad suang .

translation: Botol itu mempunyai penutup kedap udara .


sompono'

glosses: Perbuatan menutup botol menggunakan penutupnya

text: "Mangai sompono' ino butul osuangan moti habuk," ka tina minomisunud di Ali .

translation: Ibu memberitahu Ali untuk menutup botol itu dengan penutup agar pasir tidak masuk .


nongosompon

text: Nongosompon ngawi no ilo butul .

translation: Botol itu semua sudah tertutup .


pinonompon

glosses: Merujuk kepada memberitahu atau bertanya tentang penutup yang digunakan

text: "Nunu pinonompon nu dilo butul," ka di tina minonguhot .

translation: Ibu memberitahu dia menutup botol itu dengan menggunakan penutup kedap udara .


sosonongon

glosses: perlakuan menyuruh atau memesan seseorang untuk berlaku baik

text: Sosonongon dokoyu mindalan.

translation: Baik-baik kamu dijalan ya.


pononompon

glosses: Merujuk kepada tatacara kita menutup sesuatu

text: "Amu kopio osonong pononompon dau," ka di tapa miampai au kopio asanangan .

translation: Tatacara dia menutup botol itu kelihatan sangat tidak kemas .


sinoruang

text: sinoruang o walai ku.

translation: rumah saya diceroboh .


obobog

text: kada ongoi hino obobog ko dilo raan.

translation: jangan pergi kesana nanti kamu terpukul dengan ranting itu.


monoruang

text: aro monoruang dilo walai ku.

translation: ada menceroboh rumah saya.


sinorisid

text: ponoriukan dilo sinorisid di Linah.

translation: kajian itu diteliti oleh Linah.


pinorikatan

text: honggo pinorikatan nu di rasuk ku.

translation: dimanakah tempat kamu hantarkan baju saya.


pinasayau

text: sayau mongigol nopo nga pinasayau do tinaru Dusun.

translation: tarian mongigol adalah ditarikan oleh kaum Dusun.


ímã

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol imán

magneto

sense: magnet


siririkot

text: siririkot oku no hilo sikul.

translation: saya ingin sampai ke sekolah.


suminukod

text: suminukod oku miampai tupus do molohing.

translation: saya membesar dengan kasih sayang ibu bapa.


posoborongo'

text: posoborongo ku po gulu ilo kantung ku mantad dilo bawang.

translation: saya menyeberangkan beg saya terlebih dahulu daripada sungai itu.


sisolowot

text: sisolowot oku di tambalut koupusan ku i May.

translation: saya ingin berjumpa dengan kawan kesayangan saya iaitu May.


mongilob

text: mongilob i Rina tu nadalaan yau do noyahan.

translation: Rina muntah kerana dia terlalu kenyang.


monoborong

text: amu oku kobulun monoborong dilo luyud.

translation: saya tidak berani menyeberangi banjir itu.


pinoruba

text: pinoruba oku di mongingia.

translation: saya dijumpakan kepada cikgu.


osoborong

text: osoborong ku ii ilo bawang.

translation: saya dapat menyeberangi sungai itu.


posoborongon

text: posoborongon doho ilo kantung ku.

translation: tolong seberangkan beg saya .


nosoborong

text: nosoborong ku no ilo bawang tagayo.

translation: saya sudah menyeberangi sungai besar itu.


talum

text: naraag no ilo talum .

translation: tikar itu sudah rosak.


que

pos_title: Kata penghubung

text: Él dice que está triste.

translation: Dia kata yang dia sedih.

text: Llego más tarde que tú.

translation: Saya datang lebih lambat dari awak


tanak tinohonok

text:
i Ali nopo nga tanak
 tinohonok di Abu.

translation: Ali adalah anak angkat Abu.


nongokosoborong

text: nongokosoborong ku no ilo piak nu ina.

translation: saya sudah menyeberangkan anak ayam ibu.


kolubukon

text: agayo kolubukon do molohing.

translation: besar pengorbanan ibu bapa.


suminoborong

text: suminoborong oku dilo bawang tagayo.

translation: saya menyeberangi sungai yang besar itu.


kososoborong

text: kososoborong ku dilo bawang tagayo.

translation: saya baru sahaja menyeberangi sungai yang besar itu.


tayam tolias

text: rumosi oku mongoi id gouton tu ogumu tayam tolias hilo gouton.

translation: saya takut pergi ke hutan kerana banyak binatang liar di hutan.


tingoligai

text: tingoligai no kopipio ilo tusing.

translation: pelihara betul-betul itu kucing.


poinsoborong

text: hilo poinsoborong ilo kantung ku.

translation: beg saya diseberang .


moningolig

text: oponsol montok moningolig tokou do sandad posorili.

translation: penting untuk kita memelihara alam sekitar.


mokisoborong

glosses: [meminta pertolongan untuk menyeberang]]

text: mokisobirong oku daa diya mantad dilo bawang.

translation: saya meminta pertolongan untuk menyeberangi sungai itu.


minonoborong

text: modosi oku po maso minonoborong dilo bawang tagayo.

translation: saya merasa takut semasa menyeberangi sungai besar itu.


soborongo'

text: soborongo ilo bawang.

translation: seberangi sungai itu.


titisoborong

text: titisoborong oku dilo bawang .

translation: saya ingin menyeberangi sungai itu.


minokisoborong

text: minokisoborong oku di Anto mantad dilo bawang tagayo.

translation: saya meminta pertolongan Anto untuk menyeberangi sungai besar itu.


tulun songkosuayan

text: ogumu o tulun songkosuayan id Sabah.

translation: banyak orang asing di Sabah.


minsoborong

text: minsoborong ko nopo moti dilo luyud tagayo.

translation: kamu asyik menyeberangi banjir besar itu.


tuminorungak

text: tuminorungak i Nonoi id doros ku.

translation: Nonoi duduk dekat saya.


opisaasabarangan

text: opisaasabarangan ku ilo bawang tagayo.

translation: saya selalu menyeberangi sungai besar itu.


pinopinsoborong

text: pinopinsoborong ku ilo piak .

translation: saya telah menyeberangkan anak ayam itu.


popinsoborong

text: kada po, popinsoborong oku po dilo piak ku.

translation: tunggu dulu, saya sedang menyeberangkan anak-anak ayam says.


ritmo

forms: ritmos

etymology_text: daripada bahasa Latin rhythmus, daripada bahasa Yunani Purba ῥυθμός (rhuthmós), daripada ῥέω (rhéō, “mengalir”).


pinsoborong

text: kada pinsoborong hino agayo lo luyud.

translation: jangan seberang di sana ada banjir besar.


cuello

forms: cuellos

etymology_text: daripada bahasa Old Spanish cuello, daripada bahasa Latin collum. Kognat dengan bahasa Inggeris collar, bahasa Perancis cou, bahasa Itali collo, bahasa Galicia and Portugis colo.


pared

forms: paredes

etymology_text: daripada bahasa Old Spanish pared, daripada bahasa Late Latin parētem, daripada bahasa Latin parietem. Banding dengan bahasa Portugis parede.


oduus

text: oduus ilo kinayad tu notongusan ontok ruminasam di sosodopon.

translation: kain yang disidaikan itu basah kerana ia dibasahi hujan di waktu petang.


panabarangan

text: honggo panabarangan nu dilo kantung nu.

translation: dimanakah tempat kamu menyeberangkan beg kamu.


pokisoborong

glosses: meminta pertolongan untuk menyeberangi sesuatu


ginayad

text: ginayad di Piona ilo bangkad ku tu otogod yau doho.

translation: baju saya dibasahkan oleh Piona kerana dia marah kepada saya.


agayad

text: agayad ilo rasuk ku.

translation: baju saya basah .


pasabarangai

glosses: sesuatu ayat suruhan untuk menyeberangkan sesuatu


monginwasi

text: mingoos oku monginwasi kinoutuson ku id poniisan.

translation: saya berusaha memperbaiki keputusan peperiksaan saya.


sowogio

text: sowogio po daa iti mato ku.

translation: tolong tiup mata saya .


momungkal

text: momungkal oku kulit piasau.

translation: saya mengupas kulit kelapa.


sisowogi

text: sisowogi oku no dilo tapui .

translation: saya ingin meniup api itu.


mongompuri

text: mongompuri oku dilo parai.

translation: saya mengupas itu padi.


sowogion

text: sowogion nu tinu lo tapui kino.

translation: nanti kamu tiup api itu .


mokisowoli

text: mokisowoli oku daa magansak diti rapaon.

translation: saya ingin meminta ganti untuk memasak lauk ini.


sowoliono'

text: sowoliono oku magansak diti takano.

translation: gantikan saya untuk memasak nasi ini.


noimot

text: noimot ku i Rukina hilo kakadayan Kota Marudu di konihab.

translation: saya nampak Rukina di pekan Kota Marudu pada waktu kemarin.


noimparasan

text: noimparasan ku i Nonoi hilo kakadayan Ranau.

translation: saya nampak Nonoi di pekan Ranau.


minokisowoli

text: minokisowoli i Anto do magansak.

translation: Anto meminta ganti untuk memasak.


nosilikan

text: nosilik ku i Nonoi hilo Ranau.

translation: saya terlirik Nonoi di Ranau.


sowolionon

text: sowolionon oku do mogonsok tinu kino .

translation: nanti gantikan saya untuk memasak selepas ini.


misoosowoli

text: misoosowoli kito mogonsok do takano.

translation: nanti kita berganti-ganti untuk memasak nasi.


kinosowolian

text: nunu kinosowolian nu dilo kantung ku hilo di Anto.

translation: kenapa kamu menggantikan beg saya dengan Anto.


mogisoosowoli

text: mogisoosowoli yolo do magansak.

translation: mereka berganti-ganti memasak.


kososoowoli

text: kososoowoli ku di Anto do mamain buul.

translation: saya baru sahaja menggantikan Anto bermain bola.


nosowoli

text: nosowoli no di Anto i Anja do magansak.

translation: Anto sudah menggantikan Anja memasak.


minibok

text: minibok oku hilo kakadayan Ranau di konihab.

translation: saya pergi jalan di pekan Ranau kemarin.


pogisoosowolianan

text: pogisoosowolianan dati magansak takano.

translation: kita akan saling bergantian untuk memasak nasi.


ongosowolianan

text: ongosowolianan oku no mala mangakan diti takano.

translation: nanti saya akan digantikan untuk memakan nasi ini.


tanggayan

text: tanggayan ilo buuk nu moi hilo sikul do suab.

translation: bawa itu buku anda pergi sekolah esok.


nongosowolianan

text: nongosowolianan oku no diolo mangakan dilo takano.

translation: saya sudah digantikan oleh mereka untuk memakan nasi itu.


tinanggayan

text: tinanggayan di Nonoi i tanak ku mongoi hilo walai dau tu arohian kopio yau do tanak tokoro.

translation: anak saya dibawa oleh Nonoi di rumahnya kerana dia sangat suka anak kecil.


pinonowoli

text: nunu o pinonowoli nu dilo wagas di Anto.

translation: apakah yang kamu gunakan untuk menggantikan beras milik Anto .


ponokisowoli

text: isai dii ponokisowoli nu manamong dilo tanak.

translation: siapakah pengganti kamu untuk menjaga anak itu.


posowoliono'

text: posowoliono oku po modsu.

translation: beri saya ganti untuk mandi.


pinatanggayan

text: pinatanggayan doho muli ilo tanak

translation: anak itu dibawakan kepada saya.


poromitai

text: poromitai ilo kakamot nu.

translation: suruh sambut itu barang-barang kamu.


noromitan

text: noromitan di Nonoi o kowoowoyoon di tapa dau.

translation: sikap bapa Nonoi diwarisi olehnya.


sinunsub

text: sinunsub oku mantad hilo walai.

translation: saya dihalau dari rumah.


nunsub

text: nunsub yahai di mongingia As montok mambasa buuk tikid kosuabon .

translation: kami digalakkan oleh cikgu As untuk membaca buku setiap pagi.


sunsubon

text: sunsubon no ilo piak sumalakoi mantad hiti walai.

translation: halau ayam itu daripada naik di atas rumah.


tanamai

text: tanamai do parai ilo tana nu.

translation: tanam padi itu tanah kamu.


sisunsub

text: sisunsub i kominan ku doho.

translation: mak cik ingin menghalau saya.


sipodsu

text: sipodsu oku no.

translation: saya ingin mandi' .


siponusi

text: siponusi oku bangkad.

translation: saya ingin cuci baju.


raungan

forms: راءوڠن (Jawi)

etymology_text: raung + -an


meraung

glosses: menjerit dengan suara yang nyaring panjang

forms: مراءوڠ (Jawi)

etymology_text: me- + raung

other: me·raung


bake

glosses: berkenaan makanan atau tanah yang keras pada bahagian atas.


pītu

etymology_text: daripada bahasa Chavacano pito melalui bahasa Sepanyol pito.

pilik-pilik

sense: wisel; peluit


kuntara

etymology_text: daripada bahasa Chavacano contra melaui bahasa Sepanyol contra.

banta

sense: tentangan


title: Taud

redirect: taud


kugita

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kuʀita.


manahut

text: Manahut in hawakan niya.

translation: Pinggang dia adalah ramping.

etymology_text: Daripada ma- + nahut.


hawpu'

text: Di' manjari in badju' ini. Hawpuꞌ tuud.

translation: Baju ini tak lah boleh. Pendeknya.

mahaba'

sense: pendek


menangis

glosses: perbuatan mengeluarkan air mata semasa bersedih

forms: مناڠيس (Jawi)

other: me·na·ngis


see

text: Did you see this?

translation: Kamu tengok ini tak?


mapasu'

text: Mapasu' in iklim sin Malaysia, subay kaw minum tubig mataud iban magbutang dudduran.

translation: Iklim Malaysia itu panas, mestilah minum air banyak dan guna deodoran.

mahaggut

sense: panas


sāt

etymology_text: daripada bahasa Melayu cat, daripada bahasa Hokkien 漆 (chhat).

pinta

sense: cat


jīp

text: Contoh ayat: In awwal sin jīp amuna in sasakatan sin manga sundalu Milikan sin timpu Pagbunuan Duniya II.

translation: Terjemahan: Jeepney itu berasal daripada kenderaan yang digunakan tentera Amerika semasa Perang Dunia II.

etymology_text: daripada bahasa Inggeris jeep, bentuk belakang bagi jeepney. Banding dengan bahasa Cebuano dyip & bahasa Tagalog dyip.


ilkun

text: Pailawa kunu' in ilkun.

translation: Sila hidupkan penyaman udara itu.

etymology_text: daripada bahasa Inggeris aircon, pemendekan bagi air conditioning. Banding dengan bahasa Kadazandusun iikon, bahasa Indonesia erkon & bahasa Tagalog erkon.


tersungkur

forms: ترسوڠکور (Jawi)

other: ter·sung·kur


main sabun

glosses: Melakukan onani di zakar dengan menggunakan sabun.

forms: ماءين سابون (Jawi)


bertahan

forms: برتاهن (Jawi)

other: ber·ta·han


magbasikul

text: Magbasikul da siya pa hinang.

translation: Dia berbasikal pergi ke tempat kerja sahaja.

magsupidda

sense: berbasikal; menaik basikal


memori

forms: ميموري (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris memory

other: mé·mo·ri


ba'gu

text: Nakabī siya sin karita' ba'gu in jinama niya amu in Proton.

translation: Dia sudah beli kereta baru dengan jenamanya Proton.

daan

sense: baru; baharu; segar; muda


tawki

glosses: pemilik (biasanya badan perniagaan seperti kedai, dll.); tauke

text: In anak babai hi Bapa' Kheng in tawki sin tinda piyamīhan ku sin batiri sin radiyu.

translation: Anak perempuan Tuan Kheng adalah seorang pemilik kedai dimana ku membeli bateri untuk radio.

etymology_text: daripada bahasa Melayu tauke, daripada bahasa Hokkien頭家 (thâu-ke, “bos”).


pansit

etymology_text:
daripada bahasa Tagalog pansit (“mi”), daripada bahasa Sepanyol pancit, daripada bahasa Hokkien, sama ada:
* 扁食 (pán-si̍t, secara harfiah “makanan yang diuli”), menurut Manuel (1948).
* 便食 (“sajian yang dimasak secara selesa”, secara harfiah “makanan senang”), menurut Chan-Yap (1980).
Banding dengan bahasa Indonesia pangsit.


telaga

text: Ambi ai ari telaga nya

translation: Ambil air dari perigi itu


mabaya'

text: Mabaya' aku kaniya.

translation: Saya suka dia.

text: Mabaya' aku biya' niya pulis.

translation: Saya mahu menjadi seorang polis seperti dia.

text: Mabaya' siya maawn sin susūngun marayaw.

translation: Dia ingin mempunyai masa depan yang baik.

etymology_text: Daripada ma- + baya' (“kemahuan; keinginan; kehendak”)

kabayaan

sense: suka


pengantara

glosses: seseorang atau sesuatu yang menjadi penghubung

forms: ڤڠنتارا (Jawi)

other: peng·an·ta·ra


pengantaraan

glosses: perbuatan seseorang atau sesuatu menjadi pengantara

forms: ڤڠنتاراءن (Jawi)

etymology_text: peng- + antara + -an

other: peng·an·ta·ra·an


perantara

forms: ڤرانتارا (Jawi)

etymology_text: per- + antara

other: pe·ran·ta·ra


belantara

forms: بلنتارا (Jawi)

other: be·lan·ta·ra


malaggu'

etymology_text: Daripada ma- + laggu' (“kebesaran”).

dakula'

sense: besar


mungkir

forms: موڠکير (Jawi)

other: mung·kir


lulung

text: Bala polis udah lulung sida penchuri.

translation: Polis sudah kepung mereka pencuri.


pedophile

forms: pedophiles

etymology_text: Daripada pedo- (“kanak-kanak”) + -phile, selepas bahasa Yunani Purba παιδοφῐ́λης (paidophílēs) (daripada παῖς (paîs, “kanak-kanak”) + φιλέω (philéō, “Saya suka”)).


palmist

glosses: tukang tilik yang mengunakkan tapak tangan

forms: palmists

etymology_text: palm + -ist


renegade

forms: renegades

ipa: /ˈɹɛnɪˌɡeɪd/

ipa: /ˈɹɛnəˌɡeɪd/


vriend

etymology_text: Daripada bahasa Belanda vriend, daripada bahasa Middle Dutch vrient, daripada bahasa Belanda Kuno friunt, daripada bahasa Jermanik Purba *frijōndz.


vriend

etymology_text: Daripada bahasa Middle Dutch vrient, daripada bahasa Belanda Kuno friunt, daripada bahasa Jermanik Purba *frijōndz.

hyphenation: vriend

ipa: /vrint/

rhymes: -int


impak

forms: ايمڤق (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris impact

other: im·pak


ponokolikud

text: Minog do momoguno ko ponokolikud timpu di kosudong id suang tangon wonsoyon nu.

translation: Kamu mesti menggunakan latar masa yang sesuai dalam cerita yang kamu hasilkan.


iskupita

etymology_text:
* Mungkin daripada bahasa Tagalog eskopeta (“senapang patah”), daripada bahasa Itali schioppetto.
* daripada bahasa Sepanyol escopeta (“senapang patah”), daripada bahasa Itali schioppetto.

sinapang hangin

sense: senapang angin


duplak

glosses: penyakit tumbuhan disebabkan oleh serangga

text: Miyatay sin duplak in manga pananum.

translation: Tumbuhan-tumbuhan telah mati sebab kena penyakit (tumbuhan) disebabkan oleh serangga.


dusina

etymology_text: daripada bahasa Chavacano docena, daripada bahasa Old Spanish dozena.

dusin

sense: dozen


atras

etymology_text: daripada bahasa Tagalog atras (“mundur”), daripada bahasa Sepanyol atrás.

mundul

sense: mundur; bergerak ke belakang


guncau

text: Tulong guncau kopi yak

translation: Tolong kacau kopi itu


jekuk

etymology_text: Bandingkan dengan bahasa Iban jaku


title: Daha

redirect: daha


balanja'

etymology_text: daripada bahasa Melayu belanja, daripada bahasa Pali valañja (“yang dibelanja”).

gastu

sense: belanja


sumbay'

glosses: membantai; sembelih (melaui memotong leher seekor haiwan)

etymology_text: daripada bahasa Melayu sembelih, daripada metatesis bagi bahasa Arab بِسْمِ اللّٰه (bismi llāh, “di atas nama Tuhan”).


usuk batu

etymology_text: Daripada usuk (“tiang; pancang”) + batu (“batu”).


bayla

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol bailar (“menari”).


bayla

glosses: menari (biasanya jenis moden atau kebaratan)


jugjug

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *yugyúg (“menggoncangkan pokok dan biar bungah jatuh”). Banding dengan bahasa Ilocano yegyeg / yugyog, bahasa Masbatenyo yugyog, bahasa Bikol Central yugyog, & bahasa Cebuano yugyog.


walna'

text: Contoh ayat: Gaddung in walna' sin bāy nila.

translation: Terjemahan: Warna rumah mereka itu ialah hijau.

etymology_text: daripada bahasa Melayu warna, daripada bahasa Sanskrit वर्ण (varṇa).


pangantin

text: In pangantin babai subay diꞌ magkatawa bang adlaw pagtiyaun.

translation: Pengantin perempuan itu seharusnya tidak ketawa pada hari perkhawinan.

etymology_text: daripada bahasa Melayu pengantin, daripada bahasa Melayu Klasik penganten, pengantin, daripada bahasa Jawa ꦥꦔꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ (pangantèn, “pengantin, pengantin lekaki”), daripada bahasa Old Javanese paṅantyan (“tempat bertunggu”).


adimat

etymology_text: daripada bahasa Melayu azimat, daripada bahasa Arab عَزِيمَة (ʕazīma).


buling

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qujiŋ, daripada bahasa Austronesia Purba *qujiŋ.


pilinsa

glosses: menyeterika (menggunakan seterika bagi pakaian)

etymology_text:
Sama ada daripada:
* daripada bahasa Sepanyol prensa (“alat penekan”), daripada bahasa Catalonia premsa, akhirnya daripada bahasa Latin pressō. Bentuk kembar kepada prensa. Banding dengan bahasa Tagalog prinsa (“seterika berbulat yang menggunakan arang untuk memanas”).
* daripada bahasa Sepanyol plancha, daripada bahasa Perancis planche.


malanu'

text: Malanu' in badju' niya.

translation: Bajunya bersih.

etymology_text: Daripada ma- + lanu'.

malummi'

sense: bersih; tidak kotor; tiada kotoran


malummi'

text: Malummi' in tabu'.

translation: Pasar itu kotor.

etymology_text: Daripada ma- + lummi' (“kotoran”). Banding dengan bahasa Tagalog madumi.

malanu'

sense: kotor; kumuh; cemar


lummi'

text: Dakdaki in badju' mu bat maīg in lummi'.

translation: Cucilah baju mu supaya kotoran itu akan hilang.

etymology_text: Banding dengan bahasa Tagalog dumi.


gulamay siki

etymology_text: Daripada gulamay + siki (“kaki”)


ū

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qulu, daripada bahasa Austronesia Purba *quluh. Banding dengan bahasa Tagalog ulo & bahasa Melayu hulu.


upaw

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *upaw. Banding dengan bahasa Cebuano opaw (“botak”).

ungas

sense: botak


jaymanis

etymology_text: daripada bahasa Melayu jari manis.


kingking

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *k(al)iŋkiŋ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kiŋkiŋ. Banding dengan bahasa Aklanon kumaeengking, bahasa Cebuano kumayingking, bahasa Hiligaynon kamalingking, bahasa Waray-Waray kamuyingking, & bahasa Tagalog kalingkingan.


dawgdug

text: Miyuga' aku sin dawgdug landu' matanug kabii.

translation: Saya takut guntur yang amat lantang tadi malam.

etymology_text: bahasa Austronesia Purba *deʀdeʀ. Banding dengan bahasa Aklanon daeugdog, bahasa Asi rayugrog, bahasa Bikol Central dalugdog, bahasa Cebuano dalugdog, bahasa Iranun dalendeg & bahasa Maranao dalendeg.


daug

etymology_text: Banding dengan bahasa Cebuano daog (“menang”).


matanug

text: Matanug tuud in injin sin kappal tarbang yan.

translation: Enjin kapal terbang itu sangat lantang.

etymology_text: ma- + tanug (“kelantangan; kenyaringan”)


tudlu'

text: Ayaw sulugan in singsing ha tudlu' mu.

translation: Jangan masukkan cincin pada jari telunjukmu.

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *tulduq. Bentuk kembar kepada bahasa Proto-Philippine *tuduq, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuzuq, daripada bahasa Austronesia Purba *tuzuq. Banding dengan bahasa Cebuano tudlo.


tudlu'

glosses: menunujuk sesuatu menggunakan jari telunjuk


lāsu'

text: Bukun marayaw hipakita' in lāsu' pa harapan sin manga tau kaibanan.

translation: Ia tidak baik menampil jari hantu ke hadapan seseorang.


paradul

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol aparador (“almari”), daripada bahasa Late Latin apparātor (secara harfiah “pembuat persiapan”) melalui bahasa Chavacano aparador.


sattul

etymology_text: daripada bahasa Melayu catur, daripada bahasa Sanskrit चतुरङ्ग (caturaṅga, “catur”, secara harfiah “berempat lengan (tentera)”). Bandingkan bahasa Maguindanao satol, bahasa Maranao sator dan bahasa Tagalog satol.


lampasu

glosses: penggosok/penyental lantai terbuat daripada tempurung (dari kelapa); mop

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol lampazo, daripada kata berkecualian (neuter) kepada bahasa Latin lappāceus, daripada bahasa Latin lappa (“burdock”). Banding bahasa Tagalog lampaso.


lamugay

sulang-saling

sense: berkacau


tigbas

glosses: memotong; mencantas; menebas; mengelar (dgn senjata tajam atau senjata berbilah spt. pisau; parang; pedang; dll.)

etymology_text: Banding dengan bahasa Ilocano tigpas, bahasa Tagalog tigpas &bahasa Bikol Central tagpas.


payukan

text: Kakitaan in manga payukan bukun da ha Malaysia sa' ha manga karagatan sin tibuuk duniya.

translation: Penyu-penyu dapat terlihat tidak hanya di Malaysia tapi di lautan-lautan seluruh dunia.

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *pawíkan. Banding dengan bahasa Bikol Central pawikan, bahasa Cebuano pawikan, bahasa Cuyunon pawikan, bahasa Pangasinan pawikan dan bahasa Tagalog pawikan.


baga'

etymology_text: daripada bahasa Austronesia Purba *baʀaq. Banding dengan bahasa Ilocano bara & bahasa Tagalog baga.


kumba

text: Di' siya magkaun kumba sin manuk.

translation: Dia tidak memakan paru-paru ayam.


pichay

etymology_text: bahasa Hokkien 白菜 (pe̍h-chhài, “Kobis Cina”, secara harfiah “sayur putih”). Banding bahasa Asi pitsay, bahasa Palawano Brooke's Point pitsay, bahasa Cebuano petsay & bahasa Tagalog petsay.


bantuk

etymology_text: daripada bahasa Melayu bentuk, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bentuk (“lengkung”).

dagbus

sense: bentuk


purma

etymology_text:
* daripada bahasa Chavacano forma (“rupa; bentuk”).
* daripada bahasa Sepanyol forma, daripada bahasa Latin fōrma, daripada bahasa Yunani Purba μορφή (morphḗ).


karitun

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol carretón (“pedati”).


sīn

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cent, daripada bahasa Old French cent (“ratus”), daripada bahasa Latin centum, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *ḱm̥tóm. Banding dengan bahasa Melayu sen.

duyt

sense: wang; tunai; duit


takjil

etymology_text: Daripada bahasa Arab تعجيل (“penyegeraan”)


pisita

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol peseta.

silling

sense: duit syiling; syiling; koin


simintu

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol cemento (“simen”), daripada bahasa Latin caementum.

simin

sense: simen


maylang

etymology_text: daripada bahasa Melayu melirang, daripada bentuk alternatif bagi belerang.


mahardika'

text: Huwas sin Pagbunuan Duniya II, katān manga hula' iyukuman sin manga bangsa dugaing mabaya' mahinang mahardika'.

translation: Setelah Perang Dunia II, semua negara yang dijajahi oleh kuasa barat mahu menjadi merdeka.

etymology_text: Daripada bahasa Sanskrit महर्द्धिक (maharddhika, “sejahtera”). Banding dengan bahasa Kapampangan mardika, bahasa Maranao maradika' / mirdika, bahasa Tagalog maharlika, bahasa Bugis ᨆᨑᨉᨙᨀ (maradeka), bahasa Jawa ꦩꦂꦢꦶꦏ (mardika), bahasa Bali ᬫᬃᬤᬾᬓ (mardéka), bahasa Indonesia mahardika, dan bahasa Melayu merdeka.


mangangalang

text: Hi Joyce Chu amu in mangangalang kasūban ku.

translation: Joyce Chu adalah penyanyi kegemaranku.

etymology_text: mang- + kalang (“menyanyi”), dengan separa penggandaan di suku kata pertama dari kata dasar.


karita' kabbal

etymology_text: daripada bahasa Melayu kereta kebal.

tangki

sense: kereta kebal


paminat

glosses: peminat; penyokong (dari ahli politik; pelakon; selebreti; dll.)

text: In bagay ku hi Julpikar hambuuk paminat sin kugiran Beatles.

translation: Temanku Julpikar ialah seorang peminat kugiran Beatles.

glosses: penggemar atau pun peminat (dari suatu subjek; bidang atau benda seperti hobi; sukan; dll.)

text: Hi Husin hambuuk paminat mangista' dayn Kudat.

translation: Husin ialah seorang penggemar memancing asal Kudat.

etymology_text: daripada bahasa Melayu peminat.


tindug

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ti(n)zəg. Banding dengan bahasa Cebuano tindog, bahasa Iranun tindeg, bahasa Maranao tindeg dan bahasa Tagalog tindig.


tindug

batāan

sense: pengikut; penyokong; penyetia


ngān

text: "In ngān ku hi Suhaimi." Amuna in sambung ku pa mastal.

translation: "Nama saya Suhaimi." Itulah balasan saya kepada cikgu.

etymology_text:
daripada bahasa Proto-Philippine *ŋájan, bahasa Melayu-Polinesia Purba *ŋajan, daripada bahasa Austronesia Purba *ŋajan. Banding dengan bahasa Bikol Central ngaran, bahasa Cebuano ngalan, bahasa Ilocano nágan, bahasa Maranao ngaran,
bahasa Ratagnon aran,
bahasa Tagalog ngalan,
bahasa Tetum naran,
bahasa Tonsawang ngalan, bahasa Tontemboan ngaran,
bahasa Tonsea ngaran,
bahasa Waray-Waray ngán,
bahasa Manobo Bukidnon Barat ngazan,
bahasa Cam Barat ngan and bahasa Yami ngaran.


betap

glosses: vb, tebas rembang, duju' lalu tebas sengapa

text: Betap aku dulu madang melai.

translation: Saya menebas rumput itu terlebih dahulu.


betaba

text: Nyau betaba bilik nyamai endur gali.

translation: Ruang bilik ini sangat besar selesa untuk baring


besikal

glosses: kereban pengangkut ti digaga ari besi lalu dikayuhka orang enggau dua piak kaki

text: Adi rindu main besikal ba tengah laman.

translation: Adik suka bermain basikal di halaman rumah


bunting

forms: بونتيڠ (Jawi)

other: bun·ting


tabla

glosses: seri (dalam permainan; persaingan; pertandingan; perlawanan)

text: Contoh ayat: Tabla sila ha pagkuntis magkalang.

translation: Terjemahan: Mereka seri dalam pertandingan nyanyian.

etymology_text: daripada bahasa Tagalog tabla (“seri”), daripada bahasa Sepanyol tablas (“seri”) ditemukan dalam en tablas dan quedar tablas.


hūlin

etymology_text: Mungkin daripada bahasa Inggeris hole in. Banding dengan bahasa Cebuano jolen dan bahasa Tagalog holen.


kandek

text: Kandek kikereꞌjak samak ney NGO.

translation: Kami bekerjasama dengan sebuah NGO.


bumiputla'

text: In manga purul pihak sin Sabah lapay ha bangsa bumiputla'.

translation: Semua bangsa-bangsa asli Sabah termasuk dalam bangsa bumiputera.

etymology_text: daripada bahasa Melayu bumiputera.


putli'

text: In putli' in magpangiyan bang matay in pangiyan.

translation: Jika ratu meninggal dunia puteri akan menjadi ratu.


vacker

etymology_text: Daripada bahasa Old Norse vakr (“terjaga; berani”), daripada bahasa Jermanik Purba *wakraz (“terjaga”). Kognat dengan bahasa Belanda wakker, bahasa Denmark dan bahasa Norway vakker.

ipa: [ˈvacːɛ̠r]


måndag

etymology_text: Daripada bahasa Old Swedish mānadagher, daripada bahasa Old Norse mánadagr, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *mānini dag, pinjam terjermah dari bahasa Latin dies lunae (“hari untuk bulan”), bersamaan dengan måne (“bulan”) + dag (“hari”).

hyphenation: mån‧dag

ipa: /ˈmɔndɑːɡ/

ipa: /ˈmɔnda/


tisdag

etymology_text: Daripada bahasa Old Swedish tisdagher, daripada varian Norse Timur *tísdagr daripada perkataan bahasa Old Norse týsdagr, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *Tīwas dag, pinjam terjemah perkataan bahasa Latin dies Martis.

ipa: /ˈtiːsdɑːɡ/

ipa: /ˈtiːsda/


onsdag

etymology_text: Daripada bahasa Old Danish othænsdagh, daripada bahasa Old Norse óðinsdagr, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *Wōdanas dag, pinjam terjemah perkataan bahasa Latin dies Mercurii (“Rabu”).

ipa: /ˈoːnˀsda/

ipa: [ˈo̝nˀsd̥æ]

rhymes: -a


torsdag

etymology_text: Daripada bahasa Old Danish thorsdagh, daripada bahasa Old Norse þórsdagr, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *Þunras dag (“hari dewa guruh”), pinjam terjemah perkataan bahasa Latin dies Iovis.

ipa: /ˈtɒːˀsda/

ipa: [ˈtsʰɒ̝ˀsd̥æ]


torsdag

ipa: /ˈtuːrsdɑ(ːɡ)/

ipa: [ˈtʰuːʂd̥ɑ(ːɡ)]


fredag

ipa: /ˈfreːˀda/

ipa: [ˈfʁɛ̝(j)ˀd̥æ]


lördag

ipa: /ˈløːrdɑːɡ/

ipa: [ˈløːɖɑːɡ]

ipa: [ˈløːɖa]


메뉴

etymology_text: daripada bahasa Inggeris menu


신용 카드

etymology_text: 신용(信用) (sinyong) + 카드 (kadeu). Bandingkan dengan bahasa Cina信用卡.


술집

etymology_text: 술 (sul, “arak”) + 집 (jip, “rumah”).


파티

etymology_text: daripada bahasa Inggeris party


음악

etymology_text: Perkataan Sino-Korea daripada 音 (“bunyi”) + 樂 (“muzik”).


buug

etymology_text: daripada bahasa Inggeris book

ipa: /bùːɡ/


weyn

glosses: (Utara) Bentuk alternatif bagi wyn (“wain”)


jawaab

etymology_text: Daripada bahasa Arab جَوَاب (jawāb).


langap

text: Koilo tumulud ilo langap.

translation: Sesumpah itu pandai terbang.


신경

forms: 神經

etymology_text: Perkataan Sino-Korea daripada 神 (“semangat”) + 經 (“melalui”)


손

glosses: kerosakan, kerugian (selalunya kewangan)

forms: 損


uldin

glosses: perintah (oleh pegawai kerajaan tapi bukan kedirajaan atau royalti)

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol orden (“perintah”).


upisyal

etymology_text:
* daripada bahasa Sepanyol oficial.
* daripada bahasa Inggeris official.


ضياء

glosses: kilauan, pencahayaan, luminans, kecerahan, kegemerlapan

etymology_text: Kata nama kerjaan kepada perkataan ضَاءَ (ḍāʔa).

rhymes: -aːʔ


ปี

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Southwestern Tai *piːᴬ¹ (“year”), daripada bahasa Proto-Tai *piːᴬ (“year”). Kognat dengan bahasa Northern Thai ᨸᩦ, bahasa Lao ປີ (pī), bahasa Lü ᦔᦲ (ṗii), bahasa Shan ပီ (pǐi), bahasa Tai Nüa ᥙᥤ (pi), bahasa Tai Dam ꪜꪲ, bahasa Ahom 𑜆𑜣 (pī), bahasa Zhuang bi, bahasa Bouyei bil.


เบียร์

etymology_text: daripada bahasa Inggeris beer


ไวน์

etymology_text: daripada bahasa Inggeris wine


น้ำ

glosses: jasad air seperti tasik, sungai dan laut

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Tai *C̬.namꟲ (“air”). Bandingkan bahasa Proto-Be *namᴮꟲ², bahasa Proto-Hlai *C-nəmʔ.


perang sarung

glosses: Suatu permainan melibatkan orang ramai melibat sarung sesama mereka, dengan sarung biasanya diikat dengan senjata atau alat-alat berbahaya.


funeral

glosses: Majlis pengebumian atau penghormatan kepada seorang yang baru meninggal dunia.

forms: funerals

etymology_text: Pinjaman bahasa Middle French funerailles jm, daripada bahasa Latin Pertengahan fūnerālia (“funeral rites”), asalnya bentuk jamak neuter bahasa Late Latin fūnerālis, daripada bahasa Latin fūnus, asal tidak diketahui, mungkin akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *dʰew- (“mati”).

hyphenation: fun‧eral

ipa: /ˈfjuːnəɹəl/

ipa: /ˈfjuːnɹəl/

ipa: /ˈfjunəɹəl/

rhymes: -uːnəɹəl

rhymes: -uːnɹəl


sibuyas

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol cebollas, bentuk jamak bagi cebolla.


piritu

text: piritu manuk

translation: ayam goreng.

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol frito.


piritu

landang-landang

sense: menggoreng sesuatu


piritu

glosses: sajian makanan yang digoreng seprti ikan; ayam; daging; dll.


leitlho

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bantu *ìjícò.


eta

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bantu *-gènda.


kuriput

text: In tau kuriput kulang in bagay niya.

translation: Orang bakhil itu tiada kawan-kawannya.

ikutan

sense: kedekut; lokek; bakhil


sampal

text: Sampal nembiak nya enda nemu macha

translation: Semua budak itu tidak tahu membaca


lenyai

text: Tak lenyai kerupuk nya dilak dia

translation: Lebik sudah keropok itu dibiarkan sana


lampat

text: Uji lampat jalai nya dia

translation: Cuba pintas jalan itu sana


hariin

text: Hariin kaw ha Pulau Pinang naghihinang?

translation: Kau sedang kerja Pulau Pinang di mana?

text: Hariin walna' in kasūban mu?

translation: Warna yang mana kegermaranmu?

haunu

sense: di mana


banhud

etymology_text:
daripada bahasa Proto-Philippine *ban(ə)hə́d (“kebas; 'tertidur', dari anggota badan”). Banding dengan bahasa Itawit bannad, bahasa Cebuano banhod, bahasa Maranao bened, dan
bahasa Tagalog manhid.


agin

text: Igat meri agin tinchin belulin ngagai indai iya.

translation: Igat menghadiahkan cincin permata kepada ibunya.


ali'

glosses: buku ali, buku tulang ti betampungka ujung betis enggau perempung tapa kaki

text: Buku ali Endu nyau telih.

translation: Buku lali Endu cedera.


paksiyu

glosses: sejenis masakan terdiri dari ikan atau daging yang dimasak dalam cuka, bawang putih, halia, & garam

etymology_text: daripada bahasa Tagalog paksiw.


tabu'

text: Bī kaw sin ista', kanuus, unud manuk, iban sayul ha tabu'.

translation: Sila beli ikan, daging ayam, sotong, dan sayuran di pasar.

pasal

sense: pasar


komunikasi

forms: کومونيکاسي (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris communication

other: ko·mu·ni·ka·si


spektrum

glosses: pancaran cahaya yang berwarna-warni seperti pelangi

forms: سڤيکتروم (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris spectrum

other: spék·trum


termometer

glosses: alatan yang digunakan untuk menyukat suhu

forms: ترموميتر (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris thermometer

other: ter·mo·mé·ter


termos

glosses: alat untuk menyimpan cecair supaya suhunya kekal

forms: ترموس (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris thermos

other: ter·mos


antologi

glosses: kumpulan karangan (seperti cerpen, sajak) yang dihasilkan oleh pengarang yang berbeza

forms: انتولوݢي (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris anthology

other: an·to·lo·gi


planu

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol plano (“pelan”).

palan

sense: pelan


rwala

glosses: menjunjung (membawa sesuatu di atas kepala)


magbayad

text: Ku'nu kaw magbayad sin iliktrik, tubig, iban intarnit ta?

translation: Bila kau nak membayar elektrik, air, dan internet kita?

mag'abunaw

sense: membayar


hinglaw

text: Wala' aku nag'iskul sabab mataas in hinglaw ku.

translation: Saya tidak pernah pergi ke sekolah kerana demam ku tinggi.


langgit

text: In hula' Rusiya in timagna' sin paghinang sin langgit pa sakit COVID-19.

translation: Negara Rusia adalah pertama mengilang vaksin untuk penyakit COVID-19.


tangdan

text: Pila in tangdan magpatahi' badju' kaymu?

translation: Berapa pembayaran anda untuk menjahit baju?

text: Pila in tangdan dīhil kaymu?

translation: Berapa ganjaran yang diberikan kepada anda?.

text: Ayaw kaw magdihil atawa magtayma' tangdan!

translation: Jangan memberi atau menerima rasuah!

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *taŋ(e)dan.

bayad

sense: pembayaran; bayaran


tayma'

etymology_text: daripada bahasa Melayu terima.

tabuk

sense: menerima sesuatu


magbanta

text: Magbanta in Malaysia iban Indunisiya tagna'.

translation: Malaysia dan Indonesia ialah bermusuhan dengan sama satu lain pada masa lalu.

etymology_text: Daripada mag- + banta.


chih

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *cih.


năr

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *ʔnar (“hari”). Bandingkan juga dengan 'năr (“matahari”).


kơtam

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *ktaːm, daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *kt₁aam (“crab”). Kognat dengan bahasa Pacoh atam, bahasa Khmer ក្ដាម (kdaam), bahasa Mon ဂတာံ, bahasa Vietnam dam, đam, bahasa Khasi tham.

ipa: /kətaːm/


măt

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *mat, daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *mat.


khei

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *khai, daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *khəjʔ. Kognat dengan bahasa Alakkahaj, bahasa Sedang khế, bahasa Khmer ខែ (khae), bahasa Pacoh kixay, bahasa Mlabrikiʔ, bahasa Lamet [Nkris] kheʔ.

ipa: /kʰɛːj/


tơmo

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *tməw, daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *t₂mɔʔ (“batu”); kognat dengan bahasa Central Mnong mau, bahasa Halang mô, bahasa Khmer ថ្ម (thmɑɑ) dan bahasa Khasi maw.

ipa: /təmɔː/


tăng

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *-ʦaŋ, daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *kt₂aŋ (“pahit”). Kognat dengan bahasa Sedang xáng, bahasa Nyaheundaŋ, bahasa Vietnam đắng, bahasa Pacoh atáng, bahasa Khasi kthang, bahasa Bolyutɕaŋ⁵³ dan bahasa Mon က္တၚ် (kətɛŋ).

ipa: /taŋ/


akăn

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Bahnaric *ʔəkan (“isteri”), kata terbitan awalan bahasa Proto-Bahnaric *kan (“perempuan”), daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *kan (“perempuan”).

ipa: /ʔakan/


angek

text: Ado ae angek kek sinia.

translation: Ada air panas dekat sini.

etymology_text: Daripada bahasa Minangkabau angek, daripada bahasa Melayik Purba *haŋət, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qaŋət.

hyphenation: a‧ngek


angek

text: Agak angek badan ko raso e dari ka patang.

translation: Agak demam kau rasanya dari petang.

etymology_text: Daripada bahasa Melayik Purba *haŋət, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qaŋət.


pelebaya

glosses: Orang yg menjalankan hukuman mati, algojo, pertanda.

forms: ڤلباي (Jawi)

other: pe·le·ba·ya


arunika

glosses: Pancaran cahaya matahari selepas matahari terbit waktu pagi.

forms: رڠاق (Jawi)

etymology_text: Pinjaman learned daripada Sanskrit अरुनीका (arunīkā).

other: a·ru·ni·ka


kepuyuk

etymology_text: Daripada bahasa Minangkabau kapuyuak.

other: ke·pu·yuk


kepuyuk

etymology_text: Daripada bahasa Minangkabau kapuyuak. Tidak diketahui jika ia diperoleh daripada bahasa Melayu.

kecoak

sense: lipas


marayaw

text: In tau marayaw awn manga mataud bagay niya.

translation: Seseorang yang baik mempunyai banyak kawanya.

etymology_text: Daripada ma- + dayaw (“kebaikan”)

mangi'

sense: baik


marayaw mahinaat

pos: intj

pos_title: Kata seru

etymology_text: Secara harfiah, "Pagi yang indah".


mahapun

text: Mahapun na dimatung in pakidj piyabī niya ha Shopee.

translation: Pakej yang dibeli daripada Shopee sudah sampai di petang.

etymology_text: Daripada ma- + hapun.


jahulaka'

text: Hinda Kim Il Sung, Kim Jong Il, iban Kim Jong Un amuna in hambuuk ha manga jahulaka' pakarayaw nakura' ha katān dunya.

translation: Kim Il Sung, Kim Jong Il, dan Kim Jong Un ialah salah satu pemimpin-pemimpin yang paling kejam di seluruh dunia.


basta

text: Basta aku makagaus mattu ra aku.

translation: Saya akan pergi di sana jika aku mampu tu.

bang

sense: jika; kalau


sagbut

glosses: rumpai (rumput atau tanaman yg tidak keinginan)

etymology_text: Banding dengan bahasa Cebuano sagbot.

kaput

sense: sampah


kansisilyu

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol calzoncillo. Banding dengan bahasa Tagalog kalsonsilyo (“seluar dalam”).


luhud

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *luhud (“perbuatan berlutut”). Banding dengan bahasa Cebuano luhod.

lintuhud

sense: berlutut


lipeh

etymology_text:
daripada bahasa Melayik Purba *lipəs, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ipəs, daripada bahasa Austronesia Purba *Sipəs (“lipas”).
Serumpun dengan bahasa Minangkabau lipeh.


lipeh

etymology_text: daripada bahasa Melayik Purba *lipəs, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ipəs, daripada bahasa Austronesia Purba *Sipəs (“lipas”).


gubnul

etymology_text: daripada bahasa Inggeris governor.


wil

etymology_text: daripada bahasa Inggeris will

ipa: /wil/


urin

etymology_text: daripada bahasa Inggeris orange


latik-latik

text: Subay patayun in manga latik-latik bat di' tumaud in manga hilam amun magdā sakit.

translation: Semua jentik-jentik itu mestilah dibunuh supaya untuk mencegahkan peningkatkan bilangan nyamuk yang pembawa-pembawa penyakit.

tilaw-tilaw

sense: jentik-jentik (anak nyamuk)


tilaw-tilaw

text: Mataud manga tilaw-tilaw naghuhula' ha lanaw-lanaw.

translation: Ada banyak jentik-jentik bertinggal di air bertakung.


multa

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol multa (“denda”)

dinda

sense: denda


abaralangau

text: Bai abaralangau ku dot nokoling no dot aso dangol ka i Masan.

translation: Saya mendengar khabar yang Masan sudah meninggal dunia.


abazazat

text: Banalko abazazat ko mangakan dino kinulat nu mai Oboi

translation: Kamu makan kuih kamu dengan sedikit demi sedikit, Oboi.


oholian

text: oholian banal no buatan nu.

translation: terlampau juga perangai kamu.


humali

text: Mokiubat kito tu ong amu humali ino sakit nu dino.

translation: Mari kita pergi berubat nanti sakit melarat.


mongihamin

text: mongihamin

translation: merajuk


magazau

text: Hondomon no ‘’’magazau’’’ do ginazau.

translation: Ingat untuk ‘’’’masak’’’ nasi.


humago

text: Humago oku diti, amu no kenud oku do makan po.

translation: Saya mahu cepat, tidak dapat tunggu sehingga waktu makan.


guntomon

text: guntomon

translation: hulu


moju

text: Kada kalaid do mongoi moju.

translation: Jangan lambat pergi mandi.


mingikingis

text: Kadan no mingikingis

translation: Jangan la tersenyum.


guringon

text: Guringon po ilo manuk.

translation: Gorenglah ayam itu dahulu.


mongorazou

text: Kadan mongarazou .

translation: Jangan memuji.


rutik

text: Orutik ogi ihud do palanuk sid isan do bavang.

translation: Banyak kesan tapak kaki binatang di tepi sungai.


sokoviai

text: kaino miumpug tokou sokoviai.

translation: marilah kita semua berkumpul.


agasazou

text: Banalko agasazou ko mang ikau oi. Amu ko mikotoron mirimpanau

translation: Kamu memang seorang yang sibuk. Kamu tidak pernah berhenti berjalan


vanit

text: Kadan no polingai mangasa dilo dangol tu angarol no.

translation: Jangan lupa asah parang itu sebab ia sudah tumpul.


mongisokod

text: ozi oku monginsokod

translation: Saya suka mendaki.


oloidan

text: Oloidan oku mandad dika.

translation: Lama saya menunggu kamu.


mirimpanau

text: Kadan no ‘’’mirimpanau’’’ ong sodop no

translation: Jangan lagi ‘’’jalan-jalan’’’ kalau malam sudah.


momilugu'

text: insaru yahai momilugu' dot manuk .

translation: kami selalu memanggang ayam .


vudsa

text: jagaai vudsa vudsa no.

translation: Jaga penampilanpenampilan.


misuntuk

text: Siti ko misuntuk .

translation: Mari bertumbuk.


asakau

text: Asakau ino togomon kadan no mogom sino .

translation: Kotor itu kerusi jangan duduk di situ.


manantapi

text: Orongod ko ma do lumohing no ong manantapi ko ogi.

translation: Kamu seperti orang tua yang memakai kain sarung.


Dovong

text: Dovong nokuro ko tu ong ikau tu dovong .

translation: Kenapa kalau kamu bodoh .


bwarat

text: ologot iti bwarat angarol no.

translation: angin sangat kuat bwarat.


balajar

text: kada kou kolihu balajar .

translation: jangan kamu lupa belajar .


mangagarit

text: Ong aparu mangagarit do gata, ogumu o siin ot adapat.

translation: Jika rajin menoreh getah, banyak duit akan diperolehi.


kuroyon po

text: Kuroyon po.

translation: Apa boleh buat.


koposizan

text: Tahakai okoi koposizan .

translation: Beri kami kehidupan.


mamaal

text: kano mamaal yati walai .

translation: mari kita membina rumah .


izimbatok

text: Avazo ilo izimbatok.

translation: Lintah itu besar.


tompulalaki

text: Ogumu tompulalaki dilo sahap notutudan.

translation: Terdapat banyak percikan api dari daun kering yang terbakar.


monorima kaseh

text: Kanoumonorima kaseh no.

translation: MariBerterima kasih.


mongivas

text: Sumori oku po sid kampung borud‘’’mongivas’’’ oku po.

translation: Saya pergi kampung Borud untuk‘’’menghadiri keramaian’’’ .


baraling

text: Aralom ma ino baraling dialo oi

translation: Sindirannya sangat dalam.


mamarabas

text: kano moi mamarabas Hilo tindohuon .

translation: mari pergi mencantas rumput di ladang .


mangantalab

text: Tabangai oku dikou mangantalab dilo karabau di nakalabus.

translation: Kamu tolonglah saya mengepung kerbau yang terlepas itu.


mokiakan

text: Mokiakan oku.

translation: Saya mahu minta makan.


kumingis

text: Baiko ‘’’kumingis’’’ ong kopisamung do ulun tanid.

translation: Mesti ‘’’senyum’’’ kalau terjumpa orang lain.


mongimot

text: yoku mongimot tondu.

translation: Saya melihat wanita.


basi barani

text: Sumokot ot ong basi ong basi barani o ngaran

translation: Semua jenis paku akan melekat pada magnet.


Mongivas

text: mongivas oku sid sombol.

translation: saya menghadiri keramaian di tempat jiran.


mangarait

text: Kadan mangarait do ngaran dot ulun ong aso panangan.

translation: Jangan menyebut nama orang jika tidak ada kepentingan.


pinguyat

text: Moi oku pinguyat id sosodopon.

translation: Saya mau pergi bersenam petang nanti


diumagang

text: Diumagang oku do sada sid badi.

translation: Saya membeli ikan di tamu.


uzuw

text: Atag ong uzuw tokou hiza sumambayang ' .

translation: Baik kiranya kita sepakat ketika bersembayang.' .


mongumpug

text: Baiko ‘’’mongumpug’’’ kono siin ino .

translation: Mesti kau ‘’’mengumpul’’’ duit sudah itu.


gurudan

text: Orohian oku mangakan gurudan.

translation: Saya suka makan kacang botol.


havos

text: Abahavos iti govuton havos no.

translation: Hutan ini bersih havos.


mibahagi

text: Ong yat gino mibahagi toko ilo takanon.

translation: kalau macam tu berbagi dulu kita itu makanan.


mangarambat

text: Mangarambat tokou sada sid rahat dot Indarason.

translation: Mari kita pergi menjala ikan di Indarason.


moginanangkus

text: kada koumoginanangkus.jangan kamuberlari-lari.


niatod

text: ‘’’Niatod’’’ oku di anthony.

translation: Saya ‘’’kena hantar’’’ oleh si Anthony.


billawan

text: endang bong jama billawan.

translation: memamg kalau orang gila.


dazou

text: I dazou ku, Kinoringan o sanganu.

translation: Pujian ku milik Allah


notongkop

text: notongkop no ngaie lo tana .

translation: semua tanah itu sudah tertutupi .


dumazou

text: Kadan vovoson dumazou, eduanan tokou ogi.

translation: Jangan terlalu lama bergaya, nanti kita ketinggalan


momanau

text: kayou momanau .

translation: berjalan.


hago

text: Hago kou no mamanau, eduanan kou.' .

translation: Kamu jalan cepat, nanti kamu ketinggalan' .


moki maap

text: moki maap bo om varo yoku silap.

translation: minta maaf ya jika saya ada salah.


nokolobuk

text: aiso noh nuon iti ratu sabap dot nokolobuk noh .

translation: tiada yang mahu ambil durian ini sebab terjatuh sudah .


dumingkas

text: Dumingkas ino dapu dino ong koviliu.

translation: Barang tembaga itu akan pecah sekiranya terlepas


tekka

text: la i' na ku tekka men luma.

translation: saya sudah tiba di rumah.


monginduruk

text: Monginduruk oku po tintod mimpuun kumaraja.

translation: Saya makan dahulu sebelum berkerja.


tumangkus

text: Kadan no‘’’tumangkus’’’.

translation: Jangan‘’’berlari’’’.


mikorouhot

text: Mikorouhot oku e tulun.

translation: Saya akan bertanya-tanya orang.


nakahalas

text: Nakahalas oku sid tukad nga netaman iti parudku.

translation: Saya tergelincir di tangga dan kaki saya lebam.


pongindurukan

text: Minogoit oku pongindurukan.

translation: Saya membawa bekalan makanan.


tiakan

text: Tiakan yoku lo sada

translation: saya mahu makan ikan itu


nagazau

text: nagazau ku no e sada.

translation: Ikan itu telah dimasak oleh saya .


babong

text: sumori oku babong .

translation: Saya pergi kubur .


neggong

text: la i' na ku neggong ia.

translation: sudah aku tegur dia.


mangatas

text: Contoh ayat.C Amai sumino mangantas valai dau tu ogumu noh sakot tumulai.

translation: Terjemahan.Pak cik pergi menebas laman rumah dia sebab banyak sudah rumput muncul.


notobuk

text: notobuk ilo buul .

translation: bola itu bocor .


humalib

text: Kadan no humalib dot ulun okon, gam kumansang banal posurut di kondiri dau.

translation: Janganlah iri hati dengan orang lain, bahkan berusahalah lagi untuk memajukan diri sendiri.


ngingilon

text: ngingilon kono kopio Ali.

translation: comot betul kamu Ali .


enagan

text: Enagan-i dahai do tolu ribu ot pongojuvaranan nu dinot barang dino.

translation: Kami masih mampu dengan harga tiga ribu barang itu kamu jual


gagarit

text: olawa ino Gagarit.

translation: lawa itupisau getah.


oburubui

text: Oburubui ogi mamadlabus i sokoviai it ongoulun do kota dino.

translation: Keluar berkejaran orang-orang dari kota itu.


mongodumpau

text: Mongodumpau yoti vatu sid bavang.

translation: Mereka menghempas batu di sungai.


tumobung

text: Kada no tumobung sid bawang tu haro buayo .

translation: Jangan terjun di sungai itu kerana ada buaya.


korumpos

text: korumpos oku po.

translation: Saya muat lagi kah.


bongkulitan

text: Asangal i Bino mongingit galas alasu tu bongkulitan gia yau.

translation: Bino mampu memegang gelas panas sebab dia berkulit tebal.


minsobu

text: Ong‘’’minsobu’’’sumori sid tandas.

translation: kalau‘’’kencing’’’pergi tandas.


erou

text: Erou ino kasut nu.

translation: Kasut kamu berkilat.


osoriba

text: Osoriba ko.

translation: Kamu sangat rendah.


humarap

text: humarap dot ali-ali kou-i sino' .

translation: Berharap yang kamu baik-baik sahaja di sana' .


pisimozoon

text: Kadan no‘’’pisimozoon’’’ ino tongo banat nu.

translation: Jangan‘’’biarkan’’’itu baju-baju kau.


ga'am

text: Varo ka gaam nu, pangaga'am ku diti surat?

translation: Kamu ada gamkah, saya ingin menggam surat ini?


sumorut

text: kada gia sumorut yo .

translation: jangan masuk semak-semak .


Mongohuzas

text: Contoh ayat.Yalo yadik baiko ilo mongohuzas nopo karaja dau ong nokimot noh posimomoiyon dau.

translation: Terjemahan.Adik dia cuma pandai menghancurkan saja kerja dia kalau ternampak sudah permainan dia.


rampai

text:
(please add the primary text of this contoh penggunaan)
(sila tambah terjemahan bahasa Melayu bagi contoh penggunaan ini)


poginodop

text: Minoi oku poginodop hilo gouton.

translation: Saya pergi berkemah di hutan.


ousa

text: kada ‘’ousa’’.

translation: jangan ‘’minta puji’’.


nopilat

text: Nununopilat Nu.

translation: apa terluka kau.


mogurantat

glosses: keadaan kendaraan yang bergagar semasa melelui melelui jalan gravol


obombong

text: Obombong do hukum ong retan do bobolizan.

translation: Penuh dengan adat sekiranya dipanggil sebagai bobolian.


oduruk

text: Ponginud po‘’’oduruk’’’ sino.

translation: Tunggu dulu sana ‘’’sekejap’’’.


mongindakot

text: ```mongindakot```

translation: ```Menaiki``


atabpaan

text: Suvai ko atabpaan ino manuk dino ong sodop no tu kasako no yosido.

translation: Ayam itu hanya boleh ditangkap bila malam apabila dia sudah bertenggek.


tanak ku

text: Ngaran tanak ku ie Angela.

translation: nama anak saya Angela.


mingboros

text: mingboros po kai kada amu mingboros tu amu buli elo yat gino.

translation: bercakap dulu ba jangan tidak bercakap tidak boleh tu begitu .


takanon

text: haro takanon dokoyu hino ? .

translation: ada makanan kamu disana ? .


mongingia

text: Alawa kopio ie mongingia.

translation: Cikgu/guru itu sangat cantik.


obozo-bozo

text: Obozo-bozo ku Yahat tu rimbiton po, gumama po sid tagad.

translation: Saya merasa terharu/simpati dengan Yahat yang sudahlah mnempunyai anak kecil juga turut berkerja di ladang.


minsarap

text: Kaino minsarap.

translation: Mari kita mandi hujan.


momudung

text: ‘’’Momudung’’’ oku po do manuk.

translation: Saya‘’’memotong’’’ ayam dulu.


katangaran

text: Mamanau tokou sid katangaran, mokiagum tokou.

translation: Mari kita pergi ke paya bakau untuk mencari lokan bakau.


kogos tobuk

text: pomoli no kogos tobuk nu suab .

translation: belilah ikat rambut kau esok.


obudu

text: Obudu kono iyah yoh tanak.

translation: Anak itu sangat Bodoh .


mingimpori

text: Mongimpori po sid rahat, dati ong varo it ikana-kana.

translation: Mari mencari hasil di laut, mungkin boleh mendapat lauk sehari-harian.


sipik mato

text: Mamakai i Grace sipik mato .

translation: Si Grace pakai cermin mata .


kumiboros

text: ‘’’Kumiboros’’’ oku po dikau.

translation: Saya mahu‘’’bercakap’’’ dulu sama kau.


buntui

text: Minongoi i ama pogihum do buntui id talun.

translation: Ibu pergi mencari buah keladi liar di hutan.


paadagang

text: Paadagang do dapu ong it ama dialo dino

translation: Bapanya seorang penjual barang tembaga.


koponolipaun

text: koponolipaun kono di tama nu ?.

translation: kamu telah menelefon ibu kamu ? .


otoron

text: Otoran kah yamai sid valai.

translation: Adakah pakcik di rumah.


azup

text: Pataan oku potazup sid govuton do tagad.

translation: Saya mahu memasang perangkap di hutan ladang.


sokoto'

text: sokoto' daa iti karatas id hilo mija gunawon dot gam.

translation: lekatkan kertas ini di meja menggunakan gam.


aranggal

text: Kada kitanga sinod alun-alun tu aranggal ko dati do kurita.

translation: Jangan berada di tengah jalan, nanti kamu dilanggar kereta.


ogayo

text: Nokuro tu ogayo ino rasuk nu.

translation: kenapa besar baju kau.


nokoponolipaun

text: nokoponolipaun kono di tapa nu?.

translation: kamu telah menelefon bapa kamu ?.


oromou

text: oromou

translation: cetek


mokindahu

text: mokindahu no tanak hudi.

translation: anak itu minta diturunkan.


norogo

text: avantang no elo to norogo no yalo.

translation: baguslah tu begitu menyesal sudah dia


roun tundok

text: Siakan oku roun tundok.

translation: Saya mau makan pucuk ubi .


arabut

text: Kada kou pimomoi sinod vatas, arabut dikou ino todukon ku.

translation: Jangan kamu bermain dekat batas, nanti kamu tercabut sayuran yang saya tanam.


tinolipaunan

text: Tinolipaunan oku di Ann ditinu .

translation: Saya telah ditelefon oleh Ann tadi .


kinupi

text: Nokuro tu opeetkinupi nu .

translation: kenapa pahittapai kw.


timai

text: Timai po .

translation: cuba lagi.


minsingondu

text: Insaru i Jamil minsingondu

translation: Jamil selalu berkelakuan seperti pondan.


mongondi

glosses: menyanyikan lahi tradisi rungua yang mengandungi nasihaht


mangapuw

glosses: mengobati orang dengan cara membacakan mantra


title: Malepa

redirect: malepa


title: Malomo

redirect: malomo


title: Balawo

redirect: balawo


mogurantad

glosses: keadaan kereta yang begagar samasa melalu jalan gravol


title: Malampe

redirect: malampe


title: Mallaga

redirect: mallaga


title: Ampelo

redirect: ampelo


title: Kalapua

redirect: kalapua


title: Mallua'

redirect: mallua'


title: Maddapicu

redirect: maddapicu


title: Torogo

redirect: torogo


tūd

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *tulúd. Banding dengan bahasa Cebuano tulod.

tulak

sense: tolak


telekung

glosses: Kain selubung yang digunakan perempuan Muslim (biasanya Malaysia, Indonesia, Singapura, dan Brunei) untuk menutup tubuh yang meliputi seluruh anggota badan kecuali muka ketika bersembahyang; mukenah

forms:
تلکوڠ (Jawi)
تلکوڠ (Jawi)

hyphenation: te‧le‧kung

other: te·le·kung

ipa: /tələˈkuŋ/

ipa: /tələˈkoŋ/


telekung

glosses: Kain putih yang digunakan sebagai sarung kepala untuk suku Baduy Dalam


cagu

glosses: sejenis penyakit bernanah pada kuku jari.

forms: چاݢو (Jawi)

etymology_text: Banding dengan bahasa Minangkabau canggu.

hyphenation: ca‧gu

other: ca·gu

ipa: /ˈt͡ʃaɡu/ [ˈt͡ʃa.ɡu]

rhymes: -agu

rhymes: -gu


تلکوڠ

hyphenation: ت‧ل‧کوڠ


cekam

forms:
چکم (Jawi)
چکم (Jawi)

hyphenation: ce‧kam

other: ce·kam

ipa: /t͡ʃəˈkam/ [t͡ʃəˈkam]

rhymes: -ekam

rhymes: -kam

rhymes: -am


mabagunbun

text: Mabagunbun in dān.

translation: Jalan itu berhabuk.

etymology_text: ma- + bagunbun (“habuk; debu”)


ngelulu

text: Anang ka ngelulu agi, padah utai ke amat!

translation: Jangan nak berlakon lagi, beritahu benda yang betul!


ngeluluka

text: Ketegal ka anak sida pulai, nya meh iya ngeluluka diri sakit

translation: Disebabkan nak anak mereka balik, dia berpura-pura sakit


kahapun

text: Piyapasar aku kahapun.

translation: Saya pegi pasar kemarin.


biwang

text: Awn biwang.

translation: Ada biawak.

bibang

sense: biawak


himmil

text: In panyam yaun himmil.

translation: Kuih penyaram itu lembut.


kalua

glosses: madu (pasangan suami selain isteri pertama)

text: Hi Jubairah awn kalua.

translation: Jubairah mempunyai madu.


kampa

glosses: dahan dan sampah sarap hanyutan yang menghalang laluan air ketika banjir


kandaru

text: Bīhi aku kandaru.

translation: Belikan aku mangga.

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol candado. Banding dengan bahasa Tagalog kandado.


kabii

text: kabii nagbuka puasa ha bay.

translation: semalam berbuka puasa di rumah.


kangug

text: Ayaw kaw lumamud ha manga tau kangug.

translation: Jangan engkau bergaul dengan orang gila .


Sau

forms:
Sau
Sauen

etymology_text: Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan sū, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama sū, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *sū.

ipa: /zaʊ̯/

ipa: [zaʊ̯]

ipa: /saʊ̯/

ipa: [saɔ̯]

rhymes: -aʊ̯


katkat

text: Hariin na in katkat ku bakas dī?

translation: Di manakah gergaji saya nampak di sini tadi?


lumabay

text: Abā! Dimatung na hi Suhaimi dayn Nibong Tebal, sampangun natu' siya bang lumabay ha bāy natu'.

translation: Oh! Suhaimi sudah samapi dari Nibong Tebal, Jom jumpa kalau dia akan lalu di rumah kita.

etymology_text: Daripada labay + -um-.


lummu'

text: Na lummu' in tubig yaun hi Abdul sin ihi' niya.

translation: Air itu dicemari oleh si Abdul dengan air kencingnya.


paggastu

text: paggastu ka nia.

translation: pembiayaan untuk dia.


mingkuizabut

glosses: berkeliaran atau mendekati seseorang dengan tujuan minta perhatian


kiyapasaran

text: Bay yaun kiyapasaran.

translation: Rumah itu terbiar.


dahal

text: Dahal tuud in bata' yaun.

translation: Budak itu kuat makan.


pigi'

text: in bay yaun hinang ha pigi' sin bud.

translation: rumah itu dibina di lurah bukit.


tutug

text: Fatimah ma tutug mag bana.

translation: Fatimah setia pada suaminya.


masapat

text: Masapat in bata' yaun manaw.

translation: Cepatnya budak tu jalan.

etymology_text: Daripada ma- + sapat.


lawag

text: naglawag aku anggur di a pasar.

translation: saya mencari anggur di pasar.


nagdugtul

text: karita yaun nagdutugtul.

translation: kereta itu kecelakaan.


tunga' dag

text: Tunga' dag na hi Aminah dimatung.

translation: Aminah datang waktu tengah hari.


bagbag

text: nahuwus na bagbag in basu yaun.

translation: Habis pecah gelas itu.


ungkul

text: Gimuwa' in tayi ungkul hi Abdul.

translation: Keluar najis keras si Abdul.


mahanggaw

text: ayaw kaw mahanggaw .

translation: jangan kau takut.


simagnat

text: Simagnat in bāg niya ha lawang.

translation: Begnya menyangkut di pintu.

etymology_text: Daripada sagnat + -im-.


Hangkaraih

text: hangkaraih da aku.

translation: saya sekeja sahaja.


vongking

glosses: kutu yang didapati bersembunyi dalam tilam


wayruun

text: Wayruun dī in duktur.

translation: Tiada doktor di sini.

etymology_text: Daripada paduan way + duun.

awn

sense: tiada; tak ada; tidak ada


mahumput

text: Mahumput in babai yaun.

translation: Perempuan itu sopan.

etymology_text: Daripada ma- + humput.


kanat

text: Nag kanat suka in tau nahihilu yaun.

translation: Orang mabuk itu bersepah muntahnya.


obohizan

glosses: membelikan, akan membeli sesuatu untuk seseorang


kunsum

text: Kunsum ampa aku maghinang.

translation: Esok kemudian saya mula kerja.


hilu

text: Maghali muna ikaw bat malawa' in hilu mu.

translation: Rehat dulu kau supaya pening akan hilang.

text: Bang in tau hilu way na in ginhawa niya.

translation: Jika orang menjadi pemabuk pemikirannya sudah tiada.

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *hilu (“racun”). Banding bahasa Tagalog hilo.

maghihilu

sense: pemabuk


libat

text: Libat in mata hi Mannan.

translation: Mata Mannan juling.


langug

text: Awn isab langug marayaw iban mangi'.

translation: Ada juga kelakar yang baik dan buruk pun.

etymology_text:
lumangug
maglangug
naglalangug
naglangug


umaw

text: In tunangku umaw.

translation: Tunangku babau.


juwalan

text: Sung! Mamī kita juwalan.

translation: Jom! membeli pisang goreng.

etymology_text: Banding dengan bahasa Melayu jualan.


hinug

text: Hinug na in mampallam ini.

translation: Mangga itu sudah masak.

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *hinuʀ. Banding dengan bahasa Cebuano hinog & bahasa Tagalog hinog.


mongizop

glosses: mengipas padi dengan untuk memisahkan padi daripada hampas padi dengan menggunakan alat tradisional


alun panjang

text: Mataud miyatay manga tau kalna' dakula' alun panjang kimugdan ha hula' Jipun.

translation: Banyak orang sudah mati kerana tsunami besar yang terkena Jepun.

etymology_text: Daripada alun + panjang.


masipug

text: masipug ako.

translation: malu aku.


manaw

text: Manaw na kaw?

translation: Jalan sudah kau?


karayawan

text: Malaggu' in karayawan niya kaymu.

translation: Dia mempunyai kebaikan yang besar kepadamu.

etymology_text: Daripada ka- + dayaw (“kebaikan”) + -an.


nouva

glosses: pokok yang berbuah, atau telah menyangkal


kuput

text: Na makay hi inda' badju kuput.

translation: Si Inda' memakai baju kuput.


Magipat anak

text: mag ipat ako anak.

translation: menjaga aku anak.


dih maingat

text: dih aku maingat maghinang.

translation: saya tidak pandai buat kerja


maulong

text: maulong ako kaniya.

translation: saya kasihan kan dia .


mahapdi

text: mahapdi na ako.

translation: aku sedang lapar.


kalling

glosses: panggilan etnik Suluk kepada orang India

text: Nakabana hi Jubaiarah tau kalling.

translation: Jubairah mendaat suami orang India.


matatas

text: Matatas kaw mag tindug.

translation: Kamu mampu tahan diri sambil berdiri.


kiyapakpakan

text: aun tau kiyapakpakan.

translation: ada orang keguguran.


Nasusa

text: nasusa toud Ako .

translation: Terjemahan.


malasa

text: Malasa aku kaymu

translation: Saya sayang kamu.

etymology_text: Daripada ma- + lasa


pangalay

glosses: sejenis tarian tradisional diprestasikan oleh suku Suluk, dikenal sebagai mengalai

text: Indaginis in pangalay sin Tausug .

translation: Berbagai jenis tarian tradisional etnik Suluk.


awwal

text: aunu en awwal sin histuri mu ini?

translation: Dari mana permulaan cerita awak ni?


magkakak

text: magkakak ja in hinang mo.


babae lingkatan

text: aun babae lingkatan.

translation: ada perempuan cantik.


budjak

text: Miyatay in kura' yaun sin budjak hi Abdul.

translation: Kuda itu dibunuh oleh lembingnya Abdul.


ayad

text: maayad siya maghinang.

translation: Dia berhati-hati bekerja.


dukut

text: Masarap in dukut kaunun.

translation: Kerak itu lezat dimakan.

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *dəkət. Banding dengan bahasa Cebuano dukot.


bulaug

text: Bulaug in bata' yaun.

translation: Budak itu nakal.


kaput balis

text: Nasaggaw in manga nagdaragang ha tabu' sin manga kaput balis.

translation: Peniaga di pasar telah ditangkap oleh penguatkuasa.

etymology_text: kaput + balis


ulalang

text: Malabung tuud in ulalang hi apu' ku.

translation: Bulu kemaluan datuk saya sangat lebat.

bulbul

sense: bulu pada kemaluan


nopodsu

glosses: telah mandi, dimandikan atau telah basah


giyagaha

text: in kaha yaun giyagaha.

translation: kuali itu berkarat.


tivo sunduvan

glosses: seruan menyatakan kepada orang lain agar tidak lemah semangat


hilaw

text: Hilaw pa in ista'.

translation: Ikan itu masih mentah.

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *hilaw.


malugay

text: Malugay siya dimatung.

translation: Lama dia datang.

etymology_text: Daripada ma- + lugay.


mahunit

text: Mahunit ku lupahun.

translation: Ia sulit untuk saya lupakan sesuatu benda itu.

etymology_text: Daripada ma- + hunit.

maluhay

sense: sulit; susah


monogok

glosses: memerihara agar bertumbuh dan berkembang dengan baik


natanak

text: Natanak in dumpit.

translation: Dompet itu tercicir.


tibaw

text: Nakaratung kahapun in manga tibaw .

translation: Tetamu datang kelmarin.


parabut

text: parabut yaun nagbulakai.

translation: perabot itu beselerak.


kusug

etymology_text: daripada bahasa Austronesia Purba *keseʀ. Banding dengan bahasa Cebuano kusog.


Mayta kau

text: kenapa kau susa hati.

translation: Terjemahan.


panumtuman

text: Panumtuman niya in patta' yaun.

translation: Gambar itu dia jadikan kenang-kenangan.


mokihandoi

glosses: mencari berudu katak sebagai punca makanan


gembira

glosses: Perasaan yang berkait dengan sifat positif; bahagia, riang

forms:
ݢمبيرا (Jawi)
ݢمبيرا (Jawi)

etymology_text: Daripada bahasa Sanskrit गम्भीर (gambhīra, “dalam”).

hyphenation: gem‧bi‧ra

other: gem·bi·ra

ipa: /ɡəmˈbira/ [ɡəmˈbi.ra]

ipa: /ɡəmˈbirə/ [ɡəmˈbi.rə]

rhymes: -ira

rhymes: -ra


gembira

etymology_text: daripada bahasa Melayu gembira, daripada bahasa Sanskrit गम्भीर (gambhīra, “dalam”).


bulbul

text: In bulbul sin manuk-manuk yaun pula.

translation: Walna' bulu burung itu merah.

glosses: rambut (terutamanya ketiak & alat sulit manusia)

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *bulbul (“rambut tubuh; bulu”), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bulu. Banding bahasa Cebuano bulbol, bahasa Tagalog bulbol.


ݢمبيرا

hyphenation: ݢم‧بي‧را


lapi'

text: Madurug in pangantin usug namakay lapi'.

translation: Tampan pengantin lelaki memakai baju lapi'.


makasla

text: Bukun da kaw makasla.

translation: Tidak hanya kau berkasar.

etymology_text: ma- + kasla


manglimus

text: ayaw nakaw manglimus.

translation: jangan kau mengemis.


labban

text: Awn unu in ha lawm labban yan?

translation: Apakah yang ada di dalam kotak itu?


mahakutta'

text: Awn manga intan in mahakutta' sin pangiyan Anggalis.

translation: Mahkotanya ratu Inggeris berbanyak intan.

etymology_text: daripada bahasa Melayu mahkota, daripada bahasa Pali makuṭa, daripada istilah bahasa Dravidian.


pangiyan

text: In Raja Permaisuri Agong amu na in pagtawag ha pangiyan sin Malaysia.

translation: Raja Permaisuri Agong ialah gelaran untuk ratu Malaysia.

etymology_text: Banding bahasa Melayu pangeran.

ratu

sense: ratu


natūg

text: Natūg na kaw wala' pa?

translation: Adakah awak sudah tidur, tak?

etymology_text: na- + tūg. Banding dengan bahasa Cebuano natulog & bahasa Tagalog natulog.


matūg

text: Matūg muna aku hangkaray' da.

translation: Ku akan tidur dulu sekejap sahaja.

etymology_text: ma- + tūg. Banding dengan bahasa Cebuano matulog & bahasa Tagalog matulog.


hangkaray'

text: Tagad muna kaw hangkaray' kalna' awn aku bīhun ha tinda.

translation: Sila menunggu dulu sekejap kerana ku mahu beli sesuatu di kedai.

etymology_text: Paduan hangka + day'.


kabayaan

text: Unu man in manga kabayaan iban hukaw mu?

translation: Apakah kesukaan dan kebencian anda?

etymology_text: ka- + baya' + -an.

baya'

sense: kemahuan; keinginan; kehendak


kabayaan

text: Kabayaan ta kaw.

translation: Aku suka awak.


ugat

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *uʀat, bahasa Melayu-Polinesia Purba *uʀat, from bahasa Austronesia Purba *huʀaC.


limabay

text: Limabay siya kaina ha bāy namu'.

translation: Dia lalu tadi dekat rumah kami.

etymology_text: Daripada labay + -im-.


piyasāran

text: Piyasāran in bata yaun.

translation: Budak itu dibiarkan.

etymology_text: Daripada pasāran + -in-.


pagsusunan

text: In kabuhi' niya nahipu' sin pagsusunan ha maas niya.

translation: Hidupnya penuh dengan penyesalan kepada ibu bapanya.

etymology_text: Daripada pag- + susun + -an.


mangi'

text: Lawng sin sikgu mu kāku', "mangi' kunu' tuud in addat mu ha iskul." Bunnal ka yan?

translation: Cikgu anda mengatakan aku bahawa "Kelakuan anda tersebut di sekolah buruk." Adakah itu benar?

etymology_text: Daripada ma- + ngi'.

marayaw

sense: buruk; tidak baik


pamāpa

text: Butangi pamāpa in manuk yan.

translation: Letakkan rempah ayam itu.


graduwit

text: Hi Iqbal, purul Sambuwangan amu in graduwit sin pag'abugaw ha University of Nottingham.

translation: Iqbal, asal dari Zamboanga, ialah seorang lulusan Sarjana Muda Undang-Undang di University of Nottingham.

etymology_text: daripada bahasa Inggeris graduate (“lulusan; graduan”). Banding dengan bahasa Cebuano gradwet & bahasa Tagalog gradweyt.

gradwan

sense: lulusan; graduan


daira

text: In Daira sin Sandakan tiyatawag "Asibi' Sungsung".

translation: Bandar Sandakan itu digelar sebagai "Hong Kong Kecil".

text: Karuk masimbul in daira sin Beijing ha katilingkal dunya.

translation: Beijing ialah bandaraya yang teramai di seluruh dunia.

etymology_text: daripada bahasa Melayu daerah, daripada bahasa Arab دَائِرَة (dāʔira).


dakula'

text: Dakula' in silikan sin luri yan.

translation: Tayar lori itu besar.

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *dakəlaq (“besar”). Banding bahasa Pangasinan dakila, bahasa Tagalog dakila, bahasa Tagbanwa dakula', bahasa Mansaka dakora, bahasa Maranao dakola', bahasa Manobo Bukidnon Barat dekela' dan bahasa Bikol Central dakula.

asibi'

sense: besar


asubu

etymology_text:
asubuhun
iyaasubu
iyasubu
mangasubu
pangasubu


asibi'

text: Balsays asibi' in iyusal ku bingit ista'.

translation: Saya mengunakan mata kail bersaiz kecil.

dakula'

sense: kecil


pangasubu

text: Awn pangasubu' ku kaymu. Ikaw ka in nakabunu' ha ina' niya? Sambung kaw!

translation: Aku mempunyai pertanyaan kepada awak. Adakah awak orang yang membunuh emaknya? Jawablah!

etymology_text: pang- + asubu.


sugarul

text: Siyaggaw sin manga pulis in sugarul kabii.

translation: Seorang pencuri ditangkap oleh polis malam tadi.

panakaw

sense: pencuri; perompak


kamisun

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol camisón (“baju malam”).


bulsa

text: Ayaw hibutang ha bulsa in silpun mu sabab maluhay sa masakmit.

translation: Jangan letakkan telefon bimbit anda di dalam kantung kerana ia senang dapat disambar.

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol bolsa.

kantung

sense: kantung; saku; kocek; poket


huwis

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol juez, daripada bahasa Latin iūdex. Banding dengan bahasa Tagalog huwes.

manghuhukum

sense: hakim


lupad

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *ləpad. Banding dengan bahasa Aklanon eupad, bahasa Cebuano lupad, dan bahasa Tagalog lipad.


lupad

paglupad

sense: perbuatan menerbang


lumupad

text: Ku'nu sila lumupad pa Nunukan?

translation: Bilakah mereka akan terbang ke Nunukan?

etymology_text: Daripada lupad + -um-.


limupad

text: Limupad in passawat pa taas.

translation: Kapal terbang itu menerbang ke atas.


malaul

text: Malaul aku ha pagsambag sin manga sualan matimatik ini.

translation: Saya penat menjawab soalan-soalan matematik.

etymology_text: Daripada ma- + laul.


makalaul

text: Makalaul tuud dimāg ha Būd Kinabalu.

translation: Menaik ke Gunung Kinabalu ialah sangat memenatkan.

etymology_text: Daripada maka- + laul.


sumariya

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol sumaria (“ringkasan”), daripada bentuk perempuan sumario.

paniyasatan

sense: penyiasatan


magsumariya

glosses: bentuk aspek kontemplatif bagi magsumariya

etymology_text: mag- + sumariya.


liyabi

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol llave (“kunci”), daripada bahasa Latin clāvis (“kunci”). Banding dengan bahasa Bikol Central lyabe & bahasa Tagalog liyabe.

ispana

sense: sepana


lubug

text: Lubug in tubig ha suba' bang makusug in ulan.

translation: Air di sungai itu ialah keruh selepas hujan deras.

etymology_text:
daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ləbuʀ (“lumpur, air berlumpur”). Banding dengan bahasa Ilocano lubo, bahasa Kapampangan albug, bahasa Bikol Central labog, bahasa Aklanon eubog,
bahasa Tagalog lubog,
bahasa Maranao lebog, and bahasa Melayu lebur.


unud

text: Abā! Matambuk pakarayaw in unud sin danggit yan.

translation: Aduh! Hebat gila gemuk daging ikan lambai itu.

etymology_text: Banding bahasa Bikol Central unód, bahasa Cebuano unod, dan bahasa Waray-Waray unód.


biya'diin

text: Biya'diin kau maingat magdayaw kumpyutil iban hinpun?

translation: Macam mana kau tahu memperbaiki komputer dan handphone?

etymology_text: Daripada Paduan biya' + diin.


gotong-royong

pos: unknown

forms: ݢوتوڠ - رويوڠ (Jawi)

etymology_text: Gabungan bahasa Jawa gotong (“mengangkat”) + bahasa Jawa royong (“bersama-sama”).

hyphenation: go‧tong‧ro‧yong

other: go·tong ro·yong

ipa: /ˈɡotoŋ ˈrojoŋ/ [ˈɡo.t̪oŋ ˈro.joŋ]


silawak

text: Diyungug mu in silawak sin bata'-bata'?

translation: Adakah awak mendengar jeritan kanak-kanak itu?


silawak

text: Silawak kaw bang awn kakitaan mu tau mari.

translation: Jeritlah jika kau lihat sesiapa yang datang.

tulik

sense: jerit; teriak


gisi'

text: Awn gisi' in badju' mu.

translation: Ada yang suatu koyak dalam bajumu.

etymology_text:
gimigisi'
gimisi'
gisia
gisiun
gīsi'
magisi'
nagisi'

girit

sense: koyak


gisi'

text: Gisi' in kātas dīhil kāku'.

translation: Kertas yang diberekan kepada saya koyak.


dublun

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol doblón (“doubloon”).

pisita

sense: sejenis duit syiling


dayn diin

text: Dayn diin ta' kamu yan?

translation: Dari mana kalian tu?

text: Dayn diin aku tumagna' maghitung?

translation: Dari mana aku bermula menghitung?

etymology_text: Daripada dayn + diin.

dayn hain

sense: dari mana


dayn hain

text: Dayn hain in manga tau yan?

translation: Asal dari mana datang orang-orang itu.

text: Dayn hain kaw nakarungug sin suysuy yan?

translation: Dari mana kau mendengar khabar angin itu?

etymology_text: Daripada dayn + hain.


hain

glosses: Bentuk alternatif bagi hariin (“di mana”)

text: Hain kaw naghuhula'?

translation: Kau bertinggal di mana?


bī

text: Bī kaw sin ista' ha tabu'.

translation: Beli ikan di pasar.

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bəli, daripada bahasa Austronesia Purba *bəli. Banding bahasa Tagalog bili.


pāy

text: Mataud in naani nila pāy.

translation: Mereka menuai banyak padi.

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pajay. Banding bahasa Ilocano pagay, bahasa Kapampangan pale, & bahasa Tagalog palay.


babuy talun

etymology_text: Daripada babuy (“babi”) + talun (“liar”).


bika'ka'

etymology_text: Banding dengan bahasa Cebuano bikangkang.

singkang

sense: menyebar seseorang kaki


magbika'ka'

text: Ayaw kaw magbika'ka'.

translation: Janganlah menyebarkan kaki kau.

glosses: bentuk aspek kontemplatif bagi magbika'ka'

etymology_text: Daripada mag- + bika'ka'.


bihaini

text: Bihaini ta' in walna' nakita' mu badju' ha mul?

translation: Baju yang kau ditemukan di pusat beli bela adalah begini ya?

etymology_text: Pengecutan biya' ha ini.

saparti ini

sense: begini


bihayan

text: Siyulayan ka sin kuting yan bihayan kimaun ista'?

translation: Begitukah kucing itu cuba makan ikan tadi?

etymology_text: Pengecutan biya' ha yan.

saparti yan

sense: begitu; seperti itu; macam itu


bihan

bihān

sense: Bentuk alternatif bagi bihayan


biya'

pos: prep

pos_title: Kata depan

text: Biya' kaw alnab bang magkaun.

translation: Awak seperti seekor arnab bila memakan.

saparti

sense: seperti; macam


bihaun

text: Nag'iskul siya bihaun ha Kuala Lumpur.

translation: Dia berkuliah sekarang di Kuala Lumpur.

etymology_text: Pengecutan biya' ha yaun.


setem

glosses: kertas kecil yang dilekatkan pada sampul surat sebagai tanda bayaran pos

forms: ستيم (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris stamp

other: se·tém

rhymes: -tem

rhymes: -em


karton

glosses: kotak yang diperbuat daripada kertas keras

forms: کرتون (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris carton

other: kar·ton

rhymes: -ton

rhymes: -on


kartun

glosses: sejenis filem bergambar yang terjadi daripada rentetan lukisan

glosses: lukisan ringkas yang menunjukkan ciri-ciri subjeknya dengan cara yang dibesar-besarkan secara lucu

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cartoon

other: kar·tun

rhymes: -tun

rhymes: -un


kualiti

forms: کواليتي (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris quality

other: kua·li·ti

rhymes: -ti

rhymes: -i


paracut

forms: ڤاراچوت (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris parachute

other: pa·ra·cut

rhymes: -cut

rhymes: -ut


payung terjun

glosses: kain bertali yang digunakan untuk terjun daripada tempat tinggi (seperti dari kapal terbang)

forms: ڤايوڠ ترجون (Jawi)


naratif

glosses: pandangan lisan atau bertulis tentang peristiwa yang berkaitan

forms: ناراتيف (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris narrative

other: na·ra·tif


makusug

text: Makusug pakarayaw in ulan adlaw yan.

translation: Kuatnya hujan hari ini.

etymology_text: Daripada ma- + kusug.


isab

text: Awn isab manga Tausūg naghuhula' ha Indunisiya.

translation: Ada juga orang Suluk bertinggal di Indonesia.


nag'alun panjang

text: Nag'alun panjang ha Jipun tahun 2011.

translation: Berlaku tsunami di Jepun tahun 2011

etymology_text: Daripada nag- + alun panjang.


kuku puti'

text: In mayat piyuputus sin kuku puti'.

translation: Mayat dibungkus dengan kain kafan.


puti'

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *putiq.


manga

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Central Philippine *maŋa, daripada bahasa Proto-Philippine *maŋa, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *maŋa.


nakussu'

text: Nakussu' in ilung hi Kuraysiah sin apu' sa'bu natutūg.

translation: Hidung Kuraysiah dicucuk jari cucunya semasa tidur.

etymology_text: Daripada na- + kussu'


bahibu

etymology_text: Daripada bahasa Southern bahasa Proto-Philippine *barahibu (“rambut tubuh”). Banding dengan bahasa Bikol Central barahibo, bahasa Hiligaynon balahibo, dan bahasa Tagalog balahibo.


machaka

text: Lina machaka surat berita ngagai ini iya

translation: Lina membacakan surat khabar kepada nenek dia


awn

text: Awn sayul iban bungang kahuy ha passalaya bagu ukab kiyadtuan ku.

translation: Ada sayuran dan buah di pasar raya baru buka yang aku pergi.

taga

sense: ada; terdapat


mayta'

text: Mayta' kaw amāhan kāku' sin way aku nagꞌunu kaymu?

translation: Kenapa kau marah kepada aku bila aku tak ada buat sesuatu buruk kepada mu?

etymology_text: Paduan mahi + ta'.


malayngkan

etymology_text: daripada bahasa Melayu melainkan.


biyuka'

text: Nangiram aku biyuka'.

translation: Saya berkeinginan untuk ikan kering.

tahay

sense: ikan kering


bahagia

glosses: Perasaan yang berkait dengan sifat positif; gembira, riang.

forms:
بهاݢيا (Jawi)
بهاݢيا (Jawi)

etymology_text: Daripada bahasa Sanskrit भाग्य (bhāgya).

hyphenation: ba‧ha‧gia

other: ba·ha·gia

ipa: /baˈhaɡja/ [baˈha.ɡja]

ipa: /baˈhaɡjə/ [baˈha.ɡjə]

rhymes: -gia

rhymes: -ia

rhymes: -a


bahagia

etymology_text: daripada bahasa Melayu bahagia, daripada bahasa Sanskrit भाग्य (bhāgya).