Bahrain

etymology_text: Daripada bahasa Arab الْبَحْرَيْن (al-baḥrayn, secara harfiah “dua laut”).


Bahrain

pos: unknown


Bahrain

ipa: /bɑː(h)ˈɹeɪn/

rhymes: -eɪn


Bangladesh

etymology_text: Daripada bahasa Bengali বাংলাদেশ (baṅladeś), daripada বাংলা (baṅla, “Benggala”) + দেশ (deś, “negara”).

rhymes: -eʃ


Bhutan

etymology_text: Pinjaman bahasa Perancis Bhoutan, daripada bahasa Nepal भुटान (bhuṭāna), daripada bahasa ; mungkin akhirnya daripada bahasa Tibet བོད (bod, “Tibet”) + bahasa Sanskrit अन्त (anta, “hujung”). Secara tradisi dianggap berasal menerusi bahasa Sanskrit भोटान्त (bhoṭānta), tetapi perkataan itu mungkin merupakan Prakritisme.

ipa: /buːˈtɑːn/

ipa: /buːˈtæn/

rhymes: -ɑːn

rhymes: -æn


monunurat

pos: noun

pos_title: Kata nama

text: I Bani nopo nga songulun monunurat do buuk.

translation: Bani ialah seorang penulis buku.

hyphenation: mo‧nu‧nu‧rat


Cyprus

etymology_text: Daripada bahasa Latin Cyprus, daripada bahasa Yunani Purba Κύπρος (Kúpros).


Republik Rakyat China

etymology_text: Secara amnya Pinjaman daripada Mandarin 中華人民共和國 (Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó).


Iran

etymology_text: Daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa .

other: I·ran


Iran

hyphenation: I‧ran


Iran

ipa: /ɪˈɹɑːn/

ipa: /ɪˈɹæn/

ipa: /aɪˈɹæn/


Iraq

etymology_text: Daripada bahasa Arab الْعِرَاق (al-ʕirāq).

ipa: /ɪˈɹɑːk/

ipa: /ɪˈɹak/

ipa: /ɪˈɹæk/

ipa: /ɪˈɹɑk/

ipa: /aɪˈɹæk/

rhymes: -ɑːk

rhymes: -æk


Kamboja

etymology_text: Daripada bahasa Khmer កម្ពុជា (kampuciə), daripada bahasa Pali kamboja, akhirnya daripada bahasa Sanskrit काम्बोज (kāmboja, nama sebuah puak dalam kitab Hindu). Bentuk kembar kepada kemboja.


កម្ពុជា

etymology_text: Daripada bahasa Pali kamboja atau bahasa Sanskrit काम्बोज (kāmboja). Kognat dengan bahasa Burma ကမ္ဗောဇ (kambau:ja.).


ស្រុកខ្មែរ

etymology_text: ស្រុក (negara, petempatan) + ខ្មែរ (Khmer)


ស្រុក

pos: adj

pos_title: Kata sifat

glosses: Dalam alam tampak (berbanding alam ghaib)

etymology_text: Kognat dengan bahasa Northern Khmer ซเราะ (“kampung”), bahasa Thai สรุก (srùk).


Libanon

etymology_text: Daripada bahasa Belanda Libanon.

hyphenation: Li‧ba‧non


Frau

forms:
Frau
Frauen

etymology_text: Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan vrouwe, vrowe, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama frouwa (“puan”), daripada bahasa Jermanik Purba *frawjǭ, bentuk feminin *frawjô (“ketua”), asal bahasa Inggeris Kuno frēa (“ketua, raja; Tuhan”), frēo (“wanita”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *proHwo-, terbitan *per- (“ke hadapan”).

ipa: /fʁaʊ̯/

rhymes: -aʊ̯


melk

etymology_text: Daripada bahasa Middle Dutch melc, daripada bahasa Belanda Kuno miluk, daripada bahasa Jermanik Purba *meluks, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂melǵ-.

hyphenation: melk

ipa: /mɛlk/

ipa: [mɛɫk]

rhymes: -ɛlk


melksuiker

etymology_text: melk (susu) + suiker (gula)

lactose

sense: laktosa

hyphenation: melk‧sui‧ker


laktosa

glosses: Sejenis gula berupakan gabungan dua gula ringkas (disakarida), yakni gabungan glukosa dan galaktosa, biasanya terbitan susu dan produk berkaitan.

forms: لکتوسا (Jawi)

other: lak·to·sa


galaktosa

glosses: Sejenis gula ringkas (monosakarida) yang biasanya dijumpai dalam susu dan produk berkaitan.

forms: ݢالکتوسا (Jawi)

other: ga·lak·to·sa


galaktosa

hyphenation: ga‧lak‧to‧sa


fruktosa

glosses: Sejenis gula ringkas atau monosakarida dengan formula kimia C₆H₁₂O₆.

forms: فروکتوسا (Jawi)

other: fruk·to·sa


sukrosa

glosses: Sejenis gula gabungan (disakarida) glukosa dan fruktosa, dan gula lazim dalam masakan; formula C₁₂H₂₂O₁₁.

forms: سوکروسا (Jawi)

other: su·kro·sa


maltosa

glosses: Sejenis gula terdiri daripada gabungan dua molekul glukosa; formula C₁₂H₂₂O₁₁.

forms: ملتوسا (Jawi)

other: mal·to·sa


sakarida

glosses: Struktur-struktur unit karbohidrat dengan rumus CₙH₂ₙOₙ, termasuk gula ringkas serta polimer.

forms: ساکاريدا (Jawi)

other: sa·ka·ri·da


monosakarida

glosses: Molekul gula atau karbohidrat ringkas, cth. glukosa dan fruktosa.

forms: مونوساکاريدا (Jawi)

etymology_text: mono- + sakarida

other: mo·no·sa·ka·ri·da


monosakarida

hyphenation: mo‧no‧sa‧ka‧ri‧da


disakarida

glosses: Jenis sakarida terdiri daripada dua molekul gula, cth. maltosa dan sukrosa.

forms: ديساکاريدا (Jawi)

etymology_text: di- + sakarida

other: di·sa·ka·ri·da


disakarida

glosses: disakarida; karbohidrat gabungan dua molekul gula

hyphenation: di‧sa‧ka‧ri‧da


oligosakarida

glosses: Polimer gula atau karbohidrat terdiri daripada sebilangan kecil (tiga hingga lapan) unit molekul gula.

forms: اوليݢوساکاريدا (Jawi)

etymology_text: oligo- + sakarida

other: o·li·go·sa·ka·ri·da


oligosakarida

glosses: oligosakarida; polimer karbohidrat kecil

hyphenation: o‧li‧go‧sa‧ka‧ri‧da


polisakarida

glosses: Polimer terdiri daripada rantaian molekul sakarida.

forms: ڤوليساکاريدا (Jawi)

etymology_text: poli- + sakarida

other: po·li·sa·ka·ri·da


polisakarida

hyphenation: po‧li‧sa‧ka‧ri‧da


Polymer

forms:
Polymer
Polymeren

etymology_text: Pinjaman bahasa Yunani Purba πολυμερής (polumerḗs, “terdiri daripada banyak bahagian”), daripada πολύς (polús, “banyak”) + μέρος (méros, “bahagian”).

ipa: /poliˈmeːʁ/

ipa: [pʰoliˈmeːɐ̯]


karbohidrat

glosses: Sejenis sebatian organik yang menjadi sumber tenaga, termasuk gula, kanji dsb.

forms: کربوهيدرت (Jawi)

other: kar·bo·hi·drat


giat

glosses: Memberi tumpuan yang ketara dalam satu-satu perbuatan.

forms: ݢيات (Jawi)

other: giat


giat

glosses: Kata-kata untuk merendahkan sesuatu; ejekan.


giat

hyphenation: giat


tapi'

text: Orohian i ama momoguno tapi soira modsu.

translation: Terjemahan: Ibu suka menggunakan sarong ketika mandi.

hyphenation: ta‧pi'

rhymes: -piʔ


Jordan

etymology_text: Daripada bahasa Latin Iordanēs, daripada bahasa Yunani Purba Ἰορδάνης (Iordánēs), daripada bahasa Biblical Hebrew יַרְדֵּן (yardén, “Jordan (sungai)”). Bentuk kembar kepada Yarden.

ipa: /ˈd͡ʒɔːdən/

ipa: /ˈd͡ʒɔɹdən/

ipa: /ˈd͡ʒɝdən/

ipa: /ˈd͡ʒɝdn̩/

rhymes: -ɔː(ɹ)dən

rhymes: -ɜː(ɹ)dən


Yordania

etymology_text: Daripada bahasa Belanda Jordanië, daripada bahasa Latin Iordanēs, daripada bahasa Yunani Purba Ἰορδάνης (Iordánēs), daripada bahasa Biblical Hebrew יַרְדֵּן (yardén, “Jordan (sungai)”).

hyphenation: Yor‧da‧nia

ipa: [jɔrˈdania̯]


Kazakhstan

etymology_text: Pinjaman bahasa Rusia Казахста́н (Kazaxstán). Setara sebagai Kazakh + -stan.

ipa: /ˈkæzəkstæn/

ipa: /ˈkɑːzəkstɑːn/

ipa: /ˈkɑzəkˌstæn/

ipa: /ˈkæzəkˌstæn/

ipa: /ˈkɑzəkˌstɑn/


Kuwait

etymology_text: Daripada bahasa Arab الْكُوَيْت (al-kuwayt), bentuk diminutif اَلْكُوت (al-kūt).


Kuwait

ipa: /kjuːˈweɪt/

ipa: /kuːˈweɪt/

ipa: /kʊˈweɪt/

rhymes: -eɪt


Maladewa

etymology_text: Mungkin daripada bahasa Belanda Malediven, Maldiven. Mungkin diolah oleh etimologi setempat bertepatan fonosemantik, dikira semula sebaga gabungan mala- + dewa.

ipa: [malaˈdewa]


Kyrgyzstan

etymology_text: Daripada Kyrgyz Кыргызстан (Kırgızstan), daripada кыргыз (kırgız, “Kyrgyz”) + -стан (-stan, “-stan”). Setara dengan Kyrgyz + -stan.

ipa: /ˈkɪəɹ.ɡɪˌstɑːn/

ipa: /ˈkɛːɹ.ɡɪˌstɑːn/

ipa: /-stæn/

ipa: /ˌkɪəɹ.ɡɪˈstɑːn/

ipa: /ˌkɛːɹ.ɡɪˈstɑːn/


Lebanon

etymology_text: Daripada nama pergunungan Lubnan, daripada bahasa Biblical Hebrew לְבָנוֹן (ləḇānôn), daripada bahasa Proto-West Semitic *laban- (“putih”) (banding dengan bahasa Ibrani לָבָן (lāḇān, “putih”), bahasa Arab لَبَن (laban, “susu”)).

ipa: /ˈlɛbənən/

raw_tags: Received Pronunciation, Ireland, South Afrika Selatan

ipa: /ˈlɛbənɑn/

ipa: /ˈlɛbənɔn/


Mongolia

etymology_text: Setara dengan Mongol + -ia

other: Mon·go·lia


Mongolia

hyphenation: Mon‧go‧lia


Mongolia

ipa: /mɒŋˈɡəʊli.ə/

ipa: /mɑːŋˈɡoʊli.ə/


Nepal

etymology_text: Daripada bahasa Nepal नेपाल (nepāla).

other: Né·pal


Nepal

etymology_text: Pinjaman bahasa Nepal नेपाल (nepāla).

ipa: /nɪˈpɔːl/

ipa: /nəˈpɔːl/

ipa: /nəˈpɑl/

rhymes: -ɔːl

rhymes: -ɑl


Qatar

etymology_text: Daripada bahasa Arab قَطَر (qaṭar).

other: Qa·tar


Qatar

hyphenation: Qa‧tar


Qatar

etymology_text: Daripada Transliterasi Arab قَطَر (qaṭar).

ipa: /ˈkɑtɚ/

ipa: /kəˈtɑɹ/

ipa: /ˈkʌtəɹ/

ipa: /ˈkɑtɑɹ/

ipa: /ˈɡɑtəɹ/

ipa: /ˈɡʌtəɹ/

ipa: /ˈkæˌtɑɹ/

rhymes: -ɑɹ

rhymes: -ʌtəɹ


Palestine

etymology_text: Daripada bahasa Latin Palaestīna (“wilayah Palestin Rom”), daripada bahasa Yunani Purba Παλαιστίνη (Palaistínē, “Philistia dan kawasan sekitar”), daripada bahasa Ibrani פְּלֶשֶׁת (p'léshet, “Philistia; tanah Philistine”).

ipa: /ˈpæləsˌtaɪn/

ipa: /ˈpæləsˌtiːn/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Palestine.wav


Sri Lanka

ipa: /ʃɹiˈlɑːŋkə/

ipa: /sɹiˈlɑːŋkə/

ipa: /sɹiˈlæŋkə/

audio: En-us-Sri Lanka.ogg


Syria

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Sirie, daripada bahasa Latin Sȳria, daripada bahasa Yunani Purba Σῠρῐ́ᾱ (Suríā), akhirnya daripada bahasa Akkadia 𒀸𒋩 (Aššur, “Assur”), maka secara asalnya sinonim dengan Assyria.

hyphenation: Syr‧ia

rhymes: -ɪɹiə


Suriah

etymology_text: Daripada bahasa Arab سُورِيَا (sūriyā).

ipa: [suˈriah]


Taiwan

etymology_text: sekitar 1600-an Masihi,, daripada Tayuan, Tayoan terdahulu atau varian lain, daripada bahasa Siraya taywan daripada tayw (“orang”) + an (“tempat”). Direkodkan dalam bahasa Belanda sebagai Tayouan (dan varian lain), dan dalam bahasa Min Nan sebagai 大員 (Tāi-oân) (dan varian lain).

ipa: /ˌtaɪˈwɑn/

ipa: /ˌtaɪˈwɑːn/

ipa: /ˌtaɪˈwæn/

ipa: /ˌtaɪˈwɒn/

rhymes: -ɒn


Tiongkok

etymology_text: Daripada bahasa 中國 (Tiong-kok).

hyphenation: Ti‧ong‧kok


Tajikistan

etymology_text: Daripada bahasa Tajik Тоҷикистон (Tojikiston), daripada bahasa .


Uzbekistan

etymology_text: Tidak pasti; mungkin daripada bahasa Turkicuz (“asli”) + bahasa . Akhiran diketahui daripada bahasa .

ipa: /ʊzˌbɛkɪˈstɑːn/


midoros

text: Midoros o walai dahai.

translation: Rumah kami berdekatan.


mogiilang

pos: verb

pos_title: Kata kerja

text: Mogiilang yahai makan.

translation: Kami saling berkongsi makan.


mikorumo

etymology_text: moki- (“berhasrat”) + rumo (“berbual-bual”)


mogiruurumo

etymology_text: mogi- (“saling”) + ruurumo (“berbual-bual”)


Canada

etymology_text: Daripada bahasa Perancis Canada, daripada bahasa Laurentian kanata (“kampung, petempatan”) (banding dengan bahasa Onondaga ganataa).

hyphenation: Can‧a‧da

ipa: /ˈkænədə/

ipa: [kʰɛənəɾə]


North America

ipa: /ˌnɔː(ɹ)θ əˈmɛɹɪkə/

rhymes: -ɛɹɪkə


Antigua and Barbuda

etymology_text: Daripada Antigua + and + Barbuda.

ipa: /ænˌtiː.ɡə ən(d) bɑːˈbjuː.də/

ipa: /ænˌti.ɡ(w)ə ənd bɑɹˈbju.də/

audio: en-us-Antigua and Barbuda.ogg

rhymes: -uːdə


United States of America

hyphenation: Unit‧ed States of Amer‧i‧ca

ipa: /juːˌnaɪtɨd ˌsteɪts əv əˈmɛɹɨkə/

audio: en-uk-United States of America.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-uk-United States of America.ogg

ipa: /juˌnaɪtəd ˌsteɪts əv əˈmɛɹəkə/


United States

hyphenation: Unit‧ed States

ipa: /juːˌnaɪtɨd ˈsteɪts/

ipa: /jʊˌnaɪtɨd ˈsteɪts/

ipa: /juˌnaɪtɪ̈d ˈsteɪts/

ipa: [juˌnaɪ̯ɾɪ̈d ˈsteɪ̯ts]

ipa: [jɪ̈-]

audio: en-us-United States.ogg

rhymes: -eɪts


Mexico

etymology_text: Daripada bahasa Sepanyol México, daripada bahasa Nahuatl Klasik Mēxihco, nama tempat merujuk kepada Mēxihcah (Mexica/Aztec).

hyphenation: Mex‧i‧co


Amerika Tengah

ipa: /ˌsɛntɹəl əˈmɛɹɪkə/


Antarctica

etymology_text: Daripada bahasa New Latin Antarctica, daripada bahasa Yunani Purba ἀνταρκτικός (antarktikós), daripada ἀντ- (ant-, “anti-, lawan”) + ἀρκτικός (arktikós, “Artik”), daripada bahasa Yunani Purba ἄρκτος (árktos, “beruang”).

ipa: /ˌænˈtɑː(k)tɪkə/

ipa: /ˌænˈɑːtɪkə/

ipa: /ænˈtɑɹ(k)tɪkə/

ipa: [æˈɾ̃ɑɹɾɪkə]

ipa: /enˈtɐːktɪkə/


South America

ipa: /ˌsaʊθ əˈmɛɹɪkə/


Africa

etymology_text:
Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Affrike, daripada bahasa Old French Affrique, Affrike, daripada bahasa Latin Āfrica, daripada Āfrī, Āfer dalam bentuk tunggal (penghuni negara Carthage kuno), sama ada daripada:
* Perkataan bahasa Punic atau bahasa Phoenician 𐤏𐤐𐤓 (ʿpr /ʿafar/, “debu”), dengan kognat dalam bahasa-bahasa Semitik lain.
* Perkataan bahasa Berber ifri (“gua”), ifran dalam jamak, merujuk kepada penghuni gua Tunisia.
* bahasa Yunani Purba ἀ- (a-) + φρίκη f (phríkē), "tanpa dingin"
* bahasa Latin aprica (“cerah”).

ipa: /ɛfrɨkə/

rhymes: -æfɹɪkə


Europe

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Europe, daripada bahasa Latin Europa, daripada bahasa Yunani Purba Εὐρώπη (Eurṓpē). Bentuk kembar kepada Europa.


Oceania

etymology_text: Daripada bahasa Perancis Océanie, dicipta pada sekitar 1812 oleh ahli geografi Conrad Malte-Brun, daripada bahasa Yunani Purba Ὠκεανός (Ōkeanós, “Oceanus”).


Atlantic Ocean

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan occean Atlantyke, pinjam terjemah bahasa Latin ōceanus Ā̆tlanticus.

ipa: /ətˈlæntɪk ˈəʊʃən/


samudra

etymology_text: Daripada bahasa Melayu samudera, daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra).

hyphenation: sa‧mud‧ra

rhymes: -ra

rhymes: -a


samudera

forms: سامودرا (Jawi)

etymology_text: Daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra).

jeladeri

sense: Laut yang besar; lautan

other: sa·mu·de·ra

ipa: /samudərə/

ipa: /samudəra/

rhymes: -ərə

rhymes: -rə

rhymes: -ə


Southern Ocean

etymology_text: Diguna pakai secara rasmi oleh Limits of Oceans and Seas milik Biro Hidrografi Antarabangsa pada 1928. (Dibuang daripada edisi ketiga kini, tetapi digunakan semula edisi keempat yang belum dirasmikan.)


Lautan Teduh

ipa: /laotan tədoh/

ipa: /laʊtan tədʊh/

rhymes: -ədoh

rhymes: -doh

rhymes: -oh


Borneo

etymology_text: Mungkin daripada bahasa Sanskrit वरुणद्वीप (varuṇa-dvīpa, “pulau Varuna”).

hyphenation: Bor‧ne‧o

ipa: /ˈbɔɹnioʊ/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Borneo.wav

ipa: /ˈbo(ː)ɹnioʊ/

ipa: /ˈboənioʊ/

raw_tags: bukan rotik, tanpa penggabungan horse–hoarse


Sumatera

etymology_text: Daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra, “samudera, lautan”).

other: Su·ma·te·ra


समुद्र

etymology_text: Pinjaman bahasa Sanskrit समुद्र (samudra).


समुद्र

glosses: Badan air yang besar, terutamanya lautan atau laut.

etymology_text: Daripada सम्- (sam-, “bersama”) + bahasa Indo-Eropah Purba *ud-ró-s (“air”). Berkait dengan उदन् (udan) dan उदक (udaka).


सम्-

etymology_text: Daripada bahasa Indo-Arya Purba *sam-, daripada bahasa Indo-Iran Purba *sam-, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *som- (“bersama, keseluruhan”). Banding dengan bahasa Middle Persian hm (ham), bahasa Parsi هم (ham) dan bahasa Yunani Purba σύν (sún, “dengan, bersama”) (asal bahasa Inggeris syn-). Banding juga dengan bahasa Inggeris same, some.


សមុទ្រ

etymology_text: Daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra, “laut; lautan”).


သမုဒ္ဒရာ

အဏ္ဏဝါ

sense: lautan


මුහුද

etymology_text: Daripada bahasa , melalui varian metatesis *masudra.


สมุทร

glosses:
(พระ~)
dewa laut

glosses: (พระ~) laut

etymology_text: Pinjaman bahasa Sanskrit समुद्र (samudra, “sea”). Kognat dengan bahasa , ; kini bahasa Khmer សមុទ្រ (saʾmot). Banding dengan bahasa Pali samudda; kini bahasa Khmer សមុទ្ទ (sɑɑmuttɔɔ).


ทะเล

etymology_text: Daripada bahasa atau bahasa . Kognat dengan bahasa Khmer ទន្លេ (tɔɔtŭənlei).


ទន្លេ

etymology_text:
Daripada bahasa , daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *d(n)liʔ (“sungai besar, laut”).
Kognat dengan bahasa Chong tʰəleː, bahasa Phong-Kniang sleː dan mungkin bahasa Central Nicobarese [Nancowry] kamalē (“laut”). Juga kognat dengan bahasa Thai ทะเล (tá-lee) bukan Austro-Asia.


ខ្មែរ

etymology_text: Daripada bahasa , , darupada bahasa (pertama kali muncul pada s. 578 M). Kognat dengan bahasa Thai เขมร.


memek

etymology_text: Daripada bahasa Betawi memek.


mager

etymology_text: Paduan malas + gerak

hyphenation: ma‧gêr

ipa: /ˈmaɡər/


tayag

glosses: maki; (bercakap dengan perkataan yang kesat)

hyphenation: ta‧yag

rhymes: -jaɡ

rhymes: -aɡ


tebiris

glosses: terkeluar sedikit najis kerana menahan sakit


tebuk

glosses: Perbuatan dimana seseorang menguji tahap hafalan al-Quran seseorang dengan membacakan mana-mana ayat Quran secara rawak dan membiarkan orang yang diuji menyambung ayat tersebut.

forms: تبوق (Jawi)

hyphenation: te‧buk

other: te·buk

ipa: /təˈbuk/ [t̪əˈbuʔ]

ipa: /təˈbok/ [t̪əˈboʔ]

rhymes: -uk


tebuk

forms:
تبوق (Jawi)
تبوق (Jawi)


tebuk

etymology_text: daripada bahasa Sasak [Istilah?]


tebuk

text: Apak kitebuk jehu kaha ui gul.

translation: Bapa menebuk kayu untuk membuat lesung.


Bahamas

etymology_text: Dipertikai; mungkin daripada bahasa Sepanyol baja mar (“laut cetek”) atau bahasa Taíno ba ha ma (“tanah pertengahan atas besar”) melalui bahasa Sepanyol.


Barbados

etymology_text: Daripada bahasa Portugis barbados (“yang berjanggut”), daripada barba (“janggut”), dinamakan sebegitu oleh kerana tumbuhan yang lebat di pulau itu.


Cuba

etymology_text: Dipertikai; berkemungkinan daripada bahasa Taíno cubao (“tanah subur yang banyak”) atau coabana (“tempat hebat”).

hyphenation: Cu‧ba

ipa: /ˈkjuːbə/

rhymes: -uːbə


Grenada

etymology_text: Daripada Granada di Sepanyol, dipengaruhi nama Perancis La Grenade. Bentuk kembar kepada Granada.

ipa: /ɡɹəˈneɪdə/

rhymes: -eɪdə


Haiti

etymology_text: Daripada bahasa Taíno hayiti (“tanah gunung tinggi”), nama peribumi bagi seluruh pulau Hispaniola.

rhymes: -eɪti


Jamaica

etymology_text: Daripada bahasa Taíno Xaymaca (“tanah kayu dan air”), daripada Tainomaca (“kayu”).


Saint Kitts and Nevis

ipa: /seɪnt ˌkɪts ən ˈniː.vɪs/

audio: en-us-Saint Kitts and Nevis.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-Saint Kitts and Nevis.ogg


Saint Lucia

etymology_text: Daripada bahasa Latin sancta (“paderi, santo”)Lucia (“Lucy”), sempena hari kedatangan penjelajah Perancis pada Hari St. Lucy pada 13 Disember 1502.

ipa: /seɪnt ˈluː.ʃə/

audio: en-us-Saint Lucia.ogg

rhymes: -uːʃə


Saint Vincent and the Grenadines

etymology_text: Sempena Santo Vincent (ditemui Columbus pada Hari St Vincent, 22 Januari 1498) dan bandar Granada di Sepanyol.

ipa: /seɪnt ˈvɪnt.sənt ən ðə ˈɡɹɛn.əˌdiːnz/

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-Saint Vincent and the Grenadines.ogg


Trinidad and Tobago

ipa: /ˌtɹɪn.ɪ.dæd ænd təʊˈbeɪ.ɡəʊ/

ipa: /ˌtɹɪn.ə.dæd ænd təˈbeɪ.ɡəʊ/

ipa: /ˌtɹɪn.ɪ.dæd ænd toʊˈbeɪ.ɡoʊ/

ipa: /ˌtɹɪn.ə.dæd ænd təˈbeɪ.ɡoʊ/

audio: en-us-Trinidad and Tobago.ogg


Austria

etymology_text:
Daripada bahasa Latin Austria, pelatinan bahasa Jerman Tinggi Lama Ōstarrīhhi (unsur pertama bererti "timur" dan berasal daripada bahasa Jermanik Purba *austraz (“timur”), dan unsur kedua ialah rīhhi (“wilayah”).
Secara jauhnya kognat dengan Australia: ia terbit daripada akar Proto-Indo-Europah yang sama, tetapi melalui Latin, di mana ia bererti “selatan” berbanding “timur”.

hyphenation: Aus‧tria


Belanda

etymology_text: Daripada bahasa Jawa ꦮꦭꦤ꧀ꦢ (walanda), daripada bahasa Portugis Holanda (“Holland”), daripada bahasa Belanda Kuno holt lant (“tanah kayu”).

other: Be·lan·da


Belanda

etymology_text: Daripada bahasa Melayu Belanda, daripada bahasa Jawa ꦮꦭꦤ꧀ꦢ (walanda), daripada bahasa Portugis Holanda (“Holland”), daripada bahasa Belanda Kuno holt lant.

hyphenation: Be‧lan‧da


Netherlands

etymology_text: Daripada nether (“rendah”) + tanah, berikutan sifat negara yang berkedudukan rendah; kebanyakannya di bawah paras laut. Banding dengan bahasa Belanda Nederland.

hyphenation: Neth‧er‧lands

ipa: /ˈnɛðələndz/

ipa: /ˈnɛðɚləndz/


Belarus

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Slavic *bělъ (“putih”) + -a- (morfem penyambung) + bahasa Old East Slavic Русь (Rusĭ, “Ruthenia”), mungkin dinamai sempena tanih podzol di kawasan tersebut; akar bel- ialah kognat dengan Balt- (Baltik), daripad bahasa Lithuania baltas (“putih”). Banding dengan bahasa Belarus Белару́сь (Bjelarúsʹ), bahasa Rusia Белару́сь (Belarúsʹ), Белору́ссия (Belorússija).

ipa: /ˈbɛləɹuːs/


Belgium

etymology_text: Pinjaman bahasa Latin Belgium, daripada nama puak Belgae.

ipa: /ˈbɛld͡ʒəm/


Bosnia and Herzegovina

etymology_text: Daripada Bosnia + and + Herzegovina.

ipa: /ˈbɒz.ni.ə ænd ˌhɜɹ.t͡sɨ.ɡoʊˈviː.nə/

ipa: /ˈbɒz.ni.ə ænd hɜɹ.t͡sɨˈɡoʊ.vɨn.ə/

ipa: /ˈbɒz.ni.ə ənd ˌhɜɹ.t͡sɨ.ɡoʊˈviː.nə/

ipa: /ˈbɒz.ni.ə ənd hɜɹ.t͡sɨˈɡoʊ.vɨn.ə/

audio: En-us-Bosnia and Herzegovina.ogg


Bulgaria

etymology_text: bahasa Latin Pertengahan Bulgaria, sama dengan Bulgar + -ia, digunakan sejak abad ke-16 dalam bahasa Inggeris.

ipa: /bʌlˈɡɛə.ɹi.ə/


Britania Raya

etymology_text: Britania + raya, sebahagiannya pinjaman daripada Belanda Groot-Brittannië, daripada bahasa Inggeris Pertengahan, daripada bahasa Latin maior Britannia.

ipa: [briˈtania̯ ˈraja]


Ceko

etymology_text: Akhirnya daripada bahasa Czech Česko (“Czech”), mungkin melalui bahasa-bahasa Romawi selatan seperti bahasa Itali ceco, bahasa Sepanyol checo dan bahasa Portugis tcheco. Banding dengan bahasa Jepun チェコ dan bahasa Inggeris Czecho-.


Croatia

etymology_text: Pinjaman daripada bahasa Latin Croātia (Pertengahan), setara dengan Croat + -ia.

ipa: /ˌkɹəʊˈeɪ.ʃə/

ipa: /ˌkɹoʊˈeɪ.ʃə/


Denmark

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Denmark, daripada bahasa Denmark Danmark, daripada dansk + bahasa Old Norse merki (“sempadan”) atau mǫrk (“tanah sempadan”). Kognat dengan (dan mungkin dipengaruhi) bahasa Inggeris Kuno Denemearc.


Estonia

etymology_text: Pinjaman bahasa Latin Pertengahan Estonia. Bentuk Latin awal termasuk Estia dan Hestia, mungkin terbit daripada nama puak Aestiī berdasarkan sejarawan Rom Tacitus dalam Germania (sekitar 98 M). Menggantikan bahasa Inggeris Pertengahan Ēstland, daripada bahasa Inggeris Kuno Ēstland. Banding juga bahasa Old Norse Æistland, bahasa Iceland Eistland, bahasa Jerman Estland (“Estonia”).

rhymes: -əʊniə


Finland

etymology_text: Akhirnya daripada bahasa Old Norse Finnland. Banding dengan bahasa Inggeris Kuno Finna land (“Lapland”, secara harfiah “tanah Sami”).

rhymes: -ɪnlənd


Finlandia

etymology_text: Daripada bahasa New Latin Finlandia, akhirnya daripada bahasa Old Norse Finnland, mungkin melalui bahasa Sweden Finland.

hyphenation: Fin‧lan‧dia

ipa: /fɪnˈlandia̯/

rhymes: -dia̯

rhymes: -ia̯


France

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan France, daripada bahasa Old French France, daripada bahasa Latin Francia, daripada Francī, nama puak Jermanik, asal bahasa Jermanik Purba, tetapi tidak jelas. Paling mungkin daripada bahasa Frankish *Frankō (“orang Frank”), daripada bahasa Jermanik Purba *frankô (“lembing”), akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *preng- (“batang”). Banding dengan Frank. Menggantikan Inggeris Kuno Francland tempatan.

ipa: /fɹɑːns/

ipa: /fɹæns/

rhymes: -ɑːns

rhymes: -æns


Czechia

etymology_text: Daripada Czech + -ia.

ipa: /ˈt͡ʃɛkiə/

rhymes: -ɛkiə


Czech Republic

etymology_text: Pinjaman daripada Czech Česká republika

ipa: /ˈtʃɛk ɹɪˈpʌblɪk/

audio: en-us-Czech Republic.ogg

rhymes: -ʌblɪk


Hungary

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Hungary, Hungrye, Hungry, daripada bahasa Inggeris Kuno Hungerie, daripada bahasa Latin Pertengahan Hungaria. Bentuk kembar kepada Hungaria.

ipa: /ˈhʌŋ.ɡəɹ.i/


Hongaria

etymology_text: Daripada bahasa Belanda Hongarije. Banding dengan pinjaman Latin Hungaria.


Hungaria

etymology_text: Daripada bahasa Latin Hungaria, mengikuti analogi bahasa Inggeris Hungary. Banding dengan Hongaria, pinjaman bahasa Belanda.


Iceland

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Iseland, Island, Islond, Yslond, pinjaman daripada Old Norse Ísland, setara dengan ice + land.

hyphenation: Ice‧land


Islandia

hyphenation: Is‧lan‧dia

ipa: /ɪsˈlandia̯/

rhymes: -a


Ireland

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Ireland, Irelond, Irlond, Irland, daripada bahasa Inggeris Kuno Īrland. Mungkin juga daripada bahasa Middle IrishÉire + -land. Akhirnya daripada bahasa Old Irish Ériu (“Ireland”).

hyphenation: Ire‧land

ipa: /ˈaɪə(ɹ)lənd/

ipa: [ˈɑɪɚlənd]

ipa: [ˈʌɪɚlənd]

ipa: [ˈəɪɚlənd]

ipa: [ˈɑɚlənd]

ipa: [ˈaɪɚlənd]

ipa: [ˈäɪɚɫɪ̈nd]

ipa: [ˈɑɪələnd]

rhymes: -aɪə(ɹ)lənd


Irlandia

etymology_text: Daripada bahasa Belanda Ierland + bahasa Latin -ia.

hyphenation: Ir‧lan‧dia

ipa: /ɪrˈlandia̯/


Italia

etymology_text: Daripada bahasa Itali Italia, mungkin melalui bahasa Belanda Italië daripada bahasa Latin Italia, daripada bahasa Yunani Purba Ῑ̓ταλίᾱ (Ītalíā), daripada bahasa Oscan 𐌅𐌝𐌕𐌄𐌋𐌉𐌞 (víteliú, “tanah kerbau”), a nama hujung barat daya tanah Itali.

hyphenation: Ita‧li‧a

ipa: /ɪˈtalia̯/


Italy

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Italy, Italie, daripada bahasa Inggeris Kuno Italia (“Itali”), daripada bahasa Latin Italia (“Itali”), melalui bahasa Yunani Purba Ῑ̓ταλίᾱ (Ītalíā), daripada bahasa Oscan 𐌅𐌝𐌕𐌄𐌋𐌉𐌞 (víteliú).

ipa: /ˈɪtəli/


Vatican City

etymology_text: Pinjaman daripada Itali Città del Vaticano, daripada bahasa Latin Cīvitās Vāticāna, merujuk kepada bukit Vatican, akhirnya daripada vāticinor (“aku meramal”).

ipa: /ˈvæ.tɪ.kən ˈsɪt.i/

audio: en-us-Vatican City.ogg

rhymes: -ɪti


Liechtenstein

etymology_text: Daripada bahasa Jerman Liechtenstein, sempena nama wangsa pemerintah, juster terbitan Istana Liechtenstein, bererti “batuan cerah”, daripada liecht, varian usang licht (“cahaya, cerah”), + Stein (“batu”).


mogililisok

text: Mogililisok ilo tangaanak.

translation: Kanak-kanak itu main sembunyi-sembunyi.

hyphenation: mo‧gi‧li‧li‧sok


Lithuania

etymology_text: Daripada bahasa Latin Pertengahan Līthuānia f, daripada bahasa Proto-Slavic *Litъva f, daripada bahasa Old Lithuanian Lietuva f.

rhymes: -eɪniə


Luxembourg

etymology_text: Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan Luccelemburc, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama Lucilinburhuc, akhirnya daripada luzil (“kecil”) + burg (“istana”), daripada bahasa Jermanik Purba *lūtilaz dan *burgz.


Malta

etymology_text: Pinjaman bahasa Itali Malta atau sumbernya bahasa Malta Malta, daripada bahasa Arab مَالِطَا (māliṭā), مَالِطَة (māliṭa) (kini مَالْطَا (mālṭā)), daripada bahasa Latin Melita, daripada bahasa Yunani Purba Μελίτη (Melítē), dipertikai; daripada akar bahasa Phoenician𐤌𐤋𐤈 (mlṭ), "tempat perlindungan", atau daripada bahasa Yunani Purba μέλι, μέλιτος (méli, mélitos, “madu”).

rhymes: -ɔːltə


Monaco

ipa: /mɒˈnɑː.kəʊ/


Montenegro

etymology_text: Daripada bahasa Venetian Montenegro (daripada monte + negro, secara harfiah “gunung hitam”), pinjam terjemah Cȓnā Gòra, merujuk kepada Gunung Lovćen.

ipa: /mɒn.tɪˈnɛɡ.ɹəʊ/


Norway

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Norwey, Norweye, Northwey, Norweȝe, Norewæiȝ, Norwæge, daripada bahasa Inggeris Kuno Norþweġ, pinjam terjemah bahasa Old Norse Norðvegr (“arah utara”), daripada norðr (“utara”) + vegr (“arah”), berlawanan dengan suðrvegr (“arah selatan”), yakni Jerman, dan austrvegr (“arah timur”), tanah Balt. Setara dengan North + way.


Poland

etymology_text: Sejak 1560-an. Daripada Pole + land, daripada Old Polish Polanie (“orang Pole”, secara harfiah “penghuni lapangan”), daripada Proto-Slavic *poľane, bentuk jamak *poľaninъ (“penghuni lapangan”), from *poľe (“dataran”) + *-ěninъ, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *pleh₂- (“rata, luas”).


Romania

etymology_text: Daripada bahasa Romania român (“orang Romania”) (daripada bahasa Latin romanus (“Romawi”)) + -ia. Bentuk kembar kepada Romagna.


Rumania

etymology_text: Daripada bahasa Belanda Roemenië, bahasa Sepanyol Rumania, daripada bahasa Romania România, daripada bahasa New Latin Rōmānia, daripada bahasa Yunani Purba Ῥωμᾱνῐ́ᾱ (Rhōmāníā).

hyphenation: Ru‧ma‧nia

ipa: /ruˈmania̯/

rhymes: -nia̯


San Marino

etymology_text: Daripada bahasa Itali San Marino (“Santo Marinus”).

ipa: /ˌsæn məˈɹiː.nəʊ/

ipa: /ˌsæn məˈɹi.noʊ/

audio: en-us-San Marino.ogg


Serbia

etymology_text:
Pinjaman bahasa Latin Pertengahan bahasa Latin Serbiā, setara dengan Serb + -ia.
Daripada bahasa Serbo-Croatia Србија (Srbija), yakni Serb + -ia.


Slovenia

etymology_text: Slovene (daripada bahasa Jerman, daripada bahasa Slovene) + -ia.


Slovakia

etymology_text: Pertama kali digunakan dalam bahasa Jerman pada 1586, terbitan daripada bahasa Slovak Slováky, setara dengan Slovak + -ia.

rhymes: -ækiə

rhymes: -ɑːkiə


Slowakia

etymology_text: Daripada bahasa Belanda Slowakije.

hyphenation: Slo‧wa‧kia


Sepanyol

etymology_text: Daripada Sepanyol español, daripada Latin Hispānia.

other: Se·pa·nyol

ipa: /səpaɲol/

ipa: /səpaɲʊl/

rhymes: -aɲol

rhymes: -ɲol

rhymes: -ol


Spanyol

etymology_text: Daripada bahasa Belanda spanjool, daripada bahasa Sepanyol español, daripada bahasa Old Occitan espaignol, daripada bahasa Vulgar Latin *Hispaniolus (“oleh Sepanyol”), daripada bahasa Latin Hispānus, daripada Hispānia.

hyphenation: Spa‧nyol


Spain

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Spayne, daripada bahasa Anglo-Norman Espayne, daripada bahasa Late Latin Spania, daripada bahasa Latin Hispānia awal, daripada bahasa Yunani Purba Ἱσπανία (Hispanía). Bentuk kembar kepada Hispanic.

ipa: /speɪn/

ipa: /spæɪn/

rhymes: -eɪn


Turkey

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Turkye, daripada bahasa Anglo-Norman Turkye, bahasa Latin Pertengahan Turcia, daripada Turcus (“Turk”), daripada bahasa Byzantine Greek Τοῦρκος (Toûrkos), daripada bahasa , daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (twlk' /Turk/), daripada bahasa Old Turkic 𐱅𐰇𐰼𐰜 (t²ür²k̥).

rhymes: -ɜː(ɹ)ki


benua

glosses: Suatu kawasan daratan yang amat luas di Bumi; kini secara amnya dibahagikan kepada tujuh.

glosses: Kawasan di bawah pentadbiran atau kebudayaan setempat; negeri.

forms: بنوا (Jawi)

etymology_text: Daripada bahasa Melayik Purba *bənua, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *banua, daripada bahasa Austronesia Purba *banua. Kognat dengan bahasa Iban menua dan bahasa Maori whenua. Pertama kali muncul dalam Batu Bersurat Kedukan, 683 M.

other: be·nua

ipa: /bənua/

rhymes: -ənua

rhymes: -nua

rhymes: -ua


benua

etymology_text: Daripada bahasa Melayu benua, daripada bahasa Melayu Kuno vanua, daripada bahasa Melayik Purba *bənua, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *banua, daripada bahasa Austronesia Purba *banua. Bentuk kembar kepada banua and wanua.

hyphenation: bê‧nua

ipa: [bəˈnua̯]


Switzerland

etymology_text: Gabungan Switzer + -land, diguna pakai pada abad ke-16 sejak bahasa Jerman Schwytzerland (“tanah Swiss”). Perihal kata nama merujuk kepada sikap berkecuali negara dalam kedua-dua perang dunia pada abad ke-20.


Swiss

etymology_text: Diguna pakai daripada bahasa Middle French Suisse pada sekitar 1515, bersama dengan bentuk Switzer, pinjaman terus daripada bahasa Jerman.

ipa: /swɪs/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Swiss.wav

rhymes: -ɪs


Ukraine

etymology_text: Daripada bahasa Poland Ukraina atau bahasa Rusia Украи́на (Ukraína), daripada bahasa Old East Slavic оукраина (ukraina), lazimnya diaggap bererti "tanah sempadan, perbarisan" dalam konteks ini, walaupun dalam tempoh seabad kini, sarjana Ukraine menyatakan teori alternatif bahawa ia bererti "kawasan, negara" pula.

ipa: /juːˈkɹeɪn/

ipa: /juˈkɹeɪn/

ipa: /ˈjuˌkɹeɪn/

ipa: [ju̟ˈkɹeɪ̯n]

ipa: [ˈjuˌkɹeɪ̯n]


Ukraina

etymology_text: Daripada bahasa Ukraina Украї́на (Ukrajína), daripada bahasa Ukraine Kuno оукраина (ukraina), daripada bahasa Old East Slavic оукраина (ukraina), daripada оу (u, “di”) + краи (krai, “hujung”).

hyphenation: uk‧ra‧i‧na

ipa: [ʊkraˈɪna]


United Kingdom

etymology_text: Daripada united (“bersatu”) + kingdom (“kerajaan”), kali pertama muncul digunakan pada 1706.

hyphenation: U‧nit‧ed King‧dom

ipa: /juːˌnaɪ.tɪd ˈkɪŋ.dəm/

ipa: /jʊˌnaɪ.tɪd ˈkɪŋ.dəm/

ipa: /jəˌnaɪ.tɪd ˈkɪŋ.dəm/

audio: en-us-United Kingdom.ogg

rhymes: -ɪŋdəm


Benin

etymology_text: Daripada bahasa Portugis Benim, daripada bahasa Itsekiri Ubinu, daripada bahasa Yoruba ile ibinu (“rumah kerisauan”).

hyphenation: Be‧nin

ipa: /bɛˈnɪn/

ipa: /bɛˈniːn/

ipa: /bəˈnin/

ipa: /bəˈnɪn/

rhymes: -ɪn

rhymes: -iːn


Botswana

etymology_text: Daripada bahasa Tswana Botswana, daripada bo- + Tswana.

ipa: /bɒtˈswɑːnə/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Botswana.wav

ipa: /bɑːtˈswɑːnə/

rhymes: -ɑːnə


Burkina Faso

etymology_text: Daripada Moore burkĩna (“jujur”) + Dyula faso (“rumah bapa”).

ipa: /bəɹˈkiːnə ˈfɑsoʊ/

audio: En-us-Burkina Faso.ogg


Cameroon

etymology_text: Daripada bahasa PortugisRio dosCamarões (“sungai udang”), merujuk kepada Sungai Wouri.

ipa: /kæməˈɹuːn/

rhymes: -uːn


Chad

etymology_text: Dipercayai daripada bahasa Kanuri tsade (“tasik”); negara ini dinamakan sempena Tasik Chad.

ipa: /t͡ʃæd/

rhymes: -æd


Djibouti

etymology_text: Tidak diketahui. Negara Djibouti dinamakan sempena ibu kotanya. Pelbagai teori dikemukakan berkenaan asal namanya, termasuk terbitan bahasa Afar gabouti (“plat”) atau gabood (“penara”).

ipa: /d͡ʒɪˈbuːtiː/

rhymes: -uːti


Eritrea

etymology_text: Pinjaman bahasa Itali (l')Eritrea, pertama kali digunakan dalam bahasa Itali sebagai elipsisla Colonia eritrea (“Eritrea Itali”, secara harfiah “jajahan Erythraea”), daripada eritrea, bentuk feminin Erythraea (atau berkaitan Laut Erythraean Sea), daripada bahasa Latin erythraeus (“kemerahan”), daripada bahasa Yunani Purba ἐρυθρός (eruthrós, “merah”).

ipa: /ˌɛɹɪˈtɹ(e)ɪə/

ipa: /ˌɪɹɪˈtɹ(e)ɪə/

ipa: /ˌɛɹɪˈtɹi.ə/

ipa: /ˌɛɹɪˈtɹeɪə/

ipa: /ˌɪɹɪˈtɹeɪə/

rhymes: -eɪə

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Eritrea.wav


Eswatini

etymology_text: Daripada bahasa Swazi eSwatini, nama peribumi negara, dan menjadi nama Inggeris rasmi pada 19 April 2018.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Eswatini.wav


Gabon

etymology_text: Daripada bahasa Portugis gabão (“pelitup”), merujuk kepada kuala Komo.

ipa: /ɡəˈbɒn/

rhymes: -ɒn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Gabon.wav


Ghana

etymology_text: Dinamakan sempena Empayar Ghana, dan menurut J. B. Danquah, daripada bahasa Soninke gajanŋa.

ipa: /ˈɡɑːnə/

ipa: /ˈɡɑnə/

ipa: /ˈɡænə/

rhymes: -ænə


meukheuluk

etymology_text: Daripada bahasa Arab مخلوق (maḵlūq, “makhluk”).

hyphenation: meu‧kheu‧luk


temomok

glosses: sejenis serangga yang pandai makan kayu lembut


ditu

pos: pron

pos_title: Kata ganti nama

text: Ditu apai nuan

translation: Di sini ayah kamu

ipa: /dituʔ/


dini

pos: adv

pos_title: Adverba

text: Dini bala nembiak nya?

translation: Mana budak-budak itu?"

ipa: /dinɪ/


tendanan

glosses: Kain yang dipegang ketika menari tradisi 'runsay'


tendese

glosses: tali halus yang dibuat tali penghalau pipit


Guinea

etymology_text: Pinjaman bahasa Portugis Guiné, dengan usul tidak pasti.

ipa: /ˈɡɪniː/

rhymes: -ɪni


Equatorial Guinea

ipa: /ˌɛkwəˈtɔːɹiəl ˈɡɪni/


Egypt

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Egipt, daripada bahasa Middle French Egypte, daripada bahasa Latin Aegyptus, daripada bahasa Yunani Purba Αἴγυπτος (Aíguptos) (lihat juga etnonim bahasa Mycenaean Greek𐁁𐀓𐀠𐀴𐀍 (ai-ku-pi-ti-jo, “orang Mesir”)), daripada bahasa Egyptian ḥwt-kꜣ-ptḥ (“Egypt; Memphis; kuil Ptah di Memphis”, secara harfiah “Kuil ka di Ptah”), dengan sebutan Mesir Lewat diterap dengan bahasa Akkadia 𒄭𒆪𒌒𒋫𒀪 (ḫikuptaḫ).


Habsyah

etymology_text: Daripada bahasa Melayu Klasik حبشة (Habsyah), daripada bahasa Arab اَلْحَبَشَة (al-ḥabaša).

other: Hab·syah

rhymes: -ah


Ethiopia

etymology_text: Daripada bahasa Latin Aethiopia, daripada bahasa Yunani Purba Αἰθιοπία (Aithiopía), daripada Αἰθίοψ (Aithíops), asal dipertikai. Menggantikan Inggeris Kuno Siġelhearwena land (secara harfiah “tanah penyembah matahari”) asal.

rhymes: -əʊpiə

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Ethiopia.wav


Kenya

hyphenation: Ke‧nya

audio: Kenya pronunciation.ogg

rhymes: -ɛnjə

rhymes: -iːnjə


Comoros

etymology_text: Berkemungkinan dipinjam melalui bahasa Perancis Comores. Akhirnya daripada bahasa Arab جَزِيرَة القَمَر (jazīrat al-qamar, “pulau bulan”).


tenggiling

glosses: Sejenis binatang bersisik dan bermuncung panjang; terutamanya haiwan daripada genus Manis.

forms: تڠݢيليڠ (Jawi)

pengguling

other: teng·gi·ling

ipa: /təŋɡileŋ/

ipa: /təŋɡilɪŋ/

rhymes: -ileŋ

rhymes: -leŋ

rhymes: -eŋ


pengguling

glosses: tenggiling; suatu binatang bersisik dan bermuncung panjang

forms: ڤڠݢوليڠ (Jawi)

etymology_text: pen- + guling

senggiling

other: peng·gu·ling


ongok

glosses: nafas; menarik udara ke dalam badan dan mengeluarkannya balik demi kelangsungan hidup dan badan.


Lesotho

etymology_text: Daripada bahasa Sotho Lesotho (“Tanah Basotho (orang Sotho)”).

ipa: /ləˈsuːtuː/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Lesotho.wav


Liberia

etymology_text: Daripada bahasa Latin līber (“bebas, merdeka”) + -ia (“tempat”).

rhymes: -ɪəɹiə

rhymes: -ɪɹiə


Libya

etymology_text: Melalui Latin Libya, daripada Yunani Purba Λιβύη (Libúē). Penggunaan dalam bahasa Inggeris tercatat sejak abad ke-16.

hyphenation: Lib‧ya

rhymes: -ɪbiə


Malawi

etymology_text: Dikatakan daripada bahasa Cewa malawi (“api”), sempena penampakan matahari terbit di Tasik Malawi; juga mungkin daripada Maravi, nama puak Malawi awal, atau suatu nama lama bagi sebuah tasik. Dipilih oleh Hastings Banda pada 1964.

ipa: /məˈlɑːwi/

ipa: /mɑːˈlɑːwi/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Malawi.wav


Maroko

etymology_text: Daripada bahasa Belanda Marokko, daripada bahasa Portugis Marrocos dan/atau bahasa Sepanyol Marruecos, daripada bahasa Arab مُرَّاكُش (murrākuš), daripada bahasa Berberⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⴰⴽⵓⵛ (amur n akuc, secara harfiah “Tanah tuhan”).

hyphenation: Ma‧ro‧ko


Mauritania

etymology_text: Daripada Latin Maurītānia, daripada Maurus (“Moor”). Bentuk kembar kepada Mauretania.

ipa: /ˌmɔːɹɪˈteɪni.ə/


Morocco

etymology_text: Ejaan awal Marocco, daripada bahasa Portugis Marrocos dan/atau bahasa Sepanyol Marruecos, daripada bahasa Arab مُرَّاكُش (murrākuš), daripada bahasa Berberⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⴰⴽⵓⵛ (amur n akuc, secara harfiah “tanah Tuhan”). Perkataan ini asalnya merujuk kepada ibu kota Marrakech (ditubuhkan sekitar lewat abad ke-11), tetapi menjadi pars pro toto bagi kawasan hujung barat dunia Islam. Banding dengan bahasa Arab مُرَّاكُش (murrākuš) awal (kini اَلْمَغْرِب (al-maḡrib)), bahasa Parsi مراکش (marâkeš), bahasa Latin Pertengahan Marrochium. bahasa Turki merujuk Maghribi dengan Fas daripada Fez, satu lagi bekas ibu kota. Bentuk kembar kepada Marrakech.

ipa: /məˈɹɒkəʊ/

rhymes: -ɒkəʊ


Mauritius

etymology_text: Daripada bentuk Latin bagi Maurits van Nassau.

ipa: /məˈɹɪʃəs/

ipa: /mɔːˈɹɪʃəs/


Mozambique

etymology_text: Pinjaman bahasa Portugis Moçambique, daripada nama sultan Mussa Bin Bique.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Mozambique.wav


Namibia

etymology_text: Daripada Namib, daripada bahasa Haiǁom, bahasa Khoekhoe namib (“gurun”), + -ia.


Niger

etymology_text:
Lazimnya dikaitkan dengan etimologi kerakyatan bahasa Latin niger (“hitam”) yang mungkin mempengaruhi ejaan kini.
Beberapa sumber memberi asal bahasa Tuareg, dengan terbitan daripada gher n-gheren atau egereou n-igereouen (“sungai dalam kalangan sungai”).
Sumber-sumber lebih lama menyatakan Niger, melalui siri terjemahan atau peletakan geografi salah oleh pihak Yunani, Rom dan Arab, daripada keterangan Ptolemy tentang wadi Gir (di Algeria moden) dan "Gir Bawah" (atau "Ni-Gir") di selatan.

rhymes: -aɪd͡ʒə(ɹ)

rhymes: -ɛə(ɹ)


Nigeria

etymology_text: Daripada Niger + -ia.

hyphenation: Ni‧ge‧ria

ipa: /naɪˈd͡ʒɪə.ɹɪə/


Central African Republic

ipa: /ˈsɛntɹəl ˈæfɹɪkən ɹɪˈpʌblɪk/

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Central African Republic.wav

audio: en-us-Central African Republic.ogg


teranang

glosses: tempat minum air dibuat daripada tanah liat


tete-tete

glosses: berjalan ke sana sini mencari telur penyu


timbak

etymology_text: Daripada (Barat) bahasa Melayu-Polinesia Purba *ti(m)bak.

hyphenation: tim‧bak


timuk

glosses: memasukkan makanan kedalam mulut sedikit demi sedikit


ꦠꦸꦫꦸ

forms:
ꦠꦸꦫꦸ
ꦠꦶꦊꦩ꧀
ꦱꦫꦺ

etymology_text: Daripada bahasa Old Javanese ꦠꦸꦫꦹ (turu), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuduʀ, daripada bahasa Austronesia Purba *tuduʀ. Seasal dengan bahasa Melayu tidur, bahasa Indonesia tidur, bahasa Tagalog tulog.


ꦠꦸꦫꦸ

forms:
ꦠꦸꦫꦸ
ꦠꦶꦊꦩ꧀
ꦱꦫꦺ


tindro

text: Dek na ko ma tindro?.

translation: Kau tidak mahu tidur?.


partai

etymology_text: Daripada bahasa Melayu partai, bahasa Belanda partij, daripada bahasa Middle Dutch partie, daripada bahasa Old French partie, daripada bahasa Latin Pertengahan partīta (“sebahagian, parti”), daripada bahasa Latin partīta, feminin bagi partītus, partisipel lampau bagi partīrī (“membahagi”); lihat part.

hyphenation: par‧tai


tiung

text: Aanangan kopio taka ku momogompi do tiung.

translation: Kakak saya sangat suka memelihara kucing.


tugal

glosses: alat untuk membuat lubang untuk menanam anak padi


tukud

glosses: kayu pembajak sawah yang ditarah meelengkung


tukul

etymology_text: daripada bahasa Melayu tukul (makna pertama).


tukul

etymology_text: daripada bahasa Melayu tukul.

hamar

sense: tukul; martil


tung

text: Duwa nga gatus ka tung sin pitrul in luwan sin kappal dimunggu' ha Kota Kinabalu kahapun.

translation: Kapal yang bermuatan dua ratus tong petrol berlabuh di Kota Kinabalu semalam.

etymology_text: daripada bahasa Melayu tong.

barilis

sense: tong; tahang


Democratic Republic of the Congo

ipa: /ˌdɛməˈkɹætɪk ɹɪˈpʌblɪk əv ðə ˈkɒŋɡəʊ/


Rwanda

etymology_text: Daripada bahasa Rwanda-Rundi u Rwanda, daripada kata kerja usaang -anda (“meluaskan”). Banding dengan bahasa Zulu anda (“menggandakan”).

ipa: /ɹuˈændə/

ipa: /ɹəˈwændə/

ipa: /ɹəˈwɒndə/

ipa: /ɹuˈɑndə/

ipa: /ɹəˈwɑndə/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Rwanda.wav


Senegal

etymology_text: Mungkin daripada transliterasi bahasa Portugis nama Zenaga, atau gabungan nama dewa agama Serer (Rog Sene) dan o gal ("badan air") dalam bahasa bahasa Serer.

ipa: /ˌsɛn.ɪ.ˈɡɔːl/

ipa: /ˌsɛn.ɪ.ˈɡɑːl/

rhymes: -ɔːl

rhymes: -ɑːl


Seychelles

etymology_text: Sempena pegawai dan ahli politik PerancisJean Moreau de Séchelles.

ipa: /seɪˈʃɛlz/

ipa: /seɪˈʃɛl/

ipa: /ˈseɪʃɛlz/

ipa: /ˈseɪʃɛl/

rhymes: -ɛlz

rhymes: -ɛl


Sierra Leone

etymology_text: Sepanyol sierra (“gunung”) + leona (“singa betina”), daripada bahasa Portugis Serra Leoa, merujuk kepada Pergunungan Singa (dinamakan oleh Pedro de Sintra pada 1462).

ipa: /siˌɛɹə liˈoʊn/

ipa: /sˈehɛrə lˈowoʊn/

audio: En-us-Sierra Leone.ogg


Somalia

ipa: /səˈmɑːliə/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Somalia.wav

rhymes: -ɑːliə


South Africa

etymology_text: Daripada Union of South Africa, nama rasmi terdahulu negara, merujuk kepada penggabungan negara daripada tanah-tanah jajahan lampau British.

ipa: /ˌsaʊθ ˈæf.ɹɪ.kə/

ipa: [sɑɤ̯ˈθɛ̞frɘkə]

audio: en-za-South Africa.ogg

rhymes: -æfɹɪkə


Sudan

etymology_text: Daripada bahasa Arab سُودَان (sūdān, “orang berkulit hitam”), bentuk jamak أَسْوَد (ʔaswad).

ipa: /suːˈdɑːn/

ipa: /suˈdæn/

ipa: /suˈdɑn/

ipa: /sʉːˈdæn/

ipa: /sʉːˈdɐːn/

rhymes: -ɑːn

rhymes: -æn


Cape Verde

etymology_text: :Templat:partial translation, daripada cabo (“tanjung”) + verde (“hijau”).

ipa: /keɪp ˈvɝd/

ipa: /keɪp ˈvɝdi/

audio: En-Cape Verde.ogg

rhymes: -ɜː(ɹ)d


Cabo Verde

etymology_text: Daripada bahasa Portugis Cabo Verde (secara harfiah “tanjung hijau”), daripada cabo (“tanjung”) + verde (“hijau”).

ipa: /kɑboʊ ˈvɝdeɪ/


Tanzania

etymology_text: Paduan Tanganyika + Zanzibar + -ia, yakni sempena penggabungan negara-negara terdahulu menjadi Tanzania pada 1964.

ipa: /ˌtænzəˈniːə/

rhymes: -iːə

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Tanzania.wav


Togo

etymology_text: Daripada Togoville, daripada bahasa Ewe to (“air”) + go (“pesisir”).

ipa: /ˈtoʊɡoʊ/

rhymes: -əʊɡəʊ


Uganda

etymology_text: Daripada bahasa Swahili Uganda (“Buganda, kerajaan subnegara”), daripada bahasa Luganda Buganda (“tanah Ganda”), mungkin daripada bahasa Proto-Bantu *-ganda (“keluarga”).

ipa: /(j)uˈɡændə/

ipa: /(j)uˈɡɑːndə/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Uganda.wav


Zambia

ipa: /ˈzæmbiə/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Zambia.wav


Zimbabwe

etymology_text: Daripada bahasa Shona dzimba-dze-mabwe (“rumah batu”) (lihat rumah, batu), merujuk kepada Zimbabwe Raya.

hyphenation: Zim‧ba‧bwe

ipa: /zɪmˈbɑːbweɪ/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Zimbabwe.wav


tungkud

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *tukud, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tukud, daripada bahasa Austronesia Purba *tukud. Bandingkan bahasa Cebuano sungkod dan bahasa Tagalog tungkod.

bastun

sense: tongkat


tuut

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuhud, daripada bahasa Austronesia Purba *tuduS melalui metatesis.


ubar

glosses: diperbuat daripada kulit kayu sebagai alat mewarnai jala


unjuk

glosses: memberikan sesuatu dengan tangan terhulur


dongotuong

text: Mongoi oku hino dongotuong.

translation: Saya pergi ke sana pada waktu malam.

hyphenation: do‧ngo‧tuong

ipa: /dɔ.ŋɔ.tʊɔŋ/


papaharo

text: Papaharo yahai pitimbungakan hilo Sky Hotel.

translation: Kami mengadakan mesyuarat di Sky Hotel.

hyphenation: pa‧pa‧ha‧ro


pogulion

text: Pogulion no ino buuk hiti doho.

translation: Kembalikan buku itu kepada saya.

hyphenation: po‧gu‧lion


ruol

text: Ruol ti ginawoku

translation: Hati saya sakit

hyphenation: ru‧ol

rhymes: -ɔl


usik

text: Ajiloh sengoi de kiusik ha eng.

translation: Itulah orang yang mengusik saya.


agar-agar

text: Iya nyau agar-agar bejaku madahka diri bisi pemisi.

translation: Dia berasa bongkak memberitahu semua orang tentang hartanya.


Allah

etymology_text: Daripada bahasa Arab اَللّٰه (allāh); daripada bahasa Proto-Semitic *ʾil-.

ipa: /allah/

ipa: [aɫɫah]

ipa: [ɔɫɫɔh]

rhymes: -ah


ŝarko

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris shark.

ipa: /ˈʃarko/

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ŝarko.wav


andu'-andu'

glosses: rentak dalam muzik tradisional Bajau Sama


dazau

text: Nokodut di tina dazau tolingo di adi tu otiil kopio.

translation: Ibu mencubit cuping telinga adik kerana terlalu nakal.

hyphenation: da‧zau


tinimbuku

text: Otutunan ku i adi ku maya tinimbuku dau.

translation: Saya dapat mengenal adik saya daripada sanggul nya.

hyphenation: ti‧nim‧bu‧ku


tonggilangau

text: Olumis kokitanan ino tonggilangau kasampaping do munung nu.

translation: Tahi lalat kamu sangat cantik berada di samping mulut kamu.

hyphenation: tong‧gi‧la‧ngau


posunudo'

text: Posunudo' i Liri do mamanau oku no.

translation: Beritahu Liri saya hendak pergi.


onggomon

text: Onggomon ku ilo wagas.

translation: Saya menggenggam beras itu.


ginahui

text: Ginahui nopo di lisa nga miagal tulang sada.

translation: Lisa Kurus seperti tulang ikan.


kagahui

text: Kagahui moti kopio nung au makan.

translation: Tidak makan menjadi penyebab kurus


papagahui

text: Papagahui nopo tinan nga misinguyat.

translation: Cara mengkuruskan badan adalah dengan bersenam.


kopiasan

text: Asapou no ilo kopiasan.

translation: Belukar itu sudah tebal.

hyphenation: ko‧pia‧san


nobulugu'

text: Nobuulugu' ku ilo kuui pogulu po maan langgango'.

translation: Saya telah membulatkan campuran teping itu sebelum digoreng.


aawi-awi

text: Contoh ayat : Aawi-awi oo ginawo.

translation: Terjemahan : Seluruh hati.


nobuluguan

text: Nobuluguan'ku ilo kalatas.

translation: Kertas itu saya bentuk menjadi bulat.


poinbulugu'

text: Poimbulugu' ilo buul.

translation: Bola itu dalam keadaan bulat.


aawuk

text: Aawuk do li'ing.

translation: Mabuk dengan minuman keras.


obubulugu'

text: Obubulugu' o bontuk ilo watu.

translation: Batu itu berbentuk agak bulat.


aawus

text: Aawus ilo tayar.

translation: Tayar itu Haus.


ababasan

text: Ababasan oku no diri mogom-ogom siti.

translation: Saya sudah bosan duduk di sini.


binugugan

text: Bunugugan oku di mongingia.

translation: Saya dibotakkan olek cikgu.


nobugugan

text: Nobugugan oku di mongingia.

translation: Saya telah dibotakkan oleh cikgu.


abaag

text: Abaag ii Blus ilo.

translation: Si Blus itu gemar mengejek.


pinobugug

text: Pinobugug ku ii tadiku.

translation: Saya membotakkan adik saya.


pobugugon

text: Pobugugon ku tuluku.

translation: Saya akan membotakkan kepala saya.


kayaping

text: Contoh ayat: Agayo kopio kayaping dilo manuk.

translation: Terjemahan: Pial ayam itu besar.

hyphenation: ka‧ya‧ping


tombituon rahat

text: Momiara tapa ku o tombituon rahat.

translation: Bapa saya memelihara tapak sulaiman.

hyphenation: ra‧hat

ipa: /tom.bi.tuon ra.hat/


mongobugug

text: Mongobugug i mongingia doho.

translation: Cikgu sedang membotakkan kepala saya.


berinut

text: Berinut sama sama kita.

translation: Pulang sama-sama kita.


pangawit

text: Minamagayat yahai korita momoguno pangawit.

translation: Kami menarik kereta dengan menggunakan cangkuk.

hyphenation: pan‧ga‧wit


nyumai

text: Benung nyumai manuk guring indai ba dapur

translation: Mak sedang memasak ayam goreng di dapur


merarau

text: Kami benung merarau ba kedai.

translation: Kami sedang makan tengah hari di kedai.


minongoi

text: Minongoi oku hilo Kudat di konihab.

translation: Saya telah pergi ke Kudat kemarin.


siakad

text: Momoguno ii tapa do siakad monikup tana .

translation: Bapa sedang menggunakan penyodok untuk menyedok tanah

hyphenation: sia‧kad


nginum

text: nginum aku.

translation: Aku minum.


dangor

text: Atarom dangor pataranon di Fifi .

translation: Parang yang dijual oleh Fifi sangat tajam.

hyphenation: da‧ngor


lumua

text: Lumua aku.

translation: Aku muntah'.


begapuy

text: Aku begapuy kan.

translation: Saya memasak nasi.


nokotol

text: Nokotol ku no da i manuk nga' nokoidu kasari.

translation: Saya sudah cekik ayam itu, tapi masih terlepas.

etymology_text: * no- + kotol

hyphenation: no‧ko‧tol

rhymes: -tol


notodok

text: Momuraha lapap di Ben tu notodok do lantak.

translation: Tapak kaki Ben berdarah kerana tercucuk paku.

etymology_text: no- + to + -dok

hyphenation: no‧to‧dok


ulan

etymology_text: Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *quzan.


ulan

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Philippine *qudán, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *quzan, daripada bahasa Austronesia Purba *quzaN (banding dengan bahasa Paiwan qudjalj).

hyphenation: u‧lan


kinosoduan

text: Kinosoduon nopo do walai ku mantad lamin pongusapan nga pikiikiro 2 km.

translation: Jarak rumah saya dari hospital adalah kira-kira 2 km.

etymology_text: kino- + sadu + -an

hyphenation: ki‧no‧so‧du‧on


kinosoduan

text: Nu di kinosoduan nu lo watu.

translation: Apa sebab engkau menendang batu itu.


poimpasi

text: Poimpasi po ilo manuk?

translation: Ayam itu masih hidup?


pasuk

text: Ulih pasuk dalam tu bup nya.

translation: Boleh masukkan dalam ini buku itu.


ringin

text: Iya meda ringin benung nyemerai.

translation: Dia melihat memerang yang sedang berenang.


mun

pos: conj

pos_title: Kata hubung

text: Mun sik ada orang nganta barang ya, kamek dapat ambik dik empun.

translation: Kalau tak ada orang menghantar barang itu, saya boleh ambil sendiri.

hyphenation: kun

ipa: /mun/

rhymes: -mun


tawel

glosses: Sejenis fabrik penyerap atau kertas yang digunakan untuk mengelap atau mengeringkan. Ia menyahkan kelembapan melalui sentuhan dengan gerakan memedap atau menyapu.


sasarad

text: Asaru o molohing ku mimboros kokomoi kogunoon do sasarad.

translation: Orang tua saya selalu bercakap mengenai kegunaan sabit.


Okodou

glosses: okodou iti kogut mai , amu ogop (kerak nasi ini sangat keras , tidak dapat menggigitnya)


Akai

text: Akai beras.

translation: Ada beras.


sabaagi

text: Nopili oku sabaagi do luguan kalas.

translation: Saya dipilih sebagai ketua kelas.

hyphenation: sa‧baa‧gi


purr

text: purrseja.

translation: Kamu tipu.


rendai

text: sebuah makanan tradisional masyarakat Iban yang digunakan untuk adat "miring" semasa perayaan besar seperti Hari Gawai.


ngayap

glosses: Tradisi memikat gadis iban di malam hari


ponsikou

text: Contoh ayat: Ponsikou kuma do sawat sokodung ia’.

translation: Terjemahan: Terima kasih atas jasa anda.

hyphenation: pon‧si‧kou


pahali

text: pahali aku.

translation: Aku berehat


tuli

text: Simma tuli enjata luma.

translation: Ayah tidur di atas rumah.


lumipantai

glosses: melepasi satu halangan seperti pagar, tembok atau halangan

text: Lumipantai oku dilo pagar.

translation: Saya melepasi pagar itu.


mengantat

text: mengantat adik ke sekolah.

translation: menghantar adik pergi sekolah.


wap daras

text: wap daras kau ni.

translation: Dia cakap banyak.


title: Sundait

redirect: sunḏait

pos: hard-redirect


entom

text: entom aku.

translation: Aku rindu.


aju

text: Nuan anang aju aku agi.

translation: Kamu jangan kacau saya lagi.


Nokotongkihal

glosses: tergelincir, nokotongkihal oku hizaan sumirid jamban


cali

text: Cali kau ani eh.

translation: Minta puji awak ni.


titahak

text: Kotoluadan montok titahak diti.

translation: Terima kasih untuk hadiah ini.


reta

text: Kaul Ana enggau Jenab enda manah laban seduai iya suah belaya laban berebutka reta.

translation: Hubungan Ana dan Jenab tidak baik kerana mereka berdua selalu bergaduh kerana berebut harta.


tanak wagu

text: Awantang kopio hodi tanak wagu.

translation: Kacak sungguh pemuda itu.

hyphenation: ta‧nak‧wa‧gu


bisai

text: bisai bisai adik ke sekolah.

translation: baik baik adik pergi sekolah.


hamut

etymology_text: Banding dengan bahasa Cebuano humot (“wangi; harum”).

bahu'

sense: wangian; keharuman; aroma


luma'

etymology_text: Daripada bahasa Austronesia Purba *ʀumaq.


bea

text: Sangat bae.

translation: Dia bau busuk.


Orongit

glosses: orongit banal ma ong inot asu dikou oi . (anjing kamu sangat garang)


kombobon

glosses: Bahagian badan yang bengkak akibat alergik ataupun disengat.

text: Odooi, kombobon di tinanku nakaakan do tontolu! Nolihuanku alergik oku od tontolu.

translation: Aduh, badan saya bengkak termakan telur! Saya lupa saya alegrik telur.

etymology_text: kom- + bo + -bon

hyphenation: kom‧bo‧bon


tallu

etymology_text: Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *təlu, daripada bahasa Austronesia Purba *təlu.


okodut

etymology_text:
o- + kodut:
Contoh ayat : Okodut ku ilo tusi sundung do okudi no.
Terjemahan : Saya dapat mencubit garam itu walaupun sudah sedikit.

hyphenation: o‧ko‧dut


karalan-ralano

text: Karalan-ralano manamong do kolidasan mental.

translation: Cara-cara menjaga kesihatan mental.


title: Ani

redirect: ani


kalasahan

text: In asawa kalasahan ku.

translation: Isteri kesayanganku.

etymology_text: Daripada ka- + lasa (“sayang”) + -an.


ngantung

text: Iya ngantung buah nya ba din.

translation: Dia menggantung buah itu di sana


berati

glosses: sejenis makanan kaum bangsa yang diperbuat daripada beras pulut.


berati

text: Iya berati deka tama ngagai universiti.

translation: Dia berazam ingin masuk ke universiti.


kikomoyon

text: Uludo hogot diti sumiliu panandatan di kikomoyon.

translation: Susun semula perkataan ini menjadi ayat yang bermakna.


jak

text: Uji jak utai nya.

translation: Cuba henyak benda itu.


sukur

glosses: Bersyukur atau rasa terima kasih perasaan atau sikap positif menghargai faedah atau nikmat yang telah atau akan diterima.


buazo

etymology_text: Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buqaya, daripada bahasa Austronesia Purba *buqaya.


Nahazadan

glosses: {opogos okoi tantu ma manangkus nahazadan dot poniningot oi}


mangek

text: mangek aku.

translation: Aku buang air kecil.


niki

text: Lelak kami sebuat niki Gunung Kinabalu arinya.

translation: Penat kami semua mendaki Gunung Kinabalu hari tu.


manabas

glosses: memotong rumput atau semak yang tebal menggunakan benda tajam


Oron

text: Siapa oron.

translation: Siapa nama anda .


beg sasandang

text: Songulun tanga'anak sandang beg sasandang dau da'amot mimbosikol doid sikul dau dau.

translation: Seorang budak menyandang beg sandangnya sambil mengayuh basikal ke sekolah.


ngangguk

text: Iya ngangguk pala tanda setuju.

translation: Dia mengangguk kepala tanda setuju.


pukat

text: Aku ngembuan juluk ati deka meli pukat ke dijual orang ba kedai nya.

translation: Saya mempunyai keinginan untuk membeli pukat yang dijual oleh orang di kedai itu.


oru'alan

glosses: "oru'alan oku do nipon mai , gizukon naku " (saya sakit gigi , mungkin ianya bergiuk)


Delah

text: delahitu.

translation: Lelaki itu tinggi .


sininggayanak

text: Mamain i Kuloi do sininggayanak miampai di Olive id walai dau.

translation: Kuloi bermain anak patung dengan Olive di rumahnya.

hyphenation: si‧ning‧ga‧ya‧nak


gali atingku

text: gali atingku kau ani.

translation: lucu awak ni.


Mitamong

glosses: {amu kadapat oku mozo dikou tu mitamong oku dit kamanakon ku}


asiga

text: asiga aku.

translation: Aku merokok.


asiga

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qasiʀa, daripada bahasa Austronesia Purba *qasiʀa. Bandingkan bahasa Simeulue asila, bahasa Kwara'ae asila, bahasa Gitua asira, bahasa Thao qtilha, bahasa Paiwan qatia, bahasa Aceh sira.


Dendo

text: dendo itu.

translation: Perempuan itu cantik .


Meda

text: Nia benung meda televisyen .

translation: Nia tengah tengok televisyen.


dakar

text: Pendekar i Dakar

translation: Pendekar yang dakar.


mengarik

text: mengarik jiran.

translation: mmemanggil jiran.


Sin

text: Tiada Sin saya.

translation: Tiada duit saya.


Sin

text: Tiada Sin saya.


pengerasi

text: pengerasi kau ani.

translation: degil awak ni.


Wakid

glosses: sejenis bekas yang di galas. Diperbuat daripada buluh atau bambo


bejaku

text: Anna suah bejaku dalam kelas ngejungka iya diara Pengajar Suri.

translation: Anna selalu bercakap dalam kelas sehingga menyebabkan dia ditegur oleh Cikgu Suri.


bedus

text: Aki aku bisi nupi bedus bak rumah panjai.

translation: Atuk saya membela kambing biri-biri di rumah panjang.


roromut

text: Ilo nopo nga roromut ku.

translation: Telefon itu milik saya.

hyphenation: ro‧ro‧mut


pokogoso

text: Pokogoso ilo tali hilo puun bambangan.

translation: Ikatkan tali itu di pokok bambangan.


kamemon

text: Mari kamemon

translation: Mari semua.


mosigid

text: Alawa kopio mosigid negeri.

translation: Masjid negeri sangat cantik.

hyphenation: mo‧si‧gid


madah

text: Aya madah ngagai kaban sama kereja iya enda ulih datai gawa seharitu.

translation: Aya memberitahu rakan sekerjanya bahawa dia tidak boleh turun kerja hari ini.


bagak

text: Pengajar nya bagak amat enggau bala nembiak sekula.

translation: Cikgu itu sangat peramah dengan murid-murid sekolah.


bosikol

text: Songulun tanga'anak mimbosikol doid sikul dau dau.

translation: Seorang budak mengayuh basikal ke sekolahnya.


injiniol

text: Tabang ku nopo nga songulun injiniol.

translation: Abang saya adalah seorang jurutera.

hyphenation: in‧ji‧niol


lal

text: Menang kilal cana.

translation: Adik luah nasi.


sodopon

text: Mongoi yahai hilo id bawang sodopon baino.

translation: Kami akan pergi ke sungai petang ini.

etymology_text: sodop (“malam, petang”) + -on

hyphenation: so‧dop


balajal

text: Minggoos no balajal mooi do kalantoi ko.

translation: Belajar bersungguh-sungguh supaya kamu berjaya kelal.

hyphenation: ba‧la‧jal

rhymes: -jal


ngasu

text: Aram ngasu jelu ke kampung malam legi.

translation: Ayuh memburu haiwan dalam hutan malam nanti.


dangsanak

text: kemana tu dangsanak.

translation: kemana tu saudara.


title: Atu

redirect: atu


tompak

text: aku pakai tompak.

translation: Aku pakai kasut.


amissi

text: amissi aku.

translation: Aku memancing.


badju'

etymology_text: daripada bahasa Melayu baju.


badju'

pakayan

sense: baju


lasa

pos_title: Takrifan

text: Naīg in lasa ku ha tau yaun.

translation: Percintaanku kepada orang itu terhilang.

palsintaan

sense: percintaan


sabung

text: Siombo no itsabung ku .

translation: mana suda baju saya.


gusung

text: Aram kitai gusung Jantang.

translation: Mari kita lawat Jantang.


nosukod

text: Nosukod no di tanak di Kuma.

translation: Anak Kuma sudah matang.

hyphenation: no‧su‧kod


nokotindal

text: Nokotindal no yahai.

translation: Kami sudah naik ke darat.


bedau

text: Bedau makai.

translation: Belum makan.

empai

sense: belum


tukung

text: Monosop raha ong tukung.

translation: Nyamuk menghisap darah.


luman tanak

text: luman tanak aku.

translation: Jom jalan kaki .


rilaut

text: Pudin pelangi marilautlalom.

translation: pudin berenang di laut dalam.


belalai

text: Lema benung belalai ba belakang pintu.

translation: Lema sedang bersembunyi di belakang pintu.


ridi

text: Laki nya ridi laban makai kelalu mayuh.

translation: Lelaki itu buncit kerana makan terlampau banyak.


bawalu

text: Maganangkus ii Colin hilo bawalu id konihab.

translation: Kelmarin, Colin berlari di balapan.

hyphenation: ba‧wa‧lu

rhymes: -lu


palabai

text: palabai aku.

translation: Aku tumpang lalu.


bud

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bulud.


bud

glosses: Bentuk alternatif bagi būd (“gunung; bukit”)


title: Babal

redirect: babal


ninga

text: Jantang tekenyit lebuh ninga iya bulih mark pemadu besai ba peresa bahasa Iban.


bengal

text: Aki aku bengal laban iya nyau tuai.

translation: Datuk saya pekak kerana dia sudah tua.


bengal

text: Atok kamek bengal tegal nya dah tua.


beserara

glosses: Apai indai Felix udah beserara. Ayah dan ibu Felix sudah berpisah.


kakas

glosses:
ombo takatol ti kakas ku
punya gatal kelemumur saya


tomomito

text: minomoli i tapa ku tomomito hilo kadai .

translation: Ayah saya membeli termometer di kedai .


benad betis

text: Benad betis aku.

translation: Lenguh kaki aku.


irikau poinsolobidang hakod

text: Poinsolobidang i ko'onduan irikau Ko'onduan hakod da'amot mamaramit pomolihung kabang dau.

translation: Wanita itu duduk bersilang kaki sambil menikmati pencuci mulutnya.


momobog

text: Au tokou milo momobog tambalut.

translation: Kita tidak boleh memukul rakan.

hyphenation: mo‧mo‧bog


mampalam

etymology_text: daripada bahasa Melayu mempelam, daripada bahasa Tamil மாம்பழம் (māmpaḻam). Bandingkan bahasa Aceh mamplam & bahasa Suluk mampallam.


magkarukkaan

text: magkarukkaan aku.

translation: Aku sengsara.


lelengau

text: Bini Empanyat lelengau ke anak iya.

translation: Isteri Empanyat rindu akan anaknya.


pedis

text: Kaki aku pedis amai kena ketup semada.

translation: Kaki saya sangat sakit kerana digigit oleh semut.


tandak

glosses: acara tarian yang diadakan pada sebelah malam majlis perkahwinan, dengan iringan kumpulan pancaragam secara langsung.

hyphenation: tan‧dak

rhymes: -daʔ


tandak

text: Malam-malam sidak betandak.

translation: Malam-malam mereka menari.


empa

text: Uji empa asi nya.

translation: Cuba makan nasi itu.


nimet

etymology_text: daripada bahasa Melayu nikmat, daripada bahasa Arab نِعْمَة (niʕma).


omurung

glosses: Omurung banal ong yosido,amu kopinsan minggama-gama sid valai


nolingan

text: Nolingan ku mongowit tusin.

translation: Saya lupa bawa duit.


ahatul

glosses: "ahatul ong ikau ,bai kosombol ot ulun toduruk nga kakan-i" ( kamu seorang yang sangat tertib, orang hanya datang berziarah sekejap tetapi tetap dijamu makan)


maan

forms: mane

etymology_text: Daripada bahasa Belanda maan, daripada bahasa Middle Dutch mâne, daripada bahasa Belanda Kuno *māno, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *mānō, daripada bahasa Jermanik Purba *mēnô, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *mḗh₁n̥s.

ipa: /mɑːn/

audio: LL-Q14196 (afr)-Oesjaar-maan.wav


maan

etymology_text: Daripada bahasa Middle Dutch mâne, daripada bahasa Belanda Kuno *māno, daripada bahasa Jermanik Purba *mēnô, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *mḗh₁n̥s. Perkataan Jermanik pada asalnya maskulin (banding dengan bahasa Jerman Mond), tetapi menjadi feminin dalam Belanda Pertengahan Awal (mungkin berdasarkan analogi dengan zon).

hyphenation: maan

ipa: /maːn/

rhymes: -aːn


maan

text: Nunu maan nu dinondo?

translation: Apa yang kau buat sekarang?


balanga

text: Momolihung i tama do balanga.

translation: Ibu sedang membasuh belanga.

hyphenation: ba‧la‧nga


beluang

glosses:
pintu
Beluang mu' sekulku oyo
Pintu di sekolahku besar


asso

text: asso aku.

translation: Aku kenyang.


pomolohou

text: Isai pomolohou dia hilo walai?

translation: Siapa nama panggilan kau di rumah?


ngali

text: Iya benung ngali.

translation: Dia sedang berbaring.


jara

text: Manah jara penemu nuan.

translation: Bagus sungguh pendapat kamu.


mu'un

text: Oku mu'un suo Dorod Singai

translation: Saya turun dari Gunung Sungai


pomoinan

text: Orohian oku mamain pomoinan rampanau.

translation: Saya suka bermain permainan rampanau.

hyphenation: po‧moi‧nan


nosuratan

glosses: serpihan kayu atau duri yang termasuk ke dalam kulit

hyphenation: no‧su‧ra‧tan


talipun

etymology_text: daripada bahasa Inggeris telephone


segai

text: segai semua bagus.

translation: mereka semua baik.


osorongot

glosses: " osorongot ong itit anak di Suzan" (anak suzan sangat comel)


kinotol

text: Kinotol oku dilo tulun.

translation: Saya dicekik oleh orang itu.

hyphenation: ki‧no‧tol


kusina

etymology_text: daripada bahasa Chavacano cocina, daripada bahasa Sepanyol cocina, daripada bahasa Late Latin cocīna, daripada coquīna terdahulu.

dapul

sense: dapur; bilik dapur


kusina

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol cocina, daripada bahasa Late Latin cocīna, daripada coquīna terdahulu.

silid-lutuan

sense: dapur

hyphenation: ku‧si‧na

ipa: /kuˈsina/

ipa: /kuˈsinaʔ/


lotong

glosses: sejenis mamalia berekor panjang dalam kelompok primat

forms: لوتوڠ (Jawi)

etymology_text: Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *lutuŋ, daripada bahasa Austronesia Purba *luCuŋ.

ipa: [lotoŋ]

rhymes: -otoŋ

rhymes: -toŋ

rhymes: -oŋ


lotong

etymology_text: Daripada bahasa Austronesia Purba *luCuŋ.


kosiliu

text: Piombolutan kosiliu piupusan.

translation: Persahabatan menjadi percintaan.


title: Banat

redirect: banat


yangto'o

text: yongto'o saya.

translation: nenek saya.


Osundu

glosses: "osundu ong kinoringan"( Tuhan itu berkuasa)


Matay

text: matailah!

translation: matilah!


mato'o

text: mato'o saya.

translation: datuk saya.


lepa

etymology_text: Daripada bahasa Bajau Pantai Timur lepa


Poriling

glosses: "omiil ogi poriling ong itit tanak"(Bayi ini pipinya sangat montel)


ngeluteh

text: Ngeluteh badan aku.

translation: Lesu badan aku.


Eyang

text: eyang aku.

translation: mama aku.


mataud

text: Mataud manga tau Lannang in Malaysia, Singapura, iban Taylan.

translation: Negara Malaysia, Singapura, dan Thailand mempunyai banyak orang Cina.

etymology_text: Daripada ma- + taud.


nokolintuhun

text: Nokolintuhun no i tapa di tinu.

translation: Bapa sudah turun tadi.

hyphenation: no‧ko‧lin‧tu‧hun


kilik

text: Dia kilik.

translation: Dia cerek .


pisoko

text: Pisoko ilo tapui.

translation: Padamkan api itu.

etymology_text: * pisok + -o

hyphenation: pi‧so‧ko


angagaan

text: Angagaan ilo tangaanak.

translation: Budak-budak itu kesemuanya ringan.


mainggak

text: mainggak kau?.

translation: di mana kau?


mareyom

text: mareyom kau?

translation: di dalam kau?


sawwal

etymology_text: daripada bahasa Melayu seluar, daripada bahasa Melayu Klasik سلور (seluar), akhirnya daripada bahasa Parsi شلوار (šalvâr).

pantalun

sense: seluar


nokosogit

text: Nokosogit no di lo takano.

translation: Nasi itu sudah sejuk.

etymology_text: * noko- + sogit (“sejuk”)

hyphenation: no‧ko‧so‧git


pantalun

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol pantalón.


uwan

text: Uwan den suko bona sapu laman.

translation: Nenek saya suka sangat menyapu halaman rumah.


andung

text: Iya ngembuan andung.

translation: Dia mempunyai parang besar.


Aparu

glosses: "Aparu gumama ong yalo"( Dia seorang yang rajin bekerja )


toodopon

text: Uludo ino toodopon nu.

translation: Kemas tempat tidur kamu.

text: Minomoli yahai do toodopon wagu.

translation: Kami telah membeli katil baru.

etymology_text: to- + odop + -on

hyphenation: too‧dop‧on


ngabang

text: Kami sebilik ngabang ngagai rumah ini aku maya hari Gawai.

translation: Kami sekeluarga berkunjung pergi ke rumah nenek saya semasa hari Gawai.


mobporok

text: Ogumu mobporok poinsako dilo kayu.

translation: Banyak merbah yang hinggap di kayu itu.


magsabal

text: magsabal aku.

translation: Aku sabar.


ababayaan

glosses: dapat angkat (kata-kata halus bagi anak yg gemuk dll), tidak mampu utk mendukung.


mongolopot

glosses: "Mongolopot oku poka hadiah di siok" (saya mahu membungkus hadiah untuk si siok )


title: Allong

redirect: allong


kandi

text: Agayo kopio ilo kandi.

translation: Jerung itu sangat besar.


ai ai na

text: ai ai na kau.

translation: apa-apa lah kau.


Topod

glosses: "polosuo dikou I topod , munos dati " (kamu pergi panaskan nasi semalam , nanti basi )


engkayu

text: Nama engkayu lemai tu?

translation: Apa lauk petang ini?


apasuk

text: apasuk aku.

translation: Aku panas.


nokosilou

text: Nokosilou no lo sayur.

translation: Sayur itu sudah menjadi kuning.

etymology_text: * noko- + osilou

hyphenation: no‧ko‧si‧lou


Nginum

glosses:
Haslam nginum bohey pasu
Haslam minum air panas


bekauy

text: Aku bekauy kan.

translation: Saya menggoreng nasi.


title: Cedde'

redirect: cedde'


Sundu

glosses: Ditafsirkan atau diberikan maksud "kuasa Supernatural yang ghaib"


Way na

text: Way na duitku

translation: Tiada duitku


nibuh

text: Kitai nibuh keluar lemai tu.

translation: Kita tidak perlu keluar petang ini.


title: Coki

redirect: coki


asarap

text: asarap po mamain kou no hilo soliwan .

translation: awal pagi lagi kamu main sudah di luar.

etymology_text: o- + sarap (“awal pagi”)

hyphenation: a‧sa‧rap


abayinsi

glosses: genre lagu etnik kimaragang yang dinyanyikan semasa mabuk.


kiampau

text: kau makan kiampau?

translation: Kau makan ikan pari?


nokobuuk

text: Nokobuuk no ii tangon winonsoiku.

translation: Cerita yang saya tulis sudah dibukukan.

etymology_text: * noko- + buuk

hyphenation: no‧ko‧buuk


katawa

text: Mahibuk tuud in katawa nila.

translation: Tawa mereka itu sangat bising.

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tawa.


sinanglat

text: kau makan sinanglat?

translation: Kau makan ubi kayu?


manduk

text: Pulai iya alu manduk ikan nya ba dapur

translation: Dia pulang lalu memasak ikan itu di dapur


title: Berita

redirect: berita


kappal

etymology_text: daripada bahasa Melayu kapal, daripada bahasa Tamil கப்பல் (kappal).


title: Kaju

redirect: kaju


kopupuutul

text: Kopupuutul di tapa ilo kayu.

translation: Bapa baru sahaja memotong kayu itu.

hyphenation: ko‧pu‧puu‧tul


nedat

text: Nuan anang nedat iya.

translation: Kamu jangan memukul dia.


peberinut

text: Mereka peberinut.

translation: Mereka beransur balik .


tuchum

text: Igat Reba tuchum meda Tina laban iya indu ti pemadu bajik ba diak .

translation: Igat Reba senyum melihat Tina kerana dia perempuan yang sangat cantik di situ.


babai

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ba-bahi, daripada bahasa Austronesia Purba *ba-bahi.


kopooponsu

text: Kopoponsu ku.

translation: Saya baru sahaja mandi.

hyphenation: ko‧poo‧pon‧su


Manangkul

glosses: "manangkul oku poh do batas todukon" (Saya mahu mencangkul batas sayur)


Nahulug

text: Nahulugsudah dia

translation: Jatuhsudah dia


ema

text: ema saya.

translation: bapa saya.


kokogis

text: Orohian i Kalif mangakan do kokogis.

translation: Kalif suka makan kerang.


magbutas

text: Ayah dan ibu fulan magbutas.

translation: Ayah dan ibu fulan bercerai.


magbutas

text: Magbutas na kita.

translation: Mari kita bercerai.

etymology_text: mag- + butas


mawa

glosses: bejalai ninggalka rumah enggau pengawa tang nadai meruan tuju.

glosses: Sekumbang udah bebini tu, nyau jarang ga Wat mawa sebelah-belah menua bukai.


lisag

text: Lisag pila na?

translation: Pukul berapa? (secara harfiah: berapa pukulan gong)


aabal

text: Nunu aabal nu?

translation: Apa khabar kamu?

hyphenation: aa‧bal


baurung-urung

text: baurung- urung kita pergi kenduri.

translation: beramai-ramai kita pergi kenduri.


lema'an

text: Jom kita lema'an.

translation: Jom kita jalan .


Otuvong

glosses: "otuvong iti valai ong biano tuh aso karan" ( rumah ini gelap kerana tiada elektrik )


torika

text: Minomoli i sawo di Kunod do torika tu naraag no i torika diolo id walai.

translation: Isteri Kunod telah membeli seterika kerana seterika mereka yang ada di rumah sudah rosak..

hyphenation: to‧ri‧ka


nyanyat

text: nyanyat minum manis.

translation: ketagih minum manis.


aanangan

text: Aanangan oku do mimbuul ontok timpu toliwang.

translation: Saya suka bermain bola pada masa senggang

text: Aanangan oku mangakan do punti.

translation: Saya suka makan pisang.

hyphenation: aa‧na‧ngan

rhymes: -ŋan


basu

etymology_text: Daripada bahasa Melayik Purba *basuh, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *basuq, daripada bahasa Austronesia Purba *basuq. Kognat termasuk bahasa Minangkabau basuah dan bahasa Kulon-Pazeh bazu’.

hyphenation: ba‧su

ipa: [basuəʔ]


basu

etymology_text: Daripada bahasa Jepun バス (basu, “bas”).


basu

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol vaso.


mamadi

text: Mimi mamadi tombolog.

translation: Mimi menembak burung.

hyphenation: ma‧ma‧di


kasanangan

etymology_text: ka- + sanang (“mudah”) + -an


tandawan

etymology_text: Daripada tandaw (“melihat melalui bukaan atau jendela”) + -an.

pandandawan

sense: tingkap; jendela


lohok

text: lohok ikan.

translation: kuah ikan.


ngantuk

text: ngantuk aku.

translation: mengantuk aku .


asin

etymology_text: daripada bahasa Austronesia Purba *qasiN.


bedaur

text: bedaur saja kau ani ming.

translation: bejalan terus kau ini.


kabasih

text: aku makan kabasih.

translation: Aku makan bubur labu.


lekoh

text: Lekoh akui seng nyadui dau anih.

translation: Saya malas hendak bekerja hari ini.

hyphenation: le‧koh


ngerayap

glosses: pergerakan dimana seluruh badan berada di atas permukaan lantai perlu bergerak kehadapan atau mundur.

hyphenation: nge‧ra‧yap


sekelat

text: Lipat sekelat tu.

translation: Lipat selimut tu.


title: Pasuk

redirect: pasuk


Apu'

text: Apu' mu kah?

translation: Nenek mu kah?


koporingan

text: Mongoi oku pimpanau hilo koporingan do sodopon.

translation: Saya akan pergi berjalan-jalan di kawasan yang banyak ditumbuhi oleh pokok buluh petang ini.

etymology_text: * ko- + poring + -an

hyphenation: ko‧po‧ri‧ngan


tegega

text: tegega aku.

translation: terkejut aku.


kossek

text: kossek aku.

translation: Aku mencuci.


minindakod

text: Minindakod ii Alizwan lo puun durian.

translation: Alizwan telah memanjat pokok durian itu.

text: Minindakod ii alizwan sumandak dau konihab.

translation: Alizwan telah meminang teman wanitanya kelmarin.


title: Masempo

redirect: masempo


Orongos

glosses: "orongos banal ko bo ahat , pongindagup po" (kamu sangat comot, pergi cuci muka dulu)


monuluw

glosses:
monuluw oku e vagu ong ponong minsosodop
nanti saya menyulam manik pada sebelah petang


abugir

text: Inoi, abugir ko bo!

translation: Hai, pemarah sungguh kamu ini!


tusap

text: ogumu kopio tusap tinahakan di dokutul

translation: banyak sekali ubat yang diberikan oleh doktor itu.


kai

text: kai nua amilika

translation: bahasa Inggeris


sesapu

text: sesapu itu kotor.

translation: penyapu itu kotor.


popoimbulai

text: Kada kou popowonsoi nunu-nunu ii kaanu popoimbulai do pogioduhan.

translation: Jangan kamu melakukan apa-apa yang boleh menimbulkan pergaduhan.

hyphenation: po‧poim‧bu‧lai


lau

text: Jinjek kemil kerusi baru lau he neng.

translation: Jika berdiri di atas kerusi baru nampak jelas.


lau

glosses: genuk/labu untuk minum air pada zaman dahulu

text: Aku ngirup ai ari dalam genuk nya.

translation: Saya minum air menggunakan labu kecil itu.


gaddung

etymology_text: daripada bahasa Melayu Brunei gadung (“hijau”).


gaddung

etymology_text: daripada bahasa Melayu Brunei gadung (“hijau”). Banding dengan bahasa Maguindanao gadung, bahasa Maranao gadong, bahasa Iban gadung dan bahasa Pangutaran Sama gaddung.


nasakatan

etymology_text: no- + sokot (“lekat”) + -an

hyphenation: na‧sa‧ka‧tan


butul

text: Momoli oku butul waig.

translation: Saya membeli botolair.


sanarai

text: Nuai oku sanarai ngaran dokoyu.

translation: Berikan saya senarai nama kamu.

hyphenation: sa‧na‧rai


ile

text: Hók aloh! Buléh pulok kasuk aku ile ttiko ni.

translation: Aduhai, boleh pula kasut aku hilang masa ini.

hyphenation: i‧le

rhymes: -lɛ

rhymes: -ɛ


kuri-kuri

text: Mari kuri-kuri kam pitu .

translation: Jom main-main kamu sini .


kapasakatan

etymology_text: ko- + po- + sokot (“lekat”) + -an

hyphenation: ka‧pa‧sa‧ka‧tan


Kamaman

glosses: "I Bolin dilo kamaman ku dot agazo" (Si Bolin itu adalah bapa saudara saya yang terdekat)


kisokot

etymology_text: ki- + sokot (“lekat”)

hyphenation: ki‧so‧kot


katayadan

text: Nuai oku katayadan ngaran dokoyu.

etymology_text: * ko- + tayad + -an

hyphenation: ka‧ta‧ya‧dan


merati

text: belajar ini supayamerati.

translation: belajar ini supaya faham.


tiyula'

etymology_text: Mungkin, diambil dari bahasa Filipina-Tengah Purba *tola, daripada terbitan tula + iy. Bandingkan bahasa Tagalog tinola, bahasa Aklanon tinoea, bahasa Waray-Waray tinula & bahasa Agusan Manobo tu'ya.


mekale

text: mekale ka kamu .

translation: Kamu dengar kah.


obinsakatan

etymology_text: obin- + sokot (“lekat”) + -an

hyphenation: o‧bin‧sa‧ka‧tan


Miyuga'

text: Miyuga aku

translation: Takut aku


osokot

etymology_text: o- + sokot (“lekat”)

hyphenation: o‧so‧kot


pononokot

etymology_text: poN- + sokot (“lekat”)

hyphenation: po‧no‧no‧kot


Mogimpaha

glosses: mencuri makanan di tujukan kepada haiwan

glosses:
aso bahazan ong iti tusing kogoos banal mogimpaha
tidak bagus ini kucing kami selalu sahaja mencuri makanan


posokoton

text: Posokoton ilo gambal id suang do buuk.

translation: Lekatkan gambar itu di dalam buku.

etymology_text: po- + sokot (“lekat”) + -on

hyphenation: po‧so‧ko‧ton


kapangor

text: Au po kapangor mimpanau.

translation: Belum lancar berjalan.


talun

text: Mongoi i tapa hilo talun.

translation: Bapa pergi ke hutan.

hyphenation: ta‧lun

rhymes: -lʊn

rhymes: -ʊŋ


nam

text: Teu ilei de nggap nam.

translation: Air yang masah sudah mendidih.


beserita

text: beserita kam pitu.

translation: bercerita kamu sini.


kososookot

etymology_text: ko- + so- + sokot (“lekat”) + -o-

hyphenation: ko‧so‧soo‧kot


Kominan

glosses: "i Nanak dilo kominanku it tosomok" (si Nanak itu adalah ibu saudara saya yang terdekat)


tumimpuun

text: Tumimpuun no o abaabayan baino. Aktiviti hari ni akan bermula.

hyphenation: tu‧mimpu‧un


asawa

text: Lannang in asawa ku.

translation: Isteri saya ialah berbangsa Cina

etymology_text: daripada bahasa Austronesia Purba *qasawa.


nakatayad

text: Nakatayad ku no ngaran dokoyu hilo suang jadual.

translation: Saya sudah senaraikan nama kamu dalam jadual itu..

etymology_text: * noko- + tayad

hyphenation: na‧ka‧ta‧yad


tampui

glosses: bekas atau tempat mudah alih untuk membuang air kecil


layag

text: Nohurak layag dilo mogiginsada.

translation: Layar nelayan itu koyak.

hyphenation: la‧yag


kinosokoton

etymology_text: ko- + sokot (“lekat”) + -in- + -on

hyphenation: ki‧no‧so‧ko‧ton


nolimbataan

text: Akavut imot ku tu nolimbataan oku.

translation: Kabur saya nampak sebab mata saya masuk habuk.


title: posunudo

redirect: posunudo'


tainga

etymology_text: Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *taliŋa, daripada bahasa Austronesia Purba *Caliŋa. Banding dengan bahasa Ilocano talinga, bahasa Cebuano talinga, bahasa Maranao tangila, bahasa Suluk taynga dan bahasa Melayu telinga.

hyphenation: ta‧i‧nga

ipa: /taˈʔiŋa/

ipa: [t̪ɐˈʔiː.ŋɐ]

ipa: /tajˈŋa/

ipa: [t̪aɪ̯ˈŋa]

ipa: /ˈteŋa/


minogisoosokot

etymology_text: mogi- + -in- + so- + sokot (“lekat”) + -o-

hyphenation: mi‧no‧gi‧soo‧so‧kot


siyen

text: siyen ea.

translation: siapa itu.


bologok

text: Modosi oku dilo bologok.

translation: Saya takut akan cicak.


awo

pos_title: Kata tugas

text: Awo jadi kayo gak, agah slaluh.

translation: Mentang-mentang menjadi kaya, terus sombong.

hyphenation: a‧wo

rhymes: -wɔ

rhymes: -ɔ


kesulai

text: Mayuh kesulai ba kebun bungai indai Abin.

translation: Banyak rama-rama di kebun bunga ibu Abin.


kito

text: Contoh ayat : Mongoi kito mangakan po.

translation: Terjemahan :mari Kita pergi makan dulu.

hyphenation: ki‧to


mulek

glosses:
pulang
Pak ku mulek lau lasa tu lua' Selangur
Pakcik saya balik dari selangor hari selasa ini


nolikapan

text: Nolikapan oku minagandad dika.

translation: Saya menunggu kau sehingga kelaparan.


bayta'

etymology_text: daripada bahasa Melayu berita, daripada bahasa Melayu Klasik berita, daripada bahasa Sanskrit वृत्त (vṛtta). Banding dengan bahasa Tagalog balita.

amanat

sense: maklumat; amanat; pesan


padaau layag

text: Ogumu tomod o padau layag hilo rahat baino.

translation: Banyak sekali perahu layar di laut hari ini.

hyphenation: pa‧da‧au‧la‧yag

ipa: /pa.dau/ /la.yag/


ketegal

glosses: Aku enggai ke kebun ketegal mayuh nyamuk. Saya tidak mahu pergi ke kebun kerana banyak nyamuk.


lisih

text: Agayo lisih ku kumaa dia.

translation: Rasa sayang aku sama kamu besar sekali.


ungkab

text: ungkab kulit betisnya.

translation: terkopek kulit kakinya.


hado

text: Piro gatang iti hado.

translation: Berapa harga cili ini.


garabak

text: Nolihuan ku biig ku id suang do garabak koritapui.

translation: Saya lupa barang saya di gerabak kereta api.

hyphenation: ga‧ra‧bak


nokolohing

text: Nokolohing no di tama om tapa ku.

translation: Ibu bapa saya sudah tua.

etymology_text: * noko- + lohing

hyphenation: no‧ko‧lo‧hing


ahakang

text: Ahakang mang iri tapui oi.

translation: Punya besar itu api.


timulak

text: Timulak na in kappal dayn Tawau pa Nunukan.

translation: Kapal itu dari Tawau berdestinasi ke Nunukan sudah bertolak.

text: Mabaya' aku timulak pa hula' dugaing.

translation: Saya suka melancong ke negara-negara lain.

etymology_text: Daripada tulak + -im-.


mapasuk

text: Mapasuk aku

translation: Kepanasan aku


wauk

text: nombor wauk.

translation: nombor lapan .


siyag

text: Siyag pelikat.

translation: Kain pelikat.


tamaha'

text: Tahama kopio i Agus tu nakaanu no po'o nga mokianu po talad.

translation: Agus sangat tamak dia sudah mendapat paha tetapi masih meminta kepak.

hyphenation: ta‧ma‧ha'

rhymes: -haʔ


santut

text: Isai sanganu santut iti warana taragang no luwangan no?.

translation: Seluar dalam siapa ini warna merah belubang suda?.

hyphenation: san‧tut

rhymes: -tʊt

rhymes: -ʊt


siom

text: nombor siom.

translation: nombor sembilan .


bukun

text: Aku bukun hambuuk panakaw!

translation: Sayalah bukan seorang pencuri!

text: Marayaw tau ka siya? Bukun!

translation: Adakah dia orang yang baik? Bukanlah!

etymology_text: Banding dengan bahasa Melayu bukan.

di'

sense: bukan


soripal

etymology_text: Daripada bahasa Melayu selipar.

hyphenation: so‧ri‧pal

rhymes: -pal


tambadau

text: Agayo tomod ilo tambadau.

translation: Seladang itu sangat besar.

hyphenation: tam‧ba‧dau

rhymes: -daʊ

rhymes: -aʊ


ngapit

text: Iya ngapit tebu.

translation: Dia mengapit tebu.


papaapui

text: Minoi oku papaapui do lampung hilo sawat.

hyphenation: pa‧paa‧pui


koinibaan

text: Nunu koinibaan montok boros dilo?

translation: Apakah penyingkatan bagi perkataan itu?

hyphenation: koi‧ni‧baan


rapa

text: sedap rapa tu.

translation: sayur itu sedap.


rapa

text: Mata iya rapa.

translation: Mata dia kabur.


osu

glosses: "varo ot osu nu oi aki?" (ada daun sirih kah datuk?)


talun-alun

text: Kada pamain hilo talun-alun.

translation: Jangan bermain di jalan raya.

hyphenation: ta‧lun‧a‧lun

rhymes: -ʊn


de'ing

text: hidup de'ing tu.

translation: ikan itu hidup.


pengangkut

glosses: mengangkut, yang digunakan untuk pengangkut


ngangkut

text: Iya ngangkut barang ngena lori.

translation: Dia mengangkut barang menggunakan lori.


dayahan

text: Dayahan sa tuud tau ini.

translation: Sangat kaya orang ini.

etymology_text: Daripada daya + -an.


monginduo

text: Kada no monginduo.

translation: Jangan mendua.


tenulis

text: Tenek en ki betulisku deg e kawat .

translation: Kakak saya bertulis dekat rumah kawan dia.


padaau

text: Araag nodi ilo padaau ii tapa.

translation: Perahu bapa itu sudah rosak.

hyphenation: pa‧da‧au


sekemon

text: sekemon hebat.

translation: semua hebat .


marik

glosses: Indai ngena marik ke diberi aku ngaagai iya. Mak mengguana rantai yang diberikan oleh saya.


nosidualan

text: Amu kapanau banal iri tu nosidualan.

translation: Dia tidak dapat berjalan sangat itu sebab kaki dia terseliuh.


a'adang

text: Luguan di a'adang kaanu mamagayat ginawo tutuumanud.

translation: Ketua yang adil mampu menarik hati pengikut.

hyphenation: a‧adang

ipa: /aʔdaŋ/

rhymes: -danɡ


Osolot

glosses: "osolot no iti kasutku , amu no naku kuma ku iti" (kasut saya sudah sempit , mungkin saya sudah tidak muat lagi)


meruan

text: Meruan aku ngenang nuan.

translation: Saya kekal mengenang awak.

ipa: /məruʷan/


meruan

glosses: terusan yang terbentuk apabila air surut


lupa'

etymology_text: Daripada bahasa Greater Central Philippine *lupaʔ (“bumi”). Banding dengan bahasa Maranao lopa', bahasa Maguindanao lopa, & bahasa Tagalog lupa. Mungkin terkait dengan bahasa Sanskrit रुप् (rúp, “bumi”).


bigah

text: bigah dendo tu.

translation: perempuan itu gedik .


Minamangun

text: Pinatahak di Minamangun koposion dii abagos.

translation: Tuhan telah memberi kehidupan yang baik

hyphenation: mi‧na‧ma‧ngun

rhymes: -ŋʊn


muntang

text: Muntang amat pengawa nuan.

translation: Senang betul kerja kau.

hyphenation: mun‧tang

rhymes: -taŋ


muntang

text: Muntang na kereja kawu.


nganggap

text: Iya nganggap nuan pangan aja.

translation: Dia menganggap kamu kawan saja.


title: Kinakan

redirect: kinakan


mikanik

text: Karaja nopi ii Colin nga mikanik.

translation: Colin berkerja sebagai mekanik.

hyphenation: mi‧ka‧nik


mua

text: Amat bajik mua iya

translation: Mukanya sangat cantik

text: Ba mua dik, bisi kedai makai

translation: Di hadapan awak, ada kedai makan


Mongoruhang

glosses:
avantang ong e Tika mongoruhang d appa dau sid tagad
bagus c Tika kasi kawan bapa dia di ladang


Opokong

glosses: "opokong no iti suvalku"( pendek sudah seluar saya ini)


mikat

text: muli oku kampung soira orikot wulan mikat.

translation: Saya balik ke kampung apabila sudah tiba bulan mei.

text:
Manaandak tokou do tadau kaamatan ontok wulan Mikat.
Kita menyambut pesta kaamatan pada bulan

translation: Mei .


reban

glosses: kayu yang sudah ditebang dekat sawah sebelum dibakar.


Boto padang

text: boto padang.

translation: rumput sundal .


korungkung

text: Okodou no korungkung dilo tongkuyu.

translation: Cengkerang ketam itu sangat keras.

hyphenation: ko‧rung‧kung


monginturu

glosses: upacara kematian dalam adat resam dusun, iaitu menutup lampu dalam satu tempoh masa


mokiongoi

text: Mokiongoi oku di tabang ku.

translation: Saya meminta dijemput oleh abang saya.

hyphenation: mo‧kio‧ngoi


Mozo-vozo

glosses:
avantang ong iti tasu sombo-sombo oku nga mozo-vozo
bagus ini anjing di mana-mana saya pergi dia sentiasa ikut


nokopitongkiad

text: Nokopitongkiad no i odu om i aki.

translation: Si aki dan si nenek sudah berpisah.


kopopogidu

text: Kopopogidu di manakau di tinu.

translation: Pencuri tadi baru saja melarikan diri.

hyphenation: ko‧po‧po‧gi‧du


eso betong

text: eso betong ku.

translation: kenyang perut aku .


geregum

glosses: bekas/peti yang diperbuat daripada logam/aluminium.


kopopoosik

text: Kopoposik dahai.

translation: Kami baru sahaja bangun.

hyphenation: ko‧po‧poo‧sik


ilau

text: Ilau nembiak nya.

translation: Lihat budak itu.


Tinanom

text: Ino kuavaan tinanom d amai.

translation: Pohon buahan itu ditanam oleh pak cik.


lati lati

text: tumbuklati-lati lada ani.

translation: tumbuk hancur-hancur lada ini.


ngeridap

text: ngeridap.

translation: tertidur sekejap .


ngaga

text: Aki aku ke ngaga perau nya .

translation: Datuk saya yang buat perahu itu.


Mintozog

glosses:
ilo mintozog ong e Mina
pandai berenang kalau c Mina


kudi

glosses: situasi mengambarkan apabila cuaca mahu hujan, awam menjadi hitam, udara menjadi lembap

text: Deka kudi hari tu.

translation: Kelihatan seperti mahu hujan.

hyphenation: ku‧di


sumondiu

text: kadan sumondiu sinod rinding , amu po notuuw ino sahat dino

translation: Jangan bersandar pada dinding , catnya belum kering


koriirikot

text: Koriirikot ku di tinu.

translation: Saya baru sahaja sampai tadi.

hyphenation: ko‧rii‧ri‧kot


larak

text: Larak in bāy nila.

translation: Rumah mereka rosak.

kangi'

sense: hancur, rosak


ngayau

glosses: Dulu kelia Rentap ngayau ennggau James Brooke laban iya deka ngetanka menua. Pada masa dahulu Rentap berperang dengan James Brooke kerana dia mahu mempertahankan tanah air.


ngeremos buas

text: ngeremos buas tu.

translation: basuh buas itu.


kili

text: Pinapalasu i tapa ku waig hilo kili.

translation: Ayah saya memanaskan air panas dalam cerek.


koiriirikau

text: Koiriirikau ku om nosuhu no kaagu tumungag.

translation: Saya baru sahaja duduk tetapi sudah disuruh berdiri semula.

hyphenation: koi‧rii‧ri‧kau


ngeremos

text: ngeremos orang tu.

translation: orang itu tidak kemas .


lumianag

glosses: berkilat;berkilat disebabkan minyak,contohnya minyak rambut


sininsib

etymology_text:
* AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: /si.nin.siɓ/
* Penyempangan: si‧nin‧sib


Tutur

text: tutur.

translation: cakap .


tabik

glosses: perbuatan menyalam seseorang/perbuatan bersalaman.


tabik

text: Tabik ata, eng nghalalu ?.

translation: datuk, boleh saya tumpang lalu?.


mapus-kapus

text: Mapus-kapus po yolo tumakad dilo nulu.

translation: Mereka termengah-mengah mendaki bukit.


Mogihad

glosses:
isisoko mogihad ong ino tanak
asyik menangis ja itu budak


tutundorongon

text: Kaino poh mundorong hiti tutundorongon.

translation: Mari kita berehat di kawasan rehat itu sebentar.

hyphenation: tu‧tun‧do‧ron‧gon


sandal

etymology_text: daripada bahasa Melayu sandar, from bahasa Melayu-Polinesia Purba *sandəʀ.

agwanta

sense: bertahan


telanjai

glosses: situasi mengambarkan apabila seseorang tidak memakai pakaian.

hyphenation: te‧lan‧jai


dokutur

text: Ogumu dokutur hilo.

translation: Ramai doktor di sana.

hyphenation: do‧ku‧tur

rhymes: -tʊr


Tagad

glosses: "piro no gantang tagad dikou ong biano" (berapa besar ladang padi huma kamu kali ini ?"


buggat

etymology_text: Daripda Bahasa Proto-Visayan *bəgqat, daripada bahasa Proto-Philippine *bəʀəqat, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bəʀəqat.

gaan

sense: berat


Alap

text: alap orang tu

translation: orang itu baik .


panggau

glosses: platform yang tinggi sebagai tempat tidur


rayeh

text: Abpa rayeh.

translation: Sungai besar.


mogiginsada

text: Amu pasaga'on o mogiginsada do mooi rahat ontok tadau madasam.

translation: Nelayan tidak dibenarkan untuk turun ke laut pada hari hujan.

hyphenation: mo‧gi‧gin‧sa‧da


sipa'

etymology_text: daripada bahasa Melayu sepak.


orumpiw

glosses:
kada kiogom sino orumpiw ino
jangan kamu duduk di situ tidak kukuh itu


Mole

text: Jom mole

translation: Jom pulang .


likod

etymology_text: Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *likud, daripada bahasa Austronesia Purba *likud. Banding dengan bahasa Bikol Central likod, bahasa Palawano Brooke's Point likud, bahasa Cebuano likod, bahasa Hiligaynon likod, bahasa Kiput cut, bahasa Maranao likod dan bahasa Yami likod.

gulugod

sense: belakang (badan)

hyphenation: li‧kod

ipa: /liˈkod/

ipa: [lɪˈxod̪̚]


sambakon

text: Atabal ong sambakan dialo.

translation: Bulu keningnya sangat tebal.


kotindapou

text: Kotindapou oku ii kanto id majlis dii.

translation: Mungkin saya akan hadir di majlis itu.

hyphenation: ko‧tin‧da‧pou


sembiren

text: sembiren ko mole.

translation: bila kamu pulang.


lumoyog

text: lumoyog i Aliya id bawang .

translation: Aliya berenang di sungai.


ngensung

text: Iya benung ngensung.

translation: Dia sedang bersiul.


polopow

text: Kakal e ki bolobou bala iti

translation: Masih lagi ada embun pula ini.


ngambu

text: Iya ngambu bup nya empu iya.

translation: Dia mengaku buku itu milinya


namatai

text: Nahadan i Abu noindaman rumosi nokokito do namatai.

translation: Abu pengsan melihat hantu kerana terlalu takut.

hyphenation: na‧ma‧tai

rhymes: -na

rhymes: -ma

rhymes: -tai


ngena

text: Aku ngena baju batik warna merah nya.

translation: Saya memakai baju batik yang berwarna merah itu.


laput

text: Nyau laput langkau sida Imau gasak ampuh bah.

translation: Rumah Imau tenggelam dihanyut banjir besar.


jaham

glosses: "Nunu ka song jaham ino?" ( Apakah jenis jam itu?)


Oronku

text: oronku.

translation: nama saya .


pulung

glosses: mengumpul atau mengutip buah yang telah jatuh/ gugur dari pokok di atas tanah.


pulung

glosses: (polong) ilmu hitam yang diterbangkan untuk menyakiti atau memudaratkan musuh/seseorang


Tegaga

text: tegaga.

translation: tiada .


votis

glosses: "nokokot dot asu iti votis ku"( betis saya digigit anjing)


bunnal

text: Huun,bunnal tuud.

translation: Ya, benar sekali


ngaji

text: Iya ngaji aku.

translation: Dia menggaji saya.


tunuk

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *tənək, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tənək, daripada bahasa Austronesia Purba *Cənək (“duri”). Banding bahasa Ilocano tennek, bahasa Bikol Central tunok, bahasa Cebuano tunok, bahasa Hiligaynon tunok, bahasa Maranao tenek, dan bahasa Tagalog tinik.


denakan

glosses:
saudara
Denakan ti no ngusa' kiti tebeta' un kesusaan
Saudara lah yang akan menjaga kita semasa dalam kesusahan


mingo

text: mingo.

translation: dimana.


ngajar

text: Iya udu ngajar aku.

translation: Dia selalu mengajar saya.


bunsiling

text: Minomoli i tapa bunsiling baino.

translation: Bapa membeli basikal hari ini.

hyphenation: bun‧si‧ling


nemot

glosses: "nemot ku iti siin , sid tanga ralan "( saya jumpa duit ini di tengah jalan )


mekau

text: mekau.

translation: kamu .


Igit

text: Igit aku

translation: cirit-birit aku


sinta

text: sinta.

translation: cinta .


engkeman

text: Gari nya engkeman ba tubuh iya.

translation: Pakaian itu sesuai dengan saiz tubuhnya.


giip

text: Tapa agagau momoug giip koupusan dau om tabang monguhup momurus tayar giip.

translation: Bapa sibuk mencuci kereta kesayangannya manakala abang membantu memberus tayar kereta.


ngurik

text: Mayau nya ngurik kerita aku.

translation: Kucing itu mencakar kereta saya.


sundatang

text: Abaal i Mila mamain do sundatang.

translation: Mila mahir bermain kecapi.

hyphenation: sun‧ḏa‧tang

rhymes: -aŋ


alavis

glosses: "alavis mai ino pais nu" (Tajamlah pisau kamu)


tundorongon

text: Undorong kou po hilo tundorongon baas toruhai.

translation: Berhenti seketika di tempat perhentian bas.

hyphenation: tun‧do‧ro‧ngon


imadang

text: Ginumu tuva do imadang dikou.

translation: Banyaknya buah tarap kamu.


korikot

text: Momisunud no korikot kou id Sabah.

translation: Beritahu kalau kamu sudah tiba di Sabah.

hyphenation: ko‧ri‧kot


merikan

text: Amek kiperlai lukak menang eng gunak selak merikan .

translation: Ibu merawati luka adik saya dengan menggunakan daun merikan .


maku maap aku

text: maku maap aku

translation: maafkan saya.


mentedo

text: mentedo

translation: sekali lagi .


vatu

etymology_text: Daripada Proto-Pasifik Tengah *vatu, daripada bahasa Oceania Purba *patu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *batu, daripada bahasa Austronesia Purba *batu.


vatu

etymology_text: Daripada bahasa Austronesia Purba *(w)asu.


vatu

etymology_text: Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *batu, daripada bahasa Austronesia Purba *batu.


nabadag

text: Nabadag oku no tu ogumu kopio naakan.

translation: Saya sangat kenyang akibat makan terlalu banyak.

hyphenation: na‧ba‧dag


Ngerati

text: ngerati.

translation: faham .


dikit

text: dikit.

translation: sikit .


nia

text: nia.

translation: tidak .


aha

text: aha.

translation: ya .


aha

text: Yabang yoku aha mimbul.

translation: Abang saya kalah main bola.


ondu

glosses: "ong ondu , mositi ilo minggama-gama sid ropuhan" (kalau perempuan mesti pandai buat kerja di dapur )


sagau

text: Mayau nya sagau atas pagar.

translation: Kucing itu lompat atas pagar.


ensing

text: Ensing ka insak nya.

translation: Keluarkan hingus itu.


beduan

text: Pengawa beduan ke pangan diri patut enda nyadi ba sekula tauka luar sekula.

translation: Perbuatan mengganggu rakan patut berhenti di sekolah ataupun di luar sekolah.


kalu

text: kalu.

translation: boleh jadi .


nia teratiku

text: nia teratiku.

translation: saya tidak faham .


pinggai

text: Pinggai kacha ti dibeli aki nya udah pechah.

translation: Pinggan kaca yang dibeli atuk itu sudah pecah.


ensilup

glosses: sejenis serangga yang muncul pada bulan September dan menandakan musim berakhir.


belagu

text: Dana bulih lumur satu dalam pekit belagu.

translation: Dana mendapat nombor satu dalam pertandingan menyanyi.

text: Orang bujang nya selalu belagu maya bisi pengerami.

translation: Orang bujang itu selalu menyanyi semasa ada keramaian.


belagu

text: Kamek nang sik pandei belagu.

translation: Saya memang tak pandai menyanyi.

hyphenation: be‧la‧gu

rhymes: -gu


losung watu

text: Mongutok i Idi do lado momoguno losung watu.

translation: Emak menumbuk cili menggunakan lesung batu.


ngerati pan

text: ngerati pan.

translation: faham juga .


patu'

etymology_text: Mungkin daripada bahasa Melayu Sabah patu, daripada bahasa Suluk patu' (“itik yang badannya lebih besar dan lehernya lebih pendek”), daripada bahasa Chavacano pato (“itik”), daripada bahasa Sepanyol itik, daripada bahasa Arab بَطّ (baṭṭ, “itik”)..

hyphenation: pa‧tu'

rhymes: -tʊʔ

rhymes: -ʊʔ


patu'

glosses: itik (yang badannya lebih besar dan lehernya lebih pendek)

text: Maingat lumanguy in patu' ha tubig.

translation: Itik itu tahu berenang di air.

etymology_text: daripada bahasa Chavacano pato (“itik”), daripada bahasa Sepanyol pato (“itik”), daripada bahasa Arab بَطّ (baṭṭ, “itik”).


ojoho

glosses: "ojoho noma ong bai soringgit nga amu kabayal" (mustahil tidak mampu membayar kalau hanya seringgit"


Keros

text: keros

translation: keras.


mogoribas

glosses: makan satu benda ( untuk makanan seperti nasi, ikan , daging )


isak

text: Mayuh amat isak nuan.

translation: Banyak betul peluh kamu.


napalasan

text: Napalasan gakod ku tu amu oku minamakai do satakin.

translation: Kaki saya melecet kerana saya tidak memakai stokin

hyphenation: na‧pa‧la‧san


Temban

text: temban.

translation: tinggal .


title: Todung

redirect: todung


Ngemban

text: ngemban.

translation: meninggal .


modsurung

text: Modsurung oku do sada.

translation: Saya menghidang ikan.


tindeg

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ti(n)zəg. Banding dengan bahasa Cebuano tindog, bahasa Iranun tindeg, bahasa Maranao tindeg, bahasa Suluk tindug dan bahasa Tagalog tindig.


Nginai

text: nginai.

translation: kenapa .


runding

text: "Kati runding nuan senentang pekara tu" ko Keling nanya Kumang.

translation: "Macam mana fikiran kamu tentang perkara ini" Keling bertanya kepada Kumang .


monuhu

glosses: " monuhu oku dikau sumorid kadai , dumagang dot asin "( saya menyuruh kamu pergi kedai untuk membeli garam)


ngindik

text: Iya ngindik kaki aku.

translation: Dia memijak kaki saya.


Sian oron nu

text: sian orun nu.

translation: Siapa nama kamu .


ou kokodos

glosses: tidak dapat menahan sabar [dari melakukan sesuatu]


bati'

text: Na, bati' na kaw yan.

translation: Jadi, sudah jaga kau?


beraie

glosses: perasaan sedih kerana merindui seseorang.


Labuh

text: labuh.

translation: jatuh .


Jomo iram

text: jomo iram.

translation: orang hitam.


mintoyog

text: Anak Roslan sedang berenang di sungai Liwogu.

translation: Mintoyog ilo tanak di Ruslan silo id bawang Liwogu.


title: Tulun

redirect: tulun


gurongit

text: Gurongit i Stanley.

translation: Si Stanley penjahat.


iyen abar

text: iyen abar.

translation: apa khabar.


ambo

text: Ambo pai maanta siriah.

translation: Saya pergi menghantar sirih.