rumpung

text: Iya ngaga rumpung.

translation: Dia membuat udang salai.


rumpu

pos: verb

pos_title: Kata kerja

text: Sida diasuh orang rumpu ba padang.

translation: Mereka diarahkan untuk kumpul di padang.


berumpu

text: Sida deka berumpu ba dewan besai.

translation: Mereka akan berkumpul di dewan besar.


beserumpu

text: Sida ngemai bala bakih sida beserumpu ba gerija.

translation: Mereka membawa rakan-rakan mereka berhimpun di gereja.


rumuh

pos: adj

pos_title: Kata sifat

text: Besi nya nyau rumuh udah ditinggang batu bata.

translation: Besi itu habis remuk setelah ditimpa batu bata.


kumuh

text: Ati iya kumuh udah diayahka orang.

translation: Hati dia hancur setelah dikhianati orang.


runchah

text: Iya runchah ai ba atas pala anak iya.

translation: Dia simbah air ke atas kepala anaknya.


ngerunchah

text: Iya ngerunchah ai.

translation: Dia menyimbah air.


jurai

text: Kami diasuh pengajar meri pejurai pasal penguntung nabung.

translation: Kami disuruh oleh cikgu memberi huraian pasal manfaat menabung.


merundai

text: Iya meda utai merundai ba belakang rumah.

translation: Dia melihat sesuatu berjuntai di belakang rumah.


rundung

text: Iya rundung bukit nya.

translation: Dia rempuh sisi bukit itu.


ngerundung

text: Iya ngerundung sungai.

translation: Dia merempuh sisi sungai.


runggang

text: Bahu iya runggang.

translation: Bahu dia berat sebelah.


rungguk-rungguk

text: Iya rungguk-rungguk duduk ba bangku.

translation: Dia duduk tanpa membuat sesuatu.


rerungguk

text: Iya duduk rerungguk ba ruai.

translation: Dia duduk tanpa membuat sesuatu di luar bilik.


berunggu

text: Ujan nya labuh berunggu.

translation: Hujan itu jatuh berturut-turut.


Jawi

pos: noun

pos_title: Kata nama

glosses: tulisan turunan Arab yang digunakan untuk Menulis bahasa Melayu dan bahasa-bahasa lain di Asia Tenggara

forms: جاوي (Jawi)

other: ja·wi


perengheg

text: Kerete ajeh kiperengheg inelaju.

translation: Kereta itu memecut dengan lajunya.


perembek

text: Ajeh cuma imuh perembek.

translation: Itu cuma nama panggilan anak sulungnya.


pereman

text: Jenulag ajeh mong engrok pereman.

translation: Lagu sewang itu ada kata puji-pujian.


perekbet

text: Amin kipereklet bile kiletih.

translation: Amin pejamkan mata apabila keletihan.


nyirap

text: Indai Mikai nyirap buah rungan ti udah mansau.

translation: Ibu Mikai memotong buah betik yang sudah masak.


perbed

text: Perbed sayet ajeh.

translation: Tidurkan budak itu.


peraled

text: Berog eng kirasa peraled kerana kikena ya kemor.

translation: Badan saya rasa gatal-gatal kerana terkena ulat bulu.


perahmuh

text: Ena perahmuh kenun.

translation: Ena mandikan anak.


peo

text: Bercet cana ku kateh peo.

translation: Masak nasi dalam buluh.


penyate

text: Penghulu kipenyate nu mai kampug.

translation: Penghulu maklumkan kepada orang kampung.


tat

text: Sigi asai begulai enggau orang mayuh,tat aja.

translation: Memang begini rasa bersama dengan orang ramai,sabar sahaja.


pengre

text: Eng amat setuju pengre hek.

translation: Saya amat setuju pendekatan awak.


pengras

text: Ari sudah pengras bei hi cip mahmuh.

translation: Matahari sudah terbit mari kita mandi.


pengor

text: Hi berdusa ru unmai amen hi pengor senoi.

translation: Jangan sumpah orang nanti kita berdosa.


pengoh

text: Ka pengoh sedap hica.

translation: Ikan dimasak di dalam buluh sedap dimakan.


tebing

text: Anang bemain ba tebing nya laban bisi pukat orang.

translation: Jangan bermain di tepi sungai itu kerana ada pukat orang.


tebung

text: Manah amat tebung digaga Apai Lumpi .

translation: Cantik sungguh gendang yang dibuat oleh ayah Lumpi.


rais-rais

text: Iya rais-rais ngetatka pemedis.

translation: Dia berteriak dengan kuat menahan kesakitan.


tekang

text: Indai Dida meli tekang emas.

translation: Indai Dida membeli ketul emas.


reragau

text: Iya benung reragau.

translation: Dia sedang merangkak.


ragau-ragau

text: Iya benung ragau-ragau.


beragi

text: Ruti nya beragi.

translation: Roti itu dibubuh ragi.


munsuh

text: Iya bisi munsuh.

translation: Dia ada musuh.


ngemunchungka

text: Iya ngemunchungka mulut.

translation: Dia memuncungkan mulut.


berakan

glosses: bersama-sama berusaha, berkongsi, bersekutu.

forms: براکن (Jawi)

etymology_text: ber- + rakan.

hyphenation: be‧ra‧kan


mengaduk-aduk

forms: مڠادوق-ادوق (Jawi)

hyphenation: a‧duk


teraduk-aduk

glosses: kacau (tidak rapi atau kemas), tidak berketentuan (bukan seperai dll).

forms: ترادوق-ادوق (Jawi)

hyphenation: te‧ra‧duk‧a‧duk


adukan

glosses: barang yang (telah) diaduk, campuran (simen dll).

forms: ادوقن (Jawi)

hyphenation: a‧du‧kan


sebun

text: Pengawa betunu tau ngasilka hari besebun.

translation: Kerja membakar boleh menyebabkan hari jerebu.


aduk-adukan

forms: ادوق-ادوقن (Jawi)

hyphenation: a‧duk‧a‧du‧kan


bekerik

text: Iya benung bekerik enggau madi iya.

translation: Dia sedang bertengkar dengan adiknya.


bekeriap

text: Duit iya bekeriap.

translation: Duit dia banyak.


ngerichau

text: Iya benung ngerichau.

translation: Dia sedang meracau.


ngerichauka

text: Iya ngerichauka aku bejaku.

translation: Dia mengganggu saya bercakap.


ngerijat

text: Iya ngerijat laban angat.

translation: Dia meronta-ronta kerana panas.


kerik-kerik

text: Ngeli iya kerik-kerik.

translation: Gigi dia berkerik.


kekerik

text: Ngeli iya kekerik.


ngerikka

text: Iya benung ngerikka ngeli.

translation: Dia sedang mengerikkan gigi.


ngerik

text: Iya ngerik enggau aku.

translation: Dia bertikam lidah dengan saya.


ngeringka

text: Iya ngeringka aku.

translation: Dia menyokong saya.


tepengkering

text: Tubuh iya tepengkering.

translation: Badan dia kaku.


pendir

text: Eng ngharap he pendir hal aje nu ilei.

translation: Saya berharap kamu mengatakan hal itu kepadanya.


penas

text: Sengoi ajeh kikena penyakit penas.

translation: Orang itu mengidap penyakit tokak.


pempesan

text: Pempesan ajeh mong ibisa.

translation: Labah-labah itu mempunyai bisa.


ibisa

text: Pempesan ajeh mong ibisa.


peltoh

text: Sengoi engra ajeh ikui peltoh.

translation: Orang tua itu berkepala botak.


pelit

text: Os ajeh pelit.

translation: Api itu panas.


ngerinting

text: Buk iya ngerinting.

translation: Rambut dia mengerinting.


keripit

text: Aku duduk keripit enggau iya.

translation: Saya duduk rapat dengan dia.


kelag

text: Kelag ajeh kigemar cak pug.

translation: Burung helang itu suka makan ayam.


ngeripit

text: Iya ngeripit enggau aku.

translation: Dia berada rapat dengan saya.


hihuui

text: Ma pekakas hihuui deg.

translation: Apa perkakas untuk membina rumah.


ngeripitka

text: Iya ngeripitka diri enggau pua.

translation: Dia menyelimuti diri dengan selimut.


ngeris

text: Iya benung ngeris buk.

translation: Dia sedang mencukur rambut.


ngerisingka

text: Iya ngerisingka aku.

translation: Dia mengejek saya.


pehemar

text: Batu ajeh perhermar guni.

translation: Batu itu sebesar guni.


pehaj

text: Abat ajeh pehaj.

translation: Kain itu putih.


ngeriting

text: Mayau nya rindu ngeriting.

translation: Kucing itu suka makan.


peg

text: Ku teu ajeh kep peg.

translation: Di sungai itu ada banyak katak.


ceurut

text: kerite ajeh ceurut mende jem nong.

translation: kereta itu berjujuk kerana laluan serak.


peengrok

text: Begeiharo hupeengrok engrok cep.

translation: Bagaimana membunyikan suara burung.


peduli

text: Wes ga peduli hal sengoi kile.

translation: Jangan peduli hal orang lain.


ngerituk

text: Iya benung ngerituk lubang.

translation: Dia sedang menebuk lubang.


iluj

text: Iluj ki lawan ru pedang.

translation: Perwira bertempur dengan pedang.


pengerituk

text: Iya meli pengerituk nya ba kedai.

translation: Dia membeli penebuk itu di kedai.


sekula primary

text: Cici nyadi pengajar Bahasa Iban ba Sekula Primary.

translation: Cici menjadi seorang guru Bahasa Iban di Sekolah Rendah.


bekeritup

text: Pintu nya bekeritup.

translation: Pintu itu berlubang.


pati

text: Eng pati ju he.

translation: Saya rendah daripada awak.


keriut

text: Mua iya keriut.

translation: Muka dia keredut.


keru

text: Iya nya keru.

translation: Dia itu mudah tersinggung.


pasag

text: Mong nar pasag kasut ku pabeg ateh.

translation: Ada dua pasang kasut di luar sana.


ngeruka

text: Panas ngeruka daun.

translation: Panas merapuhkan daun.


keruang

text: Kerusi nya bisi keruang.

translation: Kerusi itu ada lubang.


ngeruang

text: Iya benung ngeruang tanah.

translation: Dia sedang mengorek tanah.


panyak

text: Ga panyak bile kekot cakna.

translation: Jangan berebut bila ambil makanan.


keruchak

text: Uji peda keruchak nya.

translation: Cuba lihat ombak itu.


pangil

text: Pangil apak he hi ha cakca.

translation: Panggil bapa kamu kita nak makan.


bekeruchak

text: Sungai nya bekeruchak.

translation: Sungai itu berombak.


keruga

text: Iya kena keruga.

translation: Dia kena ganggu.


pangel

text: Perlet pangel rukok ajeh.

translation: Padam puntung rokok itu.


ngeruhka

text: Iya ngeruhka ai.

translation: Dia mengeruhkan air.


kerumbung

text: Pintu nya udah kerumbung.

translation: Pintu itu sudah tutup.


hapanei

text: Hek hapanei ka ma imuh bende adeh?.

translation: Awak nak tahu apakah benda ini?.


ngerumbung

text: Iya benung ngerumbung pintu.

translation: Dia sedang menutup pintu.


kerung

text: Mata iya kerung.

translation: Mata dia cengkung.


palok

text: Apak kigulap palok.

translation: Bapa memikul kayu api besar.


bekerung

text: Ukui nya benung bekerung.

translation: Anjing itu sedang menyalak.


ngerungka

text: Penyakit nya ngerungka mata iya.

translation: Penyakit itu mencengkungkan mata dia.


kerungkuh

text: Asi nya kerungkuh.

translation: Nasi itu terlalu masak.


kerunsang

text: Iya meli kerunsang ba kedai.

translation: Dia membeli keronsang di kedai.


bekerunsang

text: Iya nya bekerunsang.

translation: Dia itu berkeronsang.


keruntuk

text: Uji peda keruntuk nya.

translation: Cuba lihat tengkorak itu.


ngerunyuk

text: Iya benung ngerunyuk keretas.

translation: Dia sedang mengeronyok kertas.


coh

text: Pengleg pug ajeh la coh.

translation: Telur ayam itu sudah menetas.


ngerupak

text: Kulit iya ngerupak.

translation: Kulit dia mengelupas.


kalei

text: eng kalei.

translation: saya letih.


bekumbu

text: Iya tinduk bekumbu.

translation: Dia tidur berselimut.


kumpang

text: Iya nya kumpang.

translation: Dia itu berani.


bekunchi

text: Rumah nya bekunchi.

translation: Rumah itu berkunci.


ngunchi

text: Iya benung ngunchi pintu.

translation: Dia sedang mengunci pintu.


muyung-luyung

text: Muyung-luyung ilo waig.

translation: Air itu sedang mengalir.


bekunda

text: Iya bekunda ngambika menang pekit nya.

translation: Dia berusaha bersungguh-sungguh supaya menang pertandingan itu.


ujan mesik-mesik

text: Ba luar benung ujan mesik-mesik.

translation: Dekat luar sedang hujan gerimis.


kundang-kundang

text: Iya benung kundang-kundang.

translation: Dia sedang berjalan-jalan ke sana sini.


kundang-kasang

text: Iya benung kundang-kasang.


kundang-kuit

text: Iya benung kundang-kuit.


kunda-kundang

text: Iya benung kunda-kundang.


kekundang

text: Iya benung kekundang.


sambaat

text: asanangan I yadi mangakan sambaat sada.

translation: Yadi suka makan pekasam/jeruk ikan.


paldog

text: Bercep paldog ajeh ju sesayet.

translation: Sembunyikan racun ipoh dari kanak-kanak.


mungkamug

text: "Nokuro tu amu po yokou mungkamug? oiduan moti yokou bas".

translation: "Kenapa kamu masih belum bergerak? Nanti kamu ketinggalan bas".


narasakan

text: Narasakan ilo bawang tu magadau.

translation: Sungai itu menjadi keringkerana kemarau.


nenggau

text: Liba ngasuh madi iya nenggau lampu laban jalai petang.

translation: Liba menyuruh adiknya menyuluh lampu kerana jalan gelap.


paknya

text: Eng sangka ikenon, Paknya I apak.

translation: Saya sangka anaknya, rupa-rupanya ayahnya.


tengik

text: Anak apai Nindun chukup tengik maya agi mit .

translation: Anak ayah Nindun selalu menangis ketika waktu kecil.


nensam

text: Shima enggau Nuya malu lalu nensam laban meda mayuh orang bujang datai.

translation: Shima dan Nuya malu lalu menunduk kepala kerana melihat banyak lelaki yang datang.


hod

text: eng hod hek.

translation: saya suka awak.


ngsip

text: eng ngsip.

translation: saya lupa.


pender

text: adeh pender.

translation: ini pondok.


betesah

text: Tumu pagi indai Mas enggau anak iya betesah ba pendai .

translation: Awal pagi ibu Mas dan anaknya mencuci pakaian di sungai.


tilur

text: Lisa tilur laban ngeli iya pedis.

translation: Lisa bercakap kurang jelas kerana gigi dia sakit.


nimuh

text: Rimun nimuh sulu ati iya enggau bebelika barang penganta.

translation: Rimun memujuk kekasih nya dengan membeli peralatan solek.


betimpai

text: Seduai melaki bini nyau betimpai lebuh duduk ba bilik besai.

translation: Suami isteri itu saling berpandangan ketika duduk di ruang tamu.


tukik

text: Jila mayuh amat tukik pasal orang bukai.

translation: Jila banyak sangat tanya tentang orang lain.


rungkuh

text: Bungai nya rungkuh.

translation: Bunga itu layu.


bekuntik

text: Aku enda kala bekuntik enggau iya.

translation: Saya tidak pernah berhubung dengan dia.


nguntum

text: Bungai nya baru nguntum.

translation: Bunga itu baru menguntum.


tagun-tagun

text: Iya tagun-tagun baka manuk.

translation: Dia mengangguk-angguk ketika berjalan seperti ayam.


ngunyah

text: Iya benung ngunyah pemakai.

translation: Dia sedang mengunyah makanan.


runjing

text: Laki nya runjing amai.

translation: Lelaki itu sangat kurus.


ngerunsai

text: Iya ngerunsai bala baju tancut ba dalam nyemari.

translation: Dia merungkai pakaian di dalam almari.


merunsai

text: Iya merunsai utai.

translation: Dia merungkai barangan.


ngupitka

text: Iya ngupitka kaki lebuh duduk ba kerusi.

translation: Dia merapatkan kedua-dua kaki ketika duduk di kerusi.


kupun

text: Iya bisi kupun.

translation: Dia ada kupon.


kur

text: Iya nanya nama aku enggau kur.

translation: Dia menanya nama saya dengan amat sukacita.


ngerunti

text: Iya ngerunti apai iya.

translation: Dia mengurut ayah dia.


ngurka

text: Iya benung ngurka aku.

translation: Dia sedang memesrakan saya.


mengkurak

text: Ai nya benung mengkurak.

translation: Air itu sedang mendidih.


runtu

text: Kitai enda tau nginsap, runtu utai tu tau ngemai kitai ngagai pengidup ti tusah.

translation: Kita tidak boleh merokok, sebab rokok membawa kita ke arah kehidupan yang tidak sihat .


kurau

text: Mua iya kurau.

translation: Muka dia comot.


ngeruntu

text: Iya ngeruntu mansutka diri ari rumah antu nya.

translation: Dia cepat-cepat mengeluarkan diri daripada rumah hantu itu.


jejampat

text: Iya jejampat ngelarika diri ari uduk nya.

translation: Dia cepat-cepat melarikan diri daripada anjing itu.


kuring

text: Ukui nya bebulu kuring.

translation: Anjing itu berbulu koreng.


ngeruntun

text: Iya bendar amat ngeruntun tali nya.

translation: Dia bersungguh-sungguh menarik tali itu.


bekuruh

text: Iya tinduk bekuruh.

translation: Dia tidur berdengkur.


bekurung

text: Sida bekurung ba rumah.

translation: Mereka berkurung di rumah.


runut

text: Iya masang runut.

translation: Dia memasang tali perangkap.


rupin

text: Iya rupin baju.

translation: Dia ambil baju.


nguruska

text: Iya deka nguruska diri.

translation: Dia ingin menguruskan diri.


rupuh

text: Iya ngaga rupuh.

translation: Dia membuat lingkaran.


merupuh

text: Tali nya merupuh.

translation: Tali itu bergulung.


ngusaika

text: Iya ngusaika barang aku.

translation: Dia mengacau barang saya.


rupus

text: Iya muai sampah ba rupus endur.

translation: Dia membuang sampah di merata-rata tempat.


tekusai

text: Mayau nya udah tekusai.

translation: Kucing itu sudah mati.


berupus

text: Tanah liat nya ambis berupus.

translation: Tanah liat itu habis bercampur.


kusap-kusap

text: Mata iya kusap-kusap.

translation: Mata dia terkelip-kelip.


kekusap

text: Mata iya kekusap.


ruran

text: Ruran nya melit pun kayu nya.

translation: Akar itu melilit pohon itu.


engkusap

text: Mata iya engkusap.

translation: Mata dia berkelip.


engkusapka

text: Iya engkusapka mata.

translation: Dia mengelipkan mata.


ruruk

text: Iya ruruk buah kemanti.

translation: Dia menjuluk buah rambutan.


ngusi

text: Iya benung ngusi buah.

translation: Dia sedang mengupas buah.


kusil-kusil

text: Iya kusil-kusil malik indu nya.

translation: Dia mencuri-curi memandang perempuan itu.


rurut

text: Ikan nya rurut ari jari iya.

translation: Ikan itu lurut dari tangan nya.


kekusil

text: Iya kekusil malik indu nya.


tekusil-kusil

text: Iya tekusil-kusil malik indu nya.


merurut

text: Ikan nya merurut ari jari iya.

translation: Ikan itu melurut dari tangannya.


ngusungka

text: Iya benung ngusungka bilik.

translation: Dia sedang mengosongkan bilik.


rusah

text: Orang nya rusah.

translation: Orang itu beban.


rusit

text: Iya ngaga rusit.

translation: Dia membuat ikan masin.


ngusut

text: Ikan ba sungai nya majak ngusut.

translation: Ikan di sungai itu semakin mengurang.


ngerusuh

text: Iya ngerusuh kaban iya.

translation: Dia mendesak rakan dia.


ngusutka

text: Iya ngusutka makai pemakai ti beguring.

translation: Dia mengurangkan memakan makanan yang bergoreng.


rusu

text: Kulit iya rusu.

translation: Kulit dia terlecet.


kuta

text: Uji peda kuta nya.

translation: Cuba lihat kota itu.


ruting

text: Iya ruting utai kayam.

translation: Dia gigit mainan.


bekutaka

text: Sida bekutaka kayu.

translation: Mereka berkubukan kayu.


ngeruting

text: Mayau nya ngeruting tulang manuk.

translation: Kucing itu menggerit tulang ayam.


kutang-kutang

text: Bul nya kutang-kutang ba sungai.

translation: Bola itu terapung-apung di sungai.


rutuh

text: Iya bisi mayuh rutuh.

translation: Dia ada banyak cacing perut.


kekutang

text: Bul nya kekutang ba sungai.


kutap

text: Aku enggai ninga kutap nuan.

translation: Saya enggan dengar leteran kamu.


rutung

text: Iya udah rutung.

translation: Dia sudah kenyang.


kutap-kutap

text: Iya enda badu kutap-kutap.

translation: Dia tidak berhenti berleter-leter.


rutu-rutu

text: Laki iya udah rutu-rutu.

translation: Suami dia telah buncit.


bekutu

text: Mayau nya bekutu.

translation: Kucing itu ada kutu.


rerutu

text: Laki iya udah rerutu.


ngutuk

text: Iya ngutuk aku.

translation: Dia mengutuk saya.


ruya-ruya

text: Daun nya udah ruya-ruya.

translation: Daun itu telah menjalar keluar.


kutum-kutum

text: Iya nya kutum-kutum.

translation: Dia itu murung.


reruya

text: Daun nya udah reruya.


kutum

text: Iya nya kutum.


kekutum

text: Iya nya kekutum.


ruyak

text: Baju iya udah ruyak.

translation: Baju dia telah koyak.


kutur

text: Mija iya kutur.

translation: Meja dia kotor.


ngeruyak

text: Iya ngeruyak keretas.

translation: Dia mengoyak kertas.


nguturka

text: Iya nguturka mija.

translation: Dia mengotorkan meja.


ruyas

text: Kayu nya udah ruyas.

translation: Kayu itu telah patah.


kuyan

text: Ba dia bisi kuyan padi.

translation: Di situ ada timbunan padi.


nguyanka

text: Iya nguyanka padi ba dia.

translation: Dia menimbunkan padi di situ.


ngeruyas

text: Iya ngeruyas kayu nya.

translation: Dia mematahkan kayu itu.


kuyas

text: Iya kuyas kayu.

translation: Dia mematahkan kayu.


ruyun

text: Tubuh laki nya ruyun baka tubuh orang indu.

translation: Badan lelaki itu lentur seperti badan perempuan.


nguyaska

text: Iya nguyaska kayu.


bekuyu

text: Iya bekuyu mirah.

translation: Dia berpipi merah.


sabau

text: Ubat nya sabau.

translation: Ubat itu tidak berkesan .


tipis

forms: تيڤيس (Jawi)

nipis

sense: tak tebal

other: ti·pis


pade

text: Mong dendog ku pade nong ateh.

translation: Ada batang kayu mati yang telah tumbang di tengah jalan.


hipejudoh

text: Ubai nar kineng padan buleh ha hipejudoh.

translation: Mereka berdua nampak sama padan untuk dijodohkan.


pacaq

text: Pacak jehu ajeh.

translation: Pacak kayu itu.


cekcet

text: Pabel adeh bor hiho cekcet.

translation: Belukar itu sesuai untuk bercucuk tanam.


nyup

text: Bile doi mat jis nyup ku barat.

translation: Bila petang matahari terbenam di barat.


nyoh

text: Bilang huper eng ngnyoh os.

translation: Bila subuh saya hidupkan api.


peralit

text: bajuk pundan ajeh peralit sampei mat eng bal.

translation: baju pondan itu bersinar sampai mata saya silau.


keretlut

text: teu laot ajeh keretlut kuat.

translation: air laut itu berombak kuat.


gerenlau

text: agok pei gerenlau ruk yoj ajeh.

translation: jangan bermain-main dengan pisau itu.


terbuk

text: Eng ngburuk sepupu eng rong Pahang. Eng pen eng terbuk elei mende ngo tanyak gah.

translation: Saya nampak sepupu saya dari Pahang. Saya pun berjumpa dia untuk bertanya khabar.


nyennam

text: litau ajeh nyennam .

translation: lelaki itu muda.


lakkek

text: menang Bah Jamal ki lakkek mende kikhot hok man ajeh .

translation: adik Bah Jamal mengada kerana mahu mainan itu .


kalo

text: sayet ajeh neh kalo.

translation: budak itu tak tahu apa-apa.


bilawan

text: Tenek eng bilawan ya mai jahat.

translation: Abang saya dilawan oleh orang jahat.


gesok

text: Abu bikap ya gesok mase kihuj jehuk legos.

translation: Abu digigit oleh kerengga semasa memanjat pokok rambutan .


anoh

text: anoh kunci kerite jen apak.

translation: ini kunci kereta ayah.


bigusti

text: Tenek en bigusti ya mai jahat.

translation: Abang saya digusti oleh penjahat.


kuminobong

text: Kuminobong ilo gas.

translation: Gas itu meledak.


siksij

text: Ilei ki siksij ku empal Bah Panjang.

translation: Dia mencuri di kebun Bah Panjang.


bei badeh

text: bei badeh joi nong adeh.

translation: mari sini ikut jalan ini.


git

text: git teu ke saruk ajeh.kibual ya amek.

translation: lap air yang tumpah itu.cakap emak.


banghel

text: Bah Roli kidat mende kikap ya banghel.

translation: Bah Roli mati kerana digigit oleh labah-labah.


cuoi

text: Amek eng ki cuoi jerlak ku e teg.

translation: Ibu saya cungkel duri pada tangannya.


niknij

text: Kek ajeh niknij e reni.

translation: Muka dia hodoh.


nyenulag

text: Nyenulag adeh bor hicerangai.

translation: Lagu sewang itu sedap didengar.


sektit

text: Menang eng ki sektik cep ku serag.

translation: Adik saya melastik burung di hutan.


nyenanj

text: Apak keit nu kebun nyenanj.

translation: Ayah ke kebun untuk merumput.


panahas

text: Naraag o panahas waig hilo walai.

translation: Penapis air di rumah rosak.


nyahnyoh

text: Amek kinyahnyoh os.

translation: Ibu menyalakan api.


keriteos

text: Bah Rosli kihuj keriteos mase kijug ikampung.

translation: Bah Rosli menaiki kereta api semasa hendak balik ke kampung.


umet

text: sayet ajeh jooi umet.

translation: budak itu banyak kurap.


nggaleh

text: Apak nggaleh ikenon nikah.

translation: Ayah membangkang anaknya kahwin.


sumimpod

text: Sumimpod ilo buul.

translation: Bola itu melantun.


tingroj

text: Amek eng ki tingroj ku lumbog.

translation: Ibu saya memencing di lumbung.


ngerukwit

text: Cacig ajeh kingerukwit.

translation: Cacing itu bergerak perlahan.


yel

text: tulug yel Abu ke kibedbet ajeh.bual ya apak ho imenang.

translation: tolong kejutkan abu yang tidur itu.kata ayah kepada adiknya.


ngaj

text: Menang kingaj bus.

translation: Adik mengunyah tebu.


nunanek

text: Mong nunanek jis becog kijumpa kerbau.

translation: Pada suatu hari kancil terjumpa kerbau.


kemog

text: ket sayet payos ajeh kemog.

translation: perut bayi itu kembung.


numom

text: Numom sayet keral.

translation: Seorang budak lelaki.


koogod

text: Koogod ilo poring .

translation: Buluh itu menyebabkan rasa miang.


err

text: eng pernah bakek err.

translation: saya pernah nampak kucing hutan.


kenok

text: Wak Kot mong kenok ku i kulam pengres.

translation: Wak Kot ada kura-kura besar di kolam penternakannya.


intei

text: apak ki intei gau serag.

translation: ayah memburu babi hutan.


cekcit

text: Eng cekcit ladak.

translation: Saya menanam cili.


nuhunen

text: Sayet nuhunen tok lagi ma pakai adat.

translation: Budak sekarang tidak mengikut adat.


jenda

text: Miki kigemar jenda ibelanjak sekulah.

translation: Miki suka bazirkan belanja sekolahnya.


kemurat

text: Bah Mali e berog kemurat.

translation: Bah Mali mempunyai badan yang berotot.


nennam

text: teu beket jaeh ya terlebih nennam.

translation: air panas itu sudah menggelegak.


manahub

text: Mamaih nopo nga' kada gisom manahub tulun suai.

translation: Kalau bermain, jangan sampai melanggar orang lain.


nengri

text: Nengri Perak imula bicet ceber.

translation: Negeri Perak mula menanam getah.


kapalid

text: Kapalid ilo wayaan.

translation: Laluan itu dapat menyesatkan.


jegneg

text: jegneg mai ajeh sernuk.

translation: perkhawinan orang itu seronok.


jayit

text: Amek jayit bajuk.

translation: Ibu jahit baju .


apalid

text: Oruhai no yahai apalid .

translation: kami hampir sesat.


tungal

text: Bah Fadi kibakek tungal dog ku jeres mase nai petput.

translation: Bah Fadi ternampak berok paling besar dihutan semasa memburu.


sengrai

text: Sengrai amek siksoj.

translation: Benang ibu tersimpul.


misei

text: Apak eng mong e misei.

translation: Ayah saya ada misai.


misen

text: Apak ki belik misen rumput.

translation: Ayah beli mesin rumput


herner

text: tek cenan ku deg Wak Lita ya herner.

translation: tanah bukit di rumah Wak Lita sudah runtuh.


hemmar

text: eng ru Miki hemmar.

translation: saya dengan Miki sebaya.


neanyak

text: Eng neanyak de hek.

translation: Saya meminta simpati dari awak.


kogompi

text: Kogompi ko ilo tingau nu?.

translation: Kamu dapat menjaga kucing kamu?.

hyphenation: ko‧gom‧pi

rhymes: -pi


tilop

text: Abil kigemar tilop dij iberog.

translation: Abil suka selimutkan badannya semua.


napoh

text: Nar ikor napoh kiberkep ya mergas.

translation: Dua ekor napoh telah ditangkap oleh harimau.


sengrol

text: cep ajeh tengah kiui sengrol.

translation: burung itu sedang membuat sarang.


napayah

text: Awa napayah kenon.

translation: Makcik susahkan anaknya.


mutong

text: Bile jes pegerlap sengoi hai et mutong ceber.

translation: Bila waktu subuh orang pergi menoreh getah.


mus

text: Gau kimus kening gale.

translation: Babi menyondol pokok ubi kayu.


cerwet

text: Bah Afi cerwet mende jeoi kicak ladak.

translation: Bah Afi sakit perut kerana makan banyak cili.


mumem

text: Adik tengah kimumem.

translation: Adik sedang menyusu.


balig

text: yahadeh bor i balig.

translation: hari ini langitnya cerah.


mamalid

text: Mamalid ilo ralan tu ogumu kopio wayaan.

translation: Jalan itu menyesatkan kerana terlalu banyak laluan.


hamamuh

text: Eng kihamamuh.

translation: Saya nak mandi.


hapermuh

text: Poj no eng hapermuh menang eng.

translation: Tunggu sekejap saya nak mandikan adik saya.


peruteh

text: Abah Awi kik jug kampug jis peruteh.

translation: Abah Awi balik kampung pada esok lusa.


ponitiu

text: Mongigit oku lampu maan do ponitiu do wayaan .

translation: Saya membawa lampu sebagai penyuluh jalan.


cerkap

text: mai raknak nyanyuk ajeh ki cerkap kenon kucig kateh teu.

translation: orang tua nyanyuk itu,dia rendam anak kucing di dalam air.


kataid

text: Kataid kasari oku dilo tiigitan id baas sundung pia osiriba oku.

translation: Saya masih dapat berpaut di pemegang bas itu walaupun saya pendek.


git;

text: git lampu .

translation: padam lampu.


kosiodop

text: Kosiodop ilo carama tu' alaid kopio.

translation: Ceramah itu menyebabkan rasa mengantuk kerana terlalu lama.


poinsolobidang

text: Poinsolobidang ilo kurilib id tirikohon .

translation: Selendang itu bersilang di kerusi.


berlei

text: jagak adab bile hik muj serag.bual amek ha Bah Abu ru Apak.

translation: jaga adab bila masuk ke dalam hutan.kata ibu kepada Bah Abu dan Ayah.


jegjug

text: minggu depan eng tektok kelas jadik eng ngo jegjug nu kampug.

translation: minggu depan saya tak ada kelas jadi saya nak balik semula ke kampung.


tukoh

text: renis Bah Rosli tukoh ru irenis imenang Bah Goli.

translation: muka Bah Rosli padan dengan muka adiknya Bah Goli.


mongunsasana

text: Au tokou milo mongunsasana do tulun suai.

translation: Kita tidak boleh mengejek orang lain.


pinosolobidang

text: Pinosolobidang ilo gonob linopi id tinan dilo tangaanak.

translation: Kain sarung yang dilipat itu disilangkan di badan budak.


mitamong

text: Yau i mitamong tanak ku.

translation: Dia yang menjaga anak saya.


pointamong

text: Pointamong oku hiti siriba.

translation: Saya berjaga di bawah sini.


natamangan

text: Natamangan kasari ku lo parai sundung pia ogumu kalaja ku.

translation: Padi itu tetap dapat dijaga oleh saya walaupun banyak kerja.


minanamong

text: I inan Lola o minanamong dahai di tokoro po.

translation: Mak cik Lola yang menjaga kami sewaktu kami masih kecil.


tamangai

text: Tamangai no kolidangan do bawang diti .

translation: Jagalah kebersihan sungai ini.


mergol

text: Abu mai mergol.

translation: Abu seorang yang murah rezeki.


tamangan

text: Tamangan no lo tapui mooi do au opisok.

translation: Jaga api supaya tidak padam.


ramaj

text: Eng ramas canak ru kuah.

translation: Saya ramas nasik dengan kuah.


engleg

text: Bah Awi ilei engleg kaum Temiar.

translation: Bah Awi suku kaumnya ialah Temiar.


ral

text: bajuk eng ral ku pintu.

translation: bajuk saya tersekat dekat pintu.


genmar

text: genmar eng bacak bob.

translation: Kegemaran saya membaca buku.


mung

pos: pron

pos_title: Kata ganti nama

text: Mung asa mmano?

translation: Dari manakah kamu berasal?

hyphenation: mung

ipa: [muŋ]

rhymes: -muŋ

rhymes: -uŋ


beburuk

text: Eng berburuk kawan eng.

translation: Saya berjumpa kawan saya .


gep

text: gep bedak ku renes de neneng bor.

translation: sapu bedak muka supa kelihatan cantik.


sug

text: tulug suluh ku padeh nok.bual apak ho Bah Goli.

translation: tolong suluh di sini.kata apak kepada Bah Goli.


sekik

text: amek kikoh sekik.

translation: emak mempotong daun menghuang.


surei

text: eng cak mi ru surei.

translation: saya makan mi dengan garpu.


handal

text: Ilei handal kateh menan sepak takraw.

translation: Dia hebat dalam permainan sepak takraw.


nej;

text: amen hek tok faham or lo cikgu jih terangkan nej.

translation: kalau awak tak faham suruhlah cikgu tu terangkan lagi.


tuminaid

text: Tuminaid oku dilo tigitan mooi do au aratu.

translation: Saya berpaut pada pemegang itu agar tidak jatuh.


nokoungkodom

text: Nokoungkodom oku toruhai no.

translation: Mata saya terpejam sebentar tadi.


kiwoyo

text: Kiwoyo tosonong i tanak di Lee.

translation: Anak Lee bersifat baik.


demo tu

glosses: kata ganti diri ketiga untuk bilangan yang banyak, mereka.

hyphenation: tu

ipa: [dɛ.mɔ tu]

rhymes: -tu

rhymes: -u


tumamong

text: Isai tumamong totuong baino?

translation: Siapa yang berjaga malam ini?


sudep

text: Og sudep ajeh.

translation: Bagi senduk itu.


celul

text: eng pernah celul jaag ka.

translation: saya pernah tercekek tulang ikan.


katamong

text: "Katamong ko i lo tadi nu?" ka di tama minuhot doho.

translation: "Kamu dapat menjaga adik kamu?" tanya ibu kepada saya.


jaar

text: Menang eng ki jap mende ki sengoh ha jaar.

translation: Adik saya menangis kerana takut ribut petir.


mahar

text: Kek ajeh numom de mahar.

translation: Dia seorang peramah.


coq

text: Tenek kerdur eng ki sengoh ha coq.

translation: kakak saya takut dekat belalang.


senihat

text: Eng senalok jagak senihat kucig eng.

translation: Saya sentiasa jaga kesihatan kucing saya.


neempok

text: Neempok eng ha jadik nuurag de berjaye.

translation: Impian saya ingin menjadi seorang yang berjaya.


senug

text: lawa loh senug ajeh.

translation: cantiklah senduk itu.


lamo ke

pos: unknown

pos_title: Kata tugas

glosses: kata untuk menerangkan akibat atau kesan buruk yang akan berlaku sekiranya meneruskan sesuatu perbuatan, nanti

text: Jange lewak sangak, lamo ke keno tingga.

translation: Jangan lewat sangat, nanti ketinggalan.

etymology_text: lamo + ke

hyphenation: ke

ipa: [la.mɔ kɛ]

rhymes: -kɛ

rhymes: -ɛ


ektip

text: Sayet ajeh ektip kateh bidag sukan.

translation: Budak itu aktif dalam bidang sukan.


momoomolukis

text: kumaraja i Ali sebaagi songulun momoomolukis.

translation: Ali bekerja sebagai seorang pelukis.


bilah

text: Bilah ajeh ha enjop eng.

translation: Senduk rata itu punya nenek saya.


tegep

text: gei ku tegep ajeh de beket berog hek.bual apak ha Rosli.

translation: duduk dekat unggun api tu supaya badan kamu panas. kata apak kepada Rosli.


abat batik

text: amek mong jooi abat batik.

translation: emak ada banyak kain batik.


kiperusak

text: Menang en kiperusak barang eng.

translation: Adik saya merosakkan barang saya.


derengkas

text: Terhan cenol ajeh ru derengkas jehuk kileh.

translation: Sokong tiang itu dengan penahan kayu lain.


noogod

text: Noogod oku parai.

translation: Saya terkena miang' padi.


cenempet

text: Bebegei cenempet mennan sipak takraw de kibelajar ju iguru-guru sekulah.

translation: Pelbagai kemahiran permainan sepak takraw yang telah dipelajari daripada guru-guru di sekolah.


top

text: Top sanget ajeh ki lempak.

translation: Ribakan budak itu atas paha .


nennom

text: Sanget ajeh ki nennom.

translation: Budak itu kencing.


bigeral

text: Ilei bigeral sebegei hiro bula sipak.

translation: Dia digelar sebagai hero bola sepak.


sangkak

text: Eng pek eng sangkak.

translation: Saya tidak sangka.


deg ran

text: Tenek eng ru apak eng ubai beh deg ran.

translation: Abang saya dan ayah saya buat rumah pokok.


hanyok

text: Kapas ajeh hanyok bernor.

translation: Kapas itu sangat ringan.


bekirak

text: Kawat eng selaluk bekirak ru en.

translation: Kawan saya selalu berkira dengan saya.


serop

text: Taya kerite apak en serop.

translation: Tayar kereta ayah saya kempis.


tunggak

text: Ilei kijadik tunggak peringak de bedisiplen.

translation: Dia menjadi ketua keluarga yang berdisiplin.


bah os

text: Eng gemar bah os.

translation: Saya suka binturung.


bah yoj

text: Bah yoj jeh besenegoh.

translation: Biawak pokok tu menakutkan.


gernyol

text: Deg adeh gernyul.

translation: Rumah ini bergoyang.


dekag

text: apak mong kibakek dekag mase ki gik awat.

translation: apak ternampak tikus buloh semasa menebang pokok buluh.


seluro

text: Eng seluro ru menang en.

translation: Saya bergurau dengan adik saya.


tabuk teg

text: yakma mong luka ku tabuk teg hek?.

translation: kenapa ada luka kat antara jari tu?.


perej

text: Perej pelek legos ajeh ku tik.

translation: Jatuhkan buah rambutan itu ke tanah.


karep

text: Pog ajeh ki karep ipengleg.

translation: Ayam itu mengeram telurnya.


serbog

text: Wak Idah kilog tudung mende ilei beragama islam.

translation: Wak Idah memakai tudung kerana dia beragama islam.


curos

text: Curos legos ajeh.

translation: Jolok buah rambutan itu.


hihoi

text: mai jahat ajeh ki og hihoi hok tenek eng .

translation: orang jahat itu bagi amaran kepada abang saya.


kenyep

text: Ilei ki kenyep nu en.

translation: Dia jeling kepada saya.


poguli

text: Posorohon oku no poguli dilo buuk.

translation: Ingatkan saya untuk mengembalikan buku itu.


sedak

text: Sedak weh dók ssini, braso sejuk jah.

translation: Nyaman betul duduk di sini, sentiasa berasa sejuk.

text: Sedak molek soro diyo.

translation: Indah betul suaranya.

text: Tok soh keléh la crito tu, tok sedak lasóng.

translation: Tak payahlah pergi tonton cerita itu, langsung tidak menarik.

hyphenation: se‧dak

rhymes: -daʔ

rhymes: -aʔ


rinteb

text: Yus rinteb kitulug iamek ui kerjak rumah.

translation: Yus tiap hari menolong emaknya membuat kerja rumah.


kerik

text: Amek kigunak Kerik sambil kijaj jenaj.

translation: Emak mengguna pemotong rumput sambil mencabut rumput


nyup.

text: jis ku luar nyup sampei iwarna suwig pehog.

translation: hari kat luar senja sampai warna langit kuning.


selah

text: Imat selah.

translation: Matanya lebam.


sedak nnengok

etymology_text: sedak + nnengok

hyphenation: ne‧ngok

ipa: [sə.daʔ nːɛ.ŋɔʔ]

rhymes: -ŋɔʔ

rhymes: -ɔʔ


cur

text: mai yog mutu ajih pukal hol icur.

translation: orang yang jatuh moto tu asik keluar darahnya.


jab-jab

text: jab-jab tahun mai kampug kaku bisamut jis genggulang.

translation: tiap-tiap tahun warga kampung kaku menyambut hari tahun baru.


bekerjak

text: Apak eng ki behkerjak ku balai polis tapah.

translation: Ayah saya berkeja di balai polis tapah.


cenadang

text: Tenek eng ki og cenadang untuk kah beh deg pai.

translation: Abang saya memberi cadangan untuk membuat rumah baru.


mensau

text: Mensau mai rana akej kikerjak cikgu.

translation: Menantu orang tua itu bekerja sebagai cikgu.


cenenmar

text: Pinui ku was kampug jik peksig cenenmar.

translation: Udara di kawasan kampung kami belum tercemar.


menai

text: Menai eng de engro kikerja doktor.

translation: Ipar saya bekerja sebagai doktor.


memaneng

text: Wal lut jeoi memaneng.

translation: Kawasan bukit banyak labah-labah.


mate pelajaran

text: Eng gemar mata pelajaran matematik.

translation: Saya suka mata pelajaran matematik.


masig

text: Baju eng masig baju hek.

translation: Baju saya lain dari baju awak.


menreh

text: Apak ubai tingroj menreh.

translation: Ayah memancing ke hilir.


mamo

text: Susan nggemar ca mamo.

translation: Susan gemar makan pisang hutan.


maklum

text: Ma-ma perkare maklum nu mai eng.

translation: Apa-apa perkara maklum kepada saya.


lop

text: Lop puket hek.

translation: Selok saku kamu.


leu

text: Kerite adeh kerite leu.

translation: Kereta ini kereta lama.


bahu'

glosses: bau yang tak baik; kehanyiran; kebusukan (bau)

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bahuq.


lenglod

text: Wes ga lenglod ame.

translation: Jangan tipu ibu.


lenghop

text: Busu lenghop kiman bola.

translation: Busu penat lepas main bola.


angsu

glosses: bau (sedang menyebar di udara, sama ada berbau wangi atau berbau busuk; hangit

etymology_text: Banding dengan bahasa Cebuano angso (“bau kencing”).


mabahu'

text: Mabahu' in tandas.

translation: Tandas itu berbau

etymology_text: ma- + bahu' (“bau”)

mahamut

sense: berbau; berbau hangit; hanyir; busuk


ayskrim

text: Mabaya' aku kumaun sin ayskrim sabab panuga adlaw ini.

translation: Saya nak makan aiskrim kerana ia musim panas hari ini.

etymology_text: daripada bahasa Inggeris ice cream.

iskrim

sense: aiskrim


labah

text: Iya benung labah.

translation: Dia sedang kecewa.


belabanka

text: Kera nya belabanka buah.

translation: Kera itu menyerang buah.


ngelaban

text: Nuan anang ngelaban iya.

translation: Kamu jangan menentang dia.


ngelabanka

text: Kera nya ngelabanka semua buah ba kebun aku.

translation: Kera itu memusnahkan semua buah di kebun saya.


belabel

text: Butul nya belabel.

translation: Botol itu berlabel.


selabuh

text: Duai iya datai selabuh.

translation: Mereka berdua datang serentak.


ngelabuh

text: Iya benung ngelabuh buah rian.

translation: Dia sedang memungut buah durian.


sabuh

text: Iya nemu sabuh menua nya.

translation: Dia tahu berita angin tempat itu.


ngelabuhka

text: Iya ngelabuhka bup.

translation: Dia menjatuhkan buku.


belabung

text: Iya benung belabung.

translation: Dia sedang memakai kain pengikat kepala.


besabung

text: Cherita nya deka besabung minggu nyin ila.

translation: Cerita itu akan bersambung pada minggu depan.


sabu

text: Buk indu nya sabu.

translation: Rambut perempuan itu kembang.


ensabu

text: Buk iya balat ensabu.

translation: Rambut dia sangat tak terurus.


ngelulung

text: Bisi pagar ngelulung rumah nya.

translation: Ada pagar mengeliling rumah itu.


sabut

text: Iya ngumpul sabut.

translation: Dia menggumpul sabut kelapa.


lulur

text: Tali nya lulur.

translation: Tali itu menjurai ke bawah.


besadai

text: Iya besadai ba tebing ai.

translation: Dia berjemur di tepi sungai.


melulur

text: Tali nya melulur.


sadak

text: Iya benung ngaga sadak kena nangkap ikan.

translation: Dia sedang membuat jaring bertangkai untuk menangkap ikan.


ngelumaika

text: Iya nya benung ngelumaika ai.

translation: Dia itu sedang mengocak air hingga berlumpur.


ngesah

text: Iya ngesah bala madik iya.

translation: Dia membantu adik-adiknya.


ngelumai

text: Iya ngelumai aku.

translation: Dia memuji-muji saya.


ngelumatka

text: Iya benung ngelumatka pemakai.

translation: Dia sedang melumatkan makanan.


lumau

text: Iya lumau menang pekit nya.

translation: Dia layak menang pertandingan itu.


berumba

text: Iya benung berumba enggau aku.

translation: Dia sedang berlumba dengan saya.


sakang

text: Iya ngena sakang kena berubat.

translation: Dia menggunakan ubat tradisional untuk mengubati dirinya.


sakap

text: Iya benung ngira sakap tubuh indu nya.

translation: Dia sedang mengira ukuran lilitan tubuh wanita itu.


sakap

text: Sakap aku tumabang kaymu.

translation: Saya siap membantu kau.

siyap

sense: siap; sedia


ngelumba

text: Iya deka ngelumba aku.

translation: Dia ingin melawan saya.


sadung

text: Iya sadung ai kutak.

translation: Dia bagi air kotak.


nyadu

text: Iya nyadu pengawa orang nya ngagai polis.

translation: Dia melapor kegiatan orang itu kepada polis.


melumpa

text: Iya nya benung melumpa.

translation: Dia itu sedang muntah.


ngelumpa

text: Iya nya benung ngelumpa.


saga

text: Iya nundukka pala ngagai rani enggau saga.

translation: Dia tundukkan kepala kepada permaisuri dengan hormat.


ngelumpung

text: Iya benung ngelumpung kayu.

translation: Dia sedang memotong kayu.


sagam

text: Iya kena sagam kaban iya.

translation: Dia kena raba oleh rakan dia.


nyagam

text: Iya nyagam duit ba pukit tancut iya.

translation: Dia meraba duit di dalam poket seluar dia.


sagat-sagat

text: Buk iya sagat-sagat.

translation: Rambut dia kerinting.


sesagat

text: Buk iya sesagat.


sagi

text: Iya minta sagi orang dulu sebedau tama.

translation: Dia meminta izin orang terlebih dahulu sebelum masuk.


nyagi

text: Iya enda nyagi anak iya main ba taman kediri.

translation: Dia tidak mengizinkan anaknya bermain di taman berseorangan.


sakung

text: Mua iya bisi sakung.

translation: Muka dia ada cengkung.


sakum

text: Iya benung ngaga sakum.

translation: Dia sedang membuat simpai besi.


salak

text: Iya ninga salak uduk ari jauh.

translation: Dia mendengar salak anjing dari jauh.


bedbet

text: En bedbet ku bilik.

translation: Saya sedang tidur dekat bilik.


lehej

text: To kicep lehej.

translation: Siput bergerak perlahan.


gemok

text: Emai teh gemok bik.

translation: Orang itu sangat gemuk.


katataanom

text: Katataanom di tama ilo bunga.

translation: Bunga itu baru ditanam oleh ibu.


salar

text: Iya ngemai salar dikena ngasur perau ngagai ai.

translation: Dia membawa kayu kecil untuk mendorong perahu ke dalam air.


salih

text: Menua nya salih laban ujan bangat.

translation: Tempat itu banjir disebabkan hujan lebat.


le

text: Le kicak gale.

translation: Babi makan ubi kayu.


nyalin

text: Iya nyalin ai dalam kung.

translation: Dia menuang air ke dalam cawan.


nakaansau

text: Nakaansau yahai tu amu noubas do ralan hilo.

translation: Kami tersesat kerana tidak biasa dengan jalan di sana.


minamatai

text: Isai minamatai diti kilau?

translation: Siapa yang membunuh semut ini?


nogoritan

text: Nogoritan korita di Anne.

translation: Kereta Anne tercalar.


mindikau

text: Hinonggo ko mindikau?

translation: Di mana kamu duduk?


nokoguak

text: Nokoguak i Mila soira nakaakan kinotuan di opoit.

translation: Mila termuntah apabila memakan sayur yang pahit.


tekul

text: Jalai aku kena tekul indu nya tadi.

translation: Jalan saya kena halang perempuan itu tadi.


jugit

text: Sekula kami bisi ngaga pekit bejugit.

translation: Sekolah kami ada mengadakan pertandingan menari.


orulahan

text: Kada kagangau, orulahan moti ilo baragang.

translation: Jangan bising, nanti bayi itu terganggu.


mogisosowoli

text: Mogisosowoli tokou do mogonsok.

translation: Kita bergilir-gilir memasak.


mahmuh

text: Jik mahmuh ku pantai ru kawad-kawad.

translation: Kami mandi di pantai dengan kawan-kawan.


sianu

text: Sianu oku dilo rasuk.

translation: Saya mahukan baju itu.


tuminagak

text: Tuminagak o dungau ku kosodop.

translation: Kucing saya menghilang semalam.


tutang

text: Nabayaran no di Rani o tutang dau.

translation: Rani sudah membayar hutangnya.


kitutang

text: Kitutang oku hilo di Nia.

translation: Saya berhutang dengan Nia.


lad

text: Lad kigei kerom sela.

translation: Ulat berbisa menyorok di bawah daun.


lunching

text: Uji ambi lunching nya.

translation: Cuba ambil loceng itu.


lunchum

text: Ba lunchum bilik nya bisi mayau.

translation: Di hujung bilik itu ada kucing.


lunda

text: Iya meli lunda ba kedai.

translation: Dia membeli minyak wangi di kedai.


lundai

text: Iya bejalai lundai.

translation: Dia berjalan perlahan.


lundas

text: Mua iya lundas.

translation: Muka dia pucat.


pelundas

text: Mua iya pelundas.


lung

text: Iya benung megai lung.

translation: Dia sedang memegang cengkerik.


ngelungau

text: Iya ngelungau laban indu nya.

translation: Dia menjadi bodoh kerana perempuan itu.


ngelungauka

text: Iya ngelungauka aku.

translation: Dia membodohkan saya.


pengelungau

text: Nembiak nya pengelungau.

translation: Budak itu sangat bodoh.


lunggah

text: Iya megai lunggah padi.

translation: Dia memegang pucuk padi.


lunggar

text: Tanchut iya lunggar.

translation: Seluar dia longgar.


lunggik

text: Tungkat nya lunggik.

translation: Tongkat itu bengkok.


bedoi

text: Mai sukak bik bedoi hal emai.

translation: Orang-orang itu suka cakap pasal orang.


keme

text: Menaleh ajeh keme.

translation: Gadis itu cantik.


kede

text: Kede ajeh had itenajap.

translation: Mata kail itu sangat tajam.


keb

text: Mai kaya ajeh jeoi ireta.

translation: Orang kaya itu banyak harta.


kei

text: Amek ki Kei perah.

translation: Emak membakar buah perah.


jonj

text: Abu kijonj ceber teu ni ikebun.

translation: Abu menarik getah air ke kebunnya.


hug

text: Simoi mong ku hug.

translation: Kelawar ada di gua.


jernom

text: Mai guna jernom sebagei penglai.

translation: Mereka menggunakan daun jerangau sebagai ubat.


salir

text: Iya salir bala madik iya.

translation: Dia suap adik-adiknya.


kebes

text: Simoi ajeh la kebes.

translation: Kelawar itu sudah mati.


jeremlop

text: Jeremlop sikang kateh mangkuk.

translation: Celupkan sudu dalam mangkuk.


dekuh

text: Renes eng dekuh.

translation: Muka saya hodoh.


jengka

text: Ke luka ijengka.

translation: Dia mendapat luka di dagu.


teralaj

text: Eng teralaj.

translation: Saya botak.


teralah

text: Apak eng teralah.

translation: Ayah saya botak.


wesnes

text: Amek eng kiwei Wesnes caknak.

translation: Emak saya membuang sisa makanan.


jebak

text: Cep ajeh kihek jebak.

translation: Burung itu kena perangkap.


mingkidom

text: Mingkidom ilo lampung.

translation: Lampu itu berkelip.


kokitanai

text: Olumis kokitanai dilo sumandak.

translation: Gadis itu berparas cantik.


gunjak

text: Ke kigemar begunjak ru eng.

translation: Dia suka bergurau dengan saya.


goh

text: Ke ya goh ju serengi eng.

translation: Dia telah lenyap dari ingatan saya.


ginei

text: Mong nane ginei.

translation: Ada satu tempat duduk.


gij

text: Ilemunj ya gij.

translation: Gigi itu rosak.


gerej

text: Gerec naica tunggul jehu.

translation: Anai-anai makan tunggul kayu.


gee

text: Lembu ajeh gee.

translation: Lembu itu jinak.


age

glosses: membuat persediaan sebelum melakukan sesuatu.

hyphenation: a‧ge

rhymes: -gɛ


nyalir

text: Iya nyalir menyadi iya utai empa.

translation: Dia menyuap adiknya makanan.


sembuat

text: Manah amat sembuat nya.

translation: Cantik betul rekaan itu.


sambang

text: Iya ngena sambang.

translation: Dia menggunakan alas bahu.


nyembuatka

text: Iya nyembuatka cherita.

translation: Dia mereka-reka cerita.


nyembuhka

text: Ubat nya jampat nyembuhka telih.

translation: Ubat itu cepat menyembuhkan luka.


sembung

text: Perut iya sembung.

translation: Perut dia kembung.


penyan

text: Iya ngena penyan.

translation: Dia menggunakan pegandar.


nyembur

text: Iya nyembur mua aku ngena ai.

translation: Dia menyembur muka saya dengan air.


sanda

text: Iya sanda duit aku.

translation: Dia pinjam duit saya.


nyanda

text: Iya nyanda pinsil kaban iya.

translation: Dia meminjam pensel rakan dia.


nyemekih

text: Iya enda ulih nyemekih aku.

translation: Dia tidak boleh menyaingi saya.


nyandang

text: Iya nyandang menyadi iya.

translation: Dia menyandang adiknya.


sandau

text: Sida deka sandau menua nya.

translation: Mereka ingin lawat tempat itu.


nyemelih

text: Iya benung nyembelih chapi.

translation: Dia sedang menyembelih sapi.


semerai

text: Iya benung semerai.

translation: Dia sedang berenang.


jjuruh

text: Jok kkoloh agamo ni koho jjuruh gu.

translation: Sejak bersekolah agama, perangainya semakin baik.

etymology_text: Daripada perkataan bejuruh, suku kata be- diserap ke bunyi konsonan j, lalu dipanjangkan bunyinya.

hyphenation: ju‧ruh

rhymes: -ɣuh

rhymes: -uh


juruh

glosses: Ejaan daripada perkataan jjuruh yang mana huruf konsonan j- tidak dieja berganda (walau dipanjangkan bunyi huruf tersebut).


semiam

text: Bilik nya semiam.

translation: Bilik itu gelap.


semilan

text: Iya bisi semilan bup.

translation: Dia ada sembilan buku.


semilang

text: Duku nya semilang.

translation: Parang itu tajam hujungnya.


nyemin

text: Iya benung nyemin rumah.

translation: Dia sedang menyimen rumah.


nyemilu

text: Duku nya nyemilu.

translation: Parang itu tajam.


sempal

text: Sempal pending nya digaga ari getah.

translation: Penutup telinga itu diperbuat daripada getah.


nandu

text: Iya nandu jaku iya.

translation: Dia mengulangi kata-katanya.


andah

glosses: meneruskan (pekerjaan yang besar, perlawanan yang hebat);

hyphenation: an‧dah

rhymes: -dah

rhymes: -ah


maeng

glosses: Ejaan daripada perkataan mmaeng yang mana huruf konsonan m- tidak dieja berganda (walau dipanjangkan bunyi huruf tersebut).


akok

glosses: sejenis kuih bakar yang dibuat daripada telur, tepung gandum, gula dan dibakar di dalam acuan.

hyphenation: a‧kok

rhymes: -kɔʔ

rhymes: -koʔ

rhymes: -oʔ


asek

glosses: berkenaan teraju yang panjang di sebelah bawah.

hyphenation: a‧sek

rhymes: -seʔ

rhymes: -eʔ


teraju

glosses: sejenis alat penimbang yang memakai dua buah piring yang digantungkan pada lengannya, neraca;

glosses: tali utk merentangkan (meregangkan) khemah, tali (rantai) utk menggantung lampu dll;

glosses: tali yg diikatkan pada rangka layang-layang (dari atas ke bawah);

forms: تراجو (Jawi)

hyphenation: te‧ra‧ju


awe

glosses: panggilan umum bagi orang lelaki yang muda daripada penutur, nak (anak).

hyphenation: a‧we

rhymes: -wɛ


awe boceh

glosses: sejenis makhluk halus yang mengganggu kanak-kanak.

hyphenation: bo‧ceh

ipa: [a.wɛ bɔ.t͡ʃɛ̃h]

rhymes: -t͡ʃɛ̃h

rhymes: -ɛ̃h


solstico

etymology_text: Daripada bahasa Latin solstitium.

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-solstico.wav


kusyen

etymology_text: Pinjaman bahasa Inggeris cushion.


bumbiru

etymology_text: daripada bahasa Chavacano bombero, daripada bahasa Sepanyol bombero (“bomba”).

bumba

sense: bomba; ahli bomba


okojir

text: Okojir tomod I Lala manangkus soira ginusa yau tasu.

translation: Lala berlari dengan sangat laju ketika dia dikejar anjing.


monurupu

text: Monurupu oku abaabayan sikul.

translation: Saya mengurus program sekolah.

hyphenation: mo‧no‧ru‧pu


star

forms: stars

etymology_text:
Daripada bahasa Inggeris Pertengahan sterre, daripada bahasa Inggeris Kuno steorra (“bintang”), daripada bahasa Jermanik Barat Purba *sterrō, varian daripada *sternō, daripada bahasa Jermanik Purba *sternô, *sternǭ (“bintang”), from bahasa Indo-Eropah Purba *h₂stḗr (“bintang”). Bentuk kembar kepada aster, stella, étoile, and estoile.
Kognat
Berkognat dengan bahasa Scots starn, ster, bahasa North Frisian steer, bahasa Frisia Barat stjer, bahasa Saterland Frisian Stiern, bahasa Belanda ster, bahasa Luxembourg Stär, bahasa Jerman Stern, bahasa Yiddish שטערן (shtern), bahasa Vilamovian śtaom, bahasa Sweden stjärna, bahasa Norway stjerne, bahasa Iceland stjarna, bahasa Gothic 𐍃𐍄𐌰𐌹𐍂𐌽𐍉 (stairnō), bahasa Sepanyol estrella, bahasa Portugis estrela, bahasa Itali stella, bahasa Romania stea, bahasa Oksitan estela, bahasa Venetian stéła, bahasa Sicilian stidda, bahasa Sardinia isteddu, bahasa Mirandese streilha, bahasa Walloon sitoele, bahasa Romansch staila, bahasa Megleno-Romania steau̯ă, bahasa Istriot stila, bahasa Istro-Romania ste, bahasa Latin stēlla, bahasa Yunani αστέρι (astéri), bahasa Yunani Purba ἀστήρ (astḗr), bahasa Armenia Kuno աստղ (astł), bahasa Parsi ستاره (setâre), bahasa Tajik ситора (sitora), bahasa Pashto ستوری (storay), bahasa Mazanderani اساره (ëssâre), bahasa Northern Kurdish stêr, bahasa Central Kurdish ئەستێرە (estêre), bahasa Zazaki astare, bahasa Ossetia стъалы (st’aly), bahasa Hindi तारा (tārā), bahasa Urdu تارا (tārā), bahasa Punjabi ਤਾਰਾ (tārā), bahasa Gujarati તારો (tāro), bahasa Sanskrit तारा (tārā).

ipa: /stɑː(ɹ)/

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-star.wav

ipa: /stɑɹ/

ipa: /staː(ɹ)/

rhymes: -ɑː(ɹ)


academy

forms: academies

etymology_text: Daripada bahasa Perancis académie, daripada bahasa Latin acadēmīa, daripada bahasa Yunani Purba Ἀκαδημία (Akadēmía)

hyphenation: acad‧e‧my


topuon

text: minggoos kou no koti balajal topuon kou ma molohing dikoyu dung au no kalantoi id suang do panaasan.

translation: belajarlah bersungguh-sungguh, jika tidak kamu akan dirotan oleh ibubapa kamu sekiranya gagal dalam peperiksaan .


word: genggam bara api, biar sampai jadi arang


momurimon

text: alansan oku do koongoi oku hilo Kundasang montok tadau tobontol, tu aanangan oku momurimon di kinosogito do hilo.

translation: aku berharap dapat pergi ke Kundasang pada masa akan datang, kerana saya mahu menikmati cuaca sejuk di sana .


물

text: 이 꽃은 왜 시들고 있니? 얼마나 자주 물을 주었지?

translation: Kenapa bunga ini layu? - Berapa kali awak siram air kepadanya?

roman: I kkocheun wae sideulgo inni? - Eolmana jaju muleul jueotji?

glosses: pengaruh (dengan kata kerja 들다 (deulda) atau 먹다 (meokda))

text: 뉴욕 갔다 오니 미국 물이 다 q들었네.

translation: Setelah pulang dari New York, kau dah jadi macam orang Amerika [dalam cara buruk].

roman: Nyuyok gatda oni miguk muli da qdeureonne.

literal_meaning: Setelah pulang dari New York, semua air Amerika dah memasuki kau.


minyak dengan air

glosses: Pihak-pihak yang tidak dapat bekerjasama oleh kerana perbezaan yang ketara.

dakwat dengan kertas

ipa: /mi.ɲaʔ də.ŋan a.ir/


hangat-hangat tahi ayam

glosses: Perihal semangat yang hanya bersifat sementara.


nagapang

text: intang-intangan koti kotibas nu no dangol do watu agapang moti, aiso nondo pomorilik dati ti kabun.

translation: hati-hati parang itu terlibas batu nanti terbelah , kita tidak akan dapat membersihkan kebun kita nanti .


kamea

etymology_text: daripada bahasa Inggeris come here!. Menggantikan istilah asal Gilbert kiri.


kejam

glosses: Menutup mata hingga tidak dapat melihat.

forms: کجم (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Melayik Purba *kejem, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kezem, daripada bahasa Austronesia Purba *kezem. Bandingkan kijam dan pejam.

other: ke·jam


kijam

forms: کيجم (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Melayik Purba *kijem, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kizem. Bandingkan kejam dan pejam.

other: kijam


pompuan

forms: ڤومڤوان (Jawi)

etymology_text: Daripada perempuan.

other: pom·pu·an


pempuan

forms: ڤمڤوان (Jawi)

other: pem·pu·an


semekom

pos: intj

pos_title: Kata seru

forms: سميکوم (Jawi)

etymology_text: Daripada bahasa Arab اَلسَّلَامُ عَلَيْكُم (as-salāmu ʕalaykum, “selamat sejahtera kepada kamu”)

hyphenation: se‧me‧kom

other: se·mé·kom

rhymes: -kum


monomuli

text: oponsol no kopio do au yati kooling montok monomuli kinisonongo do tulun kumaa dati.

translation: Ia amatlah penting untuk kita sentiasa membalas budi kebaikan orang kepada kita .


momuraan

text: osonong no kopio ginawo di Ongkor soira tumimpuun no i rambai disio momuraan tu i no panakatanda osonong o sinunion di tinanom disio.

translation: hati ongkor sangatlah riang setelah melihat pokok rambutan yang ia tanam sudah mulai bercambah kerana ia menandakan bahawa tanamannya bertumbuh dengan subur .


momoromuk

text: minongoi pokisuduhon i Ondu miampai tanak disio id talun montok gunoon momoromuk do kungkung karabou i maan diolo akano.

translation: Ondu dan anaknya pergi mencari kayu api di hutan untuk kegunaan melembutkan kulit kerbau untuk dimakan .


gipang

pos_title: Takrifan

glosses: Berasa teringin sangat akan sesuatu pangkat atau jawatan.

forms: ݢيڤڠ (Jawi)

etymology_text: Lakuran gila + pangkat.

giat

other: gi·pang


집

text: 집에 돌아오다

translation: pulang rumah

roman: jipe doraoda


화장실

forms: 化粧室

etymology_text: Perkataan Sino-Korea daripada 化粧 (“kosmetik”) + 室 (“bilik”).


나라

text: 러시아는 세계에서 제일 크다큰 나라다.

translation: Rusia ialah negara terbesar di dunia.

roman: Reosianeun segyeeseo jeil keudakeun narada.

text: 이건 나라가 준 돈이야.

translation: Ini duit yang kerajaan beri kepada saya.

roman: Igeon naraga jun doniya.

국가(國家)

sense: negara, bangsa


직업

forms: 職業

etymology_text: Perkataan Sino-Korea daripada 職 (“kerja”) + 業 (“kerja”)


왼쪽

text: 왼쪽으로 돌아주세요.

translation: Sila belok kiri.

roman: Oenjjok-euro dora-juseyo.

etymology_text: Daripada 왼 (oen, “kiri”) + 쪽 (jjok, “belah”).

오른쪽

sense: belah kiri


bontok

text: Bontok perot nya kinek.

translation: Buncit perut dia sekarang.

hyphenation: bon‧tok

rhymes: -toʔ


tiris

text: Atap umah ninek tiris.

translation: Atap rumah nenek bocor.

hyphenation: ti‧ris

rhymes: -ʁis


mampah

text: Iboh mok mampah gik.

translation: Jangan nak malas lagi.

hyphenation: mam‧pah

rhymes: -pah


perei

text: Ari tadik sidak perei.

translation: Dari tadi mereka ketawa terbahak-bahak.

hyphenation: pe‧rei

rhymes: -ʁɛ


beketum

text: Kamek dah duak jam beketum dalam bilit tok tegal pintu ya rosak.

translation: Saya dah dua jam berkurung dalam bilik ini sebab pintu ni rosak.

hyphenation: be‧ke‧tum

rhymes: -tum


unja-unja

text: Unja-unja jak begunan sitok.

translation: Tinggi lampai bangunan sini.


gratia

text: Itaque omnis grātia potentia honōs dīvitiae apud illōs.

translation: "Oleh itu semua pengaruh,' kuasa, kehormatan, kekayaan adalah antara lelaki itu." - Sallust, Bellum Catilinae XX.8

text: Tēcum in grātiam rediī.

translation: I have become your friend.

etymology_text: Daripada grātus (“menyenangkan”). Berkait dengan bahasa Sanskrit गूर्ति (gūrtí, “pujian, berkat”).


corpus

glosses: tubuh, orang (orang apabila digunakan untuk bermaksud "tubuh manusia", cth., "pada diri seseorang")

text: Epistulae Morales ad Lucilium

translation: Nemo liber est qui corpori servit.

glosses: bahan (fizikal, boleh dilihat oleh pancaindera)

glosses: bingkai, badan, sistem, struktur, komuniti, perbadanan

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Italic *korpos, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *krépos (“tubuh”), daripada akar *krep-.

cadāver

sense: bangkai, mayat

hyphenation: cor‧pus

ipa: [ˈkɔrpʊs̠]

ipa: [ˈkɔrpus]


anima

etymology_text: Lihat animus.

spīritus

sense: nafas

ipa: [ˈänɪmä]

ipa: [ˈäːnimä]


aqua

text: aqua dulcis

translation: air segar

text: Lavō cum aquā

translation: Saya basuh dengan air

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Italic *akʷā, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂ékʷeh₂. Kognat dengan bahasa Jermanik Purba *ahwō (“air, arus”).

ipa: [ˈäkʷä]

ipa: [ˈäːkwä]


urbs

text: Urbi ferro flammāque minatus est.

translation: Dia mengancam bandar dengan api dan pedang.

text: Ab urbe condita.

translation: Dari penubuhan Bandar.


kadsir

text: Kadsir no dia Ondu, kada panangkus kangku nga manangkus ko.

translation: Padan muka kau Ondu, saya sudah beritahu jangan berlari tapi kamu masih berlari.


siraan

text: Siraan dia tu amu ko minoyo dahai, noundaran tomod yahai taakanon.

translation: Padan muka kamu tidak ikut kami, kami mendapat banyak makanan.


opogkurit

text: Opogkurit tomod gakod ku mindakod dilo nulu Nopungguk di konihab.

translation: Kaki saya sangat sengsara mendaki bukit Nopungguk kelmarin.


tunduk ruti

text: Asadap tomod ilo tunduk ruti sapakan do goosin .

translation: Pucuk ubi itu sangat sedap dicampur dengan ikan masin.


asah

text: asah bakat

forms: اسه (Jawi)

other: a·sah


title: Akih

redirect: akih

pos: hard-redirect


haloba

glosses: sifat inginkan lebih-lebih kepada diri sendiri; tamak

forms: هلوبا (Jawi)

other: ha·lo·ba


สักขีพยาน

forms: คน

etymology_text: Gabungan สักขี (“saksi mata”) + พยาน (“saksi”).

ประจักษ์พยาน

sense: saksi mata


จันทร์

etymology_text: Daripada bahasa Sanskrit चन्द्र (candra, “bersinar; yang bersinar (merujuk kepada bulan)”).


renab

text: Lelah mek nuci kandang renab.

translation: Penat saya cuci sangkar arnab.

hyphenation: re‧nab

rhymes: -nab


riso

text: Riso mak nyarik kitak tek.

translation: Risau mak mencari kamu tadi.

hyphenation: ri‧so

rhymes: -so


rindok

text: Rindok kamek nangga nya ngajar

translation: Suka saya tengok dia mengajar.

hyphenation: rin‧dok

rhymes: -doʔ


remos

text: Kacak sik remos nya?

translation: Segak tak jambang dia?

hyphenation: re‧mos

rhymes: -mos


ponek

text: Makan lok nasik ya, kelak ponek.

translation: Makan dulu nasi itu, nanti kempunan.

hyphenation: po‧nek

rhymes: -nɛʔ


perentah

text: Nya kereja perentah.

translation: Dia berkerja dengan kerajaan.

hyphenation: pe‧ren‧tah

rhymes: -tah


sign

etymology_text: daripada bahasa Inggeris sign.


check

etymology_text: daripada bahasa Inggeris check.


stress

glosses: resah, cemas, tegang, runsing, rimas, tertekan

etymology_text: daripada bahasa Inggeris stress (“rasa resah”, kata nama).


wife

etymology_text: daripada bahasa Inggeris wife.


husband

etymology_text: daripada bahasa Inggeris husband.


upload

etymology_text: daripada bahasa Inggeris upload.


even

pos: conj

pos_title: Kata hubung

etymology_text: daripada bahasa Inggeris even.


promote

glosses: menyerantakan, memaklumkan, memberitahukan, mengiklankan, memasarkan

etymology_text: daripada bahasa Inggeris promote.


post

etymology_text: daripada bahasa Inggeris post.


post

glosses: membuat kiriman atau hantaran di media sosial


translate

etymology_text: daripada bahasa Inggeris translate.


traffic light

etymology_text: daripada bahasa Inggeris traffic light.


link

etymology_text: daripada bahasa Inggeris link.


apply

etymology_text: daripada bahasa Inggeris apply.


reject

glosses: menolak (ajakan, pelawaan, lamaran, gagasan)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris reject.


of course

etymology_text: daripada bahasa Inggeris of course.


sure

etymology_text: daripada bahasa Inggeris sure.


at least

etymology_text: daripada bahasa Inggeris at least.


customer

etymology_text: daripada bahasa Inggeris customer.


seller

etymology_text: daripada bahasa Inggeris seller.


travel

etymology_text: daripada bahasa Inggeris travel.


cringe

glosses: berasa geli akan perbuatan atau kelakuan seseorang

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cringe.


serious

etymology_text: daripada bahasa Inggeris serious.


seriously

glosses: kata yang digunakan apabila seseorang terkejut atau tergamam oleh sesuatu

etymology_text: daripada bahasa Inggeris seriously.


implement

etymology_text: daripada bahasa Inggeris implement.


team

etymology_text: daripada bahasa Inggeris team.


afford

etymology_text: daripada bahasa Inggeris afford.


tourist

etymology_text: daripada bahasa Inggeris tourist.


delete

etymology_text: daripada bahasa Inggeris delete.


convert

etymology_text: daripada bahasa Inggeris convert.


election

etymology_text: daripada bahasa Inggeris election.


survive

etymology_text: daripada bahasa Inggeris survive.


English

etymology_text: daripada bahasa Inggeris English.


Sabahan

etymology_text: daripada bahasa Inggeris Sabahan.


bitter

etymology_text: daripada bahasa Inggeris bitter.


introduce

etymology_text: daripada bahasa Inggeris introduce.


sushi

etymology_text: daripada bahasa Inggeris sushi.


design

etymology_text: daripada bahasa Inggeris design.


pinokoring

text: Pinokoring i Yondu i sada hilo taap waalai.

translation: Ikan itu dikeringkan oleh Yondu di bumbung rumah.


kosumandakan

text: Ongolumis ilo kosumandakan.

translation: Para gadis itu cantik belaka.

hyphenation: ko‧su‧man‧da‧kan


nolong

text: Ita gik nolong orang ya.

translation: Ita masih menolong orang itu.

hyphenation: no‧long

rhymes: -loŋ


doctor

glosses: seorang yang menerima ijazah Doktor Falsafah

forms: doctors

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan doctor, doctour (“pakar, mengenai sesuatu perkara”), daripada bahasa Anglo-Norman doctour, daripada bahasa Latin doctor (“pengajar”), daripada doceō (“Saya ajar”).

hyphenation: doc‧tor

ipa: /ˈdɒktə/

ipa: /ˈdɑktɚ/

ipa: /ˈdɔktə/

ipa: /ˈdɒktəɹ/

rhymes: -ɒktə(ɹ)


ngarapka kijang dalam babas

etymology_text: Secara harfiah: Mengharapkan kijang dalam semak

ipa: /ŋa.rap.ka ki.d͡ʒaŋ da.lam ba.bas/


kijang

text: Ngasu kijang bala aya ba kampung

translation: Mereka pak cik memburu kijang dalam hutan

hyphenation: ki‧jang


kiju

text: Udah nambah kiju ba kek nya tadi ku.

translation: Saya sudah menambah keju pada kek itu.

etymology_text: daripada bahasa Melayu keju, daripada bahasa Portugis queijo (“keju; panir”).

hyphenation: ki‧ju


comfort room

glosses: tandas, bilik mandi. Lihat juga rest room


지금

pos: adv

pos_title: Adverba

text: 지금 누가 웁니까?

translation: Sekarang siapa menangis?

roman: Jigeum nuga umnikka?

etymology_text: Perkataan Sino-Korea daripada 只 (“hanya”) + 今 (“sekarang”)


지금

forms: 地金

etymology_text: Perkataan Sino-Korea daripada 地 (“tanah”) + 金 (“emas”)


하늘

text: 하늘과 땅 차이

translation: perbezaan yang ketara

roman: haneulgwa ttang chai

literal_meaning: perbezaan langit dan bumi

text: 하늘이 무섭지 않은가?

translation: Adakah kamu tak takut akan syurga?

roman: Haneuli museopji aneun-ga?

입천장

sense: lelangit

땅

sense: langit


review

etymology_text: daripada bahasa Inggeris review.


join

etymology_text: daripada bahasa Inggeris join.


live

etymology_text: daripada bahasa Inggeris live.


feedback

etymology_text: daripada bahasa Inggeris feedback.


local

etymology_text: daripada bahasa Inggeris local.


staff

etymology_text: daripada bahasa Inggeris staff.


invest

etymology_text: daripada bahasa Inggeris invest.


title

etymology_text: daripada bahasa Inggeris title.


left

etymology_text: daripada bahasa Inggeris left.


channel

etymology_text: daripada bahasa Inggeris channel.


request

etymology_text: daripada bahasa Inggeris request.


if

etymology_text: daripada bahasa Inggeris if.


argue

etymology_text: daripada bahasa Inggeris argue.


scroll

etymology_text: daripada bahasa Inggeris scroll.


confuse

etymology_text: daripada bahasa Inggeris confuse.


online

etymology_text: daripada bahasa Inggeris online.


explain

etymology_text: daripada bahasa Inggeris explain.


discuss

etymology_text: daripada bahasa Inggeris discuss.


guideline

etymology_text: daripada bahasa Inggeris guideline.


parents

etymology_text: daripada bahasa Inggeris parents.


provide

etymology_text: daripada bahasa Inggeris provide.


try

etymology_text: daripada bahasa Inggeris try.


solution

etymology_text: daripada bahasa Inggeris solution.


volume

etymology_text: daripada bahasa Inggeris volume.


settle

etymology_text: daripada bahasa Inggeris settle.


extreme

etymology_text: daripada bahasa Inggeris extreme.


problem

etymology_text: daripada bahasa Inggeris problem.


company

etymology_text: daripada bahasa Inggeris company.


pattern

etymology_text: daripada bahasa Inggeris pattern.


since

etymology_text: daripada bahasa Inggeris since.


please

etymology_text: daripada bahasa Inggeris please.


form

etymology_text: daripada bahasa Inggeris form.


inang

text: Adek mok inang pusak sekok.

translation: Adik nak bela seekor kucing.

hyphenation: i‧nang

rhymes: -naŋ


wicis

etymology_text: daripada bahasa Inggeris which is.


sayauka baju tang enda sayauka kulit

etymology_text: Secara harfiah: Sayangkan baju tapi tidak sayangkan kulit

ipa: /sa.jau.ka ba.d͡ʒu taŋ ən.daʔ sa.jau.ka ku.lit/


title: Beduan

redirect: beduan


kasin

glosses:
Kasin lok barang tok, iboh dicampo ngan nak lain
Asing dulu barang ini, jangan dicampur dengan yang lain

hyphenation: ka‧sin

rhymes: -sin


kejawak

text: Kejawak li dak cucuk-cucuk tok

translation: Comel sekali mereka cucu-cucu ni

hyphenation: ke‧ja‧wak

rhymes: -waʔ


kayo-kayo

text: Kayo-kayo iya becarik duit nak lenyap ya.

translation: Dia mundar-mandir mencari duit yang hilang itu


kelat

text: Kelat kamek orang nunggu kawu tek.

translation: Mengantuk kami tunggu kau tadi.

hyphenation: ke‧lat

rhymes: -lat


title: Kuyut

redirect: kuyut


nanggik

text: Coba nanggik utang ari nya, dah bapa bulan sik bayar

translation: Cuba tagih hutang dari dia, sudah berapa bulan tak bayar

hyphenation: nang‧gik

rhymes: -ɡiʔ


turis

etymology_text: Daripada bahasa Belanda toerist, daripada bahasa Inggeris tourist.

pelancong

sense: pelancong

hyphenation: tu‧ris

ipa: [ˈturɪs]


ipun luti'

text: Contoh ayat:Bang maglutiꞌ ampa mahulug in ipun luti'.

translation: Terjemahan:Ketika berguruh, tahi bintang akan jatuh.

etymology_text: ipun (“gigi”) + luti' (“petir; kilat; halilintar”), secara harfiah “gigi dari guruh”.


epol

text: Mak ada meli epol rah pasa tek.

translation: Mak ada beli epal di pasar tadi.

hyphenation: e‧pol


gebeng

text: Kamek gebeng baju ya lam lemari.

translation: Saya gantung baju itu dalam almari.


gelugak

text: Gelugak jak kabat ya, ngare gilak dalam ya.

translation: Selongkar saja almari itu, bersepah sangat dalam itu.

hyphenation: ge‧lu‧gak

rhymes: -gaʔ/


title: Kabat

redirect: kabat


kabir

text: Sik kabir ngayuh perauk gik.

translation: Tak larat mengayuh perahu lagi.


kemaik

text: Kemaik bilit ya.

translation: Bilik itu kotor.


kenja

text: Kenja laki ya ari tadik nanga ompuan.

translation: Lelaki itu miang dari tadi tengok perempuan.


kerepak

text: Sik kepak ka kenak kerepak ari-ari?

translation: Tak penat kah kena leter hari-hari?

hyphenation: ke‧re‧pak

rhymes: -paʔ


udah labuh dipanggung lesung

etymology_text: Secara harfiah: Sudah jatuh ditimpa lesung

ipa: /u.dah la.buh di.paŋ.ɡuŋ lə.suŋ/


agi bau lia

etymology_text: Secara harfiah: Masih bau halia

ipa: /a.ɡiʔ bau liʲaʔ/


unhinged

glosses: (figuratif, selalunya kelakar) sakit jiwa; gila

etymology_text: Daripada unhinge + -ed

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-unhinged.wav


unhinged

etymology_text: Daripada un- + hinged

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-unhinged.wav


Osiloi-siloi

text: Osiloi-siloi moti kowoyo-woyoon dilo tondu soira auk-auk .

translation: Perempuan itu berperangai gedik apabila sudah mula mabuk.


osubalaan

text: Osubalaan oku no kokito dilo kusai.

translation: Saya sangat benci melihat lelaki itu.


Osii-sii

text: Nokuro mala i Adi dilo tu osii-sii nopo? .

translation: Mengapakah si Adi itu asyik tersengih-sengih sahaja?.


alangak

text: Alangak no i tasu dagai kosodop mingusig di tulun di minongoi hiti walai ya kosodop.

translation: Anjing kami menyalak dengan sangat nyaring semasa ada orang datang ke rumah kami semalam.


kobihis

text: Oolong ko no kio minodop id sirang kosodop tu kobihis ko no ngawi nokito ku .

translation: Lena sungguh kamu tidur di ruang tamu semalam sehingga saya nampak kamu sampai terliur.


Milintaid

text: Noupuan i Ongkor longon konihab tu naratu dalaan milintaid daa isio id puun rangalau .

translation: Si Ongkor patah tangan semasa terjatuh ketika dia bergayut.


momiramu'

text: Momiramu po dii mala biono ti tu' inggia dii mala rapa'an.

translation: Makan nasi tanpa lauk sahajalah hari ini kerana tidak ada lauk.


Guntoro'

text: Kada oubas do guntoro' tu au osonong miagal dii.

translation: Jangan biasa kuat mengejek sebab itu perkara yang tidak baik.


parasamon

text: Parasamon noh baino tu alasu tomod ilo tadau

translation: Kasih turun hujan lah hari ini sebab panas betul itu matahari.


soinan

text: Soinan iti suat.

translation: Tandatangan ini surat.


tongor

text: ogumu tongor id toning walai di ken tu poindoros gia rahat walai di ken.

translation: banyak pokok bakau yang berhampiran dengan rumah ken kerana rumahnya berada dekat dengan pesisir pantai.


kotuka

text: kotuka i jeneka di Denver id disan do bawang.

translation: Jeneka terjumpa dengan Denver di tepi sungai.


surud-surud

text: Orohohian i lisa mangakan do surud-surud nung onsokon piroloton do lado topurak.

translation: lisa sangat suka makan sayur kacang belimbing jika dimasak dicampurkan dengan lada putih.


yinayak

text: yinayak di aki ilo tungau.

translation: kucing itu telah dibedah oleh atuk.


Uwun

text: Agayo no kopio ilouwun .

translation: Sungguh besarunggun api itu.


Wagason

text: wagason ilo parai

translation: ditumbuk menjadi beras itu padi.


warang

glosses: sejenis buluh halus yang tumbuh di tepi paya

text: Ogumu kopiowarang hudi soborong.

translation: sungguh banyak buluh halus yang tumbuh di tepi paya di seberang itu.


Wiakon

text: Maan di tadi kuwiakon ilo karaja sikul ku.

translation: kertas kerja sekolah saya telahdikoyakkan oleh adik.


winatu

text: Tuai ilowinatu i tama.

translation: rotan itu telah dianyam oleh ibu saya .


wolok

text: Taakanon ilowolok di tasu Ali.

translation: makanan itudimakan habis oleh anjing Ali.


wudus

text: wudus ilo tulanut hudi soborong baang.

translation: mudik ke hilir sungai ular itu.


wuyado

text: wuyado ilo tali.

translation: buka ikatan tali itu.


papasanda

text: papasanda yahai do bosikol diti miampai hopod ringgit sanjaam.

translation: kami menyewakan basikal ini dengan kadar Rm10 sejaam.


papahantang

text: Papahantang i Gulugu do tanah dau.

translation: Gulugu menjual tanahnya.


laba'

text: Agayo laba' naanu i Gato mantad asil pinapataran isio do kinotuan hilo badi.

translation: Besar untung yang diperoleh Gato hasil daripada penjualan sayur-sayuran di tamu.


popoundar

text: Mingoos i mongingia do popoundar tanganak sikul dau di asaru au tumanud do kooturan sikul.

translation: Guru itu berusaha mendisiplinkan murid-muridnya yang sering melanggar peraturan sekolah.


poloob

text: Mongoi i tabangku do poloob parai tinu.

translation: Abang saya akan pergi merendam padi sekejap lagi.


soripalis

text: Soripalis do adadi di au osonong maamaso tokou mamanau.

translation: Mohon dijauhkan terjadi sesuatu yang buruk sepanjang perjalanan kita.


monunturu

text: Mulong omulok po i Gato nga nointutunan no isio sabaagi songulun di tabaal do Monunturu hilo id Kampung Dumbun.

translation: Walaupun Gato masih muda namun dia dikenali sebagai seseorang pembuat kraf tangan yang mahir di Kampung Dumbun.


limbou

text: Nakalantoi i Vivi id limbou koiso ontok kaampayatan isido id piboian suminding hilo sikul.

translation: vivi telah berjaya mendapatkedudukanpertama dalam pertandingan menyanyi di sekolahnya.


Bazad-bazad

text: Ogumu bazad-bazad ongolumis id sikul ku .

translation: Banyak gadis cantik di sekolah saya.


kosoruboyo

text: Turos nopo di Clave nga kosoruboyo di tapa dau .

translation: Wajah Clave menyerupai iras wajah bapanya.


nosingud

text: "Miagal haro nosorob nosingud ku" ka di Adi minomisunud di tina dau .

translation: "Saya terhidu bau terbakar" kata Adi kepada ibunya.


monidong

text: Minongoi i yama ku monidong hilo id dumo dau .

translation: Nenek saya pergi menanam padi bukit di kebunnya.


isai milo

text:
"Isai diolo minamanau di tinu?"
"isai milo ri dii, au ku nokito".

translation: "Siapa yang jalan tadi?" "Tidak tahu, saya tidak nampak".

text: "Isai milo diolo moi insanangai ilo suis?"

translation: "Siapa yang mahir membaiki suis itu?"


LODTUT

text: kada lodtut no mato nu montok mokinongou boros do molohing soira do kotogod yolo.

translation: awas mata kamu terbeliak ketika mendengar nasihat ibubapa kamu ketika mereka sedang marah.


poturidong

text: intang-intangan montok popoturidong lo torigi, ootungan kou moti ka inan limbu kumaa tangannak disido.

translation: hati-hati ketika menegakkan tiang rumah itu, awas dihempap, kata anty limbu kepada anak-anaknya.


tolinting

text: nakanaru nodi tolinting id kompungan tu okuri nodi gia tulun kampung i momiara do karabou .

translation: rumput kerbau di kawasaan kampung semakin panjang kerana semakin kurang orang kampung yang memelihara kerbau.


Kopisulak

text: Kopisulak o kinoutuson di naanu diolo om haro dii miodu.

translation: Keputusan yang diambil oleh mereka ialah bercanggah dengan yang lain, dengan itu ada yang bergaduh.

hyphenation: ko‧pi‧su‧lak


munyika'

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol muñeca (“boneka”).

datu'-datu'

sense: boneka


akakung

text: Akakung ilo tulun dilo tu' akaul tomod.

translation: Orang itu tidak berguna kerana dia sangat pemalas.

hyphenation: a‧ka‧kung


datu'-datu'

text: Masūb in bataꞌ-bataꞌ magpanayam iban datu'-datu'.

translation: Kanak-kanak itu suka bermain dengan boneka.

etymology_text: Penggandaan kepada datu' (“pangeran”)


papatalayam

text: Papatalayam i Ryssa ilo duku i wagu natahak mantad todu om taki dau.

translation: Ryssa menjinakkan anak anjing yang baru diberi oleh nenek dan datuknya.

hyphenation: pa‧pa‧ta‧la‧yam


papapanggor

text: Nuru do papapanggor sunduan sukod wagu timpu dondo mooi do ogompi iti boros tinaru Kadazandusun tokou.

translation: Perlu untuk mengukuhkan lagi semangat generasi muda masa kini supaya bahasa etnik Kadazandusun kita sentiasa terpelihara.

hyphenation: pa‧pa‧pang‧gor


mimburongot

text: Orohian yau mimburongot no lo tulun nga aiso ii nunu minangan dau, mimboros om monuhu no toilaan dau.

translation: Orang itu hanya suka merungut tetapi tidak menyumbang apa-apa, dia cuma tahu cakap dan menyuruh sahaja dia tahu.

hyphenation: mim‧bu‧ro‧ngot


tipudsu

text: Monuhu i tapaku mogongoi tipudsu dau hilod sulap.

translation: Bapa saya menyuruh mengambil alat pengukurnya di rumah pondok .

hyphenation: ti‧pud‧su


karaga

text: Kada lihuai migit ino karaganu mooi badi kio.

translation: Jangan lupa bawa dompet kamu apabila pergi pasar.

hyphenation: ka‧ra‧ga


manalampad

text: Au osonong songulun tanak manalampad do molohing soira manahak i molohing pason ponontudukan kumaa tanganak dau.

translation: Tidak baik seorang anak menyampuk orang tuanya ketika mereka memberikan nasihat kepada anak-anaknya.

hyphenation: ma‧na‧lam‧pad


momori

text: Haro i tangon gulu-gulu kaa di toduku, au kawasa do poporuol ginawo do molohing tondunu tu' soira moboros momori yau nga adadi no kopio nu i binoros dau.

translation: Ada cerita dulu-dulu dari nenek saya, tidak boleh melukakan hati ibu kerana apabila dia menyumpah, perkataan yang dikeluarkan dari mulutnya akan menjadi kenyataan.

hyphenation: mo‧mo‧ri


bongolon

text: Minongoi i tina om tapa ku pananom sakag do bongolon hilod dumo dahai.

translation: Ibu dan bapa saya pergi menanam bibit keladi di kebun kami.

hyphenation: bo‧ngo‧lon


party

glosses: (undang-undang) orang atau sekumpulan orang

forms: parties

hyphenation: par‧ty

ipa: [ˈpʰɑɹɾi]

ipa: /ˈpɑ(ː)ti/

ipa: [ˈpʰɑ(ː)ɾi]

rhymes: -ɑː(ɹ)ti


marriage

forms: marriages

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan mariage, daripada bahasa Old French mariage, daripada marier (“kahwin”), daripada bahasa Latin marītō (“kahwin”, kata kerja), daripada marītus (“kekasih”), daripada mas (“lelaki”). Bersamaan dengan marry + -age.Bentuk kembar kepada maritage. Menggantikan istilah asal Inggeris Kuno sinsċipe.

ipa: /ˈmæɹɪdʒ/

ipa: /ˈmɛɹɪdʒ/

ipa: /ˈmeɹɪdʒ/

rhymes: -æɹɪdʒ


divorce

forms: divorces

etymology_text: :Templat:der+, daripada bahasa Latin dīvortium, daripada dīvertere (“berpaling”), daripada dī- (“pisah”) + vertere (“berpaling”); lihat verse.

ipa: /dɪˈvɔːs/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-divorce.wav

ipa: /dɪˈvɔɹs/

ipa: /dɪˈvo(ː)ɹs/

ipa: /dɪˈvoəs/

rhymes: -ɔː(ɹ)s


pencil

forms: pencils

hyphenation: pen‧cil

ipa: /ˈpɛnsəl/

ipa: /ˈpɛntsəl/

ipa: /ˈpɛnsɪl/

rhymes: -ɛnsəl


pinimporian

text: Pinimporian nu minomudso iti kotumbayaan ku kumaa diya.

translation: Dengan sendiri kamu menghapuskan kepercayaan ku kepadamu.


kolisihan

text: Oupus oku tomod kumaa diya sawo ku dikolisihan ku kopio.

translation: Saya sangat menyayangi mu isteri/suami ku yang sangatterkasih.


nipuhawang

text: Au oku insan lihuainipuhawang di pinatahak nu kumaa doho solinaid tokou mogiambalut.

translation: Tidak pernah sekali saya melupakan kebaikan yang engkau berikan kepada ku selama kita bersahabat.


persen

etymology_text: Daripada bahasa Belanda percent, daripada bahasa Itali percento, daripada bahasa New Latin per centum (“perseratus”). Bentuk kembar kepada prosen.


nakaganit

text: Nakaganit tomod iti ginawo ku soira nokoilo oku haro suai i koupusan nu.

translation: Hati saya sangatterluka apabila mengetahui kamu mempunyai kekasih lain .


iduon

text: Betty Iduon daa lo kakanan hudi toning nu mangantob do pongintangan ku.

translation: Betty singkirkan tempayan kecil yang di dekat kamu itu menghalang penglihatan saya.


mangambat

text: Nokuro tu amu komangambat do tolipun di konihab?.

translation: Kenapa kamu tidakmemberi respon/menyambut telefon yang saya hubungi kelmarin?


bawing

text: Ester ongoi po paganu roun do bawing hilo lamin di aki toruhai.

translation: Ester pergi ambil daun kemangi kemangi di rumah atuk sebentar.


osinonod

text: Sabaagi tinaru Kadazandusun, mositi do mogipapantang tokou moi do osinonod o koposion tokou. yahai suab.

translation: Sebagai bangsa Kadazandusun kita mestilah saling menghormati di antara sesama agar kehidupan harmoni.


noinggorit

text: Noinggorit tomod ti ginawo ku tu langadon oku kopio i tina ku hilo id kampung.

translation: Hati saya sangat terseksa kerana merindui ibu saya yang berada di kampung.


monguwil

text: intang-intangan monguwil lo watu, onsitan ko ma.

translation: hati-hati ketika terhempap ketika mecungkil batu itu.


modlous

text: norikatan do timpu modlous o tulun id Kampung montok mamaso magadau, tu nangapatai ngawi o tanaom-tanom om narasak ngawi o waig bawang.

translation: orang Kampung dilanda fenomena kebuluran ketika musim kemarau, kerana tanaman dan sungai-sungai menjadi kering.


title: Singau

redirect: singau


đá

audio: LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đá.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đá.wav


nóng

text: Hôm nay trời nóng nhỉ?

translation: Hari ini sangat panas, kan?

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Vietic *p-ɗuŋʔ ~ *p-ruŋʔ (“panas”).


trứng

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Vietic *k-ləːŋʔ (“telur”)

audio: LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trứng.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trứng.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trứng.wav


nước

etymology_text: Daripada bahasa Proto-Vietic *ɗaːk (“air”), daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *ɗaak (“air”)


trà

etymology_text: Perkataan Sino-Vietnam daripada 茶. Bentuk kembar kepada lá and chè.


tinopuru sada

text: Asadap toomod ilo tinopuru sada di naansak di tinaku.

translation: Ikan ampap yang dimasak oleh ibuku sangat sedap.


OLIONG

text: Kada powilio hino ilo dumpit nu, oliong moti.

translation: Jangan letak dompet kamu di situ, nanti hilang.


nokopirowolis

text: Nokopirowolis oku di Gaman maamaso do muli walai.

translation: Saya terserempak dengan Gaman semasa perjalanan balik ke rumah.


abpang

text: kada no moi abpang ilo ralan .

translation: janganlah halang itu jalan.


abpangan

text: apagon moti mongindakod ilo piasau tu abpangan dilo rugi tatarom.

translation: sangat sukar untuk memanjat pokok kelapa itu kerana dihalangi dengan duri yang tajam.


momilut

text: amu oku no orohian di gurul tu asaru do Momilut kumaa tulun .

translation: saya sangat tidak suka dengan si gurul sebab dia selalu menipu kepada orang.


kaba

text: Kaba aku maya iya bejaku

translation: Saya keliru semasa dia bercakap


kamai

glosses: telur ayam yang masih dalam organ pembiakan


kagaw

text: Kagaw in nagdā sin manga sakit tau iban binatang. ayat.

translation: Kuman itu ialah membawah penyakit-penyakit pada orang dan haiwan.

etymology_text: daripada bahasa Proto-Philippine *kaʀaw, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kaʀaw.


paparayad

text: Kada tokou paparayad do susuyan di paparaat do tulun suai.

translation: Jangan kita menyebarkan cerita yang memburukkan orang lain.


kakama

text: Kada tokou moboros di milo kakama ginawo tulun suai.

translation: Jangan kita mengeluarkan perkataan yang boleh menusuk hati orang lain.


gapu'

text: pintong-intong kou ogumu moti gopu' hilo guas kayu .

translation: hati-hati kamu ranting kayu mati di atas pokok kayu.

hyphenation: ga‧pu

ipa: /ga

ipa: pʊ

rhymes: -pu`


burenana

glosses: Sendi yang menghubungkan paha dengan kaki, lutut.

etymology_text: bure + -n + nana


mongimat

text: oponsol tokou do Mongimat tu ogumu nodi tulun tangaraat baino .

translation: berwaspada sangat penting pada masa kini kerana banyak orang jahat.


bure

etymology_text: Diwarisi daripada bahasa Pra-Nauru iaitu *bˠulewe < *bˠuwele < *bˠugele < *pˠugele, daripada bahasa Mikronesia Purba *pʷukele.


sorungkoho

text: ongoyo po da sorungkoho lo loinasu piak oi Ondu ka di tina disio.

translation: pergi gaul dulu sup ayam itu Ondu, kata ibunya.


mogurat

text: Poinlapik po i Ondu tu noidaman kohuyan mogurat minogidu mantad ginusa do karud.

translation: Ondu terbaring kelelahan akibat meredah hutan kerana dikejar seekor babi.


-u

etymology_text: Diwarisi daripada bahasa Pra-Nauru *-wi, daripada bahasa Mikronesia Purba *x(u/i), daripada bahasa Oceania Purba *-gu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *-ku, daripada bahasa Austronesia Purba *-ku. Seasal dengan bahasa Melayu -ku.


-n

etymology_text: daripada bahasa Mikronesia Purba *ni, daripada bahasa Oceania Purba *ni, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ni, daripada bahasa Austronesia Purba *ni.


awor

etymology_text: Diwarisi daripada bahasa Pra-Nauru *æwer < *awer < *awara < *kawara (melalui metatesis), daripada bahasa Mikronesia Purba *wakara, daripada bahasa Oceania Purba *wakaʀ-a, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *wakaʀ. Bandingkan bahasa Melayu akar.


Diyos

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol Dios, daripada bahasa Latin Deus.


itum

etymology_text: daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qitəm.


itum

text: Mapasu' sa bang kaw magpakay badju' itum.

translation: Ia panas jika anda memakai baju yang hitam.


altar

glosses: meja yang digunakan semasa Misa di gereja

forms: التر (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris altar

other: al·tar


altar

etymology_text: daripada bahasa Belanda altaar, daripada bahasa Latin altāre.

hyphenation: al‧tar

ipa: /ˈaltar/

rhymes: -tar

rhymes: -ar

rhymes: -r


altar

forms: altars

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan alter, daripada bahasa Inggeris Kuno alter, diambil daripada bahasa Latin altare (“altar”), mungkin berkaitan dengan adolere (“bakar”); lantas menjadi "tempat pembakaran", dipengaruhi oleh altus (“high”).

rhymes: -ɒltə(ɹ)

rhymes: -ɔːltə(ɹ)


Tiyanggi

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol Mexico tianguis/tiangue, daripada bahasa Nahuatl Klasik tiyānquiztli (“pasar jalan; tempat pasar”). Banding dengan bahasa Cebuano tiyanggi (“pasar jalan bermusim”).


tiyanggi

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol Mexico tianguis/tiangue, daripada bahasa Nahuatl Klasik tiyānquiztli (“pasar jalan; tempat pasar”). Banding dengan bahasa Cebuano tiyanggi (“pasar jalan bermusim”), bahasa Tagalog tiyangge (“pasar jalan”).

tabu'

sense: pasar


lana mahamut

etymology_text: Daripada lana (“minyak”) + mahamut (“harum”), pinjaman daripada Melayu minyak wangi (secara harfiah “minyak yang harum”).


mahamut

text: Mahamut in bilik bang biyutangan mu ini pangpahamut hangin.

translation: Bilik itu menjadi wangi kalau kamu meletak suatu penyegar udara.

etymology_text: ma- + hamut (“wangi; harum”)


bau-bau nasi minyak

forms: باو٢ ناسي ميڽق (Jawi)


inwoguai

text: Contoh ayat : Inwoguai ilo lisin kurita nu.

translation: Terjemahan : Perbaharui lesen kereta kamu.


ispara

glosses: pedang (biasanya buatan asing atau barat)

etymology_text: daripada bahasa Tagalog espada, daripada bahasa Sepanyol espada (“pedang”).


kabin

forms: کابين (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cabin

hyphenation: ka‧bin

other: ka·bin

rhymes: -bin

rhymes: -in

rhymes: -n


kabel

glosses: tali yang tebal dibuat deripada dawai yang dipintal

forms: کابل (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cable

hyphenation: ka‧bel

other: ka·bel

rhymes: -bəl


kadbod

forms: کدبود (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cardboard

hyphenation: kad‧bod

other: kad·bod

rhymes: -bɔd


kadet

forms: کاديت (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cadet

other: ka·dét

rhymes: -dɛt


kadet

hyphenation: ka‧det


kafeteria

forms: کافيتيريا (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris cafeteria

other: ka·fé·té·ria


kafeteria

hyphenation: ka‧fe‧te‧ria


kulumit

text: Ralatan ilo suup manuk do kulumit.

translation: Campurkan sup ayam itu dengan kunyit.

hyphenation: ku‧lu‧mit

rhymes: -ku

rhymes: -lu

rhymes: -mit


mongolusou

text: Mongolusou i Aki do do tua' mangga.

translation: Aki mengupas kulit buah mangga.

hyphenation: mo‧ngo‧lu‧sou


boluyon

text: Boluyon oku tu au po nokoodop mantad di konihab.

translation: Saya berasa pening kerana belum tidur dari semalam.

hyphenation: bo‧lu‧yon


mamagawoi

text: Nung kagampot oku da mamagawoi dio rombituon, patahakon ku i dika.

translation: Jika aku dapat mencapai bintang, akan ku berikan padamu.

hyphenation: ma‧ma‧ga‧woi


pasagi'

etymology_text: daripada bahasa Melayu persegi. Banding dengan bahasa Sunda pasagi.


sinurambi pinsingumbalan

text: Ayat Kadazandusun.

translation: Ayat Melayu.


kebijakan

forms: کبيجقن (Jawi)

etymology_text: ke- + bijak + -an

kecerdikan

sense: Hal atau keadaan bijak.

hyphenation: ke‧bi‧ja‧kan

rhymes: -kan


kebijakan

kebijaksanaan

sense: kebijakan


teorem

glosses: prinsip matematik yang telah dibuktikan secara logik

forms: تيورم (Jawi)

etymology_text: daripada bahasa Inggeris theorem


disertasi

glosses: penulisan yang panjang tentang sesuatu perkara yang diserahkan untuk mendapatkan ijazah tinggi

forms: ديسرتاسي (Jawi)


lungging

text: Iya labuh lungging.

translation: Dia jatuh menjunam.


bepunggah

text: Iya benung bepunggah barang.

translation: Dia sedang memungah barang.


puntianak

text: Iya takut meda puntianak.

translation: Dia takut melihat puntianak.


puntil

glosses: beg atau uncang tempat menyimpan ubat-ubatan (yang dibawa oleh bomoh)

text: Manang nya ngebai puntil.

translation: Bomoh itu membawa uncang tempat menyimpan ubat-ubatan.


pemuntul

text: Pemuntul licha iya manah.

translation: Penamat ucapan dia bagus.


punyung

text: Rumah iya bisi punyung.

translation: Rumah dia ada Nephelium marcophyllum.


bepupu

text: Sida sebilik benung bepupu.

translation: Mereka sekeluarga sedang memberi cukai.


aoiyu

etymology_text: Daripada a- + oiyu. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada perkataan bahasa Pra-Nauru iaitu *walu-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *walu-ua, daripada *walu. Menurut Williams (2023) pula, perkataan ini diwarisi daripada perkataan *oi̯lyu < *oilyu < *oilu < *olu < *wolu, daripada bahasa Mikronesia Purba *walu. Apa-apapun, asal perkataan ini adalah daripada bahasa Oceania Purba *walu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *walu, daripada bahasa Austronesia Purba *walu.


aset

glosses: wang tunai dan harta benda (seperti tanah, bangunan, dan sebagainya) yang dimiliki seseorang (atau sesebuah syarikat, pertubuhan, dan sebagainya)

glosses: ciri, sifat istimewa, dan sebagainya yang bernilai atau berguna (pada seseorang dan sebagainya)

forms: اسيت (Jawi)


pengawal kampung

glosses: pasukan (orang) yg bertugas secara sukarela utk menjaga keselamatan kampung


pengawal pantai

glosses: (pasukan) petugas yg mengawasi lalu lintas kapal, mencegah penyeludupan, membantu kerja menyelamat di laut dan sebagainya.


pengawal imbang

glosses: alat untuk mengawal sesuatu supaya seimbang


pengawal peribadi

glosses: pengawal atau orang yang tugasnya khas untuk mengawal seseorang


pengawal

glosses: orang yg mengawal (mengetuai) jabatan kerajaan yg tertentu

forms: ڤڠاول (Jawi)


aeiu

etymology_text: Daripada a- + eiu. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada perkataan bahasa Pra-Nauru iaitu *iʝu, bahasa Mikronesia Purba *fitu-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *fitu. Menurut Williams (2023) pula, perkataan ini diwarisi daripada perkataan *eitu < *itu, daripada bahasa Mikronesia Purba *fitu. Apa-apapun, asal perkataan ini adalah daripada bahasa Oceania Purba *pitu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pitu, daripada bahasa Austronesia Purba *pitu.


ango

etymology_text: Daripada a- + ngo. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada perkataan bahasa Pra-Nauru iaitu *ono-u < *ono-ua, bahasa Mikronesia Purba *wono-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *wono, daripada bahasa Oceania Purba *onom. Menurut Williams (2023) pula, perkataan ini diwarisi daripada perkataan *ŋom < *oŋom, daripada bahasa Oceania Purba *onom. Apa-apapun, asal perkataan ini adalah daripada bahasa Melayu-Polinesia Timur Purba *onəm, bahasa Melayu-Polinesia Purba *ənəm, daripada bahasa Austronesia Purba *ənəm.


aiyimo

etymology_text: Daripada a- + iyimo. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada perkataan bahasa Pra-Nauru iaitu *aʝimʲeu < *a-lima-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *lima-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *lima. Menurut Williams (2023) pula, perkataan ini diwarisi daripada perkataan *yimo < *yima < *lyima, daripada bahasa Mikronesia Purba *lima. Apa-apapun, asal perkataan ini adalah daripada bahasa Oceania Purba *lima, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *lima, daripada bahasa Austronesia Purba *lima.


aeokw

etymology_text: Daripada a- + eokw. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada perkataan bahasa Pra-Nauru *eo-wu-u < *ee-wu-u < *ea-wo-u, daripada bahasa Mikronesia Purba *faa-ko-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *faa-, daripada bahasa Oceania Purba *pat, daripada bahasa Melayu-Polinesia Timur Purba *pat, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *epat, daripada bahasa Austronesia Purba *Sepat.


aiyu

etymology_text: Daripada a- + i̯yu. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada perkataan bahasa Mikronesia Purba *təlu-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *təlu. Menurut Williams (2023) pula, perkataan ini diwarisi daripada perkataan *iyu < *ilyu < *ilu < *tilu, daripada bahasa Mikronesia Purba *təlu. Apa-apapun, asal perkataan ini adalah daripada bahasa Oceania Purba *tolu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Timur Purba *tolu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *təlu, daripada bahasa Austronesia Purba *təlu.


aro

etymology_text: Daripada a- + ro. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada bahasa Mikronesia Purba *rua-ua, daripada bahasa Mikronesia Purba *rua, daripada bahasa Oceania Purba *rua, bahasa Melayu-Polinesia Timur Purba *dua, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *duha, daripada bahasa Austronesia Purba *duSa.


aikwen

etymology_text: Daripada a- + ikwen. Menurut Hughes (2020), perkataan ini diwarisi daripada perkataan bahasa Pra-Nauru iaitu *ʝe-w-wen < *ʝe-wo-we-na, daripada bahasa Mikronesia Purba *te-ko-ua-na, daripada *te (“satu”) + *ko (“kata seruan, rujukan”), daripada bahasa Oceania Purba *tai. Menurut Williams (2023) pula, perkataan ini berasal daripada imbuhan a- + ai + kwen dengan unsur kwen yang tidak dapat dikenal pasti. Kata akar ai pula berasal daripada *kai, daripada bahasa Oceania Purba *sa-kai (“satu”). Apa-apapun, induknya berasal daripada bahasa Austronesia Purba *əsa/*isa.


pipinu

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol pepino (“timun”) melalui bahasa Chavacano.


sukal

etymology_text: daripada bahasa Sepanyol azúcar (“gula”). Bandingkan bahasa Bikol Central asukar, bahasa Cebuano asukar, bahasa Hiligaynon asukar, bahasa Ilocano asukar, bahasa Kapampangan sukal, bahasa Tagalog asukal dan bahasa Waray-Waray asukar.


derma

glosses: bantuan yang berupa wang (kepada perkumpulan dan sebagainya), pemberian yang ikhlas, sedekah (kepada orang miskin dan sebagainya)

forms: درما (Jawi)


hour

forms: hours

ipa: /ˈaʊə(ɹ)/

audio: En-uk-an hour.ogg

ipa: /ˈaʊɚ/

ipa: /ɐʋə(r)/

ipa: /ɐwə(r)/

rhymes: -aʊə(ɹ)


minute

forms: minutes

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan mynute, minute, mynet, daripada bahasa Old French minute, daripada bahasa Latin Pertengahan minūta (“satu per enam puluh daripada sejam; nota”). Bentuk kembar kepada menu and menudo.

ipa: /ˈmɪnɪt/

audio: en-uk-a minute.ogg

rhymes: -ɪnɪt


day

forms: days

etymology_text: daripada bahasa Inggeris Pertengahan day, daripada bahasa Inggeris Kuno dæġ (“day”), daripada bahasa Jermanik Barat Purba *dag, daripada bahasa Jermanik Purba *dagaz (“hari”)

ipa: /deɪ/

audio: En-uk-a day.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Day.wav

ipa: /dæɪ/

ipa: [deː]

ipa: [dɛj]

rhymes: -eɪ


week

forms: weeks

ipa: /wik/

ipa: /wiːk/

audio: En-uk-a week.ogg

rhymes: -iːk


month

glosses: bulan (tempoh 4 minggu atau lebih kurang 30 hari)

forms: months

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan month, moneth, daripada bahasa Inggeris Kuno mōnaþ (“bulan”), daripada bahasa Jermanik Barat Purba *mānōþ, daripada bahasa Jermanik Purba *mēnōþs (“bulan”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *mḗh₁n̥s (“bulan”)

ipa: /mʌnθ/

audio: En-uk-a month.ogg

rhymes: -ʌnθ


sayauka

text: Iya sayauka aku

translation: Dia menyayangi saya


abis tulang

etymology_text: Secara harfiah: Habis tulang

ipa: /a.bis tu.laŋ/


berani kesa

etymology_text: Secara harfiah: Berani kerengga

ipa: /be.ra.ni kə.saʔ/


Mekdi

etymology_text: Daripada perkataan bahasa Inggeris McD's, yang merupakan bentuk pemendekan kepada McDonald's.


tabernacle

glosses: kediaman sementara; pondok, khemah, atau pondok

glosses: Khemah mudah alih yang digunakan sebelum pembinaan kuil, di mana dipercayai ada shekinah (kehadiran Tuhan)

forms: tabernacles

etymology_text: Daripada bahasa Inggeris Pertengahan tabernacle (abad ke-14), daripada bahasa Old French tabernacle, daripada bahasa Latin tabernāculum (“khemah, pondok, bangsal”)

hyphenation: tab‧er‧nac‧le

ipa: /ˈtæbɚnækl̩/

ipa: /ˈtæbənækl̩/

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-tabernacle.wav


tabernakel

glosses: peti tempat menyimpan ekaristi kudus di tengah altar dalam gereja Katolik

forms: تابرناکل (Jawi)

other: ta·ber·na·kel


baptis

glosses: (Kristian) sejenis sakramen Kristian yang merupakan upacara penerimaan seseorang menyadi Kristian dengan merenjiskan atau merendamkannya ke dalam air

forms: بڤتيس (Jawi)

other: bap·tis


nyetat

text: Nya bok nyetat enjen.

translation: Dia baru menghidupkan enjin.


anggang-anggang

text: Said dudok anggang-anggang nunggu kitak depan umah.

translation: Said duduk mencangkung tunggu kamu depan rumah.