وزیدن

Daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂weh₁- (“tiup”). Banding dengan akar Sanskrit bahasa Sanskrit वा (vā, “tiup”).


دمیدن

daripada bahasa , bentuk , daripada bahasa Proto-Iranian *damH- (“nafas, tiup”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *dʰemH-. Kognat dengan bahasa Sanskrit धमति (dhamati, “tiup”), bahasa Lithuania dumti (“tiup”).


خندیدن

Daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (hndytn' /xandīdan/, “gelak”), daripada bahasa Proto-Iranian *xand- (“gelak”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *kʰendʰ- (“to be joyous”). Kognat dengan bahasa , bahasa Northern Kurdish kenîn (“gelak”), bahasa Khotanese khan- (“gelak”), bahasa Baluchi کندگ (kandag, “gelak”), and bahasa Armenia Kuno խինդ (xind, “ceria”). Akar mungkin sebahagiannya; banding juga dengan bahasa Sanskrit कख् (kakh, “gelak”), bahasa Yunani Purba καχάζω (kakházō, “aku gelak”), bahasa Latin cachinnō (“gelak kuat”), bahasa Proto-Slavic *xoxotati (“gelak kuat”), bahasa Lithuania kikénti (“gelak”).


دیدن

Daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (dytn' /didan/), daripada bahasa Proto-Iranian *daiH- (“lihat”). Kognat dengan bahasa Avesta 𐬛𐬌𐬜𐬁𐬌𐬙𐬌 (diδāiti) dan bahasa Armenia Kuno դէտ (dēt), ճշմարիտ (čšmarit), օրէն (ōrēn), օրինակ (ōrinak), -արէն (-arēn), semua pinjaman daripada bahasa Iran, serta bahasa Sanskrit ध्यै (dhyai, “berfikir”), asal ध्यान (dhyāna, “fikiran, meditasi”).
Bentuk akar kala kini bukan daripada kata asal, tetapi berasal daripada bahasa Middle Persian wēn-, bentuk kala kini dīdan, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *weyd- (“lihat”).


شنیدن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (/âšnūdan/, “dengar, faham”), daripada bahasa Proto-Iranian *ā- + *xšnaw- (“dengar”). Awalan berasal daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂éd (“at”) sementara akarnya daripada bahasa Indo-Iran Purba *kšnaw-, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *ksnew- (“tajamkan”). Banding dengan bahasa Central Kurdish ژنفتن (žiniftin) (di Sanandaj), bahasa Zazaki eşnawitiş (“dengar”), bahasa Northern Luri ٸشنںفتن (ešnaften).


دانستن

Daripada bahasa Middle Persian YDOYTWN-stn' (dānistan), daripada bahasa Indo-Iran Purba *ȷ́ānáHti, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *ǵn̥néh₃ti.
Berkait dengan شناختن (šenâxtan, “recognize”), bahasa Northern Kurdish zanîn, bahasa Baluchi زانگ (zánag), bahasa Sanskrit जानाति (jānāti), bahasa Inggeris know.


شناختن

Daripada bahasa , daripada bahasa Old Persian 𐎧𐏁𐎴𐎠𐎿𐎠𐏃𐎹 (xšnāsāhiy), daripada bahasa Proto-Iranian *jnaHŝáti, daripada bahasa Indo-Iran Purba *ȷ́naHsćáti, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *ǵn̥h₃sḱéti.
Berkait dengan دانستن (dânestan, “know”), bahasa Northern Kurdish zanîn, bahasa Avesta 𐬰𐬀𐬥𐬄𐬥 (zanąn, “to recognize”), bahasa Baluchi زانگ (zánag), bahasa Inggeris know.


ترسیدن

Daripada bahasa Middle Persian tlsyt' (tarsēdan, “takut”), daripada bahasa Proto-Iranian *tr̥ŝáti, daripada bahasa Indo-Iran Purba *tr̥sćáti, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *tres-. Kognat termasuk bahasa Latin terreō, bahasa Old Irish tarrach dan bahasa Yunani Purba τρέω (tréō).


خوابیدن

خواب (xâb, “tidur”) + ـیدن (-idan, akhiran pembentuk kata kerja).


مردن

daripada bahasa Middle Persian YMYTWNtn' (murdan), daripada bahasa , daripada bahasa Proto-Iranian *márti, daripada bahasa Indo-Iran Purba *márti, akhirnya terbit daripada bahasa Indo-Eropah Purba *mer- (“mati”). Banding dengan bahasa Northern Kurdish mirin, bahasa Avesta 𐬨𐬀𐬭- (mar-), bahasa Sanskrit मरति (marati), bahasa Armenia Kuno մեռանիմ (meṙanim), bahasa Slav Gereja Kuno мрѣти (mrěti), bahasa Latin morior, bahasa Inggeris murder.


کشتن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (/kuštan/), daripada bahasa Proto-Iranian *kawš- (“lawan, bunuh”), daripada bahasa Indo-Iran Purba *kawš-, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *kewh₂- (“pukul”) dengan penambahan s.


زدن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (MHYTWN-n /zadan/) ([Istilah?] (zn- /zan-/)), daripada bahasa Old Persian 𐎩𐎫𐎡𐎹 (j-t-i-y /jaⁿtiy/, “to strike, defeat”) (akar ), daripada bahasa Proto-Iranian *ǰánti, daripada bahasa Indo-Iran Purba *ǰʰánti (“pukul”). Kognat dengan bahasa Younger Avestan 𐬘𐬀𐬌𐬧𐬙𐬌 (jaiṇti), bahasa Sanskrit हन्ति (hánti), bahasa Inggeris fend.


بریدن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (brydan /burr-/ brīdan/, “potong”).


شکافتن

Daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (šk’p-tn' /škāftan/), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *(s)kop- (“pukuk”). Berkait dengan اشکفت (eškeft).
Banding dengan bahasa Yunani Purba κόπτω (kóptō, “strike, cut, shake”), bahasa Slav Gereja Kuno скопити (skopiti), bahasa Lithuania kaplys, bahasa Jerman Tinggi Lama happa, bahasa Inggeris hatchet.


خراشیدن

Daripada bahasa Proto-Iranian *xrā́š- (“cakar”), mungkin asal simbolik bunyian seperti bahasa Inggeris scratch dan bahasa Jerman kratzen (“cakar”).

[xæɾɒːʃiːˈdæn]


کندن

daripada bahasa Middle Persian kntn' (kantan, “gali, musnah”), daripada bahasa Old Persian 𐎣𐎴- (kan-, “gali”), daripada bahasa Indo-Iran Purba *kan- (“gali”). Kognat dengan bahasa Sanskrit खन् (khan, “gali”), bahasa Avesta 𐬐𐬀𐬥- (kan-, “gali”).


پریدن

Daripada bahasa Middle Persian pldn' (parrīdan, “terbang”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *prew- (“lompat”).
Kognat dengan bahasa Northern Kurdish firîn, bahasa Central Kurdish فْڕین (firrîn), bahasa Zazaki perayen, bahasa Baluchi پرگ (parrag, “terbang, lompat”). Kognat lain termasuk bahasa Sanskrit प्रवते (pravate, “lompat”), bahasa Rusia прыгать (prygatʹ), bahasa Inggeris frolic dan bahasa Jerman fröhlich.


رفتن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (SGYTWN-tn' /raftan/, “gerak, meneruskan”), daripada bahasa Proto-Iranian *Hrab- / *Hraf- (“pergi”), asal selanjutnya tidak pasti.


آمدن

Daripada bahasa Proto-Iranian *ā- + *gam- (“datang”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂éd (“ke”) + *gʷem- (“jalan, datang”); kognat dengan bahasa Inggeris advent, dan secara separa dengan bahasa Inggeris come. Kata dasar kala kini berasal daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₁ey- (“pergi”).


نشستن

daripada bahasa Middle Persian nšstn' (nišastan, “duduk”), kata majmuk bahasa Indo-Eropah Purba *ni- (“in”) / *na- + bahasa Middle Persian *šstn' (*šastan-), bentuk kedua daripada bahasa Proto-Iranian *had- (“duduk”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *sed- (“duduk”). Kognat dengan bahasa Rusia сидеть (sidetʹ), bahasa Armenia նիստ (nist), bahasa Inggeris nest).


ایستادن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (istātan), daripada bahasa Old Persian, daripada bahasa Proto-Iranian *staH- (“berdiri”), daripada bahasa Indo-Iran Purba *staH-, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *steh₂- (“berdiri”).


گشتن

daripada bahasa , daripada bahasa Proto-Iranian *gártati (“to turn”), mungkin gabungan *gárati (“pusing”) dengan *wártati (“pusing”), dengan frasa pertama tidak pasti asal, dan frasa kedua daripada bahasa Indo-Eropah Purba *wert- (“pusing”). Kognat dengan bahasa Tat gəştən dan serupa dengan pinjaman Iran: bahasa Armenia Kuno վաշտ (vašt), bahasa Georgia Kuno ვაშტი (vašṭi).


افتادن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (’wpt- /ōft-/, “jatuh”), daripada bahasa Proto-Iranian *ava- (“bawah”) + *pat- (“terbang, naik; jatuh”), frasa pertama daripada bahasa Indo-Iran Purba *Háwa (“bawah”), frasa kedua daripada bahasa Indo-Eropah Purba *peth₂- (“menyebarkan; sebarkan sayap, terbang”).


دادن

daripada bahasa Old Persian 𐎭𐎭𐎠𐎬𐎢𐎺 (d-d-a-tu-u-v /dadātuv/), daripada bahasa Indo-Iran Purba *dádaHti, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *dédeh₃ti. Kognat termasuk bahasa Avesta 𐬛𐬀𐬛𐬁𐬌𐬙𐬌 (dadāiti), bahasa Poland dać, bahasa Yunani Purba δίδωμι (dídōmi), bahasa Sanskrit ददाति (dádāti), bahasa Latin dare dan bahasa Latin datum.


نگه داشتن

نِگَه (negah, varian نِگاه (negâh, “lihat”)) + داشتَن (dâštan, “memiliki”).


فشردن

daripada bahasa , daripada bahasa Proto-Iranian *fšar- (“perah”), asal selanjutnya tidak pasti. Ia mungkin datang daripada peralihan semantik atau bentuk kausatif bahasa Proto-Iranian *fšar- (“berasa malu”) (asal شرم (šarm, “malu”)), dengan pengaruh daripada bahasa Proto-Iranian *sparH- (“sepak”) terbitan bahasa Indo-Eropah Purba *sperH- (“sepak”).


مالیدن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (mālīdan /mʾlytn'/), daripada bahasa Proto-Iranian *Hmarz- (“sapu, gosok”), daripada bahasa Indo-Iran Purba [Istilah?], daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₃merǵ- (“sapu”). Banding dengan bahasa Sanskrit मृज् (mṛj, “sapu, gosok”), bahasa Yunani Purba ὀμόργνῡμῐ (omórgnūmi, “gosok”).


شستن

daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (šustan /HLLWN-tn'/), daripada bahasa Proto-Iranian *xšawd- (“basuh”), daripada bahasa Indo-Iran Purba *kšáwd- (“hancurkan, sebarkan”), secara tradisi terbit daripada bahasa Indo-Eropah Purba *k⁽ʷ⁾sewd- (“hancurkan”), meskipun Cheung paparkan kemusykilan oleh kerana pencapahan luas akar-akar PIE diusul. Banding dengan bahasa Gilaki شوردن (šurdən), bahasa Mazanderani بشوردن (bašurdan).


انداختن

daripada bahasa , daripada *ham- (“bersama”) + *tač- (“mencapai”), bentuk kedua daripada bahasa Indo-Eropah Purba *tek- (“hulurkan tangan, terima, capai”), kognat dengan شاه (šâh, “raja”) serta bahasa Inggeris Kuno þiċġan (“terima”) dan bahasa Lithuania tèkti (“diberi”). Lihat juga اندازه (andâze, “saiz, skala”).


pomodangan

mangga jenis berbiji panjang yang boleh dimakan


افکندن

daripada bahasa , kata kerja majmuk, daripada *af- daripada bahasa Proto-Iranian*Hapá (“daripada”) atau bahasa Indo-Eropah Purba *upó (“bawah, terhadap”) + *kan- daripada bahasa Indo-Iran Purba *kan- (“gali”).


mantus

mangga jenis panjang dan berbiji yang boleh dimakan


بستن

Daripada bahasa Proto-Iranian *bandah, daripada bahasa Indo-Iran Purba *bʰandʰas, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *bʰendʰ-, kognat dengan bahasa Inggeris bend, bind.


دوختن

daripada bahasa Middle Persian dwhtn' (dōxtan, “jahit”). Kognat dengan bahasa Baluchi دوچگ (dócag), bahasa Gilaki دوتن (dutən) (kata dasar kala kini دوج (duj)), dan bahasa Mazanderani بدوتن (baduten).


شمردن

Daripada bahasa Proto-Iranian *hmarati- (“ingat, ingat semula, kira”) (mungkin dengan awalan dengan asal tidak diketahui), daripada bahasa Indo-Iran Purba *smárati (“ingat, ingat semula”). Kognat Indo-Iran termasuk bahasa Central Kurdish ژماردن (jmardin, “kira”), bahasa Pashto شمېرل (śmerël, “kira”) dan bahasa Sanskrit स्मरति (smárati, “ingat semula”). Serupa seperti bahasa Yunani Purba μέρμερος (mérmeros) dan bahasa Latin memor.


گفتن

daripada bahasa Middle Persian gwptn' (guftan, “cakap”). Kognat dengan bahasa Slav Gereja Kuno говорити (govoriti).


خواندن

daripada bahasa Proto-Iranian *hwanH- (“to call”), daripada bahasa Indo-Iran Purba *swanH-, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *swenh₂- (“berbunyi”). Banding dengan bahasa Northern Kurdish xwendin, bahasa Latin sonō, bahasa Sanskrit स्वनति (svanati).


نواختن

Daripada bahasa Proto-Iranian *ni- + *wač- (“sebut, cakap”). Awalan daripada bahasa Proto-Iranian *ní (“bawah”), daripada bahasa Indo-Iran Purba *ní (“bawah, ke”), manakala bahagian kedua daripada bahasa Indo-Eropah Purba *wekʷ- (“bercakap, bertutur”).


Berenah


jeng jeng jeng

Kata untuk menunjukkan atau memperkenalkan sesuatu yang telah muncul (terutamanya secara tiba-tiba).

جيڠ جيڠ جيڠ (Jawi)


ombiyo

rumbia; sejenis palma yang menghasilkan sagu


gompomorun

Munsikou tokou kumaa di Gompomorun.


pongiumbalan

Nakalantoi o pongiumbalan do borud dii.


mesin

Suatu alat yang menggunakan suatu sumber tenaga untuk menjalankan satu-satu fungsi atau perbuatan.


mesin

daripada bahasa Belanda machine, daripada bahasa Perancis machine, daripada bahasa Middle French machine, daripada bahasa Latin māchina, daripada bahasa Doric Greek μᾱχανᾱ́ (mākhanā́).


五輪

konsep berdasarkan 五大 (godai, “lima unsur”):

lima-lima unsur secara am: 地輪 (jirin), 水輪 (suirin), 火輪 (karin), 風輪 (fūrin), dan 空輪 (kūrin)

Pemendekan 五輪成身 (gorin jōshin): penerapan lima unsur terhadap kawasan-kawasan khusus badan hingga mencapai 仏身 (busshin, “badan buddha”)

Sinonim bagi 五体 (gotai): kepala, dua belah lengan dan dua belah lutut badan

Pemendekan 五輪塔 (gorintō) atau 五輪卒塔婆 (gorin sotoba): pagoda lima cincin


CD

Sejenis alat berbentuk cakera untuk memuatkan bahan digital; cakera padat.

daripada bahasa Inggeris CD, akronim compact disc.


renang berirama

Sejenis acara renang melibatkan para peserta berenang dalam gaya tarian seperti balet.

رنڠ برايراما (Jawi)


nyit

Nyit engkau dari sini!


sinoriuk

Uhu nopo dilo nga' sinoriuk di lungkitas ku.


soriukon

Rusap nopo dilo nga' soriukon di dokutul.


puja usia

ڤوجا اوسيا (Jawi)


Mappeddi

Mappeddi ati ku


ޚަބަރު

daripada bahasa Arab خَبَر (ḵabar) melalui bahasa Parsi.


ތާރީޚު

daripada bahasa Arab تاريخ melalui bahasa Parsi.


ދިވެހި

ދޫ (dū, “pulau”, asalnya *ދިވު *divu) + ވެހި (vehi, “penghuni”).


ދޫ

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa .


ދޫ

daripada bahasa , daripada bahasa ; banding dengan bahasa Assam দীয়া (dia), bahasa Sinhala දිව (diva).


ބަލަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala බලනවා (balanavā)


އާއި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala හා (hā, “dengan”).


އެކު

Kognat dengan bahasa Sinhala එකතු (ekatu).


ފަހެއް

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala පස (pasa).


ދިގު

daripada bahasa , daripada bahasa . Banding dengan bahasa Sinhala දිග (diga), දිගු (digu).


ފުޅާ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala පළළ් (paḷaḷ)


ބޯ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala බෝ (bō).


ބޯ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala බොහෝ (bohō)


ބަރު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala බර (bara, “berat, payah, penting”). Bentuk kembar kepada ބަރި (bari), ބަރަ (bara), and ބަރާ (barā)


ކުޑަ

Kognat dengan bahasa Sinhala කුඩ (kuḍa).


ކުރު

daripada bahasa , varian खर्व (kharva). Kognat dengan bahasa Tamil குறு (kuṟu).


ތުނި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala තුනු (tunu).


މީހާ

Perluasan މީސް (mīs), daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala මිනිහා (minihā).


ކުއްޖާ

Banding dengan bahasa Malayalam കുഞ്ചി (kuñci, “yang kecil”).


އަނބި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala අඹු (am̆bu).


ފިރި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala පිරිමියා (pirimiyā). Bentuk kembar kepada ފިރިހެމި (firihemi) and ފިރިހެން (firihen)


ޖަނަވާރު

/d͡ʒən̪əʋəːru/

[d͡ʒən̪əʋəːɾu]


މަސް

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Hindi मछली (machlī).


މަސް

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala මස් (mas).


ބަޅު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala බලු (balu, “anjing”).


އުކުނު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala උකුණු (ukuṇu, “kutu”).


ހަރުފަ

Pinjaman awal daripada bahasa Sanskrit सर्प (sarpá), oleh kerana rotik yang dikekalkan. Kognat dengan bahasa Sinhala සර්ප (sarpa). Bentuk kembar kepada ހަފު (hafu)


ފަނި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala පණුවා (paṇuvā, “ulat”).


ފަނި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala පැණි (pæṇi).


ގަސް

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ගස (gasa, “pokok, tumbuhan”). Bentuk kembar kepada ގަހާ (gahā) and ގެހި (gehi).


ވެލި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala වැලි (væli).


ދަނޑި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala දඬු (dan̆ḍu).


އޮށް

Daripada terdahulu, daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa .


ތޮށި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala තොට (toṭa) dan bahasa Pali tittha.


މާ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala මා (mā). Bentuk kembar kepada މަހާ (mahā)


ހަން

:Templat:sa-root daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit संज्ञा (saṃjñā́).


ހަން

Sejenis panggilan pertolongan daripada sesebuah bot atau pulau.


ލޭ

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ලේ (lē).


ކަށި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කටුව (kaṭuva, “duri”).


ބިސް

Akhirnya daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala බිජ්ජ (bijja).


ނަގޫ

daripada bahasa melalui bentuk *nāṅgūla. Kognat dengan bahasa Sinhala නගුල (nagula).


ލޯ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ලෝ (lō). Bentuk kembar kepada ލޯނެތަވަ (lōnetava).


ނޭފަތް

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala නහය (nahaya).


ދަތް

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala දත (data), bahasa Hindi दाँत (dā̃t) dan bahasa Gujarati દાંત (dānt).


ދަތް

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala දත් (dat)


ކަކޫ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කකුල (kakula, “kaki”).


އަތް

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala අත (ata).


ހިތް

daripada bahasa . Bentuk kembar kepada ހިޔަ (hiya) and ހިތަނީ (hitanī)


އަންނަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ආ (ā, “datang, tiba, hadir”).


އަންނަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala අඳිනවා (an̆dinavā).


ދެނީ

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala දෙනවා (denavā, “beri”).


ކުޅެނީ

Daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කෙළිනවා (keḷinavā).


ކަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කනවා (kanavā).


ބޮނީ

bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala බොනවා (bonavā).


އިރު

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ඉර (ira).


ހަނދު

bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala හඳ (han̆da).


ތަރި

daripada bahasa , daripada bahasa , perluasan तारा (tārā). Kognat dengan bahasa Sinhala තරු (taru), තරුව (taruva).


ނަކަތް

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala නැකත (nækata).


ކުޅި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කුළු (kuḷu, “tengik, hancing”).


ލޮނު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ලුණු (luṇu).


ގާ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ගල (gala). Bentuk kembar kepada ގަލާ (galā) and ގިރި (giri).


ފަސް

Kognat dengan bahasa Sinhala පස් (pas) dan bahasa Pali paṃsu.


ވިލާ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala වලා (valā).


ރަތް

daripada bahasa , daripada bahasa . Banding dengan bahasa Sinhala රතු (ratu).


ރީނދޫކުލަ

ރީނދޫ (rīnadū, “kunyit”) + ކުލަ (kula, “warna”)

ރީ‧ނދޫ‧ކު‧ލަ


ރަންގު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala රඟ (ran̆ga)


ކަޅު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කළු (kaḷu) dan bahasa Hindi काला (kālā). Bentuk kembar kepada ކަޅި (kaḷi).


ރޭގަނޑު

Daripada ރޭ (rē, “malam”) + ގަނޑު (ganaḍu).

/ɾeː.ɡə.ᶯɖu/

[ɾeː.ɡə.ᶯɖu]


ރޭ

daripada bahasa , varian , daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala රෑ (rǣ).


ދުވަސް

Daripada bahasa Sanskrit दिवस (divasa). Bentuk kembar kepada ދާ (dā)


އަހަރު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala අවුරුද්ද (avurudda).


ބަދު

daripada bahasa Parsi بَد. Kognat dengan bahasa Urdu بَد (bad).


ވެޑެ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala වද (vada).


ތޫނު

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala තියුණු (tiyuṇu).


ކޮށި

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කොටුව (koṭuva, “kandang, kubu, istana”) dan bahasa Urdu کوتھَرِ (kothrī, “bilik kecil”). Bentuk kembar kepada ކޮޓަރި (koṭari), ކޮށާރު (koshāru), ކޮޑި (koḍi), ކޯއްޓޭ (kōṭē), and ކޮޓި (koṭi)


ތެތް

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala තෙත් (tet).


ކައިރި

Kognat dengan bahasa Sinhala කාර (kāra, “berdekatan”).


ނަން

:Templat:PIE word daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala නම (nama).


එක

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa .


දෙක

daripada bahasa , daripada bahasa , diubah melalui analogi dengan එක (eka, “satu”).


තුන

daripada bahasa Pali tīṇi, tiṇṇaṃ, daripada bahasa Sanskrit त्रि (tri), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *tréyes.


හතර

daripada bahasa , चत्वारस् (catvāras), daripada bahasa , bentuk neuter *kʷetwóres.


දිග

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ދިގު (digu).


බර

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ބަރު (baru, “berat, payah”).


පණුවා

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ފަނި (fani, “ulat”).


ගස

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ގަސް (gas).


දත

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ދަތް (dat).


කකුල

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ކަކޫ (kakū).


අත

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi އަތް (at).


බොනවා

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ބޮނީ (bonī).


luminansan

Luminansan oku disio do paatod iri suat.

Saya telah berharap kepadanya untuk menyampaikan surat tersebut.


දන්නවා

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ދަންނަނީ (dannanī).


නිදනවා

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ނިދަނީ (nidanī)


ނިދަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala නිදනවා (nidanavā).


ගහනවා

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ޖަހަނީ (jahanī, “pukul”).


ޖަހަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ගහනවා (gahanavā, “pukul”).


කපනවා

bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ކަފަނީ (kafanī, “potong”).


ކަފަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala කපනවා (kapanavā, “potong”).


එනවා

Akhirnya daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Konkani येव्चे (yevce), bahasa Marathi येणे (yeṇe).


දෙනවා

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ދެނީ (denī, “beri”).


ගණිනවා

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ގުނަނީ (gunanī).


ގުނަނީ

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Sinhala ගණිනවා (gaṇinavā) dan bahasa Pali gaṇeti.


ඔය

sungai; terutamanya yang berparas rendah ketika musim kering.


ගල

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ގަލާ (galā, “batu”), bahasa Rusia гора (gora, “gunung”).


දුම

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Dhivehi ދުން (dun).


සිසිල්

daripada bahasa . Bentuk kembar kepada සිසිර (sisira).


pointulid

Ii Augustus Caesar nopo nga songulun lundu di pointulid.

Augustus Caesar adalah sang pemimpin sejati.


subo

memasukan benda ke dalam sesuatu dengan cara membuang.


buwahan

Landu' maymu' in buwahan binī hi Nursiba dayn tabu' sin Sandakan.

Buah langsat yang dibeli oleh Nursiba dari Pasar Sandakan sangat manis.


bagting

Matanug in bagting ha iskul.


otili

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kasuli. Bandingkan bahasa Bikol Central kasili dan bahasa Cebuano kasili.


nacak

Bermain dengan alat sulit sendiri atau bahagian-bahagian badan lain secara seksual, lancap.


biyawa'o

daripada bahasa Proto-Philippine *bayawak, dari bahasa Melayu-Polinesia Purba *bayawak. Bandingkan bahasa Tagalog bayawak dan bahasa Melayu biawak, bahasa Indonesia biawak and bahasa Kadazandusun biavak.


kisunduan

Kisunduan moti ilo parai.

I Loli nopo nga songulun tanak di kisunduan.

Loli ialah seorang anak yang bersemangat.


purimono

Intangai iti mato ku om purimono tupus ku kumaa diya," ka disio kumaa doho.

Lihat mataku dan rasakan cinta ku padamu", katanya kepadaku.


suguto'

Suguto' kagu binoros ku ditinu.


kointalangan

Orotian nangku kointalangan tinahak ku?.

Adakah penerangan yang saya berikan difahami?.


Sompuun


sumado'

Sumado dokoyu ilo manuk.


nopuhunan

Nopuhunan oku do tontolu.


sumisi

sesuatu yang dipercayai dikeluarkan oleh kilat


बहुत

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa Indo-Eropah Purba *bʰenǵʰ- (“tebal”). Perkembangan daripada kata nama menjadi kata sifat dipengaruhi , daripada Sanskrit प्रभूत (prabhūta). Banding dengan bahasa Bengali বহুত (bohut), bahasa Gujarati બહુ (bahu).


कुछ

Melalui metatesis, daripada bahasa Hindi Kuno कछु (kachu), daripada bahasa , daripada bahasa , bentuk neuter tunggal कश्चिद् (kaścid, “seseorang”) (asal कोई (koī, “sesiapa”)). Bunyian -ch- memaparkan -śc- dalam bahasa .


थोड़ा

daripada bahasa :Templat:inc-ext, daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Punjabi ਥੋੜਾ (thoṛā), bahasa Gujarati થોડું (thoḍũ), bahasa Marathi थोडे (thoḍe), bahasa Bengali থোড়া (thōṛa).


दूसरा

daripada bahasa , daripada द्विः (dviḥ, “dua”) + सर (sara, “tali”) dengan unsur pertama menuruti bahasa .


बड़ा

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada वृद्ध (vṛddha). Banding dengan bahasa Punjabi ਵੱਡਾ (vaḍḍā), bahasa Bengali বড় (boṛ), bahasa Marathi बडा (baḍā), bahasa Assam বৰ (bor), bahasa Sinhala වඩා (vaḍā, “lebih”), bahasa Sindhi وَڏو / वॾो (ʋaɗo), bahasa Romani baro.


लंबा

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Marathi लांब (lāmb).


चौड़ा

daripada bahasa , daripada bahasa . Selain itu, ia mungkin daripada bahasa :Templat:inc-ext. Banding dengan selari semantik bahasa Sanskrit चतुष्क (catuṣka, “diperbuat daripada empat; halaman”), asal bahasa Hindi चौक (cauk). Banyak bahasa Indo-Arya Baharu mengekalkan erti "halaman" itu.
Kognat dengan bahasa Punjabi ਚੌੜਾ (cauṛā), bahasa Nepal चौडा (cauḍā), bahasa Gujarati ચોડું (coḍũ), bahasa Bengali চওড়া (coōṛa), bahasa Odia ଚଉଡ଼ା.


गाढ़ा

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada akar गाह् (gāh). Kognat dengan bahasa Nepal गाढा (gāḍhā), bahasa Sindhi ڳاڙهو / ॻाढ़ो, bahasa Gujarati ગાઢું (gāḍhũ), bahasa Marathi गाढ (gāḍh), bahasa Kholosi gahro.


भारी

Dipinjam terus daripada bahasa Sanskrit भारी (bhārī) atau daripada bahasa , daripada bahasa .:Templat:surf.


छोटा

daripada bahasa . Banding dengan bahasa Nepal छोटो (choṭo, “kecil”), bahasa Gujarati છોટું (choṭũ), bahasa Punjabi ਛੋਟਾ (choṭā, “kecil”), bahasa Odia ଛୋଟ (choṭô, “kecil, sedikit”), bahasa Assam ছোট (süto, “junior, gred rendah”), bahasa Sinhala චූටි (cūṭi, “kecil”).


पतला

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Gujarati પાતળું (pātaḷũ), bahasa Marathi पातळ (pātaḷ), bahasa Odia ପାତଳ (pātôlô), bahasa Bengali পাতলা (patola), bahasa Assam পাতল (patol).


औरत

daripada bahasa , daripada bahasa Arab عَوْرَة (ʕawra).


महिला

daripada bahasa Sanskrit महिला (mahilā).


आदमी

daripada bahasa , daripada bahasa Arab آدَمِيّ (ʔādamiyy, “manusia”), daripada آدَم (ʔādam, “Adam”),


इंसान

daripada bahasa , daripada bahasa Arab إِنْسَان (ʔinsān). Banding dengan bahasa Bengali ইনসান (insan), bahasa Punjabi ਇਨਸਾਨ (insān).


मनुष्य

daripada bahasa Sanskrit मनुष्य (manuṣya).


बच्चा

daripada bahasa , daripada bahasa Middle Persian wck' (waččag, “kanak-kanak, bayi”), daripada bahasa Proto-Iranian *wacáh, daripada bahasa Indo-Iran Purba *watsás. Bentuk kembar kepada बछड़ा (bachaṛā, “calf, child, boy”), terus daripada bahasa Sanskrit वत्स (vatsá).


जानवर

daripada bahasa . :Templat:surf. Banding dengan bahasa Assam জানোবাৰ (zanübar), bahasa Bengali জানোয়ার (janoẇar), bahasa Dhivehi ޖަނަވާރު (janavāru), bahasa Gujarati જાનવર (jānvar), bahasa Marathi जनावर (janāvar), bahasa Punjabi ਜਾਨਵਰ (jānvar).


मछली

daripada bahasa :Templat:inc-ext, daripada bahasa :Templat:inc-ext, daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Awadhi मछरी (machrī), bahasa Gujarati માછલી (māchlī), bahasa Konkani मासोळी (māsoḷī), bahasa . Bentuk tambahan -𑀮- (-la-) nampaknya tersebar daripada rumpun Hindi Timur.


माही

daripada bahasa . Bentuk kembar kepada मत्स्य (matsya).


माही

Banding dengan bahasa Punjabi ਮਾਹੀ (māhī).


मत्स्य

Sejenis avatar dewa Vishnu yang menyerupai ikan

daripada bahasa Sanskrit मत्स्य (mátsya), daripada bahasa Indo-Iran Purba *mátsyas.


चिड़िया

daripada bahasa , bentuk feminin , daripada bahasa , चटक (caṭaka). Kognat dengan bahasa Bengali চড়ুই (coṛui), bahasa Assam চৰাই (sorai).


कुत्ता

daripada bahasa , daripada bahasa , mungkin daripada bahasa , daripada bahasa (banding dengan bahasa Proto-Iranian *kútah), mungkin asal bunyian, mungkin membayangkan Wanderwort berbanding keturunan Proto-Indo-Iran. Banding dengan bahasa Sanskrit कुर्कुर (kurkura), कुक्कुर (kukkura) yang mungkin juga asal bunyian.


साँप

daripada bahasa , melalui pemanjangan dan pendengungan, daripada bahasa . Bentuk kembar kepada सर्प (sarp), suatu tatsama. Kognat dengan bahasa Marathi साप (sāp).


पेड़

Daripada bahasa Indo-Arya Purba *peḍ-, daripada sekeluarga perkataan India bererti "benda mencapah", dan berkait dengan bahasa Sanskrit पिण्ड (piṇḍa, “longgokan”). Banding dengan bahasa Punjabi ਪੇੜ (peṛ).


दरख़्त

daripada bahasa , daripada bahasa . Banding dengan bahasa Punjabi ਦਰਖ਼ਤ (darxat), bahasa Rajasthani दरखत (darakht).


डंडा

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Bengali ডান্ডা (ḍanḍa), bahasa Punjabi ਡੰਡਾ (ḍaṇḍā)


फल

daripada bahasa , daripada bahasa , biasanya disifatkan sebagai pinjaman daripada bahasa Proto-Dravidian *paẓam (“buah matang”). Kognat dengan bahasa Gujarati ફળ (phaḷ), bahasa Nepal फल (phala), bahasa Marathi फळ (phaḷ), bahasa Rajasthani फळ.


बीज

daripada bahasa Sanskrit बीज (bī́ja). Bentuk kembar kepada बीआ (bīā), sejenis tadbhava.


पत्ता

Daripada bahasa Sanskrit पत्त्र (páttra). Bentuk kembar kepada पता (patā).


फूल

daripada bahasa , daripada bahasa .
Kognat termasuk bahasa Assam ফুল (phul), bahasa Bengali ফুল (phul), bahasa Bhojpuri फूल (phūl), bahasa Gujarati ફૂલ (phūl), bahasa , bahasa Marathi फूल (phūl), bahasa Nepal फुल (phula), bahasa Odia ଫୁଲ (phuḷô), bahasa Punjabi پھل / ਫੁੱਲ (phulla), dan bahasa Sindhi ڦل (phulu).


घास

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada घस् (ghas, “makan”).


रस्सी

daripada bahasa Punjabi ਰੱਸੀ (rassī), daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit रश्मि (raśmi), daripada bahasa Indo-Iran Purba *raćmíš. Bentuk kembar kepada रास (rās).


त्वचा

daripada bahasa Sanskrit त्वच् (tvác), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *twek-.


मांस

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Gothic 𐌼𐌹𐌼𐌶 (mimz) dan bahasa Albania mish.


गोश्त

daripada bahasa . Banding dengan bahasa Assam গোছ (güs), bahasa Bengali গোশত (gōśot), bahasa Punjabi ਗੋਸ਼ਤ (gośat).


ख़ून

daripada bahasa , daripada bahasa . Banding dengan bahasa Bengali খুন (khun), bahasa Gujarati ખૂન (khūn), bahasa Marathi खून (khūn), bahasa Punjabi ਖ਼ੂਨ (xūn), bahasa Kannada ಖೂನಿ (khūni).


हड्डी

daripada bahasa Northwestern Indo-Aryan (asal bahasa Punjabi ਹੱਡੀ (haḍḍī)), daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit हड्ड (haḍḍa). :Templat:surf.


हड्डा

daripada bahasa Northwestern Indo-Aryan (asal bahasa Punjabi ਹੱਡਾ (haḍḍā), ਹੱਡੀ (haḍḍī)), daripada bahasa , daripada bahasa , juga asal हाड़ (hāṛ).


चरबी

daripada bahasa . Banding dengan bahasa Assam চৰ্বি (sorbi), bahasa Bengali চর্বি (corbi), bahasa Kannada ಚರ್ಬಿ (carbi), bahasa Odia ଚର୍ବି (côrbi).


अंडा

daripada bahasa , daripada bahasa , आण्ड (āṇḍá) atau अण्डक (aṇḍaka). Bentuk kembar kepada आँड़ (ā̃ṛ). Banding juga dengan bahasa Nepal अण्डा (aṇḍā), bahasa Punjabi ਆਂਡਾ (āṇḍā), bahasa Sindhi آنو / आनो, bahasa Gujarati ઈંડું (īṇḍũ), bahasa Marathi अंडे (aṇḍe), bahasa Konkani अंडें (aṇḍẽ), bahasa Chittagonian আণ্ডা.


सींग

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada *ćr̥Hnám terdahulu, daripada bahasa , daripada *ḱerh₂- (“kepala, tanduk”). Kognat dengan bahasa Marathi शिंग (śiṅg), bahasa Sylheti ꠢꠤꠋ (hiṅ), bahasa Assam শিং (xiṅ). Bentuk kembar kepada शृंग (śŕṅg), sejenis tatsama.


पूँछ

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Punjabi ਪੁੱਛ (puccha).


पंख

daripada bahasa , daripada bahasa . Bentuk kembar kepada पाँख (pā̃kh) and पंखा (paṅkhā).


बाल

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Assam বাল (bal, “bulu pubis”).


केश

daripada bahasa Sanskrit केश (kéśa). Kognat dengan bahasa Marathi केस (kes).


सिर

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Banding dengan bahasa Parsi سر (sar) (daripada bahasa ) dan bahasa Avesta 𐬯𐬁𐬭𐬀 (sāra). Bentuk kembar kepada सर (sar, “kepala”) and सिरा (sirā, “permulaan”).


कान

daripada bahasa , daripada bahasa . Bentuk kembar kepada कर्ण (karṇ); suatu tatsama.


आँख

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₃ekʷ- (“mata; lihat”). Banding dengan bahasa Pali akkhi, bahasa Romani jakh, bahasa Punjabi ਅੱਖ (akkha), bahasa Assam আখি (akhi, “mata; simpul di buluh”). Kognat dengan bahasa Inggeris eye.


मुँह

daripada bahasa , , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa .
Bentuk kembar kepada मुख (mukh), sebuah tatsama.


दाँत

daripada bahasa . Bentuk kembar kepada दंत (dant) and दंदान (dandān).


जीभ

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Banding dengan bahasa Gujarati જીભ (jībh), bahasa Konkani जीभ (jībh), bahasa Nepal जिब्रो (jibro), bahasa Punjabi ਜੀਭ (jībh), bahasa Bengali জিভ (jibh), bahasa Marathi जीभ (jībh), bahasa Romani čhib, bahasa Sinhala දිව (diva), bahasa Inggeris tongue. Bentuk kembar kepada जिह्वा (jihvā) and ज़बान (zabān), tatsama serta pinjaman Parsi.


टाँग

daripada bahasa , mungkin akhirnya asal daripada bahasa Munda. Kognat dengan bahasa Nepal टाङ (ṭāṅa), bahasa Marathi तङ्गड (taṅgaḍ), bahasa Bengali ঠেং (ṭheṅ), bahasa Assam ঠেং (theṅ).


घुटना

daripada bahasa / घुट (ghuṭa). Banding dengan bahasa Marathi गुडघा (guḍghā).


घुटना

daripada bahasa , daripada bahasa , asal bahasa Dravidian dan/atau bunyian.


हाथ

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada *ǵʰes-. Kognat dengan bahasa Parsi دست (dast), bahasa Avesta 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 (zasta), bahasa Bengali হাত (hat), bahasa Punjabi ਹਸਤ (hast), bahasa Romani vast, bahasa Marathi हात (hāt) dan bahasa Punjabi ਹੱਥ (hattha).
Bentuk kembar kepada हस्त (hast), sebuah tatsama, dan दस्त (dast), pinjaman Parsi-Arab.


पेट

daripada bahasa , bahasa ; akhirnya daripada bahasa Proto-Dravidian *poṭṭ-.


पीठ

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , v bahasa . Kognat dengan bahasa Punjabi ਪਿੱਠ (piṭṭh), bahasa Avesta 𐬞𐬀𐬭𐬱𐬙𐬀 (paršta), bahasa Parsi پشت (pošt, “belakang”) dan bahasa Proto-Slavic *pьrstъ.


दिल

daripada bahasa . Mula-mula muncul sebagai bahasa Hindi Kuno दिल (dila). Bentuk kembar kepada हृदय (hŕday). Kognat dengan bahasa Assam ডিল (dil), bahasa Bengali দিল (dil), bahasa Odia ଦିଲ (diḷô), bahasa , bahasa Marathi दिल (dil), bahasa Gujarati દિલ (dil), bahasa Marwari दिल (dil), bahasa Punjabi ਦਿਲ (dil), bahasa Sindhi دِلُ (dilu).


कलेजा

Daripada bahasa Sanskrit कालेय (kāleya). Banding dengan bahasa , bahasa Magahi 𑂍𑂩𑂵𑂔 (karej), bahasa Marathi काळीज (kāḷīj), bahasa Bengali কলিজা (kolija).


पीना

Daripada bahasa , , daripada bahasa Sanskrit पिबति (pibati), daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada *peh₃-, asal bahasa Latin bibō, bahasa Sepanyol beber dan bahasa Perancis boire. Kognat dengan bahasa Gujarati પીવું (pīvũ), bahasa Nepal पिउनु (piunu), bahasa Marathi पिणे (piṇe), bahasa Punjabi ਪੀਣਾ (pīṇā).


खाना

daripada bahasa , daripada bahasa :Templat:inc-ext. Bentuk kembar kepada खान (khān) and खादन (khādan).


खाना

daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Konkani खाव्चे (khāvce), bahasa Gujarati ખાવું (khāvũ), bahasa Marathi खाणे (khāṇe), bahasa Sindhi کائِڻُ / खाइणु, bahasa Punjabi ਖਾਣਾ (khāṇā) / کھانا (khānā), bahasa Nepal खानु (khānu), bahasa Garhwali खाणु (khāṇu), bahasa Bhojpuri खाईल (khāīl), bahasa Bengali খাওয়া (khaōẇa), bahasa Assam খা (kha), bahasa Sylheti ꠈꠣꠃꠣ (xáua), bahasa Rajbanshi खाबा, bahasa Sinhala කනවා (kanavā), bahasa Dhivehi ކަނީ (kanī).


काटना

Akhirnya daripada bahasa Sanskrit कर्तति (kartati, “potong”). Banding dengan bahasa Punjabi ਕੱਟਣਾ (kaṭṭaṇā).


थूकना

daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Gujarati થૂંકવું (thūṅkavũ).


फूँकना

daripada bahasa , daripada bahasa , dipanjangkan daripada akar फूत् (phūt) atau pembentukan berbalik daripada फूत्कार (phūtkāra, “menghembus”). Kognat dengan bahasa Nepal फुक्नु (phuknu), bahasa Gujarati ફૂંકવું (phūṅkavũ), bahasa Marathi फुंकणे (phuṅkṇe).


हँसना

daripada bahasa , from bahasa . Cognate with bahasa Punjabi ਹੱਸਣਾ (hassaṇā), bahasa Nepal हाँस्नु (hā̃snu).


देखना

daripada bahasa , daripada bahasa , 𑀤𑀔𑀢𑀺 (dakhati /dakkhati/), daripada bahasa , *दृक्षति (*dṛkṣati), dengan suatu cara berkait dengan akar दृश् (dṛś). Kognat dengan bahasa Nepal देख्नु (dekhnu), bahasa Bengali দেখা (dekha), bahasa Sinhala දකිනවා (dakinavā).
Turner mencadangkan bunyi -e- terbit daripada analogi dengan Sanskrit प्रेक्षते (prekṣate, “lihat”) daripada प्रेक्ष् (prekṣ, “lihat”), gabungan प्र- (pra-) + ईक्ष् (īkṣ, “lihat, tengok”).


सुनना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Kognat dengan bahasa Nepal सुन्नु (sunnu), bahasa Assam শুনা (xuna).


जानना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada *ǵneh₃- (“tahu”). Kognat dengan bahasa Marathi जाणणे (jāṇṇe), bahasa Inggeris Kuno cnāwan (asal bahasa Inggeris know). Banding dengan bahasa Sanskrit जाना (jānā) + अनीयं (anīyaṃ).


सोचना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada akar शुच् (śuc). Banding dengan bahasa Punjabi سوچنا / ਸੋਚਣਾ (socṇā), bahasa Sindhi سوچڻ / सोचणु (socaṇu), bahasa Nepal सोच्नु (socnu), bahasa Assam সুচা (xusa), bahasa Odia ଶୋଚିବା (śocibā, “ratap”).


सूँघना

daripada bahasa , , daripada bahasa Sanskrit *शृङ्खति (*śṛṅkhati, “bau”), daripada *शृङ्ख् (*śṛṅkh). Banding dengan bahasa Sanskrit शिङ्घति (śiṅghati).


डरना

daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit दरति (darati, “berasa takut”).


सोना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada सुवर्ण (suvárṇa), daripada सु- (su-, “baik, elok”) + वर्ण (varṇa, “rona, warna”). Seasal dengan bahasa Marathi सोने (sone), bahasa Punjabi ਸੋਨਾ (sonā), bahasa Nepal सुन (suna), bahasa Gujarati સોનું (sonũ), bahasa Odia ସୁନା (sunā), bahasa Bengali সোনা (śōna), bahasa Assam সোণ (xün).


सोना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Nepal सुत्नु (sutnu).


मरना

daripada bahasa , मरति (marati), daripada bahasa , ditemakan daripada bahasa , daripada bahasa . Seasal dengana bahasa Nepal मर्नु (marnu).


मारना

daripada bahasa , daripada akar मृ (mṛ). Seasal dengan bahasa Nepal:Templat:ne-l, bahasa Assam মাৰা (mara).


लड़ना

daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Bengali লড়া (loṛa), bahasa Gujarati લડવું (laḍvũ), bahasa Marathi लढणे (laḍhṇe).


बंटना

Pembentukan tak transitif biasa daripada बांटना (bā̃ṭnā).


खोदना

Daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Punjabi ਖੋਦਣਾ (khodṇā), bahasa Gujarati ખોદવું (khodvũ), bahasa , bahasa Nepal खोदनु (khodanu), bahasa Bengali খোদা (khōda).


तैरना

daripada bahasa , daripada paduan* bahasa , daripada bahasa . Ini ialah etonim तिरना (tirnā).
* bahasa , daripada bahasa , atau , daripada bahasa . Ini ialah etonim पैरना (pairnā).
Dalam semua kes, daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Akar Sanskrit ialah तॄ (tṝ).


खेलना

daripada bahasa , daripada akar bahasa . Banding dengan bahasa Nepal खेल्नु (khelnu), bahasa Marathi खेळणे (kheḷṇe), bahasa Konkani खेळ्चे (kheḷce), bahasa Bengali খেলা (khela) dan bahasa Assam খেলা (khela).


गाना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Assam গান (gan), bahasa Bengali গান (gan), bahasa Gujarati ગાણું (gāṇũ), bahasa Marathi गाणे (gāṇe), bahasa Punjabi ਗਾਣਾ (gāṇā). Bentuk kembar kepada गान (gān), suatu tatsama.


गाना

daripada bahasa , daripada akar गै (gai, “nyanyi”).


बहना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Marathi वाहणे (vāhṇe), bahasa Bengali বহা (boha)/বওয়া (bôoẇa), bahasa Assam বোৱা (büa). Seasal juga dengan bahasa Inggeris weigh.


जमना

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada akar यम् (yam). Seasal dengan bahasa Gujarati જામવું (jāmvũ), bahasa Marathi जमणे (jamṇe), bahasa Bengali জমা (joma), bahasa Assam জমা (zoma).


सूजना

daripada bahasa . Banding dengan bahasa Punjabi ਸੁੱਜਣਾ (sujjaṇā) / سُجّݨا (sujjṇā), ਸੋਜ (soj) / سوج (soj), bahasa Sindhi سُڄَڻُ / सुॼणु, سوڄِ / सोॼि, bahasa Gujarati સૂજવું (sūjvũ), સોજો (sojo), bahasa Marathi सुजणे (sujṇe), सुज (suj), bahasa Sinhala ඉදෙනවා (idenavā), bahasa Kholosi sojo.


सूरज

Pinjaman semi-learned daripada Sanskrit सूर्य (sū́rya). Bentuk kembar kepada सूर्य (sūrya).


चांद

Daripada bahasa Sanskrit चन्द्र (candra). Kognat dengan bahasa Bengali চাঁদ (cãd), bahasa Punjabi ਚੰਦ (cand)


तारा

daripada bahasa Sanskrit तारा (tārā), Bentuk kembar kepada सितारा (sitārā).


पानी

daripada bahasa Hindi Kuno पांनी (pā̃nī), daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Bentuk kembar kepada पानीय (pānīya).


बरसात

daripada bahasa , daripada bahasa . Berkait dengan बरस (baras).


झील

daripada bahasa (banding dengan bahasa , ), daripada bahasa .


समंदर

Pinjaman semi-learned daripada Sanskrit समुद्र (samudra). Bentuk kembar kepada समुद्र (samudra).


नमक

daripada bahasa . Banding dengan bahasa Assam নিমখ (nimokh), bahasa Bengali নিমক (nimok), bahasa Gujarati નમક (namak), bahasa Punjabi ਨਮਕ (namak).


पत्थर

daripada bahasa Northwestern Indo-Aryan, asal bahasa Punjabi ਪੱਥਰ (patthar), daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit प्रस्तर (prastara). Menggantikan bahasa Hindi Kuno पाथर (pāthara) jati.


रेत

daripada bahasa , daripada bahasa , mungkin berasal bukan Arya, dan mungkin dipinjam daripada bahasa Munda.


धूल

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada *dʰewh₂- (“smoke”). Seasal dengan bahasa Lithuania dúlis dan bahasa Latin fūlīgō. Bentuk kembar kepada धूलि (dhūli), suatu tatsama.


बादल

Daripada bahasa Sanskrit वार्दल (vārdala) (banding dengan bahasa Punjabi ਬੱਦਲ਼ / بدࣇ (baddaḷ), bahasa Gujarati વાદળ (vādaḷ), bahasa Marathi वादळ (vādaḷ) dan bahasa Bengali বাদল (badol)), daripada वार्द (vārda, “memberi air; awan hujan”), gabungan वार् (vār, “air”) + द (da, “beri”); unsur pertama daripada bahasa Indo-Iran Purba *wáHr̥ (“air; hujan”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂wer- ~ *weh₁r- (“air, hujan, aliran”). Seasal dengan bahasa Parsi باران (“hujan”), بارش (asal bahasa Hindi बारिश (bāriś)), bahasa Ossetia уарын (waryn, “hujan”), bahasa Avesta 𐬬𐬀𐬭 (var, “hujan”), bahasa Luwian 𒉿𒀀𒅈 (wār, “air”), bahasa Old Norse vari (“cecair, air”), bahasa Latvia jūra (“laut”) dan bahasa Latin ūrīna (asal bahasa Inggeris urine), Avara.


धुंध

daripada bahasa , daripada धूम (dhūma, “asap, jerebu”) + अन्ध (andha, “buta”).


आसमान

daripada bahasa , daripada bahasa Indo-Iran Purba *Háćmā, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂éḱmō. Seasal dengan bahasa Sanskrit अश्मन् (aśman) dan mungkin bahasa Inggeris hammer. Banding dengan bahasa Bengali আশমান (aśman), bahasa Gujarati આસમાન (āsmān), bahasa Marathi अस्मान (asmān), bahasa Nepal अस्मान (asmāna), bahasa Punjabi ਅਸਮਾਨ (asmān).


बर्फ़

daripada bahasa . Banding dengan bahasa Assam বৰফ (boroph), bahasa Bengali বরফ (boroph), bahasa Gujarati બરફ (baraph), bahasa Marathi बर्फ (barph), bahasa Nepal बरफ (barapha), bahasa Punjabi ਬਰਫ਼ (baraf); semuanya pinjaman Parsi.


धुआँ

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa . Bentuk kembar kepada धूम (dhūm), suatu tatsama. Seasal dengan bahasa Bengali ধোঁয়া (dhō̃ẇa)


आग

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa .
Bentuk kembar kepada अग्नि (agni), suatu tatsama.


जलाना

daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Marathi जाळणे (jāḷṇe).


सड़क

daripada bahasa :Templat:inc-ext, daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Bengali সড়ক (śoṛok), bahasa Gujarati સડક (saḍak), bahasa Marathi सडक (saḍak) dan bahasa Odia ସଡ଼କ.


पहाड़

daripada bahasa . Seasal dengan bahasa Nepal पहाड (pahāḍa), bahasa Punjabi ਪਹਾੜ (pahāṛ), bahasa Gujarati પહાડ (pahāḍ), bahasa Bengali পাহাড় (pahaṛ), bahasa Assam পাহাৰ (pahar), bahasa Sylheti ꠙꠣꠀꠠ (faaṛ).


रात

daripada bahasa , daripada bahasa . Bentuk kembar kepada रात्रि (rātri), suatu tatsama.


दिन

daripada bahasa , akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *dyew-.


पूरा

daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa Indo-Eropah Purba *pleh₁- (“mengisi”). Berkait dengan bahasa Jerman Tinggi Lama foll, bahasa Old Norse fullr (asal bahasa Norway, bahasa Sweden full dan bahasa Denmark fuld), bahasa Jerman voll, bahasa Belanda vol, bahasa Gothic 𐍆𐌿𐌻𐌻𐍃 (fulls), bahasa Lithuania pilnas, bahasa Slav Gereja Kuno плънъ (plŭnŭ), bahasa Latin plēnus, bahasa Yunani Purba πλήρης (plḗrēs) dan πλέως (pléōs), bahasa Old Irish lán dan bahasa Inggeris full.
Bentuk kembar kepada पूरक (pūrak), suatu tatsama.


नया

daripada bahasa , daripada bahasa , नव्य (návya) (asal bahasa Bhojpuri नया (nayā)), daripada bahasa , daripada bahasa (asal bahasa Kamkata-viri nuĩ), daripada bahasa (asal bahasa Inggeris new). Bentuk kembar kepada नव्य (navya).


पुराना

:Templat:der+:Templat:inc-ext, daripada bahasa Sanskrit पुराण (purāṇa). Bentuk kembar kepada पुराण (purāṇ) and पुरान (purān).


अच्छा

daripada bahasa Northwestern Indo-Aryan (asal bahasa Punjabi ਅੱਛਾ (acchā)), daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit अच्छ (accha). Menggantikan आछा (āchā) jati dengan asal sama.


बुरा

Daripada bahasa , dengan etimologi selanjutnya tidak diketahui. Seasal dengan bahasa Punjabi ਬੁਰਾ (burā, “bad”), bahasa Sindhi بُرو (buro, “jahat”), bahasa Nepal बुरो (buro, “jahat”), bahasa Odia ବୁରା (burā, “buruk”), bahasa Marathi बुरा (burā, “buruk”), bahasa Gujarati બૂરું (būrũ, “buruk”). Sebilangan daripada ini mungkin pinjaman Hindi.


तीखा

daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit तीक्ष्ण (tīkṣṇa, “sharp”), akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *(s)teyg-.


taasakon

kukup (lumpur yang ditimbunkan oleh air di sepanjang tebing sungai atau laut)


monobon

Kada lihuai pmonobon ilo totobon do walai.


utut

Mabahu' tuud in utut hi Jamal!

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qutut, dari bahasa Melayu-Polinesia Purba *qətut, dari bahasa Austronesia Purba *qətut.


monogulu

Au tokou kawasa monogulu molohing do makan.

Kita tidak boleh mendahului orang tua makan.


talab

kawasan yang direbak api semasa melakukan pembakaran


momobigod

Yau no i momobigod doho do watu.


gatod

serangga yang bersarang dengan tanah pada tiang


karibuni

jamak bagi karibu: selamat datang! (kepada ramai orang)


tantadan

Apagon gatang do paha' do tantadan id badi.


tauk

Kitak tauk sik nya udah pindah ke Sarikei?

Kamu tahu tak dia sudah pindah ke Sarikei.


tataba'

Haro tataba' di aki.


tataba'

akan mendapat sesuatu dengan kuasa ghaib


wulu tangkis

Au kapamain i Aron do pomoinan badminton tu' naraag ilo wulu tangkis dau.

Aron tidak dapat bermain badminton kerana bulu tangkis miliknya telah rosak.


wotuhon

Barait dilo nopo nga wotuhon di Aki.


yamut

Yamut lo walai ku.


နည်း

Daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *niŋ (“cara, kaedah”). Secara alternatif, daripada bahasa Pali naya; dalam kes ini, ialah Bentuk kembar kepada နယ (na.ya.).


တစ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m-t(w)əj-n ~ m-ti-s.


နှစ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-ni(ː)ŋ ~ s-nik. Kognat dengan bahasa S'gaw Karen နံၣ် (neè).


သုံး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *g-sum (“three”). Kognat dengan bahasa Tibet གསུམ (gsum).


လေး

daripada bahasa Old Burmese လိယ်း (liy), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-ləj-t ~ s-rəj-t (“berat”). Kognat dengan bahasa Nuosu ꇖ (ly) (seperti dalam ꀉꇖ (ax ly, “berat”)), bahasa Jingpho li (“berat”), bahasa Drung vli (“berat”), bahasa Tibet ལྕི་བ (lci ba, “berat”), ལྗིད་པ (ljid pa, “berat”) dan bahasa Naxi lee.


လေး

daripada bahasa Old Burmese လိယ် (liy), daripada bahasa Sino-Tibet Purba. Kognat dengan bahasa S'gaw Karen ချံၣ် (khleè), bahasa Naxi leemei, bahasa Jingpho kung-li.


ငါး

daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *ŋa², daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-ŋja. Kognat dengan bahasa , bahasa Tibet ཉ (nya), dan bahasa Min Timur 魚 (ngṳ̀).


ကြီး

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *b-gryas (“tua”). Banding dengan bahasa Cina 耆 (“tua”).


ရှည်

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *s-r(i/u)ŋ (“panjang”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *drjang (“panjang”).


ကျယ်ဝန်း

ကျယ် (kyai, “luas”) + ဝန်း (wan:, “keliling”)


သေး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *z(y)əy (“kecil”); banding dengan bahasa Cina Kuno細 (“kecil”) (STEDT).


သေး

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *g-ts(y)i-t/n (“kencing”); banding dengan bahasa Tibet གཅིན། (gcin, “air kencing”). Bentuk kembar kepada ဆီး (hci:) (STEDT).


တို

daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *dəw¹ (“pendek”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *dəw (“pendek”) (STEDT).


ပါး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba. Kognat dengan bahasa Nuosu ꁧ (bbo), bahasa Jingpho pha (“nipis”), bahasa Drung ba (“nipis”) (> svba (“menjadikan nipis”)), bahasa S'gaw Karen ဘူ (boo, “nipis”).


ပါး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m/s-ba (“pipi”).


nakayamut

Nakayamut no kasut nu.


မိန်းမ

daripada bahasa Old Burmese မိယ်မ (miy ma). Unsur pertama datang daripada bahasa Sino-Tibet Purba *r-mi(j)-n (“orang, manusia”); kognat dengan bahasa Cina 民 (“orang”).


လင်

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *b/m-laŋ, bahasa Sino-Tibet Purba *b/m-laŋ (“zakar; lelaki; suami”). Kognat dengan bahasa Cina 郎.


အမေ

အ- (a.-) + မေ (me); daripada bahasa Sino-Tibet Purba *mow (“ibu; wanita”).


အဖ

အ- (a.-) + ဖ (hpa.), unsur kedua daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *pʷa (“bapa, suami, orang”).


တိရစ္ဆာန်

Pinjaman daripada bahasa Pali tiracchāna, daripada bahasa Sanskrit तिरश्चीन (tiraścīna, “melintang”); merujuk daripada perihal haiwan berjalan dengan empat kaki berbanding menegak.

တိရစ္ဆာန် my.ogg


တိရစ္ဆာန်

တိရစ္ဆာန် mnw.ogg


ငှက်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-ŋak (“burung”).


ခွေး

daripada bahasa Old Burmese ခုယ်း (khuy), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *d-kʷəj-n. Banding dengan bahasa Tibet ཁྱི (khyi, “anjing”).


သန်း

Sejenis pokok yang diperoleh daripadanya nila; Terminalia oliveri.

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *s(y)ar.


မြွေ

daripada bahasa Old Burmese မြုယ် (mruy), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-b/m-ruːl (“snake”). Seasal dengan bahasa Tibet སྦྲུལ (sbrul) dan bahasa Mandarin 虺 (huǐ).


သစ်သီး

သစ် (sac, “kayu”) + အသီး (a.si:, “bauh”)


မြက်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m-ljak ~ mrak ~ mruk.


သွေး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-hjwəj-t. Kognat dengan bahasa Cina 血 (xuè) dan bahasa Nuosu ꌦ (sy).


အရိုး

အ- (a.-) + ရိုး (rui:, “tulang”); kata dasar daripada bahasa Sino-Tibet Purba *rus.


ချို

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *krəw (“tanduk”).


ချို

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *kyəw (“manis”). Kognat dengan bahasa Nuosu ꐔ (qy, “manis”), bahasa Lolopo ci (“manis”), bahasa Rawang kí dan bahasa Naxi qiq (“manis”).


အမြီး

အ (a.) + မြီး (mri:), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *r-maj ~ m-raj.


ဆံ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *(t)sam.


အမွေး

အ- (a.-) + မွေး (mwe:); kata dasar daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s/r-m(u/i/ja)l. Seasal dengan bahasa Lolopo me (“bulu”), bahasa Drung meul (“bulu”), bahasa Jingpho mun (“pelepah”).


နား

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *r/g-na.


နားရွက်

နား (na:, “telinga”) + ရွက် (rwak, “layar”)


နှာ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-na ~ s-naːr. Seasal dengan bahasa Tibet སྣ (sna, “hidung”).


နှာခေါင်း

နှာ (hna, “hidung”) + ခေါင်း (hkaung:, “kepala”)


ပါးစပ်

ပါး (pa:, “pipi”) + စပ် (cap, “tepi, hujung”)


သွား

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s/p-wa. Seasal dengan bahasa Jingpho wa (“tooth”) dan bahasa Tibet སོ (so).


သွား

bahasa Sino-Tibet Purba *s-wa (“bergerak, pergi, datang”), dilihat sama dengan *s-wa-ŋ. Seasal dengan bahasa Cina Kuno于 (“pergi, teruskan”) (STEDT).


လျှာ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m/s-laj ~ s-lej. Seasal dengan bahasa Tibet ལྕེ (lce) dan bahasa Cina 舌 (shé).


လက်သည်း

လက် (lak, “tangan”) + သည်း (sany:, “kuat”)


ခြေ

daripada bahasa Old Burmese ခြိယ် (khriy), bahasa Sino-Tibet Purba *krəj (“kaki, tapak kaki”).


ခြေထောက်

ခြေ (hkre, “kaki”) + ထောက် (htauk, “sokongan”)


ဒူးခေါင်း

ဒူး (du:, “lutut”) + ခေါင်း (hkaung:, “kepala”)


လက်

daripada bahasa Old Burmese လက် (lak), akhirnya daripada bahasa Sino-Tibet Purba *lak. Seasal dengan bahasa Tibet ལག (lag, “tangan, lengan”) dan bahasa Nuosu ꇇ (lot, “tangan”).


အူ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *wu (“perut; usus; ginjal”). Seasal dengan bahasa Nuosu ꃶ (vu), bahasa .


ရင်

bahasa Sino-Tibet Purba *b/g-raŋ. Seasal dengan bahasa Tibet བྲང (brang, “dada, payudara”).


အသည်း

အ- (a.-) + သည်း (sany:); kata dasar daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m-sin (“hati”).


သောက်

Daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *s(y)awk (“payudara; hisap, minum”) (STEDT). Banding dengan bahasa Cina 欶 (shuò, sòu, “hisap”).


စား

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *dza (“to eat”). Kognat termasuk bahasa Cina咀 dan bahasa Tibet ཟ (za).


ကိုက်

daripada bahasa Hindi गज़ (gaz), daripada bahasa .


စုပ်

Banding dengan bahasa Thai สูบ (sùup), bahasa Lao ສູບ (sūp), bahasa Lü ᦉᦳᧇᧈ (ṡub¹), bahasa Khmer ជប់ (cup), ស្រូប (sroup), bahasa Zhuang sup dan cup.


မှုတ်

Daripada bahasa Sino-Tibet Purba *k/s-mut (“tiup”). Seasal dengan bahasa Jingpho mut (“tiup”) dan bahasa Chepang मुत्सा (“tiup”).


ရယ်

Daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-r(j)a-j/s/t. Seasal dengan bahasa Tibet བཞད (bzhad, “gelak, senyum”), bahasa Nuosu ꒉ (yy, “gelak, senyum”) dan bahasa .


မြင်

daripada bahasa Old Burmese မြင် (mrang).bahasa Sino-Tibet Purba *mraŋ (“lihat”).


walai tapui

Akawas no ilo walai tapui.


mononggolig

Ogumu mononggolig pointounda id disan rahat dilo.

Banyak penyelamat yang bersiap sedia di tepi pantai.


jaket pongumolig

Mamakai no jaket pongumolig soira mongoi hilo rahat.

Pakai jaket keselamatan ketika pergi ke laut.


jolo

kata penegas untuk menunjukkan memang demikian halnya, sungguh, sah, benar.

Haih jolo ko mung oyak ni?


nagsuntuk

Nagsuntuk sila duwa.

Hisyu nagsuntuk kaymu?


sagar

kata yang digunakan untuk mengistilahkan ubi yang suda tua dan mempunyai jaringan-jaringan keras. (kurang sesuai dimakan)


mogium

Mogium i Elly do buuk dau id siriba do todopon.

Elly mencari bukunya di bawah tempat tidur.


bubug/lubug

bubug/lubug no i Adi tu noontok kanser toun nakatalib.


sili'

bekas terbuat daripada logam digunakan untuk mendidih (air); ketel


malanjang

Ikaw da in malanjang ha iskul niyu?

Adakah hanya awak yang tinggi di sekolah anda?


magpanayam

Magpanayam kita ha guwa'.


tabangi

Tabangi niyu siya! Kiyugdan sa siya punglu'.


are

Pintu nya are.


mamingit

Mabaya' aku mamingit iban mu duwm ini.

Saya mahu memancing dengan mu malam ini.


lampagak

opoto tomod ilo lampagak noonsok di taka ku.


lia

Dari bahasa Melayik Purba *halia, dari bahasa Melayu-Polinesia Purba *laqia (“halia”).


gorpu

Au koilo i aki momoguno gorpu maamaso makan.

Terjemahan: Aki tidak tahu menggunakan garfu ketika makan.


takod surukan

oosin tomod takod surukan noonsok di ina.


kulat mato tambang

aanau o waig di kulat mato tambang.


natugsuk

Natugusuk in silikan karita' ta!


raung

Iya ninga munyi raung maya ujan.

Dia dengar bunyi katak beracun ketika hari hujan.


you

Kata ganti nama diri kedua; kau, anda, awak

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan you, yow, ȝow (kes objek ye), daripada bahasa Inggeris Kuno ēow (kes datif ġē), daripada bahasa Jermanik Purba *iwwiz (kes datif *jīz), bentuk Barat *izwiz (kes datif *jūz), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *yūs (“kamu”, jamak), *yū́.
Kognat dengan bahasa Scots you, bahasa Saterland Frisian jou, bahasa Frisia Barat jo, bahasa Low German jo, joe dan oe, bahasa Belanda jou dan u, bahasa Jerman Tinggi Pertengahan eu, iu (kata ganti nama objek), bahasa Latin vōs, bahasa Avesta 𐬬𐬋 (vō), bahasa Ashkun yë̃́, bahasa Kamkata-viri šó, bahasa Sanskrit यूयम् (yūyám)
Lihat nota penggunaan. Ye, you dan your ialah kognat bahasa Belanda jij/je, jou, jouw; bahasa Low German ji, jo/ju, jug dan bahasa Jerman ihr, euch dan euer masing-masing. Ye juga merupakan kognat dengan bahasa Denmark I, dan bahasa Sweden I usang.


rusty

tidak cekap kerana usia tua atau kurang latihan


maleta

daripada bahasa Sepanyol maleta. Bangdingkan bahasa Suluk malita.


sampak

Iya benung ngaga sampak.


sampakun

Samapakun ta kaw sa yan bang di' kaw magtabiat marayaw!

Aku akan menamparkan kau kalau tidak berperilaku yang baik!


rat

Iya rat enggau Michel.


call

membuat panggilan telefon kepada, menghubungi, memanggil, menelefon


bopa’

Onu abarmu bopa’.


mangingista'

In ama' ku hambuuk mangingista'

Daripada mang- + ista', dengan penggandaan di kata dasar. Banding dengan bahasa Tagalog mangingisda.


hās

In hās, kabugaan sin manga tau.

Ular itu ialah ditakuti oleh orang ramai.

Daripada bahasa Proto-Bisayan *halas, daripada bahasa Proto-Central Philippine *hálas (“ular”) dengan . Banding dengan bahasa Tagalog ahas, bahasa Masbatenyo ahas, bahasa Bikol Central halas, bahasa Aklanon haeas, bahasa Cebuano halas, bahasa Hiligaynon halas, bahasa Waray-Waray halas dan bahasa Surigaonon hayas.


kanuus

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kanuqus. Banding dengan bahasa Bikol Central kanuos.


bāt

Banding dengan bahasa Cebuano balat dan bahasa Kadazandusun balat.


tullu

outong tomod id natad tu haro tullu tuminimpak id tansar.


labok

"kada labok poinsakai mutu" kangku di Sona.

Terjemahan: "Jangan jatuh apabila menaiki motosikal" saya kata kepada Sona.


lombog

Lombog moti tanak di pinsan ku di kosusuusu.

Terjemahan: Anak saudara saya yang baru lahir itu montel.


သိ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *sjej-s (“tahu”). Banding dengan bahasa Tibet ཤེས་པ (shes pa, “tahu, faham”), bahasa Cina 悉 (“tahu”), bahasa Mizo thei (“boleh, dapat”), bahasa Chepang चीःसा (ciʔ‑, “tahu, faham”).


နမ်း

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m/s-nam (“bau”). Seasal dengan bahasa Jingpho nam (“bau”), bahasa Chepang नाम्ह्सा (“hidu”). Berkait dengan နံ (nam).


ကြောက်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s/d-krwak (“takut; menakutkan”). Seasal dengan bahasa Nuosu ꐬ (jjur) (seperti dalam ꐬꆠ (jjur hla, “takut”)), bahasa Tibet སྐྲག་པ་ (skrag pa, “menjadi takut”) dan bahasa Drung vkraq (“menjadi takut, terkejut”).


အိပ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba. Seasal dengan bahasa Lolopo yixr (“baring, tidur”), bahasa Jingpho yup (“tidur”), bahasa Drung ip (“tidur”), bahasa Yakkha युप्मा (jupma, “tidur”) dan bahasa Naxi yil (“tidur”). Bentuk kembar kepada သိပ် (sip).


ရှင်

hidup (tunggal, sopan, digunakan wanita)

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-riŋ ~ s-r(j)aŋ (“hidup”). Seasal dengan bahasa Tibet གསིང་མ (gsing ma), bahasa Cina Kuno 生 (*sreŋ, sreŋ-s, “hidup, lahir”) dan bahasa Cina 牲 (shēng, “haiwan”).


နေ

daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *ʔnəj¹/³, daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-nəj (“matahari; hari”). Seasal dengan bahasa Cina 日, bahasa Tibet ཉི་མ (nyi ma).


နေ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *g-na-s (“kekal, hidup, huni”).


သေ

daripada bahasa Old Burmese သိယ် (siy), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *səj (“mati”). Banding dengan bahasa Cina 死 (sǐ), bahasa Dzongkha ཤི (shi).


သတ်

daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *C-sat (“bunuh”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *g/b-sat (“bunuh”). :Templat:causative.


သတ်ဖြတ်

သတ် (sat, “bunuh”) + ဖြတ် (hprat, “potong”)


တိုက်

Tidak diketahui. Leksem dikongsi antara bahasa-bahasa Asia Tenggara, termasuk bahasa Mon တိုက်, bahasa Thai ตึก (dtʉ̀k) dan bahasa Lao ຕຶກ (tưk).


ရန်ဖြစ်

ရန် (ran, “gaduh, tengkar”) + ဖြစ် (hprac, “buah”)


အမဲလိုက်

အမဲ (a.mai:, “haiwan buruan”) + လိုက် (luik, “ikut”)


တူး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba. Kognat dengan bahasa Nuosu ꅤ (ndu, “gali”), bahasa Naxi ddv (“gali”), bahasa Jingpho thu (“gali”), bahasa Drung du (“gali”).


ပျံ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *(p/b)jam. Kata seasal termasuk bahasa Jingpho pyen.


လာ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *la-j ~ ra (“datang”). Seasal dengan bahasa Cina 來.


လာ

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *la (“keldai, baghal”).


ထိုင်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m-duŋ/k ~ m-tuŋ/k.


ရပ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *g-r(j)ap. Seasal dengan bahasa Kantonis 立 (laap⁶), bahasa Dzongkha ཞབས (zhabs, “kaki”), bahasa Jingpho tsap (“berdiri”), bahasa Nuosu ꉆ (hxit, “berdiri”), bahasa .


ကျ

Daripada bahasa Sino-Tibet Purba *(k/g)la-k/y/t (“jatuh”). Seasal dengan bahasa Mizo tla ~ tlâk (“jatuh”) dan bahasa Cina 下 (“di bawah; turun”). Bentuk kembar kepada ချ (hkya.).


ပေး

daripada bahasa Old Burmese ပိယ်ဟ် (piyh), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-bəj-n/k (“beri”) atau bahasa Sino-Tibet Purba *pîʔ (“beri”). Seasal dengan bahasa Tibet སྦྱིན (sbyin, “beri”) dan bahasa Cina 畀 (bì, “beri”).


ဆေး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *r-tsəj (“ubat; jus; cat”). Banding dengan bahasa Nuosu ꋌ (cy) (seperti dalam ꁬꋌ (bbut cy)), bahasa Lolopo naxcir (“ubat”), bahasa Naxi cher'ee (“ubat”), bahasa Tibet རྩི (rtsi), bahasa Cina 漆.


ဆေး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *tsəj (“basuh”).


သုတ်

daripada bahasa Pali sutta. Bentuk kembar kepada သုတ္တ (sutta.).


ချုပ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *ʔ-(d/g)rup (“jahit”). Seasal dengan bahasa Tibet འདྲུབ་ ('drub, “jahit”). (STEDT khyup "ikat; kekang; kurung; kawal")


ပြော

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-br(w)a(ŋ/k) (“cakap”); seasal dengan bahasa Tibet སྨྲ (smra, “cakap, tutur”) (STEDT), dan mungkin juga bahasa Cina Kuno譒.


မျော

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *pyaw (“renang, apung, rakit”) (STEDT; :Templat:zh-ref).


စီး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *gyi ~ *dzyi (“tunggang, tunggang kuda”), Wanderwort dalam sprachbund E/SE (STEDT).


ခဲ

Daripada bahasa Sino-Tibet Purba *(g/k)aː(r/l) (“pejal, beku, likat, kuat”). Kata seasal termasuk bahasa , bahasa Cina Kuno健 (“kuat, sihat”) (STEDT).


ခဲ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *kar (“plumbum, gangsa”). Seasal dengan bahasa (STEDT).


ရောင်

Mungkin daripada bahasa Sino-Tibet Purba *rwa(m/ŋ) (“bengkak; lemak”).


လ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s/ɡ-la (“bulan”). Seasal dengan bahasa Tibet ཟླ་བ (zla ba), bahasa Nuosu ꆪ (hlep), bahasa Pa'o Karen လာ, bahasa S'gaw Karen လါ (lah), bahasa Pwo Barat လၩ, bahasa Eastern Pwo လာ, bahasa .


ရေ

ရေ နှစ်ခွက်

daripada bahasa Old Burmese ရိယ် (riy), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *rəj (“air; cecair; bendalir badan”). Seasal dengan bahasa Pela ɣəi⁵⁵, bahasa , dan bahasa Tshangla ri¹³.


မိုး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *muːŋ ~ r/s-muːk (“langit, awan, kabus”). Bentuk kembar kepada မြူ (mru, “kabus”).


အင်း

Tidak diketahui. Leksem dikongsi antara bahasa-bahasa Asia Tenggara, termasuk bahasa Mon အၚ်, bahasa Thai แอ่ง (ɛ̀ɛng).


အင်း

Seasal dengan bahasa Korea 응 (eung, “ya”).


အဏ္ဏဝါ

Pinjaman learned daripada Pali aṇṇava, daripada bahasa Sanskrit अर्णव (arṇava, “(laut) berbuih”).


ဆား

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *tsa (“garam”). Seasal dengan bahasa Nuosu ꋂ (ce), bahasa Tibet ཚྭ (tshwa) and bahasa Cina 鹺 (cuó).


ကျောက်

daripada bahasa Old Burmese က္လောက် (klok). Daripada bahasa Proto-Sino-Tibet *r-lu(ŋ/k) (“batu”)


သဲ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *(s/z)a-j (“tanah, pasir”). Banding dengan 沙 (“pasir”). Seasal dengan bahasa Proto-Tai *zwɯəjᴬ (“pasir”), asal bahasa Thai ทราย (traai), bahasa Lao ຊາຍ (sāi) dan bahasa Zhuang saiz, mungkin dipinjam daripada Proto-Sino-Tibet atau keturunannya.


ဖုန်

daripada bahasa Middle Chinese粉. Seasal dengan bahasa Thai ฝุ่น (fùn), bahasa Lao ຝຸ່ນ (fun), bahasa Tai Dam ꪄꪴ꪿ꪙ, bahasa Shan ၽုၼ်ႇ (phùn).


မြေ

daripada bahasa Old Burmese မ္လိယ် (mliy), daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *mliy (banding dengan bahasa Cina 室).


တိမ်

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *s-dim.


တိမ်

Seasal dengan bahasa Nuosu ꀁꄸ (ixddi, “cetek”) dan bahasa Lolopo ddei.


မြူ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *muːŋ ~ r/s-muːk (“langit, awan, kabus”). Bentuk kembar kepada မိုး (mui:, “langit; hujan”).


လေ

daripada bahasa Old Burmese လိယ်, daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *s/ʔ-ləy¹, daripada bahasa Sino-Tibet Purba *g-ləj. Kognat dengan bahasa Rakhine လီ.


nokoposi

Nokuro tu nokoposi ko po?


မီး

daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *s/ʔ-mej² (“api”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *mej (“fire”). Seasal dengan bahasa Tibet མེ (me).


လမ်း

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *lam. Seasal dengan bahasa Tibet ལམ (lam).


တောင်

bahasa Proto-Tibeto-Burman *m/r-duŋ, mungkin seasal dengan bahasa Cina 冢.


နီ

daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *ʔ-ni¹ (“merah”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *r-ni (“merah”). Seasal dengan bahasa Nuosu ꅪ (hni) dan bahasa Lolopo ni; luar Lolo-Burma, banding dengan bahasa Cina Kuno怩 (“malu”), 恥 (“malu”) (STEDT).


စိမ်း

Seasal dengan bahasa Lolopo zzeir (“mentah”).


ဝါ

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *b/s-wa (“putih; kuning; cerah”), sebahagian daripada satu keluarga kata rumit dengan alofam yang banyak. Kata seasal jauh daripada alofam *hwaŋ (“sinar, cerah, kuning”) termasuk ဝင်း (wang:, “cerah”) dan bahasa Cina Kuno黃 (“kuning”) (STEDT).


ဖြူ

daripada bahasa Old Burmese ဖ္လူ (phlu), daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *plu¹ (“putih, perak, duit”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *plu. Seasal dengan bahasa Jingpho [nyatakan tulisan] (hpraw, “putih”) (STEDT).


နက်

daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *s-nakᴴ (“hitam”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-nak (“hitam”). Seasal dengan bahasa Nuosu ꆈ (nuo, “hitam”), bahasa Lolopo neix (“hitam”), bahasa Naxi naq dan bahasa Tibet ནག་པོ (nag po, “hitam”).


နေ့

Varian nada berserak နေ (ne, “matahari”). daripada bahasa Old Burmese နိယ့် (niy'), daripada bahasa Proto-Lolo-Burmese *ʔnəj¹/³, daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-nəj (“matahari; hari”).


နွေး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *nwe (“suam”). Kata seasal termasuk bahasa Lashi ngé (“panas”), bahasa Cina Kuno熱.


အေး

ya (digunakan oleh sebaya atau orang tua kepada yang lebih muda)


ချမ်း

daripada bahasa Proto-Tibeto-Burman *kyam.


ပြည့်

daripada bahasa Old Burmese ပ္လည် (plaññ).


သစ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *siŋ ~ sik (“kayu, pokok”); banding dengan bahasa Mandarin薪 (xīn, “kayu”) dan bahasa Kantonis薪 (san1, “kayu”).


သစ်

Mungkin sama dengan seperti di atas; banding dengan bahasa Middle Chinese新 (“baharu”). Seasal dengan bahasa Mandarin新 (xīn, “baharu”) dan bahasa Kantonis新 (san1, “baharu”).


သစ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *g-zik (“harimau bintang”). Banding dengan bahasa Zhaba ʑe⁵⁵ mei⁵⁵


အို

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *r-ga (“tua”). Banding dengan 故 (“benda lama; mantan; mati”) dan bahasa Tibet རྒ (rga, “tua”).


ဆိုး

daripada bahasa Old Burmese ဆိဝ် (chiw).


လုံး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m-lu(ŋ/m) (“bulat”). Banding dengan bahasa Drung tvleum (“bulat”), bahasa Jingpho lum (“bulat”) dan bahasa Tibet ཟླུམ (zlum, “bulat”).


ခြောက်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m/s-glak ~ m-glaŋ (“sejuk, beku”). Seasal dengan bahasa Tibet འཁྱག ('khyag, “sejuk”) dan bahasa Cina 晾 (liàng, “keringkan”).


နီး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-naːj ~ s-nej (“dekat”). Seasal dengan bahasa Tibet ཉེ་བ (nye ba, “dekat”) dan bahasa Cina 昵 (nì, “dekat, intim”).


ဘယ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *b(w)ay (“kiri”), banyak muncul dalam bahasa-bahasa Tibet-Burma; banding dengan bahasa Naxi wai. Kata dasar ialah alofam bersama dengan bahasa Sino-Tibet Purba *(p/b)aːy (“serong”); kata seasal jauh daripada dasar ini termasuk mungkin bahasa Cina Kuno跛 (“berjalan lembab”), 頗 (“serong”), 坡, 陂 (“tebing sungai”), 詖 (“berat sebelah”) (STEDT).


အမည်

အ- (a.-) + မည် (many), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *r-miŋ. Seasal dengan bahasa Tibet མིང (ming) dan bahasa Cina 名 (míng).


ista'

Masuub magkaun in bakkaka ista'.

daripada bahasa Proto-Philippine *sədaq. Banding dengan bahasa Maranao seda', bahasa Iranun seda'bahasa Tagalog isda & bahasa Cebuano isda.


ခုနစ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-ni-s (“tujuh”).


ရှစ်

daripada bahasa Old Burmese ရျှတ် (rhyat), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *b-r-gjat ~ b-g-rjat (“lapan”). Seasal dengan bahasa Tibet བརྒྱད (brgyad), bahasa Jingpho matsat, bahasa Nuosu ꉆ (hxit), bahasa S'gaw Karen ဃိး (ghó).


ကိုး

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *d/s-kəw (“sembilan”)


ဆယ်

daripada bahasa Sino-Tibet Purba *ts(j)i(j) ~ tsjaj (“sepuluh”).


ဆယ့်တစ်

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + တစ် (tac, “satu”)


ဆယ့်နှစ်

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + နှစ် (hnac, “dua”)


ဆယ့်သုံး

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + သုံး (sum:, “tiga”)


ဆယ့်လေး

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + လေး (le:, “empat”)


ဆယ့်ငါး

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + ငါး (nga:, “lima”)


ဆယ့်ခြောက်

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + ခြောက် (hkrauk, “enam”)


ဆယ့်ခုနှစ်

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + ခုနှစ် (hku.hnac, “tujuh”)


ဆယ့်ရှစ်

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + ရှစ် (hrac, “lapan”)


ဆယ့်ကိုး

ဆယ် (hcai, “sepuluh”) + ကိုး (kui:, “sembilan”)


နှစ်ဆယ်

နှစ် (hnac, “dua”) + ဆယ် (hcai, “puluh”)


သုံးဆယ်

သုံး (sum:, “tiga”) + ဆယ် (hcai, “puluh”)


တစ်ထောင်

တစ် (tac, “satu”) + ထောင် (htaung, “ribu”)


പെൺ

daripada bahasa Proto-Dravidian *peṇ. Kata seasal termasuk bahasa Kannada ಹೆಣ್ಣು (heṇṇu), bahasa Tamil பெண் (peṇ), bahasa Tulu ಪೊಣ್ಣು (poṇṇu).


പുരുഷൻ

Daripada bahasa Sanskrit पुरुष (puruṣa).


മനുഷ്യൻ

daripada bahasa Sanskrit मनुष्य (manuṣya).


കുഞ്ഞ്

Seasal dengan bahasa Tamil குஞ்சு (kuñcu).


പിള്ള

Seasal dengan bahasa Tamil பிள்ளை (piḷḷai), bahasa Telugu పిల్ల (pilla).


ഭാര്യ

daripada bahasa Sanskrit भार्या (bhāryā).


കെട്ടിയവൾ

കെട്ടിയ (keṭṭiya) + -വൾ (-vaḷ), secara harfiah “perempuan yang mengikat” (yakni mengikat താലി (tāli)).


കെട്ടിയവൻ

കെട്ടിയ (keṭṭiya) + -വൻ (-van), secara harfiah “lelaki yang mengikat” (yakni mengikat താലി (tāli)).


അച്ഛൻ

daripada bahasa ; akhirnya daripada bahasa Sanskrit आर्य (ārya). Seasal dengan bahasa Tamil அச்சன் (accaṉ).


മീൻ

daripada bahasa Proto-Dravidian *mīn. Seasal dengan bahasa Kannada ಮೀನು (mīnu), bahasa Tamil மீன் (mīṉ), bahasa Tulu ಮೀನ್ (mīn), dan bahasa Sanskrit मीन (mīna), pinjaman Dravidia. Bentuk kembar kepada മീനം (mīnaṃ).


മത്സ്യം

daripada bahasa Sanskrit मत्स्य (matsya).


ഝഷം

daripada bahasa Sanskrit झष (jhaṣa, “ikan”). Seasal dengan bahasa Telugu ఝషము (jhaṣamu).


കിളി

daripada bahasa Proto-Dravidian *kiḷi (“kakaktua”). Seasal dengan bahasa Kannada ಗಿಳಿ (giḷi, “kakaktua”), bahasa Kodava ಗ್ಣಿ (gŭni, “kakaktua”), bahasa Kolami సిల్క (silka, “kakaktua”), bahasa Tamil கிளி (kiḷi, “kakaktua”), bahasa Tulu ಗಿಳಿ (giḷi, “kakaktua”), bahasa Telugu చిలుక (ciluka, “kakaktua”) dan bahasa Sanskrit कीर (kīra, “kakaktua”). Perkataan mengalami perubahan semantik hingga bererti "(sebarang) burung kecil" dalam bahasa Malayalam.


പക്ഷി

daripada bahasa Sanskrit पक्षी (pakṣī) atau पक्षिन् (pakṣin).


നായ

daripada bahasa Proto-Dravidian *naHay. Seasal dengan bahasa Kannada ನಾಯಿ (nāyi), bahasa Tamil நாய் (nāy), bahasa Gondi నెయ్ (ney), bahasa Tulu ನಾಯಿ (nāyi).


പേൻ

daripada bahasa Proto-Dravidian *pēn. Seasal dengan bahasa Kannada ಹೇನು (hēnu), bahasa , bahasa Kumarbhag Paharia पेनु (pēnu), bahasa Kurukh पेन् (pēn), bahasa , bahasa Kodava ಪೇನ್ (pēn), bahasa Kolami పేన్ (pēn), bahasa Tamil பேன் (pēṉ), bahasa Tulu ಪೇನ್ (pēn) and bahasa Telugu పేను (pēnu).


പാമ്പ്

daripada bahasa Proto-Dravidian *pāmpu (“ular”). Seasal dengan bahasa Tamil பாம்பு (pāmpu, “ular”), bahasa Telugu పాము (pāmu, “ular”), bahasa Kannada ಹಾವು (hāvu, “ular”).


ompok

ompok oghang jan diidam!


pungut

Banding dengan bahasa Cebuano bungot, bahasa Jawa jenggot


mahalga'

Mahalga' na in halga' dagangan bihaun.

Harga barangan itu telah mahal sekarang.


panek

panek bana badan den kini


paralu

inyo paralu ka pasa bisuak


pasa

amak pai balanjo ka pasa


pasa

Gu keno te ko cekgu pasa meto.

Dia dipukul oleh cikgu kerana kurang ajar terhadapnya.


pasa

Akak pegi pasa meli manok ngan ikan.

Kakak pergi ke pasar beli ayam dan ikan.


wuti

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qutin, dari bahasa Austronesia Purba *qutiN. Banding dengan bahasa Cebuano utin, bahasa Maranao otin, bahasa Tetum uti dan bahasa Suluk utin.


realiti

Sesuatu perkara yang nyata, kenyataan, hakikat dll

Zamin tidak dapat menerima realiti bahawa orang yang dicintainya iaitu ibunya telah meninggal dunia.

Selalu digunakan dalam konteks ayat pertama dan ayat kedua saling bertentangan.

Kini, ramai rakyat beranggapan bahawa pencemaran ini tidak memberikan banyak kesan kepada mereka. Realitinya, secara tidak sedar pencemaran ini memberikan kesan kepada kesihatan dan persekitaran mereka.


tepaut

تڤاءوت (Jawi)


berega

bernilai, sekiranya melibatkan mata duit

sesuatu yang bermakna, ada nilai sentimental


labuah

oto bajalan di labuah

kapa alah basanda di labuah


kampuang

kampuang nan jauah di mato


gunuang

Kurinci adolah gunuang paliang tinggi di Sumatera

Kerinci ialah gunung tertinggi di Sumatera


bukik

ka bukik samo didaki


piturul

minyak (digunakan untuk kenderaan spt. kereta, bas, lori, dll.)

Timaas in harga' piturul sin 700 (pitunggatus) ringgit tahun ini.

Harga petrol menaik 700 (tujuh ratus) ringgit pada tahun ini.


gosong

Telurnya gosong.


larek

larat; teruk; bertambah jauh (panjang, luas, dan sebagainya):

ayah sakiknyo tambah larek

denai lah larek di rantau urang


Kurinci

Kerinchi; gunung tertinggi di Pulau Sumatera


rabah

batang kayu tu lah rabah


ramuak

ramuak ati den dek Uda!


perai

den dapek sabungkuih nasi perai dari kadai tu

aku beroleh sebungkus nasi percuma dari kedai itu


Hari Apai

Chumbi melika apai iya selambar baju ADIDAS beserimbai enggau Hari Apai taun tu tadi.

Chumbi membelikan ayahnya baju ADIDAS sempena dengan Hari Ayah untuk tahun ini.


umbul

Unu in umbul tikit sin mu?


lubba' mila

Kata pinjaman yang tidak sesuaikan daripada bahasa Melayu lobak merah


karita'

daripada bahasa Melayu kereta, daripada bahasa Portugis carreta.


bugsay

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bəʀsay.


ayaw

Ayaw kamu magsiga bang ha lawm upis.

Jangan (kalian) merokok sambil berada ke dalam pejabat.

Daripada bahasa Proto-Bisayan *ayaw, daripada Proto-Central-Philippine *ayáw (jangan). Banding dengan bahasa Cebuano ayaw & bahasa Surigaonon ajaw.


munda'

depan
Munda' sekul kami un padang bagal
Depan sekolah kami ada padang besar


hinpun

Daripada (Malaysia) bahasa Inggeris handphone. Banding dengan (Singapura) bahasa Inggeris handphone.


munara

daripada bahasa Melayu menara, daripada bahasa Arab مَنَارَة (manāra)


lilau

memandang ke sana ke mari, mengalih-alih pandangan

(Kedah); melilau pergi ke merata-rata, merayau


botukon

Botukon iti liabas.


moninong

Moninong i Baki do manuk dau.


pergam

sejenis burung merpati yang besar dalam genus Ducula yang boleh ditemui di Malaysia, nama saintifiknya adalah Ducula aenea polia


dūm

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *delem


lamisahan

daripada bahasa Sepanyol la mesa, dianalisis sebagai lamisa + -an.


mongokoriu

Mongokoriu oku moi sikul.


silbātu

hon (alat riuh yang digunakan pada kenderaan seperti kereta; motosikal; bas; lori/trak, dll.)

daripada bahasa Sepanyol silbato (“wisel; peluit”)


hūn

hon (alat riuh yang digunakan pada kenderaan seperti kereta, motosikal, bas, lori/trak, dll.)

daripada bahasa Melayu hon, daripada bahasa Inggeris horn.


ingkahi

daripada bahasa Sepanyol encaje (“renda; les”). Banding dengan bahasa Tagalog engkahe.


tobrut

Paduan toket (“payudara, puting”) + brutal.


Ambon

Sebuah pulau di Kepulauan Maluku, Indonesia.


tinda

daripada bahasa Sepanyol tienda, daripada bahasa Latin tendō.


pikpik

daripada bahasa Austronesia Purba *pikpik.


ambassador extraordinary and plenipotentiary


envoy

(diplomasi) diplomat yang lebih rendah dari duta besar; utusan khas


PTN

Parapisme bagi perguruan tinggi negeri (“universiti awam; institut pengajian tinggi awam”).


PTS

Parapisme bagi perguruan tinggi swasta (“universiti swasta; institut pengajian tinggi swasta”).


perguruan tinggi negeri

universiti awam; institut pengajian tinggi awam


perguruan tinggi swasta

universiti swasta; institut pengajian tinggi swasta


demalam

Enda ulih tinduk aku demalam.

Penyambungan de- (“satu”) + malam (“malam”).


tusah

Amai tusah peresa matematik tadi


lampam sungai

sejenis ikan sungai dalam genus Barbonymus yang boleh ditemui di Semenanjung Malaysia dan Sarawak; nama saintifiknya adalah Barbonymus schwanenfeldii

sejenis ikan sungai dalam genus Barbonymus yang boleh ditemui di Sarawak dan Sabah; nama saintifiknya adalah Barbonymus collingwoodii


lampam danum

sejenis ikan sungai dalam genus Barbonymus yang hanya boleh ditemui di Danum, Sabah; nama saintifiknya adalah Barbonymus balleroides


lampam sabah

sejenis ikan sungai dalam genus Barbonymus yang hanya boleh ditemui di Sabah; nama saintifiknya adalah Barbonymus strigatus


lampam

sejenis ikan sungai dalam genus Barbonymus


chun

Chun pukul 9:00 pagi.


chuba

Iya benung chuba kerita baru nya.


kenkong

kanak-kanak dalam lingkungan 5 tahun hingga 14 tahun


kenkong kaneh

kanak-kanak yang masih kecil meliputi dari peringkat bayi hingga 4 tahun


kelamin

keluarga yang terdiri daripada bapa, ibu dan anak-anak


kelamin

Ubai nu kelamin ajeh ubai cet bunga.


lalok

khayal akibat ubat, dadah dan sebagainya.


ipak

Iya ipak begulai enggau aku.


ujen

Andu ati ujen bangat


pujomor

keraian ulang tahun keputeraan Sultan Kelantan; puja umur


igin

Iya ngidap igin.


canggai

kuku palsu yang panjang melentik (perhiasan yang digunakan dalam persembahan Mak Yong)


ikan mengkuku raja

sejenis ikan air tawar dalam keluarga Sparidae dengan genus Argyrops; nama saintifiknya adalah Argyrops spinifer


ubi ciak

sejenis ubi liar dalam keluarga Dioscoreaceae yang boleh ditemui di dalam hutan Malaysia; nama saintifiknya adalah Dioscorea wallichii


keraloh

gertak tangga, sejenis tumbuhan berbuah dalam keluarga berangan yang boleh ditemui di Malaysia; nama saintifiknya adalah Castanopsis megacarpa


kulim

sejenis tumbuhan yang boleh ditemui di Malaysia; nama saintifiknya adalah Scorodocarpus borneensis


kuku helang

sejenis tumbuhan berbuah dalam kelompok pokok pepanjat yang boleh ditemui di Malaysia; nama saintifiknya adalah Ziziphus affinis


temponek

sejenis tumbuhan berbuah dalam keluarga keledang yang boleh ditemui di Malaysia; nama saintifiknya adalah Artocarpus rigidus


keledang

sejenis tumbuhan berbuah dalam keluarga yang boleh ditemui di Malaysia; nama saintifiknya adalah Artocarpus lanceifolius


kurap Losong

sejenis penyakit kulit akibat Trichophyton concentricum; nama saintifiknya adalah Tinea imbricata


belubah

Belubah dulu kitai bejalai, lama agi sida ka datai

Perlahan-lahan dulu kita berjalan, lama lagi mereka nak datang


comolot

چومولوت (Jawi)

Singkatan sebutan tak baku "ciom mulot ke mulot".


ikut

mementingkan diri sendiri; keadaan menjadi kedekut


utai tumbuh

utai (“barang; benda”) + tumbuh (“tumbuh”)


Wasser

minuman beralkohol, hampir sama dengan brandi, diperbuat dari buah yang dijerukkan

Dari bahasa Jerman Tinggi Pertengahan wazzer, dari bahasa Jerman Tinggi Lama wazzar, dari bahasa Jermanik Barat Purba *watar, dari bahasa Jermanik Purba *watōr, dari bahasa Indo-Eropah Purba *wédōr, collective of *wódr̥.
Bandingkan dengan bahasa Low German Water, bahasa Belanda water, bahasa Inggeris water, bahasa Denmark vand.


nesal

Anak iya nesal amat tumu badu sekula

Anak dia sangat menyesal berhenti sekolah awal


sibau

Amat manis buah sibau ke ditanam aki ba madang nya

Manisnya buah rambutan yang atuk tanam di dusun itu


Senanti

Seri Menanti; nama tempat yang menjadi bandar diraja di Negeri Sembilan


siuh

Ai ba gelas Felica nyau siuh laban kena sipak madi iya.

Air di gelas Felica tumpah kerana disepak oleh adiknya.


bali

Enda bebali iya taja mayuh kali udah kena ukum

Dia tak berubah walau banyak kali sudah dihukum


kepul

sejenis ukuran atau sukatan bagi menyukat beras yang bersamaan dengan separuh/ setengah leng (½ leng) atau suku cupak (¼ cupak)


leng

sejenis ukuran atau sukatan bagi menyukat beras yang bersamaan dengan separuh atau setengah cupak (½ cupak)


cupak

sejenis ukuran atau sukatan untuk menyukat beras yang bersamaan dengan suku gantang (¼ gantang)


rusa sambar

sejenis binatang dalam kelompok mamalia di bawah keluarga Cervidae; nama saintifiknya Rusa unicolor equina


kulat lidah lembu

sejenis kulat atau cendawan yang tergolong dalam keluarga Fistulinaceae, nama saintifiknya Fistulina hepatica


Tangar


Bajag


kenunsung

Kenunsung nya bungai kebansaan menua Malaysia

Bunga raya itu bunga kebangsaan negara Malaysia


gisaran

mesin pengisar tradisional yang diperbuat dari batang kayu besar

Kakal po yahai momoguno gisaran montok momogisar parai.

Kami masih menggunakan pengisar untuk mengisar padi


momogisar

Momogisar oku do parai.


tomboilik

Gunoon o pulut dilo tomboilik mongubat do kagal tasu.

Getah pokok pulai gunung digunakan untuk mengubati luka kurap anjing.


luulunsou tawak

Noontok isio toruol luulunsou tawak.


pongugar

Owiton no i pongugar.


Iban

Suku peribumi di Pulau Borneo yang turut dikenali dengan nama Dayak Laut.

Daripada bahasa Iban Iban. Dikatakan nama ini diambil daripada bahasa Kayan Rejang and Kayan Baram hivan (“pengembara”).


domisil

tempat menetap atau kediaman seseorang terutamanya yang rasmi; mastautin


domisili

domisil; tempat menetap rasmi seseorang; mastautin


berdomisil

menetap atau mendiami secara rasmi; bermastautin


berdomisili

berdomisil; menetap atau mendiami secara rasmi; bermastautin


bermastautin

berdomisil; menetap atau mendiami secara rasmi


والو


member of parliament

anggota Parlimen; anggota Parlimen yang dipilih mewakili sesuatu kawasan undi dan memperoleh kerusi Parlimen dengan memenangi pilihan raya umum atau pilihan raya kecil bagi kawasan undi berkenaan. Terdapat juga anggota parlimen tanpa kawasan undi dan anggota parlimen terlantik


government member

anggota Parlimen pemerintah; anggota Parlimen dari parti atau campuran parti politik yang memerintah.


non-constituency member of parliament

anggota parlimen tanpa kawasan undi; anggota parlimen yang tidak mewakili sebarang kawasan undi


anggota parlimen tanpa kawasan undi

anggota parlimen yang tidak mewakili sebarang kawasan undi


anggota parlimen

anggota Parlimen yang dipilih mewakili sesuatu kawasan undi dan memperoleh kerusi Parlimen dengan memenangi pilihan raya umum atau pilihan raya kecil bagi kawasan undi berkenaan. Terdapat juga anggota parlimen tanpa kawasan undi dan anggota parlimen terlantik


anggota parlimen terlantik

anggota yang tidak dipilih mewakili sesuatu kawasan undi yang dilantik oleh Presiden demi membuka perwakilan lebih luas bagi pandangan yang bebas dan tidak berpihak di Parlimen.


member in charge

anggota yang bertanggungjawab; anggota Parlimen yang bertanggungjawab bagi sesuatu perkara yang dipertimbangkan oleh Dewan seperti usul atau rang undang-undang.


language of debates

bahasa perbahasan; bahasa yang boleh digunakan dalam ucapan anggota Parlimen semasa perbahasan.


unparliamentary language

bahasa yang tidak sesuai di Parlimen, berbentuk kata-kata atau ungkapan yang kesat dan menghina.


balai orang luar

balai orang awam, bahagian dewan Parlimen yang menempatkan para pelawat untuk mengikuti sidang Parlimen.


balai orang awam

bahagian dewan Parlimen yang menempatkan para pelawat untuk mengikuti sidang Parlimen.


balai pemberita

bahagian dewan Parlimen yang menempatkan para wartawan media untuk mengikuti sidang Parlimen.


anggota baris belakang

anggota Parlimen yang tidak memegang jawatan menteri, menteri negara atau setiausaha parlimen.


barisan depan

Barisan hadapan dalam Dewan Parlimen yang paling dengan dengan Meja Dewan, di kedua-dua belah pihak. Di pihak pemerintah, ia diduduki oleh jemaah menteri, manakala pihak satu lagi diduduki oleh anggota baris belakang atau kabinet bayangan, jika ada.


aturan urusan mesyuarat

Aturan yang ditetapkan untuk urusan-urusan bagi tiap-tiap persidangan mesyuarat. Majlis Mesyuarat boleh memutuskan untuk menetapkan aturan yang lain.


ahli parlimen bebas

seseorang ahli parlimen yang tidak menyertai sebarang parti politik.


infanterio

Daripada bahasa Sepanyol infantería (“infantri”).


cakam

memegang erat-erat dengan kuku atau tangan; cengkeram; cengkam

dek indak tahan manahan sakik, inyo cakam tangan lakinyo


aban

sepotong kayu yang digunakan untuk mengalas sesuatu

ancaknyo masin tu diagiah aban


PJK

Singkatan kepada pendidikan jasmani dan kesihatan.


Diwali

daripada bahasa Hindi दिवाली (divālī), daripada bahasa Sanskrit दीपावलि (dīpāvali, secara harfiah “barisan cahaya”), daripada दीप (dīpa, “cahaya”) + आवलि (āvali, “baris”). Bentuk kembar kepada Deepavali.


moninsau

Orohian i Gumpok do moninsau id Tiktok .


rinuak

Mongunsikou oku kumaa Kinorohingan montok rinuak katanaan diti .

Saya bersyukur kepada Tuhan atas kesuburan tanah ini.


elk

Sejenis rusa besar yang menetap di Amerika Utara, Eropah Utara dan Asia Utara.


elk

Daripada bahasa Middle Dutch elc. Banding dengan bahasa Inggeris each, bahasa Frisia Barat elk, daripada bahasa Jermanik Purba *aiwô (“sentiasa”) + *ga- + bahasa Jermanik Purba *hwilīkaz.


elk

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan elk, daripada bahasa Inggeris Kuno eolc, eolh (“elk”), daripada bahasa Jermanik Purba *elhaz, *algiz (“elk”) (banding dengan bahasa Low German Elk, bahasa Jerman Elch, bahasa Denmark elg, bahasa Norway elg, bahasa Sweden älg), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₁élḱis, *h₁ólḱis (banding dengan bahasa Poland łoś, bahasa Rusia лось (losʹ), bahasa Sanskrit Veda ऋश्य (ṛ́śya, “antelope”), varian *h₁elh₁én (banding dengan bahasa Jerman Elen, bahasa Tocharian A yäl, bahasa Tocharian B ylem, bahasa Lithuania élnis, bahasa Armenia եղնիկ (ełnik)), daripada *h₁el- (“rusa”). Bentuk kembar kepada Elhaz.


balalajko

Daripada bahasa Rusia балалайка (balalajka).


perenchit

juga disebut peranchit dalam Bahasa Iban


peringga

juga disebut meringga dalam Bahasa Iban.

proses menebang dan menghasilkan tepung sagu


rungguk

duduk tanpa berbuat sesuatu kerana malas @ murung


shiver

Asal-usul tidak pasti, mungkin berubah daripadaa chavel, atau bentuk terbitan sheaf.


dohuwa

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *duha, daripada bahasa Austronesia Purba *duSa.


opat

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *əpat, daripada bahasa Austronesia Purba *Səpat.


naton

Kata ganti nama diri pertama jamak inklusif; kita.


angkuh

mempunyai keperibadian yang suka bongkak.


ekadewan

Perihal sistem perundangan dengan satu dewan.

ايکاديوان (Jawi)


rambok

Rambok diyo kriting molek.


abih o

Abih o doh gu nngaji, buleh nombo nngesuk jugok

Dia sudah bersungguh-sungguh mengulang kaji, dapat kedudukan terakhir jua.


abih

Jange prabih maso gitu jah

Jangan kamu menghabiskan masa begitu sahaja.


abih

Abih doh nasik dale puyok


puyok

Keno tuka doh puyok nasik nih, rosok doh

Periuk nasi ini perlu ditukar sebab sudah rosak.


abih reng

Mok mung abih réng doh nok buléh ko mung llahé

Ibumu telah bersungguh-sungguh untuk melahirkanmu.


abih te

Cekgu-cekgu abih te nngaja anok murek nok buwi panda

Para cikgu bersungguh-sungguh mengajar anak murid agar menjadi pandai.


cekgu

Cekgu ambo bekeng ttiko nngaja


psycho-

Daripada bahasa Yunani Purba ψυχή (psukhḗ, “jiwa”).

[ˈsaɪ̯.kəʊ̯]


psychology

psikologi
Kajian tentang jiwa atau minda manusia.

Perihal emosi atau tingkah laku individu atau kelompok.

Daripada bahasa Perancis psychologie, daripada bahasa Renaissance Latin psychologia, daripada bahasa Yunani Purba ψυχή (psukhḗ, “jiwa”) + -λογία (-logía, “kajian”), bersamaan psycho- + -logy. Perkataan Latin disangka oleh sesetengah pihak terbit oleh humanis Croatia Marko Marulić (1450–1524), tetapi dipertikai. Ia wujud sejak 1570s, di mana pada masa itu telah menjadi lazim, dan mungkin merupakan perubahan daripada dē animā (“di jiwa”) dalam judul-judul.

/sɑɪˈkɔl.ə.d͡ʒɪ/


socio-

Daripada bahasa Latin socius (“bersatu; rakan”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *sokʷ-yo- (“pengikut”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *sekʷ- (“mengikuti”).


gas asli

Campuran gas hidrokarbon terbitan bawah tanah yang wujud bersama deposit petroleum yang biasanya digunakan sebagai bahan api.

ݢس اصلي (Jawi)


natural

Bersifat, atau wujud daripada, atau tercipta oleh alam semula jadi; semula jadi; alamiah.

Bersifat lazim bagi seseorang atau sesuatu.

Perihal maut akibat tua atau penyakit berbanding dengan sebab-sebab yang lebih mengejut.

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan natural, pinjaman daripada bahasa Old French natural, naturel, daripada bahasa Latin nātūrālis, daripada nātus, partisipel sempurna nāscor (“dilahirkan”, kata kerja); menggantikan Inggeris Kuno ġecynde asal. :Templat:surf.

/ˈnæt͡ʃ(ə)ɹəl/


natural product

Sebatian kimia terbitan sebarang organisma semula jadi, terutamanya dengan kepentingan komersial (mis. perubatan).


kafeina

Sebatian kimia jenis alkaloid, C₈H₁₀N₄O₂, yang wujud secara alami dalam daun-daun teh dan kopi yang bertindak sebagai perangsang ringan dalam sistem saraf pusat.

کافينا (Jawi)


metamfetamina

Sejenis dadah perangsang kuat jenis fenetilamina.

ميتمفيتامينا (Jawi)


cakoroi

Sejenis minuman terbitan daun ketum yang diminum sebagai dadah, dan biasanya dicampur dengan ubat batuk.

چاکوروي (Jawi)


hyper-

hiper-
Di atas atau melepasi sesuatu tempat

Wujud dalam lebih daripada tiga dimensi ruangan

Daripada bahasa Yunani Purba ὑπέρ (hupér, “atas”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *upér (“atas”) (bahasa Inggeris over), daripada *upo (asal up). Bentuk kembar kepada over-, super-, and sur-.


bioactive

Memiliki fungsi atau kesan terhadap sistem biologi.


hypertension

Penyakit atau gangguan tekanan darah berlebihan; tekanan darah tinggi, hipertensi.


tekanan darah

Daya tekanan yang dikenakan darah terhadap dinding arteri dan vena ketika dipam oleh jantung.


hipertensi

Penyakit atau gangguan terbitan tekanan darah berlebihan.

هيڤرتينسي (Jawi)


ubat batuk

Sejenis ubat (biasanya berupakan cecair pekat) yang diambil untuk melegakan sakit tekak dan batuk.

اوبت باتوق (Jawi)


perangsang

Sesuatu benda yang dapat merangsang seseorang atau sesuatu; sesuatu yang menjadikan satu benda lebih aktif, meriah dll.

Suatu bahan yang dapat meningkatkan aktiviti fisiologi atau saraf badan.


alkaloid

Jenis sebatian kimia terbitan organisma semula jadi yang biasanya bercirikan memiliki atom nitrogen, berbentuk heterosiklik, dan memiliki manfaat dalam perubatan.

الکالويد (Jawi)


alkaloid

Jenis sebatian kimia organisma semula jadi; alkaloid.

Daripada alkali + -oid. Banding dengan bahasa Perancis alcaloïde.


kasangkod

kasangkod ka no morobuat songulunan? .


momowaal

Momowaal i maman Ali hilo id kampung damai .


mersawa

nama bagi tumbuhan yang tergolong dalam genus Anisoptera


resak

nama bagi tumbuhan yang tergolong dalam genus Cotylebium


keruing

nama bagi tumbuhan yang tergolong dalam genus Dipterocarpus


merawan

nama bagi tumbuhan yang tergolong dalam genus Hopea


meranti

nama bagi tumbuhan yang tergolong dalam genus Shorea


seraya

nama bagi tumbuhan yang tergolong dalam genus Parashorea


paparakit

Paparakit i Alex momoguno kayu .


sistem saraf

Sistem organ terdiri daripada saraf yang mengawal pergerakan badan, rangsangan dan tindakan dalaman badan.

سيستم سارف (Jawi)


sistem saraf pusat

Bahagian sistem saraf terdiri daripada otak, batang otak, dan saraf tunjang.

سيستم سارف ڤوست (Jawi)


hypo-

Daripada bahasa Yunani Purba ὑπο- (hupo-), bentuk gabungan ὑπό (hupó, “di bawah”). Bentuk kembar kepada sub-.


glyco-

Daripada bahasa Yunani Purba γλυκύς (glukús, “manis”).


chloro-

Daripada Yunani Purba χλωρός (khlōrós, “hijau pucat”).


alam semula jadi

Kawasan atau persekitaran yang wujud secara semula jadi atau sedia wujud (yakni, berbanding buatan manusia).

علام سمولا جادي (Jawi)


tapak aktif

Tapak berlakunya tindak balas bermangkin dalam enzim.

تاڤق اکتيف (Jawi)


ekspreswe

Pinjaman daripada bahasa Inggeris expressway.


pargoy

Suatu tarian dilakukan dengan menggoyang-goyang badan, terutamanya pinggul atau punggung, dan lazimnya disiarkan di media sosial.


TK

Parapisme bagi taman kanak-kanak (“tadika”).


horeg

daripada bahasa Old Javanese orĕg, awrĕg, daripada a- + wrĕg.


wap

Air dalam keadaan gas yang terdapat di udara.


bunga pakma

sejenis tumbuhan berbunga daripada keluarga Rafflesiaceae yang hidup sebagai parasit


lawe

Jange lawe pesene mok ayoh mung.


blawe

Male mmareng ado blawe Muay Thai.


buwak

Kalu kito buwak baék kokre, ore buwak baék kkito.

Kalau kita melakukan kebaikan kepada orang lain, orang lain akan berbuat baik kepada kita semula.

Guru besa nok buwak dewe ttepi skoloh.

Guru besar hendak buat dewan di tepi sekolah.

Kalu diyo buwak mung dulu, mung lawe lah.

Kalau dia yang mula memperlakukan kamu, kamu lawanlah.


jomok

Bahan-bahan kelakar yang menampilkan seseorang lelaki yang melakukan hubungan sejenis.


vertebra

Bahagian-bahagian atau ruas yang membentuk tulang belakang.

ۏرتبرا (Jawi)


vertebra

vertebra; bahagian atau ruas tulang belakang.

Pinjaman bahasa Latin vertebra (“sendi”), daripada vertō (“pusing”) + -bra (akhiran kata nama instrumental).


Fertile Crescent

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Fertile Crescent.wav


ite

Minyok ite keno tuka skali nak-nak tigo bule.

Minyak hitam perlu ditukar sekali setiap tiga bulan.


gamon

Menghadapi kesulitan untuk pulih daripada putus cinta.


bendera putih

بنديرا ڤوتيه (Jawi)


synthesis

Penghasilan bahan kimia atau sebatian kimia.

Pembentukan ayat daripada sekumpulan idea.

Daripada bahasa Latin synthesis, daripada bahasa Yunani Purba σύνθεσις (súnthesis, “peletakan bersama; komposisi”), daripada συντίθημι (suntíthēmi, “letak bersama, gabung”), daripada συν- (sun-, “bersama”) + τίθημι (títhēmi, “letak”). Bentuk kembar kepada sandhi.


synthesize

Melakukan sintesis; menggabungkan pelbagai bahan menjadi satu bahan yang lebih kompleks.

Menghasilkan suatu produk kimia melalui tindak balas kimia.

Daripada synthesis + -ize. Mula dipakai sejak 1830.


foramen

Suatu bukaan atau lubang sebagai saluran, terutamanya di tulang.

Daripada bahasa Latin forāmen (“bukaan ditebuk”), daripada forō (“tebuk”) + -men (akhiran kata nama).


guna semula

Menggunakan suatu barang lama atau memulihkannya menjadi suatu barang yang dapat dipakai secara normal.

ݢونا سمولا (Jawi)


pelalau

Sejenis alat untuk menghalang atau memisahkan sesuatu.

Sejenis sihir yang dihantar kepada seseorang untuk memisahkan seseorang daripada matlamatnya.

ڤلالاو (Jawi)


ganteng

daripada bahasa Jawa ganteng. Banding dengan bahasa Kapampangan santing.


kalcer

Bersifat kekinian atau menuruti trend terkini.


mythology

Mula dipakai sebagai bahasa Inggeris Pertengahan pada 1412. Daripada bahasa Middle French mythologie, daripada bahasa Latin mythologia, daripada bahasa Yunani Purba μυθολογία (muthología, “lagenda”)μυθολογέω (muthologéō, “Aku bercerita”), daripada μυθολόγος (muthológos, “lagenda”), daripada μῦθος (mûthos, “story”) + λέγω (légō, “Aku kata”).


insanity

Perkataan tiga bahagian (kata dasar "sane", awalan "in-" bermana "tidak", akhiran "-ity" bererti "keadaan"). Terbit daripada perkataan setara asal Latin. Dua asal mungkin bagi susunan:
* insane + -ity: insānus (“tidak sihat; gila”) + -itās
*: bahasa Latin insānus (“gila”), daripada in- + sanus (“waras”). Bentuk moden: in- + sane
* in- + sanity: in- (“tanpa”) + sanitās (“sihat; waras”)
*: bahasa Latin sanitās (“waras”), daripada sānus + -itās. Bentuk moden: sane + -ity


kegilaan

Perihal suasana atau keadaan yang sangat meriah, kacau-bilau dll.

کݢيلاءن (Jawi)


calamity

Daripada bahasa Middle French calamité, daripada bahasa Latin calamitās (“kerosakan; bencana”).


disobedience

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan disobedience, dysobediaunce, daripada bahasa Old French desobedience. :Templat:surf. Menggantikan Inggeris Kuno unhīersumnes jati.


earthquake

Kejadian yang bersifat mendadak atau mengejutkan.

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan erthequake, bersamaan earth + quake. Menggantikan Inggeris Pertengahan eorð byfung (“gempa bumi”) daripada Inggeris Kuno eorþbeofung (secara harfiah “bumi bergoncang”).


evacuation

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan evacuacioun, daripada bahasa Old French evacuation, daripada bahasa Late Latin ēvacuātiō.


election night

Malam selepas anjuran pilihan raya pada siang hari, ketika mana undian dikira dan keputusan (biasanya) diketahui.


lighting

pencahayaan; perihal mencahayakan suatu ruang.

Peralatan yang memberi atau memancarkan cahaya.


international community

Negara-negara di seluruh dunia secara kolektif, terutamanya dalam perihal diplomasi, kejadian global dll.


mensagem

daripada bahasa Old French message, daripada bahasa Latin Pertengahan Awal missaticum, daripada bahasa Latin mittere (“hantar”).


danse macabre

Sejenis karya seni berupakan ajal (dalam bentuk konkrit seperti rangka tulang dll.) membawa manusia ke kubur.


excessive

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan excessive, excessif, daripada bahasa Old French excessif, daripada bahasa Latin Pertengahan excessivus, bersamaan excess + -ive.


national security

Pertahanan negara daripada ancaman-ancaman mungkin, termasuk perihal ketenteraan dan selainnya.


counter-attack

serangan balas; serangan yang dibuat sebagai balasan terhadap serangan yang dialami.


homeland

Kawasan tradisi satu-satu kelompok etnik.

Kawasan yang ditetapkan untuk kaum kulit hitam Afrika Selatan ketika aparteid.


sanity

daripada bahasa Inggeris Pertengahan sanite, sanyte, sanytee, daripada bahasa Middle French sanité, daripada bahasa Latin sānitas, daripada sānus (“sihat”) + -itās (“akhiran kata nama”). :Templat:surf.


Middle East

middle + east, berdasarkan Far East dan Near East. Mula dipakai sejak lewat abad ke-19.


serangan balas

Serangan yang dibuat sebagai balasan terhadap sebarang serangan yang dialami terlebih dahulu.

سراڠن بالس (Jawi)


preface

mukadimah, tulisan pengenalan atau pembuka

Sejak lewat abad ke-14, daripada bahasa Inggeris Pertengahan preface, prefas, daripada bahasa Old French preface (asal bahasa Perancis préface moden), daripada bahasa Latin Pertengahan prefātia, bagi bahasa Latin praefātiō (“ucapan mula”), daripada praefor (“bercakap mula”), daripada prae- (“sebelum”) + for (“cakap”).


precursor

Benda yang wujud atau berlaku secara terdahulu atau sebelumnya.

pelopor; bahan kimia yang digunakan dalam satu tindak balas untuk menghasilkan satu hasil.

daripada bahasa Latin praecursor. Lihat precurse dan rujuk -or.

/ˈpɹiːˌkɜɹ.səɹ/

/pɹɪˈkɜɹ.səɹ/


precursor

Berlaku disebabkan simbol selepasnya (dalam gangguan antara simbol).

postcursor

/ˈpɹiːˌkɜɹ.səɹ/

/pɹɪˈkɜɹ.səɹ/


purbakala

Suatu masa yang amat terdahulu atau lampau; zaman purba.

ڤورباکالا (Jawi)

Daripada bahasa Sanskrit पूर्वकाल (pūrvakāla, “zaman terdahulu”); purba + kala


leap of faith

Kepercayaan atau keazaman yang mendalam terhadap sesuatu tanpa mengira kewarasan atau hasil lazim.


realitas

daripada bahasa Latin Pertengahan reālitās (banding dengan bahasa Melayu realiti).


quantum leap

Perubahan tak selanjar satu keadaan elektron merentasi tahap-tahap tenaga.

Mungkin pinjaman daripada Denmark kvantespring.


mengejut

Berlaku tanpa tanda-tanda atau berita terdahulu; secara tiba-tiba.

mati mengejut


no longer

Tidak atau tiada lagi dalam satu keadaaan.

Maybe it no longer matters who the emperor is.

Rasanya sudah tak kira pun siapa maharajanya.


no longer with us

Tidak lagi bekerja di suatu tempat, cth. dipecat.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-no longer with us.wav


execution

Pelaksanaan keputusan mahkamah atau wasiat.

Perampasan harta penghutang yang gagal bayar hutang.

Daripada bahasa Old French execution (s. 1360), daripada bahasa Latin exsecutiō, kata nama agen daripada exsequor (“mengikuti”), daripada ex (“luar”) + sequor (“ikut”).


voltage

Daripada volt + -age, akhirnya daripada nama Alessandro Volta, pencipta bateri moden.


perjalanan terakhir

Pembawaan mayat untuk disemadikan setelah meninggal dunia.

ڤرجالنن تراخير (Jawi)


pihak berkuasa

Pihak yang mempunyai kuasa formal untuk melaksanakan sesuatu kuasa mengikut peruntukan peraturan atau undang-undang.

ڤيهق برکواس (Jawi)


man's best friend

Gelaran atau frasa kiasan kepada anjing, sama ada seekor anjing khusus atau secara am.


itik salai

Sejenis hidangan berupakan daging itik yang disalai, dan biasanya dipakai dalam masakan kuah.

ايتيق سالاي (Jawi)


UV

Daripada bahasa Inggeris UV, singkatan bahasa Inggeris ultraviolet.


UV

Paksi tekstur dua dimensi (U dan V) berbanding paksi-paksi tiga dimensi.

UV mapping; UV coordinates; UV texturing


lampu hijau

Keizinan atau penerimaan terhadap sesuatu untuk dilakukan.

لمڤو هيجاو (Jawi)

Daripada simbol warna hijau tanda dibenarkan berjalan/memandu dalam lampu isyarat.


eth-

Daripada ethyl. Akhirnya daripada bahasa Yunani Purba αἰθήρ (aithḗr, “eter”).


home page

laman utama; laman terhadapan sesebuah laman web.

Daripada home + page. Mula dipakai pada 1992.


ea.

Secara keseluruhan; digunakan apabila unit ukuran adalah wajib.


blaja

Ore gi skoloh blaja, buke mmaéng.

Orang pergi ke sekolah untuk belajar, bukan untuk bermain.


exodus

Pemindahan mengejut orang ramai secara besar-besaran.

Daripada bahasa Latin exodus, daripada bahasa Yunani Purba ἔξοδος (éxodos, “penjelajahan, pemergian”). Bentuk kembar kepada exodos.
Digunakan sejak zaman Inggeris Kuno lewat sebagai kata nama khas (Exodus) selaku judul Alkitab; penggunaan sebagai kata nama am berlaku sejak awal abad ke-17.