kencang

Dalam kelajuan yang tinggi; cepat (terutamanya angin).

Keadaan tali yang sukar digerak selepas ditarik; tegang; tidak kendur.

Dipegang secara kuat-kuat; dipeganng dengan cara yang tidak memudahkan objek terlepas.

Daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *kcəŋ (“meregang”).


ketika

Pada masa itu; berlaku pada masa yang dirujuk

Daripada bahasa Sanskrit घटिक (ghaṭika, “satu tempoh”).


kecewa

Berasa sedih kerana tidak memperoleh apa yang diingini.


kumpulan muzik

Sebuah kumpulan yang bermain muzik bersama-sama.

کومڤولن موزيک (Jawi)


popular

Dikenali atau mendapat perhatian orang ramai; masyhur, terkenal.

ڤوڤولر (Jawi)


popular

Pinjaman bahasa Latin populāris, daripada populus (“orang”) + -āris (“-ar”).


masyhur

Dikenal atau diberi perhatian orang ramai.


kemasyhuran

Perihal atau sifat masyhur; perihal dikenali orang ramai.

کمشهورن (Jawi)


kepopularan

Perihal atau sifat popular; perihal dikenali orang ramai.

کڤوڤولرن (Jawi)


populariti

ڤوڤولاريتي (Jawi)


cold

dingin
Perihal hubungan yang kurang mesra.

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan cold, daripada bahasa Inggeris Kuno, khususnya cald dari Anglia. Bentuk Saxon Barat, ċeald (“cold”), wujud dalam bahasa Inggeris Pertengahan: cheald, cheld, atau chald. Kedua-duanya daripada bahasa Jermanik Barat Purba *kald, daripada bahasa Jermanik Purba *kaldaz, bentuk partisipel *kalaną (“menjadi sejuk”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *gel- (“sejuk”).


koud

Daripada bahasa Belanda koud, daripada bahasa Middle Dutch cout, daripada bahasa Belanda Kuno *kalt, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *kald, daripada bahasa Jermanik Purba *kaldaz, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *gel-.


koud

Daripada bahasa Middle Dutch cout, daripada bahasa Belanda Kuno *kalt, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *kald, daripada bahasa Jermanik Purba *kaldaz, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *gel-.


寒い

dingin; perihal persekitaran suhu rendah


nokopomompod

Nokopomompod ko no sondulu?


jabatan

Sebuah pertubuhan di bawah pemerintahan yang ditubuhkan untuk menguruskan satu-satu perkara.

Kedudukan rasmi dalam satu-satu organisasi; jawatan.


metropolitan

ميتروڤوليتن (Jawi)


ternama

Dikenali atau memperoleh perhatian orang ramai.


populer

Daripada bahasa Belanda populair, daripada bahasa Perancis populaire, daripada bahasa Latin populāris.


penahanan

ڤناهنن (Jawi)


suspek

Orang yang diandai telah melakukan satu perbuatan jenayah.

سوسڤيک (Jawi)


pancut

Mengeluarkan suatu cecair dengan deras oleh kerana tekanan.

Mengeluarkan air mani ketika puncak syahwat; melakukan ejakulasi.


pancutan

ڤنچوتن (Jawi)


walaupun

Kata hubung menandakan keinginan terhadap sesuatu berlawanan dengan persekitaran.

والاوڤون (Jawi)


penyiasatan

Perbuatan siasat; perbuatan mencari huraian tentang satu-satu kejadian atua perkara.

ڤڽياستن (Jawi)


masih

Tetap berlaku atau dalam satu-satu keadaan asal dirujuk berbanding satu tempoh terdahulu.


penyelesaian

Perbuatan menyelesaikan sesuatu; perbuatan membawa sesuatu ke titik akhir.

ڤڽلسايان (Jawi)


pegawai

Orang yang berkhidmat bagi satu-satu pertubuhan; terutamanya bagi pihak pemerintahan.

Anggota tentera dengan pangkat leftenan muda ke atas.

ڤݢاواي (Jawi)


pegawai

Orang yang bekerja melakukan tugasan lazim bagi satu-satu pihak; pekerja, kakitangan


soroho

Soroho no iti pason ku.


selang

laut
Bue' selang tebeta' guyak engko' tinau
Air Laut semasa ombak sangat menakutkan

di antara
Guk ma' toh ku tinagu' ta' selangan kayu
Parang atok saya diletak di antara kayu


selang

Hek tulis perkataan adeh ru beh selang sebaris.

Kamu tulis perkataan ini dan buat selang sebaris.


roboh

Menghancurkan sebuah benda, biasanya secara terancang.


terancang

Dilakukan atau dibuat secara sedar serta bertujuan.


hujung tahun

هوجوڠ تاهون (Jawi)


awal tahun

اول تاهون (Jawi)


menteri besar

Ketua kerajaan sesebuah negeri beraja di Malaysia.

منتري بسر (Jawi)


projek

Satu perkara terancang yang dibuat atau diusulkan.

Berdua-duaan, termasuk, tetapi tidak terhad kepada melakukan persetubuhan.

ڤروجيک (Jawi)


sub-zero

Berkenaan suhu bawah nilai sifar dalam satu ukuran – 0°C (takat beku) atau 0°F.


perobohan

ڤروبوهن (Jawi)


penantian

ڤننتيان (Jawi)


rekod peribadi

Rekod terbaik oleh seseorang dalam satu-satu tugasan atau acara.

ريکود ڤريبادي (Jawi)


rekod dunia

Darjat terbaik yang dicapai dalam satu-satu tugasan atau perkara di tahap antarabangsa.

Mata atau rekod terbaik bagi satu-satu acara di tahap antarabangsa.

ريکود دونيا (Jawi)


rekod

Salinan atau bukti butiran tentang satu-satu kejadian atau perkara.

Catatan terbaik atau darjat tertinggi yang dicapai dalam satu perkara.


rekod

Sejenis cakera yang dimainkan untuk mengeluarkan bunyian; piring hitam.


peribadi

Berkait rapat dengan sendiri, dan tidak bagi orang luar.

ڤريبادي (Jawi)

Daripada bahasa Portugis privado, daripada bahasa Latin prīvātus (“terpisah”).


pribadi

Daripada bahasa Melayu peribadi, daripada bahasa Portugis privado (“peribadi”), daripada bahasa Latin prīvātus (“terpisah”).


perjalanan

Perbuatan bergerak ke satu-satu tempat secara am.

Perbuatan atau peristiwa untuk meraih satu-satu matlamat.

ڤرجالنن (Jawi)


jelitawan

جليتاون (Jawi)


jelita

Daripada bahasa Sanskrit ललित (lalita) atau ज्वलित (jvalita, “bersinar”).


kebasahan

کباسهن (Jawi)


jerebu

Sejenis pencemaran udara melibatkan pengisian asap dan zarahan halus di udara secara ketara.


titik panas

Tempat-tempat utama berlakunya sesuatu perkara atau yang menyumbang terhadapnya.

تيتيق ڤانس (Jawi)


titik

Sejenis tanda berupakan kesan yang tidak memiliki panjang.

Benda yang menyerupai titik (cth. titisan)


titik perpuluhan

Tanda titik ⟨.⟩ yang digunakan untuk memisahkan angka nombor bulat dengan angka pecahan.

تيتيق ڤرڤولوهن (Jawi)


peminum

ڤمينوم (Jawi)


kemunculan

کمونچولن (Jawi)


muncul

مونچول (Jawi)


tumbuh

Menjadikan sesuatu besar atau terbangun.

تومبوه (Jawi)

Daripada bahasa Melayik Purba *tumbuh, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *tumbuh, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tubuq, daripada bahasa Austronesia Purba *Cubuq.


tumbuh

Bedau tumbuh agi kayu rian dia.


tumbuh

Daripada bahasa Melayu tumbuh, daripada bahasa Melayu Klasik tumbuh, daripada bahasa Melayik Purba *tumbuh, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *tumbuh, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tubuq, daripada bahasa Austronesia Purba *Cubuq. Bentuk kembar kepada tubuh.


pili

Suatu injap yang digunakan sebagai saluran keluar air daripada sistem bekalan air kepada pengguna.


tan

Unit jisim berdasarkan balang wain dahulukala:

Unit jisim bersamaan 2,240 paun di Britain.

Unit jisim bersamaan 2,000 paun di Amerika.

Unit jisim metrik bersamaan 1,000 kilogram; tan metrik.


peak

puncak; titik tertinggi satu-satu tempat (terutamanya gunung).

kemuncak; takat atau peringkat tertinggi yang dicapai dalam satu-satu peristiwa.

Daripada peake, peek, peke awal, daripada bahasa Inggeris Pertengahan *peke, *pek (dalam peked, varian piked), perubahan daripada pike, pyke, pyk (“titik tajam”), daripada bahasa Inggeris Kuno pīc, piic (“jarum, puncak”), daripada bahasa Jermanik Purba *pīkaz (“puncak”).


peak

Mencapai darjat tertinggi; mencapai kemuncak.


peaks

diri ketiga mufrad selapis kini penyata bagi peak


kemuncak

Titik tertinggi satu-satu tempat; puncak

Takat atau peringkat tertinggi yang dicapai dalam satu-satu perihal.

کمونچق (Jawi)


tegar

Berupaya patah apabila cuba dibengkokkan.


tegar

Batag cok serpeg tegar.


rutin

Perkara yang menjadi perbuatan biasa dalam kehidupan lazim.


aktiviti

Suatu perkara yang dibuat atau dianjurkan.

اکتيۏيتي (Jawi)


kegiatan

کݢياتن (Jawi)


aktivitas

aktiviti; perkara yang dibuat atau dianjurkan.


vuur

Daripada bahasa Middle Dutch vuur, daripada bahasa Belanda Kuno fuir, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *fuir, daripada bahasa Jermanik Purba *fōr, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *péh₂wr̥.


pornografi

Bahan media yang mengandungi gambaran dan/atau babak kebogelan dan persetubuhan sebagai tema utama.

ڤورنوݢرافي (Jawi)


kebogelan

کبوݢيلن (Jawi)


vogel

Daripada bahasa Middle Dutch vōgel, daripada bahasa Belanda Kuno fogal, vogal, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *fugl, daripada bahasa Jermanik Purba *fuglaz. Kognat dengan bahasa Jerman Vogel, bahasa Inggeris fowl, bahasa Iceland fugl.


lasai

لين كهين حواء لاساْي.

لاساْي (Jawi)


ngan

He ngan kék?


dahlak

saya, aku; kata ganti nama diri tunggal pertama


monginsada

Monginsada yahai hiti bawang.


monginonong

Kaanu tangaanak do monginonong hiis koubasanan maya elemen kolumison boros.

Melalui elemen keindahan bahasa, murid-murid dapat menghayati puisi tradisional.


monginlumis

menghias atau mencantikkan diri atau sesuatu


linumis

Linumis dilo tadau tumonob poposonong ginawoku.

Keindahan matahari terbenam menyenangkan hatiku.


monginlaab

Monginlaab yolo tionon pamansayan walai.


linaab

Linaab nopo dilo kalatas nga 20 cm.


fingers

diri ketiga mufrad selapis kini penyata bagi finger


finger

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan fynger, finger, daripada bahasa Inggeris Kuno finger (“jari”), daripada bahasa Jermanik Barat Purba *fingr, daripada bahasa Jermanik Purba *fingraz (“jari”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *penkʷrós, daripada *pénkʷe (“lima”).


finger

Menyusun jari ketika bermain alat muzik; melakukan penjarian.


kecuaian

کچوايان (Jawi)


kelapa sawit

Sejenis tumbuhan palma dengan buah kecil yang menghasilkan minyak; Elaeis guineensis.

کلاڤ ساويت (Jawi)


kanopi

Sejenis binaan berupakan bumbung berkaki yang dipasang, biasanya buat sementara waktu.

Bahagian atasan pokok (daun dll.) yang tumbuh memanjang lalu membentuk binaan seperti bumbung.

کانوڤي (Jawi)


sondol

Mengenai sesuatu dengan menundukkan kepala atau tanduk.

Menjalinkan cinta dengan orang yang telah ada jalinan dengan orang lain.

سوندول (Jawi)


penyondol

ڤڽوندول (Jawi)


serombong

Suatu saluran udara menegak yang dipasang pada binaan; cerobong.

سرومبوڠ (Jawi)


suhu bilik

Suhu bagi persekitaran lazim yang dianggap normal berdasarkan deria manusia, tanpa pemanasan mahupun penyejukan.

سوهو بيليق (Jawi)


pemanasan

Alat atau sistem untuk menjadikan sesuatu panas.

ڤمانسن (Jawi)


penyejukan

Alat atau cara menjadikan sesuatu sejuk.

ڤڽجوقن (Jawi)


kesukuan

Perihal atau berkaitan suku; perihal berkelompok.

کسوکوان (Jawi)


sagat

Alat untuk melakukan parut (terutamanya terhadap buah).


sagat

Buk laki nya balat sagat.


lepas

Menuruti sesuatu perkara atau peristiwa.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ləpas.


lepas

bulan lepas, tahun lepas


lepas

Tidak berada di bawah kawalan sesuatu; berupaya bergerak dengan sendiri.


lepas

Mengeluarkan sesuatu daripada pegangan lalu; menjadikan sesuatu terlepas.


lepas

bulan lepas, tahun lepas


pelepasan

Perbuatan melepaskan sesuatu daripada suatu perkara; pembuangan.

Perihal tidak dimasukkan atau dikawal di bawah satu-satu perkara; pengecualian.


basic

perlu, penting; bersifat utama bagi sesuatu

Berkenaan atau bersifat bes; memiliki nilai pH lebih 7.

Bersifat sekadar biasa-biasa; bosan atau kurang menarik


basic

Perihal yang bersifat asas (cth. asas suatu keilmuan)


keasidan

کأسيدن (Jawi)


monginsiamut

berdiang dekat api untuk memanaskan badan


mongintalun

Mongintalun i tapa hilo gouton.


mongiwak

perbuatan mengopek batang pokok untuk mengambil umbut


mingkuritik

perbuatan mengetuk sesuatu berulang kali


perlu

Daripada bahasa Arab فَرْض (farḍ). Bentuk kembar kepada fardu.


ringkas

Tidak bersifat panjang (terutamanya teks).

Berkenaan peribadi yang senang untuk difahami.


ringkasan

Sesuatu yang diringkaskan (terutamanya teks).

ريڠکسن (Jawi)


bosan

Kehilangan perasaan kelaziman, biasanya kerana tidak membuat apa-apa.

Tidak bersifat menarik; tidak membawa rasa ceria atau hibur.


kebosanan

کبوسنن (Jawi)


menarik

مناريق (Jawi)


pembuangan

ڤمبواڠن (Jawi)


pengecualian

ڤڠچواليان (Jawi)


radius

Tulang utama di lengan yang memanjang dari siku ke kawasan ibu jari.

jejari; garis dari pusat bulatan atau sfera ke lilitan bentuk.

راديوس (Jawi)


radius

Pinjaman bahasa Latin radius (“sinaran”). Bentuk kembar kepada ray.


radiant

the radiant sun

Menyinar atau terbit daripada satu titik tengah

Daripada Middle French radiant, daripada Latinradians, radiantis, bentuk partisipel kini radiare (“menyinar”).


perhentian

ڤرهنتين (Jawi)


pangkuan

Bahagian riba; bahagian pinggang ke lutut.

ڤڠکوان (Jawi)


lingkungan

bulatan; garisan yang mengelilingi sesuatu titik.

Perkara atau benda yang dirangkumi dalam suatu tetapan.

لينڠکوڠ (Jawi)


lingkungan

kumpulan, kelompok; himpunan manusia berbilang

Pemendekan lingkungan tetangga (kejiranan).


sangkaan

سڠکاءن (Jawi)


cucian

چوچيان (Jawi)


tanggoi

Kebek tanggoi


nyor

Nyor tun gehet.


saing

Iya ngaga saing gambar.


tek

Daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *tiik ~ *tiək (“baring, tidur”). Kognat dengan bahasa Jehai tek, bahasa Khmer ដេក (deek), bahasa Khasi thiah.


tek

Apak en kiyog ku tek.


ilai

Iya benung ilai.


sayeng

Yek sayeng babek.


kesei

suami
Kesei yek menjek.
Suami saya tinggi.


bap

Indai ngasuh aku bap lauk ba atas mija nya.

Ibu menyuruh saya tudung lauk diatas meja itu.


hentau

Yek tanem hentau.


berk

Bek Aminah ton bek yek.


maken

Daripada bahasa Middle Dutch maken, daripada bahasa Belanda Kuno macon, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *makōn.


maken

Maken ton.


puteu

Harimau
Wek puteu la oun.
Ada harimau di situ


bedil

Senjata yang berfungsi secara melancar (cth. senapang, meriam).

Daripada bahasa Tamil வெடில் (veṭil, “serbuk letupan”).


lah

Jom
Lah hi cep ba aniq
Jom kita pergi ke sana


lah

Lah madeh.


os

os on pedih

Daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *[ ]ʔus ~ [ ]ʔuus ~ *[ ]ʔuəs (“kayu api”).


os

Daripada bahasa Old French os, daripada bahasa Latin ossum, varian popular os, ossis, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₃ésth₁ (“tulang”), *h₂óst.


jelew

monyet
jelew ucik kebeq pisang
monyet makan buah pisang


gelik

Iya bisi gelik.


hadin

Hadin himek.


cehoi

Ketok cehoi da.


ngoq

Yek ngoq gel hayak.


Pon

Eh, pon!


taak

Sayur
taak ton yeak om hayek
sayur itu aku nak jujak


be rak

Tak ada
Be.rak be aleu-aleu
Tak ada apa-ap


yau

Yau minangamal doho.


kermoh

"Kermoh" yek bek Lili.


ilai tom

Yem ilai tom.


pinggen

Yek cik nasik dalam pinggen.


ngok

ngok-ngek, bodoh, dungu (singkatan bongok, bermaksud tidak cerdik atau pandai)


tewoi

Ketok tewoi da.


segnug

katak
Siti usuk segnug
Siti menyuluh katak


jagak

kaki atau tempat letak senapang, meriam dan lain-lain

Iya meli jagak nya ba pasar.

Dia membeli tempat letak senapang itu di pasar.


berapak

berapa
berapak umur bek
berapaumur awak.


sekuloh

Sekuloh ton kom.


peheng

Kayen tudung tun kaler peheng.


alok

Mana
Bem ba"'alok"'toun
Nak ke "'mana"' tu


gok

gajah
Gok utui halei
Gajah menyelerakkan kebun


mok

mak cik, khususnya yang lebih muda daripad ibu bapa


bekonch

Nesh tun kaler bekonch.


sengor

diam
sengor dh ton aket biseng
(sila tambah terjemahan bahasa Melayu bagi contoh penggunaan ini)


hew

ubi batu; ubi yang ditemui dalam hutan
Siti kedep hew ba heb.
Siti mencari ubi batu di hutan.


harbew ta

Harbew ta ton bew.


kabut

Kabut bekoin


jekop talon

Jekop talon gel hayak yek.


ken

Ken ton aben


jerk

Jerk hayam


menjekk

dalam
Tom'bek ton menjekk
air sungai itu dalam.


belanch

Hali kayuk ton belanch.


brak

takde
menrak har alok ton
orang dari mane tu


belanh

Nesh tun kaler belanh.


pedeh

dekat
hayak yek pedeh sekuloh
rumah saya dekat sekolah


kampit

Kampit ton jak gen pangkak.


beltak

Nesh tun kaler beltak.


menik

menik aben


acoh

tak tahu
acoh leh yeak pon
tak laa saya pon


tangoi

Kebek tangoi tun gehet.


rumbako

menyuruh, memerintah atau arahan untuk merosakkan


dik

Nama gaga dik?


mercu

Bangunan atau bahagian bangunan yang meninggi.


monoriirimo

Monoriirimo po ilo tulun mokianu tusin.


mongumolig

Nuru tokou mongumolig do posorili.


tĕrbit

Apabila tĕrbit anchaman tĕntĕra Raja Rum Safardan akan mĕlanggar nĕgĕri itu maka Isma Yatim telah di-naik-kan pangkat-nya.

Apabila terbit ancaman tentera Raja Rum Safardan akan melanggar negeri itu maka Isma Yatim telah dinaikkan pangkatnya.

1960, Abdul Samad Ahmad, Sejarah Kesusasteraan Melayu III, Dewan Bahasa dan Pustaka, page 44:


monutu

Monutu yahai do parai.


surudai

perlakuan menyuruh untuk menyikat rambut


kaci

sejenis logam berwarna kelabu, tungsten, siamang.


lipan

Sejenis binatang berbisa yang banyak kakinya, Lithobius spp; Scutigera spp.

Daripada halipan/alipan, daripada bahasa Melayu Klasik هليڤن/اليڤن, daripada bahasa Melayik Purba *haluipan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qalu-hipan, daripada bahasa Austronesia Purba *qalu-Sipan.


ise

Daripada bahasa Proto-Finnic *ice atau *icce, daripada bahasa Proto-Uralic *iće ~ *iśe. Kognat dengan bahasa Finland itse.


kelawar

Daripada bahasa Melayu Klasik کلالاور (kelalawar)/کلالاو (kelalawa), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kula-la(m)baʀ.


bebek

Aku suko rendang bebek.


コップ

Daripada bahasa Belanda kop serta bahasa Portugis copo. Kognat (melalui bahasa Late Latin cuppa) dengan カップ (kappu) daripada bahasa Inggeris cup.


合竹

Kod yang digunakan dalam permainan shō, organ mulut Jepun yang digunakan dalam gagaku


亡くなる

Bentuk adverba -く (-ku) kata sifat 無い (nai, “tiada, hilang”) + kata kerja なる (naru, “menjadi”): secara harafian, "menjadi tidak wujud".
Ejaan na- dengan 亡 dalam nai dan naku naru dikhaskan bagi makna "mati, tiada".


หมู

Daripada bahasa Proto-Southwestern Tai *ʰmuːᴬ¹, daripada bahasa Proto-Tai *ʰmuːᴬ.


lumabai

Lumabai no ilo waig.


クソ

Daripada bahasa Jepun Kuno.
Kognat dengan 臭い (kusai, “berbau”), 腐る (kusaru, “mereput, menjadi busuk”).


愛国者

seorang patriot (seseorang yang mencintai, menyokong, dan mempertahankan negaranya).


lateks

Cecair yang keluar dari getah; susu getah.

لاتيک س (Jawi)


sokongan

سوکوڠن (Jawi)


sokong

Suatu batang atau alat yang dipasang untuk mengelakkan sesuatu terjatuh atau rebah.


sokong

Meletakkan sesuatu agar satu-satu benda tidak terjatuh dsb.

Memberi bantuan dan persetujuan terhadap sesuatu.


rebah

Jatuh secara baring; terturun secara tiba-tiba ke posisi baring.


sian

Sian kopio lo tasu, au po nakaakan mantad di konihab.

Kasihan anjing itu, belum makan dari kelmarin.


pengasas

Orang yang mengasaskan sesuatu (cth. syarikat, pertubuhan dll.).


penyediaan

ڤڽدياءن (Jawi)


penjagaan

ڤنجاݢاءن (Jawi)


sebulat suara

Berkongsi fikiran atau pendapat bagi keseluruhan pihak.

سبولت سوارا (Jawi)


persidangan

Perbuatan sidang; perbuatan berkumpul untuk berbincang.

ڤرسيدڠن (Jawi)


rejim

Sistem pentadbiran yang menguasai satu-satu kawasan.

Bentuk atau sistem pentadbiran yang bersifat autoritarian dsb.


golak

Menjadi kacau-bilau; menjadi tidak tenang.


cukup

Memadai atau berupaya memuaskan keperluan sesuatu.

Itu sudah cukup bagi mereka.


pertanyaan

ڤرتاڽاءن (Jawi)


kenyataan

Perkara yang dinyatakan kepada orang ramai; pengumuman.

ݢڽاتاءن (Jawi)


ringan

Memiliki berat yang rendah; mudah diangkat dsb.

Dapat dilakukan tanpa memerlukan tenaga yang banyak.

Dapat difahami tanpa memerlukan perihalan banyak; mudah, ringkas.

Tidak bersifat serius, tidak perlu diberi perhatian yang besar.


serius

سيريوس (Jawi)


lewat

Pergi merentasi sesuatu; pergi melalui satu-satu benda.

Membawa sesuatu perkara ke masa yang lebih kemudian.

Daripada bahasa Melayik Purba *liwat, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qaliwat (banding dengan bahasa Jawa liwat dan bahasa Maori rewa).


lewat

Pada waktu yang kemudian; pada akhir-akhir waktu.

lewat petang, lewat malam


lewat

Dia datang lewat ke kelas.


lewat

Daripada bahasa Melayik Purba *liwat, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qaliwat.


kelewatan

کليواتن (Jawi)


penculikan

ڤنچوليقن (Jawi)


sindiket

Kumpulan orang yang melakukan kegiatan jenayah.

Kumpulan orang yang bekerjasama dalam melakukan satu-satu tugasan.

سينديکيت (Jawi)


norikot

Norikot nodi wulan kagabasan.


dulaai

menyuruh untuk meludah sesuatu atau seseorang


tantang

Menghadapi sesuatu biasanya untuk menang; lawan


gantungan

ݢنتوڠن (Jawi)


penggantungan

ڤڠݢنتوڠن (Jawi)


operasi

Pembukaan badan manusia untuk tujuan merawat; pembedahan.

Gerakan tentera untuk melakukan serangan dll.

Operasi penggabungan berbilang input untuk menghasilkan satu hasil.

اوڤراسي (Jawi)


kiluang

Kiluang ilo kalatas.


siri

Suatu kumpulan perihal yang berturut atau berkaitan yang dikeluarkan; turutan


sisik

Lapisan kulit berkeping di sesetengah haiwan seperti ikan dan tenggiling.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *siksik. Kognat dengan bahasa Malagasy sisika dan bahasa Fiji cici.


sisik

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *siksik.


sisik

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *siksik.


sisik

Matugas tuud in sisik sin ista' ini.


alternatif

Suatu benda yang dapat menggantikan perkara asal.

الترناتيف (Jawi)


temu bual

Suatu perjumpaan yang dibuat di mana seseorang menyatakan soalan terhadap seseorang.

تمو بوال (Jawi)


siud

tangguk (alat yang digunakan untuk menangkap ikan, udang, dll.)

Manabpo oku sada momoguno siud

Saya menangkap ikan menggunakan tangguk.


dakwa

Membuat andaian terhadap seseorang berkenaan sesuatu kejadian.

Membuat pengakuan berkenaan sesuatu perkara.

Pinjaman bahasa Arab دَعْوَى (daʕwā). Bentuk kembar kepada dakwah.


dakwaan

دعواءن (Jawi)


pendakwa

ڤندعوا (Jawi)


pendakwa raya

Orang yang melakukan dakwaan di mahkamah bagi pihak pemerintah.

ڤندعوا راي (Jawi)


pendakwaan

ڤندعواءن (Jawi)


permusuhan

ڤرموسوهن (Jawi)


kemasukan

کماسوقن (Jawi)


gesa

Menyuruh untuk melakukan satu benda secepat mungkin.

Menyuruh secara bersungguh-sungguh, terutamanya berkenaan sesuatu yang penting.


permintaan

ڤرمينتاءن (Jawi)


émeraude

Daripada bahasa Old French esmeralde, diambil daripada bahasa Latin smaragdus, daripada bahasa Yunani Purba σμάραγδος (smáragdos) berasal dari semitik.


petempatan

Suatu tempat yang diduduki sebilangan orang.

ڤتمڤتن (Jawi)


pendudukan

Perbuatan pemerolehan penguasaan satu tempat oleh kuasa luar.

ڤندودوقن (Jawi)


kependudukan

Perihal atau keilmuan berkenaan penduduk.

کڤندودوقن (Jawi)


lindungan

ليندوڠن (Jawi)


pelaporan

ڤلاڤورن (Jawi)


pernyataan

ڤرڽاتاءن (Jawi)


terdapat

ترداڤت (Jawi)


dapatan

Perkara yang didapati melalui pencarian maklumat.


susup

Memasuki atau pergi ke suatu tempat secara menyorok.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *supsup.


penyusupan

ڤڽوسوڤن (Jawi)


colors

diri ketiga mufrad selapis kini penyata bagi color


lichaam

Daripada bahasa Middle Dutch lichame, lechame, daripada bahasa Belanda Kuno lichamo, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *līkahamō, daripada bahasa Jermanik Purba *līkahamô (“badan, mayat”), sama dengan lijk (“badan”) + haam (“penutup”).


ruang udara

Kawasan udara yang dikawal oleh suatu badan politik.

Bahagian udara yang digunakan oleh pesawat.

رواڠ اودارا (Jawi)


penerbangan

Keilmuan dan industri berkaitan kapal terbang.

ڤنربڠن (Jawi)


syak

Terbit rasa kurang percaya terhadap sesuatu.


berkenaan

Menjadi berkait atau setara antara satu sama lain.

برکناءن (Jawi)


siren

Alat yang mengeluarkan bunyian kuat untuk memberi amaran.


bunyian

بوڽيان (Jawi)


bunyi-bunyian

Alat yang dapat dimainkan untuk mengeluarkan bunyi; alat muzik.

بوڽي-بوڽيان (Jawi)


semboyan

Alamat atau penanda untuk memberitahu suatu isyarat.

Alat yang mengeluarkan bunyi yang kuat untuk memberi amaran dll.

Nama rahsia yang diberi sebagai panggilan kepada seseorang.

Kata-kata yang diangkat menjadi pegangan.

سمبوين (Jawi)


penanda

Benda yang digunakan untuk menandakan sesuatu.


wilayah

Bahagian pentadbiran sesuatu tempat; lazimnya di taraf lebih rendah daripada negara.


kewilayahan

کولايهن (Jawi)


orang awam

اورڠ عوام (Jawi)


jejas

Diganggu sehingga tidak seelok asal (benda).


milikan

ميليقن (Jawi)


ikutan

ايکوتن (Jawi)


ikutan

Ikutan kaw tuud.


lajnah

Suatu pertubuhan berjawatan yang menguruskan pertubuhan itu.


halaqah

Suatu perhimpunan yang dianjurkan untuk mempelajari keilmuan Islam.


perhimpunan

Penganjuran orang ramai berkumpul bagi sesuatu tujuan.

ڤرهيمڤونن (Jawi)


kumpul

Bergerak dan menetap di satu-satu tempat secara beramai-ramai.

Menggerakkan suatu kelompok agar menetap di satu-satu tempat.

کومڤول (Jawi)


perkumpulan

Suatu kumpulan orang yang dibentuk bagi suatu matlamat.

ڤرکومڤولن (Jawi)


pak turut

Sesuatu yang menuruti seseorang secara membuta tuli.

ڤق توروت (Jawi)


perkongsian

ڤرکوڠسيان (Jawi)


penyampai

ڤڽمڤاي (Jawi)


penyampaian

ڤڽمڤايان (Jawi)


kemas kini

Mengubah atau menambah sesuatu benda agar bersifat lebih terkini.

کمس کيني (Jawi)


pengantin

ڤڠنتين (Jawi)

daripada bahasa Melayu Klasik penganten, pengantin, daripada bahasa Jawa ꦥꦔꦤ꧀ꦠꦺꦤ꧀ (pangantèn, “pengantin, penganti lelaki”), daripada bahasa Old Javanese paṅantyan (“tempat bertunggu”).


thousand

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan thousend, thusand, daripada bahasa Inggeris Kuno þūsend (“ribu”), daripada bahasa Jermanik Barat Purba *þūsundi, daripada bahasa Jermanik Purba *þūsundī (“ribu”), (compare bahasa Scots ribu (“ribu”), bahasa Saterland Frisian duusend (“ribu”), bahasa Frisia Barat tûzen (“ribu”), bahasa Belanda duizend (“ribu”), bahasa Jerman tausend (“ribu”), bahasa Denmark tusind (“ribu”), bahasa Sweden tusen (“ribu”), bahasa Norway tusen (“ribu”), bahasa Iceland þúsund (“ribu”), bahasa Faroe túsund (“ribu”)), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *tuHsont-, *tuHsenti- (banding dengan bahasa Lithuania tūkstantis (“ribu”), bahasa Poland tysiąc, bahasa Rusia ты́сяча (týsjača)).


duizend

Daripada bahasa Middle Dutch dusent, daripada bahasa Belanda Kuno thūsunt, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *þūsundi, daripada bahasa Jermanik Purba *þūsundī.


sen

Subunit mata wang dengan nilai satu per seratus mata wang utama.

Daripada bahasa Inggeris cent, daripada bahasa Old French cent (“ratus”), daripada bahasa Latin centum, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *ḱm̥tóm.


sen

Daripada bahasa Belanda cent, daripada bahasa Old French cent (“ratus”), daripada bahasa Latin centum, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *ḱm̥tóm.


thiên

Perkataan Sino-Vietnam daripada 千 (“ribu”).


พัน

Kognat dengan bahasa Lao ພັນ (phan), bahasa Lü ᦗᧃ (pan), bahasa Shan ပၼ်း (pán).


ພັນ

Kognat dengan bahasa Thai พัน (pan), bahasa Lü ᦗᧃ (pan), bahasa Shan ပၼ်း (pán).


ထောင်

Daripada bahasa Sino-Tibet Purba *s-toŋ.


ஆயிரம்

Daripada bahasa sāsira; akhirnya daripada bahasa Sanskrit सहस्र (sahasra).


tausend

Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan tūsunt, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama dūsunt, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *þūsundi, daripada bahasa Jermanik Purba *þūsundī.
Banding dengan bahasa Old Saxon thūsund, bahasa Belanda duizend, bahasa Frisia Barat tûzen, bahasa Inggeris thousand, bahasa Denmark tusind.


èwu

Daripada bahasa Old Javanese iwu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ʀibu.


penyertaan

ڤڽرتاءن (Jawi)


solidariti

sokongan; tanda bersetuju kepada sesuatu

سوليداريتي (Jawi)


kerakyatan

Sistem pemerintahan melibatkan rakyat keseluruhan; demokrasi.

Penarafan rakyat sesuatu negara; kewarganegaraan.

کرعيتن (Jawi)


kewarganegaraan

کورݢانݢاراءن (Jawi)


tuntut

Meminta dengan desak; meminta dengan bersungguh-sungguh agar dipenuhi.

Mencari atau mempelajari ilmu daripada seseorang.

تونتوت (Jawi)


tuntutan

تونتوتن (Jawi)


penuntut

ڤنونتوت (Jawi)


penamatan

ڤنامتن (Jawi)


segera

Daripada bahasa Sanskrit शीघ्र (śīghra, “cepat”).


serangan udara

Serangan dari kawasan udara ke daratan atau badan air.

سرڠن اودارا (Jawi)


air strike

serangan udara; serangan dari kawasan udara


jalan-jalan

Pergi ke sesuatu tempat, biasanya sebagai riadah.

jalan-jalan cari makan


perbandaran

Perihal berkenaan bandar; terutamanya pentadbiran bandar.

Badan yang menguruskan satu-satu kawasan bandar.

ڤرباندرن (Jawi)


sepanduk

Sebuah papan tanda yang dibawa ke perhimpunan untuk menyatakan sesuatu.

سڤندوق (Jawi)

Daripada bahasa Belanda spandoek, mungkin melalui bahasa Indonesia spanduk.


spanduk

sepanduk; papan yang dibawa untuk menyatakan sesuatu


spandoek

Papan atau kain yang dibawa untuk menyatakan sesuatu; sepanduk

* AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: /ˈspɑnduk/
*
 Audio: (file)
* Penyempangan: span‧doek


penulisan

ڤنوليسن (Jawi)


duta

Wakil pemerintahan ke sesebuah negara asing.

Wakil syarikat yang dilantik sebagai penghantar syarikat kepada orang ramai.


duta besar

Wakil pemerintahan negara ke sesebuah negara asing.

دوتا بسر (Jawi)


hirau

Memberi perhatian kepada sesuatu perkara.


penghentian

ڤڠهنتيان (Jawi)


henti

Tidak lagi melakukan sesuatu yang sedang berjalan.

Daripada bahasa Melayik Purba *hənti, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qəti, daripada bahasa Austronesia Purba *qəCi.


henti

Perbuatan henti; tidak lagi melakukan sesuatu yang sedang berjalan.


henti jantung

Kejadian ketika jantung berhenti berfungsi secara tiba-tiba.

هنتي جنتوڠ (Jawi)


suduan

memberi makanan kepada seseorang menggunakan sudu


sugim

kayu kecil yang panjangbdigunakan untuk memproses kueh


pemburuan

ڤمبوروان (Jawi)


hutan hujan

Sejenis hutan yang tumbuh di kawasan dengan banyak turunnya hujan.

هوتن هوجن (Jawi)


rainforest

Daripada rain + forest, pinjaman daripada Jerman Regenwald.


hutan hujan tropika

Jenis hujan dengan kadar turunan hujan serta kelembapan tinggi, biasanya di kawasan khatulistiwa.

هوتن هوجن تروڤيکا (Jawi)


pencerahan

ڤنچرهن (Jawi)


jadian

Sesuatu benda yang bukan benda asli; tiruan.

جاديان (Jawi)


pencederaan

ڤنچدراءن (Jawi)


kedaerahan

Perihal penumpuan terhadap berkenaan satu-satu daerah atau kawasan yang tidak meluas.

کداءيرهن (Jawi)


daerah

Sebuah bahagian pentadbiran berskala kecil.

Kawasan sekitar suatu bandar, biasanya dengan ciri serupa.

Lingkungan atau kawasan dalam satu pemerintahan.

داءيره (Jawi)


daerah

Satu lapangan dengan ciri-ciri tertentu; kawasan.


daerah istimewa

Kawasan pentadbiran khas Indonesia dengan sistem pentadbiran yang berbeza daripada kelaziman.


perhubungan

ڤرهوبوڠن (Jawi)


hubung kait

هوبوڠ کاءيت (Jawi)


hubung

Bercantum dengan yang lain, tidak terputus.

Memiliki kesan atau mempengaruhi perkara lain.

Pergi lalu menemui orang atau benda lain.

Bertukar-tukar pernyataan, fikiran atau perbincangan.


kakitangan

Pekerja yang bertanggungjawab melakukan kerja-kerja kelaziman pertubuhan di bawah ketua.

کاکيتاڠن (Jawi)


suka'

daripada bahasa Melayu cuka. Bandingkan bahasa Ilocano suka, bahasa Pangasinan tuka, bahasa Tagalog suka, bahasa Bikol Central suka, bahasa Cebuano suka, dan bahasa Maranao soka'.


sisih

Menggerakkan sesuatu benda ke sisi atau tepi, jauh daripada induk.

Menjadi jauh atau terasing daripada benda atau perkara induk.


sulay

Sulay kaw paguy bang ta kaw yan di' lubakan.

Cubalah melarikan diri kemudian mari kita lihat ku boleh tampal kau tu.


sumping

sumping aku.


sisihan

Nilai beza antara nilai yang diperoleh ketika satu-satu uji kaji dengan nilai min hasil pengulangan uji kaji tersebut.

سيسيهن (Jawi)


sisihan piawai

Nilai darjat sisihan suatu nilai daripada nilai min, bersamaan punca kuasa dua varians.

سيسيهن ڤياواي (Jawi)

sisihan + piawai; Pinjaman daripada Inggeris standard deviation.


simpangan

Jalan atau laluan yang bercabang menjadi pelbagai laluan.

سيمڤڠن (Jawi)


simpangan

ilo nopo nga simpangan walai di Farah om Nazmi .

itu ialah persimpangan rumah Farah dan Nazmi .


deviasi

Pinjaman bahasa , daripada bahasa Middle French deviation, daripada bahasa Latin Pertengahan deviatio.


penyimpangan

Perihal sesuatu yang menyimpang daripada asal.

ڤڽيمڤڠن (Jawi)


storm

Kumpulan objek yang datang secara besar-besaran.

Gangguan terhadap perihalan masyarakat dsb.

Biasanya dengan kata awalan: serangan penyakit, gejala dsb. yang kuat.


storm

Memasuki suatu tempat untuk menguasai kawasan tersebut; serbu, ceroboh.


storms

diri ketiga mufrad selapis kini penyata bagi storm


perdom

Kata seru penanda kemarahan, kekecewaan dsb.

Daripada bahasa Belanda verdoem, verdoemen, daripada bahasa Middle Dutch verdoemen, daripada bahasa Belanda Kuno [Istilah?], daripada bahasa Jermanik Purba *fradōmijaną.


gercep

[ɡərˈt͡ʃəp̚]


panjat sosial

Perbuatan meningkatkan taraf sosial diri dalam kalangan masyarakat, biasanya dengan cara yang melampau.

panjat + sosial, pinjaman daripada Inggeris social climbing.


sosial

سوسيال (Jawi)


lekas

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *lekas (“cepat”), *-kas (“cergas”).


kehebatan

کهيبتن (Jawi)


kedahsyatan

کدهشتن (Jawi)


penangan

Kejadian atau perkara yang terbit daripada sesuatu; kesan, akibat


pemutus

Alat yang digunakan untuk memutuskan sesuatu.

ڤموتوس (Jawi)


pemutus litar

Sejenis suis yang berupaya memadamkan sistem litar elektrik dalam semua keadaan, terutamanya sebagai perlindungan aliran berlebihan.

Langkah-langkah kuarantin yang bertujuan mencegah penyebaran pandemik seperti koronavirus.

ڤموتوس ليتر (Jawi)


litar elektrik

Laluan yang berupaya menjadi tempat aliran arus elektrik.

ليتر ايليکتريک (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris electric circuit.


rangkaian

Deretan perihal atau peristiwa yang bersambungan.

Kelompok komputer dll. yang disambung bersama-sama.

رڠکاين (Jawi)


pantauan

ڤنتاوان (Jawi)


pemantauan

ڤمنتاوان (Jawi)


pemantau

ڤمنتاو (Jawi)


keberadaan

Wujudnya sesuatu di satu-satu tempat; kehadiran.

کبراداءن (Jawi)


Asia

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Asia, Asie, daripada bahasa Old French Asie and bahasa Latin Asia, daripada bahasa Yunani Purba Ᾰ̓σῐ́ᾱ (Asíā), daripada bahasa Mycenaean Greek 𐀀𐀯𐀹𐀊 (a-si-wi-ja /aswijaː/), oleh itu, mungkin daripada bahasa Hittite 𒀸𒋗𒉿 (aš-šu-wa /Aššuwa/, “barat laut Anatolia”), asal tidak pasti. Mungkin daripada substrat keluarga bahasa Aegea atau bahasa Akkadia. Mungkin bentuk kembar kepada Assuwa.


Eropa

Daripada bahasa Melayu Eropah, daripada bahasa Belanda Europa, daripada bahasa Latin Europa, daripada bahasa Yunani Purba Εὐρώπη (Eurṓpē).


Uni Eropa

Uni + Eropa, daripada bahasa Belanda Europese Unie.


pengarah

Orang yang mengarahkan penghasilan karya (filem dsb.).

Orang yang mengarahkan gerak kerja sesebuah pertubuhan atau projek.


kedutaan

Pejabat tempat kerja duta dan pegawai diplomat di bawahnya.

کدوتاءن (Jawi)


gomen

Daripada bahasa Inggeris gomen, sekaligus daripada bahasa Inggeris government.


geng pelangi

Warga berkaitan LGBT serta pendukungnya.

ݢيڠ ڤلاڠي (Jawi)

Rujukan terhadap bendera pelangi selaku simbol utama LGBT.


Amerika Serikat

Daripada Amerika + serikat, pinjaman daripada Inggeris United States of America.


Thailand

Thai + -land, daripada Thai ไทย (tai), daripada ไท (tai, “Tai, 'bebas' mengikut etimologi kerakyatan”).


Cambodia

Daripada bahasa Perancis Cambodge dan bahasa Portugis Camboja. Kedua-duanya terbitan bahasa Khmer PertengahanKambuja (kini bahasa Khmer កម្ពុជា (kampuciə)). Akhirnya daripada bahasa Sanskrit काम्बोज (kāmboja, nama sebuah puak dalam kitab Hindu). Bentuk kembar kepada Kampuchea and gamboge.


Singapura

Daripada bahasa Sanskrit सिंह (siṃhá, “singa”) dan पुर (pura, “bandar”).


Singapore

Daripada bahasa Melayu Singapura, daripada bahasa Sanskrit सिंहपुर (siṃhá-pura), daripada सिंह (siṃha, “singa”) + पुर (pura, “bandar”).

[ˈsɪŋ˧.ʌ.pɔ˦]

/ˈsɪŋɡəpɔː(ɹ)/

/sɪŋɡəˈpɔː(ɹ)/


Myanmar

Daripada bahasa Burma မြန်မာ (mranma), nama formal kumpulan etnik utama Myanmar; ဗမာ (ba.ma), perkataan asal terbitnya Burma.


Myanmar

/ˈmaɪ̯ænˌmɑː/


Vietnam

Sebuah peperangan bertahan lama yang tidak memberi kemenangan terhadap kuasa asing.

Tempat yang sangat berbahanya, terutamamya dengan keganasan.

/ˌvjɛʔˈnɑːm/


Philippines

Pinjaman bahasa Perancis Philippines, asalnya daripada bahasa Sepanyol Filipinas, daripada Felipe (nama raja Sepanyol).


Timor Leste

Daripada bahasa Portugis Timor Leste, Timor (“Timor”) + leste (“timur”). Kognat bahasa Tetum Timor Lorosa'e.


Timor Leste

Daripada bahasa Portugis Timor Leste, Timor (“Timor”) + leste (“timur”).


taan

pasang perangkap (perangkap ikan dan lain-lain)


tingkat

Aras-aras atau lapis permukaan yang disusun menegak.

Peringkat sesebuah kejadian berdasarkan pengakiran.


tingkat

Menjadikan sesuatu bernilai lebih besar atau tinggi.

Menjadi lebih besar atau tinggi nilainya.


peningkatan

Perihal atau kejadian meningkatnya sesuatu.

ڤنيڠکتن (Jawi)


momolungging

Momolungging i Karina do kasut dau.


oburuak

Oburuak tomod i Gonsongot.


nacht

Daripada bahasa Middle Dutch nacht, daripada bahasa Belanda Kuno naht, daripada bahasa Jermanik Purba *nahts, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *nókʷts.


hetero-

Akhirnya daripada bahasa Yunani Purba ἕτερος (héteros, “lain, berbeza”).


hetero-

Daripada bahasa Yunani Purba ἕτερος (héteros, “lain, berbeza”).


middernacht

Daripada bahasa Middle Dutch middernacht, varian middenacht.


yesterday

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan yesterday, yisterday, ȝesterdai, ȝisterdai, daripada bahasa Inggeris Kuno ġiestrandæġ, ġister dæġ, ġestor dæġ, ġeostran dæġ, setara dengan yester- + day. Banding dengan bahasa Scots yisterday, yesterday, bahasa Gothic 𐌲𐌹𐍃𐍄𐍂𐌰𐌳𐌰𐌲𐌹𐍃 (gistradagis, “esok”, adverba). Banding lagi dengan bahasa Belanda gisteren, bahasa Jerman gestern.


gisteren

Daripada bahasa Middle Dutch gisteren, daripada bahasa Belanda Kuno *gestaron, daripada bahasa Jermanik Purba *gestra-.


gisteren

Daripada bahasa Belanda Kuno *gestaron, daripada bahasa Jermanik Purba *gestra-.


tabug

tidak bercakap kerana bergaduh atau benci


tai'

Daripada bahasa Austronesia Purba *Caqi.


kuiz

Sebuah ujian untuk mencabar darjat pengetahuan seseorang.

Pertandingan atau permainan untuk menentukan darjat pengetahuan.


pengetahuan

Kelompok apa yang diketahui secara keseluruhan; ilmu.

ڤڠتاهوان (Jawi)


fokus

Peralihan fikiran ke sesuatu; perhatian, tumpuan.


tekaria

تکاريا (Jawi)


ria

Suatu teluk yang terbentuk di pesisir laut akibat kebanjiran lembah pesisir.


penyokong

ڤڽوکوڠ (Jawi)


bantah

Menolak atau tidak menyokong sesuatu perkara.


penggayaan

ڤڠݢاياءن (Jawi)


aplikasi

Kegunaan satu-satu pengetahuan dalam dunia nyata.

Perisian yang boleh diperoleh pengguna akhir dalam bentuk tunggal yang memiliki sesebuah tujuan.

اڤليکاسي (Jawi)


penawaran

ڤناورن (Jawi)


potiukan

Nosingot i Goni do potiukan.

Daripada (Barat) bahasa Melayu-Polinesia Purba *patiukan (“sejenis lebah madu”).
Banding dengan bahasa Mongondow pasukan, bahasa Sangil patiukang, bahasa Sangir katiupang, bahasa Tagalog pukyutan & bahasa Suluk pussukan.


bega

Bega boto anak ekau ni Milah.


pencetus

ڤنچتوس (Jawi)


cetus

Bunyi besi yang digesek ke batu untuk mengeluarkan api.


taja

Ijau agi ka bejalai taja iya pedis kaki.

Ijau masih mahu berjalan walaupun dia sakit kaki.


relihiyon

Daripada bahasa Sepanyol religión, daripada bahasa Latin religiō.


agamahan

Daripada Maranao agama + -han, daripada bahasa Sanskrit आगम (āgama). Banding dengan agham.

[ˌʔaː.ɣɐˈmaː.hɐn̪]


paniniwala

Daripada pan- + tiwala, dengan penggandaan suku kata pertama kata dasar.


hoeveelheid

Daripada hoeveel + -heid, pinjaman daripada Latin quantitās.


penjenayah perang

Orang yang bersalah kerana satu atau lebih jenayah perang.

ڤنجنايه ڤرڠ (Jawi)

مُجْرِم حَرْب

orang yang bersalah kerana jenayah perang


algojo

الݢوجو (Jawi)

Daripada bahasa Portugis algoz, daripada bahasa Arab الغُزّ (al-ḡuzz, “puak Oghuz”).


batal

Mengarahkan untuk tidak berbuat atau menganjurkan sesuatu.


pembatalan

ڤمبطلن (Jawi)


sah

Dapat diterima oleh sesuatu perkara (undang-undang, agama dll.).


sah

Ame kisah abat.


ucaptama

Ucapan yang dikira penting atau utama dalam satu-satu situasi atau pertemuan.

اوچڤتام (Jawi)


ambilan

امبيلن (Jawi)


pengambil

ڤڠمبيل (Jawi)


pengambilan

ڤڠمبيلن (Jawi)


muktamar

Suatu pertemuan besar untuk membincangkan sesuatu; persidangan.

موءتمر (Jawi)

Pinjaman bahasa Arab مُؤْتَمَر (muʔtamar).


kosianan

Ounsikou oku montok kosianan Kinorohingan id suang koposion ku.

Saya bersyukur atas belas kasih Tuhan dalam kehidupan ku.


pertemuan

ڤرتموان (Jawi)


temu ramah

Pertemuan berupakan perbuatan soal jawab dengan seseorang, biasanya untuk memperoleh berita.

تمو رامه (Jawi)


wawancara

Pertemuan soal jawab dengan seseorang untuk memperoleh maklumat, berita dll.

واونچارا (Jawi)


oorlog

* AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: /ˈoːr.lɔx/
*
 audio: (file)
* Penyempangan: oor‧log


taal

Daripada bahasa Belanda taal, daripada bahasa Middle Dutch tale, daripada bahasa Belanda Kuno *tala, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *talu, daripada bahasa Jermanik Purba *talō.


taal

Daripada tale awal, daripada bahasa Middle Dutch tāle, daripada bahasa Belanda Kuno *tala, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *talu, daripada bahasa Jermanik Purba *talō.


eerste

Daripada bahasa Middle Dutch eerste, daripada bahasa Belanda Kuno *ēristo, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *airist.


hoed

Daripada bahasa Belanda hoed, daripada bahasa Middle Dutch hoet, daripada bahasa Belanda Kuno *huot, daripada bahasa Jermanik Purba *hōdaz.


hoed

Daripada bahasa Middle Dutch hoet, daripada bahasa Belanda Kuno *huot, daripada bahasa Jermanik Purba *hōdaz. Kognat bahasa Jerman Hut, bahasa Inggeris hood.


pemisahan

ڤميسهن (Jawi)


provokasi

Perbuatan untuk menerbitkan rasa tidak puas hati, kemarahan dll.

ڤروۏوکاسي (Jawi)


perlawanan

Satu-satu permainan antara pelbagai pasukan.

ڤرلاونن (Jawi)


pergaduhan

ڤرݢادوهن (Jawi)


broek

Daripada bahasa Middle Dutch broec, daripada bahasa Belanda Kuno *bruoc, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *brōk.


paya

Sejenis kawasan bencah digenangi air yang ditumbuhi pelbagai tumbuhan.

Kawasan bencah berair yang ditanam padi.


tanah lembap

Kawasan darat dengan tanahnya tepu dengan air secara kekal atau bermusim.

تانه لمبڤ (Jawi)


tepu

Amat berisi sehingga tidak dapat memuatkan apa-apa pun lagi; penuh.

Dipenuhi zat sehingga tidak dapat memuatkan zat-zat lain lagi.


lemak tepu

Jenis lemak dengan molekulnya hanya terdiri daripada ikatan tunggal antara atom karbon.

لمق تڤو (Jawi)


ikatan tunggal

Ikatan kovalen di mana sepasang elektron dikongsi sesama atom.

ايکتن توڠݢل (Jawi)


ikatan ganda tiga

Sejenis ikatan kovalen melibatkan perkongsian tiga pasang elektron sesama atom. Ia diwakili dengan ≡ dalam rumus.

ايکتن ݢندا تيݢا (Jawi)


gersang

Perihal tanah yang tiada atau tidak dibasahi air secara ketara.


eternity

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan eternyte, daripada bahasa Old French eternité, daripada bahasa Latin aeternitās. Menggantikan Inggeris Kuno ēcnes setempat.


plak

Suatu enapan di gigi, terdiri daripada biofilem dll. yang boleh menyebabkan masalah gusi.


plak

Papan berhias yang dibina sebagai peringatan.


peringatan

Sesuatu yang dibina atau dibentuk untuk memperingati sesuatu.

ڤرايڠتن (Jawi)


imbas kembali

Perbuatan mengingatkan semula perihal lampau atau dahulukala.

ايمبس کمبالي (Jawi)


pengimbang

ڤڠيمبڠ (Jawi)


timbang

Berfikir tentang baik buruk sesuatu benda.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *timbaŋ (“seimbang”).


penimbangan

ڤنيمبڠن (Jawi)


peninggian

ڤنيڠݢيان (Jawi)


peninggalan

ڤنيڠݢلن (Jawi)


jamak

Dilakukan secara biasa di satu-satu tempat; lazim.


jamak

Penggabungan dua solat fardu untuk mereka yang bermusafir dll.


segi empat sama

Jenis segi empat dengan keempat-empat sisinya sama panjang.

سݢي امڤت سام (Jawi)


segi empat tepat

Jenis segi empat dengan tiap pasang sisi yang selari sama panjang, tetapi berbeza antara pasang.

سݢي امڤت تڤت (Jawi)


ride

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan riden, daripada bahasa Inggeris Kuno rīdan, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *rīdan, daripada bahasa Jermanik Purba *rīdaną, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *Hreydʰ-, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₃reyH-.

Received Pronunciation, General American


flee

Daripada bahasa Inggeris Kuno flēon, daripada bahasa Jermanik Purba *fleuhaną, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *plewk-, *plew- (“terbang, lari”).


vlieden

Daripada bahasa Middle Dutch vlien, daripada bahasa Belanda Kuno *flion, daripada bahasa Jermanik Purba *fleuhaną.


undur

Berjalan atau pergi ke belakang; secara terbalik daripada arah asal.

Menjauhkan diri daripada sesuatu tempat.

اوندور (Jawi)

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *unduD, *undur (“berundur”). Banding dengan bahasa Binukid undud (“berundur”).


undur

Daripada bahasa Melayu undur, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *unduD, *undur (“berundur”).


pengunduran

ڤڠوندورن (Jawi)


rindu

Berasa sedih atas ketiadaan sesuatu dan ingin bersamanya.

Berasa tertarik secara emosi kepada sesuatu; amat cinta akan sesuatu.


rindu

Aku rindu macha bup.


penciptaan

ڤنچيڤتاءن (Jawi)


pencipta

ڤنچيڤتا (Jawi)


Tuhan

Daripada tuhan, daripada Melayik Purba *tuan, daripada Melayu-Polinesia Purba *qatuan.


Tuhan

Daripada Melayik Purba *tuan, daripada Melayu-Polinesia Purba *qatuan.


lucht

Daripada bahasa Middle Dutch lucht, daripada bahasa Belanda Kuno *luft, from bahasa Jermanik Barat Purba *luftu, from bahasa Jermanik Purba *luftuz.


sayuran

سايورن (Jawi)


gelombang haba

Suatu tempoh di mana suhu di sesuatu tempat menjadi luar biasa tinggi.

ݢلومبڠ هابا (Jawi)


bahtera

Daripada bahasa Sanskrit वहित्र (vahitra, “kapal”).


वहित्र

Daripada bahasa Indo-Eropah Purba *weǵʰitlom (“kenderaaan”), from *weǵʰ- (“membawa, menghantar”). Kognat dengan bahasa Latin vehiculum.


acah

Melakukan gerakan untuk menyesatkan lawan; melakukan gerakan muslihat.

Berpura-pura melakukan atau berperasaan sesuatu.


pengharaman

ڤڠحرامن (Jawi)


haram

Dianggap suci atau istimewa berdasarkan kepercayaan.

Tidak boleh dibuat atau dibenarkan; dilarang.


makruh

Tidak digalakkan dibuat; memperoleh pahala jika ditinggalkan.


keruh

Mengeluarkan bunyi kuat ketika tidur; dengkur.


bersih

Menjadikan sesebuah tempat tiada kotoran dll.


kebersihan

کبرسيهن (Jawi)


pembersihan

ڤمبرسيهن (Jawi)


hari keluarga

Suatu penganjuran melibatkan pelaksanaan aktiviti untuk merapatkan hubungan kekeluargaan.

هاري کلوارݢا (Jawi)


talang-talang

bahagian rumah diikat dengan rotan untuk mengelakkan ditiup angin


talipaun

Dini nuan meli talipaun nuan nya ?


tangis

Mengeluarkan air mata, biasanya sebagai tanda sesuatu emonsi.

Daripada bahasa Melayik Purba *taŋis, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *taŋis, daripada bahasa Austronesia Purba *Caŋis.


tangisan

تاڠيسن (Jawi)


kenegaraan

کنݢاراءن (Jawi)


Yaman

Daripada bahasa Arab اَلْيَمَن (al-yaman), daripada bahasa Proto-Semitic *yamīn- (“kanan; tangan kanan”).


Israel

Akhirnya daripada bahasa Ibrani יִשְׂרָאֵל (yisra'él).


negara haram

Dalam kalangan negara ASEAN, Indonesia, Malaysia dan Brunei tidak mengiktiraf Israel secara rasmi selain tidak mempunyai hubungan diplomatik dengan negara haram itu.

2023 October 19, “'Perang Israel-Palestin boleh jejas perpaduan, kerelevanan ASEAN'”, dalam Berita Harian:

نݢارا حرام (Jawi)


rejim Zionis

رجيم زيونيس (Jawi)


China

[ˈt͡ʃ(ʰ)aɪ̯nə]


South Korea

south + Korea, berdasarkan kedudukannya di selatan semenanjung Korea.


North Korea

/noɹθ ˌkəˈɹi.ə/

/nɔːθ ˌkəˈɹiː.ə/


Russia

Sejak 1530-an, daripada bahasa Latin Pertengahan Russi (“orang Rusia”), daripada bahasa Old East Slavic Русь (Rusĭ, “Rus”), asalnya merujuk kepada warga Varangia yang ditubuhkan di sekitar Kiev pada abad ke-9 dan memerintah Rus Kiev; mungkin daripada bahasa Proto-Finnic *roocci, daripada bahasa Old East Norse *roþs- (“berkaitan dayung”); berkaitan bahasa Old Norse Roþrslandi (“tanah mendayung”), nama lama Roslagen, tempat pertemuan pertama warga Swede oleh orang Finn. Akhirnya daripada bahasa Old Norse róðr, daripada bahasa Jermanik Purba *rōþrą, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₁reh₁- (“mendayung”).


Azerbaijan

Daripada bahasa Parsi آذربایجان (âzarbâyjân), daripada bahasa Arab أَذَرْبَيْجَان (ʔaḏarbayjān), daripada bahasa /, daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (ʾtwrpʾtkʾn), [Istilah?] (ʾtwrpʾtkn /Ādurbādagān/), daripada nama Atropates, bangsawan Parsi yang menubuhkan kerajaan bebas Atropatene, daripada bahasa . Bagi akhiran, lihat -ական (-akan), گان (gân).

/ə.ˈzɛː(ɹ).baɪˌʒɑːn/


Bahrain

Daripada bahasa Arab الْبَحْرَيْن (al-baḥrayn, secara harfiah “dua laut”).


Bangladesh

Daripada bahasa Bengali বাংলাদেশ (baṅladeś), daripada বাংলা (baṅla, “Benggala”) + দেশ (deś, “negara”).


Bhutan

Pinjaman bahasa Perancis Bhoutan, daripada bahasa Nepal भुटान (bhuṭāna), daripada bahasa ; mungkin akhirnya daripada bahasa Tibet བོད (bod, “Tibet”) + bahasa Sanskrit अन्त (anta, “hujung”). Secara tradisi dianggap berasal menerusi bahasa Sanskrit भोटान्त (bhoṭānta), tetapi perkataan itu mungkin merupakan Prakritisme.


monunurat

I Bani nopo nga songulun monunurat do buuk.


Cyprus

Daripada bahasa Latin Cyprus, daripada bahasa Yunani Purba Κύπρος (Kúpros).


Republik Rakyat China

Secara amnya Pinjaman daripada Mandarin 中華人民共和國 (Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó).


Iran

Daripada bahasa , daripada bahasa , daripada bahasa .


Iraq

Daripada bahasa Arab الْعِرَاق (al-ʕirāq).


Kamboja

Daripada bahasa Khmer កម្ពុជា (kampuciə), daripada bahasa Pali kamboja, akhirnya daripada bahasa Sanskrit काम्बोज (kāmboja, nama sebuah puak dalam kitab Hindu). Bentuk kembar kepada kemboja.


កម្ពុជា

Daripada bahasa Pali kamboja atau bahasa Sanskrit काम्बोज (kāmboja). Kognat dengan bahasa Burma ကမ္ဗောဇ (kambau:ja.).


ស្រុកខ្មែរ

ស្រុក (negara, petempatan) + ខ្មែរ (Khmer)


ស្រុក

Dalam alam tampak (berbanding alam ghaib)

Kognat dengan bahasa Northern Khmer ซเราะ (“kampung”), bahasa Thai สรุก (srùk).


Frau

Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan vrouwe, vrowe, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama frouwa (“puan”), daripada bahasa Jermanik Purba *frawjǭ, bentuk feminin *frawjô (“ketua”), asal bahasa Inggeris Kuno frēa (“ketua, raja; Tuhan”), frēo (“wanita”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *proHwo-, terbitan *per- (“ke hadapan”).


melk

Daripada bahasa Middle Dutch melc, daripada bahasa Belanda Kuno miluk, daripada bahasa Jermanik Purba *meluks, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₂melǵ-.


laktosa

Sejenis gula berupakan gabungan dua gula ringkas (disakarida), yakni gabungan glukosa dan galaktosa, biasanya terbitan susu dan produk berkaitan.

لکتوسا (Jawi)


galaktosa

Sejenis gula ringkas (monosakarida) yang biasanya dijumpai dalam susu dan produk berkaitan.

ݢالکتوسا (Jawi)


fruktosa

Sejenis gula ringkas atau monosakarida dengan formula kimia C₆H₁₂O₆.

فروکتوسا (Jawi)


sukrosa

Sejenis gula gabungan (disakarida) glukosa dan fruktosa, dan gula lazim dalam masakan; formula C₁₂H₂₂O₁₁.

سوکروسا (Jawi)


maltosa

Sejenis gula terdiri daripada gabungan dua molekul glukosa; formula C₁₂H₂₂O₁₁.

ملتوسا (Jawi)


sakarida

Struktur-struktur unit karbohidrat dengan rumus CₙH₂ₙOₙ, termasuk gula ringkas serta polimer.

ساکاريدا (Jawi)


monosakarida

Molekul gula atau karbohidrat ringkas, cth. glukosa dan fruktosa.

مونوساکاريدا (Jawi)


disakarida

Jenis sakarida terdiri daripada dua molekul gula, cth. maltosa dan sukrosa.

ديساکاريدا (Jawi)


disakarida

disakarida; karbohidrat gabungan dua molekul gula


oligosakarida

Polimer gula atau karbohidrat terdiri daripada sebilangan kecil (tiga hingga lapan) unit molekul gula.

اوليݢوساکاريدا (Jawi)


oligosakarida

oligosakarida; polimer karbohidrat kecil


polisakarida

Polimer terdiri daripada rantaian molekul sakarida.

ڤوليساکاريدا (Jawi)


Polymer

Pinjaman bahasa Yunani Purba πολυμερής (polumerḗs, “terdiri daripada banyak bahagian”), daripada πολύς (polús, “banyak”) + μέρος (méros, “bahagian”).


karbohidrat

Sejenis sebatian organik yang menjadi sumber tenaga, termasuk gula, kanji dsb.

کربوهيدرت (Jawi)


giat

Memberi tumpuan yang ketara dalam satu-satu perbuatan.


giat

Kata-kata untuk merendahkan sesuatu; ejekan.


tapi'

Orohian i ama momoguno tapi soira modsu.

Terjemahan: Ibu suka menggunakan sarong ketika mandi.


Jordan

Daripada bahasa Latin Iordanēs, daripada bahasa Yunani Purba Ἰορδάνης (Iordánēs), daripada bahasa Biblical Hebrew יַרְדֵּן (yardén, “Jordan (sungai)”). Bentuk kembar kepada Yarden.


Yordania

Daripada bahasa Belanda Jordanië, daripada bahasa Latin Iordanēs, daripada bahasa Yunani Purba Ἰορδάνης (Iordánēs), daripada bahasa Biblical Hebrew יַרְדֵּן (yardén, “Jordan (sungai)”).


Kazakhstan

Pinjaman bahasa Rusia Казахста́н (Kazaxstán). Setara sebagai Kazakh + -stan.


Kuwait

Daripada bahasa Arab الْكُوَيْت (al-kuwayt), bentuk diminutif اَلْكُوت (al-kūt).


Maladewa

Mungkin daripada bahasa Belanda Malediven, Maldiven. Mungkin diolah oleh etimologi setempat bertepatan fonosemantik, dikira semula sebaga gabungan mala- + dewa.


Kyrgyzstan

Daripada Kyrgyz Кыргызстан (Kırgızstan), daripada кыргыз (kırgız, “Kyrgyz”) + -стан (-stan, “-stan”). Setara dengan Kyrgyz + -stan.

/ˈkɪəɹ.ɡɪˌstɑːn/

/ˈkɛːɹ.ɡɪˌstɑːn/

/ˌkɪəɹ.ɡɪˈstɑːn/

/ˌkɛːɹ.ɡɪˈstɑːn/


Lebanon

Daripada nama pergunungan Lubnan, daripada bahasa Biblical Hebrew לְבָנוֹן (ləḇānôn), daripada bahasa Proto-West Semitic *laban- (“putih”) (banding dengan bahasa Ibrani לָבָן (lāḇān, “putih”), bahasa Arab لَبَن (laban, “susu”)).

Received Pronunciation, Ireland, South Afrika Selatan


Mongolia

/mɒŋˈɡəʊli.ə/

/mɑːŋˈɡoʊli.ə/


Qatar

Daripada Transliterasi Arab قَطَر (qaṭar).


Palestine

Daripada bahasa Latin Palaestīna (“wilayah Palestin Rom”), daripada bahasa Yunani Purba Παλαιστίνη (Palaistínē, “Philistia dan kawasan sekitar”), daripada bahasa Ibrani פְּלֶשֶׁת (p'léshet, “Philistia; tanah Philistine”).


Sri Lanka

/ʃɹiˈlɑːŋkə/

/sɹiˈlɑːŋkə/


Syria

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Sirie, daripada bahasa Latin Sȳria, daripada bahasa Yunani Purba Σῠρῐ́ᾱ (Suríā), akhirnya daripada bahasa Akkadia 𒀸𒋩 (Aššur, “Assur”), maka secara asalnya sinonim dengan Assyria.


Taiwan

sekitar 1600-an Masihi,, daripada Tayuan, Tayoan terdahulu atau varian lain, daripada bahasa Siraya taywan daripada tayw (“orang”) + an (“tempat”). Direkodkan dalam bahasa Belanda sebagai Tayouan (dan varian lain), dan dalam bahasa Min Nan sebagai 大員 (Tāi-oân) (dan varian lain).


Tajikistan

Daripada bahasa Tajik Тоҷикистон (Tojikiston), daripada bahasa .


Uzbekistan

Tidak pasti; mungkin daripada bahasa Turkicuz (“asli”) + bahasa . Akhiran diketahui daripada bahasa .


midoros

Midoros o walai dahai.


mogiilang

Mogiilang yahai makan.


mikorumo

moki- (“berhasrat”) + rumo (“berbual-bual”)


mogiruurumo

mogi- (“saling”) + ruurumo (“berbual-bual”)


Canada

Daripada bahasa Perancis Canada, daripada bahasa Laurentian kanata (“kampung, petempatan”) (banding dengan bahasa Onondaga ganataa).


North America

/ˌnɔː(ɹ)θ əˈmɛɹɪkə/


United States of America

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-uk-United States of America.ogg


Mexico

Daripada bahasa Sepanyol México, daripada bahasa Nahuatl Klasik Mēxihco, nama tempat merujuk kepada Mēxihcah (Mexica/Aztec).


Amerika Tengah

/ˌsɛntɹəl əˈmɛɹɪkə/


Antarctica

Daripada bahasa New Latin Antarctica, daripada bahasa Yunani Purba ἀνταρκτικός (antarktikós), daripada ἀντ- (ant-, “anti-, lawan”) + ἀρκτικός (arktikós, “Artik”), daripada bahasa Yunani Purba ἄρκτος (árktos, “beruang”).

/ˌænˈɑːtɪkə/

[æˈɾ̃ɑɹɾɪkə]


South America

/ˌsaʊθ əˈmɛɹɪkə/


Africa

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Affrike, daripada bahasa Old French Affrique, Affrike, daripada bahasa Latin Āfrica, daripada Āfrī, Āfer dalam bentuk tunggal (penghuni negara Carthage kuno), sama ada daripada:
* Perkataan bahasa Punic atau bahasa Phoenician 𐤏𐤐𐤓 (ʿpr /ʿafar/, “debu”), dengan kognat dalam bahasa-bahasa Semitik lain.
* Perkataan bahasa Berber ifri (“gua”), ifran dalam jamak, merujuk kepada penghuni gua Tunisia.
* bahasa Yunani Purba ἀ- (a-) + φρίκη f (phríkē), "tanpa dingin"
* bahasa Latin aprica (“cerah”).


Europe

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Europe, daripada bahasa Latin Europa, daripada bahasa Yunani Purba Εὐρώπη (Eurṓpē). Bentuk kembar kepada Europa.


Oceania

Daripada bahasa Perancis Océanie, dicipta pada sekitar 1812 oleh ahli geografi Conrad Malte-Brun, daripada bahasa Yunani Purba Ὠκεανός (Ōkeanós, “Oceanus”).


Atlantic Ocean

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan occean Atlantyke, pinjam terjemah bahasa Latin ōceanus Ā̆tlanticus.

/ətˈlæntɪk ˈəʊʃən/


samudra

Daripada bahasa Melayu samudera, daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra).


samudera

سامودرا (Jawi)

Daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra).


Southern Ocean

Diguna pakai secara rasmi oleh Limits of Oceans and Seas milik Biro Hidrografi Antarabangsa pada 1928. (Dibuang daripada edisi ketiga kini, tetapi digunakan semula edisi keempat yang belum dirasmikan.)


Borneo

Mungkin daripada bahasa Sanskrit वरुणद्वीप (varuṇa-dvīpa, “pulau Varuna”).

bukan rotik, tanpa penggabungan horse–hoarse


Sumatera

Daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra, “samudera, lautan”).


समुद्र

Pinjaman bahasa Sanskrit समुद्र (samudra).


समुद्र

Badan air yang besar, terutamanya lautan atau laut.

Daripada सम्- (sam-, “bersama”) + bahasa Indo-Eropah Purba *ud-ró-s (“air”). Berkait dengan उदन् (udan) dan उदक (udaka).


सम्-

Daripada bahasa Indo-Arya Purba *sam-, daripada bahasa Indo-Iran Purba *sam-, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *som- (“bersama, keseluruhan”). Banding dengan bahasa Middle Persian hm (ham), bahasa Parsi هم (ham) dan bahasa Yunani Purba σύν (sún, “dengan, bersama”) (asal bahasa Inggeris syn-). Banding juga dengan bahasa Inggeris same, some.


សមុទ្រ

Daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra, “laut; lautan”).


මුහුද

Daripada bahasa , melalui varian metatesis *masudra.


สมุทร

Pinjaman bahasa Sanskrit समुद्र (samudra, “sea”). Kognat dengan bahasa , ; kini bahasa Khmer សមុទ្រ (saʾmot). Banding dengan bahasa Pali samudda; kini bahasa Khmer សមុទ្ទ (sɑɑmuttɔɔ).


ทะเล

Daripada bahasa atau bahasa . Kognat dengan bahasa Khmer ទន្លេ (tɔɔtŭənlei).


ទន្លេ

Daripada bahasa , daripada bahasa Proto-Mon-Khmer *d(n)liʔ (“sungai besar, laut”).
Kognat dengan bahasa Chong tʰəleː, bahasa Phong-Kniang sleː dan mungkin bahasa Central Nicobarese [Nancowry] kamalē (“laut”). Juga kognat dengan bahasa Thai ทะเล (tá-lee) bukan Austro-Asia.


ខ្មែរ

Daripada bahasa , , darupada bahasa (pertama kali muncul pada s. 578 M). Kognat dengan bahasa Thai เขมร.


tayag

maki; (bercakap dengan perkataan yang kesat)


tebiris

terkeluar sedikit najis kerana menahan sakit


tebuk

Perbuatan dimana seseorang menguji tahap hafalan al-Quran seseorang dengan membacakan mana-mana ayat Quran secara rawak dan membiarkan orang yang diuji menyambung ayat tersebut.


tebuk

Apak kitebuk jehu kaha ui gul.


Bahamas

Dipertikai; mungkin daripada bahasa Sepanyol baja mar (“laut cetek”) atau bahasa Taíno ba ha ma (“tanah pertengahan atas besar”) melalui bahasa Sepanyol.


Barbados

Daripada bahasa Portugis barbados (“yang berjanggut”), daripada barba (“janggut”), dinamakan sebegitu oleh kerana tumbuhan yang lebat di pulau itu.


Cuba

Dipertikai; berkemungkinan daripada bahasa Taíno cubao (“tanah subur yang banyak”) atau coabana (“tempat hebat”).


Grenada

Daripada Granada di Sepanyol, dipengaruhi nama Perancis La Grenade. Bentuk kembar kepada Granada.


Haiti

Daripada bahasa Taíno hayiti (“tanah gunung tinggi”), nama peribumi bagi seluruh pulau Hispaniola.


Jamaica

Daripada bahasa Taíno Xaymaca (“tanah kayu dan air”), daripada Tainomaca (“kayu”).


Saint Kitts and Nevis

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-Saint Kitts and Nevis.ogg


Saint Lucia

Daripada bahasa Latin sancta (“paderi, santo”)Lucia (“Lucy”), sempena hari kedatangan penjelajah Perancis pada Hari St. Lucy pada 13 Disember 1502.


Saint Vincent and the Grenadines

Sempena Santo Vincent (ditemui Columbus pada Hari St Vincent, 22 Januari 1498) dan bandar Granada di Sepanyol.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-Saint Vincent and the Grenadines.ogg


Austria

Daripada bahasa Latin Austria, pelatinan bahasa Jerman Tinggi Lama Ōstarrīhhi (unsur pertama bererti "timur" dan berasal daripada bahasa Jermanik Purba *austraz (“timur”), dan unsur kedua ialah rīhhi (“wilayah”).
Secara jauhnya kognat dengan Australia: ia terbit daripada akar Proto-Indo-Europah yang sama, tetapi melalui Latin, di mana ia bererti “selatan” berbanding “timur”.


Belanda

Daripada bahasa Jawa ꦮꦭꦤ꧀ꦢ (walanda), daripada bahasa Portugis Holanda (“Holland”), daripada bahasa Belanda Kuno holt lant (“tanah kayu”).


Belanda

Daripada bahasa Melayu Belanda, daripada bahasa Jawa ꦮꦭꦤ꧀ꦢ (walanda), daripada bahasa Portugis Holanda (“Holland”), daripada bahasa Belanda Kuno holt lant.


Netherlands

Daripada nether (“rendah”) + tanah, berikutan sifat negara yang berkedudukan rendah; kebanyakannya di bawah paras laut. Banding dengan bahasa Belanda Nederland.


Belarus

Daripada bahasa Proto-Slavic *bělъ (“putih”) + -a- (morfem penyambung) + bahasa Old East Slavic Русь (Rusĭ, “Ruthenia”), mungkin dinamai sempena tanih podzol di kawasan tersebut; akar bel- ialah kognat dengan Balt- (Baltik), daripad bahasa Lithuania baltas (“putih”). Banding dengan bahasa Belarus Белару́сь (Bjelarúsʹ), bahasa Rusia Белару́сь (Belarúsʹ), Белору́ссия (Belorússija).


Belgium

Pinjaman bahasa Latin Belgium, daripada nama puak Belgae.


Bulgaria

bahasa Latin Pertengahan Bulgaria, sama dengan Bulgar + -ia, digunakan sejak abad ke-16 dalam bahasa Inggeris.

/bʌlˈɡɛə.ɹi.ə/


Britania Raya

Britania + raya, sebahagiannya pinjaman daripada Belanda Groot-Brittannië, daripada bahasa Inggeris Pertengahan, daripada bahasa Latin maior Britannia.


Ceko

Akhirnya daripada bahasa Czech Česko (“Czech”), mungkin melalui bahasa-bahasa Romawi selatan seperti bahasa Itali ceco, bahasa Sepanyol checo dan bahasa Portugis tcheco. Banding dengan bahasa Jepun チェコ dan bahasa Inggeris Czecho-.


Croatia

Pinjaman daripada bahasa Latin Croātia (Pertengahan), setara dengan Croat + -ia.

/ˌkɹəʊˈeɪ.ʃə/

/ˌkɹoʊˈeɪ.ʃə/


Denmark

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Denmark, daripada bahasa Denmark Danmark, daripada dansk + bahasa Old Norse merki (“sempadan”) atau mǫrk (“tanah sempadan”). Kognat dengan (dan mungkin dipengaruhi) bahasa Inggeris Kuno Denemearc.


Estonia

Pinjaman bahasa Latin Pertengahan Estonia. Bentuk Latin awal termasuk Estia dan Hestia, mungkin terbit daripada nama puak Aestiī berdasarkan sejarawan Rom Tacitus dalam Germania (sekitar 98 M). Menggantikan bahasa Inggeris Pertengahan Ēstland, daripada bahasa Inggeris Kuno Ēstland. Banding juga bahasa Old Norse Æistland, bahasa Iceland Eistland, bahasa Jerman Estland (“Estonia”).


Finland

Akhirnya daripada bahasa Old Norse Finnland. Banding dengan bahasa Inggeris Kuno Finna land (“Lapland”, secara harfiah “tanah Sami”).


Finlandia

Daripada bahasa New Latin Finlandia, akhirnya daripada bahasa Old Norse Finnland, mungkin melalui bahasa Sweden Finland.


France

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan France, daripada bahasa Old French France, daripada bahasa Latin Francia, daripada Francī, nama puak Jermanik, asal bahasa Jermanik Purba, tetapi tidak jelas. Paling mungkin daripada bahasa Frankish *Frankō (“orang Frank”), daripada bahasa Jermanik Purba *frankô (“lembing”), akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *preng- (“batang”). Banding dengan Frank. Menggantikan Inggeris Kuno Francland tempatan.


Czech Republic

/ˈtʃɛk ɹɪˈpʌblɪk/


Hungary

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Hungary, Hungrye, Hungry, daripada bahasa Inggeris Kuno Hungerie, daripada bahasa Latin Pertengahan Hungaria. Bentuk kembar kepada Hungaria.

/ˈhʌŋ.ɡəɹ.i/


Hongaria

Daripada bahasa Belanda Hongarije. Banding dengan pinjaman Latin Hungaria.


Hungaria

Daripada bahasa Latin Hungaria, mengikuti analogi bahasa Inggeris Hungary. Banding dengan Hongaria, pinjaman bahasa Belanda.


Iceland

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Iseland, Island, Islond, Yslond, pinjaman daripada Old Norse Ísland, setara dengan ice + land.


Ireland

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Ireland, Irelond, Irlond, Irland, daripada bahasa Inggeris Kuno Īrland. Mungkin juga daripada bahasa Middle IrishÉire + -land. Akhirnya daripada bahasa Old Irish Ériu (“Ireland”).


Irlandia

Daripada bahasa Belanda Ierland + bahasa Latin -ia.


Italia

Daripada bahasa Itali Italia, mungkin melalui bahasa Belanda Italië daripada bahasa Latin Italia, daripada bahasa Yunani Purba Ῑ̓ταλίᾱ (Ītalíā), daripada bahasa Oscan 𐌅𐌝𐌕𐌄𐌋𐌉𐌞 (víteliú, “tanah kerbau”), a nama hujung barat daya tanah Itali.


Italy

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Italy, Italie, daripada bahasa Inggeris Kuno Italia (“Itali”), daripada bahasa Latin Italia (“Itali”), melalui bahasa Yunani Purba Ῑ̓ταλίᾱ (Ītalíā), daripada bahasa Oscan 𐌅𐌝𐌕𐌄𐌋𐌉𐌞 (víteliú).


Vatican City

Pinjaman daripada Itali Città del Vaticano, daripada bahasa Latin Cīvitās Vāticāna, merujuk kepada bukit Vatican, akhirnya daripada vāticinor (“aku meramal”).


Liechtenstein

Daripada bahasa Jerman Liechtenstein, sempena nama wangsa pemerintah, juster terbitan Istana Liechtenstein, bererti “batuan cerah”, daripada liecht, varian usang licht (“cahaya, cerah”), + Stein (“batu”).


mogililisok

Mogililisok ilo tangaanak.


Lithuania

Daripada bahasa Latin Pertengahan Līthuānia f, daripada bahasa Proto-Slavic *Litъva f, daripada bahasa Old Lithuanian Lietuva f.


Luxembourg

Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan Luccelemburc, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama Lucilinburhuc, akhirnya daripada luzil (“kecil”) + burg (“istana”), daripada bahasa Jermanik Purba *lūtilaz dan *burgz.


Malta

Pinjaman bahasa Itali Malta atau sumbernya bahasa Malta Malta, daripada bahasa Arab مَالِطَا (māliṭā), مَالِطَة (māliṭa) (kini مَالْطَا (mālṭā)), daripada bahasa Latin Melita, daripada bahasa Yunani Purba Μελίτη (Melítē), dipertikai; daripada akar bahasa Phoenician𐤌𐤋𐤈 (mlṭ), "tempat perlindungan", atau daripada bahasa Yunani Purba μέλι, μέλιτος (méli, mélitos, “madu”).


Monaco

/mɒˈnɑː.kəʊ/


Montenegro

Daripada bahasa Venetian Montenegro (daripada monte + negro, secara harfiah “gunung hitam”), pinjam terjemah Cȓnā Gòra, merujuk kepada Gunung Lovćen.

/mɒn.tɪˈnɛɡ.ɹəʊ/


Norway

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Norwey, Norweye, Northwey, Norweȝe, Norewæiȝ, Norwæge, daripada bahasa Inggeris Kuno Norþweġ, pinjam terjemah bahasa Old Norse Norðvegr (“arah utara”), daripada norðr (“utara”) + vegr (“arah”), berlawanan dengan suðrvegr (“arah selatan”), yakni Jerman, dan austrvegr (“arah timur”), tanah Balt. Setara dengan North + way.


Poland

Sejak 1560-an. Daripada Pole + land, daripada Old Polish Polanie (“orang Pole”, secara harfiah “penghuni lapangan”), daripada Proto-Slavic *poľane, bentuk jamak *poľaninъ (“penghuni lapangan”), from *poľe (“dataran”) + *-ěninъ, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *pleh₂- (“rata, luas”).


Romania

Daripada bahasa Romania român (“orang Romania”) (daripada bahasa Latin romanus (“Romawi”)) + -ia. Bentuk kembar kepada Romagna.


Rumania

Daripada bahasa Belanda Roemenië, bahasa Sepanyol Rumania, daripada bahasa Romania România, daripada bahasa New Latin Rōmānia, daripada bahasa Yunani Purba Ῥωμᾱνῐ́ᾱ (Rhōmāníā).


San Marino

Daripada bahasa Itali San Marino (“Santo Marinus”).

/ˌsæn məˈɹiː.nəʊ/


Serbia

Pinjaman bahasa Latin Pertengahan bahasa Latin Serbiā, setara dengan Serb + -ia.
Daripada bahasa Serbo-Croatia Србија (Srbija), yakni Serb + -ia.


Slovenia

Slovene (daripada bahasa Jerman, daripada bahasa Slovene) + -ia.


Slovakia

Pertama kali digunakan dalam bahasa Jerman pada 1586, terbitan daripada bahasa Slovak Slováky, setara dengan Slovak + -ia.


Sepanyol

Daripada Sepanyol español, daripada Latin Hispānia.


Spanyol

Daripada bahasa Belanda spanjool, daripada bahasa Sepanyol español, daripada bahasa Old Occitan espaignol, daripada bahasa Vulgar Latin *Hispaniolus (“oleh Sepanyol”), daripada bahasa Latin Hispānus, daripada Hispānia.


Spain

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Spayne, daripada bahasa Anglo-Norman Espayne, daripada bahasa Late Latin Spania, daripada bahasa Latin Hispānia awal, daripada bahasa Yunani Purba Ἱσπανία (Hispanía). Bentuk kembar kepada Hispanic.


Turkey

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Turkye, daripada bahasa Anglo-Norman Turkye, bahasa Latin Pertengahan Turcia, daripada Turcus (“Turk”), daripada bahasa Byzantine Greek Τοῦρκος (Toûrkos), daripada bahasa , daripada bahasa Middle Persian [Istilah?] (twlk' /Turk/), daripada bahasa Old Turkic 𐱅𐰇𐰼𐰜 (t²ür²k̥).


benua

Suatu kawasan daratan yang amat luas di Bumi; kini secara amnya dibahagikan kepada tujuh.

Kawasan di bawah pentadbiran atau kebudayaan setempat; negeri.

Daripada bahasa Melayik Purba *bənua, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *banua, daripada bahasa Austronesia Purba *banua. Kognat dengan bahasa Iban menua dan bahasa Maori whenua. Pertama kali muncul dalam Batu Bersurat Kedukan, 683 M.


benua

Daripada bahasa Melayu benua, daripada bahasa Melayu Kuno vanua, daripada bahasa Melayik Purba *bənua, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *banua, daripada bahasa Austronesia Purba *banua. Bentuk kembar kepada banua and wanua.


Switzerland

Gabungan Switzer + -land, diguna pakai pada abad ke-16 sejak bahasa Jerman Schwytzerland (“tanah Swiss”). Perihal kata nama merujuk kepada sikap berkecuali negara dalam kedua-dua perang dunia pada abad ke-20.


Swiss

Diguna pakai daripada bahasa Middle French Suisse pada sekitar 1515, bersama dengan bentuk Switzer, pinjaman terus daripada bahasa Jerman.


Ukraine

Daripada bahasa Poland Ukraina atau bahasa Rusia Украи́на (Ukraína), daripada bahasa Old East Slavic оукраина (ukraina), lazimnya diaggap bererti "tanah sempadan, perbarisan" dalam konteks ini, walaupun dalam tempoh seabad kini, sarjana Ukraine menyatakan teori alternatif bahawa ia bererti "kawasan, negara" pula.


Ukraina

Daripada bahasa Ukraina Украї́на (Ukrajína), daripada bahasa Ukraine Kuno оукраина (ukraina), daripada bahasa Old East Slavic оукраина (ukraina), daripada оу (u, “di”) + краи (krai, “hujung”).


United Kingdom

Daripada united (“bersatu”) + kingdom (“kerajaan”), kali pertama muncul digunakan pada 1706.


Benin

Daripada bahasa Portugis Benim, daripada bahasa Itsekiri Ubinu, daripada bahasa Yoruba ile ibinu (“rumah kerisauan”).


Botswana

Daripada bahasa Tswana Botswana, daripada bo- + Tswana.


Burkina Faso

Daripada Moore burkĩna (“jujur”) + Dyula faso (“rumah bapa”).


Cameroon

Daripada bahasa PortugisRio dosCamarões (“sungai udang”), merujuk kepada Sungai Wouri.


Chad

Dipercayai daripada bahasa Kanuri tsade (“tasik”); negara ini dinamakan sempena Tasik Chad.


Djibouti

Tidak diketahui. Negara Djibouti dinamakan sempena ibu kotanya. Pelbagai teori dikemukakan berkenaan asal namanya, termasuk terbitan bahasa Afar gabouti (“plat”) atau gabood (“penara”).


Eritrea

Pinjaman bahasa Itali (l')Eritrea, pertama kali digunakan dalam bahasa Itali sebagai elipsisla Colonia eritrea (“Eritrea Itali”, secara harfiah “jajahan Erythraea”), daripada eritrea, bentuk feminin Erythraea (atau berkaitan Laut Erythraean Sea), daripada bahasa Latin erythraeus (“kemerahan”), daripada bahasa Yunani Purba ἐρυθρός (eruthrós, “merah”).

/ˌɛɹɪˈtɹ(e)ɪə/

/ˌɪɹɪˈtɹ(e)ɪə/

/ˌɛɹɪˈtɹi.ə/

/ˌɛɹɪˈtɹeɪə/

/ˌɪɹɪˈtɹeɪə/


Eswatini

Daripada bahasa Swazi eSwatini, nama peribumi negara, dan menjadi nama Inggeris rasmi pada 19 April 2018.


Gabon

Daripada bahasa Portugis gabão (“pelitup”), merujuk kepada kuala Komo.


Ghana

Dinamakan sempena Empayar Ghana, dan menurut J. B. Danquah, daripada bahasa Soninke gajanŋa.


meukheuluk

Daripada bahasa Arab مخلوق (maḵlūq, “makhluk”).


temomok

sejenis serangga yang pandai makan kayu lembut


ditu

Ditu apai nuan


dini

Dini bala nembiak nya?


tendanan

Kain yang dipegang ketika menari tradisi 'runsay'


tendese

tali halus yang dibuat tali penghalau pipit


Guinea

Pinjaman bahasa Portugis Guiné, dengan usul tidak pasti.


Equatorial Guinea

/ˌɛkwəˈtɔːɹiəl ˈɡɪni/


Egypt

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan Egipt, daripada bahasa Middle French Egypte, daripada bahasa Latin Aegyptus, daripada bahasa Yunani Purba Αἴγυπτος (Aíguptos) (lihat juga etnonim bahasa Mycenaean Greek𐁁𐀓𐀠𐀴𐀍 (ai-ku-pi-ti-jo, “orang Mesir”)), daripada bahasa Egyptian ḥwt-kꜣ-ptḥ (“Egypt; Memphis; kuil Ptah di Memphis”, secara harfiah “Kuil ka di Ptah”), dengan sebutan Mesir Lewat diterap dengan bahasa Akkadia 𒄭𒆪𒌒𒋫𒀪 (ḫikuptaḫ).


Habsyah

Daripada bahasa Melayu Klasik حبشة (Habsyah), daripada bahasa Arab اَلْحَبَشَة (al-ḥabaša).


Ethiopia

Daripada bahasa Latin Aethiopia, daripada bahasa Yunani Purba Αἰθιοπία (Aithiopía), daripada Αἰθίοψ (Aithíops), asal dipertikai. Menggantikan Inggeris Kuno Siġelhearwena land (secara harfiah “tanah penyembah matahari”) asal.


Comoros

Berkemungkinan dipinjam melalui bahasa Perancis Comores. Akhirnya daripada bahasa Arab جَزِيرَة القَمَر (jazīrat al-qamar, “pulau bulan”).


tenggiling

Sejenis binatang bersisik dan bermuncung panjang; terutamanya haiwan daripada genus Manis.

تڠݢيليڠ (Jawi)


pengguling

tenggiling; suatu binatang bersisik dan bermuncung panjang

ڤڠݢوليڠ (Jawi)


ongok

nafas; menarik udara ke dalam badan dan mengeluarkannya balik demi kelangsungan hidup dan badan.


Lesotho

Daripada bahasa Sotho Lesotho (“Tanah Basotho (orang Sotho)”).


Liberia

Daripada bahasa Latin līber (“bebas, merdeka”) + -ia (“tempat”).


Libya

Melalui Latin Libya, daripada Yunani Purba Λιβύη (Libúē). Penggunaan dalam bahasa Inggeris tercatat sejak abad ke-16.


Malawi

Dikatakan daripada bahasa Cewa malawi (“api”), sempena penampakan matahari terbit di Tasik Malawi; juga mungkin daripada Maravi, nama puak Malawi awal, atau suatu nama lama bagi sebuah tasik. Dipilih oleh Hastings Banda pada 1964.


Maroko

Daripada bahasa Belanda Marokko, daripada bahasa Portugis Marrocos dan/atau bahasa Sepanyol Marruecos, daripada bahasa Arab مُرَّاكُش (murrākuš), daripada bahasa Berberⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⴰⴽⵓⵛ (amur n akuc, secara harfiah “Tanah tuhan”).


Mauritania

Daripada Latin Maurītānia, daripada Maurus (“Moor”). Bentuk kembar kepada Mauretania.

/ˌmɔːɹɪˈteɪni.ə/


Morocco

Ejaan awal Marocco, daripada bahasa Portugis Marrocos dan/atau bahasa Sepanyol Marruecos, daripada bahasa Arab مُرَّاكُش (murrākuš), daripada bahasa Berberⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⴰⴽⵓⵛ (amur n akuc, secara harfiah “tanah Tuhan”). Perkataan ini asalnya merujuk kepada ibu kota Marrakech (ditubuhkan sekitar lewat abad ke-11), tetapi menjadi pars pro toto bagi kawasan hujung barat dunia Islam. Banding dengan bahasa Arab مُرَّاكُش (murrākuš) awal (kini اَلْمَغْرِب (al-maḡrib)), bahasa Parsi مراکش (marâkeš), bahasa Latin Pertengahan Marrochium. bahasa Turki merujuk Maghribi dengan Fas daripada Fez, satu lagi bekas ibu kota. Bentuk kembar kepada Marrakech.


Mauritius

Daripada bentuk Latin bagi Maurits van Nassau.


Mozambique

Pinjaman bahasa Portugis Moçambique, daripada nama sultan Mussa Bin Bique.


Namibia

Daripada Namib, daripada bahasa Haiǁom, bahasa Khoekhoe namib (“gurun”), + -ia.


Niger

Lazimnya dikaitkan dengan etimologi kerakyatan bahasa Latin niger (“hitam”) yang mungkin mempengaruhi ejaan kini.
Beberapa sumber memberi asal bahasa Tuareg, dengan terbitan daripada gher n-gheren atau egereou n-igereouen (“sungai dalam kalangan sungai”).
Sumber-sumber lebih lama menyatakan Niger, melalui siri terjemahan atau peletakan geografi salah oleh pihak Yunani, Rom dan Arab, daripada keterangan Ptolemy tentang wadi Gir (di Algeria moden) dan "Gir Bawah" (atau "Ni-Gir") di selatan.


Nigeria

/naɪˈd͡ʒɪə.ɹɪə/


Central African Republic

/ˈsɛntɹəl ˈæfɹɪkən ɹɪˈpʌblɪk/

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Central African Republic.wav


teranang

tempat minum air dibuat daripada tanah liat


tete-tete

berjalan ke sana sini mencari telur penyu


timbak

Daripada (Barat) bahasa Melayu-Polinesia Purba *ti(m)bak.


timuk

memasukkan makanan kedalam mulut sedikit demi sedikit


ꦠꦸꦫꦸ

ꦠꦸꦫꦸ
ꦠꦶꦊꦩ꧀
ꦱꦫꦺ

Daripada bahasa Old Javanese ꦠꦸꦫꦹ (turu), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuduʀ, daripada bahasa Austronesia Purba *tuduʀ. Seasal dengan bahasa Melayu tidur, bahasa Indonesia tidur, bahasa Tagalog tulog.


ꦠꦸꦫꦸ

ꦠꦸꦫꦸ
ꦠꦶꦊꦩ꧀
ꦱꦫꦺ


tindro

Dek na ko ma tindro?.


partai

Daripada bahasa Melayu partai, bahasa Belanda partij, daripada bahasa Middle Dutch partie, daripada bahasa Old French partie, daripada bahasa Latin Pertengahan partīta (“sebahagian, parti”), daripada bahasa Latin partīta, feminin bagi partītus, partisipel lampau bagi partīrī (“membahagi”); lihat part.


tiung

Aanangan kopio taka ku momogompi do tiung.

Kakak saya sangat suka memelihara kucing.


tugal

alat untuk membuat lubang untuk menanam anak padi


tukud

kayu pembajak sawah yang ditarah meelengkung


tukul

daripada bahasa Melayu tukul (makna pertama).


tung

Duwa nga gatus ka tung sin pitrul in luwan sin kappal dimunggu' ha Kota Kinabalu kahapun.

Kapal yang bermuatan dua ratus tong petrol berlabuh di Kota Kinabalu semalam.


Democratic Republic of the Congo

/ˌdɛməˈkɹætɪk ɹɪˈpʌblɪk əv ðə ˈkɒŋɡəʊ/


Rwanda

Daripada bahasa Rwanda-Rundi u Rwanda, daripada kata kerja usaang -anda (“meluaskan”). Banding dengan bahasa Zulu anda (“menggandakan”).


Senegal

Mungkin daripada transliterasi bahasa Portugis nama Zenaga, atau gabungan nama dewa agama Serer (Rog Sene) dan o gal ("badan air") dalam bahasa bahasa Serer.

/ˌsɛn.ɪ.ˈɡɔːl/

/ˌsɛn.ɪ.ˈɡɑːl/


Seychelles

Sempena pegawai dan ahli politik PerancisJean Moreau de Séchelles.


Sierra Leone

Sepanyol sierra (“gunung”) + leona (“singa betina”), daripada bahasa Portugis Serra Leoa, merujuk kepada Pergunungan Singa (dinamakan oleh Pedro de Sintra pada 1462).


South Africa

Daripada Union of South Africa, nama rasmi terdahulu negara, merujuk kepada penggabungan negara daripada tanah-tanah jajahan lampau British.

/ˌsaʊθ ˈæf.ɹɪ.kə/

[sɑɤ̯ˈθɛ̞frɘkə]


Sudan

Daripada bahasa Arab سُودَان (sūdān, “orang berkulit hitam”), bentuk jamak أَسْوَد (ʔaswad).


Cape Verde

:Templat:partial translation, daripada cabo (“tanjung”) + verde (“hijau”).


Cabo Verde

Daripada bahasa Portugis Cabo Verde (secara harfiah “tanjung hijau”), daripada cabo (“tanjung”) + verde (“hijau”).


Tanzania

Paduan Tanganyika + Zanzibar + -ia, yakni sempena penggabungan negara-negara terdahulu menjadi Tanzania pada 1964.


Togo

Daripada Togoville, daripada bahasa Ewe to (“air”) + go (“pesisir”).


Uganda

Daripada bahasa Swahili Uganda (“Buganda, kerajaan subnegara”), daripada bahasa Luganda Buganda (“tanah Ganda”), mungkin daripada bahasa Proto-Bantu *-ganda (“keluarga”).


Zimbabwe

Daripada bahasa Shona dzimba-dze-mabwe (“rumah batu”) (lihat rumah, batu), merujuk kepada Zimbabwe Raya.


tungkud

daripada bahasa Proto-Philippine *tukud, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tukud, daripada bahasa Austronesia Purba *tukud. Bandingkan bahasa Cebuano sungkod dan bahasa Tagalog tungkod.


tuut

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuhud, daripada bahasa Austronesia Purba *tuduS melalui metatesis.


ubar

diperbuat daripada kulit kayu sebagai alat mewarnai jala


unjuk

memberikan sesuatu dengan tangan terhulur


dongotuong

Mongoi oku hino dongotuong.

/dɔ.ŋɔ.tʊɔŋ/


papaharo

Papaharo yahai pitimbungakan hilo Sky Hotel.


pogulion

Pogulion no ino buuk hiti doho.


ruol

Ruol ti ginawoku


usik

Ajiloh sengoi de kiusik ha eng.


agar-agar

Iya nyau agar-agar bejaku madahka diri bisi pemisi.

Dia berasa bongkak memberitahu semua orang tentang hartanya.


Allah

Daripada bahasa Arab اَللّٰه (allāh); daripada bahasa Proto-Semitic *ʾil-.


ŝarko

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ŝarko.wav


andu'-andu'

rentak dalam muzik tradisional Bajau Sama


dazau

Nokodut di tina dazau tolingo di adi tu otiil kopio.

Ibu mencubit cuping telinga adik kerana terlalu nakal.


tinimbuku

Otutunan ku i adi ku maya tinimbuku dau.

Saya dapat mengenal adik saya daripada sanggul nya.


tonggilangau

Olumis kokitanan ino tonggilangau kasampaping do munung nu.

Tahi lalat kamu sangat cantik berada di samping mulut kamu.


posunudo'

Posunudo' i Liri do mamanau oku no.


onggomon

Onggomon ku ilo wagas.


ginahui

Ginahui nopo di lisa nga miagal tulang sada.


kagahui

Kagahui moti kopio nung au makan.


papagahui

Papagahui nopo tinan nga misinguyat.

Cara mengkuruskan badan adalah dengan bersenam.


kopiasan

Asapou no ilo kopiasan.


nobulugu'

Nobuulugu' ku ilo kuui pogulu po maan langgango'.

Saya telah membulatkan campuran teping itu sebelum digoreng.


aawi-awi

Contoh ayat : Aawi-awi oo ginawo.


nobuluguan

Nobuluguan'ku ilo kalatas.


poinbulugu'

Poimbulugu' ilo buul.


aawuk

Aawuk do li'ing.


obubulugu'

Obubulugu' o bontuk ilo watu.


aawus

Aawus ilo tayar.


ababasan

Ababasan oku no diri mogom-ogom siti.


binugugan

Bunugugan oku di mongingia.


nobugugan

Nobugugan oku di mongingia.


abaag

Abaag ii Blus ilo.


pinobugug

Pinobugug ku ii tadiku.


pobugugon

Pobugugon ku tuluku.


kayaping

Contoh ayat: Agayo kopio kayaping dilo manuk.


tombituon rahat

Momiara tapa ku o tombituon rahat.


mongobugug

Mongobugug i mongingia doho.


berinut

Berinut sama sama kita.


pangawit

Minamagayat yahai korita momoguno pangawit.

Kami menarik kereta dengan menggunakan cangkuk.


nyumai

Benung nyumai manuk guring indai ba dapur


merarau

Kami benung merarau ba kedai.


minongoi

Minongoi oku hilo Kudat di konihab.


siakad

Momoguno ii tapa do siakad monikup tana .

Bapa sedang menggunakan penyodok untuk menyedok tanah


nginum

nginum aku.


dangor

Atarom dangor pataranon di Fifi .

Parang yang dijual oleh Fifi sangat tajam.


lumua

Lumua aku.


begapuy

Aku begapuy kan.


nokotol

Nokotol ku no da i manuk nga' nokoidu kasari.

Saya sudah cekik ayam itu, tapi masih terlepas.


notodok

Momuraha lapap di Ben tu notodok do lantak.

Tapak kaki Ben berdarah kerana tercucuk paku.


ulan

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *quzan.


ulan

Daripada bahasa Proto-Philippine *qudán, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *quzan, daripada bahasa Austronesia Purba *quzaN (banding dengan bahasa Paiwan qudjalj).


kinosoduan

Kinosoduon nopo do walai ku mantad lamin pongusapan nga pikiikiro 2 km.

Jarak rumah saya dari hospital adalah kira-kira 2 km.


kinosoduan

Nu di kinosoduan nu lo watu.


poimpasi

Poimpasi po ilo manuk?


pasuk

Ulih pasuk dalam tu bup nya.


ringin

Iya meda ringin benung nyemerai.

Dia melihat memerang yang sedang berenang.


mun

Mun sik ada orang nganta barang ya, kamek dapat ambik dik empun.

Kalau tak ada orang menghantar barang itu, saya boleh ambil sendiri.


tawel

Sejenis fabrik penyerap atau kertas yang digunakan untuk mengelap atau mengeringkan. Ia menyahkan kelembapan melalui sentuhan dengan gerakan memedap atau menyapu.


sasarad

Asaru o molohing ku mimboros kokomoi kogunoon do sasarad.

Orang tua saya selalu bercakap mengenai kegunaan sabit.


Okodou

okodou iti kogut mai , amu ogop (kerak nasi ini sangat keras , tidak dapat menggigitnya)


Akai

Akai beras.


sabaagi

Nopili oku sabaagi do luguan kalas.


purr

purrseja.


rendai

sebuah makanan tradisional masyarakat Iban yang digunakan untuk adat "miring" semasa perayaan besar seperti Hari Gawai.


ngayap

Tradisi memikat gadis iban di malam hari


ponsikou

Contoh ayat: Ponsikou kuma do sawat sokodung ia’.

Terjemahan: Terima kasih atas jasa anda.


pahali

pahali aku.


tuli

Simma tuli enjata luma.


lumipantai

melepasi satu halangan seperti pagar, tembok atau halangan

Lumipantai oku dilo pagar.


mengantat

mengantat adik ke sekolah.


wap daras

wap daras kau ni.


Sundait


entom

entom aku.


aju

Nuan anang aju aku agi.


Nokotongkihal

tergelincir, nokotongkihal oku hizaan sumirid jamban


cali

Cali kau ani eh.


titahak

Kotoluadan montok titahak diti.


reta

Kaul Ana enggau Jenab enda manah laban seduai iya suah belaya laban berebutka reta.

Hubungan Ana dan Jenab tidak baik kerana mereka berdua selalu bergaduh kerana berebut harta.


tanak wagu

Awantang kopio hodi tanak wagu.


bisai

bisai bisai adik ke sekolah.


hamut

Banding dengan bahasa Cebuano humot (“wangi; harum”).


luma'

Daripada bahasa Austronesia Purba *ʀumaq.


bea

Sangat bae.


Orongit

orongit banal ma ong inot asu dikou oi . (anjing kamu sangat garang)


kombobon

Bahagian badan yang bengkak akibat alergik ataupun disengat.

Odooi, kombobon di tinanku nakaakan do tontolu! Nolihuanku alergik oku od tontolu.

Aduh, badan saya bengkak termakan telur! Saya lupa saya alegrik telur.


tallu

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *təlu, daripada bahasa Austronesia Purba *təlu.


okodut

o- + kodut:
Contoh ayat : Okodut ku ilo tusi sundung do okudi no.
Terjemahan : Saya dapat mencubit garam itu walaupun sudah sedikit.


karalan-ralano

Karalan-ralano manamong do kolidasan mental.


Ani


kalasahan

In asawa kalasahan ku.


ngantung

Iya ngantung buah nya ba din.


berati

sejenis makanan kaum bangsa yang diperbuat daripada beras pulut.


berati

Iya berati deka tama ngagai universiti.


kikomoyon

Uludo hogot diti sumiliu panandatan di kikomoyon.

Susun semula perkataan ini menjadi ayat yang bermakna.


jak

Uji jak utai nya.


sukur

Bersyukur atau rasa terima kasih perasaan atau sikap positif menghargai faedah atau nikmat yang telah atau akan diterima.


buazo

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buqaya, daripada bahasa Austronesia Purba *buqaya.


Nahazadan

{opogos okoi tantu ma manangkus nahazadan dot poniningot oi}


mangek

mangek aku.


niki

Lelak kami sebuat niki Gunung Kinabalu arinya.

Penat kami semua mendaki Gunung Kinabalu hari tu.


manabas

memotong rumput atau semak yang tebal menggunakan benda tajam


Oron

Siapa oron.


beg sasandang

Songulun tanga'anak sandang beg sasandang dau da'amot mimbosikol doid sikul dau dau.

Seorang budak menyandang beg sandangnya sambil mengayuh basikal ke sekolah.


ngangguk

Iya ngangguk pala tanda setuju.


pukat

Aku ngembuan juluk ati deka meli pukat ke dijual orang ba kedai nya.

Saya mempunyai keinginan untuk membeli pukat yang dijual oleh orang di kedai itu.


oru'alan

"oru'alan oku do nipon mai , gizukon naku " (saya sakit gigi , mungkin ianya bergiuk)


Delah

delahitu.


sininggayanak

Mamain i Kuloi do sininggayanak miampai di Olive id walai dau.

Kuloi bermain anak patung dengan Olive di rumahnya.


gali atingku

gali atingku kau ani.


Mitamong

{amu kadapat oku mozo dikou tu mitamong oku dit kamanakon ku}


asiga

asiga aku.


asiga

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qasiʀa, daripada bahasa Austronesia Purba *qasiʀa. Bandingkan bahasa Simeulue asila, bahasa Kwara'ae asila, bahasa Gitua asira, bahasa Thao qtilha, bahasa Paiwan qatia, bahasa Aceh sira.


Dendo

dendo itu.


Meda

Nia benung meda televisyen .


dakar

Pendekar i Dakar


mengarik

mengarik jiran.


Sin

Tiada Sin saya.


Sin

Tiada Sin saya.


pengerasi

pengerasi kau ani.


Wakid

sejenis bekas yang di galas. Diperbuat daripada buluh atau bambo


bejaku

Anna suah bejaku dalam kelas ngejungka iya diara Pengajar Suri.

Anna selalu bercakap dalam kelas sehingga menyebabkan dia ditegur oleh Cikgu Suri.


bedus

Aki aku bisi nupi bedus bak rumah panjai.

Atuk saya membela kambing biri-biri di rumah panjang.


roromut

Ilo nopo nga roromut ku.


pokogoso

Pokogoso ilo tali hilo puun bambangan.


kamemon

Mari kamemon


mosigid

Alawa kopio mosigid negeri.


madah

Aya madah ngagai kaban sama kereja iya enda ulih datai gawa seharitu.

Aya memberitahu rakan sekerjanya bahawa dia tidak boleh turun kerja hari ini.


bagak

Pengajar nya bagak amat enggau bala nembiak sekula.

Cikgu itu sangat peramah dengan murid-murid sekolah.


bosikol

Songulun tanga'anak mimbosikol doid sikul dau dau.

Seorang budak mengayuh basikal ke sekolahnya.


injiniol

Tabang ku nopo nga songulun injiniol.


lal

Menang kilal cana.


sodopon

Mongoi yahai hilo id bawang sodopon baino.


balajal

Minggoos no balajal mooi do kalantoi ko.

Belajar bersungguh-sungguh supaya kamu berjaya kelal.


ngasu

Aram ngasu jelu ke kampung malam legi.

Ayuh memburu haiwan dalam hutan malam nanti.


dangsanak

kemana tu dangsanak.


Atu


tompak

aku pakai tompak.


amissi

amissi aku.


lasa

Naīg in lasa ku ha tau yaun.

Percintaanku kepada orang itu terhilang.


sabung

Siombo no itsabung ku .


gusung

Aram kitai gusung Jantang.


nosukod

Nosukod no di tanak di Kuma.


nokotindal

Nokotindal no yahai.


bedau

Bedau makai.


tukung

Monosop raha ong tukung.


luman tanak

luman tanak aku.


rilaut

Pudin pelangi marilautlalom.


belalai

Lema benung belalai ba belakang pintu.

Lema sedang bersembunyi di belakang pintu.


ridi

Laki nya ridi laban makai kelalu mayuh.

Lelaki itu buncit kerana makan terlampau banyak.


bawalu

Maganangkus ii Colin hilo bawalu id konihab.


palabai

palabai aku.


bud

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bulud.


bud

Bentuk alternatif bagi būd (“gunung; bukit”)


Babal


ninga

Jantang tekenyit lebuh ninga iya bulih mark pemadu besai ba peresa bahasa Iban.


bengal

Aki aku bengal laban iya nyau tuai.


bengal

Atok kamek bengal tegal nya dah tua.


beserara

Apai indai Felix udah beserara. Ayah dan ibu Felix sudah berpisah.


kakas

ombo takatol ti kakas ku
punya gatal kelemumur saya


tomomito

minomoli i tapa ku tomomito hilo kadai .


benad betis

Benad betis aku.


irikau poinsolobidang hakod

Poinsolobidang i ko'onduan irikau Ko'onduan hakod da'amot mamaramit pomolihung kabang dau.

Wanita itu duduk bersilang kaki sambil menikmati pencuci mulutnya.


momobog

Au tokou milo momobog tambalut.


mampalam

daripada bahasa Melayu mempelam, daripada bahasa Tamil மாம்பழம் (māmpaḻam). Bandingkan bahasa Aceh mamplam & bahasa Suluk mampallam.


magkarukkaan

magkarukkaan aku.


lelengau

Bini Empanyat lelengau ke anak iya.


pedis

Kaki aku pedis amai kena ketup semada.

Kaki saya sangat sakit kerana digigit oleh semut.


tandak

acara tarian yang diadakan pada sebelah malam majlis perkahwinan, dengan iringan kumpulan pancaragam secara langsung.


tandak

Malam-malam sidak betandak.


empa

Uji empa asi nya.


nimet

daripada bahasa Melayu nikmat, daripada bahasa Arab نِعْمَة (niʕma).


omurung

Omurung banal ong yosido,amu kopinsan minggama-gama sid valai


nolingan

Nolingan ku mongowit tusin.


ahatul

"ahatul ong ikau ,bai kosombol ot ulun toduruk nga kakan-i" ( kamu seorang yang sangat tertib, orang hanya datang berziarah sekejap tetapi tetap dijamu makan)


maan

Daripada bahasa Belanda maan, daripada bahasa Middle Dutch mâne, daripada bahasa Belanda Kuno *māno, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *mānō, daripada bahasa Jermanik Purba *mēnô, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *mḗh₁n̥s.


maan

Daripada bahasa Middle Dutch mâne, daripada bahasa Belanda Kuno *māno, daripada bahasa Jermanik Purba *mēnô, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *mḗh₁n̥s. Perkataan Jermanik pada asalnya maskulin (banding dengan bahasa Jerman Mond), tetapi menjadi feminin dalam Belanda Pertengahan Awal (mungkin berdasarkan analogi dengan zon).


maan

Nunu maan nu dinondo?


balanga

Momolihung i tama do balanga.


beluang

pintu
Beluang mu' sekulku oyo
Pintu di sekolahku besar


asso

asso aku.


pomolohou

Isai pomolohou dia hilo walai?


ngali

Iya benung ngali.


jara

Manah jara penemu nuan.


mu'un

Oku mu'un suo Dorod Singai


pomoinan

Orohian oku mamain pomoinan rampanau.


nosuratan

serpihan kayu atau duri yang termasuk ke dalam kulit


segai

segai semua bagus.


osorongot

" osorongot ong itit anak di Suzan" (anak suzan sangat comel)


kinotol

Kinotol oku dilo tulun.


kusina

daripada bahasa Chavacano cocina, daripada bahasa Sepanyol cocina, daripada bahasa Late Latin cocīna, daripada coquīna terdahulu.


kusina

daripada bahasa Sepanyol cocina, daripada bahasa Late Latin cocīna, daripada coquīna terdahulu.


lotong

sejenis mamalia berekor panjang dalam kelompok primat

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *lutuŋ, daripada bahasa Austronesia Purba *luCuŋ.


lotong

Daripada bahasa Austronesia Purba *luCuŋ.


kosiliu

Piombolutan kosiliu piupusan.


Banat


yangto'o

yongto'o saya.


Osundu

"osundu ong kinoringan"( Tuhan itu berkuasa)


Matay

matailah!


mato'o

mato'o saya.


Poriling

"omiil ogi poriling ong itit tanak"(Bayi ini pipinya sangat montel)


ngeluteh

Ngeluteh badan aku.


Eyang

eyang aku.


mataud

Mataud manga tau Lannang in Malaysia, Singapura, iban Taylan.

Negara Malaysia, Singapura, dan Thailand mempunyai banyak orang Cina.


nokolintuhun

Nokolintuhun no i tapa di tinu.


kilik

Dia kilik.


pisoko

Pisoko ilo tapui.


angagaan

Angagaan ilo tangaanak.


mainggak

mainggak kau?.


mareyom

mareyom kau?


sawwal

daripada bahasa Melayu seluar, daripada bahasa Melayu Klasik سلور (seluar), akhirnya daripada bahasa Parsi شلوار (šalvâr).


nokosogit

Nokosogit no di lo takano.


uwan

Uwan den suko bona sapu laman.

Nenek saya suka sangat menyapu halaman rumah.


andung

Iya ngembuan andung.


Aparu

"Aparu gumama ong yalo"( Dia seorang yang rajin bekerja )


toodopon

Uludo ino toodopon nu.

Minomoli yahai do toodopon wagu.


ngabang

Kami sebilik ngabang ngagai rumah ini aku maya hari Gawai.

Kami sekeluarga berkunjung pergi ke rumah nenek saya semasa hari Gawai.


mobporok

Ogumu mobporok poinsako dilo kayu.


magsabal

magsabal aku.


ababayaan

dapat angkat (kata-kata halus bagi anak yg gemuk dll), tidak mampu utk mendukung.


mongolopot

"Mongolopot oku poka hadiah di siok" (saya mahu membungkus hadiah untuk si siok )


Allong


kandi

Agayo kopio ilo kandi.


ai ai na

ai ai na kau.


Topod

"polosuo dikou I topod , munos dati " (kamu pergi panaskan nasi semalam , nanti basi )


engkayu

Nama engkayu lemai tu?


apasuk

apasuk aku.


nokosilou

Nokosilou no lo sayur.


Nginum

Haslam nginum bohey pasu
Haslam minum air panas


bekauy

Aku bekauy kan.


Cedde'


Sundu

Ditafsirkan atau diberikan maksud "kuasa Supernatural yang ghaib"


Way na

Way na duitku


nibuh

Kitai nibuh keluar lemai tu.


Coki


asarap

asarap po mamain kou no hilo soliwan .


abayinsi

genre lagu etnik kimaragang yang dinyanyikan semasa mabuk.


kiampau

kau makan kiampau?


nokobuuk

Nokobuuk no ii tangon winonsoiku.


katawa

Mahibuk tuud in katawa nila.

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tawa.


sinanglat

kau makan sinanglat?


manduk

Pulai iya alu manduk ikan nya ba dapur

Dia pulang lalu memasak ikan itu di dapur


Berita


kappal

daripada bahasa Melayu kapal, daripada bahasa Tamil கப்பல் (kappal).


Kaju


kopupuutul

Kopupuutul di tapa ilo kayu.


nedat

Nuan anang nedat iya.


peberinut

Mereka peberinut.


tuchum

Igat Reba tuchum meda Tina laban iya indu ti pemadu bajik ba diak .

Igat Reba senyum melihat Tina kerana dia perempuan yang sangat cantik di situ.


babai

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ba-bahi, daripada bahasa Austronesia Purba *ba-bahi.


kopooponsu

Kopoponsu ku.


Manangkul

"manangkul oku poh do batas todukon" (Saya mahu mencangkul batas sayur)


Nahulug

Nahulugsudah dia


ema

ema saya.


kokogis

Orohian i Kalif mangakan do kokogis.


magbutas

Ayah dan ibu fulan magbutas.


magbutas

Magbutas na kita.


mawa

bejalai ninggalka rumah enggau pengawa tang nadai meruan tuju.

Sekumbang udah bebini tu, nyau jarang ga Wat mawa sebelah-belah menua bukai.


lisag

Lisag pila na?

Pukul berapa? (secara harfiah: berapa pukulan gong)


aabal

Nunu aabal nu?


baurung-urung

baurung- urung kita pergi kenduri.


lema'an

Jom kita lema'an.


Otuvong

"otuvong iti valai ong biano tuh aso karan" ( rumah ini gelap kerana tiada elektrik )


torika

Minomoli i sawo di Kunod do torika tu naraag no i torika diolo id walai.

Isteri Kunod telah membeli seterika kerana seterika mereka yang ada di rumah sudah rosak..


nyanyat

nyanyat minum manis.


aanangan

Aanangan oku do mimbuul ontok timpu toliwang.

Saya suka bermain bola pada masa senggang

Aanangan oku mangakan do punti.


basu

Daripada bahasa Melayik Purba *basuh, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *basuq, daripada bahasa Austronesia Purba *basuq. Kognat termasuk bahasa Minangkabau basuah dan bahasa Kulon-Pazeh bazu’.


mamadi

Mimi mamadi tombolog.


tandawan

Daripada tandaw (“melihat melalui bukaan atau jendela”) + -an.


lohok

lohok ikan.


ngantuk

ngantuk aku.


asin

daripada bahasa Austronesia Purba *qasiN.


bedaur

bedaur saja kau ani ming.


kabasih

aku makan kabasih.


lekoh

Lekoh akui seng nyadui dau anih.


ngerayap

pergerakan dimana seluruh badan berada di atas permukaan lantai perlu bergerak kehadapan atau mundur.


sekelat

Lipat sekelat tu.


Pasuk


Apu'

Apu' mu kah?


koporingan

Mongoi oku pimpanau hilo koporingan do sodopon.

Saya akan pergi berjalan-jalan di kawasan yang banyak ditumbuhi oleh pokok buluh petang ini.


tegega

tegega aku.


kossek

kossek aku.


minindakod

Minindakod ii Alizwan lo puun durian.

Alizwan telah memanjat pokok durian itu.

Minindakod ii alizwan sumandak dau konihab.

Alizwan telah meminang teman wanitanya kelmarin.


Masempo


Orongos

"orongos banal ko bo ahat , pongindagup po" (kamu sangat comot, pergi cuci muka dulu)


monuluw

monuluw oku e vagu ong ponong minsosodop
nanti saya menyulam manik pada sebelah petang


abugir

Inoi, abugir ko bo!


tusap

ogumu kopio tusap tinahakan di dokutul

banyak sekali ubat yang diberikan oleh doktor itu.


kai

kai nua amilika


sesapu

sesapu itu kotor.


popoimbulai

Kada kou popowonsoi nunu-nunu ii kaanu popoimbulai do pogioduhan.

Jangan kamu melakukan apa-apa yang boleh menimbulkan pergaduhan.


lau

Jinjek kemil kerusi baru lau he neng.

Jika berdiri di atas kerusi baru nampak jelas.


lau

genuk/labu untuk minum air pada zaman dahulu

Aku ngirup ai ari dalam genuk nya.

Saya minum air menggunakan labu kecil itu.


gaddung

daripada bahasa Melayu Brunei gadung (“hijau”).


gaddung

daripada bahasa Melayu Brunei gadung (“hijau”). Banding dengan bahasa Maguindanao gadung, bahasa Maranao gadong, bahasa Iban gadung dan bahasa Pangutaran Sama gaddung.


butul

Momoli oku butul waig.


sanarai

Nuai oku sanarai ngaran dokoyu.


ile

Hók aloh! Buléh pulok kasuk aku ile ttiko ni.

Aduhai, boleh pula kasut aku hilang masa ini.


kuri-kuri

Mari kuri-kuri kam pitu .


Kamaman

"I Bolin dilo kamaman ku dot agazo" (Si Bolin itu adalah bapa saudara saya yang terdekat)


katayadan

Nuai oku katayadan ngaran dokoyu.


merati

belajar ini supayamerati.


tiyula'

Mungkin, diambil dari bahasa Filipina-Tengah Purba *tola, daripada terbitan tula + iy. Bandingkan bahasa Tagalog tinola, bahasa Aklanon tinoea, bahasa Waray-Waray tinula & bahasa Agusan Manobo tu'ya.


mekale

mekale ka kamu .


Miyuga'

Miyuga aku


Mogimpaha

mencuri makanan di tujukan kepada haiwan

aso bahazan ong iti tusing kogoos banal mogimpaha
tidak bagus ini kucing kami selalu sahaja mencuri makanan


posokoton

Posokoton ilo gambal id suang do buuk.


kapangor

Au po kapangor mimpanau.


talun

Mongoi i tapa hilo talun.


nam

Teu ilei de nggap nam.


beserita

beserita kam pitu.


Kominan

"i Nanak dilo kominanku it tosomok" (si Nanak itu adalah ibu saudara saya yang terdekat)


tumimpuun

Tumimpuun no o abaabayan baino. Aktiviti hari ni akan bermula.


asawa

Lannang in asawa ku.

daripada bahasa Austronesia Purba *qasawa.


nakatayad

Nakatayad ku no ngaran dokoyu hilo suang jadual.

Saya sudah senaraikan nama kamu dalam jadual itu..


tampui

bekas atau tempat mudah alih untuk membuang air kecil


layag

Nohurak layag dilo mogiginsada.


nolimbataan

Akavut imot ku tu nolimbataan oku.

Kabur saya nampak sebab mata saya masuk habuk.


posunudo


tainga

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *taliŋa, daripada bahasa Austronesia Purba *Caliŋa. Banding dengan bahasa Ilocano talinga, bahasa Cebuano talinga, bahasa Maranao tangila, bahasa Suluk taynga dan bahasa Melayu telinga.

[t̪ɐˈʔiː.ŋɐ]


minogisoosokot

mogi- + -in- + so- + sokot (“lekat”) + -o-


siyen

siyen ea.


bologok

Modosi oku dilo bologok.


awo

Awo jadi kayo gak, agah slaluh.

Mentang-mentang menjadi kaya, terus sombong.


kesulai

Mayuh kesulai ba kebun bungai indai Abin.

Banyak rama-rama di kebun bunga ibu Abin.


kito

Contoh ayat : Mongoi kito mangakan po.


mulek

pulang
Pak ku mulek lau lasa tu lua' Selangur
Pakcik saya balik dari selangor hari selasa ini