fotolisis

Penguraian sebatian kimia melalui penyerapan tenaga foton (tenaga cahaya).


makanan laut

Sebarang makanan atau masakan yang terdiri daripada haiwan-haiwan lautan atau akuatik sebagai bahan-bahan masakan.

ماکنن لاءوت (Jawi)


fotoreseptor

Sejenis sel khusus yang mengesan tenaga cahaya lalu menghasilkan isyarat saraf.

فوتوريسيڤتور (Jawi)


fonotipi

Amalan mentranskripsi bunyi suatu bahasa dengan lambang fonetik.

فونوتيڤي (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris phonotypy (“fonotipi”); fono- + -tipi.


لامبڠ فونوتيک

Lambang bertulis yang digunakan secara sistematik untuk menandakan fonem atau sebarang mutu fonetik dalam ujaran.

لام‧بڠ فو‧نو‧تيک


lambang fonetik

لامبڠ فونوتيک (Jawi)


phonotypy

fonotipi (kaedah transkipsi bunyi-bunyi huruf dengan lambang fonetik)


menambunkan

Kita terpaksa mengubah segala tujuan hidup kita, yang kalau sekarang kita hidup sa-mata2 hendak menchari kesenangan peribadi, dengan sentiasa ingatan kita hendak menambunkan harta sahaja untok menchari keridhaan Allah.

Kita terpaksa mengubah segala tujuan hidup kita, yang kalau sekarang kita hidup semata-mata hendak mencari kesenangan peribadi, dengan sentiasa ingatan kita hendak menambunkan harta sahaja untuk mencari keredaan Allah.

1971, A. Rani Mustafa, Seminar akan binchangkan masa'alah2 masharakat Islam, Berita Harian, m/s 2.

منمبونکن (Jawi)


satirawan

Sungguhpun zaman kian berubah, masih terdapat satirawan Malaysia yang menyampaikan mesej politik dalam satira mereka secara tradisional.

2018, Raja Nurafiqah Raja Zulkifi, Noor Sulastry Yurni Ahmad, Mohd Azizuddin Mohd Sani, Haslina Muhamad, Satira Politik: Analisis Internet Trolling di Malaysia, Jurnal Komunikasi, m/s 225.

ساتيراون (Jawi)


intravena

Kaedah penyaluran ubat atau cecair ke dalam vena seseorang melalui suntikan jarum.

اينتراۏينا (Jawi)


intramolekul

Sesama atom-atom dalam molekul yang sama.

اينتراموليکول (Jawi)


fitokimia

Bidang berkenaan sebatian kimia dan sistem kimia dalam tumbuhan.

فيتوکيميا (Jawi)

fütokeemia

bidang berkenaan sebatian kimia tumbuhan


fotokimia

Bidang kimia berkenaan kesan serapan tenaga cahaya terhadap tindak balas kimia.

فوتوکيميا (Jawi)

光化學

kajian kesan tenaga cahaya terhadap tindak balas kimia


光化学

fotokimia (bidang kimia berkenaan tenaga cahaya dan tindak balas kimia)

Pinjaman daripada Inggeris photochemistry; daripada 光 (kō, “cahaya”) + 化学 (kagaku, “kimia”).


photochemistry

Bidang kimia berkenaan kesan tenaga cahaya terhadap tindak balas kimia; fotokimia.


hemoglobin

Suatu protein dalam sel darah merah yang bertanggungjawab mengangkut gas oksigen dalam darah.

هيموݢلوبين (Jawi)


hemoglobin

Hemoglobin (protein pengangkut gas oksigen dalam darah)

Asalnya hematinoglobulin, daripada hematin (daripada bahasa Yunani Purba αἷμα (haîma, “darah”) + -in) + -o- + globulin (daripada bahasa Latin globus (“bola, sfera”) + -in).


multisel

مولتيسيل (Jawi)

multi- + sel; pinjaman bahasa Inggeris multicell dan multicellular.


multisel

مولتيسيل (Jawi)


biopenunjuk

Sebarang organisma atau makhluk yang dijadikan sebagai petunjuk bagi keadaan alam sekitar.

بيوڤنونجوق (Jawi)


bioinformatik

Bidang penilaian data kajian biologi dengan menggunakan ilmu sains komputer dan teknologi maklumat.

بيواينفورماتيک (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris bioinformatics; bio- + informatik.


biojisim

Jumlah organisma yang terdapat dalam suatu ekosistem.

Sisa organisma yang sudah mati yang digunakan untuk menjana tenaga elektrik atau haba.

Pinjaman daripada Inggeris biomass; bio- + jisim.


kapal selam

Sejenis kapal yang dapat menyelam ke dalam badan air (seperti laut) dan lazim digunakan oleh tentera dalam pertempuran.

کاڤل سلم (Jawi)


kapal terbang

Sejenis kenderaan yang dapat terbang ke udara.

کاڤل تربڠ (Jawi)


cabik

Ambik cabik rah kebon belakang umah.


hematologi

هيماتولوݢي (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris haematologi; hemato- + -logi.


intermolekul

اينترموليکول (Jawi)


internasional

Melibatkan seluruh dunia atau pelbagai negara

Pinjaman bahasa Inggeris international; inter- + nasional.


interneuron

Sejenis sel saraf yang menghubungkan antara neuron deria dengan neuron motor.

اينترنيورون (Jawi)


interkom

Sejenis alat komunikasi elektronik bagi kegunaan dalaman suatu bangunan.

اينترکوم (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris intercom; inter- + kom


polinomial

Suatu persamaan matematik dengan pemboleh ubah yang tertakluk kepada pelbagai kuasa, dan dengan dua atau lebih nilai; a_nxⁿ+a_n-1xⁿ⁻¹+...+a_0x⁰.

Pengelasan taksonomi dengan dua atau lebih nama atau sebutan.

ڤولينوميال (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris polynomial; poli- + nomial.


polinomial

Sifat polinomial sebuah persamaan matematik.

Sifat polinomial suatu pengelasan taksonomi.

ڤولينوميال (Jawi)


ahli fizik

Seseorang yang menjalankan kajian berkait dengan ilmu fizik.

اهلي فيزيک (Jawi)


tali pusat

Suatu usus yang menghubungkan janin dengan uri, dan berperanan dalam pengangkutan zat kepada janin serta pembuangan bahan buangan.

تالي ڤوست (Jawi)


tali pusat

Usus yang menghubungkan janin] dengan uri.


inter-

Daripada bahasa Latin inter- (“antara”), bentuk inter.


mikrokimia

Bidang kimia yang melibatkan tindak balas kimia pada skala yang kecil.

ميکروکيميا (Jawi)


mikroskopi

Bidang sains berkenaan penggambaran objek-objek amat halus dengan mikroskop.

ميکروسکوڤي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris microscopy; mikro- + -skopi.


mikroskop

Suatu alat yang digunakan untuk melihat objek-objek seni yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar.

ميکروسکوڤ (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris microscope, daripada bahasa New Latin microscopium; mikro- + -skop.


mikroskop

Alat yang digunakan untuk melihat objek-objek seni yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar.


radio-

Daripada bahasa Latin radius (“sinaran”).


jurulatih

Orang yang bertanggungjawab melatih seseorang.

Orang yang bertanggungjawab melatih seseorang untuk meningkatkan kemahiran dalam sukan.

جورولاتيه (Jawi)


juruaudit

Orang yang terlibat dalam audit bagi suatu akaun harta.

جورواءوديت (Jawi)


jurupulih

Orang yang terlibat dalam pemulihan seseorang.

جوروڤوليه (Jawi)


juruelektrik

Orang yang terlibat dalam pengendalian, penyelenggaraan dan pembaikan peralatan elektrik.

جوروايليکتريک (Jawi)


radioaktif

Sifat suatu bahan yang memancarkan radiasi.

Pinjaman bahasa Inggeris radioactive; radio- + aktif.


radiokarbon

Suatu jenis (isotop) karbon, karbon-14 yang bersifat radioaktif dan wujud secara alami.

راديوکربون (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris radiocarbon; radio- + karbon.


radiologi

Bidang perubatan berkenaan penggunaan bahan-bahan radioaktif dalam hal-ehwal perubatan (seperti pengimejan, pemeriksaan dan rawatan).

راديولوݢي (Jawi)

ճառագայթաբանություն

penggunaan bahan radioaktif dalam perubatan


radiograf

Suatu helaian gambar yang dihasilkan dengan sinar-X atau sebarang jenis radiasi.

راديوݢراف (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris radiograph; radio- + -graf.


radiograf

Helaian gambar yang dihasilkan dengan sinar-X atau sebarang jenis radiasi.


radiografi

Bidang penghasilan dan penelitian radiograf.

راديوݢرافي (Jawi)


fototerapi

Penggunaan cahaya dalam rawatan penyakit tertentu.

فوتوتيراڤي (Jawi)


fotograf

Sebarang gambar yang ditangkap dengan kamera; foto.

فوتوݢرف (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris photograph; foto- + graf.


fotograf

Sebarang gambar yang ditangkap dengan kamera.

Pinjaman bahasa Inggeris fotograaf; foto- + graf.


fotografi

Ilmu mengambil dan memproses gambar atau foto.

Pinjaman bahasa Inggeris photography; foto- + -grafi.


fotografi

Pinjaman bahasa Belanda photography, daripada bahasa Perancis photographie; foto- + -grafi.


geopolitik

Bidang politik berkenaan kajian kesan geografi terhadap keadaan politik suatu tempat.

ݢيوڤوليتيک (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris geopolitics; geo- + politik.


petrokimia

Bidang kimia berkenaan petroleum, gas asli dan terbitannya.

Bahan-bahan kimia yang terbit daripada petroleum atau gas asli.

ڤيتروکيميا (Jawi)


petrologi

ڤيترولوݢي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris petrology; petro- + -logi.


petro-

Daripada bahasa Latin petra (“batuan”), daripada bahasa Yunani Purba πέτρα (pétra, “batuan”).


petrografi

Bidang petrologi berkenaan pengelasan, komposisi dan struktur batuan secara terperinci.

ڤيتروݢرافي (Jawi)


geosains

Kumpulan subbidang sains berkenaan Bumi seperti geologi dan petrologi; sains bumi.


sains bumi

Bidang-bidang sains berkenaan Bumi seperti geologi dan petrologi.

Pinjaman daripada Inggeris earth science; sains + bumi.


pentarikhan radiokarbon

Suatu kaedah penentuan usia sebuah objek kuno (artifak) dengan menggunakan nisbah radiokarbon atau karbon-14 yang hadir dengan jenis-jenis karbon lain.

ڤنتاريخن راديوکربون (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris radiocarbon dating; pentarikhan + radiokarbon.


ᠸᡝᡳᡥᡝ

Daripada bahasa Proto-Tungusic *xǖkte. Seasal dengan bahasa Solon iitt, bahasa , bahasa dan bahasa Oroqen iktə.


ھايۋان

Daripada bahasa Parsi حیوان (heyvan), daripada bahasa Arab حَيَوَان (ḥayawān).


ymenyn

Daripada bahasa Proto-Celtic *emban (banding bahasa Cornish aman, bahasa Breton amann, bahasa Old Irish imb), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *h₃éngʷn̥ (banding bahasa Latin unguen (“gris”), bahasa Jerman Alemanni Anke).


ekosistem

Kawasan besar yang meliputi semua benda hidup serta persekitarannya, dan hubungan antara dua perkara tersebut.

ايکوسيستم (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris ecosystem; eko- + sistem.


ekopelancongan

Pelancongan yang melibatkan alam semula jadi sebagai tarikan pelancong.

ايکوڤلنچوڠن (Jawi)


ekonomi

Ilmu berkenaan pengurusan dan pengagihan harta suatu perkara.

Ilmu berkenaan pengurusan hal-ehwal seharian.

Ilmu berkenaan pengurusan rumah tangga; ekonomi rumah tangga.

Keadaan kekayaan atau kebendaan suatu perkara.

ايکونومي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris economy; eko- + -nomi.


ekonomi

Daripada bahasa Belanda economie (“ekonomi”), daripada bahasa Latin oeconomia, daripada bahasa Yunani Purba οἰκονομία (oikonomía, “pengurusan”), from οἶκος (oîkos, “rumah”) + νόμος (nómos, “undang-undang”); eko- + -nomi.


eko-

Daripada bahasa Perancis eco-, daripada bahasa Latin oeco, from bahasa Yunani Purba οἶκος (oîkos, “rumah”).


termoreseptor

Sejenis sel khusus yang mengesan tenaga haba lalu menghasilkan isyarat saraf.

ترموريسيڤتور (Jawi)


subbidang

Bidang-bidang bawahan yang tertakluk di bawah satu bidang utama.

سوببيدڠ (Jawi)


dendrokronologi

Ilmu analisis alur atau gelang pada keratan rentas batang pokok untuk menilai umur pokok serta sejarah persekitaran.

ديندروکرونولوݢي (Jawi)


dendrokronologi

Ilmu analisis gelang pada keratan rentas batang pokok untuk menilai umur pokok serta sejarah persekitaran.


geomorfologi

Bidang geologi berkenaan pembentukan dan ciri-ciri bentuk muka bumi.

ݢيومورفولوݢي (Jawi)


endogenik

Sifat pengaruh geologi yang datang dari luar permukaan tanah.

ايندوݢينيک (Jawi)


eksogenik

Sifat pengaruh geologi yang datang dari dalam tanah.

ايکسوݢينيک (Jawi)


igitai

Igitai longon ku.


klarinet

Sejenis alat muzik tiupan diperbuat daripada kayu.

کلارينيت (Jawi)


saksofon

Sejenis alat muzik tiupan logam berliku dengan rongga hujung lebar, dan lazim dimainkan dalam muzik jaz.

سکسوفون (Jawi)


saksofon

Alat muzik tiupan logam berliku dengan rongga hujung lebar, dan lazim dimainkan dalam muzik jaz.


simbal

Alat muzik terdiri daripada piring logam yang dibunyikan sama ada secara sendiri (oleh suatu batang) atau menghantuk sepasang simbal bersama-sama.


rekorder

Suatu alat muzik tiupan ringkas dengan beberapa lubang yang boleh ditutup untuk mengubah bunyi yang dikeluarkan.

ريکوردر (Jawi)


harmonika

Sejenis alat muzik yang terdiri daripada sejalur lubang yang boleh ditiup untuk menghasilkan bunyian.

هرمونيکا (Jawi)


harmonika

Alat muzik yang terdiri daripada sejalur lubang yang boleh ditiup untuk menghasilkan bunyian.


tuba

Sejenis racun yang terbit daripada akar pelbagai spesies pokok seperti Derris elliptica.

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]*tuba (kognat bahasa Indonesia tuba), daripada bahasa Melayu [Istilah?]*tuba (kognat bahasa Fiji duva).


tuba

Sejenis alat muzik tiupan bergelung dengan butang yang boleh ditekan untuk mengubah nada bunyian.


biola

Suatu alat muzik bertali empat yang dimainkan dengan menggesek tali-tali pada biola dengan suatu batang khas.


biola

Alat muzik bertali empat yang dimainkan dengan menggesek tali-tali pada biola dengan suatu batang khas.


trombon

Sejenis alat muzik tiupan logam panjang terdiri daripada suatu tiub yang boleh dilaraskan panjangnya untuk mengubah nada bunyi.


trombon

Alat muzik tiupan logam terdiri daripada suatu tiub yang boleh dilaraskan panjangnya untuk mengubah nada bunyi.


kompang

Sejenis alat muzik hentaman terdiri daripada kulit ditegangkan yang dipukul dengan tangan untuk dibunyikan.


gitar

Sejenis alat muzik terdiri daripada beberapa utas tali tegang yang ditegang untuk dibunyikan, dan darjat ketegangan yang boleh dilaras untuk mengubah nada bunyi.


gitar elektrik

Gitar yang dikuasakan dengan tenaga elektrik agar dapat menghasilkan bunyi yang ketara.

ݢيتر ايليکتريک (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris electric guitar; gitar + elektrik.


dram

Suatu alat muzik seperti gendang berongga yang diketuk-ketuk pada permukaannya agar dibunyikan.


dram

Suatu bekas silinder yang diisi dengan bahan-bahan cecair (seperti minyak).


piano

Alat muzik terdiri daripada siri butang (papan nada) yang ditekan untuk mengeluarkan bunyi.


piano

Ringkasan bagi pianoforte, daripada bahasa Itali pianoforte, daripada piano (“lembut”) + forte (“kuat”); dinamakan sebegitu kerana dapat menghasilkan bunyian pada julat nada yang pelbagai. Bentuk kembar kepada llano, plain, and plane.


fisioterapi

Terapi atau rawatan untuk mengembalikan semula fungsi-fungsi otot atau saraf yang terjejas dengan perbuatan fizikal seperti senaman dan urutan.

فيسيوتيراڤي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris physiotherapy; fisio- + terapi.


angkasa

Kawasan langit secara am, terutamanya yang melepasi langit Bumi.


langsat

Suatu buah kecil dan bulat berwarna kuning yang datang daripada pokok bernama saintifik Lansium parasiticum.

Pokok yang memberi buah langsat, Lansium parasiticum.


langsat

Langsat bor.


bekalan kuasa

Suatu peralatan elektronik yang digunakan untuk membekalkan tenaga elektrik ke suatu litar.

بکالن کواس (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris power supply; bekalan + kuasa.


catu daya

bekalan kuasa (alat membekal tenaga elektrik)

Pinjaman daripada Inggeris power supply; catu + daya.


hiperaktif

Sifat aktif atau kecergasan seseorang (lazimnya kanak-kanak) yang melampau sehingga sukar terkawal.

هيڤراکتيف (Jawi)

bahasa Inggeris hyperactive; hiper- + aktif.


larutan

Campuran cecair dengan unsur-unsur yang sebati dalam cecair.

لاروتن (Jawi)


lautan

Laut yang besar yang meliputi sebahagian besar Bumi.

لاءوتن (Jawi)


terusan

Suatu laluan air yang dikorek untuk dijadikan laluan pengangkutan atau pengairan.


makian

Kata-kata disifatkan kasar atau keji yang digunakan apabila dalam emosi tertentu atau untuk merendah-rendahkan sesuatu.


kajian

Benda atau perkara yang dikaji untuk menerbitkan pengetahuan baharu.


masakan

Sebarang makanan yang disediakan melalui memasak secara am.


pasangan

Satu daripada benda yang hadir secara berpasang (berdua).


mainan

Alat yang digunakan bagi tujuan hiburan (lazimnya kanak-kanak); alat mainan.

Suatu alat yang tampak asli tetapi hakikatnya tiruan atau olok-olok.

Sesuatu atau seseorang yang diperalatkan bagi tujuan tertentu.

Suatu benda yang diperlakukan sebagai mainan dan bukan perkara serius.

ماءينن (Jawi)


virologi

ۏيرولوݢي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris viorlogy; viro- + -logi.


lapisan

Satu lapis dalam suatu susunan lapis secara bertingkat-tingkat.

لاڤيسن (Jawi)


pujaan

Sesuatu atau seseorang yang dipuja; idola.

Sesuatu yang dibuat atau dipakai untuk memujai sesuatu.

ڤوجاءن (Jawi)


ulangan

Sesuatu yang dibuat secara berulang atau sekali lagi.

Suatu ujian untuk menguji kefahaman murid-murid tentang suatu yang telah dipelajari.


apitan

Imbuhan yang diletakkan di awal serta akhir kata dasar; gabungan awalan dan akhiran.


imbuhan

Sejenis morfem yang tidak bermakna secara sendiri, dan ditambah pada kata dasar untuk mengubah sifat makna kata dasar.

Suatu bayaran atau bonus tambahan berupa wang kepada seseorang sebagai sagu hati.

ايمبوهن (Jawi)


susulan

Benda atau perkara yang datang selepas (menyusuli) satu lagi perkara.

سوسولن (Jawi)


susulan

Sifat suatu perkara yang hadir menyusuli satu lagi perkara.

سوسولن (Jawi)


gilaan

Sesuatu atau seseorang yang diminati orang ramai.

ݢيلاءن (Jawi)


psikologi

Kajian berkenaan pola proses mental, pemikiran serta emosi manusia.

Kajian berkenaan sifat-sifat manusia serta haiwan.

Sifat mental atau emosi pada seseorang atau suatu haiwan.

ڤسيکولوݢي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris psychology; psiko- + -logi.


اِنہان

Daripada bahasa Sanskrit Veda इन्द्रधनुस् (indradhanus). Banding bahasa Kalasha idrọ̃'.


izraáṇ

Daripada bahasa Sanskrit इन्द्रधनुष् (indradhanuṣ, “pelangi”).


albinisme

Suatu keadaan pada manusia dan sesetengah jenis haiwan yang menyebabkan kulit berwarna seakan-akan putih serta berlaku ciri-ciri lain akibat ketiadaan penghasilan melanin.

البينيسمى (Jawi)


nasionalisme

Perasaan cinta terhadap tanah air secara mendalam; patriotisme.

Gerakan pembebasan negara daripada segala bentuk penjajahan, sama ada yang ketara atau tidak.

Fahaman politik yang menjurus kepada mendahulukan kepentingan negara atau tanah air diri berbanding kepentingan antarabangsa atau negara-negara lain.

ناسيوناليسمى (Jawi)


globalisme

Fahaman yang menolak konsep sempadan negara demi kepentingan manusia sejagat.

Fahaman yang mendukung pasaran dan ekonomi bebas sesama negara-negara dunia.

ݢلوباليسمى (Jawi)


Nazisme

Fahaman politik yang terbit daripada dasar-dasar oleh parti Jerman abad ke-20, Nazi, terutamanya oleh ketuanya, Adolf Hitler.


materialisme

Fahaman falsafah yang hanya menerima unsur-unsur konkrit atau nyata dan menolak unsur-unsur ghaib.

Pemikiran yang mementingkan harta, kebendaan dan hal-ehwal duniawi berbanding dengan perkara-perkara lain.

ماتيرياليسمى (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris materialism; material + -isme.


narsisisme

Pemikiran yang mengagung-agungkan atau memuja diri sendiri; pemikiran ujub.

نرسيسيسمى (Jawi)


altruisme

Sifat atau pemikiran yang melebihkan kepentingan kebajikan orang lain berbanding diri sendiri.

التروءيسمى (Jawi)


alkoholisme

Masalah ketagihan terhadap minuman beralkohol secara tak terkawal.

الکوهوليسمى (Jawi)


relativisme

Fahaman falsafah yang mempercayai bahawa nilai moral tidak bersifat mutlak, dan hanya bergantung kepada individu dan kebudayaan setempat.

ريلاتيۏيسمى (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris relativism; relatif + -isme.


音楽

Daripada bahasa Middle Chinese 音樂 (ʔˠiɪm ŋˠʌk̚).


甘榜

Dipinjam daripada bahasa Melayu kampung.


pasport

Suatu buku kecil serta dokumen yang digunakan untuk mendapatkan keizinan ke luar negara.

Suatu benda yang menjadi sebab seseorang layak memasuki suatu perkara.

ڤسڤورت (Jawi)


aktivisme

Perbuatan gerakan untuk memperjuangkan suatu hak atau perkara melalui tindakan ketara.

اکتيۏيسمى (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris activism; aktif + -isme.


aktivisme

Pinjaman bahasa Belanda activisme; aktif + -isme.


terbitan

Perkataan baharu yang terbit daripada kata dasar.

Bahan kimia yang terbit daripada bahan kimia asal.

تربيتن (Jawi)

antiterbitan

Sebarang benda yang terbit daripada suatu perkara asal. Rumus atau sebutan yang terbit selepas proses pembezaan.


biokeselamatan

Aspek keselamatan dan perlindungan daripada ancaman patogen seperti virus dan bakteria berbahaya dan berjangkit.

بيوکسلامتن (Jawi)


حرام‌زاده

حرامزادگان
حرامزادهها

حرام (harâm, “haram”) + زاده (zâde, “lahir”).


ڤسچابنجير

ڤسچاـ + بنجير.

ڤس‧چا‧بن‧جير


pascabanjir

Selain itu, kerajaan negeri juga mensyaratkan hanya sukarelawan atau pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dari dalam Pahang boleh menyertai aktiviti gotong-royong pascabanjir, terhad kepada terma yang ditetapkan.

2021, Tarikh akhir penghantaran bantuan pascabanjir Pahang Jumaat ini, Astro Awani.

ڤسچابنجير (Jawi)


biosafety

Aspek keselamatan daripada patogen berbahaya; biokeselamatan.


bilangan

Jumlah (banyak) semua atau sebahagian sesuatu yang dikira (barang dll).

Orang yang mengasihi kau lebih ramai bilangannya daripada manusia yang membenci kau.

Hasil darab ini ialah suatu bilangan genap.

Suatu golongan orang tertentu, lingkungan, golongan.

Dia termasuk bilangan orang pandai-pandai.

nasib yang sudah tertentu, waktu yang sudah tertentu.

sudah sampai bilangannya

bilang + -an, daripada bahasa Melayik Purba *bilaŋ-an, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *bilaŋ-an, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *bilaŋ-an, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bilaŋ-an (Barat).


cabutan

Suatu benda yang dicabut atau diambil dari sekumpulan benda.

چابوتن (Jawi)


demografi

Kajian berkenaan ciri-ciri dan perkembangan sekelompok penduduk.

ديموݢرافي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris demography; demo- + -grafi.


人口学

demografi (kajian tentang penduduk manusia)


人類

umat manusia (secara keseluruhan), manusia sejagat


人類

Bentuk Hán tự bagi nhân loại, "manusia, umat manusia"


外国語

外国 (gaikoku, “negara asing”) + 語 (go, “bahasa”)


bahasa asing

Bahasa yang bukan ibunda bagi diri seseorang.

بهاس اسيڠ (Jawi)


bahasa ibunda

Bahasa yang dipelajari secara sendiri diri seseorang sejak kecil.

بهاس ايبوندا (Jawi)


fikiran

Sebarang perkara yang terbit dalam akal atau dalam proses berfikir.

فيکيرن (Jawi)


aduan

Kenyataan bertujuan untuk adu suatu permasalahan.


menit

Daripada bahasa Belanda minuut, daripada bahasa Middle French minute, daripada bahasa Old French minute, daripada bahasa Latin minūta. Dipengaruhi oleh diwarisi bahasa Perancis-bahasa Belandamenuet (“minuet”).


sukatan

Suatu unit yang diguna pakai untuk menyukat suatu perkara; ukuran.

Hasil atau nilai suatu benda selepas proses menyukat.


rujukan

Sesuatu yang digunakan sebagai bahan rujuk.

روجوعن (Jawi)


tarikan

Perbuatan tarik (membawa objek mendekati diri dengan suatu daya).

Sesuatu yang menarik seseorang atau sesuatu yang lain.

تاريقن (Jawi)


lukisan

لوکيسن (Jawi)


pakaian

Sebarang kain atau benda lain yang dipakai untuk melitupi badan.

Sesuatu perkara yang lazim dilakukan; amalan.

ڤاکاين (Jawi)


kecergasan

Keadaan cergas atau kemampuan suatu badan manusia secara fizikal.

Keadaan aktif suatu persatuan atau individu, keaktifan.

کچرݢسن (Jawi)


kereaktifan

Keupayaan suatu bahan untuk bertindak balas dengan bahan lain.

کرياکتيفن (Jawi)


nyanyian

ڽاڽيان (Jawi)


nyalaan

ڽالاءن (Jawi)


aliran

Gerakan mengalir suatu cecair atau benda.

Pergerakan keluar masuk sekelompok benda (seperti penduduk manusia dan wang).

Haluan atau gaya pemikiran di bawah satu fahaman atau pemikiran utama.

mazhab (kategori-kategori amalan dan gaya kepercayaan dalam suatu agama)

Sukatan pelajaran khusus yang dirangka berdasarkan jenis-jenis ilmu lazim (seperti sains dan seni) yang boleh dipilih para murid.


kedamaian

Keadaan dan tahap damai atau aman seseorang atau suatu tempat; keamanan.

کداماين (Jawi)


keesaan

Perihal sesuatu yang hanya ada satu atau bersifat tunggal, lazimnya berkenaan tuhan.

کأساءن (Jawi)


keilmuan

Suasana tempat atau keadaan yang berusur atau berteraskan ilmu.

کعلموان (Jawi)


kenyaringan

Perihal nyaring suatu bunyi.
Darjat frekuensi suatu bunyi.

کڽاريڠن (Jawi)


kewarasan

Keadaan waras suatu akal pada seseorang.

کوارسن (Jawi)


kefakiran

Keadaan fakir atau miskin seseorang; kemiskinan.

کفقيرن (Jawi)


rasionalisme

Sejenis fahaman falsafah yang meletakkan logik akal sebagai tunggak pemahaman falsafah dan penyelesaian masalah.

راسيوناليسمى (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris rationalism; rasional + -isme.


hedonisme

Falsafah bahawa tunjang kehidupan ialah perasaan kebahagiaan dan keseronokan.

هيدونيسمى (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris hedonism, daripada Yunani Purba ἡδονή (hēdonḗ, “keseronokan”) + -isme.


fuyoh

wow; ungkapan untuk menunjukkan kekaguman seseorang individu kepada individu yang lain.

Fuyoh! Nasi lemak ini sangat sedap!


kekaguman

keadaan atau hal yang kagum; ketakjuban; kehairanan.


sado

sejenis kereta kuda seperti beca yang beroda dua.

Berasal daripada nama Eugen Sandow, seorang ahli bina badan yang memenangi pertandingan bina badan yang dipercayai pertama kali dianjurkan di dunia pada tahun 1901 di dewan Dewan Albert Diraja di London. Sandow yang berasal dari Königsberg, Jerman telah muncul sebagai pemenang pertandingan bina badan tersebut dan bermula daripada itu nama beliau "Sandow" telah digelar sebagai panggilan kepada seseorang yang bertubuh sasa.
Panggilan Sandow untuk lelaki bertubuh sasa telah berevolusi di Tanah Melayu daripada "Sandow" kepada "Sendo" yang aktif digunakan oleh masyarakat kebanyakan sekitar tahun 70-an sebagai panggilan kepada tubuh yang sasa. Panggilan tersebut sekali lagi berevolusi kepada perkataan "Sado" sekitar tahun 2000 hingga kini.


sado

Sifat orang yang bertubuh sasa (memiliki rupa fizikal berotot ketara) atau orang yang kuat.


jerapan

Situasi molekul suatu bahan tertarik dan terlekat pada suatu permukaan pepejal lalu membentuk suatu lapisan.


laluan

Sebarang kawasan yang dijadikan jalan untuk ke suatu tempat.

Kaedah dan jalan untuk mencapai suatu matlamat.

لالوان (Jawi)


laluan tikus

Laluan yang tersembunyi atau tidak diketahui orang ramai untuk ke suatu tempat.

Polis menambah sekatan jalan raya bergerak di empat lokasi laluan tikus yang bersempadan dengan Kedah bagi memastikan orang ramai tidak merentas negeri terutama ketika beberapa daerah di negeri itu dikenakan Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) ketika ini.

2021, “Polis tambah sekatan jalan raya di laluan tikus”, dalam Berita Harian:

لالوان تيکوس (Jawi)


kutukan

Kata-kata mengutuk atau menentang suatu benda secara kasar.

کوتوقن (Jawi)


resapan

Kelakuan suatu bahan meresap ke suatu bahan lain.

Kemasukan suatu fahaman atau pemikiran ke dalam suatu kelompok.


keratan

Hasil atau bahagian suatu objek yang dikerat.

Sebahagian atau petikan daripada keseluruhan suatu benda (seperti kata-kata dan akhbar).


keratan rentas

Satah atau permukaan yang dibentuk apabila satu objek dikerat secara melintang dan menyeluruh.

کرتن رنتس (Jawi)

doorsnede

section formed by a plane cutting through an object

横断面

おうだんめん, ōdanmen


biomekanik

Bidang ilmu biofizik berkenaan gaya pergerakan benda hidup, terutamanya berkenaan rangka tulang dan otot.

بيوميکانيک (Jawi)


politeisme

Penyembahan atau kepercayaan kepada banyak dewa atau tuhan.

ڤوليتيئيسمى (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris polytheism; poli- + teisme.


syirik

Menyembah atau menyekutukan sesuatu bersama-sama Allah (seperti berhala) atau politeisme secara zahir atau dalam kepercayaan dalaman diri.


monoteisme

Penyembahan atau kepercayaan kepada hanya satu dewa atau tuhan.

مونوتيئيسمى (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris monotheism; mono- + teisme.


nistaan

Kata-kata mengutuk atau menghina; kutukan atau hinaan.

نيستاءن (Jawi)


cebisan

Hasil suatu bahan yang dicebis-cebis atau dipotong kepada kepingan-kepingan kecil.


jeritan

Suara keluhan sekelompok penduduk atau rakyat.


imunoterapi

Kaedah rawatan melalui penggunaan dan penyesuaian antibodi dan sistem imun.

ايمونوتيراڤي (Jawi)


rawatan

Kaedah dan perbuatan memulihkan seseorang daripada penyakit.


kalkulus

Bidang matematik berkenaan kekadaran dan perubahan berterusan yang melibatkan olahan simbol algebra, termasuk pengamiran dan pembezaan.

Pembentukan suatu batuan atau bahan keras pada gigi.

کلکولوس (Jawi)


hāmeʻa

Loaʻa kekahi hāmeʻa no ka hoʻāwīwī ʻana i ke paʻi ʻana.

Terdapat alat untuk mencepatkan pencetakan.

Daripada hā- + meʻa (dipinjam daripada bahasa Tonga meʻa (“benda, bahan, objek”), seasal dengan bahasa Hawaii mea).


pergigian

Bidang perubatan berkenaan pengurusan dan rawatan gigi.

ڤرݢيݢين (Jawi)


ginekologi

Bidang perubatan berkenaan kesihatan wanita, terutamanya berkenaan organ pembiakan wanita.

ݢينيکولوݢي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris gynecology, daripada bahasa Yunani Purba γυνή (gunḗ, “wanita”) + -logie.


reumatologi

Bidang perubatan berkenaan rawatan dan pengurusan artritis.

ريوماتولوݢي (Jawi)


artritis

Suatu keradangan di sendi badan yang menyakitkan.

ارتريتيس (Jawi)


alaihissalam

Ucapan hormat bagi orang beragama Islam kepada para nabi.

Daripada bahasa Arab عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ (ʕalayhi s-salāmu).

Guds frid och välsignelser vare med honom


彼の上に平安あれ

その最後の預言者がムハンマド（彼の上に平安あれ）です。

Dan nabi yang terakhir ialah Nabi Muhammad s.a.w.

Sono saigo no yogen-sha ga Muhanmado (kare no ue ni heian are) desu.

2021 May 5 (last accessed), “イスラームの教義”, dalam Laman rasmi Masjid Nagoya:


peace be upon him

alaihissalam (ucapan hormat kepada nabi)

Suatu ucapan hormat terhadap orang yang sudah meninggal dunia.


мир ему

alaihissalam (ucapan hormat kepada para nabi)

Пророк Иса (мир ему) по воле Всевышнего родился без отца в местечке Байту-ляхм (Вифлеем) близ Иерусалима.

Nabi Isa (alaihissalam) dengan izin Yang Maha Berkuasa dilahirkan tanpa seorang bapa di Baitul Lahm (Bethelhem) berdekatan Baitulmuqaddis.

Prorok Isa (mir yemu) po vole Vsevyshnego rodilsya bez ottsa v mestechke Baytu-lyakhm (Vifleyem) bliz Iyerusalima.

2021, “Пророк Иисус (Иса) (мир ему)”, dalam Махачкалинские известия:


akidah

Asas ilmu Islam berkenaan keimanan dan kepercayaan kepada Allah.

Pinjaman bahasa Arab عَقِيْدَة (ʕaqiyda).


alkena

Sejenis hidrokarbon terdiri daripada sekurang-kurangnya satu ikatan ganda dua di antara atom karbon.

الکينا (Jawi)


biogenesis

Suatu teori bahawa benda hidup terhasil hanya daripada benda hidup lain yang sedia ada.

Penghasilan suatu bahan oleh benda hidup; biosintesis.

بيوݢينسيس (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris biogenesis; bio- + genesis < bahasa Inggeris [Istilah?]βίος (bíos, “bio-, kehidupan”) + -γένεσις (-génesis)


biogenesis

Daripada bahasa Yunani Purba βῐ́ος (bíos, “kehidupan”) (akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *gʷeyh₃- (“hidup”)) + γένεσις (génesis, “sumber; ciptaan”) (akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *ǵénh₁tis (“kelahiran”)); sama dengan bio- + genesis.


ciptaan

چيڤتاءن (Jawi)


historiografi

Bidang sejarah berkenaan kajian terhadap catatan atau rekod sejarah.

هيستوريوݢرافي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris historiography.


ハ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 八.


ヒ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 比.


フ

フアマㇺ

フニ


フ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 不.


ヘ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 部.


ホ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 保.


pishang

Pishang doh malam ni


palau

seorang individu tidak mahu melayan seseorang; mengabaikan seseorang seolah-olah bahawa orang itu sudah tiada.


palau

si orang (sebutan bagi seseorang apabila marah atau bergurau)


マ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 末.


ミ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 三.


ム

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 牟.


メ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 女.


モ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 毛.


ヤ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 也.


ユ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 由.


ヨ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 與.


ラ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 良.


リ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 利.


ル

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 流.


レ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 禮.


ロ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 呂.


ワ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 和.


ヰ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 井.


ヱ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 恵.


ヲ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 乎.


ン

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 尓.


イ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 伊.


ウ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 宇.


エ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 江.


オ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 於.


カ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 加.


キ

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 機.


ク

Diterbitkan pada Zaman Heian daripada tulisan kanji man'yōgana 幾.


retrosintesis

Proses penentuan bahan-bahan kimia yang dapat menghasilkan suatu sebatian kimia akhir melalui membalikkan sebatian akhir kepada sebatian-sebatian awal.

ريتروسينتيسيس (Jawi)


sintesis

Penghasilan suatu benda rumit daripada benda-benda yang lebih ringkas.

سينتيسيس (Jawi)


penghidratan

Tindak balas melibatkan menambahkan bersamaan satu molekul air terhadap suatu sebatian.

Pemberian air yang mencukupi terhadap badan.

ڤڠهيدرتن (Jawi)


kewibawaan

کويباواءن (Jawi)


ガ

Askara katakana カ (ka) dengan dakuten (゛).


ギ

Askara katakana キ (ki) dengan dakuten (゛).


グ

Askara katakana ク (ku) dengan dakuten (゛).


ゴ

Askara katakana コ (ko) dengan dakuten (゛).


ザ

Askara katakana サ (sa) dengan dakuten (゛).


ジ

Askara katakana シ (shi) dengan dakuten (゛).


ズ

Askara katakana ス (su) dengan dakuten (゛).


ゼ

Askara katakana セ (se) dengan dakuten (゛).


ゾ

Askara katakana ソ (so) dengan dakuten (゛).


ダ

Askara katakana タ (ta) dengan dakuten (゛).


ヂ

Askara katakana チ (chi) dengan dakuten (゛).


ヅ

Askara katakana ツ (tsu) dengan dakuten (゛).


デ

Askara katakana テ (te) dengan dakuten (゛).


ド

Askara katakana ト (to) dengan dakuten (゛).


バ

Askara katakana ハ (ha) dengan dakuten (゛).


ビ

Askara katakana ヒ (hi) dengan dakuten (゛).


ブ

Askara katakana フ (fu) dengan dakuten (゛).


ベ

Askara katakana ヘ (he) dengan dakuten (゛).


ボ

Askara katakana ホ (ho) dengan dakuten (゛).


kekerapan

Nilai jumlah suatu data diperoleh; frekuensi.


poligami

Perbuatan berkahwin dengan banyak isteri.

ڤوليݢامي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris polygamy; poli- + -gami.


poliklinik

Pinjaman bahasa Inggeris polyclinic; poli- + klinik


poliklinik

Sejenis klinik yang berfungsi sebagai tempat rawatan penyakit-penyakit lazim.

Pinjaman bahasa Belanda polikliniek; poli- + klinik


hipotermia

Situasi suhu badan yang terlalu rendah sehingga membawa masalah kesihatan.

هيڤوترميا (Jawi)


hipertermia

Situasi suhu badan yang terlalu tinggi sehingga membawa masalah kesihatan.

هيڤرترميا (Jawi)


kesegahan

Keadaan bahan yang segah atau tegang akibat diisi suatu bahan.


化学工学

化学 (kagaku, “kimia”) + 工学 (kōgaku, “kejuruteraan”).


kejuruteraan perisian

Bidang kejuruteraan berkenaan penghasilan dan penyelenggaraan perisian digital.

کجوروتراءن ڤريسيان (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris software engineering; kejuruteraan + perisian.

softwarové inženýrství

subfield of engineering concerned with the development, operation, and maintenance of software


teknik listrik

teknik (“kejuruteraan”) + listrik (“elektrik”)


elektrik

Suatu fenomena penghasilan dan pengaliran cas elektrik di antara dua tempat yang dijadikan sebagai bentuk tenaga.

Bidang ilmu berkenaan elektrik; keelektrikan.

ايليکتريک (Jawi)


agropelancongan

Sektor pelancongan berdasarkan kawasan dan hasil pertanian di suatu tempat, lazimnya melibatkan lawatan ke ladang atau tempat pertanian.

اݢروڤلنچوڠن (Jawi)


pelancongan

Bidang industri berkenaan melancong (ziarah untuk tujuan istirehat atau hiburan).

ڤلنچوڠن (Jawi)


lawatan

Perbuatan atau acara lawat (ziarah secara sebentar).


kejuruteraan elektronik

Bidang kejuruteraan berkenaan peranti-peranti elektronik.

کجوروتراءن ايليکترونيک (Jawi)


kejuruteraan komputer

Bidang kejuruteraan serta sains komputer berkenaan rekaan dan aplikasi komputer.

کجوروتراءن کومڤوتر (Jawi)


sains komputer

Bidang kajian tentang komputer, sistem komputer dan aplikasi penggunaan komputer.

Pinjaman daripada Inggeris computer science; sains + komputer.


sekatan jalan raya

Suatu sekatan yang dilakukan oleh pihak berkuasa di jalan untuk menahan kenderaan-kenderaan bagi tujuan pemeriksaan.

سکتن جالن راي (Jawi)


rusuhan

Perhimpunan ganas sekelompok orang, kadangkala untuk menuntut perkara atau hak tertentu.

روسوهن (Jawi)


klinikal

Berkenaan persekitaran klinik atau pusat rawatan kesihatan secara am.

کلينيکل (Jawi)


sains sosial

Bidang kajian atau sains tentang struktur dan perilaku masyarakat serta budaya masyarakat.


社会科学

社会 (shakai, “masyarakat”) + 科学 (kagaku, “sains”)


agham panlipunan

agham (“sains”) + lipunan (“masyarakat”).


cincau

Sejenis pencuci mulut di kawasan China, Taiwan dan Asia Tenggara terhasil daripada rebusan daun Platostoma palustre dengan kalium karbonat yang kemudiannya disejukkan.

چينچاو (Jawi)

Daripada bahasa Min Nan 仙草 (sian-chháu / chhian-chháu).


cincau

Pencuci mulut di kawasan China, Taiwan dan Asia Tenggara terhasil daripada rebusan daun Platostoma palustre dengan kalium karbonat yang kemudiannya disejukkan.


grass jelly

cincau (pencuci mulut terbitan daun Platostoma palustre).


putaran

Perilaku atau gerakan putar atau pusing.


kepercayaan

Sesuatu yang dipercayai atau diyakini benar seseorang.

Tahap keyakinan kepada seseorang atau sesuatu.

کڤرچاياءن (Jawi)


pengangkutan

Bidang pembawaan orang atau barangan di antara dua tempat.


pengilhakan

Perbuatan memasukkan wilayah terjajah sebagai sebahagian daripada wilayah yang menjajah secara rasmi.

ڤڠايلحقن (Jawi)


penghabisan

ڤڠهابيسن (Jawi)


bulan dipagar bintang

بولن دڤاݢر بينتڠ (Jawi)


komoyon

Nunu komoyon do hogot diti?.


bulan jatuh ke riba

بولن جاتوه کريبا (Jawi)


pengangkutan awam

Sistem pengangkutan yang dikongsi oleh orang ramai.


layu

Keadaan bunga atau daun yang kering atau gugur.

Keadaan diri yang tidak bertenaga atau lemah.


layu

Diri menjadi tidak bertenaga atau lemah.


புவியியல்

புவி (puvi, “Bumi”) + -இயல் (-iyal, “kajian, -logi”)


isoterma

Keadaan jumlah haba yang malar atau tetap.

ايسوترما (Jawi)


isoterma

Dalam keadaan isoterma atau haba yang malar.


spektroskopi

Bidang ilmu mengenai spektrum (spektrum cahaya).

Penggunaan ilmu spektroskopi dalam analisis kimia.

سڤيکتروسکوڤي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris spectroscopy; spektro- + -skopi.

分光法

ぶんこうほう, bunkōhō


நிறமாலையியல்

நிறமாலை (niṟamālai, “spektrum”) + -இயல் (-iyal, “kajian, -logi”)


biodiesel

Diesel yang terbit daripada sumber-sumber semula jadi, tidak seperti diesel lazim (bahan api fosil).

بيوديسيل (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris biodiesel; bio- + diesel.


bahan api

Bahan yang digunakan untuk menjana tenaga melalui pembakaran.

Suatu perkara yang menggalakkan suatu matlamat atau kesan.

باهن اڤي (Jawi)


pembakaran

ڤمباکرن (Jawi)

燃焼

ねんしょう, nenshō


kebakaran

Kejadian api yang membakar suatu tempat (seperti bangunan).

کباکرن (Jawi)


მამა

Daripada bahasa Georgia Kuno მამაჲ (mamay), daripada bahasa Proto-Kartvelian *mam- (“ayah”).


დედა

Daripada bahasa Georgia Kuno დედაჲ (deday), daripada bahasa Proto-Kartvelian *ded- (“ibu”).


bunga api

Suatu mercun yang dinyalakan di langit lalu membentuk api pelbagai corak dan warna, lazim sebagai pertunjukan atau menyambut suatu peristiwa.

بوڠا اڤي (Jawi)


VTuber

Pemendekan バーチャルYouTuber (bācharu yūchūbā, “virtual YouTuber”).

Daripada huruf awal bahasa Inggeris virtual (“maya”) dan akhir bahasa Inggeris YouTuber.


kenderaan

Suatu jentera untuk mengangkut orang atau barangan dari satu tempat ke tempat lain.


soromin

Momoli ko iti soromin?.


peminat

Orang yang minat akan sesuatu atau seseorang.


lakaran

Sesuatu yang dilakar atau dilukis secara kasar.


lakar

Sesuatu yang dilukis secara kasar; lakaran.


lakar

Melukis secara kasar (tidak tertakluk kepada kesempurnaan).


pusingan

Segmen atau bahagian permainan dalam suatu pertandingan atau acara.

ڤوسيڠن (Jawi)


kritikan

Kata-kata atau pendapat bertujuan mengkritik atau unsur kritik.

کريتيکن (Jawi)


galian

Sebarang bahan yang dapat ditemui apabila tanah digali.

ݢاليان (Jawi)


wangian

Sebarang benda yang digunakan untuk terbitkan bau wangi.

واڠيان (Jawi)


ensera

Sejenis bahan sastera Iban; yakni suatu hikayat atau legenda.


dimer

Polimer terbentuk daripada dua buah monomer.

Daripada di- + -mer; pinjaman bahasa Inggeris dimer.


ekabahasa

ايکابهاس (Jawi)


multibahasa

مولتيبهاس (Jawi)


zarahan

Suatu zarah atau benda halus yang wujud dalam udara sebagai bahan pencemar.


pencemaran air

ڤنچمرن اءير (Jawi)


pencemaran tanah

ڤنچمرن تانه (Jawi)


koyak

Mengenakan tarikan di dua titik menjauhi satu sama lain sehingga terbentuk lubang atau memisahkan suatu helaian.


koyak

Perasaan kekecewaan atau kemarahan dalam diri.

koyak-koyak
koyak-moyak
sekoyak
lebih koyak
terkoyak


suntikan

Perbuatan memasukkan ubat atau bahan dengan bantuan jarum ke dalam badan.

سونتيقن (Jawi)

pancitan

Perbuatan menyuntik sesuatu. Pemasukan bahan api ke dalam enjin pembakaran.


sejarawan

Pakar dalam bidang sejarah; ahli sejarah.

سجاراون (Jawi)


sasterawan

Orang yang terlibat dalam bidang sastera dan menerbitkan karya sastera.

Orang yang cerdik secara am; cendekiawan.

سستراون (Jawi)


ᨕᨆᨑᨙᨉᨀᨂᨛ

ᨕ + ᨆᨑᨙᨉᨀ + ᨂᨛ


budayawan

Orang yang terlibat dalam kegiatan budaya.

بوداياون (Jawi)


kemarahan

کماراهن (Jawi)


Baitulmuqaddis

Suatu kota berdekatan Laut Mediterranean yang dianggap suci oleh agama Islam, Kristian dan Yahudi.

Pinjaman bahasa Arab بَيْت الْمُقَدَّس (bayt al-muqaddas).


Kudüs

Daripada bahasa Ottoman Turkish قدس (Kudüs), daripada bahasa Arab قُدُسْ (qudus).


ままー

Kemungkinan berkaitan dengan bahasa Melayu Kuno maharddhika , dipinjam daripada bahasa Sanskrit महर्द्धिक (maharddhika, “makmur”).


agamawan

Orang dengan latar belakang atau sifat keagamaan yang ketara.

اݢاماون (Jawi)


peragawan

Orang yang memperagakan pakaian bagi sesuatu pihak.

ڤراݢاون (Jawi)


cendekiawan

چندکياون (Jawi)


-wan

Daripada bahasa Sanskrit -वन्त् (-vant).


koyak-koyak

Kulit yang halus dan bersih sewaktu aku mengenalinya dulu telah tidak ada lagi, apa yang tinggal ialah kulit yang telah koyak-koyak, buruk dan tidak berseri lagi.

1979, Kisah 'Merah Putih' jadi sahabat karib pelajar, Berita Harian, m/s 5.


takbir

Suatu laungan memuji Allah, Allah Akbar ("Allah Maha Besar") yang disebut sebagai zikir umum.


タクビール

タクビールとは、『アッラーフ アクバル』と述べることを指します。

Takbir merujuk kepada menyebut "Allah Akbar".


takbir raya

Sejenis takbir khas yang diucapkan pada hari raya (Aidilfitri dan Aidiladha).


banduan

Orang yang dikenakan hukuman duduk atau ditahan di penjara kerana melakukan jenayah.

بندوان (Jawi)


banduan akhir

بندوان اخير (Jawi)


kerusi roda

Sejenis kerusi yang digunakan untuk membolehkan atau memudahkan pergerakan bagi orang yang sakit, lumpuh atau cacat.

کروسي رودا (Jawi)


kerusi elektrik

Sejenis kerusi yang digunakan untuk melaksanakan hukuman elektrik melalui renjatan elektrik.


oi

kata untuk memanggil seseorang individu.


oi

Oi aragang rasuk.


derisip

buta celik; matanya terbuka tetapi tidak dapat melihat


belanjawan

Suatu rancangan atau perhitungan pendapatan yang bakal diperoleh dan perbelanjaan yang bakal dilakukan pada suatu tempoh.

بلنجاون (Jawi)


sukarelawan

Orang yang melakukan kerja-kerja sukarela.

سوکاريلاون (Jawi)


sukarela

Sifat sesuatu yang dilakukan tanpa paksaan atau desakan luar, yakni atas kehendak sendiri.

سوکاريلا (Jawi)


kewangan

Bidang ilmu berkenaan wang dan pengurusan wang serta harta.


baning

reptilia, besar lagi dari kura-kura cengkerang


budu

sejenis sos yang terbuat daripada perkasam ikan.


kautim

Selesai atau siap setelah membuat sesuatu perkara.

Menyogok; melakukan rasuah atau mempengaruhi seseorang melalui pemberian habuan.


nolep

Seseorang yang tidak mempeduli keadaan sekitarnya.


bucin

seorang lelaki atau perempuan yang gila terhadap cinta.

Daripada bahasa Indonesia, budak + cinta.


telor

pelat, tidak dapat mengucapkan perkataan dengan betul.


kerek

Kerek siak budak baru tu sial.

Kerek doh mat rempit tu.

Berlagak betul orang yang menunggang motosikal itu.


kerek

Belom kerek.


inhibitor

perencat (penghalang tindak balas kimia)


boron

Suatu logam serta unsur kimia dengan nombor atom 5; berupakan metaloid berwarna kelabu.


boron

Daripada kata dasar borax + -on (“akhiran dalam nama bahan”).


gas adi

Sekumpulan unsur kimia gas yang secara amnya tidak boleh bertindak balas kerana struktur atom yang stabil.


wap air

Air dalam keadaan gas yang terdapat di udara.


seni visual

Bidang seni berkenaan sesuatu yang tampak seperti lukisan dan fotografi.

Sebarang karya dalam bidang seni visual.

سني ۏيسوال (Jawi)

seni + visual. Pinjaman daripada Inggeris visual arts.


visual arts

jamak bagi visual art (karya seni visual)


performing arts

Bentuk seni yang berupakan persembahan dan pertunjukan seperti teater, tarian dan muzik.


tunjuk perasaan

Suatu perhimpunan yang diadakan untuk menuntut suatu perkara atau hak.

تونجوق ڤراساءن (Jawi)


biogeografi

Bidang geografi berkenaan taburan benda hidup di sesebuah lokasi.

بيوݢيوݢرافي (Jawi)


geography

geografi (ilmu berkenaan persekitaran Bumi)

Perihal astronomi di planet-planet lain.

Daripada bahasa Inggeris [Istilah?]géographie, daripada bahasa Inggeris [Istilah?]geōgraphia, daripada bahasa Inggeris [Istilah?]γεωγραφία (geōgraphía, “penjelasan tentang Bumi”), daripada γῆ (γεω-) (gê (geō-), “Bumi”) + γράφω (gráphō, “tulis”). geo- + -graphy.

/dʒɪˈɒɡɹəfi/

/dʒiˈɑɡɹəfi/


地理学

地理 (chiri, “geografi”) + 学 (-gaku, “-logi; -grafi”)


天文学

天文 (tenmon, “astronomi”) + 学 (-gaku, “-logi; -grafi”)


நீரியல்

நீர் (nīr, “air”) + -இயல் (-iyal, “-logi”)


dinamik bendalir

Bidang fizik berkenaan gaya gerakan bendalir.

ديناميک بندالير (Jawi)

dinamik + bendalir. Pinjaman daripada Inggeris fluid dynamics.


bendalir

Sebarang bahan yang boleh mengalir secara sendiri, lazimnya merujuk kepada cecair dan gas.

بندالير (Jawi)


gazetir

Suatu senarai atau indeks yang menyenaraikan ciri-ciri geografi suatu kawasan.

ݢازيتير (Jawi)


kedalaman

کدالمن (Jawi)


keluasan

Peluang atau izin untuk melakukan sesuatu; kelapangan.

کلواسن (Jawi)


peluru

Suatu objek logam yang digunakan sebagai bahan yang ditembak daripada senjata untuk mendatangkan kecederaan.


peluru

pelor

Suatu objek logam yang digunakan sebagai bahan yang ditembak daripada senjata untuk mendatangkan kecederaan.


peluru berpandu

Sejenis senjata bom seperti roket yang dilancarkan ke udara dan boleh diarahkan ke sasaran.

ڤلورو برڤندو (Jawi)


kereta kebal

Sejenis kenderaan tentera dilitupi besi yang digunakan dalam perang dan pertempuran.

کريتا کبل (Jawi)


panglima

Orang yang mahir menggunakan senjata; hulubalang.

ڤڠليما (Jawi)


senjata

Sebarang alatan yang digunakan untuk menyerang seseorang atau sesuatu (seperti dalam pertahanan, peperangan atau jenayah).

Sebarang benda atau perkara yang digunakan untuk mencapai sesuatu matlamat.

Daripada bahasa Sanskrit संयत्त (saṃyatta, “keadaan bersedia”) atau bahasa Sanskrit सज्जता (sajjatā, “persediaan”).


ஆயுதம்

Daripada bahasa Sanskrit आयुध (āyudha, “senjata”).


உலகம்

Mungkin daripada bahasa Sanskrit लोक (loka).


rayat

Yati rayat Malaysia nuru tumanud kooturan pogun.

Kita rakyat Malaysia harus mematuhi undang-undang negara.


senjata api

Sebarang senjata yang menggunakan peledak seperti serbuk letupan.

سنجات اڤي (Jawi)


buruan

بوروان (Jawi)


gajah

Sejenis haiwan serta mamalia besar berekor dan bertaring di bawah keluarga Elephantidae.

Sejenis buah catur yang boleh digerakkan secara pepenjuru.


buaya

Sejenis reptilia pemangsa di bawah keluarga Crocodylidae, atau di bawah order Crocodilia (termasuk haiwan serupa seperti aligator).

Lelaki yang gemar bertukar-tukar pasangan; buaya darat.

Daripada bahasa Melayik Purba *buhaya, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buqaya, daripada bahasa Austronesia Purba *buqaya.


buaya

Lelaki yang gemar bertukar-tukar pasangan.


pemangsa

Haiwan yang bertanggungjawab memburu dan membunuh mangsa sebagai makanan.


mangsa

Orang yang menerima kesan buruk, tercedera atau terbunuh dalam suatu kejadian buruk.

Sesuatu yang dijadikan sasaran dalam suatu perbuatan buruk.

Haiwan yang diburu dan dijadikan makanan oleh pemangsa.

Pinjaman bahasa Sanskrit मांस (māṃsa, “daging”).


autotrof

Sebarang makhluk yang berupaya menghasilkan makanan secara sendiri untuknya daripada sumber seperti cahaya.

اوتوتروف (Jawi)


autotrof

Sebarang makhluk yang berupaya menghasilkan makanan secara sendiri untuknya.


heterotrof

Sebarang makhluk yang tidak berupaya menghasilkan makanan secara sendiri untuknya dan perlu mengambil makanan daripada sumber luar.

هيتيروتروف (Jawi)


kanggaru

Sejenis hawian mamalia berkaki dua dan berkantung yang wujud di Australia dalam keluarga Macropodidae.

کڠݢارو (Jawi)


aligator

Sejenis reptilia seperti buaya yang wujud di kawasan perairan Amerika dan China, Alligator mississippiensis dan Alligator sinensis.

اليݢاتور (Jawi)


ayam daging

Ayam yang diternak untuk disembelih dan memperoleh ayam daging.

ايم داݢيڠ (Jawi)


ayam telur

Ayam yang diternak untuk memperoleh telur

ايم تلور (Jawi)


biometrik

Bidang kajian berkenaan pengukuran dan pengecaman data-data dan sifat biologi.

بيوميتريک (Jawi)


physiology

Daripada bahasa Inggeris [Istilah?]physiologie, daripada bahasa Inggeris [Istilah?]physiologia, daripada bahasa Inggeris [Istilah?]φυσιολογία (phusiología, “falsafah alami”), daripada φύσις (phúsis, “alam”) + λόγος (lógos, “perkataan”). physio- + -logy.


cetak

Sebarang cap tulisan atau gambar pada kertas, kain atau helaian.


cetak

Mengecap tulisan atau gambar pada kertas atau sebarang helaian sebagai salinan.


cetak rompak

Penghasilan salinan atau tiruan karya seseorang tanpa keizinan pengkarya atau pemegang hak cipta.

چيتق رومڤق (Jawi)


salinan

Sebarang bahan yang disalin daripada bahan asal.

سالينن (Jawi)


keibubapaan

Ilmu berkenaan penjagaan dan pengurusan keluarga oleh ibu bapa.

کأيبوباڤاءن (Jawi)


keelektrikan

Bidang dan ilmu berkenaan fenomena dan tenaga elektrik.

کأيليکتريکن (Jawi)


elektromagnet

Sejenis daya magnet yang terbentuk melalui aliran arus elektrik.

Sejenis magnet sementara yang dihidupkan oleh tenaga elektrik.

ايليکترومݢنيت (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris electromagnet; elektro- + magnet.


keelektromagnetan

Salah satu daripada daya-daya asas alami yang terdiri daripada elektrik dan daya magnet.

Campuran bidang keelektrikan dan daya magnet sebagai satu cabang ilmu.

کأيليکترومݢنيتن (Jawi)


electromagnetism

/ɪˌlɛk.tɹəʊˈmæɡ.nəˌtɪzm̩/


electro-

Daripada bahasa Latin electrum, daripada bahasa Yunani Purba ἤλεκτρον (ḗlektron, “ambar”).


sebatian

Dua atau lebih unsur kimia yang bergabung secara kimia; sebatian kimia.

سباتيان (Jawi)


sebatian kimia

Dua atau lebih unsur kimia yang terikat secara kimia oleh ikatan kimia.

سباتيان کيميا (Jawi)


rangkak

Berjalan dengan menggunakan lutut dan tangan dalam posisi terbaring.


這う

rangkak (berjalan dalam keadaan berbaring)


翻訳

terjemahan (salinan teks dalam bahasa lain)


terjemahan

Sebarang bahan yang diterjemah daripada bahan asal.


lilitan

Sesuatu yang dililit mengelilingi suatu benda.

Sisi pada bulatan atau bentuk serupa serta nilai panjang pada sisi itu.


perhutanan

Bidang ilmu berkenaan pengurusan dan penjagaan hutan.

ڤرهوتنن (Jawi)


kaki tiga

Suatu tongkat alat dengan tiga batang kaki untuk menyokong sesuatu seperti kamera.

کاکي تيݢا (Jawi)


sinematografi

Dalam Kamus DBP edisi ke-4 ditakrifkan sinematografi bermakna teknik membuat filem (wayang gambar), seni perfileman

سينيماتوݢرافي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris cinematography.


sinematografi

Merujuk kepada KKBI, sinematografi ialah teknik perfileman atau salah satu daripada teknik-teknik pembuatan filem.


penghasilan

ڤڠهاسيلن (Jawi)


tanjung

Sejenis bentuk muka bumi berupakan daratan yang menjulur atau menganjur ke badan air.


tanjung

Jeoi mai bekelah ku tanjung asteh.


artileri

Sebarang jenis senjata (terutamanya meriam) yang menembak peluru ke arah musuh.

Angkatan tentera yang bertanggungjawab menguruskan senjata artileri.

ارتيلري (Jawi)


teluk

Badan air yang menjulur atau menganjur ke daratan.


pi

Pemalar bagi nisbah panjang lilitan dengan diameter bulatan lazim, bernilai sekitar 3.142.


hang

Menjadikan komputer (atau peranti lain) tidak dapat berfungsi secara tiba-tiba.

Melakukan gantung sampai mati sebagai hukuman mati.


hang

Kata ganti nama tunggal darjat kedua, awak.


perlahan

Dalam keadaan yang tidak tergesa-gesa (seperti gerakan atau aktiviti).

Keadaan suara yang tidak jelas atau sukar didengari.


perlahan

Menjadikan suatu objek bergerak secara perlahan.

Menjadikan suara atau bunyi lebih perlahan.


mikologi

ميکولوݢي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris mycology; miko- + -logi.


penolakan

Perbuatan menolak sesuatu benda atau perkara.


hasil bahagi

Nombor yang diperoleh selepas proses pembahagian.

حاصيل باهاݢي (Jawi)


sipnayan

Paduan isip (“berfikir”) + hanay (“kategori”) + -an (“akhiran peletak”)


penambahan

Proses menambahkan sesuatu benda atau perkara.

Proses menambahkan imbuhan pada kata dasar.

ڤنمبهن (Jawi)


adisi

penambahan
Penambahan dua atau lebih nombor.

penambahan
Pencampuran sebatian-sebatian kimia.


selamat hari jadi

Frasa yang diucapkan sempena hari jadi seseorang.

سلامت هاري جادي


hari jadi

هاري جادي (Jawi)


Geburtstag

Daripada Geburt (“lahir”) + -s- + Tag (“hari”).

/ɡəˈbuːɐ̯t͡sˌtaːk/


tali sawat

Sejenis tali bergerak beserta penggelek yang digunakan untuk mengangkut barang ke suatu tempat.

تالي ساوت (Jawi)


ban berjalan

tali sawat (tali untuk menghantar barang)


buret

Sejenis kelalang berbentuk tiub dengan penutup boleh laras yang digunakan dalam pengurusan larutan atau pentitratan.


tuber

Akar pokok yang mengalami bengkak kerana menyimpan makanan seperti pada ubi kentang.


refraktometer

Sejenis alat untuk mengukir indeks biasan suatu bahan.

ريفرکتوميتر (Jawi)


refractometer

refraktometer (alat mengukur indeks biasan)


fotometer

Sejenis alat yang digunakan untuk mengukur aspek-aspek keamatan cahaya.

فوتوميتر (Jawi)


photometer

/fəˈtɑmədəɹ/


photometer

Mengukur aspek keamatan cahaya dengan fotometer.

/fəˈtɑmədəɹ/


spektrofotometer

Alat untuk mengukur keamatan spektrum elektromagnet pada pelbagai panjang gelombang.

سڤيکتروفوتوميتر (Jawi)


panjang gelombang

Panjang di antara dua puncak gelombang yang bersebelahan.

ڤنجڠ ݢلومبڠ (Jawi)


jalan sehala

Jalan yang hanya membenarkan aliran kenderaan dari satu arah.

جالن سهالا (Jawi)


bot

Sejenis kenderaan air kecil untuk mengangkut orang atau barang yang digerakkan oleh dayung atau enjin.


bot

Perisian yang dibina untuk menjalankan suatu tugasan berulang secara automatik.


bot

Perisian yang menjalankan tugasan secara automatik.


senapang patah

Sejenis senjata api yang menggunakan bebola besi kecil sebagai peluru.

سناڤڠ ڤاته (Jawi)


tab mandi

Sejenis bekas besar yang digunakan sebagai tempat mandi.

تب مندي (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris bathtub; tab + mandi


peti ais

Sejenis almari khas yang digunakan untuk menyimpan makanan dengan konsep suhu rendah; peti sejuk.

ڤتي اءيس (Jawi)


peti sejuk

Sejenis peti atau almari yang digunakan untuk menyimpan makanan melalui penyejukan.

ڤتي سجوق (Jawi)


lemari es

lemari + es. Pinjaman daripada Belanda ijskast (“peti sejuk, harafiah "almari ais"”).


refrigerator

peti sejuk, peti ais (tempat menyimpan makanan)

Sebarang peti yang sejuk digunakan untuk menyimpan peralatan-peralatan khusus (seperti ubat).

/ɹɪˈfɹɪd͡ʒəˌɹeɪtə/

/ɹɪˈfɹɪd͡ʒəˌɹeɪɾɚ/

/ɹəˈfɹɪd͡ʒəˌɹeɪɾɚ/


photography

fotografi (ilmu penghasilan dan mengambil gambar)

Daripada bahasa Perancis photographie; photo- + -graphy.

/fəˈtɒɡɹəfi/

/fəˈtɑɡɹəfi/


photographer

/fəˈtɑɡɹəfɚ/

/fəˈtɒɡɹəfə/


kelab malam

Sebuah tempat hiburan yang dibuka pada waktu malam.

کلب مالم (Jawi)


nightclub

Tempat ditubuhkan bagi tujuan pelacuran.


rumah kedai

Rumah yang dijadikan sebagai tempat perniagaan.

رومه کداي (Jawi)


Nacht

Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan nacht, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama naht, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *naht, daripada bahasa Jermanik Purba *nahts, akhirnya daripada bahasa Indo-Eropah Purba *nókʷts.


peti besi

Sejenis peti berkunci dan kukuh yang digunakan untuk menyimpan barangan berharga.

ڤتي بسي (Jawi)


brankas

Daripada bahasa Belanda brandkast (“peti besi”).


pulmonologi

Bidang perubatan berkenaan peparu dan sistem pernafasan.

ڤولمونولوݢي (Jawi)


pulmonology

pulmonologi (bidang perubatan berkenaan peparu)


one-way street

Suatu perbuatan yang tidak dapat diterbalikkan.


tengah malam

Waktu pertengahan malam, yakni di tengah-tengah waktu antara matahari terbenam dengan matahari terbit.

Secara khusus, pukul 12 pada waktu malam.

تڠه مالم (Jawi)


ramal

Membuat anggaran tentang apa kesudahan atau peristiwa yang bakal terjadi pada masa depan.


masa hadapan

Masa atau zaman yang akan datang; masa depan.


masa datang

ماس داتڠ (Jawi)


arus terus

Arus elektrik yang hanya mengalir secara sehala atau pada satu arah.

اروس تروس (Jawi)

直流電流

ちょくりゅうでんりゅう, chokuryū denryū


arus ulang-alik

Arus elektrik yang bertukar arah gerakannya secara berselang-seli.

اروس اولڠ-اليق (Jawi)


float

Membuat sesuatu terapung, mengapungkan sesuatu.


float

Suatu bahagian objek yang membenarkan objek induk terapung di atas cecair.

Suatu minuman ringan yang dihidangkan dengan ais krim di atas minuman.

Sebarang nilai takrifan suatu pemboleh ubah yang boleh diwakili dengan pecahan.


tarik tali

Sejenis permainan atau upacara melibatkan dua buah pasukan menarik suatu tali di setiap hujung dengan matlamat titik tengah tali mencapai jarak yang ditetapkan daripada titik tengah asal tali.

تاريق تالي (Jawi)


tug of war

Pergaduhan atau perselisihan antara dua pihak.


pengaturcaraan

Ilmu tentang atur cara dalam komputer atau peranti elektronik lain.

ڤڠاتورچاراءن (Jawi)


tempat berteduh

Suatu bangunan atau tempat khusus yang dibina sebagai tempat perlindungan daripada bencana alam atau sebarang bencana lain.

تمڤت برتدوه (Jawi)


shelter

Pusat yang dibina sebagai tempat tinggal golongan tertentu seperti gelandangan.

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan sheltron, sheldtrume (“tembok atau atap terbentuk daripada perisai”), daripada bahasa Inggeris Kuno sċildtruma, sċyldtruma (“sekumpulan tentera, tempat berlindung”, secara harfiah “tentera perisai”), daripada sċyld, sċield (“perisai”) + truma (“angkatan tentera”).


shelter

Memberi perlindungan kepada sesuatu atau seseorang.


bencana alam

Sebarang bencana yang terjadi akibat kejadian semula jadi.

بنچان عالم (Jawi)


natural disaster

bencana alam (bencana akibat kejadian alam)

Situasi kecemasan susulan akibat bencana alam.


pelindung

ڤليندوڠ (Jawi)


誕生日

誕生 (tanjō, “kelahiran”) + 日 (hi, “hari”).


puasa sunat

Sebarang ibadah puasa sampingan selain daripada puasa wajib di bulan Ramadan.

ڤواس سونت (Jawi)


perusuh

ڤروسوه (Jawi)


pemprograman

Ilmu pengurusan sesuatu program (seperti rancangan)

ڤمڤروݢرمن (Jawi)


kegelapan

Dalam keadaan yang kelam atau tidak memberangsangkan.


tenaga suria

Tenaga yang diperoleh terus daripada Matahari (termasuk cahaya dan haba Matahari).

تناݢ سوريا (Jawi)


tenaga kinetik

Tenaga yang wujud pada sebarang bahan yang bergerak.

تناݢ کينيتيک (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris kinetic energy; tenaga + kinetik.


kinetic energy

Tenaga pada objek bergerak, tenaga kinetik.


potential energy

Tenaga yang terpendam dalam suatu objek; tenaga keupayaan.


tenaga keupayaan

Tenaga yang terpendam pada sebarang bahan berikutan kedudukan relatif objek atau sifat objek.

تناݢ کأوڤاياءن (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris potential energy; tenaga + keupayaan.


keupayaan

Kebolehan seseorang sesuatu benda untuk melakukan perkara yang diinginkan.

کأوڤاياءن (Jawi)


tatacara

Langkah-langkah dan cara melakukan suatu perkara.

Adat istiadat; adat-adat dalam suatu acara.

تاتاچارا (Jawi)


air suling

Air yang diproses agar tulen daripada sebarang bendasing melalui penyulingan, kadangkala termasuk bebas daripada zat-zat dan zarah selain molekul air.

اءير سوليڠ (Jawi)


air suling

Air diproses agar tulen daripada sebarang bendasing melalui penyulingan.


air tulen

Air yang tulen daripada bendasing; air suling.

اءير تولين (Jawi)


kitab suci

Buku atau kitab yang dipandang tinggi dan menjadi pegangan serta rujukan utama penganut sesebuah agama.

کتاب سوچي (Jawi)


scripture

Pinjaman bahasa Latin scrīptūra (“tulisan”), daripada scrīptum, bentuk scrībō (“Saya menulis”).


kincir angin

Suatu mesin terdiri daripada roda yang digerakkan oleh angin untuk memperoleh gerakan putaran yang dapat diolah bagi tujuan tertentu.

کينچير اڠين (Jawi)


bendasing

Zat atau benda asing dalam suatu bahan yang tidak dalam kuantiti kecil yang menyebabkan bahan tidak lagi bersifat tulen.

بنداسيڠ (Jawi)


cardiology

kardiologi (bidang perubatan berkenaan jantung)


pembedahan plastik

Sejenis pembedahan untuk mengubah struktur kulit, sama ada untuk mengembalikan fungsi organ yang terkesan atau tujuan kecantikan.

ڤمبدهن ڤلستيک (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris plastic surgery; pembedahan + plastik.


sedekah wajib

zakat (pemberian sebahagian harta bagi mereka yang layak)

صدقه واجب (Jawi)


minyak mentah

Minyak bawah tanah petroleum yang belum diproses lagi.

ميڽق منته (Jawi)


cip mikro

Sejenis peranti elektronik terdiri daripada transistor dan semikonduktor bersaiz kecil yang dimuatkan dalam litar; litar bersepadu.

چيڤ ميکرو (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris microchip; cip + mikro.


litar bersepadu

Sejenis peranti elektronik terdiri daripada transistor dan semikonduktor bersaiz kecil yang dimuatkan dalam litar.

ليتر برسڤادو (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris integrated circuit; litar + bersepadu.


mikrocip

ميکروچيڤ (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris microchip; mikro- + cip.


string

Sususan kejadian yang berlaku secara berturut-turut.

Bahan asas dalam teori tetangsi (string theory)

Suatu susunan aksara dalam memori yang boleh diproses sebagai suatu entiti tunggal.

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan string, streng, strynge, daripada bahasa Inggeris Kuno streng, daripada bahasa Jermanik Purba *strangiz (“tali”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *strengʰ- (“tali, benang”).


programming

pengaturcaraan (ilmu atur cara peranti elektronik)

Sebarang perisian yang mengawal suatu mesin.

/ˈpɹəʊɡɹəmɪŋ/

/ˈpɹoʊɡɹæmɪŋ/


integrated circuit

litar bersepadu (cip terdiri daripada semikonduktor)


bahan letupan

Sebarang bahan yang boleh menghasilkan letupan, lazimnya melalui pembakaran.


爆発

/pakupatu/ → /bakufat͡su/ → /bakuhat͡su/
Daripada kata majmuk Cina Pertengahan bahasa Middle Chinese爆發 (pɑk pjot).


letupan

Suara konsonan yang terbit melalui pelepasan udara secara tiba-tiba.


nyahcas

Menghilangkan cas elektrik daripada suatu objek.


nyahcemar

Menghilangkan bahan pencemar atau mikroorganisma buruk daripada suatu tempat.


bawah tanah

Segala isi dalam tanah atau di bawah permukaan tanah.

Secara gelap atau rahsia; tidak diketahui.

باوه تانه (Jawi)


nyahkuman

Membunuh atau menghapuskan kuman atau mikroorganisma pada suatu permukaan.

ڽهکومن (Jawi)


senjata nuklear

Senjata yang menghasilkan letupan melalui proses nuklear.

سنجات نوکليار (Jawi)


tenaga nuklear

Tenaga yang terbentuk melalui tindak balas nuklear.

تناݢ نوکليار (Jawi)


tenaga atom

Tenaga yang terbentuk melalui tindak balas nuklear; tenaga nuklear.

تناݢ اتوم (Jawi)


radiocarbon

Isotop karbon radioaktif; radiokarbon atau karbon-14.


radiocarbon dating

pentarikhan radiokarbon (penentuan usia bahan purba dengan bantuan radiokarbon).


radioactivity

Proses pelepasan sinaran radioaktif oleh zarah.

keradioaktifan
Darjat radioaktif suatu bahan

Sinaran radioaktif yang terbentuk (seperti sinaran gamma dan zarah subatom).


bom atom

Bom atau senjata yang menggunakan konsep pembelahan nuklear untuk menghasilkan letupan.

بوم اتوم (Jawi)


meriam

Sejenis senjata artileri berlaras besar yang menggunakan bebola besi sebagai peluru.


meriam

Senjata artileri berlaras besar yang menggunakan bebola besi sebagai peluru.


meletup

Letupnya suatu bahan (pecah dengan adanya bunyi akibat peningkatan tekanan).

Memperoleh perhatian atau kemasyhuran dalam kalangan masyarakat.


dansa

Gaya tarian asal Barat dilakukan pasangan lelaki wanita sambil berpegang tangan atau berpelukan, dan diiringi musik.


letup

Memecahkan suatu objek dengan mengenakan tekanan tinggi dari dalam objek sehingga permukaan objek pecah.


perikanan

Urusan dan industri penangkapan serta penternakan ikan.

ڤرايکنن (Jawi)


peserta

Orang yang menyertai suatu acara atau pertandingan.


kenderaan air

Sebarang kenderaan yang berupaya bergerak di atas atau dalam air.

کندراءن اءير (Jawi)


serentak

Dilakukan atau berlaku pada masa yang sama.


persamaan serentak

Sekumpulan persamaan dengan nilai penyelesaian yang sama.

ڤرساماءن سرنتق (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris simultaneous equations; persamaan + serentak.


simultaneous

Daripada bahasa Latin Pertengahan simultaneus, daripada simultim (“pada masa sama”), from bahasa Latin simul (“bersama-sama”)


gerhana

Kejadian alam tatkala sebuah badan samawi melintasi di antara satu lagi objek samawi dan pemerhati sehingga objek yang dilintasi terlindung daripada pandangan pemerhati.

Daripada bahasa Sanskrit ग्रहण (grahaṇa).


gerhana bulan

Gerhana apabila Bumi melintasi di antara Matahari dan Bulan sehingga bayang-bayang Bumi mengenai Bulan.

ݢرهان بولن (Jawi)


gerhana bulan

Gerhana apabila Bumi melintasi di antara Matahari dan Bulan.


gerhana matahari

Gerhana apabila Bulan melintasi di antara Matahari dan Bumi sehingga Matahari dilihat terlindung oleh Bulan apabila dipandang dari Bumi.

ݢرهان ماتاهاري (Jawi)


gerhana matahari

Gerhana apabila Bulan melintasi di antara Matahari dan Bumi.


lingkaran

Sesuatu yang berlingkar atau melingkari sesuatu.

Suatu kawasan seperti daerah atau wilayah.

ليڠکرن (Jawi)


tali pinggang

Suatu tali yang dipasang mengelilingi pinggang untuk mengelak seluar daripada terbuka akibat terlalu longgar.


pinggang

Bahagian badan di antara pusat dan pelvis.


air hujan

اءير هوجن (Jawi)


air bah

Air yang bertakung ketika banjir atau bah.

اءير به (Jawi)

Diturunkan daripada bahasa Melayik Purba *air baah, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *wahiʀ bahaq, gabungan *wahiʀ + *bahaq. Setara dengan air + bah.


sinalau bakas

Hidangan babi hutan yang disalai; salah satu makanan lazim orang Kadazandusun.


pengangkutan rel

Sistem pengangkutan dengan landasan, lazimnya melibatkan kereta api.

ڤڠڠکوتن ريل (Jawi)


pengisyaratan

Sistem isyarat yang membolehkan sistem pengangkutan rel bergerak dengan lancar.

ڤڠاشارتن (Jawi)


lampu isyarat

Suatu lampu yang dipasang di jalan raya untuk membolehkan gerakan lancar kenderaan dan/atau pejalan kaki di simpang.

لمڤو اشارت (Jawi)


kesesakan trafik

Keadaan jalan yang sarat dengan kenderaan sehingga perjalanan menjadi sukar dan perlahan.

کسسقن ترافيک (Jawi)


perancangan bandar

Ilmu tentang merancang dan melaksanakan pembinaan dan kemajuan sebuah bandar.

ڤرنچڠن بندر (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris urban planning; perancangan + bandar.


buku lima

Sejenis senjata besi yang dipakai di jari-jari tangan; lazim digunakan dalam jenayah.

بوکو ليما (Jawi)


papan kekunci

Papan dengan butang yang digunakan bersama-sama komputer, mesin taip dan peranti serupa.

ڤاڤن ککونچي (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris keyboard; papan + kekunci.


ᬮᬶᬫ

Daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *lima, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *lima, daripada bahasa Austronesia Purba *lima.


pembukuan

Proses membentuk buku daripada sekumpulan tulisan atau perkara lain.

ڤمبوکوان (Jawi)


pembukuan

Proses penympanan buku atau dokumen rekod aliran wang.

Sebarang bahan yang dicatat dalam rekod perakaunan.


perakaunan

Ilmu merekodkan aliran wang dalam sesebuah organisasi, ilmu berkenaan akaun.

ڤراکاءونن (Jawi)


perbelanjaan

ڤربلنجاءن (Jawi)


penapaian

Sejenis tindak balas anaerob melibatkan pertukaran suatu sebatian ke sebatian lain dengan bantuan enzim.

ڤناڤاين (Jawi)


penapaian

Suatu periuk besar sebagai tempat menghasilkan tapai.


tindak balas

Sebarang tindakan dilakukan atau kejadian berlaku sebagai respons kepada suatu kejadian asal.

Pertukaran sebatian-sebatian kimia kepada sebatian baharu melalui penggabungan atau penguraian sebatian.

تيندق بالس (Jawi)


perpaipan

ڤرڤاءيڤن (Jawi)


pemasangan

Proses pasang; proses memasang suatu benda.

ڤماسڠن (Jawi)


pengeboman

Kejadian mengebom; kejadian serangan dengan bom.

ڤڠبومن (Jawi)


pengecas

Alatan untuk membekalkan cas elektrik ke suatu peranti.


penyapu

Suatu alatan untuk menyapu lantai atau sebarang permukaan.


penyapu

Alatan untuk menyapu lantai atau permukaan.


permukaan

Bahagian atas suatu benda rata seperti tanah atau lantai.

ڤرموکاءن (Jawi)


pengorbanan

Perbuatan korban, sama ada secara harafiah (makhluk) atau figuratif (perkara) untuk mencapai suatu matlamat.

ڤڠوربنن (Jawi)


rakaman

Sebarang benda yang dirakam ke dalam medium fizikal yang ketara.


piring hitam

Suatu piring yang digunakan sebagai medium memainkan muzik atau sebarang bunyian dan boleh dimainkan dengan menggunakan fonograf.

ڤيريڠ هيتم (Jawi)


elektronik

ايليکترونيک (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris electronics serta electronic.


elektronik

Ilmu berkenaan litar elektrik dan peranti elekronik.


dance music

muzik tarian (sebarang muzik yang mengiringi tarian)

Sinonim: electronic dance music (muzik tarian elektronik)


berseorangan

برسأورڠن (Jawi)


berpengalaman

Mempunyai pengalaman dalam suatu perkara.

برڤڠالمن (Jawi)


berjemaah

Secara dalam jemaah atau beramai-ramai; secara berkumpulan.

برجماعه (Jawi)


seiman

Keadaan memiliki iman, kepercayaan atau agama yang sama.

سأيمان (Jawi)


jemaah

Suatu kumpulan yang melakukan ibadah.
Kumpulan yang melakukan haji.

Kumpulan yang melakukan solat secara bersama-sama (solat berjemaah).


kumpulan

Orang yang ada bersama-sama atau berkumpul di satu tempat.

Banyak objek yang dikumpulkan di suatu tempat.

برکومڤولن (Jawi)


kesayangan

Sifat dan darjat sayang terhadap sesuatu.

Sesuatu atau seseorang yang memperoleh sayang atau disayangi.

کسايڠن (Jawi)


malnutrisi

Masalah kekurangan nutrisi atau tidak betul sehingga memperoleh penyakit.

ملنوتريسي (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris malnutrition; mal- + nutrisi.


malnutrition

malnutrisi (kekurangan nutrisi yang diperlukan)


malinformation

Sebarang maklumat sulit yang didedahkan dan digunakan bagi tujuan jahat.


malpractice

Sebarang amalan perubatan yang tidak betul sehingga memburukkan lagi keadaan atau membawa kepada kematian.

Sebarang amalan pekerjaan yang tidak betul dan profesional.


malfunction

Keadaan suatu mesin atau alatan yang tidak dapat berfungsi dengan sepatutnya.


malnourishment

mal- + function serta malnourish + -ment


maltreatment

Sebarang layanan yang berbahaya atau tidak elok kepada sesuatu atau seseorang.


mal-

Daripada bahasa Old French mal-, daripada adverba bahasa Inggeris [Istilah?]male, daripada malus.


sambutan

سمبوتن (Jawi)


kerambit

Sejenis senjata parang kecil yang melenkung dan tirus dari Nusantara.

کرمبيت (Jawi)


modus operandi

Gaya atau tatacara sebuah kegiatan jenayah dilakukan.

مودوس اوڤراندي (Jawi)

Daripada bahasa Latin modus operandī, daripada modus (“gaya, cara”) dan operandī (“pembuatan, pekerjaan”).


jenayah

Sebarang perbuatan yang menyalahi undang-undang rasmi di sesuatu tempat.


penjenayah

ڤنجنايه (Jawi)


bungkus

Melitupi suatu barang dengan suatu helaian untuk melindungi barang itu.

بوڠکوس (Jawi)


bungkus

I apa ogorot do bungkus sogirit monikid tadau.


landasan

Suatu landas yang menempatkan roda bagi sesetengah kenderaan, terutamanya kereta api.

Tempat atau keadaan untuk mencapai suatu matlamat.


pecah

Menghancurkan suatu objek kepada serpihan-serpihan kecil.


rasuah

Wang atau hadiah yang ditawarkan kepada seseorang agar mereka menuruti pemberi dalam permintaannya sebagai suatu jenayah.

راسواه (Jawi)


cicak

Suatu reptilia kecil berkaki empat di bawah keluarga Gekkonidae; lazimnya merujuk kepada cicak rumah lazim, Hemidactylus sp.


biawak

Sejenis reptilia besar di bawah genus Varanus; sering dijumpai di kawasan tropika.

Daripada bahasa Melayik Purba *bAyawak, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bayawak.


biawak

Reptilia besar di bawah genus Varanus; sering dijumpai di kawasan tropika.


lelangit

Struktur keras melengkung di bahagian atas mulut.

للاڠيت (Jawi)


rongga hidung

Suatu rongga dipenuhi udara di belakang hidung sebagai laluan pernafasan.

روڠݢ هيدوڠ (Jawi)


pundi kencing

Suatu kantung di kawasan pinggang yang menyimpan air kencing sebelum dikeluarkan.

ڤوندي کنچيڠ (Jawi)


lengan

Bahagian badan dari pergelangan tangan ke bahu.

Bahagian kaki hadapan haiwan berkaki empat.

Daripada bahasa Melayik Purba [Istilah?], daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *leŋen, daripada bahasa Austronesia Purba [Istilah?].


halkum

Suatu benjolan di bahagian hadapan leher.


tekak

Suatu saluran yang menghungkan rongga mulut ke bahagian peparu.


kerongkong

Saluran yang menghungkan rongga mulut ke bahagian perut; tekak.

کروڠکوڠ (Jawi)

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kaRuŋkuŋ.


hati

Organ berkedudukan berdekatan perut yang melakukan tugas-tugas seperti pemprosesan bahan kumuh.

Daripada bahasa Melayik Purba *hati, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qatay, daripada bahasa Austronesia Purba *qaCay.


hati

Suatu entiti atau tempat perasaan dalam diri.

Suatu bentuk atau simbol mewakili perasaan cinta atau emosi, ♥ atau <3 (dan bentuk serupa).


paip

Suatu tiub (silinder berongga) yang digunakan sebagai saluran menghantar air atau sebarang bendalir.


tengkorak

Sejenis tulang yang melitupi bahagian dalam kepala.

تڠکورق (Jawi)


ibu jari

Jari tangan yang paling kanan/kiri yang besar saiznya.

ايبو جاري (Jawi)


jari telunjuk

Jari tangan bersebelahan ibu jari dan lazim digunakan untuk menunjuk ke arah sesuatu.

جاري تلونجوق (Jawi)


jari hantu

Jari tangan yang berkedudukan di tengah-tengah.

جاري هنتو (Jawi)


air botol

Air yang diproses lalu disimpan dalam botol sebagai minuman.

اءير بوتول (Jawi)


jari kelingking

جاري کليڠکيڠ (Jawi)


air mineral

Air yang memiliki zat-zat diperlukan badan secara semula jadi; lazimnya sebagai minuman.

اءير مينرل (Jawi)


jus

Suatu cecair yang terbit daripada buah atau tumbuhan; lazimnya dijadikan sebagai minuman.


jus oren

Jus minuman yang terbit daripada buah oren.

جوس اورين (Jawi)


jus epal

Jus minuman yang terbit daripada buah epal.

جوس ايڤل (Jawi)


jus anggur

Jus minuman yang terbit daripada buah anggur.

جوس اڠݢور (Jawi)


dagu

Bahagian bawah muka; yakni di bawah mulut.


bahu

Bahagian badan di antara leher dengan permulaan bahagian lengan.


rompak

Mengambil atau mencuri harta atau barang milik seseorang secara paksa atau kekerasan.


rompakan

رومڤقن (Jawi)


usus kecil

Bahagian usus atasan, yakni dari perut ke usus besar.

اوسوس کچيل (Jawi)


usus besar

Bahagian usus bawahan susulan usus kecil.

اوسوس بسر (Jawi)


paha

Bahagian kaki dari pinggul (khususnya tempat bermula cabang kaki) ke lutut.

اوسوس کچيل (Jawi)

Daripada bahasa Melayik Purba *paha, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *paqa, daripada bahasa Austronesia Purba *paqa.


pinggan

Suatu bekas bulat dan rata digunakan sebagai tempat menghidang makanan.

Daripada bahasa Parsi پنگان (pingān, “cawan, mangkuk”).


cerobong

Suatu paip di beberapa struktur dan bangunan yang digunakan sebagai tempat keluar asap.

چروبوڠ (Jawi)


esofagus

Suatu saluran di dalam badan yang menyalur makanan dari rongga mulut ke perut.

ايسوفاݢوس (Jawi)


pemprosesan

ڤمڤروسيسن (Jawi)

Pinjaman bahasa Inggeris processing; peN- + proses + -an.


sunduan

Omitanai no sunduan di Huminodun.


piring

Suatu pinggan kecil untuk menghidang makanan atau alatan-alatan lain.

Penjodoh bilangan bagi sebarang objek menyerupai piring (seperti pinggan dan cakera).

Daripada bahasa Parsi پرنگ (pereng, “tembaga”).


telefon

Sejenis alat digunakan untuk berbual dengan seseorang pada jarak yang jauh.

تيليفون (Jawi)


telefon bimbit

Sebarang bentuk telefon yang dapat dibawa ke mana-mana.

تيليفون بيمبيت (Jawi)


telefon pintar

Jenis telefon bimbit moden yang lebih maju dengan lebih banyak ciri penggunaan berbanding dengan telefon bimbit sebelumnya.

تيليفون ڤينتر (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris smartphone; telefon + pintar.


telefon bijak

Telefon bimbit moden yang lebih maju dengan lebih banyak ciri penggunaan berbanding dengan telefon bimbit sebelumnya.

Sebagai ibu bapa, kita semua mahu yang terbaik untuk anak-anak kita, dan ingin memberi mereka peluang yang terbaik untuk mereka dan telefon bijak menyediakan akses mudah kepada pembelajaran dan memudahkan anda berkomunikasi dengan anak anda.

2018, 5 peraturan guna telefon bijak yang perlu ditetapkan ibu bapa, Berita Mediacorp.

تيليفون بيجق (Jawi)

Pinjaman daripada Inggeris smartphone; telefon + bijak.


pintar

Memiliki ilmu pengetahuan serta daya pemikiran yang tinggi.

Mahir dalam suatu perbuatan atau pekerjaan.


lantai

Bahagian bawah suatu bilik dalam bangunan.


kipas

Sejenis alat yang digunakan untuk menggerakkan angin dengan tujuan menyamankan badan seseorang.

Sebarang alat berbilah digunakan untuk menggerakkan angin.


menggantungkan baju kotor di muka pintu


luas

Keadaan bentangan sesuatu permukaan yang besar.

Keadaan suatu perkara yang banyak dan melimpah (seperti ilmu dan masa)

From bahasa Melayu-Polinesia Purba *luas (“outside; spacious”).


cerah

Keadaan kehidupan atau situasi yang aman dan senang.


gelap

Keadaan kehidupan atau situasi yang tidak baik.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *gelap, daripada bahasa Austronesia Purba *gelap.


ke- -an

Daripada bahasa Austronesia Purba *ka- -an (banding dengan bahasa Tagalog ka- -an).


bantal

Suatu alas kepala terdiri daripada bekas kain diisi dengan bahan-bahan lembut seperti pelepah dan span.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bandal.


pantas

Dalam keadaan laju; merentasi jarak panjang dalam masa singkat.


ocelotl

Vocabulario en lengua castellana y mexicana y mexicana y castellana


ceria

Dalam keadaan gembira dan seronok (keadaan emosi).

Keadaan yang menarik atau membawa perasaan gembira.

Daripada bahasa Sanskrit चर्य (carya, “tatalaku, adab”).


tulis

Melakar suatu perkataan, ayat atau maklumat dengan bantuan alat tulis (seperti pen dan pensel).


sebut

Melafazkan atau menyuarakan suatu perkataan.


hukuman

Suatu tindakan bersifat derita yang diletakkan ke atas seseorang sebagai balasan terhadap perbuatan orang itu pada masa lalu.


perisai

Suatu kelengkapan yang dipakai untuk menahan serangan yang menggunakan senjata.

Sebarang perkara yang menghalang diri atau sesuatu daripada sebarang perkara yang tidak diingini.

ڤريساي (Jawi)


lukis

Menggambarkan atau menerangkan suatu perkara.


ciapan

Sebarang perkara yang ditulis di media sosial Twitter.


sumpit

Daripada bahasa Melayik Purba *sumpit, daripada (Negara Barat) bahasa Melayu-Polinesia Purba *su(m)pit.
sumpit (ejaan Jawi سومڤيت)# penyepit (peralatan makan pakai buang)


sumpit

Daripada bahasa Melayu sumpit, daripada bahasa Melayik Purba *sumpit, daripada (Negara Barat) bahasa Melayu-Polinesia Purba *su(m)pit.


سومڤيت

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]*sumpit, daripada (Negara Barat) bahasa Melayu [Istilah?]*su(m)pit.


سومڤيت

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]*sumpit, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*sumpit, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*sumpit.


ciap

Menulis sesuatu di media sosial Twitter.


bebenang

Alur yang terdapat pada skru atau bahan serupa.

Kumpulan nukleotid yang terikat melalui ikatan kimia dan berstruktur seperti benang; DNA serta RNA.

Siri mesej yang diposkan di Internet, terutamanya di media sosial.


duck

Tunduk atau merendahkan diri sebagai langkah perlindungan.


kuv

saya, aku (kata ganti nama tunggal pertama)

Daripad bahasa Proto-Hmong *kɛŋᴮ (“kata ganti nama tunggal pertama”).


koj

awak, kamu (kata ganti nama tunggal kedua)

Daripad bahasa Proto-Hmong *gʉᴬ (“kata ganti nama tunggal kedua”).


koj

Cok kikoj ti.


bolong

Suatu sistem paip atau lubang untuk mengalirkan udara.


bolong

Bolong i Saimin modop tu ohuyan kopio yau.

Saimin sangat lena tidur kerana dia sangat penat.


susut

Sayet tahut tiga pek pernah enai luhet bob de bisusut.

Murid tahun tiga tidak pernah mengusik buku yang telah disusun.


susul

Mengejar atau mengekori sesuatu yang berada di hadapan atau kedudukan lebih maju.

Melakukan sesuatu selepas berlaku suatu perkara.


susun

Meletakkan sekumpulan objek berdasarkan tertib tertentu.

Merancang beberapa perkara berdasarkan tertib tertentu.


susuk

Bentuk atau rupa suatu objek yang dilihat secara kasar; lembaga.


susuk

Suatu jarum kecil (lazimnya emas) yang dimasukkan ke dalam muka demi tujuan kecantikan.


susunan

Sekumpulan obkjek atau perkara yang tersusun.

سوسونن (Jawi)


susila

Tingkah-tingkah laku atau perbuatan yang dianggap baik; adab, kesopanan.

سوسيلا (Jawi)

Daripada bahasa Sanskrit सुशील (suśīla).


susila

سوسيلا (Jawi)


kelmarin

dua hari sebelum hari ini, sehari sebelum semalam

کلمارين (Jawi)

Daripada bahasa Melayik Purba *kələm hari(-an).


Nintendo

Sebuah Nintendo Entertainment System, atau sistem permainan video lain yang dibuat oleh Nintendo.

Wanna play on my Nintendo after school?

These professionals are the sort whose children play with Nintendos and own bikes

Para profesional ini adalah jenis yang anak-anaknya bermain dengan Nintendo dan memiliki basikal

2005, Lila Abu-Lughod, Dramas of Nationhood: The Politics of Television in Egypt, page 280:

Franz: “How do elves make Nintendos?” Dad: “You ask all the hard questions, don't you? I really don't know.”

Franz: “Bagaimana bunian membuat Nintendo?” Ayah: "Kamu tanya soalan yang susah je, kan? Mana la ayah tahu.”

2005, Larry L. Meyer, No Paltry Thing: Memoirs Of A Geezer Dad, page 128:

The only message at home was from my nephew, letting me know my mother was back home, safe and sound, except for a sore "Nintendo thumb".

Satu-satunya mesej di rumah adalah dari anak saudara perempuan saya, memberitahu saya bahawa ibu saya pulang ke rumah, selamat dan sihat, kecuali "ibu jari Nintendo" yang sakit.

2007, Ilene Schneider, Chanukah Guilt, page 106:

Daripada Nintendo Company, Limited (任天堂株式会社), pengeluar permainan video Jepun, dari perkataan Jepun 任天堂 (Nintendō, “Nasib Syurga yang Baik”).


pandai

Daripada bahasa paṁḍia, daripada bahasa Sanskrit पाण्ड्यः (pāṇḍyaḥ), पाण्डित्य (pāṇḍitya, “kepandaian”) atau पण्डित (paṇḍita).


mahir

Berkebolehan atau mampu melakukan sesuatu perbuatan dengan baik.

Berkebolehan atau memiliki ilmu dalam suatu bidang ilmu.


alas kaki

Sebarang pakaian atau benda yang dipakai untuk sebagai alas atau menutup kaki (seperti kasut dan stokin).

الس کاکي (Jawi)


pakaian dalam

Pakaian yang menutup bahagian kemaluan dan payu dara (bagi wanita), dan dipakai di bawah pakaian tampak.

ڤاکاين دالم (Jawi)


kamu

Kata ganti nama diri kedua, digunakan untuk menerangkan tentang orang yang sedang bercakap atau berdekatan diri.

daripada bahasa Melayik Purba *kamu(ʔ), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(i-)kamu, *kamiu, daripada bahasa Austronesia Purba *(i-)kamu, *kamiu.


anda

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *handa.


dikau

Variasi engkau, daripada bahasa Melayik Purba *kau(ʔ), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(i-)kahu, daripada bahasa Austronesia Purba *(i-)kaSu.


bahagi

Memisahkan suatu perkara kepada perkara-perkara yang lebih kecil.

Akhirnya daripada bahasa Sanskrit भाग (bhāga), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *bʰeh₂gós


tambah

Memasukkan suatu benda terhadap benda lain.

Menggabungkan dua nombor untuk memperoleh satu hasil nombor baharu.


minit

Unit masa yang bersamaan dengan 60 saat.


minit

Roy jerjar 60 minit.


bijak

Perihal langkah yang dapat memberi kebaikan.


ranting

Batang kayu pada tumbuhan yang nipis dan bercabang daripada batang utama tumbuhan atau ranting lain.

Sebarang cabang daripada suatu perkara atau bidang.


permaidani

Suatu bentangan diperbuat daripada bulu haiwan atau bahan lain yang dijadikan sebagai alas lantai dan perhiasan kawasan bilik.

ڤرمايداني (Jawi)


karpet

Bentangan diperbuat daripada bulu haiwan atau bahan lain yang dijadikan sebagai alas lantai dan perhiasan bilik; permaidani.


segi empat

Poligon yang terdiri daripada empat bucu dan sisi.

سݢي امڤت (Jawi)


segi tiga

Poligon yang terdiri daripada tiga bucu dan sisi.

سݢي تيݢ (Jawi)


gelas

Suatu bekas tak bertangkai, lazim diperbuat daripada kaca yang digunakan sebagai tempat letak minuman.


meja

Suatu perabot terdiri daripada papan yang dipasang di atas batang kaki.


cermin

Sejenis papan diperbuat daripada kaca yang berupaya memantulkan cahaya.

Daripada bahasa Melayik Purba *CAɣ(ə)min.


cermin

Papan diperbuat daripada kaca yang berupaya memantulkan cahaya.


kulit

Lapisan luar yang melitupi bahagian dalam suatu benda.

Daripada bahasa Melayik Purba *kulit, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *kulit, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *kulit, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kulit, daripada bahasa Austronesia Purba *kuliC.


sedikit

Tidak banyak, hanya dalam jumlah yang kecil.

سديکيت (Jawi)


ketawa

Hembusan nafas (selalunya berbunyi) atau bunyi sebagai respon kepada suatu perkara yang kelakar atau tanda gembira.


hisap

Memasukkan suatu benda (lazimnya cecair) dengan bantuan tarikan udara atau nafas.

Daripada bahasa Melayik Purba *hisəp, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *hisəp, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *hisəp, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qisəp, daripada kata dasar *-səp.


tajam

Berbucu runcing dan mudah memotong suatu bahan.

Mudah melihat suatu perkaran yang seni atau secara jitu.

Sifat penglihatan dalam perasaan garang atau berhati-hati.

Sifat bahan yang dapat menyakiti atau mencederakan seseorang.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tazəm, daripada bahasa Austronesia Purba *Cazəm.


mana

Suatu kata tanya bagi soalan berkenaan tempat atau kedudukan suatu benda.


tidak

Suatu perkataan untuk menafikan perihal kata kerja atau kata sifat yang menyusul.

Daripada tida + -k, daripada bahasa Melayu Klasik ٮىدا (tida), daripada bahasa Melayu Kuno [nyatakan tulisan] (tida).


tidak

Daripada bahasa Melayik Purba *daʔ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *diaq.


lain

Tidak sama dengan suatu benda yang dirujuk.

Perihal perkara yang tidak termasuk dalam perkara-perkara dirujuk sebelum itu.


batang

Sebarang objek berbentuk kecil dan memanjang.

Suatu cabang kayu pada pokok atau tumbuhan.

Penjodoh bilangan bagi sebarang objek batang.

Daripada bahasa Melayik Purba *bataŋ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bataŋ.


bulu

Suatu lapisan rambut yang tumbuh dari kulit manusia dan haiwan.

Suatu lapisan seperti rambut yang tumbuh dari kulit burung.

Daripada bahasa Melayik Purba *bulu, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *bulu, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *bulu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bulu.


penuh

Terisi keseluruhan suatu bekas atau objek.

Terisi keseluruhan suatu ruang atau peluang.

Daripada bahasa Melayik Purba *pənuh, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pənuq, aripada bahasa Austronesia Purba *pəNuq.


semutar

Suatu pelindung kepala berupa kain yang dililit dan diikat di atas kepala, lazimnya dipakai oleh lelaki.


ratus

Bilangan sepuluh dikalikan sebanyak sepuluh kali; 100.

Daripada bahasa Melayik Purba *ratus, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ʀatus, daripada bahasa Austronesia Purba *ɣatus.


ribu

Bilangan seratus dikalikan sebanyak sepuluh kali; 100.


tahu

Daripada bahasa Melayik Purba *tahu(ʔ), daripada bahasa Melayu-Chamik Purba, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *taqu, daripada bahasa Austronesia Purba *Caqu.


fikir

Menggunakan akal untuk melahirkan suatu keputusan atau perkara.

Pinjaman bahasa Arab فَكَّرَ (fakkara, “berfikir”).


fikir

Pendapat dalam diri tentang suatu perkara.


takut

Sifat perasaan bimbang terhadap suatu yang berpotensi membahayakan diri.

Sifat hormat terhadap sesuatu yang berkuasa.

Daripada bahasa Melayik Purba *takut, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(ma-)takut (banding dengan bahasa Maori mataku, bahasa Rapa Nui mataku, bahasa Tagalog takot), daripada bahasa Austronesia Purba *(ma-)takut.


takut

Memiliki perasaan takut terhadap sesuatu.


pah

paha (bahagian atasan kaki hingga lutut)

Daripada bahasa Melayik Purba *paha, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *paqa, daripada bahasa Austronesia Purba *paqa.


enda

Aku enda makai rian.


iya

Iya mogonsok baino.


iya

kata yang digunakan merujuk kepada orang,haiwan atau kata digunakan permulaan (subjek)dan hujung ayat.

Iya semina nemu nulis tang enda nemu macha.

Dia hanya tahu menulis tetapi tidak tahu membaca


rahsia

Sebarang maklumat atau perkara yang tidak diberitahu serta diketahui orang ramai.

Pinjaman bahasa Sanskrit रहस्य (rahasya).


lawan

Sesuatu yang melengkapi sesuatu benda atau perkara.

Pihak yang bertentangan dengan sesuatu yang lain (seperti musuh).


lawan

Menentang atau bermusuh dengan sesuatu yang lain.


lawan

Sifat suatu kumpulan atau sesuatu yang melawan atau bertentangan dengan sesuatu lain.


pukul

Mengetuk atau mengenakan daya terhadap suatu objek dengan benda keras atau berat.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pukul.


pukul

Pukul tiji ajeh.


potong

Memisahkan satu objek kepada dua pecahan.

Penjodoh bilangan bagi sebarang objek yang dikerat atau dipotong.


jatuh

Turun dari suatu kedudukan tinggi ke kedudukan lebih rendah secara cepat atau tiba-tiba.

Tumbang atau dihentikan suatu kumpulan atau pemerintahan.


beri

Memindahkan pemilikan objek atau perkara daripada diri ke orang lain.

* Daripada bahasa Melayik Purba *bəri, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bəʀay, daripada bahasa Austronesia Purba *bəʀay (takrifan 1).
* Pinjaman bahasa Inggeris berry (takrifan 2).


oyen

Panggilan kepada sebarang kucing berwarna oren.


pegang

Berpaut kepada suatu objek dengan tangan.

Berpegang atau menuruti suatu fahaman atau kepercayaan.


gosok

Menyentuh suatu objek sambil bergesel dengan daya.


lap

Menggosok suatu objek dengan tujuan mengeringkan permukaan objek.

daripada bahasa Belanda lap, daripada bahasa Middle Dutch lap, lappe, daripada bahasa Belanda Kuno lap, daripada bahasa Jermanik Purba *lappa-, *lappô (“kain lap, kain”), asal yang tidak pasti, mungkin daripada bahasa Indo-Eropah Purba *leb- (“menggantungkan dengan longgar”).


lap

Suatu kain yang digunakan untuk melakukan lap.


lap

Lap renes ru teu.


baling

Melepaskan suatu objek besertakan daya atau tenaga agar objek dapat bergerak pada suatu jarak di udara.


ikat

Suatu alat untuk menyambungkan di antara dua objek.


ikat

Melilitkan suatu tali pada suatu objek dengan gaya tertentu untuk mengelakkan objek daripada terlepas.

Memaksa seseorang untuk menuruti seseorang yang lain.


main

Melakukan sesuatu untuk bersenang-senang atau berhibur, sama ada melibatkan suatu alat atau tidak.

Daripada penolakan fonem Pra-Malayik *q-um-ayam, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qayam.


teruk

Keadaan perkara atau kejadian buruk yang memberi bahaya besar.

parah

Perihal darjat keadaan yang tidak membawa kebaikan atau manfaat. Keadaan penyakit yang keamatan yang tinggi atau memberi bahaya yang besar.


teruk

Apak Nancy ikerjak terok ru igaji lebih.

Ayah Nancy bekerja gigih dan bergaji lebih.


reput

Keadaan kayu atau kain yang rosak akibat terlerai secara perlahan-lahan.


betul

Perihal perkara yang jujur dan tidak bercanggah dengan sesuatu yang lain.

Tulen atau sejati (bebas daripada perkara asing).


betul

Adverba menekankan suatu kata sifat; amat, sangat


mengalir

Bergerak dari satu titik ke titik lain secara lancar tanpa halangan (bagi bendalir dan tenaga).

Bergerak keluar masuk di antara dua tempat (bagi wang atau entiti kewangan).

مڠالير (Jawi)


mengalir

مڠالير (Jawi)


bengkak

Suatu benjol atau bentukan keras di anggota badan, lazimnya akibat penyakit.


bengkak

Keadaan suatu anggota badan yang memiliki membentuk bengkak.


di

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *di, *i, daripada bahasa Austronesia Purba *di, *i.


di

Potahakon di Urul dilo sada.


dalam

Daripada bahasa Melayik Purba *daləm, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *daləm, daripada bahasa Austronesia Purba *daləm.


dengan

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *deŋan.


kalau

Kata hubung menandakan syarat (perlunya satu perkara berlaku) untuk suatu perkara berlaku.

Daripada bahasa Sanskrit काल (kāla, “masa”) + لَوْ (law, “kalau”), atau secara alternatif, daripada bahasa .


salah

Perihal sebarang maklumat yang mencanggahi maklumat yang benar atau sepatuntnya.

Perihal sebarang perbuatan yang tidak patut.

Daripada bahasa Melayik Purba *salah, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *salaq.


salah

Salah mimit tanah nya, semak enggau endur muai uras.

Cela sikit tanah itu, dekat dengan tempat pembuangan sampah.


hartal

Sejenis mogok atau gerakan berkumpulan untuk memperjuangkan suatu perkara, lazimnya melibatkan penutupan kedai atau premis terlibat.

Daripada bahasa Hindi हड़ताल (haṛatāl), daripada bahasa Gujarati હડતાળ (haḍtāḷ), હડતાલ (haḍtāl), “penutupan kedai”.


tonton

Memerhatikan sesuatu dengan mata; lihat, tengok.

تونتون (Jawi)


ko

Ngadan ko Ali.


mo

Sai ngadan mo?


mo

Tolong omak tobeh an somak bolakang ghumah mo parang ni.

Tolong emak tebaskan semak belakang rumah dengan parang ini.

Ekau poi kodai mo siapo?


mo

mo kenmek.


dun

Dun bub mo.


kamik

Kamik luk kinan.


melo

Ko dengah melo.


lodun

Lodun dengah kamik.


eh

Eh bub ko.


do

Ngadan do Ali.


do

Mamanau oku moi sikul do aawi ku makan.


geh

Bub dun teng geh.


geh

Dog ajeh kigeh icelod.


gidun

Bub mo teng gidun.


agah

Pok Ya tu jok kayo ni, agah bena.

Pak Ya tu semenjak kaya ni, nampak sombong betul.


bekwoh

kenduri yang diadakan secara besar-besaran (majlis perkahwinan, kesyukuran, dan lain-lain)

Pok Me bekwoh besa pasa anok tino sulung diyo nok nikoh.

Pak Man mengadakan kenduri besar-besaran sebab anak perempuan sulungnya nak kahwin.


ngayung

melindungi sesuatu tempat itu daripada terkena pancaran cahaya matahari.

Aku ngayung langkaunya ngena daun pisang ngambi enda kena panchar panas.

Saya melindungi pondok kecil itu dengan daun pisang agar tidak terkena cahaya matahari.


sai

Satu upacara dalam haji dan umrah yang melibatkan ulang-alik dari bukit Safa ke Marwah, dan kembali, sebanyak tujuh kali.


pidan

Pidan mo labik?


penakut

Orang yang mudah takut akan suatu perkara.

ڤناکوت (Jawi)


selamanya

Dalam tempoh tempoh yang tidak akan berakhir.

سلاماڽ (Jawi)


panji

Suatu helai kain yang digunakan sebagai lambang kepada suatu benda; bendera.


panji

Daripada bahasa Sanskrit पञ्जी (pañjī, “daftar”).


for good

Selamanya, dalam tempoh yang tidak berkesudahan.


gaduh

Ali bergaduh dengan Abu kerana berlaku salah faham sebentar tadi.


pelakon

Orang yang melakukan lakon sebagai seorang watak dalam suatu karya seni (seperti drama dan teater).

Orang yang berpura-pura atau bermuslihat untuk menyembunyikan perkara yang sebetulnya.

ڤلاکون (Jawi)


ingia

Nokuro tu ingia o nipon nu?


okodo

Nokuro to okodo ko kopio?.


kakamot

Binolian oku di ama do kakamot sikul.


oropod

Oropod okuno tadau baino.


bahasa Kadazandusun

Bahasa yang dituturkan sebahagian besarnya oleh orang Kadazandusun.


tapui

Kada kou ongoi pogilalai di no tapui.

Jangan kamu bermain-main dengan api itu.


tiki

Anaru no tiki dilo tungau.


tiki

ulih tiki nuan pun kayu nya.


tian

Oruol tian ku.


turos

Opodi turos ku nosidangan tadau.

Muka saya pedih terkena cahaya matahari.


osiriba

Osiriba ilo lado.


otingayaman

Otingayaman tomod i Linda.


guntalou

Amu no moti kouli walai sokiro guntalou.


konsikou

Contoh ayat: Konsikou tu nokorikot..


kelap

Had kelap ijis ku hari adeh.


kelungkung

yempat simpan yang dibuat daripada nibung, buluh, tempurung kelapa


tilob

Contoh ayat : Outong no tilod dilo tungau.

Terjemahan : Muntah kucing itu sangat bau.


piak

Contoh ayat : Ogumu kopio ilo piak.

Terjemahan : Anak ayam itu sangat banyak.


tutok

Contoh ayat : Minog tokou momoguno tutok do momusorou tintod momonsoi iso kootusan.

Terjemahan : Kita haruslah menggunakan otak dalam berfikir sebelum mebuat keputusan.


puun

Agayo kopio puun diti.


tungau

Orohian oku do tungau.


galon

Contoh ayat : Suangai galon diti do waig.


tompurung

Contoh ayat : Ngoyo lihungai ilo tompurung.


tasu

Nunu ma ngaran dilo tasu nu?


timadang

Contoh ayat : Orohian oku mangakan do timadang.

Terjemahan : Saya suka makan buah tarap.


tinan

Contoh ayat : Agayo o tinan ku.


gouton

Contoh ayat : Modosi oku mongoi hilo gouton.


tayam

Ogumu tayam piaraon i Anis.


alasu

Alasu no moti baino.


labus

Contoh ayat : Kano mooi hilo labus.


tulan

Atalang no tulan baino.

Alawa ilo tulan ontok totuong.


araag

Araag no ilo korita.


atalang

Atalang kopio ilo tulan.


keriding

alat muzik tradisional yang menggunakan mulut


kerubut

Suatu tumbuhan kecil berbunga, Thottea grandiflora.

Suatu bunga besar berwarna merah yang berbau busuk, Rafflesia arnoldi.

کروبوت (Jawi)


nungkun

Aki benung nungkun kelita


ayeng

Lebuk dun ayeng.


lalo

Lebuk dun lalo.


umit

Bub dun umit.


dadit

Kayo dun dadit.


mero

Mero dun panai.


lai

Bala sida ke nembiak nya rindu makai buah lai.


lai

Lai dun panai.


lai

Mok kilai ceruk.


tenawan

Tenawan dun panai.


inah

Inah do labik keh.


cangkir

Ara, ambi capak enggau cangkir kena temuai makai.

Ara , ambil pinggan dan gelas untuk tetamu makan


cangkir

Kui cangkir jaman bien tinggalan ne embah wedokku.

Itu cawan zaman dahulu warisan dari nenek saya.


bayak

Besai amat bayak ba parit nya


badas

petak; sebidang sawah yang disempadani dengan batas (permatang).


aula

Daripada bahasa Latin aula, daripada bahasa Yunani Purba αὐλή (aulḗ).


musala

Momoguna oku musala momihid langou.

Saya menggunakan sapu tangan untuk mengelap hingus.


kelebembang

Ronny enggau Lira rindu meda chura kelebembang nya.

Ronny dengan Lira suka melihat warna rama-rama itu.


amah

Amah do labik keh.


aso

Aso dun wana bilem.


aso

Daripada bahasa Proto-Philippine *asu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *asu, daripada bahasa Austronesia Purba *(w)asu.


kuto

Nuan kuto teng bias ngau dun.


dipah

Ayeng dipah temu lo dun.


ulet

Nuan ulet wang buak dun.


gun

Lo do mapen kayo dun keme gun.


buak

Ko suka keman buak balak.


talei

Talei dun lalo.


dagin

Ko suka keman dagin kambing.


dagin

Iya benung manduk dagin manuk.


teloi

Ko suka keman teloi gureng.


ikoi

Ikoi ngau do mudip mak keme nin.

Ekor kucing itu bergerak sahaja dari tadi.


ikoi

Ikoi o mogonsok baino.


bulo

Didak bulo ngau melekat teng bajo.


ulo

Pedes ulo ko


ulo

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qulu (banding dengna bahasa Cebuano ulo, bahasa Chamorro ulu, bahasa Ilocano ulo, bahasa Jawa ꦲꦸꦭꦸ (ulu), bahasa Melayu hulu, bahasa Maori uru (“kepala, rambut”), bahasa Suluk u, bahasa Tetum uluk (“sebelum”), bahasa Tiruray ulew), daripada bahasa Austronesia Purba *quluh (lihat bahasa Paiwan qulu). Bentuk kembar kepada hulo.


lingah

Usuk lingah mo bak anum.


matah

Nuan bok teng matah mo.


matah

Eng guna rengkal huj matah.


udong

Nuan jerawat teng udong mo.


bak

Daripada bahasa Belanda bak (“bekas, kotak”)


bak

Daripada bahasa Hokkien 墨 (ba̍k, “dakwat; dakwat Cina”).


bak

Dao bun bak dun.