jaj

Kijaj jenaj de cereg.


tunyul

Mai raknak senalo bibesat biget tunyul ku kui.

Orang- orang tua selalu berpesan melarang tonyoh di kepala.


bet

Kale bet ajeh ceher.


nyep

Abu nyep iduit.


belukes

Wak Sona kigemar belukes gambar nenneng ru potret.

Wak Sona suka melukis gambar pemandangan dan potret.


kesah

Kula kesah teng peken, tumbas woh.


kesah

Ajak kicermor ha kesah peteri ku icenok.

Nenek bercerita tentang kisah puteri kepada cucunya.


runong

Jeoi gerei de mong runong eng ku was kampung.

Banyak gerai yang berada dalam perjalanan saya di kawasan kampung.


jelwal

Jeoi mai jelwal koi ku pasar.


rei

Jeoi kenon ladak rei ku was tik de pai bijuros ajeh.

Banyak anak cili biak di kawasan tanah yang baru ditolak itu.


genei

Genei eng nyak ku mol kampug.

Tempat tinggal saya jauh di hujung kampung sana.


cenem

Pelek sempak ajeh cenem ya semak.


kipanei

Wak Sona kipanei bedindag laguk tradisionel ru muden.

Wak Sona pandai menyanyi lagu tradisional dan moden .


kiterlas

Tenek eng kiterlas e kucig ku depan deg.

Kakak saya melepaskan kucingnya di depan rumah.


berakpok

Eng berakpok kelem nek.


peteri

Ku nanek lengrik mong numom peteri de bermuh Peteri Tujuh.

Di suatu negeri ada seorang puteri yang bernama Puteri Tujuh.


los

Apak kilos nij mende kisip itelipon.

ayah patah balik kerana tertinggal telefon.


teknaj

teknaj haknuk


teknaj

teknaj ceruk.


cis

Apak kicis yoj bintan peksendok kaha et belbel..

Ayah mengasah parang sebelum pergi menebas.


rep

membakar (proses membuang bulu binatang seperti tupai)

Rep iperog canuk peksendok hicui.

Bakar bulu tupai itu dahulu sebelum menyiangnya.


redio

Hubi eng cerngai redio.


centag

Jeoi litau gemar kakdik ku centag nong kampug ajeh.

Ramai pemuda suka berada di simpang jalan kampung itu.


tengloh

Bah Habib kipoj tengloh kaha tibak nu ibadeg.

Bah Habib menunggu tetamu datang ke rumahnya.


begod

Kerusi amek ya begod.


kerngoi

Ita kerngoi ngoi senem wangi de pai kibelik.

Ita hidu bau minyak wangi yang baru dibeli.


cacau

Mai raknak ajeh kicacau imengwal mende kikekjet ha engrok mercon.

Orang tua itu melatah kerana terkejut bunyi mercun.


sinui

Sinui menatag ku serag.


jas

Ikerjak jas mende kisegat.

Kerjanya berserabut kerana sifat malasnya.

Betar jas mende ya raknak.

Petai itu gugur kerana Sudan terlalu masak.


kernyim

Kernyim nu mai mongloh nanek kelakuk de bor.

Senyum kepada orang lain adalah satu perbuatan yang baik.


cokdog

Apak eng kiburuk cokdog ku jeres.


reis

Reis jehuk ajeh entoi.


senem

Regak senem hunen ya mahal.


begenei

Wak Timah kibegenei semase iumur dua belas tahut.

Wak Timah mencapai peringkat haid @ baligh semasa berumur dua belas tahun.


selei

Alaopen eng kenjip selei an ngbercat jugak lod ajeh.

Walaupun berasa letih saya tetap akan mendaki gunung itu.


kol

Jehuk ajeh kol ku nong mende ya pes deras.

Kayu itu tumbang di atas jalan kerana angin kuat.


kol

Cog ajeh bikol dat .


cengrug

Bah Dek kibeh ijerat ku cengrug perog.

Bah Dek membuat jerat di jalan pintas dicipta oleh haiwan tupai.


himuj

Jis petame himuj sekulah.


ngej

Sej pug ajeh ngej mende birel kuat ios.

Daging ayam itu hangus kerana apinya sangat kuat.


ngej

Lalag ajeh kingej mende ijis birel beket.

Lalang itu terbakar kerana cuaca sangat panas.


cerlah

Amek ki cerlah koi nu ikenon.

Ibu membahagikan kuih kepada anak-anaknya.


kengleh

Apak kicereg Bah Rudi dek kihol pasag kengleh deg.

Ayah memanggil Bah Rudi supaya datang untuk memasang pintu rumah.


begut

Cag jehu ajeh ya begut.


penteng

Pekare adeh had penteng.


jawot

Ilei kijawot mende tok kilei kaha kot barang.

Dia menjengkek kerana hendak mencapai barang pada tempat yang tinggi.


cermor

Jap-jap mengot atak ki cerite cermor mai manah.

Tiap-tiap malam datuk menceritakan hikayat orang lama.


cekot

Amek kior wak Mira cekot isog dek semyak.

Ibu menyuruh Wak Mira ikat rambut supaya kemas.


kelop

Besenam buleh kipesihat berog ru kipecerdas kelop.

Bersenam boleh menyihatkan badan dan mencerdaskan otak.


jawir

Cep jawir kiheg.


perengled

Cikgu kibesat nu mabek sayet dek naien perengled nu sekulah.

Cikgu berpesan kepada murid supaya membawa pemadam ke sekolah.


kiperhatik

Bah Salim kiperatik renis Wak Sona


dudat

Mai dudat bipecayak mong ku Lod ajeh.

Orang bunian dipercayai wujud di gunung itu.


lapas

Lapas pantut jijoi audio.


didek

Senalo kididek ha bangsak.


ceog

Bah Salim kiceog ha pelek legos de jeoi nep.

Bah salim mendongak kerana melihat banyak buah rambutan yang masak.


jelos

Imenang eng buleh kibebacak ru jelos.


cerngeu

Amek senalo kirok ku menang mende kicerngeu ikui nu rual tingkap kerite.

Ibu selalu memarahi adik kerana menjenguk kepala ke luar tingkap kereta.


bidol

Emas ajeh lekat bidol kateh petik besi.


tawag

Pogulion no dokoyu ilo tawag hilo sikul.

Kamu kembalikan gong yang terbesar itu di sekolah.


tawag

memanggil atau menyuruh sesuatu mendatang

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tawaʀ. Banding dengan bahasa Casiguran Dumagat Agta tawah, bahasa Ibaloi tawal, bahasa Cebuano tawag, dan bahasa Tagalog tawag.


ceteg

kigei ku ceteg jehuk mende leop.

Dia duduk di pangkal pokok untuk berteduh.


kerloj

Bah Amri kerloj benares ku kanten kisengoh kui bidij.

Bah Amri memotong barisan barisan di kantin takut kuih habis.


siksoj

Sengrai ajeh siksoj.


cenak

Kenghol atak gu cenak mende tok kingut penglai.

Batuk datuk semakin tenat kerana dia tidak mahu makan ubat.


gulap

Jehuk entoi ajeh kigulap ya Bah Raman.

Kayu yang besar itu dipikul oleh Bah Raman.


sebul

Pelek nakak ajeh bisebul mende binyek kicak ya perog.

Buah nangka itu dibalut supaya tidak dimakan oleh tupai.


yas

Apak kikep yas ju serag.


terlas

Imenang eng kiterlas cep ju isangko.

Adik saya melepaskan burung dari sangkar.


pengrag

Ari ya pengrag bei hik mahmuh.

Matahari sudah panas terik. Mari kita mandi.


hajap

Mai hajap hodloh hitulug ru ikhlas.

Orang miskin perlu dibantu dengan ikhlas.


kadog

Tang ikadog Mong luka.


rup

Ajak kirup os mende kaha rag kak.

Nenek menyalakan api untuk membakar ikan.


rop

Jik jirop kak ku batagari Isoi.


rop

Eng ngajak Salmah nghaui rop.

Saya mengajak Slmah untuk menemani saya.


halei

Eng nggei halei ku deg ajeh.


raknak

Hat mai raknak taleh de biog muj nu wad ICU, sanget kurang dari 18 tahot biget muj.

Hanya orang dewasa sahaja yang dibenarkan memasuki wad ICU, tetapi bukan dewasa yang berumur kurang dari 18 tahun tidak dibenarkan memasukinya.


kerakdik

Ilei kikerakdik halei.


gabeng

Bah Roki kibeh pasuk bungak gunak gabeng.

Bah Roki membuat pasu bunga menggunakan tanah liat.


tanong

Jeoi tanong kihekheg ku beg padag.

Banyak pepatung berterbangan di tengah padang.


suyak

Menang sayet ki suyak iarap mennan.


gahug

Ku kateh gahug ajeh mong nuikor tiji entoi.

Di dalam lubang besar itu ada seekor ular besar.


rengkal

Deg mai kayak ajeh entoi ru jeoi rengkal.

Rumah orang kaya itu besar dan banyak tangga.


cedup

Amek kicedup ikenon sayet sambel kipermem.

Emak memangku anak kecil sambil menyusukannya.


antod

Bob ajeh ki antod nu kemil.


dekek-dekek

Bah Sali kicip dekek-dekek mende ijug nyik.

Bah Sali berjalan terhinjut-hinjut kerana kakinya sakit.


bagan

Bagan sengoi de naitiba nu deg bah Razak mase caknak eh jeh.

Terdapat pelbagai orang yang datang ke rumah Bah Razak semasa kenduri tempoh hari.


cawog

kulit tumbuhan,seperti kulit buah dan pokok

Apak kileg cawog kening jehuk galug .


gesuk

Sengoi ajeh kiyog ku kemil gesuk.


pegoh

Gale ajeh bipegoh kateh lek kemuk.


tergak

Wak Ana kitergak isog de gernyil.

Wak Ana meluruskan rambutnya yang kerinting.


kaleh

Ilei kikaleh kak tang lik.


terlaj

pek buleh hilug menatag mende doh terlaj.

Jangan gelakkan binatang kerana bala akan menimpa.


teris

Ilei pukal kiteris mende kaha kenak se.

Dia asyik bersin kerana dijangkiti selesema.


baor

Bour de ngbeh ju beltop ya repot.

Joran yang saya buat dari bertam telah reput.


senog

Senog kigemar cak pelek seug.


cendod

sandar,merapatkan bahagian belakang badan ke dinding,kayu dan lain-lain benda yang boleh disandar

Bah Ayob kicendod ku dinig telas kicakca ru kinyuk rukok.

Bah Ayob menyandarkan diri ke dinding setelah makan sambil menghisap rokok.


hag

Amek kitanya nu tenek eng, " Ya hagka temak kenon hek?".

Ibu bertanya pada kakak saya, " Sudah sembuhkah kudis anak kamu?.


cekdeg

Sayet macok ajeh galak kicekdeg.


debet

Caknak ajeh kidebet ya roi.


saher

Ilei kisaher jehuk kaha beh cenol.


beempok

Megot neh Wak nina kibeempok bikap ya tijik.

Malam tadi Wak Nina bermimpidigigit oleh ular


terhan

menahan;tidak melepaskan;memberi sokongan kepada sesuatu supaya tidak jatuh atau tumbang

Apak kiterhan ijehuk legos de cerner ajeh ru memerip batag awat.

Ayah menahan pokok rambutan yang condong itu dengan beberapa batang buluh.


relit

Amek kibelik relit pai ku kedei mas.


jabin

"Ngtumpang isi butol teu eng adeh ku kateh jabin hek," Wak Mila kiurok nu Wak Nia.

"Saya tumpang isi botol air saya di dalam beg kamu," Wak Mila memberitahu kepada Wak Nia.


jerob

Mergas ajeh jerob imangsa.


gerhem

yag eng selalu kigerhem.


jalog

Apak eng kiberkep awat kaha-beh jalog.

Ayah saya mencari buluh bagi membuat bekas simpanan air.


rantei

Rantei Wak Munah lawa.


cuai

tumbuh,baru bercambah,tumbuh dari biji benih

Bungak Orkid kicuai ku kemil juhuk.


certad

Mureb ajeh kicertad gambar ku kemil gertas.


yekyap

Cep ajeh panei yekyap rah sengoi .

Burung itu pandai berkata-kata seperti manusia.


dajis

tengah hari; waktu lebih kurang pukul 12 tengah hari

Tepat pukol due belas dajis, Bah ali ru ikekawat naiet tengroj mende to honj kibukbed.

Tepat pukul dua belas tengah hari, Bah ali dan rakan-rakanya pergi memancing.


cekop

Leknog sewang ajeh bibeh ju cekop jehuk.

Pakaian sewang itu diperbuat daripada kulit kayu.


tadok

Ame kitadok teu ku tenglor.


sabon

Menang eng kisuj pingat gunak sabon .

Adik saya mencuci pinggan menggunakan sabun.


taj

Tene eng panei taj ceru.


lohen

Awat lohen kicuai ku lod Bah Gading.

buluh perindu tumbuh di bukit Bah Gading.


danan

Telas danang keneng mnek ubai, ubai ajeh ubai reknig.

Selepaskematian ibu bapa, mereka itu menjadi yatim piatu.


danan

Ini aku ngayam tikai nya ngena danan.

Nenek saya menganyam tikar itu menggunakan rotan.


cop

Ilei kicop lubog kicep cenol.

Dia mengorek lubang untuk memacak tiang.


cop

Danan ajeh bicop ku kampug areh.

Jenazah itu dikebumikan di kampung bawah.


sarep

Tik penep ajeh ya sarep.


yal

Cikgu senalo kibesat nu mureb kiget yal mase belajar ku kateh kelas.

Cikgu selalu berpesan kepada murid jangan tidak fokus ketika belajar di dalam kelas.


kurol

Bah Amin nyik kurol mende kiyog ju meskar.

Bah Amin sakit lutut kerana dia jatuh basikal.


luhet

Sayet tahut nik tok pernah enai luhet bob de bisusut.

Murid tahun tiga tidak pernah mengusik buku yang telah disusun.


sat

Amek kisat yoj ku dinig deg.


certeh

Kening jehuk kicerteh kerbau tengah kicak nyok.

Kerbau yang sedang makan rumput telah ditimpa sebatang pokok.


kebar

Bah Rami mong kenon kebar nar.


jambor

Akunj kibeh jambor ku dusut sempak.


berui

Amek bikap ya berui.


perat

Isuara perat bile kibejulag.


kecot

Lintah kikecot bile biceh ya teu beket.

Lintah menjadi kecut apabila disiram dengan air panas.


gepgep

Ku pulau ajeh mong jeoi gepgepde buleh hik lawat .

Di pulau itu ada banyak gua yang boleh kita lawat.


kaler

Bob ajeh kaler keloi.


rag

Ilei kirag kak.


rees

Nyok ajeh terik ha teg mende cereg irees.

Rumput itu sukar dicabut kerana panjang akarnya.


kedek

Mat kedek de pai bikot ajeh dah begel.

Mata kail yang baru dibeli itu sudah patah.


cup

Cup empoj adeh kateh subai kak ajeh.


hawar

Jeoi ipekerjak ladang ju India naidat akibat naikenak hawar nyaknik adeh.

Ramai pekerja ladang dari India mati akibat wabak' penyakit ini.


yah

Bile ijis ya yah enai pen naicerot ceknip.

Setelah hari siang mereka pun meneruskan perjalanan.


beselai

Alak kibeselai ku tik pai.


kurak

Amek mong ki belak kurak ku padeg.


yakyap

Bah eng kitanya, "Yakyap ajeh ma kibeh madeh?"

Pakcik saya bertanya, "Orang India itu buat apa ke sini?"


gecat

Cog gitar ajeh yagecat.


relahui

Ngoi senem wangi ajeh relahui.


cuwed

Shamel bicuwed ya iamek mende ki letor.

Shamel dicubit oleh emaknya kerana nakal.


ragik

Ilei kibeh ragik centeg.


pendig

Gerig gemar naipendig ku balak pengrag medei naiha-berket berog enai.

Biawak suka berjemur di tengah panas kerana ingin memanaskankan badan mereka.


leklug

Wak Pina leklug samak iamek mende ki neng cerite lawak ku televisyen.

Wak Pina ketawa bersamak emak kerana melihat cerita lawak televisyen


kebot

Pelek betar ajeh bikebot ru kembot.


culai

Tajuk ajeh culai.


bentil

Amek kicet kening bungak ku bentil deg.

Ibu menanam pokok bunga di halaman rumah.


wed

Sayet macot ajeh kiwed nu alak pintuk.


her

amen ku beket batu ais gej ki her.


cerus

Peksendok hiroj isentol, pug ajeh hodloh hicerus ya teu beket canuk.

Sebelum proses membuang bulu, ayam tersebut hendaklah dijirus dengan air panas terlebih dahulu.


rangas

Apak kikek rangas ku darat.


dusut

Jambor sempak mong ku dusut.


encen

Mat sanget ajeh ihat encen.


alak

In mag'inum alak langgal sara' pa Tuhan.

Meminum minuman keras lawan peraturan Allah.

daripada bahasa Melayu arak, daripada bahasa Arab عَرَق (ʕaraq).


ripoi

Bah Mat kiripoi iberog de beket.


tenghak

Berdosa kerana melakukan perbuatan yang ditegah

Wes ga lenglod apak amek doh hik tenghak.

Jangan berbohong dengan ibu bapa nanti kita berdosa.


cerhoh

Empag sayet ajeh cerhoh bile kineng ha heli hengheg.

Mulut budak itu ternganga bila melihat helikopter yang sedang terbang.


rebaj

Co ajeh kirebaj sej.


eb

Iamek kieb ikenon kerdor.


yoh

Kening jehuk ajeh kiyoh ya rau.


bekebot

Mai nyik ajeh kibekebot ru tok halak.


kilig

Wak Semah kikilig ibet.


lei

Eng lei lingah nu sekulah mende jis manik.

Saya sampai lewat ke sekolah kerana hari hujan.


sureh

Agok sureh nu amek ha hal adeh.

Jangan beritahu ibu tentang perkara ini.


cerwed

Ket eng kicerwed.


kosoruan

Kosoruan nopo nga i Jay koruhang ku moi sikul.

Selalunya kawan saya pergi ke sekolah ialah Jay.


kikounalan

bermanfaat, berfaedah, mempunyai kepentingan.

Ababayan nopo diti nga kikounalan montok toinsanan.


koumoligan

Nuru tokou manamong koumoligan tinan sondii.


misiwal

Misiwal yolo kokomoi uhu kousinan.


palanggayat

Palanggayat ilo kabel.


otogui

Otogui kasari i taki kumalaja sundung do molohing no.

Datuk masih kuat bekerja walaupun sudah tua.


orualan

Orualan oku tawak.


noiyau

Noiyau okuno tu nakaakan oku tolu linopot dipo.

Saya sudah kenyang kerana tadi saya telah memakan tiga bungkus linopot.


pipui

Enjop Selly kipipui jap dui.


bolikan

Ukabo dokoyu buuk teks id bolikan ko 50 (limo nohopod).


doho

Ilo nopo butul nga doho.


lumpokisai

Maan ku moti iya 'lumpokisai amu ko no mokinongou borosku.

Saya akan jjentik kamu sekiranya kamu tidak mendengar kata-kata saya.


mamalapak

Uhapai oku mamalapak dilo lugus.


nonsitan

Intangai da tusin ku nonsitan dilo buuk.


noruyut

Noruyut no lo rasuk poingkayad tu narasaman.

Baju yang disidai itu sudah basah kuyup kerana ditimpa hujan.


baraba'

sawang (yang terdapat di bawah kulung rumah)


biturut

Ogumu kounalan do biturut.


bolian

Bolian oku do kasut soira moi ko hilo kadai.

Belikan saya kasut sekiranya kau pergi ke kedai.


kambawa

Ogumu o kambawa dilo tanak do taka ku.

Anak kepada kakak saya mempunyai banyak alat mainan.


kinatagakon

lokasi suatu benda yang hilang; tempat hilang

Hombo di kinatagakan di jam nu?.


kobuturan

Mimbuul yahai hilo id kobuturan.


kogompit

Isai ngaawi kogompit doid ababayan diti?.

Siapa-siapa sahaja yang terlibat dalam program ini?.


buruyut

Agayo buruyut dau.


kopogitatagadan

pertelingkahan atau perbalahan antara satu sama lain


korulun

Korulun moti lo baang dilo.


pointongkud

Pointongkud i todu ku mamanau.

Nenek saya berjalan dalam keadaan bongkok.


kointutunan

Owiton no kad kointutunan soira mongoi hilo labus pogun.

Bawa kad pengenalan apabila pergi ke luar negara.


mitaid

Mitaid yolo mamanau.

Mereka berjalan sambil bergandingan tangan.


mongihang

perbuatan membersihkan kawasan tanaman padi setelah padi habis dituai


monginiba

Monginiba oku diti kuun.


mongongkong

perbuatan mengangkat kain sarung/seluar/baju yang sedang dipakai.

Mongongkong i Dulia gonob dau mooi au oyopos.

Dulia mengangkat kain sarung yang dipakainya agar tidak basah.


moningkukuuk

Tumungag kou no tu moningkukuuk no o piak.

Bangunlah kamu sebab ayam sudah berkokok.


nokotungag

Nokotungagno i Olive?.

Nokotungag i Veeyonchee do pitanga sodop tu nokorongou tuni-tuni

Veyonchee terbangun tengah malam kerana dia terdengar bunyi-bunyi.


momogiak

Momogiak nopo ilo tanak.


ginakom

Ginakom di Rudi ilo manuk.


linobu

Tabanai lo linobu sumuang moti togonok.


limpantai

perlakuan yang menunjukkan sudah berjaya mendaki hingga ke puncak

perlakuan melalui semuanya dan kamu akan sampai ke destinasi


golimut

Golimut no kopio i Rami.


lingungud

sejenis pacat yang melekat pada hidung binatang seperti anjing pemburu


lisouk

Ogumu po lisouk hilo linimput.


okubong

Okubong po ilo tana'.


olisiu

Olisiu oku no di Bodu.


olumbog

Olumbog no i Rika.


olunok

Olunok no tua' ilo timadang.


poodopon

Poodopon po ilo tanak.


momikot

Momikot i mongingia' Dyna dilo tangaanak otiil.

Cikgu Dyna merotan budak-budak yang nakal itu.


minsingkono

Minsingkono i Shah doid drama.


mitopong

Mitopong ilo pagawasan miampai dilo puun liabas.

Tandas itu sama tinggi dengan pokok jambu batu itu.


naalap

Ounsikou oku tu naalap doid seminar diti.

Saya bersyukur kerana dijemput ke seminar ini.


galak ngasu

beri liar (sejenis buah dalam keluarga elaeagnus)


taduk

Asadap no moti suupon o taduk.


mingkano-kano

Roun nopo do gosing nga ponokotusin dahai mingkano-kano dilaid.

Pada masa dahulu, kami menggunakan daun pokok senduduk sebagai "duit" untuk bermain.


sunduk

salah satu bahagian yang terdapat dalam pakaian tradisional wanita masyarakat Dusun yang dipakai di kepala


rogingot

Karoh nopo nga iso mantad ko' rogingot do rasuk Abaya Bundu Tuhan.

Karoh merupakan salah satu daripada eksesori pakaian Abaya Bundu Tuhan.


tambatus palan

Orohian tidiku mangakan do tambatus palan.


matuu

Yau nogi matuu i naratu ditinu.


kotigir

sesuatu yang membuatkan seseorang itu geram.

Kotigir ilo tanak tu otiil tomod.

Anak itu membuatkan saya geram kerana sangat nakal


rinanggou

Piro no rinanggou nu dinondo?.


dirii

suatu masa yang tidak tentu (pada masa hadapan)

Koruba i dirii la.

suatu masa yang tidak tentu (pada masa lalu)

Ii nopo di dirii po nga amu po haro dahai TV.


poporuol

Poporuol tomod ginawo do molohing ilo tanak tu aa kopio mokinongou boros diolo.

Anak itu sangat menyakitkan hati orang tuanya kerana tidak pernah mendengar nasihat mereka.


takapai

Takapai po daa ino taakanon nung mada no asahaan do langau.

Tolong tutup makanan itu kalau tidak mahu dihinggap lalat.


mananud

Isai mananud dia moi sikul.


manarip

Manarip i Pina do mangga.


kountotogod

Kountotogod tomod i Linggou.


nokotigowo

Nokotigowo oku nokokito dilo tulanut.


pointoguang

Pointoguang i Kulin do tulun ginumuan manahak boboroson.

Kulin berhadapan dengan orang ramai apabila memberikan ucapan.


potilombus

Aiso o panaasan montok kursus diti nga haro o panahangan potilombus.

Kursus ini tidak mempunyai peperiksaan tetapi mempunyai pentaksiran berterusan.


ponombiran

Naraag ilo ponombiran di tama.


mongimuros

melihat atau meneliti rupabentuk dari jarak jauh


sumbiling

Sejenis spesies buluh Dendrocalamus strictus


aiso tompodu

aiso (“tiada”) + tompodu (“pundi hempedu”)


kodungur

Contoh ayat : Kada pintangkus, kodungur ko moti.

Terjemahan : Jangan berlari, nanti kau tersembam.


mokiandad

Mokiandad oku dokoyu moi sikul.

Saya minta tunggu kamu pergi ke sekolah.


asampin

Asampin i Gibun mamain do guli.


miapid

Miapid o tanak di Nuria.


nosumbalan

tersumbat
Amu milo gunoon ilo pagawasan tu nosumbalan.
Tandas itu tidak dapat digunakan kerana tersumbat.


kingingil

Kingingil liou di Meri.


kolingos

Kolingos nangku do orualan tian ilo rusap?.

Adakah ubat itu boleh menyembuhkan sakit perut?


kulabut

Naraag ilo kulabut.


tumurug

kembali ke suatu tempat semula; berpusing

Tumurug po pogulian hilo walai tu haro o nolihuan ku.

Tolong pusing balik ke rumah kerana saya lupa sesuatu.


tiou

Momiara i Ipan do tiou.


poinsondiu

Poinsondiu i Olen hilo id tirikohonon.


narahung

Pomogunoon boros tina timpu baino nopo nga narahung do koburuon teknologi.

Penggunaan bahasa ibunda pada masa kini dipengaruhi oleh kemajuan teknologi.


bingkurung

Onuai kodolinan o hogot id suang bingkurung.

Berikan terjemahan bagi perkataan di dalam tanda kurungan.


nakagamut

Nakagamut no di ilo bibit lado hilo id pasu.

Bibit lada itu sudah berakar dalam pasu.


nokosunsuya

Nokosunsuya i Didoi tu alamou ilo dalan.

Didoi tergelincir kerana jalan itu licin.


nosiduol

Nosiduol gakod ku.


kotompurolosi

Mada oku mintong dilo wayang tu kotompurolosi.

Saya tidak mahu menonton wayang itu kerana menakutkan.


kaantob

Iduo' daa ilo watu tu kaantob do wayaan.

Undaliu mantad hino tu kaantob ko wayaan.

Sila beralih dari sana kerana kamu menghalang laluan.


lumbidan

Rokok buatan tradisional yang juga dikenali sebagai rokok daun.


sangkabarasan

Kada kotumbayaai boros dau tu' sangkabarasan.

Jangan percaya kata-kata dia kerana percakapannya yang sembarangan.


godopon

Kada omit disio tu godopon.


oinonong

didengar dengan teliti atau dengar sesuatu dengan teliti.


sumodop

Kano muli, sumodop no moti.


kilau podos

Oruol moti okokot kilau podos dilo.


lingkôngan

kumpulan-kumpulan rumah dalam suatu kawasan petempatan manusia


meunasah

bangunan awam di gampong di Aceh yang dibina sebagai pusat pendidikan agama, kegiatan agama dan musyawarah


dairah

daerah; wilayah; sejenis wilayah pentadbiran di Aceh


keucamatan

kecamatan; sejenis pembahagian wilayah pentadbiran


ponorikohon

Isai ponorikohon ababayan diti?.


kabupatèn

kabupaten; sejenis pembahagian wilayah pentadbiran


propinsi

provinsi; sejenis pembahagian wilayah pentadbiran


nointutunan

I Jimin nopo nga songulun modsisinding nointutunan.

Jimin merupakan seorang penyanyi yang dikenali.


nokotumboyo

Nokotumboyo i Ranisa monguhup doho mogonsok.

Ranisa telah bersetuju untuk membantu saya memasak.


noudutan

Otogod kopio i Lenah tu noudutan di tambalut dau.

Lenah sangat marah apabila mengetahui bahawa dia dibohongi oleh kawannya.


kaleueng

takel; gerakan dalam permainan bola sepak


kirontob

Kirontob nangku iti kad bank?.


kokousan

Nunu kokousan di Amy idi?


peulheueh

perihal melepaskan atau membebaskan sesuatu


poolonon

Poolonon ku daa iti tusin Malaysia kumaa tusin Singapura.

Saya mahu menukarkan wang Malaysia ini kepada wang Singapura.


ogina

Moguhang ko po do ogina no naanu nu taakanon.

Banyak sudah makanan yang kamu dapat, kenapa kamu hendak merajuk.


ogontit

Ogontit po ii Derri.


ogopon

Contoh ayat : Woyo nopo mangakan dilo tubat nga ogopon.

Terjemahan : Cara memakan ubat itu adalah dengan mengunyah.


angatamol

Angatamol no ngawi disio ii lindung hilo kulam.

Semua dapat diraba belut oleh dia di kolam .


sosooyon

Sosooyon i tadi ku monigup.


monguunguhot

Contoh ayat :Araatan oku di monguunguhot ku di tinu tu apagon o ponguhatan dau.

Terjemahan : Saya tidak suka penyoal saya tadi sebab soalannya sangat susah.


gugundang

permainan tradisional suku kaum KDMR yang diperbuat daripada buluh.

kaki kayu yang diperbuat daripada kayu atau buluh.

/ɡʊ.ɡʊn.ɗaŋ/


rungkha

kerangka; sistem sokongan yang terdapat pada organisma


tuleueng

tulang yang terdapat pada organisma hidup


ie tuleueng

sumsum tulang; sejenis tisu dalam tulang


poreng

Gi ambék pporeng kak dapó tuh.


kropeh

sisa makanan yang tidak habis dimakan selepas makan

Jange tinggalke kropeh sikit pun.

Jangan tinggalkan sisa makanan walaupun sedikit.


awah

Keda ttepi tembok tu jjuwa awah muroh blako deh.

Kedai di tepi jalan itu menjual rempah ratus yang murah.


reng

Banyok sunggóh réng diyo, make ggapo tu?


luga

Ambo raso luga semale, tok make nasik

Saya berasa sakit semalam, tak makan nasi.


hangik

Mung masok ggapo tu, sapa hangik.


hangik letong

Diyo baka ubi kayu sapa hangik letóng.

Dia bakar ubi kayu sampai terlalu hangus.


hensem

Hensem doh budak baru kelas aku.


jeles

Ko jeles, ko diam!


pulak

Kenapa pulak aku yang kene, budak tu lah yang buat.

Kenapa pula saya yang kena, budak itulah yang buat.


glaukoma

penyakit mata akibat tekanan dalam mata yang boleh menjejaskan penglihatan seseorang


tumimporon

Tumimporon oku nopo hiti baino.


pinotuntug

Pinotuntug di Roy o waig hilo id suang do bolidi.


kotuongon

Au oku modosi sundung pia id kotuongon.

Saya tidak takut walaupun berada dalam kegelapan.


kurupuk

Aanangan oku mangakan do kurupuk.


yopos

Atuukoi, yopos o dolikud ku noontok waig nu!

Aduhai, basah belakang saya terkena air kamu!


minomoyopos

Minomoyopos i Gaman do tunturugukan kalapas kumalaja id dumo.

Si Gaman membasahkan tekak selepas bekerja di kebunnya.


momoomoyopos

Momoomoyopos do simen dii ohuyan kokitanan.

Tukang membasahkan simen itu kelihatan lelah.


kiyanggut

Kiyanggut isio kalapas nokosoliwan mantad panjara.

Dia berjanggut selepas keluar dari penjara.


minamayanggut

Sigog ka,minamayanggut o pingas disio.


tumogor

Keadaan di mana sesuatu benda itu menjadi berkarat


mamaamayadaan

Isido no i mamaamayaadaan sumandak dau tu nokoruba do tondu di lobi olundus.

Dialah orangnya yang meninggalkan kekasihnya hanya kerana bertemu dengan wanita yang lebih cantik.


minamayadaan

Minamayadaan di Linsu di tadi disio.


wungkaya

Maai Wungkaya ilo galam.


wungkayaan

Wungkayaanku no ngawi ilo rasuk di nolopi nu.

Semua kain yang kau lipat sudah dibuka oleh saya.


kalangadan

Merujuk kepada sesuatu perkara yang dirindui


wungkayao'

"Wungkayao' ilo tupolo", ka di tidiku.


wuwul

Maai wuwul wulu dilo manuk.


ugaran

gali (kata kerja penanda masa untuk yang menerima)


nougaran

telah digali (Kata kerja untuk perkara yang sudah berlalu, untuk subjek yang menerima)


monguungungugar

orang yang menggali/membongkar; tukang gali; tukang bongkar


aga'

Aga' oku do agayo todop nu kosodop.


naaga'

sudah dianggar; sudah diramal; sudah dijangka


kouyakato'

Kouyakato' drastik id gana pondidikan apatut onuon mooi do kotipong o sistom pondidikan pogun diti kumaa pogun nokoburu suai.

Anjakan drastik dalam bidang pendidikan perlu diambil bagi memastikan sistem pendidikan negara ini setara dengan negara maju lain.


pinuhobo rokot

pinuhobo (“nafas”) + rokot (“Ikan air tawar yang melekat pada batuan sungai”)


rokot

Orohian i Sally mongoi tanud tapa dau manganu do tuntul om rokot id bawang.

Sally suka mengikuti ayahnya untuk pergi mengambil siput dan Ikan air tawar yang melekat pada batuan sungai.


monodos

Monodos oku jirawat id turos ku.

Amu i odu koilo do monodos telepon.

Nenek tidak mahir menekan skrin telefon.


tinu

Mongoi oku hino walai nu tinu.


mokiuhup

Mokiuhup oku daa momolihung diti piring.

Saya mahu minta tolong membasuh pinggan ini.


poutatong

Poutatong i Gorin soira sinuhu momupu dilo kain.

Gorin bermasam muka apabila disuruh mencuci kain.


wongkoson

Wongkoson no dokoyu ilo kinotuan.


kasadu

Contoh ayat : Kada pingtangkus kasadu ko moti dino watu.

Terjemahan : Jangan berlari nanti kamu tersandung batu.


kiwolit

Kiwolit o watas Keningau om Tambunan.

Terdapat sempadan antara daerah Keningau dan Tambunan.


minamalangga

Minonguhup i Rina di ina dau dominamalangga id natad do walai.

Rina telah menolong ibunya membersihkan halaman rumah .


moomomowingkat

orang yang mengebulurkan (tukang mengebulur)


aarau

Aarau tomod ii Gina do minanangkus mongoi oruhai korikot id sikul.

Gina terus berlari kerana mahu cepat sampai di sekolah.


aarau

Nokuro ke no tu aarau ko?


nosinsib

Nosinsib do pais o' tunturu ku.


miduo-duo

Tondu om kusai di aiso piromutan amu milo miduo-duo do mamanau loolobi po antakan do totuong.

Perempuan dan lelaki yang tidak mempunyai ikatan tidak boleh jalan berdua-duaan apalagi pada waktu malam.


minsumbara

Orohian i takaku do minsumbara miampai di odu.

Kakak saya suka bermain batu seremban bersama nenek.


nowisin

no- + wisin:
Contoh ayat : Nowisin di apa ilo rapaon.
Terjemahan : Diperasa oleh bapa sayur itu.


dukaruk

Minongoi i ama pogihum do dukaruk id talun.

Emak pergi mencari keladi liar di hutan.


papawasi

Kaanu isio papawasi kawagu ginawo ku.


migusa-gusa

mi‧ɡʊ‧sa‧-‧ɡʊ‧sa


winaladan

dibentangkan (pananda timpu, i monorimo)


tobontol

Mongoi oku hilo Korea ontok minggu tobontol.

Saya akan pergi ke Korea pada minggu akan datang.


napanakahan

Napanakahan i Liam do tusin.


tumongkiad

perbuatan ingin meninggalkan atau ingin berpisah


arayat

Arayat po tulun do momoli sada.


mongihib

Mongihib i Saju do waig id sangkir.


uyadon

Kalapas ko nopo makan nga uyadon no lo banang kio.


songkouyado'

sembarangan membongkar; sembarangan meleraikan


songuyad-uyad

masing-masing membongkar; masing-masing meleraikan

Songkouyad-uyad po walai iri tulun kampung tu kiwaa sponsor mantad montili do momonsoi kinoyonon wagu.

Orang kampung itu masing-masing membongkar rumah kerana ada sponsor dari menteri untuk membina tempat baru.


momoomongusig

Ilo no tasu dau di momoomongusig tikid tumalib yahai walai diolo.

Itulah anjing tukang salak setiap kali kami melalui rumah mereka.


kou'uu'sig

Kou'uu'sig dilo tasu di tinu.


tupus

Agayo tupus songulun tama kumaa tangaanak diolo.


upuso'

Upuso' no molohing nu tu yolo no i pinapagayo dati.

Sayangilah ibu bapa kamu kerana merekalah yang telah membesarkan kita.


minongupus

telah menyayangi;telah mengasihi;telah mencintai


manaat

Monguhup i Tony di tapa dau do manaat do tansar id posorili do walai.

Tony membantu bapanya mengecat pagar di sekeliling rumah.


juus

Momonsoi i ama do juus.


poundorongo

Poundorongo po ino mutu nu.


halimunan

Seseorang atau sesuatu yang tidak dapat dilihat melalui mata kasar kerana mengamalkan sesuatu ilmu.

هليمونن (Jawi)


kisaso'

kisas + -o':
Contoh ayat : " Kisaso' ino poriuk momoguno diti roun timadang", ka di apa doho.
Terjemahan : " Gosokkan periuk itu menggunakan daun tarap ini", kata Ayah kepada saya. .


kinisasan

Kinisasan di Mamai tobuk di Koni.

Telah digosok oleh Pak cik rambut si Koni.


pongisasan

poN- + kisas:
Contoh ayat : Pongisasan nopo do balanga dilo nga huudi likud do tangki.
Terjemahan : Tempat penggosokan belanga itu di belakang tangki.


udsungo'

Udsungo ilo puun.


mongudsung

Orohian ilo wogok mongudsung do mundok di aki.

Khinzir itu suka melanggar ubi kayu datuk saya.


tuulokon

"Hinonggo pinokua'an nu iri tuulokon? ", ka di Lina kumaa di tanak dau.

"Dimanakah anda meletakkan tempat memijak itu?", kata Lina kepada anaknya.


noulakan

Noulakan ku kalatas di Mia tu' pinologos id tukad.

Saya terpijak kertas Mia kerana dibiarkan di tangga.


taufan

Angin siklon tropika yang bertiup kencang dengan hujan lebat berpetir dan guruh, dan boleh menyebabkan kemusnahan yang dahsyat.


kukuruson

Haro kukuruson dino kantung nu?.


tuminakad

perbuatan mendaki tapi merujuk kepada perkara yang sudah dilakukan atau sudah berlalu.


nokoopi

Nokoopi ku no i buuk.


gutukon

Gutukon o tulu di Libai.


pitoningon

Pitoningonnopo yolo mirikau.


obundui

Obundui o tontolu dilo.


kisigup

Nokuro tu kisigup hilod suang kantung nu?


osolon

Kada kiwaa kopurimanan do osolon kumaa kinalantayon tulun suai.

Jangan pernah ada rasa cemburu terhadap kejayaan orang lain.


okobor

bahan yang nipis tetapi keras dan mudah koyak


potuntugo

Potutuntugo nopo no waig ino suang bolidi.


ladu

Adi aku rindu begagaika ladu.


giniu

nasi yang dicampur adukkan dengan guol atau uoi.


songkokua'ai

Songkokua'ai ku nopo minogonsok dilo sada.


rampanau

Asanangan yolo mamain do rampanau.


mongibit

Mongibit i Yapa di tadiku.


nongotuntug

Nongotuntug ngawi ilo tiinumon tajau.

Ditumpahkan semuanya minuman dalam tajau.


poingkibit

Ilo nopo tanak kusai poingkibit dau nga tadi ku.

Budak lelaki yang sedang didukung olehnya ialah adik saya.


koburol

Koburol tomod ilo tanak.


oluganan

Kada kaarau-arau mangakan dino gula-gula, oluganan ko moti.

Jangan tergesa-gesa untuk makan gula-gula, nanti awak tercekik.


gumaang

Gumaang no ilo tana.


graasia

Onuan kou no daa graasia Kinorohingan.


noulau

Noulau no di ilo kusai noontok pogiginum.

Lelaki itu menjadi gila kerana ketagihan alkohol.


toruol

Osianan oku kumaa tulun-tulun di nadakatan do toruol Covid-19.

Saya merasa kasihan dengan orang-orang yang dijangkiti penyakit Covid-19.


minogihum

perbuatan mencari sesuatu tetapi sudah berlalu


kotutuuntug

baru saja dituang; baru saja ditumpah; baru saja dicurah;baru saja disiram


kotungkus

(boleh) berhak menerima pusaka, mewarisi


tinungkusan

Basaan koubasanan nopo nga iso kawo do tinungkusan koubasanan tulun tinaru Kadazan Dusun.

Terjemahan : Pakaian tradisional adalah salah satu jenis warisan budaya orang kaum Kadazan Dusun.


kulumut

Ongoi patahako ti kulumut hodi linimput di aki.

Pergi ke bilik datuk dan berikan selimut ini.


monongkulumut

Kada lihu monongkulumut kama, osuangan ko moti tongus.

Jangan lupa berselimut, nanti kamu masuk angin.


nokosorou

Sigog om nokosorou oku iri tangon di aki digulu.

Saya tiba-tiba teringat cerita datuk dulu.


mongu'ud

Mondosi oku mongu'ud diti nipon ku.


nga

Orohian oku moi pintangkus nga oruhai oku ohuyan.

Saya suka berlari tetapi saya cepat berasa penat.


mokiolos

Mokiolos oku do buuk.


minonsom

Minonsom di ilo liabas nokuaan do silaon.

Jambu batu itu telah menjadi masam apabila dicampur dengan garam.


nopigis

Momuraha tunturu ku nopigis do pisau.

Jari saya berdarah kerana terhiris pisau.


pisokon

Pisokon no ilo lampung.


nomurangan

Nomurangan no ino rasuk nu.


mangagung

Koilo ko mangagung?.


nasakat

Nasakat ilo punti gama do rasam tasapou.

Pisang itu telah tercabut disebabkan hujan lebat.


buut

Minongoi i Silva sakai do buut miampai di taka dau.

Silva pergi menaiki bot bersama kakaknya.


angatandasan

Angatandasan no ngawi tulun-tulun i nokorikot sokiro i Ipag i poposoliwan booboroson.

Semuanya yang datang akan kena tuduh jika si Ipag yang bercakap.


posisang

Outong kopio ilo posisang.


pogulio

perbuatan menyuruh mengembalikan sesuatu.


notompilingan

ditampar; dalam keadaan perbuatan yang sudah berlalu.


binolou

Binolou di tungau ilo tasu.

Anjing itu dibutakan oleh kucing tersebut.


sumondi

Sumondi nopo dino tolig.


suminunsui

telah meniti jambatan atau suatu lorong yang sempit


bela

menjaga sesuatu atau seseorang dengan memberi atau menyediakan makan, minum, tempat tinggal dan lain-lain.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9237 (msa)-Hakimi97-bela (verb, to foster).wav


bela

Membalas sesuatu peristiwa buruk yang diterima oleh seseorang dengan menghukum, memukul, membunuh dan sebagainya terhadap orang yang membawa peristiwa buruk tersebut.


bela

menyokong atau mempertahankan seseorang atau sesuatu daripada ancaman luar.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9237 (msa)-Hakimi97-bela (verb, defend).wav


lembab

Mengenai sifat seseorang lambat berfikir; tidak cekap atau tidak cergas (berkenaan daya pemikiran); sinonim dengan lembam.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9237 (msa)-Hakimi97-lembab (adj, dumb).wav


sedih

Berasa pilu (susah, hiba, tidak gembira) dalam hati:.


datuk

Panggilan oleh seseorang terhadap bapa kpd ayahnya atau ibunya, atau terhadap mana-mana lelaki yang sudah mencapai umur warga emas.


nenek

Panggilan oleh seseorang terhadap ibu kepada ayahnya atau ibunya, atau terhadap mana-mana wanita yang sudah mencapai umur warga emas.


moyang

bapa atau ibu kepada datuk atau nenek, yakni datuk atau nenek kepada bapa atau ibu seseorang, atau leluhur yang lebih dahulu daripada datuk atau nenek seseorang.

Panggilan oleh seseorang terhadap datuk atau nenek kepada ayahnya atau ibunya.


moyang

Moyang eng bidat.


kongoi-ongoyon

Poingkuro nodi kongoi-ongoyon nu di?


pogialasan

perbuatan saling pinjam-meminjam sesuatu

Pogialasan nopo dati iti rasuk.


kopiandang

Kopiandang no o mikap ku?.


kopomusorou

Kopomusorou oku moi podsu baang.


pinasakai

Pinasakai di Binda ii buuk hilo mija.

Buku itu diletakkan di atas meja oleh Binda.


notimung

Notimung yahai montok mamaramai Tadau Kaamatan.

Kami berkumpul untuk merayakan Tadau Kaamatan.


nasaat

Nasaat no dahai ilo linimput.


notulahan

Notulahan isio montok karaaton dau.


lahan

Intang-intangan soira mamanau doid lahan.


hirôp

perbuatan menghirup sesuatu seperti air; hirup atau sedut


gaha

Mung keno gi gaha nga diyo tu.

Engkau perlu melawan dengan bersungguh-sungguh dengan dia tu.


pupu

Pupu pintu dibayar dua kali setaun.


kotogisan

tempat yang berpasir; gurun, padang pasir

Gurun Sahara nopo nga koyonon kotogisan om alasu .

Terjemahan: Gurun Sahara adalah tempat yang berpasirdan panas.

Minongoi oku hilo id kotogisan di konihab.


gumayo

Gumayo di tian ku, tu masag nogi makan om amu moi pinguyat.

Disebabkan saya selalu makan dan jarang bersukan, perut saya semakin membesar.


poinsukud

keadaan di mana seseorang itu sedang bertongkat.

Taki ku ilo tulun poinsukud do bosi.

Orang yang bertongkatkan besi itu datuk saya.


sinimbanan

Sinimbanan ku ginayo dilo rasuk.


kunsian

Kunsian no walai sumoliwan ko.


polosuon

Polosuon po ilo sada pogulu do akanon.

Panaskan dahulu ikan itu sebelum dimakan.


lumansan

Lumansan oku po kouhupan dokoyu.

Saya mengharap lagi bantuan daripada kamu.


potuludon

Potuludon di Caca ilo pomoinan kapal tulud.

Caca menerbangkan permainan kapal terbang itu.


dudumagang

Dudumagang oku hilo badi.


dudumagang

Dudumagang oku hilo badi.


dumpit

Kada lihuai mogowit do dumpit.


dundurok

sejenis pokok renek berbuah bulat berbunga merah jambu


tungok

Tumungok no soira tumalib id doumbangan do tulun.

Tunduk apabila kamu lewat di hadapan orang.


mogkolibaba

Mogkolibaba i Dania maso koodop.


borodungal

Isai sanganu dilo borodungal?


kinorikatan

Popoilo kinorikatan di tapantang Datuk Michelle.

Mengumumkan ketibaan yang berhormat Datuk Michelle.


kaanangan

Nunu sipoot kaanangan nu?.


kebenderaan

Sejarah kebenderaan di Malaysia bermula sejak zaman kerajaan-kerajaan dahulu.

bidang kajian berkenaan bendera dan serupanya.

Bidang kajian kebenderaan diasaskan oleh Whitney Smith pada tahun 1961.


minonipu

Tinandasan oku do minonipu pinsil dau.


nosorilian

Nosorilian do bunga o natad do walai di Aimi.


mibabas

Kaino mibabas kumaa tiso om tiso.

Mari kita saling berdamai antara satu sama lain.


royohon

Contoh ayat : Royohon po i Lina tu abagos momonsoi karaja walai.

Terjemahan : Lina dipuji kerana rajin melakukan kerja rumah.


laman

Tiap dui Sarai ki pes beg ideg.

Tiap petang Sarai menyapu laman rumahnya.


lambar

Aku meli dua lambar baju ba kedai gari nya.

Saya membeli dua helai baju di kedai pakaian itu.


kogingohon

Nuru tokou mamagatang kogingohon do pogun tokou.

Kita mesti menghargai keindahan negeri kita.


gontikis

Oruol gontikis ku nagansip totobon.

Jari kelingking ku sakit tersepit pintu.


pinggayatan

Pinggayatan po diolo ilo dukug.

Tali besar itu ditarik berulang kali oleh mereka.


huliton

Huliton dokoyu mambasa ilo panandatan.


baluem beudé

hantu air; sejenis hantu yang menenggelamkan mangsa


sané

hantu yang membawa penyakit kepada mangsa


nokotipu

noko- + tipu:
Contoh ayat : Orosian oku koruba dau tu nokotipu oku do pinsil disio.
Terjemahan : Saya risau bertemu dengannya kerana saya telah mematahkan penselnya.


nokotipuan

noko- + tipu + -an:
Contoh ayat : Nokotipuan ku nopo dilo pinsil dau nopo nga momohingi-hingi kanogi isio doho.
Terjemahan : Sebab saya mematahkan pensel miliknya adalah kerana dia mengejek saya.


tipuon

tipu + -on:
Contoh ayat : Tipuon nopo lo gakod manuk.
Terjemahan : Patahkan saja kaki ayam itu.


nakagabas

Nakagabas no pogun tokou.


kodoroi

sejenis daun yang dimakan bersama-sama daun sirih dan pinang.


daruk

Orohian oku mangakan daruk do mangga.


pinungaranan

Kinoyonon nopo dilo nga pinungaranan do Kungkurad.


tuminong

Tuminong ilo tasu soira kokito sanganu dau.

Anjing itu datang ketika melihat tuannya.


kaganaan

Okodo kaganaan sikul ku.


cinto

Mambangun nagari nan kito cinto, jo bagotong royong basamo-samo.

Membangun negeri kita yang cinta, dan bergotong-royong bersama-sama.


minogibaabatos

membuat perjanjian yang melebihi daripada dua orang


minogimbayat

mempengaruhi seseorang untuk melakukan sesuatu


popibagal

Poingkuro tokou popibagal gatang dilo kakamot?

Bagaimana kita membandingkan harga barang ini?


kilahon

Kilahon ilo gula.


monungkobong

Modosi oku monungkobong ilo gas.


mamalaang

Au tokou milo mamalaang do molohing.


kalaas

Kalaas ko i suduon?.


tapou

Soira moginggat, poroloton tama ku iri daing do tapou.

Terjemahan: Apabila makan sireh, ibu mencampurkan sireh dengan kapur.


natanok

na- + tanok:
Contoh ayat :Natanok ku iri mundok.
Terjemahan : Saya telah rebus ubi kayu itu.


nosu'unan

Nosu'unan ku i tadi ku mooi do au mihad.

Saya telah menjunjung adik saya agar tidak menangis.


torimoon

Torimoon ku nunu nopo kootuson nu.


nokotorimo

Nokotorimo ko no e-mel mantad sikul?.


sisobu

Mongoi oku id pagawasan tu sisobu oku no.

Saya pergi ke tandas kerana saya rasa ingin kencing.


popoingkawas

Poingkuro tokou popoingkawas Boros Kadazandusun?.

Bagaimana kita memartabatkan Bahasa Kadazandusun?.


mingunsud

Mingunsud yolo hilo id papan pingunsudan.

Mereka menggelongsor di papan gelongsor.


nolobong

Nolobong no dahai i dungau di napatai.

Kami sudah menguburkan kucing yang mati itu.


mamaraat

Kada pomonsoi ahal di kaanu mamaraat ngaran do sikul.

Jangan buat hal yang dapat memburukkan nama sekolah.


norugus

Norugus ilo timadang.


curi ayam

Berada di kawasan gawang lawan ketika bola masih berada di kawasan luar.

چوري ايم (Jawi)


poporuput

Isai poporuput do kotindapahan baino?.

Siapa yang melaporkan kehadiran hari ini?.


manaan

Manaan i taki do suduon.


mangampal

Mangampal mantad oku tiket.


mokisalapid

meminta seseorang untuk menocang rambut.

Mokisalapid oku daa tobuk.


popouhan

Kakamot ponguhup pongia'an kaanu popouhan pinsingilaan tangaanak sikul.

Bahan bantu mengajar dapat memdahkan pembelajaran murid.


koyok,asuk


esmo,emo


ero`


Mami

Mama + -i; banding dengan Perancis mamie.


mokiolon

ingin menukarkan sesuatu dengan orang lain


momiimilantoi

Nosiliu i Mila do momiimilantoi montok piboi'an diti.

Mila menjadi juri bagi pertandingan ini.


minonimung

Minonimung oku tusin.


kiwotik

Poinrasuk i Mina do bangkad kiwotik do aragang.


kisimbong

Kisimbong ilo sumandak.


kirihon

menyentuh sesuatu dengan hujung jari atau hujung sesuatu


tataba

Mongunsikou tokou kumaa Kinorohingan tu manahak dati tataba monikid tadau.

Kita bersyukur kepada Tuhan yang telah memberikan kita rezeki setiap hari.


papasasad

Papasasad i tama linsou lado hilo id batas.


maizena

Daripada bahasa Belanda maizena (“tepung jagung”).


noingkonoi

Noingkonoi no ilo manuk.


kosianai

Kinorohingan, kosianai no dahai.


mokiposik

Mokiposik oku kosuabon.


nosiit

Nosiit ku no i tinaung hilo toning walai dokoyu.

Saya sudah jolok limau di dekat rumah kamu.


osikit

Osikit no ilo tapui.


tosiisikap

Pootodon ilo borang do tosiisikap.


sikuru

Momoli no sikuru moi ko hilo kadai.

Tolong beli skru apabila kau hendak ke kedai.


kosimbar

Kosimbar kou nangku diti sundait ku?

Adakah kamu dapat menjawab teka-teki saya?


tingkarah

تيڠکاره (Jawi)


tingkok

تيڠکوق (Jawi)


turiding

Popouni i Linah do turiding.


moninduol

Aratan oku tulun di orohian do moninduol ginawo.

Saya benci orang yang suka menyakiti hati.


tinagad

Tinagad di tapa ilo kayu.


poposusu

Poposusu i Leya do tanak.


pononsunudan

Nuru tokou do mokinongou pononsunudan molohing.

Kita mestilah mendengar nasihat ibubapa.


nosukai

Nosukai ngaawi no diolo o kain ku.

Kain saya semuanya telah dibongkar oleh mereka.


monompoton

bermain sompoton iaitu sejenis alat muzik tradisi Kadazandusun


ceumuru

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buR(e)hu (“cemburu”).


jeuheut

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *zaqat (“jahat”).


jioh

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(ma-)zauq.


nosuang

Nosuang do mananakau o walai di Timah kosodop.

Rumah Timah telah dimasuki pencuri semalam.


nosuaban

Nosuaban oku au nokoodop.


sasatan

Sasatan i Mika mintong do drama Korea.


nosoriuk

Nosoriuk no dokoyu uhu kokomoi sinding Kadazandusun?.

Kamu sudah kaji tajuk berkaitan lagu Kadazandusun?.


kosondot

Anaru tomod kuun di Gita gisom kosondot hilo sirang.

Skirt Gita sangat panjang sehingga mencecah lantai.


aéroport

Dipinjam daripada bahasa Perancis aéroport.


pakaraat

Au moti osonong do pakaraat tulun suai.

Tidak bagus memburuk-burukkan orang lain.


kokompungan

Ogingo hilo posorili do kokompungan.


gogorib

Gunoon o gogorib montok momogorib.


siambalut

Siambalut oku no di Didi.


sinundu

Aiso kotori sinundu Kinorohingan.

Tiada yang dapat mengalahkan kekuasaan Tuhan.


sitanud

Sitanud oku daa diolo mongoi hilo Ranau.

Saya teringin ikut dengan mereka pergi ke Ranau.


sumonu

Mongoi oku hilo Poland sumonu.


sorokitonon

Sorokitonon oku dino turos nu.


pointolikud

Pointolikud i Sam dahai do poingirikau.


sorisidon

Sorisidon po kawagu ilo toud sinuku.


pootodon

Pootodon ngaawi kalaja sokoyu suab.


sumimbar

Nokuro tu au ko sumimbar?.


nosimbit

Nosimbit do kondiu ilo manuk.


osuab

Osuab po i Yuna do mosik.


buluguon

Buluguon sisimbar di kotunud.


mamagamit

Uhupai oku mamagamit dilo piak.


kuminaus

Kuminaus i Olive tu au noonuan do taakanon.

Olive telah merajuk sebab tidak diberi makanan.


kuminuriong

Kuminuriong o tobuk ku.


monolod

Isio no kopio orohian do monolod kinoyonon ku.


mungkayut

Soira tokou mungkayut moi hilo Tambunan?.


gumonot

Gumonot o tulu ku oruol.


otutunan

Otutunan nu ilo tanak?.


osolot

Osolot no iti rasuk ku.


gorumon

berkulat (keadaan makanan yang berkulat)

Gorumon ilo ruti.


duntu

Sinumalakoi oku gisom id duntu do puun manggis.

Saya memanjat sehingga ke bahagian atas pokok manggis.


mogowit

Unsubon o mokiikinobos do mogowit kokoriu soira moi kuliah.

Mahasiswa digalakkan membawa bekal apabila pergi kuliah.


mamagawad

Mamagawad i Aina do buul.


mamalaap

Mamalaap i Dony do mija.


kuut

olumis tomod kokitanan kuut dilo.


kumukus

Kumukus no lo tua' limau gama do pinologos.

Buah limau itu mengecut kerana dibiarkan.


kulopisai

Kulopisai dati modsinding di kumoiso.

Berikan tepukan kepada penyanyi yang pertama.


todu-odu

Olumis kokitanan i todu-odu ku sundung tu kiumul no.

Moyang perempuan saya kelihatan cantik walaupun sudah berumur.


taki-aki

Taki-aki ku nopo nga songulun soudor ontok timpu di laid.

Moyang lelaki saya merupakan seorang tentera pada zaman dahulu.


titipong

Monuku nopo nga momoguna do titipong.

Saya membersihkan rumah sementara anak saya sedang tidur.


kaban poposogit

Poopio ilo daging manuk hilo kaban poposogit


tingguyusan

Nogunsai no tingguyusan dilo walai.


tionon

Hombo tionon nu?


lamin milouting

Poingiyon oku id lamin milouting.


papan kopoilaan

Papan kopoilaan nopo nga popokito do kopoilaan-kopoilaan wagu.

Papan kenyataan menunjukkan maklumat-maklumat terkini.


sinasaawat

Pokionuon tangaanak do mingkakat id sinasaawat montok manahak kosolimbahan.

Anak-anak diminta untuk berdiri di atas pentas untuk menyampaikan persembahan.


momoloyog

Momoloyog oku internet montok mogihum do sukuon.


monginginsada

I Kurop nopo nga songulun o monginginsada.


mongusak

Mimpuun no mongusak ilo durian.


naakalan

Naakalan yahai di poboli rasuk sawat talian.

Kami terpedaya oleh penjual baju atas talian.


lolopuson

Miruba yati hilo lolopusan sosodopon tinu.


siamut

Mogitatabang yahai momumhu siamut id posorili tionon.

Kami bekerjasama memungut sampah di sekeliling tempat tinggal.


tongkukuabu

Okito ku tongkukuabu poinhabu id rahat.


tomui

Ogumu tulun poingkakat poinsomok dilo tomui .

Banyak orang berdiri berhampiran dengan tanjung


bohimbingan

Bohimbingan nopo nga bunga kabansaan montok pogun Malaysia.

Bunga raya ialah bunga kebangsaan bagi negara Malaysia


ungib

Otuong kopio ungib dii.


batuk kokol

Sejenis penyakit berjangkit yang memberi kesan terhadap sistem pernafasan, lazimnya kanak-kanak, disebabkan oleh bakteria Bordetella pertussis.

باتوق کوکول (Jawi)


kopiyogayo

Anaru tinduk dilo kopiyogayo.


tongkulipisau

Tongkulipisau momirumun id posorili walai ku.

Banyak burung layang-layang bersarang di kawasan rumah saya.


pasui

Haro pasui nokito ku ontok minindahu di konihab.

Saya melihat musang ketika berada di ladang kelmarin.


kotoinaan

Contoh ayat: Kota Kinabalu nopo nga longkod kotoinaan pogun Sabah.

Terjemahan: Kota Kinabalu adalah pusat pentadbiran Negeri Sabah.


moobi

Contoh ayat: Moobi oku watas Tamparuli id piboian Unduk Ngadau.

Terjemahan: saya mewakili daerah Tamparuli dalam pertandingan Unduk Ngadau.


dongit

Anaru dongit ilo rimau.


mamaladu

Mamaladu ranahon pogulu do mananom parai.


pertusis

batuk kokol; penyakit berjangkit bawaan bakteria Bordetella pertussis.

ڤرتوسيس (Jawi)


obingginawo

I tama nopo nga songulun i obingginawo.


obinsianan

Obinsianan yama soira kokito tulun mosikin.

Ibu mudah merasa kasihan pada orang miskin.

obin- (“mudah, cenderung”) + sian (“kasihan”) + -an


obinsuni

Obinsuni ilo korong.


obintogod

Obintogod i Naim.


kounsikahan

Agayo kounsikahan ku montok kinorikatan dokoyu.

Saya sangat bersyukur atas kedatangan kamu.


tombung

Tombung do pasui.


monilib

Contoh ayat: Monilib tapa ku do parai.

Terjemahan: Ayah saya sedang mengangin padi.


momuhok

Momuhok i tama do manuk.


rumuol

Rumuol no kawagu iti nipon ku.


mikoringau

Mikoringau i Lala om i Kalista.


kouludan

Suato panandatan dilo tumanud kouludan.


pomuandaman

Nunu o pomuandaman dokoyu kokomoi diti uhu?.

Apakah pemikiran kamu tentang tajuk ini?.


milapau

Milapau o rasuk di Dann.


odimpot

Odimpot ku ilo tua do lansat.
Saya boleh mencapai buah lansat itu.


gorigitan

Gorigitan oku no kokito tulun di sangkataaman do rinomos.

Saya berasa sangat geram melihat orang yang membuang sampah merata tempat.


gumuon

Gumuon dokoyu inovasi doid Boros Kadazandusun.

Kamu perbanyakkan inovasi dalam Bahasa Kadazandusun.


moguhod

Moguhod no moti i Kuntiak di soira magauk.


mitoning

Mitoning i Lala om Lysta mirikau.


notingkod

Notingkod no yolo monondig dii?


nokogogor

Nokogogor iti dualai noontok tongus ologod.

Rumah ini bergegar terkena angin kencang.


tinabpaan

Napatai ilo godu tinabpaan dilo dungau.


gayaan

Gayaan oku no do mamanau kou.

Panggil saya kalau kamu mahu jalan sudah.


kinouliton

Kotobian tadau kinouliton kinosusuon.


kinunggu'

Kinunggu' di Hani ilo tutin.


oliwang

Nunu wonsoyon nu ontok timpu oliwang?


andasan

Andasan ku om suab ko muli.


mosolon

Mosolon i Luntiak kokito kinalantayon di Sara.


pinggisom

membuat sesuatu sedaya upaya sehingga puas hati.


orindog

Orindog ilo ralan.


pinomupuan

bekas tempat membasuh kain atau pakaian.


tapung

Momoli no tapung moi ko hilo Tamparuli.


nabambang

keadaan buah yang pecah kerana terjatuh.

Nabambang ilo tapayas tu naratu hilo tana.

Buah betik itu pecah kerana terjatuh ke tanah.


nokosuai

Nokosuai no di dialek gunoon di Wani tu narahung koombolutan dau.

Dialek yang digunakan oleh Wani telah berubah kerana dipengaruhi oleh rakan-rakannya.


pintangaon

perlakuan membahagikan sesuatu kepada dua.


pinuhobo

Outong o pinuhobo di Liu tu au minomurus nipon.

Nafas Liu bau kerana tidak memberus gigi.


chicken

ayam
I like to eat 'chicken.
Saya suka makan ayam.


bleu

biru
Mon sac est bleu.
Beg saya berwarna biru.


livre

buku
J’aime la livre.
Saya suka buku itu.


sac

Eng ngcerngai engrok ceknip sac.


robe

gaun
Sa robe est rouge.
Gaun dia berwarna merah.


rouge

merah
Ma couleur préférée est la rouge.
Warna kegemaran saya ialah warna merah.


encyclopedia

ensiklopedia
This encyclopedia is expensive.
Ensiklopedia ini mahal.


mosque

masjid
The mosque looks majestic.
Masjid itu kelihatan megah.


kopikutukan

ayam berlaga (mematuk antara satu sama lain)


pinosoliwan

Pinosoliwan ku tusin ku mantad bank.

Duit saya di bank dikeluarkan oleh saya.


pinupuan

Pinupuan di tama ilo gonob.


nugadan

Nugadan yahai mantad hilo walai di Rumbiko.


abaang

Abaang po ilo waig.


misulak

Pomusarahan nopo diolo nga misulak.


gadang

Otonyo muek untuak kami dek otonyo gadang


tongowakid

pelbagai jenis bakul besar yang disikut.


tonoko

Tonoko' ilo mundok.


apuih

Tulisannyo lah den apuih


siko

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *siku (banding dengan bahasa Bikol Central siko, bahasa Cebuano siko, bahasa Hiligaynon siko, bahasa Ilocano siko, bahasa Melayu siku, bahasa Sambali hiko, bahasa Suluk siku, bahasa Urak Lawoi' ซีกู (siku) dan bahasa Waray-Waray siko), daripada bahasa Austronesia Purba *sikux (banding dengan bahasa Amis ciko, bahasa Kavalan siku, bahasa Puyuma siku dan bahasa Saisiyat hiko').


vrouw

Daripada bahasa Middle Dutch vrouwe, daripada bahasa Belanda Kuno frouwa, daripada bahasa Jermanik Purba *frawjǭ.


kotimpuun

Kotimpuun ababayan diti ontok jaam kawalu kosuabon.


pasandatai

Perlakuan mengenakan sesuatu dengan pukulan atau ayunan.


kagayat

Kagayat ko dilo tali?.Kau dapat menarik tali itu?.

Ngingis nu kagayat diti ginawo ku.


pogiroton

Pogiroton no sunduan nu.


nokogolok

Nokogolok no i waig?.


pikulaban

Naraag ilo pikulaban do totobon.


rumikot

Rumikot tompinai dahai mantad Keningau suab.

Saudara kami dari Keningau akan datang esok.


papakaus

Oupus kasari oku dika sundung insaru ko papakaus doho.

Saya masih menyayangi kau walaupun kau selalu melukaka hati saya.


nalanggaan

Nalanggaan no ilo linimput?.


momilisun

Koligogon ilo korita gunoon tu momilisun.

Kereta itu bahaya digunakan kerana berasap.


noliid

Noliid oku mantad toodopon.


hongeh

terlalu kenyang
Bilo makan jangan sampai hongeh tak baek.
Bila makan jangan sampai terlalu kenyang, tidak baik.


moginggat

Moginggat moti o tama ku.


intutunai

Intutunai no ngaawi o puru tinimungan nu.


momoguno

Winonsoi o tindalam momoguno tapung.


monginlanai

mengeluarkan tahi telinga daripada telinga.


mongokog

Mongokog i Ibon do tusin hiri pakit dau.


nolihatan

Nolihatan i Yaya tu longohon.

Suara Yaya menjadi serak kerana selesma.


minamason

Pogulu do ginumuli hilo kampung, minamason i tama do manamong kolidasan.

Sebelum kembali ke kampung, ibu telah berpesan untuk menjaga kesihatan.


koindakod

Koindakod ko dilo piasau?.


misaup

Poomitanan nopo montok boros misaup nga tadau-tadau.


sinilaan

Sinilaan di tasu ilo piring.


ganda dua

ݢندا دوا (Jawi)


ikatan ganda dua

Ikatan kovalen melibatkan dua pasang elektron antara sepasang atom.

ايکتن ݢندا دوا (Jawi)


limpas

Mak nek kamek ada limpas jeraya ya.


payau

Teu de kibeh ya ilei kenjip pau.


kupik

Stenly benung makai buah sikup .


sains hayat

Ilmu sains berkenaan benda hidup secara am.

ساءينس حيات (Jawi)


tupi

Kena meh tupi nuan, angat hari tu


tupi

Tupi Sangau mayau tiga iku nya

Kenyau ari sida biak, tupi apai sida laban apai indai sida udah midang

Sejak mereka kecil lagi, ayah menjaga mereka kerana ibu bapa mereka sudah meninggal


tupi

Contoh ayat: Tupio' iti tupi di tina.


lupak

bekas sesuatu benda yang telah ditinggalkan dan benda itu tiada lagi di situ.


ambat

Bala pengajar benung ngambat penatai menteri nya.

Para guru sedang menyambut kedatangan menteri.


notonu

Notonu no lo ais.


otonu

Akanon ino sokirim dokoyu, otonu moti.


tumonu

Tumonu no lo ais.


patataaman

Hombo patataaman dokoyu rinomos?.


pawantayan

tempat untuk membaringkan atau melentangkan.


pianai

Pianai ino rolou dokoyu.


abila

Abila kaw di' magpakay tawmpa' pa ragat katunukan kaw sin tayum ha yan.

Jika kau tidak memakai kasut (untuk meranduk ke air) kau akan kena tercucuk duri landak laut.

Abila kaw mamalkil ha yan, karindahan sa kaw.

Bila kau memarkir keretamu di tempat itu, kau kena denda.

daripada bahasa Melayu apabila, pemendekan bagi apabila.


mogimpapatai

Mogimpapatai no ilo manuk.


sinoinan

Sinoinan di tapa ilo borang.


moginsinidang

Moginsinidang ilo tasu.

Anjing itu sedang berjemur di bawah sinar matahari.


sinidokon

Sinidokon i Nana tu nakaakan do lado.

Nana telah tersedak kerana termakan lada.


tonuon

Tonuon po lo sada tu' kinosoliwano mantad kaban tosogit.

Cairkan dulu ikan itu kerana baru dikeluarkan daripada peti ais.


nosuayan

Nosuayan oku nokokito dilo dungau.


notilib

Notilib ilo kain.


abugaw

daripada bahasa Asturia abogáu, dari bahasa Latin advocātus. Bergaul dengan bahasa Sepanyol abogado, bahasa Tagalog abogado, bahasa Cebuano abogado, bahasa Bikol Central abogado.


aburidu

daripada bahasa Tagalog aburido, daripada bahasa Sepanyol aburrido.


addun

daripada bahasa Melayu adun (“menguli (adunan atau doh)”)


adlaw

Pilang ka adlaw kaw di' nag'iskul?

Berapa hari kau tidak pernah bersekolah?

Daripada bahasa Proto-Bisayan *qadlaw, daripada bahasa Proto-Central Philippine *qaldaw, daripada bahasa Proto-Philippine *qaljaw, adlaw bahasa Melayu-Polinesia Purba *qaləjaw. Banding dengan bahasa Kapampangan aldo, bahasa Maranao ndaw & bahasa Tagalog araw.


nolopi

Nolopi nu no rasuk?.


popoboli

Popoboli i Niko do tindalam.


adlaw ini

Adlaw ini bumaba' kita pa taytayan para mangista'.

Hari ini kita akan menurun ke jemabatan untuk memancing.

(Calque) Pinjaman daripada Melayu hari ini.


adlaw kapag'anak

Masuuk na in adlaw kapag'anak mu.

Hari lahir anda ialah sudah hampir tiba.


adlaw kiyamat

(Calque) Pinjaman daripada Melayu hari kiyamat.


kapaya

daripada bahasa Sepanyol papaya, from bahasa Lokono papáia.


songkosodop

Minongoi oku hilo sikul songkosodop.


sontoun

Ramayon o Tadau Kaamatan insan do sontoun.


kapanatalan

Seminar nopo diti nga manahak kapanatalan kokomoi kabaalan momoguno teknologi.

Seminar ini memberi penekanan tentang kemahiran menggunakan teknologi.


ambaw

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *balabaw


amu'

Masūb magkaun sayng in amu'.


babuy

Di' mabaya' magkaun in Muslim sin babuy.

Orang yang beragama Islam tidak mahu memakan daging khinzir.

daripada bahasa Proto-Philippine *babuy, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *babuy, daripada bahasa Austronesia Purba *babuy. Banding dengan bahasa Cebuano baboy, bahasa Hiligaynon baboy, & bahasa Tagalog baboy.


baluwang

daripada bahasa Melayu beruang, daripada bahasa Melayik Purba *bAruaŋ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *baʀuaŋ.


bauu

daripada bahasa Proto-Philippine *baququ


kalajangking

Mabisa iban mahayt in ikug sin kalajangking yan.

Ekor kala jengking itu berbisa dan tajam.

daripada bahasa Melayu kala jengking, daripada bahasa Melayu Klasik kala jengking, daripada bahasa Jawa ꦏꦭꦗꦼꦁꦏꦶꦁ (kalajengking), daripada bahasa Old Javanese kala jĕṅkiṅ.


pambar

Bayah pambar!


pongongid

Minomoli i Jina do pongongid.


tomu

Mongoi oku pomoli rangalau hilo id tomu.

Saya pergi ke tamu untuk membeli rambutan.


manandang

Manandang i Chris do buul.


nowonsoi

Nowonsoi no karaja nu?


noyomutan

Noyomutan no rasuk nu.


lawa'

Daripadq bahasa Proto-Bisayan *wadaq, daripada bahasa Proto-Central Philippine *wadaq, daripada bahasa Proto-Philippine *wada (“menjadi, wujud”), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *wada.


pilanduk

pelanduk (sejenis rusa yang bergenus Tragulus)

daripada bahasa Melayu pelanduk. Bandingkan bahasa Tagalog pilandok.


unta'

daripada bahasa Melayu unta, daripada bahasa , daripada bahasa Sanskrit उष्ट्र (uṣṭra), daripada bahasa Indo-Iran Purba *úštras, mungkin daripada Indo-Eropah Purba *ūsr- (“kerbau”)


usa

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *uʀsa (banding dengan bahasa Dupaningan Agta ogsa, bahasa Bontoc Timur ogsa, bahasa Ilocano ugsa, bahasa Melayu rusa, bahasa Mansaka osa, bahasa Batak Toba ursa, bahasa Yogad utta). Juga mungkin daripada Sanskrit ऋश्य (ṛśya) melalui bahasa Melayu rusa.


bakkaw

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bakəhaw


minonoriuk

Minonoriuk i Lamba do hiis Kadazandusun.

Lamba telah mengkaji puisi Kadazandusun .


nosorili

Nosorili ku pomogunan mogihum dia.

Saya sudah mengelilingi dunia untuk mencari kau.


obinsokot

Obinsokot tomod moti ilo gam.


monimban

Umbalan do monimban kowowoyoon nu di gobulan.


nokoponiit

Nokoponiit oku no mangga.


patatas

daripada bahasa Sepanyol patatas, bentuk jamak patata, daripada bahasa Taíno batata.


patula'

daripada bahasa Melayu petola, bahasa Sanskrit पटोल (paṭola, “labu teruncing”)


omo

Nyaknyo sunggóh ke diyo, omo doh tuwo póng tok nnikoh lagi.

Kesian betul dengannya, umurnya sudah tua pun masih belum menikah.


oto

bara arago oto tu?


pakay

daripada bahasa Melayu pakai (“menggunakan pakaian atau cara”).


pakay

pakai atau memakai; menggunakan (pakaian; perhiasan; tali pinggang; jam tangan).

Ayaw kaw pakay sin jam tangan Rolex yan bang kaw madtu pa daira' sabab mataud manga tau maikag kaymu.

Janganlah pakai jam tangan berjenama Rolex tu bila pergi ke bandaraya kerana ada banyak ramai yang berasa cemburu kepadamu.

daripada bahasa Melayu pakai (“mengunakan pakaian atau cara”).


insiano

Tuhan, insiano yahai no.


papasait

Papasait i Mira rasuk id gogontungan.

Mira menyangkutkan baju di penyangkut baju.


nakasait

Nohurak ilo rasuk tu nakasait do dawai.

Baju itu koyak kerana tersangkut dengan dawai.


promosi

Segala usaha atau kegiatan yang dilaksanakan untuk meningkatkan jualan


diskaun

Potongan terhadap harga asal mengikut kadar tertentu.


lohunai

Ogumu ilo lohuani poinsuni id posorili walai ku.

Pokok kapal terbang itu banyak tumbuh di sekeliling rumah saya.


taybu'

Magkamaya' kaw sin pagkawa' taybu' ini sabab di' ta kaingatan na taga sa manga lassun in yan.

Berhati-hatilah memetik cendawan ini sebab ada beberapa spesis yang beracun.


kilay

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kiray.


buhuk

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buhək. Banding dengan bahasa Tagalog buhok.


taynga

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *taliŋa, daripada bahasa Austronesia Purba *Caliŋa.


ilung

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ijuŋ.


pisngi

Siyuma siya ha pisngi.

daripada bahasa Proto-Philippine *pis(e)ŋí (“pipi”).


pana'

Pooloso' oku pana' nu.

Pinjamkan saya alat untuk menangkap ikan kamu.

Dipinjam daripada perkataan bahasa Melayu panah.


mirah

Ini Chumbi ngena baju chura mirah.

Nenek Chumbi menggunakan baju berwarna merah .


sek

mengoyak-ngoyakkan atau mencarik-carikkan kertas, kain dan lain-lain


sek

Ida kisek gale ku selai.


leseh

cetek, leper dan tidak dalam (untuk pinggan)


koinsasamadan

Nakaanu oku koinsasamadan mantad sinding diti.

Saya telah mendapat penghiburan dari lagu ini.


misampaping

Misampaping no o linimput dahai di Chell.

Bilik saya bersebelahan sahaja dengan bilik Chell.


susumakai

Ogumu tomod tulun susumakai id baas diti.


dumopitar

Kada dokoyu lihuai dumopitar ababayon dilo.

Jangan kamu lupa mendaftar aktiviti itu.


dopitar

Dopitar kou hiti.


panjut

sejenis pembaling yang besar atau berkait di hujung


bertunjukkan

مک بيان ايتفون برتنجقکنديريڽ کفد فرمفون ايت سراي كتاڽ…

Maka bayan itupun bertunjukkan dirinya kepada perempuan itu seraya katanya...

برتونجوقکن (Jawi)


برتونجوقکن

مک بيان ايتفون برتنجقكنديريڽ كفد فرمفون ايت سراي كتاڽ…

برـ + تونجوق + ـكن.


noponu

Noponu do waig iti butul.


misonsod

Misonsod i Ayu om i Eza.


noluangan

Noluangan o pakit ku.


nokoruhuk

Nokoruhuk no yolo hilo walai di todu.


orolihan

Kada ongoi toning doho nung mada ko orolihan do longohon.

Jangan pergi dekat saya jika kau tidak mahu dijangkiti selesema.


sayng

Diwarisi datipada bahasa Proto-Southern Philippine *ságiŋ (“pisang”).
Bandingkan bahasa Tagalog saging & bahasa Cebuano saging.


simud

Banding dengan bahasa Cebuano simod (“bibir atas”).


ipun

daripada bahasa Proto-Philippine *ŋipən, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *nipən, daripada bahasa Austronesia Purba *nipən. Banding dengan bahasa Cebuano ngipon & bahasa Tagalog ngipin.


dila'

Kada lihuai momurus do dila' soira momurus nipon.

Jangan lupa memberus lidah apabila memberus gigi.

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *dilaq.


liug

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *liqəʀ. Banding dengan bahasa Cebuano liog & bahasa Tagalog leeg.


iluk

Iya orang ti iluk.


iluk

Hisiyu-hisiyu man dī ha klas ini in di' magpataas sin lima niya amu in mabahu' iluk.

Sesiapa sahaja di kelas ini yang tidak mengangkat tangannya ialah (orang) berbusuk ketiak.

bahasa Melayu-Polinesia Purba *ilek (“ketiak”). Banding dengan bahasa Cebuano ilok & bahasa Hiligaynon ilok.


tiyan

Daripada bahasa Proto-Philippine *tian (banding dengan bahasa Tagalog tiyan), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tian, daripada bahasa Austronesia Purba *tiaN (banding dengan bahasa Amis tiyad).


tiyan

Daripada bahasa Proto-Philippine *tian (banding dengan bahasa Ilocano tian, bahasa Kapampangan atian, bahasa Suluk tiyan dan bahasa West Albay Bikol tuyan), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tian (banding dengan bahasa Melayu tian (“rahim”) dan bahasa Maori tia), daripada bahasa Austronesia Purba *tiaN (banding dengan bahasa Amis tiyad). Banding juga Hokkien 腸 (tn̂g, “usus”).


buli'

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buliq.


paa

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *paqa,
daripada bahasa Austronesia Purba *paqa.


paa

Daripada bahasa Austronesia Purba *paqa; banding dengan bahasa Melayu paha.


tuhud

daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuhud. Banding dengan bahasa Tagalog tuhod.


mangangawol

Taka nopo di Abel nga songulun mangangawol.


boogion

Boogion o tangaanak kumaa limo tinimungan.

Bahagikan murid-murid kepada lima kumpulan.


pasu'

Di' ku kasandalan in pasu' sin hula' yan.


patay

Daripada bahasa Austronesia Purba *aCay (“mati”).


patay

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *p-atay (“bunuh”), daripada bahasa Austronesia Purba *pa-aCay (“bunuh”), daripada bahasa Austronesia Purba *aCay (“mati”).


mibooboros

Mibooboros i Ah Meng miampai di Siti.


momuntut

Uhupai oku momuntut diti tanak.


misokot

Misokot ilo kalatas.

Kertas itu melekat antara satu sama lain.


popoilang

Orohian oku popoilang toilaan maya liwang Wikikamus.

Saya suka berkongsi pengetahuan melalui halaman Wikikamus.


Soliuga

Naga. (Tarob/ kata yang digunakan dalam penghasilan karya sastera masyarakat Kadazan Dusun) #Soliuga sama maksud dengan Tarob.


agi

Lia agi besekula.


agsay

ingkar; menyangkal; menentang (seseorang ajaran)


lungai

hilang
Embal tasayayuta maingga si Asmah lungai.
Kita tidak tahu ke mana Asmah hilang.


agwanta

daripada bahasa Sepanyol aguantar, daripada bahasa Itali agguantare.


aksidu

daripada bahasa Sepanyol ácido (“acid”), daripada bahasa Latin acidus.


Albaa

daripada bahasa Arab الْأَرْبِعَاء (al-ʔarbiʕāʔ).


alistu

daripada bahasa Tagalog alisto, daripada bahasa Sepanyol listo atau alistar.


pointutub

Pointutub ilo payanan do takano.


minonutud

Minonutud yahai rinomos di konihab.


suria

Daripada bahasa Sanskrit सूर्य (sūrya), terbitan सूर (sūra, “matahari”), daripada स्वर् (svar, “matahari”), daripada bahasa Indo-Eropah Purba *sóh₂wl̥.


suluh

obor; sumber cahaya berupakan batang yang dinyalakan api di satu hujung.

Daripada bahasa Melayik Purba *suluh, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *suluq.


suluh

Menghalakan suatu sumber cahaya ke suatu arah atau tempat.

Memberi penjelasan atau keterangan berkenaan suatu perkara.


monopoli

Penguasaan secara menyeluruh oleh satu badan tunggal (cth. syarikat) terhadap satu-satu industri atau bidang.

مونوڤولي (Jawi)


MPP

Parapisme bagi majlis perwakilan pelajar.


majlis perwakilan pelajar

Sebuah badan khas yang dibentuk di universiti yang melibatkan wakil pelajar yang dipilih, dan bertugas untuk menguruskan permasalahan dan suara pelajar.

مجلس ڤرواکيلن ڤلاجر (Jawi)


perwakilan

Orang atau badan yang bertindak sebagai wakil sesuatu pihak.

ڤرواکيلن (Jawi)


Himmel

Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan himel, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama himil, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *himil.


Himmel

Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan himel, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama himil.


Atmosphäre

Daripada bahasa New Latin atmosphaera, daripada bahasa Yunani Purba ἀτμός (atmós, “stim”) + σφαῖρα (sphaîra, “sfera”).


setan

Daripada bahasa Jawa ꦱꦺꦠꦤ꧀ (sétan), daripada bahasa Arab شَيْطَان (šayṭān).


syaitan

Makhluk ghaib yang berperanan dalam membawa manusia ke arah kejahatan.


peda

Uji peda nuan laki nyin, sigat amat.

Cuba kamu lihat lelaki itu, segak sungguh.


pekakas

Ma pekakas hihuui deg.


tulat

hari selepas lusa; tiga hari selepas hari ini


mononduli

Mononduli i Gaga do rodiu.


pemeli

Mayuh pemeli datai ngagai kedai iya.


pemepusan

rentak akhir dalam irama titik muzik tradisional Bajau Sama


pemia

Pemia ku ko tapi nyiaun.


popisuai

Kaanu ko nangku popisuai kawo hiis Boros Kadazandusun?

Adakah kau dapat membezakan jenis puisi Bahasa Kadazandusun?

Sinuhu oku di tama do popisuai dilo linsou tawadak om sangop.

Saya disuruh oleh mama untuk mengasingkan biji labu dan timun itu.


poinsuusuai

Wotik nopo dilo bunga nga poinsuusuai mantad bunga do suai.

Warna bunga itu berbeza daripada bunga yang lain.


pomusarahai

Pomusarahai dokoyu kapansalan mongumolig do posorili.

Kamu fikirkan kepentingan menjaga persekitaran.


pinosondiu

Pinosondiu di tapa i suduon hilo id limput do sulap.

Kayu api itu telah disandarkan oleh bapa pada dinding pondok.


penganan

Apak kien jeoi penganan ju Betau.


penongot

barang di gunakan sebagai ganti bayaran bagi sesuatu adat


tamasya

Perjalanan untuk menikmati pemandangan; temasya

Daripada bahasa Parsi تماشا (tamâšâ, “lawatan tempat-tempat”).


perangat

Uji perangat nuan ai nya.


osompuru

Osompuru o tulun hiti id pogun Malaysia.


ponompon

penutup, benda yang digunakan untuk menutup sesuatu.

Hombo no i ponompon diti takano?.


ponokodung

Sumuku do ponoriukan nokopogulu sabaagi ponokodung do ponoriukan.

Rujuk kajian terdahulu sebagai penyokong kepada kajian.


nokotounda

Nokotounda oku no moi sikul.


leven

Daripada bahasa Middle Dutch leven, daripada bahasa Belanda Kuno *libben, *livon, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *libbjan.


tibung

tanda contoh paku yang dilekatkan dihujung sumpit sebagai tanda


nogompi

Nogompi ilo kinoyonon mantad po di kosuang o pongusaha wagu.

Tempat itu dijaga sejak pengusaha baru masuk.


peserasap

menyimpangkan kapal laut ke arah tiupan angin


ginumu

Kaanu kou nangku monondu do ginumu diti guli?.

Adakah kamu dapat meneka bilangan guli ini?.


pian

Pian tokou mamanau.


pian

Sik pian kamek betunggu miak ya.


popobigod

Popobigod i Sira do buul.


pikir

Pikir a betul-betul.


mamagantai

Mamagantai i tapa do wagas.


NBD

Parapisme bagi Negara Brunei Darussalam.


MIB

Parapisme bagi man in black.
Parapisme bagi men in black.

Parapisme bagi motion-induced blindness.


SPB YDPA

Parapisme bagi Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong.


SBP

Parapisme bagi spontaneous bacterial peritonitis.


sekolah berasrama penuh

Sejenis sekolah di Malaysia, di mana semua murid diberi tempat tinggal wajib di asrama di kawasan sekolah.

سکوله براسراما ڤنىوه (Jawi)


lestari

Tidak berubah mengikut masa; kekal sama.

لستاري (Jawi)

daripada bahasa Jawa ꦊꦱ꧀ꦠꦫꦶ (lestari, “nasib baik”), daripada bahasa Old Javanese lastari (“serta-merta”).


kemampanan

کممڤنن (Jawi)


nagamit

Nagamit no di tapa i manuk.

Ayam tersebut sudah ditangkap oleh bapa.


momoduntuk

Momoduntuk i Gobio do paku.


nokotohuri

Nokotohuri yahai nakaanu taakanon.

Kami menjadi yang terakhir mendapat makanan.


pasakatan

Hombo pasakatan diti poster?.

Di mana tempat untuk melekatkan poster ini?.


dumodog

lansan ku au no dumodog do hiti.

Harapanku tidak akan lagi berdiam di sini.


mamatos

Mamatos oku do au nodi mintiil.

Saya berjanji bahawa saya tidak akan nakal lagi.


popobuuk

Nunu goos nu popobuuk diti hiis Kadazandusun?.

Apa usaha kau untuk membukukan puisi Kadazandusun?.


minonompon

Isai minonompon dilo takano?.


opokong

Opokong tomod iti wakid.


atayuh

Atayuh tomod iti togiis do kantung.


beratur

Berkumpul dalam satu garis, biasanya sebagai gaya giliran untuk memperoleh sesuatu.

براتور (Jawi)


garis

Suatu tanda di permukaan yang bermula dari satu titik ke suatu titik akhir.

Tetapan yang tidak sepatutnya dilanggar atau ditembusi; batasan, had.

Sempadan kawasan pertahanan (cth. kubu).

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *karis (“cakar”).


garis

Daripada bahasa Melayu garis, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *karis (“cakar”).


giliran

ݢيليرن (Jawi)


gilir

Menukar atau mengambil tempat sesuatu yang berlalu; ganti.


sampai

Muncul atau dapat hadir di tempat yang diingini; tiba.

Memberi atau membawa sesuatu kepada satu benda.

Dia sampaikan barang itu kepadanya.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *sampay₂.


jalan kaki

Bergerak dengan berjalan semata-mata (yakni tanpa bantuan kenderaan).

جالن کاکي (Jawi)


PBB

Parapisme bagi pajak bumi dan bangunan (“cukai tanah”).


BAB

Parapisme bagi buang air besar (“buang tahi”).


garis lurus

Garis yang tidak bengkok; garis yang tidak beralih arah.

ݢاريس لوروس (Jawi)


kuhub

Momonsoi yahai kuhub do baino.


tijd

Daripada bahasa Middle Dutch tijt, daripada bahasa Belanda Kuno tīt, daripada bahasa Jermanik Purba *tīdiz.


kamar

Pinjaman bahasa Belanda kamer (“bilik”), daripada bahasa Middle Dutch camere, daripada bahasa Belanda Kuno *kamara, daripada bahasa Latin camera, akhirnya daripada bahasa Yunani Purba καμάρα (kamára, “vault”). Bentuk kembar kepada kamera and kamerad.


kayangan

Daripada bahasa Jawa kayangan (ꦏꦪꦔꦤ꧀), daripada bahasa Old Javanese kahyaṅan.


kayangan

Berkenaan golongan atasan; golongan elit.

Jadi, ikutlah sistem SOP yang ditetapkan tidak kiralah siapa kita, rakyat marhaen ke atau orang ‘kayangan’ ke, pokoknya patuhlah SOP yang ditetapkan.

2021 29 April, Mohd Sharkawi Londing, “Tak kira kayangan atau marhaen, patuhi SOP”, dalam Kosmo!:


kemiskinan

کميسکينن (Jawi)


kebuluran

Perihal atau kejadian bulur; keadaan lapar.

کبولورن (Jawi)


tatanan

Gaya atur atau fungsian suatu perkara; aturan.

تاتانن (Jawi)


neushoorn

Daripada neus (“hidung”) + hoorn (“tanduk”), pinjaman daripada Yunani Purba ῥινόκερως (rhinókerōs).


gergaji

Sejenis alat berupakan papan dengan hujung bergigi (gerigi) yang digunakan untuk memotong bahan (cth. kayu).

ݢرݢاجي (Jawi)

Daripada bahasa Sanskrit क्रकच (krakaca). Banding dengan bahasa Jawa graji, bahasa Ledo Kaili garagaji, and bahasa Lindu garagaji.


gergaji

Daripada bahasa Sanskrit क्रकच (krakaca).

[ɡərˈɡad͡ʒi]


zaag

Daripada bahasa Middle Dutch sage, daripada bahasa Belanda Kuno *saga, daripada bahasa Jermanik Barat Purba *sagu, daripada bahasa Jermanik Purba *sagō, daripada bahasa Indo-Eropah Purba *sek- (“potong”).


sinowogi

Sinowogi di Mia ilo bilun.


gergaji rantai

Sejenis gergaji automatik dengan pemotongnya disambung dengan rantai berputar.

ݢرݢاجي رنتاي (Jawi)

gergaji + rantai; Pinjaman daripada Inggeris chainsaw.


chainsaw

Daripada chain + saw berdasarkan mekanisme kerja gergaji.

/ˈt͡ʃeɪn.ˌsɔː/


color

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan colour, pinjaman bahasa Anglo-Norman colur, daripada bahasa Old French colour, color, daripada bahasa Latin color.
Menggantikan Inggeris blee, Inggeris Pertengahan blee (“warna”), daripada Inggeris Kuno blēo. Juga menggantikan bahasa Inggeris Kuno hīew (“warna”) serta keturunannya secara separa yang kurang lazim digunakan dalam konteks ini. Bentuk kembar kepada couleur.


iro

Daripada bahasa Austronesia Purba (banding dengan bahasa Indonesia ulat, bahasa Melayu ulat, bahasa Fiji ulo, bahasa Chamorro ulo').


いろ

井路: saluran air atau laluan air digunakan sebagai minuman, pengairan dll.

倚廬: perumahan sementara buat maharaja ketika tempoh kabung susulan kemangkatan ayahanda

/iro₂/ → /iro/
Daripada bahasa Jepun Kuno. Mula-mula dipakai dalam teks purba seperti Kojiki; 712 M.
Kognat dengan いら (ira). Berbeza dengan 色 (⟨iro₂⟩ → iro, “warna”).


saluran air

Suatu saluran yang dibentuk untuk menghantar air ke suatu tempat.

سالورن اءير (Jawi)


pengairan

Proses mengalirkan air ke suatu kawasan.

ڤڠاءيرن (Jawi)


kemangkatan

Kejadian mangkat; kejadian mati seorang raja.

کمڠکتن (Jawi)


sandwic

Sejenis hidangan berupakan helaian roti yang dilapis, dan ditambah bahan di tengah-tengah seperti mentega, sardin dll.

سندويچ (Jawi)


boterham

Perubahan daripada boteram, boterram, asal tidak diketahui. Mungkin daripada boter (“mentega”) + *ramme, *remme (“kepingan roti tebal”) (bandingan dengan rammel usang, remmel (“kepingan roti tebal”) dan bahasa West Flemish rammeke (“sandwic panggang”)).


tegas

Dapat dilihat atau diketahui dengan ketara; terang, jelas.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tegas (“jelas”).


meter

Unit asas SI bagi jarak – ditakrifkan pada asalnya sebagai 1/10,000,000 jarak dari Kutub Utara ke Khatulistiwa; kini ditakrifkan sebagai jarak dilalui cahaya dalam vakum dalam 1/299,792,458 saat.

Suatu alat yang digunakan untuk ukur suatu aliran atau gerakan (cth. bekalan elektrik, kelajuan).


meter

Nilai ritma suatu lagu atau puisi; yakni bilangan rentak dalam satu ukuran atau suku kata dalam baris.


-meter

Daripada bahasa Yunani Purba μέτρον (métron, “ukuran”).


khatulistiwa

Suatu garis yang ditetapkan di permukaan sfera Bumi yang memisahkan sama rata antara bahagian (hemisfera) utara dan selatan Bumi.

خط الاستواء (Jawi)


hemisfera

هيميسفيرا (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris hemisphere; hemi- + sfera


songkinoyonon

Songkinoyonon i Jurina om iJilorisa poingion.
Jurina dan Jilorisa tinggal setempat.


perdana menteri

Ketua kerajaan atau pentadbiran dalam pemerintahan atau politik dalam sebilangan negara.

ڤردان منتري (Jawi)

perdana + menteri; Pinjaman daripada Inggeris prime minister.


Perdana Menteri

Bentuk alternatif jenis huruf besar bagi perdana menteri


perdana

Yang terutama; yang paling penting atau diutamakan.

Daripada bahasa Sanskrit प्रधान (pradhāna).


PT

parapisme bagi perseroan terbatas (“syarikat berhad”).

parapisme bagi perguruan tinggi (“institut pengajian tinggi”).


Konoha

Merujuk kepada desa Konohagakure dalam siri animeNaruto, dipetik kerana persamaan dengan Indonesia seperti tanahnya yang subur serta bilangan pemimpin kedua-dua entiti.


kepentingan

Perkara yang menjadikan sesuatu itu penting atau berguna.

کڤنتيڠن (Jawi)


kritikal

Berkenaan atau berkait dengan kritikan sesuatu bahan.

کريتيکل (Jawi)


tegang

Keadaan tali atau gentian yang teguh, yakni tidak longgar.

Keadaan hubungan sesama orang atau pihak yang tidak mesra atau penuh permusuhan.


critical

Keadaan genting atau penting yang ketara.

Berkaitan kritikan bahan (cth. bahan sastera).

Cenderung mencari kesalahan atau memberi kritikan.

Keadaan pesakit yang sakit teruk, dan memerlukan penjagaan tahap tinggi secara segera.

Keadaan ketika mana suatu tindak balas dapat berjalan sendiri.

Keadaan suhu di mana suatu jirim tidak boleh menjadi cecair; berkaitan suhu kritikal.

Daripada Latin criticus + -al, daripada bahasa Yunani Purba κριτικός (kritikós, “penilaian, dapat membezakan”), daripada κρίνω (krínō, “aku pisah, nilai”); juga akar bagi crisis.


longgar

Tidak mudah diletak atau ditetapkan pada satu kedudukan (cth. pakaian, paku).

Perihal hubungan yang tidak bersifat ketara atau tidak rapat.

Tidak tegas; tidak memiliki banyak sekatan.


kelonggaran

Pengecualian atau pelonggaran peraturan.

کلوڠݢرن (Jawi)


negara bagian

negeri; bahagian pentadbiran darjat pertama sebilangan negara.

negara + bagian; Pinjaman daripada Belanda deelstaat.


jangka lukis

Alat berupakan batang berkaki dua yang dapat dilebarkan untuk melukis bulatan.

جڠکا لوکيس (Jawi)


コンパス

jangka untuk melukis bulatan atau penjarakan; jangka lukis


jangkau

Menghalakan tangan untuk mencapai suatu benda.


jangkauan

جڠکاوان (Jawi)


tauhu

Suatu makanan diperbuat daripada pendadihan susu soya.

تاءوهو (Jawi)


susu soya

سوسو سويا (Jawi)

豆乳

とうにゅう, tōnyū


soya

Sejenis tumbuhan, di mana kacangnya lazim digunakan dalam masakan; Glycine max.


soya

Tumbuhan di mana kacangnya lazim digunakan dalam masakan; Glycine max.

Daripada bahasa Belanda soja, daripada bahasa Jepun そや (soya), bentuk topikal そい (soi), bentuk dialek Kagoshimabahasa Jepun 醤油 (shōyu, “kicap”), daripada bahasa Cina 醬油.


kacang soya

Kekacang terbitan tumbuhan soya; lazim digunakan dalam masakan.

کاچڠ سويا (Jawi)


baku

Berkenaan sistem bahasa yang ditetapkan rasmi oleh pihak atasan.

Daripada bahasa Jawa baku (ꦧꦏꦸ, “utama, asas; pemberian sawah padi sebagai upah kepada ketua kampung”), paling mungkin daripada bahasa Melayu [Istilah?] (direka semula sebagai ber- + aku, maka bentuk kembar kepada beraku).
* Perihal “piawai” ialah pinjaman semantik daripada Belanda standaard.


balu

Seorang isteri yang kehilangan suami akibat kematian.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *balu. Kognat dengan bahasa Tagalog balo.


balu

Bunyi yang terbit daripada kejadian petir.


bangku

Sejenis tempat duduk panjang, lazimnya dengan empat kaki.

Pinjaman daripada bahasa Portugis banco. Bentuk kembar kepada bank.


bangku

Daripada bahasa Melayu bangku, daripada bahasa Melayu Klasik بڠکو (bangku), pinjaman bahasa Portugis banco, daripada bahasa Itali banco, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama bank, daripada bahasa Jermanik Purba *bankiz. Bentuk kembar kepada bank.

seliri

Sejenis tempat duduk panjang, lazimnya dengan empat kaki.


bangku

daripada bahasa Sepanyol banco, daripada bahasa Old French bank, daripada bahasa Jermanik Purba *bankiz. Banding dengan bahasa Cebuano bangko & bahasa Tagalog bangko.


tempat duduk

Sebarang ruang yang ditetapkan bagi perbuatan duduk.

تمڤت دودوق (Jawi)


anjir

Sejenis saluran air yang dibina di antara dua sungai di Kalimantan; biasanya bagi tujuan pengangkutan.


anjir

Iya anjir bulih pemutus peresa ti lati.

Dia berjaya mendapat keputusan peperiksaan yang cemerlang.


bokep

Daripada BF + -ok-, daripada bahasa Inggeris blue film. BF disebut "beh ep" dalam bahasa Indonesia kelaziman.


poyo

Contoh ayat : Hiti kou nopo ka poyo.

Terjemahan : Kamu di sini saja ya anak kecil.


pungga

potong (dalam beberapa keratan atau potongan)

Uji pungga dagin manuk nya.


mĕntĕri

Sa-orang měntěri di-běnua Kěling, Měgat Nira nama-nya tělah pěrgi měmbawa diri ka-něgeri Masulipatam

Seorang menteri di benua India, Megat Nira namanya telah membawa diri ke negeri Masulipatam

1960, A. Samad Ahmad, Sejarah Kesusasteraan Melayu III, page 44:


pěrgi

Seorang menteri di benua India, Megat Nira namanya telah pergi membawa diri ke negeri Masulipatam


chator

Ali bĕrmain chator.

Měgat Nira tělah pěrgi měmbawa diri ka-něgeri Masulipatam sĕbab malu alah bĕrmain chator dengan sa-orang hulubalang

Megat Nira telah membawa diri ke negeri Masulipatam sebab malu tewas bermain catur dengan seorang hulubalang

1960, Abdul Samad Ahmad, Sejarah Kesusasteraan Melayu III, Dewan Bahasa dan Pustaka, page 44:


istěri

Istěri-nya sa-orang yang běrpěndidekan.

Pada masanya istěri-nya hampir akan běrsalin, maka di-ketahuï-lah oleh Měgat Nira daripada běběrapa 'alamat yang di-saksikan-nya, bahawa ia akan měmpěrolehi sa-orang anak yang amat bijaksana.

Pada masanya isterinya hampir akan bersalin, maka diketahuilah oleh Megat Nira daripada beberapa alamat yang disaksikannya, di mana ia akan memperolehi seorang anak yang amat bijaksana.


běrsalin

Ibu Ahmad běrsalin sa-malam.


mĕngarang

Yatim mĕngarang sa-puchok surat untok Isma.

Yatim mengarang sepucuk surat untuk Isma.

Sa-orang mu'alim bernama Sufian dengan chĕpat dapat ia-nya mĕngarang hikayat.

Seorang mualim bernama Sufian dapat mengarang hikayat dengan cepat.


měntěri


tunggu

Menetap di suatu kedudukan hingga sesuatu benda tiba.


gincu

Sejenis alat solekan yang bertujuan untuk mewarnakan bibir.

Daripada bahasa 銀朱 (gîn-chu, “vermilion”).


solekan

سوليقن (Jawi)


solek

Mencantikkan atau memberi hiasan kepada wajah agar lebih cantik.


solek

Keadaan pakaian atau keterampilan diri yang elok.


anju

Keinginan yang ingin diperoleh ketika melakukan sesuatu; tujuan.


pur

اڠين ماٛڠ ݢه فور.

ꨚꨭꩉ
فور (Jawi)


ramu

Mencari bahan-bahan semula jadi untuk dijadikan makanan dsb.


ramu

kayu-kayan yang digunakan untuk membina rumah

Kayu ramu nya dibeli iya kena ngaga rumah.

Kayu-kayan itu dibeli untuk membina rumah.


ramuan

Bahan yang digunakan untuk menghasilkan sesuatu (terutamanya masakan).

راموان (Jawi)


permohonan

ڤرموهونن (Jawi)


mohon

Menginginkan kemaafan daripada seseorang.


permisi

Daripada bahasa Belanda permissie, bahasa Middle Dutch permissie, daripada bahasa Middle French permission, daripada bahasa Latin permissio.


permisi

Kata seru ketika meminta sesuatu atau menarik perhatian.


bantut

"Sayau amat nuan bajik tang nyadi bantut" ko Stenly madah ngagai Monica.

"Sayang betul kamu cantik tetapi jadi tomboi" Stenly memberitahu kepada Monica.


bantut

Perihal perkembangan terhenti atau tersekat.


bantut

Haram sa in manga tau bantut ha agama Islam.

Orang pondan tidaklah dibenarkan dalam agama Islam.


perkembangan

ڤرکمبڠن (Jawi)


kembar

Adik-beradik yang lahir daripada rahim dan pada masa yang sama; dan biasanya dicirikan dengan rupa yang sama (kembar seiras).

Apa-apa pasang benda dengan ciri yang serupa.

Daripada bahasa Austroasia (lihat bahasa Proto-Aslian *kəmbaar, bahasa Bahnar kơmar, bahasa Ngeq kampʌaːr, bahasa Alak baːr).


kembar

Daripada bahasa Melayu kembar, akhirnya daripada bahasa Austroasia (lihat bahasa Proto-Aslian *kəmbaar).


ciku

Sejenis tumbuhan asal kawasan Amerika Tengah dengan buah bulat yang dijadikan makanan; Manilkara zapota.

níspero

Colombia, Costa Rica, Nicaragua, Panama, Venezuela


gegar

Bergerak ke pelbagai arah di tempat tetap dengan kadar yang pantas.

Menggerakkan ke pelbagai arah dengan kadar yang pantas.

Menyebabkan sesuatu meriah (cth. acara, tempat)


SJK

Parapisme bagi sekolah jenis kebangsaan.


SMK

Parapisme bagi sekolah menengah kebangsaan.

Parapisme bagi sekolah menengah kejuruan.


SMK

Parapisme bagi sekolah menengah kejuruan (“sekolah menengah vokasional”).


runtuhan

رونتوهن (Jawi)


Melayu

Seorang yang berketurunan Melayu, yang merujuk kepada sekumpulan orang Austronesia yang mendiami kepulauan Melayu dan semenanjung tanah Melayu di Asia Tenggara.

Bahasa-bahasa Melayu, sekumpulan bahasa Austronesia yang dituturkan oleh kebanyakan orang Melayu dan tempat-tempat yang bahasa Melayu itu bahasa rasmi, termasuklah bahasa yang dikenali sebagai bahasa Indonesia.

Bahasa Melayu, sebuah bahasa Austronesia yang dituturkan oleh kebanyakan orang Melayu dan tempat-tempat yang bahasa Melayu itu bahasa rasmi, tidak termasuk bahasa baku kebangsaan yang dikenali sebagai bahasa Indonesia.

Dari Malayu, sebuah kerajaan terletak di pantai timur Sumatra (kini di Jambi), disebut oleh sami Buddha Cina Yijing sebagai 末羅瑜國 (Sebutan sistem Qieyun bahasa Cina Pertengahan AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: [mat˦ lɑ˦ jʉo˦ kuək˦]) dan pada zaman dinasti Yuan (1271-1368) dan Ming (1368-1644) dynasties as 木剌由 (Bok-la-yu atau Mok-la-yu, sebutan sistem Zhongyuan Yinyun AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: /mu la ju/), 麻里予兒 (Ma-li-yu-er, sebutan sistem Zhongyuan Yinyun AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: [ma li ju ɻɨ]), 巫來由 (Wu-lai-yu, sebutan sistem Zhongyuan Yinyun AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: [ʋu lai iw]) and 無來由 (Wu-lai-yu, sebutan sistem Zhongyuan Yinyun AFA⁽ᵏᵉᵏᵘⁿᶜⁱ⁾: [ʋu lai iw]). Batu bersurat tertua yang dikenali dalam bahasa Melayu dijumpai pada Kedukan Bukit dan Talang Tuo, kedua-dua kawasan ini terletak di Palembang di Sumatra Selatan, dan di Kota Kapur di Pulau Bangka di barat Sumatra. Tiga batu bersurat ini masing-masing ditarikhkan pada tahun 673, 684 dan 686 masihi. Turunan eksonim dari മല (mala, “bukit”) belum dibuktikan.


sekolah kebangsaan

sekolah rendah; sekolah darjat pertama bagi kanak-kanak, khususnya sekolah dengan bahasa Melayu sebagai penghantar.

سکوله کبڠساءن (Jawi)


sekolah jenis kebangsaan

Jenis sekolah di Malaysia yang menggunakan bahasa pengantar selain bahasa Melayu.

سکوله جنيس کبڠساءن (Jawi)


jenis

Kelompok suatu benda yang memiliki ciri yang sama.


penyu

Sejenis kura-kura yang hidup di dalam air, di bawah superkeluarga Chelonioidea.

Daripada bahasa Melayik Purba *pəñu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pəñu, daripada bahasa Austronesia Purba *pəñu. Kognat dengan bahasa Melayu Brunei panyu dan bahasa Melayu Kelantan-Patani and Melayu Terengganu piyung.


penyu

Kura-kura yang hidup di dalam air, di bawah superkeluarga Chelonioidea.

Daripada bahasa Melayu penyu, daripada bahasa Melayik Purba *pəñu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pəñu, daripada bahasa Austronesia Purba *pəñu.


rangkum

Meletakkan sekumpulan benda dalam satu kumpulan.

Menguasai atau memperoleh kekuasaan dari pihak lain terhadap sesuatu benda.


rapak

Iya main ba endur rapak.


rapus

Indu enggau laki mayuh rapus.

Perempuan dan lelaki mempunyai banyak perbezaan.


ratas

retas sudah hujan.


peluk

Memegang sesuatu dengan melilit lengan mengelilingi suatu benda.

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *peluk.


kura-kura

Sejenis haiwan reptilia empat kaki dengan cangkerang.


reptilia

Sejenis haiwan vertebrat darah sejuk dalam kelas Reptilia.

ريڤتيليا (Jawi)


rediu

Rediu eng bor.


trompet

Sejenis alat muzik yang dimainkan dengan tiupan.

ترومڤيت (Jawi)


trompet

Daripada bahasa Middle Dutch trompet, daripada bahasa Old French trompette, bentuk diminutif trompe (“tanduk, trompet”), daripada bahasa Frankish *trumpa, *trumba.


mawlid

Perayaan ulang tahun para nabi atau wali.


international

[ˌɪɾ̃ɚˈnæʃ(ə)n(ə)ɫ]


Disease X

Diperkenalkan oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia pada Februari 2018.


disease

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan disese, daripada bahasa Anglo-Norman desese, disaise, daripada bahasa Old French desaise, daripada des- + aise. Setara dengan dis- + ease. Gantian kepada bahasa Inggeris Pertengahan adle, audle (“penyakit”) asal (daripada bahasa Inggeris Kuno ādl (“penyakit”), lihat adle), bahasa Inggeris Pertengahan cothe, coathe (“penyakit”) (daripada bahasa Inggeris Kuno coþu (“penyakit”), lihat coath).


kuamaon

melakukan kerja-kerja yang perlu diselesaikan


diseases

diri ketiga mufrad selapis kini penyata bagi disease


epidemik

Kejadian penyakit yang menjadi berleluasa di satu tempat; wabak.

ايڤيدميک (Jawi)


bacang

Sejenis pokok dengan buah warna hijau; Mangifera foetida.


bacang

Sejenis makanan Cina berupakan ladu pulut diisi isian, dan dibungkus dalam dedaun.

Daripada bahasa Min Nan肉粽 (bah-chàng), daripada 肉 (bah, “daging”) + 粽 (chàng).


kopisolowot

Soira kito kopisolowot kawagu?


kekeluargaan

ککلوارݢاءن (Jawi)


jarak jauh

Berkenaan jarak yang panjang; jurang yang besar antara dua titik.

جارق جاءوه (Jawi)


UMKM

Parapisme bagi usaha mikro, kecil dan menengah (industri mikro, kecil dan sederhana; IKS).


kertas putih

Suatu penerbitan yang menerangkan tentang dasar pemerintahan.

کرتس ڤوتيه (Jawi)


dasar

Lapisan permukaan atau asas; kawasan bawah; di mana objek-objek dapat diletak.

Permukaan bahawan ruang bangunan; lantai.

Ketetapan rasmi yang menjadi ikutan dalam suatu tindakan.


radas

Benda yang digunakan untuk membuat sesuatu perkara; alat.


kapal dagang

Kapal yang digunakan bagi tujuan pengangkutan barangan dagang.

کاڤل داݢڠ (Jawi)


usaha

Daya upaya untuk melakukan atau mencapai sesuatu.

Daripada bahasa Melayu Klasik usaha, daripada bahasa Pali ussāha (“kekuatan”), daripada bahasa Sanskrit उत्साह (utsāha).


usaha

pekerjaan (kerja seseorang spt. doktor; jurutera; pedagang, dll.)

Mangista' in usaha sin ama' ku.

daripada bahasa Melayu usaha, daripada bahasa Melayu Klasik usaha, daripada bahasa Pali ussāha (“kekuatan, kuasa, tenaga baik, ikhtiar”), daripada bahasa Sanskrit उत्साह (utsāha).


nokokito

Nokokito oku dia hilo tomu konihab.


romos

Romos lo walai ku.


usahawan

Orang yang menjalankan atau mengetuai suatu perniagaan; orang dalam pengusahaan.

اوسهاون (Jawi)


rot

Tangen pug ajeh birot ya cog rupia.

Leher ayam itu terjerut dengan tali rapia.


kencing manis

Penyakit yang terbit daripada kandungan gula tinggi dan berterusan dalam darah; diabetes (terutamanya diabetes melitus).

کنچيڠ مانيس (Jawi)


sup kambing

Sejenis masakan sup yang dimasak dengan daging kambing sebagai ramuan utama, di samping ramuan lain.

سوڤ کمبيڠ (Jawi)


ruma'

rumah
ruma' sigu ku antap bagal ni.
Rumah cikgu saya sangat besar.


sup ayam

Sejenis sup yang menggunakan daging ayam sebagai bahan utama.

سوڤ ايم (Jawi)


sirih

Sejenis pokok menjalar dalam keluarga Piperaceae di kawasan tropika Asia Tenggara dan Asia Selatan; Piper betle; daun lazim digunakan dalam kebudayaan setempat.


perairan

Kawasan badan air (cth. laut) yang diiktiraf milik satu-satu negara.

ڤراءيرن (Jawi)


badan air

Bentuk muka bumi berasaskan air (cth. sungai, laut).

بادن اءير (Jawi)


kilowatt jam

Unit tenaga bersamaan satu kilowatt per satu jam; digunakan lazimnya dalam pengukuran penggunaan tenaga elektrik.


mevlid

Jenis bahan sastera Turki berkaitan kisah-kisah Nabi Muhammad.


hazrat

Gelaran bagi para nabi, wali, ulama dsb.

hazrati Muhammad

Daripada bahasa Chagatai حضرت, daripada bahasa Arab حَضْرَة (ḥaḍra).


حضرت

Pinjaman bahasa , daripada bahasa Arab حَضْرَة (ḥaḍra).


kehadiran

کحاضيرن (Jawi)


perhatian

ڤرهاتيان (Jawi)


ray

Melalui bahasa Inggeris Pertengahan, pinjaman bahasa Old French rai, daripada bahasa Latin radius. Bentuk kembar kepada radius.


ray

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan raye, rayȝe, daripada bahasa Old French raie, daripada bahasa Latin raia, asal tidak diketahui. Banding dengan bahasa Inggeris Pertengahan reyhhe, reihe, reȝge, daripada bahasa Inggeris Kuno reohhe (“ray”).


rays

diri ketiga mufrad selapis kini penyata bagi ray


keburukan

کبوروقن (Jawi)


buruk

Tidak dilihat indah dalam pandangan mata.

Daripada bahasa Melayik Purba *buruk, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buʀuk, daripada bahasa Austronesia Purba *buʀuk.


kesungguhan

کسوڠݢوهن (Jawi)


kepemimpinan

کڤميمڤينن (Jawi)


sabuk

Iya ngena sabuk ba pinggang iya.

Dia menggunakan kain sarung di pinggangnya.


saduk

Iya saduk asi.


Sama dopo'

orang Bajau pertuturan bercampur dengan bahasa lain

orang Bajau yang tinggal di sekitar Kota Kinabalu


bby

Bentuk alternatif bagi baby (gelaran kasih; sayang)


angka Romawi

Sistem angka yang diguna pakai oleh tamadun Rom serta zaman pertengahan; terdiri daripada huruf I, V, X, L, C, D, dan M.

اڠکا روماوي (Jawi)


motosikal

Sejenis kenderaan dua roda yang digerakkan dengan enjin.

موتوسيکل (Jawi)

Pinjaman daripada bahasa Inggeris motorcycle.


pomonsoi

Mokiolos oku daa tusin montok pomonsoi dilo walai.

Saya ingin meminjam duit untuk membina rumah itu.


motor

Sejenis mesin yang berupaya menukarkan sebarang jenis tenaga berunsur menjadi tenaga mekanikal; enjin.

Kenderaan yang digerakkan oleh motor.
motosikal; kenderaan dua roda bermotor.

Pinjaman daripada bahasa Inggeris motor.


motor

Orang yang penting dalam suatu pertubuhan.

Pinjaman daripada bahasa Belanda motor, daripada bahasa Inggeris motor, daripada bahasa Latin motor. Dalam perihal "motosikal", motor pada asalnya singkatan motorrijwiel atau motorfiets.


rawr

Kata seru penanda penghargaan, biasanya untuk menekankan perhatian.

Kata seru penanda kemarahan, tetapi dengan cara lembut.


prokem

Sejenis gaya bahasa basahan Indonesia yang masyhur pada 1970-an di kawasan Jakarta.


tawuran

Sejenis aktiviti gengster di kawasan bandar Indonesia melibatkan kelompok para murid sekolah.


chariot

rata atau cikar; kenderaan berkuda zaman kuno

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan chariot, daripada bahasa Old French chariot, daripada char, daripada bahasa Latin carrus. Mengganti perkataan peribumi Inggeris Kuno hrædwæġn.


太陽光

Daripada 太陽 (たいよう, taiyō): (matahari) + 光 (コウ, kō) (ひかり, hikari): (cahaya)


mens

Daripada bahasa Belanda mens, daripada bahasa Middle Dutch mensche, daripada bahasa Belanda Kuno mennisko, daripada bahasa Jermanik Purba *manniskaz.


mens

Daripada bahasa Middle Dutch mensche, daripada bahasa Belanda Kuno mennisko, bentuk kata sifat *mennisk (“manusia”), daripada bahasa Jermanik Purba *manniskaz.


krant

Daripada courant terdahulu, daripada bahasa Perancis courant.


koran

surat khabar; helaian terbitan yang memaparkan berita

Pinjaman bahasa Belanda courant (ejaan kini krant), daripada bahasa Perancis courant (“kini”), daripada bahasa Old French corant, mungkin setara dengan bahasa Latin currens, currentem. Kognat bahasa Afrikaans koerant, bahasa Papiamentu korant.


koran

Daripada bahasa Melayu koran, pinjaman bahasa Belanda courant (ejaan kini krant), daripada bahasa Perancis courant (“kini”), daripada bahasa Old French corant, mungkin setara dengan bahasa Latin currens, currentem. Kognat bahasa Afrikaans koerant, bahasa Papiamentu korant.


kilo

Bentuk alternatif jenis huruf besar bagi Kilo huruf ICAO/NATO.


kilo

Bentuk alternatif jenis huruf besar bagi Kilo huruf NATO/ICAO


kilogram

Unit asas SI bagi jisim – asalnya jisim satu liter air; kini ditakrifkan berdasarkan nilai pemalar Planck h dengan nilai 6.626 070 15 × 10⁻³⁴ dalam unit kg⋅m²⋅s⁻¹; unit: kg

کيلوݢرام (Jawi)

Daripada bahasa Perancis kilogramme; bersamaan kilo- + gram.


liter

Unit metrik bagi isi padu bersamaan satu desimeter padu.


negeri abadi

نݢري ابادي (Jawi)


mart

Daripada bahasa Middle Dutch mart, markt (“market”) (ejaan moden bahasa Belanda markt), daripada bahasa Belanda Kuno *markat, daripada bahasa Late Latin marcātus, bentuk alternatif perkataan klasik bahasa Latin mercātus. Lihat market.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-mart.wav


market

pasaran; kelompok potensi dalam perniagaan atau ekonomi

Daripada bahasa Inggeris Pertengahan market, daripada bahasa Inggeris Kuno market (“market”) dan bahasa Anglo-Norman markiet lewat (bahasa Old French marchié); kedua-duanya akhirnya daripada bahasa Latin mercātus (“pasar, dagang”), daripada mercor (“saya dagang, beli”), terbitan merx (“peralatan, cenderamata”).


markets

diri ketiga mufrad selapis kini penyata bagi market


Maret

Daripada bahasa Belanda maart, daripada bahasa Middle Dutch maerte, daripada bahasa Latin mārtius.


buaya darat

Lelaki yang selalu inginkan atau menarik wanita. Tidak terpakai hanya untuk kaum lelaki sahaja.

بواي دارت (Jawi)


buaya darat

Lelaki yang selalu inginkan atau menarik wanita.


lombiding

Minomoli oku lombiding pinojual di Kunai.

Saya membeli pakis merah yang dijual oleh Kunai.


kinodutan

Kinodutan oku tama ku lo tonsi manuk tu' noian oku.

Mama saya mencubitkan saya isi ayam itu kerana saya sudah kehabisan.


ontbijt

Daripada bahasa Middle Dutch ontbijt, juga inbijt, setara dengan ont- + bijt (“gigitan”). Banding dengan bahasa Jerman Imbiss (“kudapan”).


benda

Suatu bahan yang bersifat tampak dan dapat dirasai oleh pancaindera secara am.

Daripada bahasa Sanskrit भाण्ड (bhāṇḍa).


benda

"Tuchi kaki nuan nya ngena ai ba dalam benda nya" ko Stenly madah ngagai Monica

"Basuh kaki kamu menggunakan air di dalam tempayan itu" arah Stenly kepada Monica.


rombakan

رومبقن (Jawi)


rombak

Mendedahkan sesuatu benda; buka, bongkar.


bincang

Berkata-kata dengan seseorang untuk memberi pendapat atau menghuraikan sesuatu perkara.


sembang kencang

Sembang dengan gaya seolah-olah memiliki kepandaian yang ketara tentang apa yang dikatakan, tetapi hakikatnya tidak.

سيمبڠ کنچڠ (Jawi)


sembang

Berkata-kata dengan seseorang, terutamanya secara kasual.