abang

Daripada bahasa Austronesia Purba *abaŋ (*aba + *-ŋ), *aba (“bapa”).

saudara lelaki yang lebih tua, iaitu lelaki yang mempunyai ibubapa yang sama.

panggilan yang diberikan kepada seorang lelaki asing yang lebih tua sebagai tanda hormat.

panggilan yang diberikan kepada suami tidak kira dia lebih muda atau tua terutama dalam rumahtangga Melayu yang tradisional.

nama hadapan untuk lelaki yang mempunyai keturunan keluarga Abang.

abang tiri: saudara lelaki yang mempunyai ibu atau bapa yang sama.

abang angkat: lelaki yang ada adik angkat sama ada perempuan atau lelaki. Sesuatu yang bukan formal dan berbentuk mentor atau pendidik.

panggilan hormat kepada seorang lelaki yang dirasakan usianya tak berapa jauh beza (1-5 thn lebih/kurang) daripada pemanggil.


abad

Berasal daripada bahasa Arab أبد (secara harfiah “bertahan lama”).

Tempoh masa selama 100 tahun yang berurutan (10 dekad).


bank

Daripada bahasa Inggeris, bank < bahasa Itali banca < bahasa Jerman lama banc yang bererti bangku.

sebuah syarikat, institusi atau pemilikan persendirian yang memberikan kemudahan untuk menyimpan wang dan barang-barang berharga. Bank menjalankan urus niaga berasaskan wang, di mana bank memberikan faedah kepada pendeposit, selain itu bank juga memberikan kemudahan peminjaman wang kepada orang perseorangan atau syarikat lalu mengenakan faedah ke atas peminjaman tersebut.


bangka

sangat tua pada manusia (selalu digunakan bersama perkataan tua).

Orang itu sudah tua bangka.


am

tidak terbatas atau terkhusus kepada suatu bidang tertentu.


abalone

ابالوني (Jawi)

Daripada bahasa Melayu [Istilah?], daripada bahasa Inggeris [Istilah?] Amerika , daripada bahasa Inggeris [Istilah?], daripada Rumsen (bahasa Inggeris [Istilah?]) atau daripada bahasa Inggeris [Istilah?].

Sejenis siput daripada genus Haliotis yang boleh dimakan.


haiwan

Merujuk kepada satu kumpulan benda hidup, binatang.


senario

سيناريو (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris, scenario, daripada Itali scena, daripada Latin scaena.

urutan peristiwa serta perkembangannya yang diramal bakal berlaku.


kupas

membuang atau mengopak kulit (buah-buahan), menguliti, mengopek.

mengkaji dan menghuraikan dengan teliti (karangan, pendapat, persoalan), mengulas, menganalisis.


fanatik

فاناتيق (Jawi)


abjad

gabungan angka dan huruf dalam urutan atau susunan bahasa atau huruf Arab (dengan setiap huruf mempunyai nilai angka untuk menyatakan tahun dan lain-lain, misalnya alif = 1, ba = 2, jim = 3, dal = 4, dan lain-lain); (Inggeris = alphanumeric).

huruf-huruf dalam sesuatu bahasa yang disusun mengikut urutan yang tertentu (seperti A, B, C, hingga Z bagi tulisan Rumi dan alif, ba, ta, hingga nya bagi tulisan Jawi).


abadi

sentiasa ada atau wujud (tidak bermula atau berakhir).


bonggol

بوڠڬول (Jawi)


cadang

usul, kemuka.
 contoh: Saya cadangkan Karim dilantik sebagai pengerusi.

rancangan, niat, hajat.
 contoh: Saya bercadang untuk meneroka Gua Puteri.


almari

Sejenis perabot yang bertingkat-tingkat dan berpintu untuk menyimpan pakaian atau barangan lain.


bendera

بنديرا (Jawi)

sepotong kain (biasanya berbentuk segi empat bujur) yang mempunyai reka bentuk tertentu, yang digunakan sebagai lambang sesebuah negeri atau sebagai isyarat; panji.


takwim

Jadual atau susunan tarikh bagi sesuatu tahun yang diatur mengikut hari (dalam minggu) dan bulan (dalam tahun).

Senarai atau jadual (tarikh) peristiwa sesebuah organisasi dalam tahun berkenaan.


adaptasi

ادڤتاسي (Jawi)

Penyesuaian dengan keadaan, dalam konteks orang dan benda.

Pemadanan, dalam konteks karya dan ilmu.


sumbang

perlakuan yang tidak elok atau sempurna, tidak sopan;

Mereka ditangkap kerana berkelakuan sumbang di khalayak ramai.

Dia ditertawakan kerana langkah silatnya amat sumbang.

perkara/bunyi yang tidak enak dilihat/didengar;

Nyanyiannya amat sumbang sehingga semua orang tidak sanggup mendengarnya.


sumbang

Pak Karim memang seorang yang baik hati, dia telah menyumbangkan tanahnya untuk dijadikan tapak masjid.


e-mel

Dari bahasa Inggeris e-mail (kependekan electronic mail atau surat elektronik).

surat elektronik, satu sistem penghantaran pesanan menggunakan komputer.


kalendar

کاليندر (Jawi)

Daripada bahasa Melayu [Istilah?], daripada bahasa Inggeris [Istilah?], daripada bahasa Old French [Istilah?].
Pinjaman bahasa Inggeris calendar.


agensi

اڬينسي (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris agency, daripada Latinagens.

Organisasi perniagaan yang mengendalikan sesuatu perkhidmatan.


abu

Daripada bahasa Melayik Purba *(h)abu(s), daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *(h)abu(s), daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *(h)abu(s), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(q)abu(s), daripada bahasa Austronesia Purba *qabu.

sisa sesuatu yang telah hangus dibakar atau terbakar (menjadi seperti tepung).

kalah (dalam permainan congkak dan lain-lain).


aku

Dari bahasa Melayik Purba [Istilah?]*aku, dari bahasa Melayu-Chamik Purba [Istilah?]*aku, dari bahasa Melayu-Sumbawa Purba [Istilah?]*aku, dari bahasa Sunda-Sulawesi Purba [Istilah?]*aku, dari bahasa Melayu-Polinesia Purba [Istilah?]*aku, dari bahasa Austronesia Purba [Istilah?]*aku.


apa

Daripada bahasa Melayik Purba *apa, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *apa (banding bahasa Maori aha).

Apa maksud awak?

pengganti sesuatu yang kurang tentu (kurang terang).


apa

Ya apa tidak.


rumah

Daripada bahasa Melayik Purba *rumah, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ʀumaq, daripada bahasa Austronesia Purba *ʀumaq.

tempat atau binaan yang dibangun untuk dihuni dan menjadi tempat tinggal manusia.

pasukan atau kumpulan dalam olahraga (contohnya di sekolah).


abnormal

ابنورمل (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris abnormal, dari Perancis anormal, dari Latin anormalus, dari Greekanomalus.


abstrak

ابسترک (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris abstract, dari Latin abstractus (abstrahere), daripada abs- "jauh" + trahere "melukis".

mujarad, tidak dapat dilihat atau dirasa dengan pancaindera, tidak konkrit atau nyata.


adat

Daripada bahasa Arabعادَة (ʕá:dat), < kata asal عود (ʕáuda), hak, betul.

peraturan atau tradisi yang sudah diamalkan turun-temurun.


babi

Sejenis haiwan mamalia daripada genus Sus yang berbadan gemuk, berkaki pendek, dan bermuncung.


babi

Suatu makian yang digunakan kerana marah atau benci.


baca

memerhati dan memahami dengan teliti maklumat atau isi sesuatu yang tertulis atau tercetak.

mengucap apa yang tertulis atau tercetak pada buku atau bahan lain secara lisan.

membuat kesimpulan tentang maksud atau sifat (tujuan, kehendak) seseorang dengan melihat kepada air muka atau luaran seseorang sahaja.


bacaan

باچاءن (Jawi)


khinzir

babi, sejenis mamalia dari genus Sus, terutamanya Sus scrofa.


dekad

Dari bahasa Inggeris decade, dari Greek δεκα (deca) sepuluh.


cemburu

چمبورو (Jawi)


plasma

Daripada bahasa Inggeris plasma, daripada Greek πλάσμα.

salah satu fasa jirim yang mempunyai zarah bercas bertenaga yang bertindakbalas dengan daya elektromagnet.

sejenis cecair tidak berwarna yang merupakan sebahagian daripada darah yang membantu dalam pembekuan darah.


iman

Dari bahasa Arab إيمان (’imān, “kepercayaan, ikutan”), dari bahasa Arab امن (’ámuna, “menjadi taat”).

percaya kepada Allah dan mematuhi segala perintahNya.


kamus

Dipinjam daripada bahasa Arab قَامُوس (qāmūs), daripada bahasa Yunani Purba ὠκεανός (ōkeanós).

penerbitan yang mengandungi senarai perkataan-perkataan yang tersusun dan penjelasan tentang maknanya

buku yang menerangkan makna kata-kata (lema) yang disusun mengikut abjad. Mungkin juga mempunyai panduan sebutan, asal (etimologi), kata terbitan, ilustrasi, terjemahan dan juga contoh pengunaan bagi sesuatu perkataan.


cun

Suatu ukuran panjang Cina bersamaan dengan satu persepuluh kaki atau 3.05 sentimeter.


cun

Wah, cun betul gadis itu!


bola sepak

بولا سيڤق (Jawi)

(kata benda) Sejenis permainan bola antara dua pasukan yang terdiri daripada 11 orang pemain, biasanya di padang segi empat bujur yang mempunyai tiang gol di kedua-dua hujungnya, terutamanya dengan menyepak menggunakan kaki.


epal

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]apple (“epal”).

sejenis buah berbentuk bulat yang boleh dimakan dari spesies Malus domestica.

Memakan epal yang di-petek sendiri memang sedap tetapi rasa-nya sedap lagi memakan rambutan manis di-bawah naungan pokok-nya yang rendang.

Memakan epal yang dipetik sendiri memang sedap tetapi rasanya sedap lagi memakan rambutan manis di bawah naungan pokoknya yang rendang.

1962, Non, Chatatan sa-orang perantau, Berita Harian, m/s 6.


wujud

Dari bahasa Arab وُجُودٌ (wujuudun) dari kata akar وجد (wajada).

benda yang nyata, rupa yang dapat dilihat.

tidak ghaib, boleh kelihatan dan tidak boleh tidak kelihatan.


pantat

Setelah terjatuh belakang ke lantai batu, dia berteriak, "Aduh! Pantatku sakit!"

Angkatkan pantatmu dan pergi kerja!

Kainnya sangat pendek dan anda dapat lihat pantatnya

Alihkan pantatmu dari alat pengancingku, perempuan sundal!

bahagian benda yang disebelah bawah sekali.

kata makian yang digunakan kerana marah atau benci.

(Malaysia - Pantai Timur - tidak rasmi) dasar, bawah.

Beras hanya ada pantat tempayan.


perempuan

ڤرمڤوان (Jawi)


arnab

sejenis mamalia mengerip kecil dengan telinga dan kaki belakang panjang serta ekor gebu, khususnya dari genus Oryctolagus.


asas

alas

Suatu permukaan atau perkara yang menjadi tempat letak sesuatu.

Bahagian permukaan bawahan yang dibina sebagai permukaan untuk membina bangunan.

Sesuatu yang menjadi sandaran atau pendukung kepada sesuatu yang lain, dasar.


jolok

menusuk sesuatu dengan sesuatu yang panjang supaya gugur, menusuk ke dalam lubang.

memasukkan jari tangan ke dalam lubang hidung, kerongkong dan sebagainya.

memancing keterangan daripada orang, mengajuk atau menduga hati orang.


jolok

sejenis tumbuhan (pokok memanjat), Willughbeia coriacea.


cabar

Menyatakan keraguan akan kesahan atau kebenaran sesuatu, mempersoalkan, mempertikaikan.

Mengajak berlawan, menentang, menyuruh melakukan sesuatu jika berani.

Menguji kemampuan dan ketabahan seseorang.


awam

Daripada bahasa Arabعوام, jamak عام (am).

berkenaan orang ramai sebagai secara keseluruhan.

umum, untuk atau terbuka kepada semua orang.


buluh

Daripada bahasa Melayu Kuno 𞌬𞌷𞌫𞌷𞍇 (vuluh /buluh/), daripada bahasa Melayik Purba *buluh, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *buluq, daripada bahasa Austronesia Purba *buluq.

sejenis tumbuhan yang berbatang keras serta berongga dan beruas, dari puak Bambuseae, famili Poaceae.


i

I nak pergi masjid.


kampung

کامڤوڠ (Jawi)

Daripada bahasa Melayik Purba *kampuŋ. Bandingkan dengan bahasa Minangkabau kampuang.
* Menurut Dempwolff, perkataan bahasa Melayu ini merupakan bentuk terbitan daripada perkataan bahasa Melayik Purba *puŋ (“to mengumpul hasil”).
* Berkaitan dengan bahasa Khmer កំពង់ (kâmpông, “perlabuhan; tempat persinggahan”) disebabkan hubungan bersejarah antara orang Melayu dan orang Kemboja pada zaman kuno.. Namun, menurut Dempwolff, hubungan perkataan ini dengan perkataan bahasa Khmer កំពង់ (kâmpông, “perlabuhan; tempat persinggahan”) dianggap sebagai kebetulan.

kawasan kediaman luar bandar atau pekan, desa.

kawasan dalam bandar di mana suatu kaum tinggal berkelompok.

bukan dihasilkan dengan cara pengurusan moden.


cecair

Salah satu fasa jirim asas, di antara pepejal dan gas. Bahan yang mengalir bebas, dan bentuknya mengikut bekas, cairan.


adiraja

اديراج (Jawi)

Dari bahasa Sanskrit, gabungan adi + raja.


empayar

اﻳﻤﭭﺎﻳﺮ (Jawi)

Dari bahasa Inggeris empire, dari Latin Imperium.

kawasan politik luas yang di bawah pemerintahan seseorang.

pemerintahan yang mempunyai maharaja sebagai ketua negara.

satu kumpulan syarikat yang berpengaruh ke atas sesuatu bidang kegiatan tertentu.


duyung

dugong: sejenis haiwan laut dari spesies Dugong dugon.

ikan duyung: wanita yang kononnya berbadan separuh manusia (bahagian atas), separuh ikan (bahagian ekor) dan tinggal di laut.


durian

duri + -an, daripada bahasa Melayik Purba *duri-an, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *duʀi-an (Barat).

Sejenis pokok yang buahnya berkulit tebal dan berduri, dari genus Durio, terutamanya Durio zibethinus.


getah

bahan kenyal yang dibuat daripada susu getah.

cairan pekat yang keluar dari beberapa jenis pokok, terutamanya pokok getah, lateks, susu getah.

pokok para atau pokok getah, Hevea brasiliensis.


jong

Pinjaman bahasa Min Nan 船 (tsûng), daripada bahasa Proto-Min *-džionᴬ (“kapal”), daripada bahasa Sino-Tibet Purba *m-lawŋ (“kapal”).


kicap

sos cair berwarna hitam yang dibuat daripada kacang soya dan garam, toyu.


aeronautik

kajian, rekabentuk, mekanik dan pemasaran alatan penerbangan dan kapal terbang.

teori, teknik dan latihan pengemudian kapal terbang.


Afrika

Daripada perkataan Latin aprica bermaksud cerah, daripada perkataan Greekaphrike bermaksud tanpa sejuk.


ais

air batu

Air yang telah beku dan menjadi pepejal pada 0° Celsius (32° Fahrenheit atau 273 Kelvin).

Dadah serbuk jenis syabu atau metamfetamina, atau sebatian serupa.


akuatik

اکواتيک (Jawi)

Dipinjam daripada bahasa Inggeris aquatic.

Tinggal atau membesar di dalam atau berdekatan air.


butik

kedai kecil yang menjual secara runcit khususnya hadiah, pakaian berjenama dan aksesori wanita.

kedai kecil yang terletak di dalam pasar raya besar.


acar

sejenis makanan yang dibuat daripada buah-buahan atau sayur-sayuran dengan bahan-bahan lain dan diasamkan dengan cuka.


acara

susunan perkara untuk dibincangkan dalam mesyuarat, agenda.

rancangan atau susunan rancangan untuk sesuatu pertunjukan, program.

kegiatan, biasanya dalam sesuatu program.


acuan

bekas yang mempunyai bentuk tertentu untuk dituangkan suatu bahan cecair.

alat (seperti kerangka, pemidang dsb) untuk sesuatu.

sesuatu yang dapat membentuk atau mencorakkan sesuatu.


adab

tingkah laku serta tutur kata yang halus (sopan), budi bahasa, budi pekerti yang halus, kesopanan.

cara seseorang berkelakuan dalam sesuatu situasi tertentu.


adas

adas landi = adas pedas: sejenis tumbuhan herba, spesies Foeniculum vulgare.

adas cina = adas manis: sejenis tumbuhan herba, spesies Anethum graveolens.


adegan

bahagian kecil sesuatu babak (drama) yang bermula dengan tampilnya seorang pelakon 'baru'.


adik

Daripada bahasa Melayik Purba *adi-ʔ, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *adi-ʔ, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *wadi-ʔ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *huaji-q, daripada *huaji, daripada bahasa Austronesia Purba *Suaji.

Saudara kandung (lelaki atau perempuan) yang lebih muda.

Panggilan (khasnya kepada saudara kandung atau saudara mara yang lebih muda atau kepada isteri dan amnya kepada orang yang lebih muda).


adil

yang atau dengan berdasarkan pertimbangan yang wajar atau berpatutan, tidak memihak ke mana-mana (apabila memutuskan sesuatu dsb), tidak sewenang-wenang.

tidak melebihi atau kurang daripada yang sewajarnya, sepatutnya.


aduh

kata yang menyatakan rasa sakit (rasa hairan, keluhan).


aduhai

ادوهاي (Jawi)


G

Gred gagal dalam ujian, peperiksaan dll.


nombor

نومبور (Jawi)


sering

selalu, merujuk kepada sesuatu perbuatan yang berulang-ulang.
Contoh:- Saya sering membawa isteri saya bersiar-siar.

keras atau tegang.
Contoh:- kertas sering (keras) atau tali sering (tegang).


satu

angka pertama, 1; angka permulaan membilang bilangan, esa; satu kurang daripada dua, bilangan di antara sifar dengan dua.

(bahasa percakapan) ganjil (dalam maksud mencemuh, marah, dan lain-lain), lain daripada yang lain, pelik.


dua

angka kedua, 2; satu campur satu, (jumlah) satu dicampur (ditambah) satu; bilangan di antara satu dengan tiga, satu kurang daripada tiga.


tiga

angka ketiga, 3; satu kurang daripada empat, bilangan di antara dua dengan empat; (jumlah) satu dicampur atau ditambah dua.

[bersamaan dengan akar tiga cabang dan cabang tiga] sejenis tumbuhan (pokok memanjat), mentimun dendang, timun dendang lunjung [Nama saintifik mengikut Sistem Binomial Linnaeus: Trichosanthes celebica].


empat

angka keempat, 4; (jumlah) bilangan tiga dicampur satu, bilangan di antara tiga dengan lima; satu kurang daripada lima.


lima

Diwarisi daripada bahasa Melayu Klasik [nyatakan Arab] (lima), daripada bahasa Melayik Purba *lima, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *lima, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *lima, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *lima daripada bahasa Austronesia Purba *lima.

angka kelima, 5; (bilangan yang besarnya sama dengan) empat ditambah satu, bilangan di antara empat dengan enam; satu kurang daripada enam.


lima

Diwarisi daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qa-lima, daripada bahasa Austronesia Purba *qa-lima dengan imbuhan *qa- yang tidak dikenal pasti.


enam

Daripada bahasa Melayik Purba *ənəm, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *ənəm, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *ənəm, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ənəm, daripada bahasa Austronesia Purba *ənəm.

angka keenam, 6; (jumlah yang besarnya sama dengan) bilangan lima dicampur satu, bilangan di antara lima dengan tujuh; satu kurang daripada tujuh.


tujuh

angka ketujuh, 7; (jumlah yang besarnya sama dengan) bilangan enam ditambah satu, bilangan di antara enam dengan lapan; satu kurang daripada lapan.


lapan

Daripada delapan, daripada bahasa Melayu Klasik دولفن (dulapan), daripada bahasa Melayu Kuno [nyatakan tulisan] (dualapan), daripada bahasa Melayik Purba *dua(ʔ) alap-an.

angka kelapan, 8; delapan, (jumlah yang besarnya sama dengan) bilangan tujuh dicampur satu; bilangan di antara tujuh dengan sembilan, satu kurang daripada sembilan.


sembilan

سمبيلن (Jawi)

Daripada bahasa Melayik Purba *əsa(ʔ) ambil-an, *isa(ʔ) ambil-an.

angka kesembilan, 9; bilangan sepuluh kurang satu, (jumlah yang besarnya sama dengan) bilangan lapan ditambah atau dicampur satu; bilangan di antara lapan dengan sepuluh.


mengabjadkan

مڠبجدکن (Jawi)

menyusun (perkataan dan lain-lain) menurut abjad.


pengabjadan

ڤڠببجدن (Jawi)

perihal mangabjadkan, penyusunan perkataan (senarai nama dan lain-lain) mengikut urutan abjad.


peranjat

menjadikan terkejut, mengejutkan, mengagetkan.


dan

untuk menghubungkan dua perkataan, frasa atau ayat.

untuk menunjukkan perkara terakhir dalam senarai.


ini

Daripada bahasa Melayu Klasik اين (ini), daripada bahasa Melayu Kuno 𞌂𞌣𞌵 (ini), daripada bahasa Melayik Purba *ini, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ini, daripada bahasa Austronesia Purba *i-ni daripada akar bahasa Austronesia Purba *-ni. Seasal dengan kini.

kata yang digunakan untuk menunjuk benda, tempat atau waktu yang dekat.


bisa

kesan yang menyebabkan terasa amat sakit.

kesan yang menyakitkan atau membahayakan yang disebabkan oleh benda tajam.


bisa

teramat sakit sehingga tidak dapat menahan.


kebun

kawasan di luar rumah (yang tidak berapa luas) dan ditanami sayur atau pokok buah.


taman

kebun yang ditanami dengan pelbagai bunga-bungaan, kebun bunga.

tempat bersiar-siar (mengambil angin dsb).

kawasan perumahan yang terancang (lengkap dengan kedai, sekolah dan kemudahan-kemudahan lain).


agar

Sejenis tumbuhan (lumut laut), dari genus Eucheuma.

Suatu bahan berupakan agar atau jeli yang digunakan sebagai tempat pembiakan mikroorganisma dalam kajian sains.


agama

Dipinjam daripada bahasa Sanskrit आगम (āgama).

宗教

しゅうきょう, shūkyō

kepercayaan pada Tuhan dan sifat-sifat serta kekuasaan Tuhan dan penerimaan ajaran dan perintah-Nya, kepercayaan pada yang Maha Kuasa.

kepercayaan pada sesuatu dewa dsb (yang dipuja dan dianggap sebagai amat berkuasa).


kutu

sejenis serangga halus yang hidup di celah bulu atau rambut.

perkumpulan perniagaan (jarang digunakan).


penyatuan

ڤڽاتوان (Jawi)


menteri

Daripada bahasa Hindi mantri, daripada Sanskrit मन्त्रिन् (mantrin).

ahli politik yang mengetuai sesuatu jabatan kerajaan, ahli kabinet.


padi

Daripada bahasa Melayik Purba *padi, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pajay, daripada bahasa Austronesia Purba *pajay.


rambutan

رمبوتن (Jawi)

Sejenis pokok dari spesies Nephelium lappaceum.

Buah bagi pokok ini yang dikenali kerana memiliki rerambut di kulit buah.


sarung

kain yang hujung pangkalnya dijahit bersambung.


mata

Daripada bahasa Melayik Purba *mata, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *mata, daripada bahasa Austronesia Purba *maCa.

organ atau pancaindera yang digunakan untuk melihat dan mengesan cahaya.

bahagian yang tajam pada alat atau senjata.


haruan

sejenis ikan darat dari spesies Channa striatus.


tamadun

budaya atau cara hidup sekumpulan orang tertentu, peradaban.

satu peringkat negara dan penduduknya yang telah mencapai taraf kemajuan kebendaan serta perkembangan pemikiran yang tinggi.

keadaan pemikiran yang halus, peradaban.


wahana

Dari bahasa Sanskerta vāhana (वाहन) yaitu makhluk atau benda yang menjadi kendaraan milik salah satu dewa dalam mitologi Hindu.


jemput

(sejemput) kuantiti sebanyak yang boleh diambil hujung jari.


legenda

ليڬيندا (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris legend, daripada Latinlegenda.

cerita dongeng yang bersangkutan dengan kisah-kisah yang bersejarah, mungkin benar mungkin tidak.

seseorang yang mempunyai kemahiran atau kebolehan luar biasa.

petunjuk atau kata-kata keterangan tentang sesuatu.


huruf

lambang dalam sistem bunyi bahasa yang daripadanya sesuatu perkataan dalam tulisan dibentuk, lambang-lambang abjad, aksara.


kasut

sejenis alas kaki yang melindungi kaki manusia.


falsafah

satu bidang akademik yang selalu dibahagikan kepada lima cabang utama: logik; metafizik; epistemologi; etika dan estetik.

pengetahuan tentang ilmu yang dianggap sebagai ilmu tertinggi yang menjadi dasar ilmu-ilmu lain.


kejohanan

كجوهنن (Jawi)

kejuaraan, pertandingan untuk menentukan johan dalam sukan.


kopi

Daripada bahasa Inggeris coffee < Itali caffè < Turki kahve < Arabقهوة (qahwa) < Kaffa, nama tempat di Habsyah kini yang dikatakan tempat asal kopi. Bentuk kembar kepada kahwa.

sejenis tumbuhan dari genus Coffea, kahwa.


kopi

naskhah buku/rencana yang akan diterbitkan.


bengkarung

بڠكاروڠ (Jawi)

sejenis haiwan kecil bersisik dari famili Scincidae.


mesej

Dari bahasa Inggeris message < Perancis message < Latin Akhir missaticum dari Latin mittere, missum (menghantar).

pesanan yang hendak diberikan kepada seseorang.

sesuatu yang hendak disampaikan dalam sebuah karya sastera.


muda

masih baru atau mentah, belum lama (benda).


pengimbas

ڤڠيمبس (Jawi)

peranti yang menukar teks, lukisan, gambar dan lain-lain ke bentuk digital.


hasil

segala sesuatu yang didapati atau diperoleh; perolehan atau pendapatan.


perisian

ڤرايسين (Jawi)

program atau atur cara komputer yang dapat digunakan untuk melakukan tugas tertentu pada sistem komputer.


perkakasan

ڤركاكسن (Jawi)

peralatan atau bahagian yang membentuk satu sistem komputer seperti monitor, papan induk dan papan kekunci.


saat

Unit SI bagi masa, ditakrifkan sebagai tempoh 9,192,631,770 antara radiasi bersamaan dengan perubahan antara dua aras hiperseni caesium-133 pada paras tanah pada suhu 0 K ketika bergerak melalui angkasa pada sifar (0) meter sesaat (atau tidak bergerak); detik; satu-per enam puluh minit (kerana ia merupakan pembahagian kedua bagi sejam, minit adalah pembahagian pertama). Ringkasan: s; simbol: s.

Unit satu sudut bersamaan dengan satu per enam puluh minit sudut atau satu bahagian dari 3600 darjah. (Ringkasan: ")

Tempoh masa yang pendek/ringkas tak menentu.

Tunggu sesaat.


hijab

Daripada bahasa Arab حجب (menudung, menutup, mengadang).

Suatu kain penutup seperti tabir dan tudung.

Suatu kain yang dipakai di kepala untuk menutup rambut bagi wanita Muslim; tudung.

Sempadan diri daripada unsur-unsur alam ghaib seperti hantu dan jin.


rawak

tidak ditentukan atau diatur terlebih dahulu, rambang.


sempadan

سمڤادن (Jawi)

(matematik) garisan lurus yang membatasi sesuatu rajah.


hantaran

هانترن (Jawi)

wang yang dihantar pihak lelaki kepada pihak perempuan sebagai belanja perkahwinan, hantaran kahwin, wang hantaran, belanja hangus.

hadiah selain daripada wang hantaran, hantaran kahwin.

tendangan atau balingan bola ke sesuatu tempat atau kepada rakan dalam bola sepak.


kempen

كيمڤين (Jawi)

Dari bahasa Inggeris campaign, dari Perancis campagne, dari Itali campagna, dari Latin campania (desa luas) < campus (padang).

satu siri usaha yang dirancang dan dilaksanakan dengan menggunakan penerangan untuk mempengaruhi pendapat umum atau mendapatkan sokongan umum terhadap sesuatu.


kerana

kata yang digunakan sebelum memberikan keterangan atau penjelasan yang menjadi punca sesuatu perkara, sebab, lantaran.


badak

Haiwan mamalia herbivor (famili Rhinocerotidae) yang berkulit tebal dan bertanduk di bahagian hidung.


resipi

ريسيڤي (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris, recipe daripada Latin, recipere (menerima).

senarai ramuan dan arahan yang diperlukan dalam menyediakan sesuatu masakan atau makanan.

cara atau kaedah mencapai sesuatu tujuan.


perkhidmatan

ڤرخدمتن (Jawi)

kerja untuk kebajikan atau kepentingan orang ramai.


seni bina

سني بينا (Jawi)


putar

berpusing, berkisar, berkitar, berpusar.


stesen

ستيسين (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris station, dari Latinstatio.

bangunan perhentian kereta api atau bas.

tempat yang mempunyai peralatan khas untuk menjalankan aktiviti tertentu.


sukan

Suatu aktiviti fizikal, biasanya dalam bentuk persaingan.


ikhtilaf

اختلاف (Jawi)

perbezaan faham/pendapat mengenai sesuatu perkara, selisih, beza.


alas

benda yang menjadi lapik tempat meletakkan suatu benda lain, asas, dasar.

kain dan sebagainya yang digunakan untuk menutup sesuatu, lapik, tutup.


tebuan

sejenis serangga bersengat dari genus vespa.


etika

ايتيکا (Jawi)

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]ethics (“etika”).

Ilmu berkenaan prinsip-prinsip akhlak atau moral.

prinsip atau nilai yang menjadi pegangan seseorang individu atau sesuatu kumpulan.

Pengertian konsep perubahan dan pembangunan di Barat begitu kontang dengan pertimbangan-pertimbangan moral dan etika masyarakat.

1984, Tukilan Hari Ini, Berita Harian, m/s 4.


riadah

kegiatan di waktu lapang untuk menyihatkan badan dan minda, rekreasi.

Aktiviti beriadah dapat mengeratkan hubungan silaturahim.


obor

sesuatu yang hujungnya dinyalakan api untuk dijadikan sumber cahaya, andang, jamung, suluh.


telur

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qitəluʀ, *qatəluʀ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qiCəluʀ.

Benda berbentuk elipsoid yang mengandungi lembaga anak haiwan yang umumnya bersalutkan kulit yang keras.


telur

testis (sebahagian alat pembiakan lelaki)


gerila

Dari bahasa Sepanyol guerrilla (perang kecil).

askar dalam kumpulan kecil yang berperang secara serangan mengejut.


Rumi

Dari perkataan Rom (merujuk kepada Empayar Rom).


dara

Daripada bahasa Melayik Purba *dara, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *daʀa (“maiden, virgin, unmarried girl”).


dara

tidak pernah melakukan persetubuhan, gadis, perawan (di Minangkabau: pengantin perempuan).

sudah cukup waktunya untuk bertelur (bagi haiwan bertelur).


ubat

Daripada bahasa Melayik Purba *ubat, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ubat.

bahan yang digunakan untuk menyembuhkan penyakit atau menyihatkan badan.


dam

Sejenis permainan berpapan untuk dua orang dimainkan pada sekeping papan berbentuk segi empat sama.

Suatu hukuman atau denda berupakan haiwan ternakan yang perlu dikorbankan atau hukuman-hukuman lain ketika haji akibat melanggar peraturan-peraturan dalam haji.


luak

Pangkat pemerintah sesuatu kawasan di Negeri Sembilan - Luak undang.


fiksyen

Pinjaman bahasa Inggeris fiction, daripada bahasa Latin fictionem, bentuk ringkas fictio.

Karya sastera yang menggunakan penulisan yang dicipta daripada imaginasi, dan bukannya fakta sebenar, biasanya ditulis sebagai prosa, cereka.


cereka

Sebarang cerita yang dikarang menggunakan imaginasi, dan bukannya fakta atau peristiwa sebenar yang telah berlaku, kisah rekaan yang tidak benar atau separuh sahaja benar.


tinjau

تينجاو (Jawi)


pukimak

ڤوكيمق (Jawi)

(sangat kasar, menyakitkan hati) Sesiapa sahaja, sering tetapi tidak sentiasa dengan konotasi yang seorang tidak disukai atau yang berugut.

Tengoklah pukimak itu.

(ditandakan kasar) Suatu pengalaman yang sangat menggelisahkan, seringkali tetapi tidak sentiasa negatif.

Perang adalah pukimak.

Wayang itu adalah pukimak.


catur

Daripada bahasa Sanskrit चतुर् (catur), daripada bahasa Melayu [Istilah?], daripada bahasa Indo-Eropah Purba *kʷetwóres.

Sejenis permainan papan untuk dua orang yang dimainkan di atas papan catur mengikut peraturan tertentu menggunakan 16 buah catur.

Aktiviti biasanya permainan atau perlawanan yang melibatkan perancangan teliti dan penyusunan strategi untuk berjaya; tetapi masih boleh gagal sekiranya pihak lawan dapat melakukan yang lebih baik.


kongkek

كوڠكيك (Jawi)

Melakukan hubungan seks atau persetubuhan.

Aku menanyanya jika dia ingin kongkek dan dia bersetuju, jadi kami melakukan seks bersama malam semalam.

Melakukan penetrasi seksual; memasukkan zakar atau benda lain ke dalam faraj.

Kongkek aku dengan jari kau.

Untuk meletakkan dalam keadaan yang sangat susah atau mustahil.

Kalau kau buat itu, kongkek aku.

Kau akan kongkekkan TV itu!

Saya dikongkek di lot kereta terpakai.

Untuk memain dengan, untuk menggodek-godek.

Hentikan kongkek dengan kawalan jauh.

Untuk menegaskan rasa tidak senang hati dengan sesorang atau sesuatu.

Untuk menghilangkan jagaan untuk, untuk melupakan, untuk tidak lagi dianggap penting.

Jadi, kongkek kau, budak.


buah

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]*buah, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*buaq, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*buaq.

Bahagian tumbuhan yang terjadi daripada bunga atau putik, biasanya boleh dimakan.

Sebarang benda atau anggota badan yang menyerupai buah tertentu.

Pergerakan atau teknik dalam seni silat.

Penjodoh bilangan bagi sebarang objek yang besar dan nyata secara am.


buku

sesuatu yang keras, benjolan, ketulan (biasanya tidak kelihatan).

penjodoh bilangan untuk benda berbongkah.


buku

himpunan helaian kertas berjilid yang bertulis atau bercetak untuk dibaca atau yang mengandungi ruangan kosong untuk ditulis.


pintu

papan atau kepingan lain untuk menutup ruang pintu.


pintu

penjodoh bilangan bagi rumah, kedai dan sepertinya.


orang

Daripada bahasa Melayik Purba *uraŋ (“orang luar”), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(t-)uRaŋ (“orang luar”).

manusia yang berasal dari suatu tempat tertentu.


Matahari

ماتاهاري (Jawi)

Daripada gabungan perkataan "mata" + "hari".

bintang yang menjadi jasad pusat dalam Sistem Suria, dan dikelilingi oleh Bumi dan planet-planet lain;

sejenis bunga dari spesies Helianthus annuus.


banci

perhitungan, pengiraan populasi suatu kawasan.


abah

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]*aba-h, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*aba-h, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*aba-h, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*aba-h, daripada *aba, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*aba, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*aba.


kakaktua

كاكقتوا (Jawi)

Daripada gabungan perkataan kakak + tua.


acu

membentuk sikap atau perangai seseorang.

membidik atau mengarahkan senjata (seperti pisau, pistol, senapang) kepada seseorang dengan tujuan mengancam.


nyah

Nyah kau dari sini.

Minyak ini tidak melalui proses nyah bau.


ibu

seorang perempuan yang melahirkan/membesarkan anaknya.

panggilan hormat terhadap wanita yang telah berumur.


colok

suluh yang dibuat daripada kain buruk yang dililitkan pada batang dan dicelup ke dalam minyak.

Orang yang beragama Buddha bersembahyang pada tuhan mereka setiap pagi menggunakan colok.


colok

mencucuk/menyakitkan mata (asal dari perkataan jolok tetapi telah diubah).

Remaja sekarang lebih suka memakai pakaian yang mencolok mata.


toclait

توچلايت (Jawi)

lampu suluh yang menggunakan bateri, lampu picit.

Kami masuk hutan pada waktu malam berpandukan kompas dan torclait.


genting

Gentingnya pinggang orang itu.

Jangan panik di saat genting ini.


genting

Genting rumah Ali pecah setelah 50 tahun dipasang.


suci

Jangan risau, makanan itu masih suci.

Kitab suci umat Islam ialah al-Quran.

Cuma doa dari hati yang suci akan diterima Tuhan.

Perempuan itu masih suci.


woksyop

ووکشوڤ (Jawi)

Dari bahasa Inggeris workshop dan telah diMelayukan oleh DBP.

Kereta aku rosak dan sekarang ada di worksyop.


piknik

Dipinjam daripada bahasa Inggeris picnic

berkelah, makan beramai-ramai di luar untuk bersuka-suka.

Kami telah berpiknik di pantai Port Dickson semalam.


snek

Dipinjam daripada bahasa Inggeris snack yang telah diMelayukan oleh DBP.

Snek berada di rak dapur.


ruji

Makanan ruji orang Melayu ialah nasi.

Semua tingkap di rumah itu mempunyai ruji-ruji.


kawan

Daripada bahasa Melayik Purba *kaban, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kaban. Seasal dengan bahasa Iban kaban.

seseorang yang rapat, sahabat, teman, rakan.

seseorang yang bersama-sama terlibat dalam sesuatu, teman.

kumpulan binatang, gerombolan orang jahat.


rakan

seseorang yang rapat, sahabat, handai, taulan, teman.

Rakan baik saya selalu berada di samping saya.

Dia rakan saya dalam persatuan itu.


sahabat

Dipinjam daripada bahasa Arab صَحَابَة (ṣaḥāba).

seseorang yang rapat, kawan, teman, taulan.

Sahabat saya yang paling baik ialah Edmund.


musuh

Jangan berjumpa dengan musuh saya jika kamu masih kawan saya.

sesuatu yang merosakkan atau memudaratkan.

Dadah itu musuh negara.


fabrik

Daripada bahasa bahasa Inggeris fabric, daripada bahasa Perancis fabrique, daripada bahasa Latin fabrica (“bengkel, seni, pertukaran, produk seni, struktur, fabrik”), daripada faber (“tukang, pekerja”).

kain yang dibuat daripada serat, lembut dan sesuai dijadikan pakaian dan alatan rumah.

Fabrik ini hanya sesuai dibasuh dengan sabun basuh khas.


sayang

Tiada siapa sayangkan saya, saya tiada apa-apa kelebihan, saya juga tiada apa-apa ciri yang disukai kerana saya seorang yang berisi dan tidak cantik seperti wanita-wanita di luar sana.

Saya berikan kasut saya kepada dia kerana saya sayangkan dia.

Sayangnya kasut itu jatuh ke dalam parit.


masalah

Daripada bahasa Arab مَسْأَلَة (masʔala, “masalah”).

sesuatu kesulitan/kesukaran yang dialami yang perlu diselesaikan.

Masalah ini akan makin berat jika tidak diselesaikan secepat mungkin.


cinta

perasaan sangat sayang/suka kepada seseorang/sesuatu.

perasaan terlalu berahi/asyik antara lelaki dan perempuan.


suka

Saya suka melihat kanak-kanak itu ketawa.

Saya akan beli kasut itu bila saya suka.

Saya tidak suka ikan darat.

Saya tidak suka dia datang ke sini.

Saya masih teringat akan kasut kesukaan saya.

mudah sekali, kerap kali, selalu, sering kali.

Kasut saya suka berlubang.


susah

rasa tidak puas hati kerana suatu kesulitan yang dialami.

Johnny susah dengan hubungannya dengan jiran.

Johnny merasakan soalan itu agak susah kerana dia tidak mengulang kaji.

Sejak Johnny sakit, mereka hidup susah.


rumit

tidak mudah, sukar, sulit, susah, kompleks.


jalan

Daripada bahasa Melayik Purba *jalan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *zalan, daripada bahasa Austronesia Purba *zalan.

Jalan itu khas untuk penunggang motosikal sahaja.

Saya sudah tiada jalan membaiki kasut ini.

Dia mengarahkan projek kasut itu dijalankan lebih awal kerana dikhuatiri kenaikan harga akan berlaku.


respons

ريسڤونس (Jawi)

Daripada bahasa Inggerisresponse dan diMelayukan DBP.


lembu

Daripada bahasa Melayu [Istilah?], daripada bahasa Melayu [Istilah?].

Sejenis binatang mamalia dari genus Bos yang bertanduk dan diternak untuk daging dan susunya.

Sa-masa lembu itu ter-baring di-bawah kereta itu, Tengku telah menolong polis melepaskan binatang yang telah luka terok itu.

Semasa lembu itu terbaring di bawah kereta itu, Tunku telah menolong polis melepaskan binatang yang telah luka teruk itu.

1957, Tengku dalam nahas kereta yang kedua, Berita Harian, m/s 1.


opera

Dari bahasa Latin, Opus, bermaksud "kerja".


muzik klasikal

موزيك كلاسيكل (Jawi)

:Muzik + klasikal
* Muzik, dari bahasa Perancis lama musique ← bahasa Latin musica ← Greek purba μουσική ← berasal dari Μοῦσα bermaksud "Seni Musa".
* Klasikal (untuk konteks ini), klasik, diterjemah dari bahasa Inggeris, classical music yang merujuk kepada "genre muzik", berdasarkan bahasa Latin, classicus bermaksud "dari kelas yang pertama".


kuda

Sejenis haiwan berkaki empat bertelapak dari species Equus caballus.

Kuda ialah teman sejati seorang koboi.

Mana-mana haiwan yang masih wujud atau sudah pupus dari famili Equidae, termasuk kuda belang atau keldai.


mi

Daripada bahasa Hokkien 麵 (mī, “mi, tepung”).

Jaluran makanan seperti pasta yang digunakan khususnya dalam makanan Cina.

Walaupun "spageti" dianggap masakan Itali, namun sebenarnya Marco Polo membawa mi ini pulang dari Timur Jauh.


ayam

Daripada hayam, daripada bahasa Melayu Klasik آيم (āyam), هايم (hayam), daripada bahasa Melayik Purba *hayam, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qayam.

sejenis burung ternakan daripada spesies Gallus gallus.


tikus

sejenis spesies rodensia kecil dalam genus Mus

salah satu daripada 56 spesies rodensia dalam genus Rattus.


harimau

هريماو (Jawi)

sejenis haiwan mamalia maging besar dalam famili kucing yang berasal dari Asia, khususnya harimau belang, Panthera tigris.


naga

sejenis makhluk legenda berupa seperti ular atau buaya tetapi bersayap dan berkuku.

(Barat) makhluk gergasi berupa reptilia yang bersayap kelawar, bercakar singa, kulit bersisik dan berekor ular, serta menghembus api.

(Timur) makhluk biawak gergasi seakan-akan ular bermata arnab, bertanduk rusa, dan bercakar harimau.


Tahun Baru

khususnya, 1 Januari dalam takwim Julian dan Gregory dan hari-hari berikutnya.


Tahun Baru

تاهون بارو (Jawi)


sejuk

Daripada bahasa Melayik Purba *sAjuk, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *sazuk.

Keadaan suhu rendah, tidak panas, dingin.

Angin sejuk bertiup melalui tingkap.

Angin bertiup menjadikan bilik ini sejuk.


panas

Daripada bahasa Melayik Purba *panas, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *panas.

demam, suhu badan lebih tinggi daripada normal


kita

Daripada bahasa Melayu [Istilah?]*kita(ʔ), daripada bahasa Melayu [Istilah?]*(i-)kita, daripada bahasa Melayu [Istilah?]*(i-)kita.

咱們

yang bercakap dan pendengar (inklusif: awak dan saya)

saya dan sekurang-kurangnya seorang lain yang ditujukan kata-kata.

aku, beta (daripada orang besar kepada orang bawahan).


kami

Daripada bahasa Melayik Purba *kami, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kami, daripada bahasa Austronesia Purba *kami.

ҳара

saya dan orang lain kecuali yang saya tujukan kata-kata

我们

umum dalam kebanyakan dialek, tetapi "kami" dalam beberapa dialek

saya dan sekurang-kurangnya seorang lain kecuali orang yang ditujukan kata-kata.


saya

Daripada bahasa Sanskrit सहाय (sahāya, “pengikut”).

kata ganti nama diri pertama (lebih formal).

Saya seorang pelajar.

ya (kata untuk menyahut panggilan orang).


ular

Diwarisi daripada bahasa Melayik Purba *ular, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *hulaʀ, daripada bahasa Austronesia Purba *Sulaʀ.

sejenis reptilia tanpa kaki dalam sub-order Serpentes yang badannya panjang dan tipis, kulitnya bersisik dan lidahnya bercabang.


kambing

Daripada bahasa Melayik Purba *kambiŋ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kambiŋ, daripada bahasa Austronesia Purba *kandiŋ.

mana-mana mamalia ruminan dalam genus Capra yang berkait dengan biri-biri.


monyet

mana-mana jenis haiwan primat dalam infra-order Simiiformes, biasanya lebih kecil berbanding mawas, dan dibezakan daripada mawas kerana berekor dan berkantung pipi.


lelaki

jantan, jantina (khususnya manusia) yang mempunyai gamet yang lebih kecil.


mulut

bukaan pada badan manusia atau binatang di mana makanan dimasukkan.


ayat

Serangkai perkataan yang merupakan kesatuan yang membawa sesuatu maksud terdiri daripada subjek dan predikat, biasanya bermula dengan huruf besar dan diakhiri tanda noktah.


emas

* Daripada bahasa Sanskrit माष (māṣa, “unit ukuran emas”).

Sejenis logam berwarna kekuningan berkilau yang amat bernilai, unsur kimia Au.


air

Diturunkan daripada bahasa Melayu Klasik ايِر (ayir), daripada bahasa Melayu Kuno 𞌁𞌂𞌪𞍊 (āir), daripada bahasa Melayik Purba *air, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *air, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *wair, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *wahiʀ.

cecair tidak berwarna yang sesuai diminum manusia dan haiwan.

kumpulan cecair, seperti tasik atau sungai.

campuran air dengan bahan lain, seperti jus.


busur

senjata yang diperbuat daripada kayu yang dilengkungkan (atau mana-mana bahan yang boleh lentur), digunakan untuk melepaskan anak panah.


jantung

Organ berotot yang mengepam darah ke sekeliling badan.


tahun

Masa yang diambil Bumi untuk melengkapkan satu peredaran mengelilingi Matahari (antara 365.24 dan 365.26 hari tertakluk pada titik rujukan), 12 bulan.

Kami sudah sepuluh tahun tinggal di bandar ini.

Tempoh antara dua tarikh tertentu yang menandakan setahun, iaitu dari 1 Januari hingga 31 Disember mengikut kalendar Gregory.


tahil

jongkong logam sebagai sistem sukatan berat dan mata wang lama di Asia Timur:

1/16 kati atau 37.8 gram (untuk barangan);


candu

Dipinjam daripada bahasa Hindi चंडू (caṇḍū), daripafa bahasa Tamil சாந்து (cāntu, “lesung, plaster; serbuk”).

sejenis dadah berwarna kuning-keperangan yang diperoleh daripada lenggai popi candu muda yang dikeringkan, Papaver somniferum, serta mengandungi alkaloid seperti morfin, kodeina dan papaverina.


Utarid

Planet yang paling dekat dengan Matahari dalam Sistem Suria.


Zuhrah

Planet kedua terdekat dengan Matahari dalam Sistem Suria, antara Utarid dan Bumi.


Marikh

Planet keempat terdekat dengan Matahari dalam Sistem Suria, antara Bumi dan Musytari.


Musytari

Planet kelima terdekat dengan Matahari dalam Sistem Suria, antara Marikh dan Zuhal.


Zuhal

Planet keenam terdekat dengan Matahari dalam Sistem Suria, di antara Musytari dan Uranus.


Uranus

اورانوس (Jawi)

Daripada bahasa Greek Ουρανός (kayangan, langit).

Planet ketujuh terdekat dengan Matahari dalam Sistem Suria, antara Zuhal dan Neptun.


Neptun

Daripada bahasa Latin Neptūnus, mungkin daripada bahasa Indo-Eropah Purba *nébʰ-tu-s (“lembap, mendung”).


perah

perbuatan meramas atau memicit untuk mengeluarkan cecair dari sesuatu.

memaksa sesuatu untuk mendapatkan hasil.


cat

Bahan cecair yang digunakan untuk melindungi dan menambah warna kepada suatu objek atau permukaan dengan melitupnya dengan lapisan pigmen.


bintang

salah satu cakerawala yang mengeluarkan cahaya dan haba dan kelihatan berkelip-kelip di langit pada waktu malam.

Matahari ialah bintang yang paling dekat dengan Bumi.

gugusan bintang yang merupakan lukisan (benda atau binatang).

Bintang Virgo adalah antara yang terbesar.

Bintangnya sudah jatuh sejak peristiwa itu.

Beliau dikurniai bintang kehormatan kerana jasanya kepada negara.

benda (lukisan) yang menyerupai bintang.

orang yang terkemuka dalam lapangan sukan, filem dll.

Dia merupakan bintang terbaru bola sepak.


subuh

fajar

Waktu sebelum terbit matahari, waktu langit mula mencerah dari kegelapan malam.


pagi

waktu selepas matahari terbit (kira-kira dari pukul enam hingga pukul sepuluh).

Dia pergi pagi tadi.


petang

waktu selepas tengah hari (mulai dari matahari turun hingga matahari masuk).

Matahari terbit lebih kurang pada pukul 6 pagi dan masuk lebih kurang pada pukul 7 petang.


malam

waktu mulai dari matahari terbenam hingga matahari terbit.

Jangan main di luar lagi, hari sudah malam.


nama

panggilan atau sebutan bagi orang (barang, tempat, pertubuhan, dll.)

Dia mencatat nama orang yang menderma di dalam senarai itu.

Kerana jasanya yang besar, Dia diberi nama Datuk.

kehormatan, kebaikan, kemasyhuran, maruah, pujian.

Dia melakukan semua itu semata-mata untuk mendapat nama.


nama

Pekannya bernama Simpang Empat.

Dia penulis yang belum bernama.

memberi sesuatu nama sebagai menggelarkan, menyebutkan.

Kami menamakan bangsa kepada diri kami Magyar.

Kalau hendak dinamakan korban, itulah korban yang sejati.

mencalonkan seseorang, mengemukakan nama seseorang sebagai calon.

Sabtu, 23 Februari, ialah hari menamakan calon untuk pilihan raya.


negara

land

masyarakat/kawasan yang diperintah kerajaan

suatu masyarakat yang menduduki kawasan tertentu dan diperintah oleh sebuah kerajaan.

kawasan yang di bawah kekuasaan kerajaan tertentu, negeri.


negara

yang berkaitan dengan negara (masyarakat dan kawasan di bawah suatu kerajaan).


negara

puncak bukit yang agak rata, penara bukit.

Maka diikut baginda ke atas bukit, bertemu di negara bukit itu.


kucing

sejenis binatang yang kecil, berbulu lembut dan tebal, dipelihara sebagai binatang kesayangan, dari spesies Felis silvestris catus.

mana-mana binatang dari famili Felidae, seperti harimau dan singa.


kucing

sejenis ikan laut, kasa janggut, Setipinna (Engraulis) melanocir.

sejenis ikan laut, biang-biang, kasai janggut, Setipinna (Engraulis) taty.


kucing

buntut kucing: sejenis tumbuhan (herba), Acalypha hispida

sejenis tumbuhan (herba), awi tanah, ketumpang, buntut ucing, Dysophylla auricularia.

buntut kucing: sejenis tumbuhan (herba) kacang kayu, kududung padang, pemati ulat, serengan hutan, Uraria crinita.

sejenis tumbuhan (herba), angkup merah, bayam pasir, bayam rusa, penjarang ayam, Cyathula prostrata.


anjing

asu

Sejenis binatang yang menyalak dari genus Canis (ada yang jinak dan ada yang liar).

barua, tali barut, angsama, muncikari, jaruman, pinang muda.

Dia menjadi anjing musuh kerajaan.


sama

tidak berbeza atau berlainan (rupa, keadaan, dll), serupa.

Bajunya sama dengan baju saya.

yang setanding dengan, setanding, seimbang, setara, setaraf.

Jikalau seorang raja tiada menaruh malu sopan akan samanya raja, bukanlah dia itu raja namanya.

(turut) serta, bersaing (dengan orang lain) melakukan sesuatu.

Penjaga kedai turut ketawa sama apabila mendengar cerita itu.


sama

Aku mulai sebal sama perempuan itu.

Maka kata Raja Muhammad, “Cih! Jatuh destar kita oleh Tun Besar,” sama ia memandang penjawatnya.


bahasa

sistem lambang bunyi suara yang dipakai sebagai alat perhubungan dalam lingkungan satu kelompok manusia (antara seorang individu dengan individu yang lain).

Komunikasi fikiran dan perasaan melalui sistem isyarat sewenang-wenangnya, seperti bunyi suara, gerak isyarat, atau simbol bertulis.

Bahasa Melayu

percakapan yang baik, tingkah laku yang baik, sopan santun.


tangan

anggota tubuh dari kepala bahu sampai ke hujung jari, anggota tubuh dari pergelangan tangan sampai ke hujung jari.

Perahu sudah di air, pengayuh sudah di tangan

sesuatu yang menyerupai tangan atau yang digunakan seperti tangan.

Kuasa memerintah negeri terletak dalam tangan rakyat.


datang

bergerak menghampiri seseorang atau sesuatu tempat.

pergi (berjalan, bergerak dsb) sehingga sampai di sesuatu tempat.


telinga

pancaindera untuk mendengar (di kiri kanan kepala manusia atau binatang), kuping.

Aku membisikkan sesuatu ke telinganya.

sesuatu yang menyerupai telinga (misalnya pemegang pada barang-barang yang tertentu).


hidung

Daripada bahasa Melayik Purba *hiduŋ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ijuŋ, *ujuŋ, dari[ada bahasa Austronesia Purba *mujiŋ.

Suatu organ di muka untuk mencium atau menyedut udara.

Kita bernafas melalui hidung siang dan malam.

Lihat hidung kapal terbang itu.


kaki

Daripada bahasa Melayik Purba *kaki, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qaqay, daripada bahasa Austronesia Purba *qaqay.

anggota badan (mulai dari paha ke bawah) untuk berjalan (berdiri, melompat dan lain-lain).

Dia melunjurkan sebelah kakinya.

Bahagian kaki yang di sebelah bawah (dari buku lali ke bawah):

Kakinya terlalu besar untuk kasut itu.

Bahagian (sebagai penyangga atau penopang) tempat sesuatu benda berdiri;

Ukuran panjang yang sama dengan 12 inci atau kira-kira 30 sentimeter.

Tanda itu kira-kira satu kaki setengah tingginya.


kanji

= air kanji: air daripada nasi yang mendidih.

campuran air dan bahan pelekat (seperti tepung sagu atau tepung ubi) untuk mengeraskan pakaian, tajin.

sejenis bahan karbohidrat yang terbina daripada unit-unit glukosa, dan banyak tersimpan dalam tisu tumbuhan.


kanji

= (baju) kanji perak: baju dalam (lelaki), singlet.


kanji

漢字: sistem tulisan Jepun yang berdasarkan aksara Cina yang dipinjam atau diubahsuai.


kad

keping(an) kertas atau plastik yang agak tebal dan keras (biasanya berbentuk empat persegi).


hari

døgn

masa dari matahari terbit hingga matahari terbit sekali lagi (masa sekali bumi berpusing pada paksinya, 24 jam).

Ada tujuh hari dalam seminggu, iaitu hari Ahad (Minggu), Isnin, Selasa, Rabu, Khamis, Jumaat, dan Sabtu.

= siang hari: masa dari matahari terbit hingga matahari terbenam.

Hari ini kami bekerja setengah hari.

bahagian dari masa antara matahari terbit hingga matahari terbit sekali lagi.

keadaan (alam, cuaca, udara, dan lain-lain).

Kerana hari hujan, dia tidak keluar rumah.

Dia mendapat gaji tiga ringgit sehari.

Dia telah membeli sebuah rumah untuk hari tuanya.


Ahad

Allahu Ahad.

= hari Ahad: hari pertama dalam seminggu selepas hari Sabtu, hari minggu.

Allah Yang Maha Tunggal


suami

Dipinjam daripada bahasa Sanskrit स्वामिन् (svāmín).

lelaki yang dikahwini seseorang perempuan, laki.

Ramai lagi orang muda di kampung ini yang padan menjadi suaminya.


dunia

bumi dan segala yang terdapat di permukaannya, alam (tempat kita duduki).

Lombong Kinta pernah menjadi kawasan lombong bijih timah yang terkaya di dunia.

Dunia hari ini penuh dengan penindasan dan kepura-puraan.

Seluruh dunia turut bersedih atas kematian Presiden John. F. Kennedy.

Dunia hiburan masa kini dikuasai wang.

bahagian dunia (negara dan lain-lain), masyarakat.

Dunia sebelah Timur Tengah masih lagi dalam keadaan huru-hara.


lari

Daripada bahasa Melayik Purba *lari, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *lari, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *lari, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *laʀiw, daripada bahasa Austronesia Purba *laʀiw.

berlari: bergerak dengan pantas sekali (lebih cepat daripada berjalan).

Mereka pun terkejut lalu berlari tunggang-langgang.

menyelamatkan atau melepaskan diri (daripada bahaya, tahanan, dan lain-lain).

Kesemua pencuri itu telah dapat lari daripada serbuan polis.

meninggalkan (sesuatu tempat, pekerjaan, dan lain-lain) tanpa kebenaran.

Kedua-dua orang pemuda yang lari masuk hutan itu akan dihukum.

bebas (terlepas, tersisih, dsb) daripada sesuatu atau daripada terpaksa melakukan sesuatu.

Kita tidak dapat lari daripada membandingkan kedua-dua bahasa kerana dua sebab.


lari

Kuat sungguh larinya kereta itu.

Ke mana larinya wang tadi?


makan

Daripada bahasa Melayik Purba *makan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kaən, daripada bahasa Austronesia Purba *kaən.

афара

memamah serta menelan makanan, mengunyah sesuatu

vreten

digunakan untuk haiwan; kesat apabila digunakan untuk orang

食

kebiasaanya sebagai majmuk, diguna dalam ungkapan dan konteks tertentu

æde

digunakan untuk haiwan dan orang yang tidak beradab

fressen

digunakan untuk haiwan atau biadab untuk orang

ėsti

diguna untuk haiwan dan orang tidak beradab

memamah serta menelan makanan, mengunyah (menelan, melulur, menghisap, dan lain-lain) sesuatu.

Jemputlah makan kuih ini.

.جمڤوتله ماکن کو^ءيه اين

Engkau sudah makan Sim?

اڠکو سوده ماکن سيم؟

menggunakan (menghabiskan, memerlukan, dan lain-lain) masa, wang, dan lain-lain.

Pekerjaan ini banyak makan belanja.

.ڤکرجا^ءن اين باڽق ماکن بلنجا

melukai atau menembusi (senjata, air soda, dan lain-lain), lut.

Ditikamnya, tetapi tidak makan.

bekerja seperti yang dijangkakan (brek dan lain-lain).

Brek basikal ini tak makan.

dapat masuk (barang yang dimasukkan ke lubang dan lain-lain), masuknya.

Paku itu hanya setengah inci makan ke dalam papan itu.

mengikut (nasihat dan lain-lain), menerima (pengaruh, pujukan, dan lain-lain)

Inilah jadinya kalau orang tak makan nasihat.

menggelapi (wang dan lain-lain), mengambil secara haram (wang).

Pegawai Perumahan ini kuat makan duit.


makan

Bagaimana hendak mencari makan kalau kesihatanku selalu terganggu?


mimpi

sesuatu yang terlihat atau dialami dalam tidur.

Dia melihat segala-galanya dalam mimpi.

apa yang dilihat (dialami) dalam mimpi, khayalan;


mimpi

Maka dia bermimpi dirinya berpandangan dengan Rasulullah.

Malam itu Bidin tidur bermimpikan lampu-lampu hijau merah bergayutan.

mencita-citakan atau mengharapkan sesuatu (yang bukan-bukan atau yang amat sukar dicapai).

Sigmund Freud mengatakan seniman selalu memimpikan kehormatan, kekuasaan, kekayaan, kemasyhuran, dan cinta wanita.

bermimpi kerana teringat-ingat atau terkenang-kenang akan sesuatu;


ya

kata untuk menyatakan benar (setuju), memang benar, betul.

Ya, saya ada dua orang anak.

kata untuk menyatakan sanggup (melakukan sesuatu dan lain-lain), baiklah.

Yalah patik membawa Duli yang Dipertuan lari.

kata untuk menyahut panggilan orang, saya.

Ya pak cik!


ya

kata untuk memanggil (menarik perhatian dan lain-lain), hai, wahai.

Ya Allah, Ya Rabbi, Ya Saidi!


ya

kata yang digunakan pada hujung ayat sebagai bertanya atau untuk mendapatkan kepastian, ... bukan?

Dia orang kaya ya?

kata tambahan yang merupakan atau menguatkan pertanyaan kepada diri sendiri, agaknya, gerangan, tah.

Siapa ya yang berjalan tu?

kata untuk menguatkan maksud kata sebelumnya.

Besok kita jumpa lagi ya.


tauke

tuan punya badan perniagaan (kedai dll) .

Dia tauke Cina tempat aku membeli kipas.


kepala

bahagian tubuh (manusia atau binatang) daripada leher ke atas atau ke hadapan, hulu.

bahagian sesuatu yang di sebelah atas (hadapan atau hulu) sekali.

kepala paku; kepala perarakan.

Lagaknya macam seorang kepala samseng yang ganas.

Nasihat itu tidak masuk di kepala budak itu.

orang (digunakan dalam perhitungan atau perkiraan).

Fitrah bagi tahun ini telah ditetapkan lima ringgit tiap-tiap satu kepala.


api

nyalaan daripada sesuatu yang dibakar atau yang terbakar.

Api kebakaran itu kelihatan menjulang-julang.

kepanasan (haba) yang digunakan untuk memasak terutama daripada penunu dapur yang dinyalakan.

Letakkan kuali di atas api.

kebakaran (biasanya diucapkan dalam keadaan cemas).

"Api! Api!" Hamid berteriak.

Bil api bulan ini sudah sampai.

mancis api atau pemetik api (untuk menyalakan susuatu).

sesuatu perasaan (seperti marah, suka, rindu, cinta, dsb), semangat atau harapan yang meluap-luap di dalam hati (fikiran).

Api percintaan sedang membakar seluruh jantung hatinya.


ikan

Daripada bahasa Melayik Purba *ikan, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *ikan, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *ikan, bahasa Melayu-Polinesia Purba *hikan, daripada bahasa Austronesia Purba *Sikan.

sejenis haiwan yang hidup dalam air dan bernafas melalui insang (bertulang belakang).


sakit

menderita sesuatu (seperti demam, pening, dsb) yang menyebabkan seluruh tubuh atau sebahagiannya tidak segar, (berada dalam keadaan) tidak sihat, uzur.

Tekaknya sakit.

menderita kesusahan (kesengsaraan, kesedihan, dsb), sedih.

Kalau engkau terlalu boros begini alamat sakitlah hidup engkau nanti.


kata

sesuatu yang diucapkan (dituturkan), cakap, ujar.

Orang yang angkuh itu juga biasa mengeluarkan kata-kata yang kesat kepada mereka.

perkataan: gabungan atau kesatuan bunyi yang mengandungi atau menyampaikan pengertian (makna) tertentu.


jam

alat untuk menunjukkan (mengukur) waktu.

satu jam: waktu yang lamanya 60 minit atau 1/24 hari.

Dia tiba di pejabat sebelum jam lapan pagi.

Jam orang hendak berangkat jam itulah engkau hendak mandi.


kiri

lawan kanan, bahagian yang di sebelah barat jika menghadap ke utara.

cenderung menggunakan tangan kiri apabila membuat sesuatu, kidal.

miring (cenderung) ke arah faham sosialis atau komunis (bukan pertubuhan atau pergerakan politik).


kanan

bahagian yang berlawanan dengan kiri, bahagian yang di sebelah timur bila menghadap ke utara.

pegawai kanan kerajaan.

yang mengikut atau berdasarkan aliran politik yang sederhana (konservatif, tidak revolusioner).

Pemerintahan masih dikuasai oleh parti yang berhaluan kanan.


hutan

Daripada bahasa Melayik Purba *hutan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *qutan, daripada bahasa Austronesia Purba *quCaN.

kawasan yang ditumbuhi pokok-pokok liar (terbiar), rimba.

Mereka pergi ke hutan menahan perangkap.

pokok-pokok (tumbuh-tumbuhan) yang tidak dipelihara di sesuatu kawasan.


hutan

Itu ayam hutan.


ekor

bahagian yang di belakang sekali pada tubuh binatang (biasanya seperti menganjur keluar dari tulang punggung dan boleh digerak-gerakkan).

Ekor ikan pari panjang dan tirus ke hujung.

Ekor layang-layang itu gunanya ialah supaya layang-layang itu tidak terjal.

Ekor perarakan itu baru saja lalu di sini.

Aku ada empat ekor lembu.

Anak empat ekor tu, siapa yang menjaganya?


daging

isi (pada manusia atau binatang) di antara kulit dengan tulang.

Awak mahu daging lembu atau daging kambing?

isi buah yang lembut (bahagian di antara kulit dengan biji).

Buah embacang itu tebal dagingnya.

tubuh manusia (sebagai imbangan jiwa dan batin).


beras

padi yang sudah dikupas kulitnya dan sedia untuk dimasak.

Diambilnya beras dan ditanaknya nasi.

buah yang berbutir-butir (gandum, jagung, kopi, dll), biji-bijian.


nasi

Telah lazim baginya setiap pagi memakan nasi.


bunga

bahagian tumbuhan untuk pembiakan, biasanya berwarna terang dan berbau harum.

bunga raya

= bunga tayar: bahagian permukaan tayar yang rupanya seperti ukiran atau corak.

= bunga wang: bayaran (tambahan) yang dikenakan ke atas atau diperoleh daripada wang yang dipinjamkan, keuntungan kerana meminjamkan wang, faedah, anak wang.

Bunga yang dikehendaki oleh pinjaman Amerika sebanyak 5% itu seharusnya tidak perlu.

(kiasan) sesuatu yang dianggap cantik (indah dll) yang dapat disifatkan seperti kembang.

Kecantikan parasnya sudah cukup untuk menjadikan dia bunga majlis dalam perkumpulan.

alamat atau tanda akan bermulanya sesuatu peristiwa dan lain-lain.

pengetahuan yang diperolehnya itu subur mengeluarkan bukan setakat bunga-bunga kekacauan malah menghasilkan juga penyelewengan.


bunga

Pokok durian sudah mulai berbunga.

= berbunga-bunga: berhias dengan gambar atau lukisan bunga

kain hitam berbunga merah.

= berbunga-bunga: mengandungi (terhias dengan) kata-kata yang indah.

Bahasanya berbunga-bunga.

Wajahnya berbunga senyuman yang manis.

mendapat (menghasilkan, mengenakan) bunga atau bayaran faedah.

Aku mendapat pinjaman yang tidak berbunga.

(sudah) menampakkan tanda (akan terjadi, akan berhasil, dll).

Segala usaha dan jerih kita sudah berbunga.

Keempat-empat tayarnya masih berbunga.

bertanda corak timbul (yang dibuat dengan mesin).

Getah asap berbunga.

membuat corak timbul (pada getah keping) dengan menggunakan mesin.

= membunga-bungai: menghias atau memperelok dengan bunga

Setiap wajah dibungai senyuman.

meminjamkan dengan syarat mendapat bunga.

membungakan wang.


planet

ڤلانيت (Jawi)

Dipinjam daripada bahasa Inggeris planet < Latin, < Yunani Kuno, kelainan .

sebarang jasad berbentuk sfera, kecuali komet, meteor dan satelit, yang beredar mengelilingi Matahari dalam Sistem Suria, misalnya Bumi, Marikh dan Musytari.

sebarang jasad, seperti di atas, yang mengelilingi bintangnya dalam sistem najam lain.


jaya

Hikayat Ridwan Jaya: hikayat kemenangan Ridwan.

= kejayaan: perihal berjaya, kemenangan, hasil.

Apabila sudah mendapat kejayaan dalam pelajaran barulah hal rumah tangga dirancangkan.


jaya

Utusan sudah balik dengan tiada berjaya.

menyebabkan jaya (berhasil, maju, dan lain-lain).

Semua itu memberi semangat untuk menjayakan usaha yang lebih besar pada masa hadapan.


parti

Daripada bahasa Inggeris party < Perancis Lama partie.

dia mengadakan parti di rumahnya.

= parti politik: sekumpulan orang yang bergerak untuk tujuan atau dasar yang sama dalam politik.

Ia dianjurkan Parti Rakyat.


kerap

Saya kerap membawa isteri saya menbeli-belah.

Anyaman itu kerap sekali.


Abdul

* Daripada perkataan Arab عبد ('abd = hamba) + ال (al='ini'). Oleh itu, nama seperti "Abdullah" membawa maksud "Hamba Allah".

hamba (dalam bahasa Arab), biasanya merupakan awalan kepada nama seorang lelaki Muslim.


Abdullah

عبد الله (Jawi)

* Daripada perkataan Arab عبد الله ('abdullah = hamba Allah): عبد (ʕabd = hamba) + الله (Allah).


taat

menurut suruhan atau perintah; tidak mengingkari; patuh.


masyarakat

kumpulan manusia yang hidup bersama (di sesuatu tempat dengan aturan dan cara tertentu), pergaulan hidup.

Menjadi guru ialah sebaik-baik pekerjaan di sisi masyarakat.

keseluruhan hubungan sosial antara kumpulan haiwan.


padat

tidak berongga, penuh dan rapat sekali, padu, pejal, tumpat.


komuniti

كومونيتي (Jawi)

kumpulan orang yang tinggal di sesuatu daerah dalam wilayah atau negara, masyarakat, orang ramai.

kumpulan atau kelompok individu yang mempunyai ciri-ciri yang serupa.


tropika

تروڤيكا (Jawi)

kawasan yang letaknya berhampiran dengan garisan Khatulistiwa (antara garisan Jadi dan garisan Sartan) dan mempunyai iklim panas sepanjang tahun.


kuku

Daripada bahasa Melayik Purba *kuku, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kukuh, daripada bahasa Austronesia Purba *kuSkuS.

selaput atau bahagian keras yang tumbuh pada hujung jari manusia, benda keras yang menganjur yang tumbuh pada hujung kaki binatang.

Dia menggaru dengan kukunya.

alat atau bahagian alat yang rupanya atau gunanya sama seperti kuku manusia atau kuku binatang.


kronik

کرونيک (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris chronic < bahasa χρόνος (khronos, "masa").

(penyakit) berlarutan, beransur-ansur atau sukar sembuh.

(keadaan/masalah) sangat teruk dan tidak menyenangkan.


keramat

Perkara suci dan berkat daripada kemuliaan seseorang sehingga menyebabkan doanya diperkenankan Allah.

Tempat atau sesuatu yang suci dan dipercayai dapat mendatangkan hikmat.

Orang yang sangat warak, benar-benar soleh.


etnologi

ايتنولوڬي (Jawi)

Daripada bahasa Inggerisethnology, dari perkataan ethnic (etnik).

satu cabang antropologi yang mengkaji rumpun bangsa manusia dan pelbagai aspek kebudayaannya serta perhubungan antara satu bangsa dengan yang lain.


khazanah

barang-barang kepunyaan atau harta benda, kumpulan atau himpunan sesuatu yang bernilai.


ajal

Saat atau waktu seseorang mati (keadaan tidak bernyawa).


hujan

Diwarisi daripada bahasa Melayik Purba *hujan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *quzan, daripada bahasa Austronesia Purba *quzaN.

air yang turun (menitik dengan banyaknya) yang terpeluwap daripada wap di atmosfera.

Pagi ini hujan turun dengan lebatnya.

Apabila hujan, banyak orang datang lambat ke pejabat.

hari hujan: air sedang turun (menitik dengan banyaknya)

Pagi ini hujan turun dengan lebatnya.

(kiasan) seperti hujan (banyak-banyak) datangnya dan lain-lain.

hujan bom; hujan peluru; hujan wang.


alam

Namanya termasyhur di seluruh alam.

segala yang ada di langit dan di bumi (bumi, bintang, tenaga yang ada, dll).

Tuhan menjadikan alam ini dalam masa enam hari.

lingkungan yang meliputi golongan atau kumpulan orang atau hidupan lain yang tertentu atau sejenis.

alam remaja; alam haiwan.

bidang atau lingkungan kegiatan (minat dan lain-lain).

alam persuratan Melayu.


alam

mengalami: merasai atau menempuh (kesusahan, kesulitan, perubahan, dll), menanggung.

Selama hampir tiga tahun yang lalu, kita telah mengalami kesulitan ekonomi.


langit

Daripada rumpun Proto-Melayu-Polinesia daripada Proto-Austronesia.

lengkung yang tampaknya biru dan melingkungi bumi.


langit

melangit:
menghala (terbang, naik) ke langit.

melangit:
tinggi sekali, melambung tinggi.

Tidaklah elok kalau terus-menerus orang itu dipuji melangit.


atas

(pada) tempat atau paras dan sebagainya yang lebih tinggi.

Dari atas bukit itu boleh nampak laut.

Ini perintah daripada atas.


atas

Dia meletakkan jawatan itu bukan atas kemahuannya.

mengenai, tentang, akan, berkaitan dengan, terhadap.

Beliau puas hati atas kemajuan yang telah dicapai.

Keputusan itu dibuat atas beberapa pertimbangan.

Maka dikahwinkan anak perempuannya dengan orang muda itu atas syariat Nabi Ibrahim.


askar

Seorang askar payung terjun telah mati ditembak musuh.

Beberapa batalion askar kerajaan telah dikejarkan ke medan perang.


kayu

bahagian pokok yang keras yang digunakan untuk membuat berbagai-bagai alat.

Kayu pohon getah tidak sekeras kayu pohon jati.

kata untuk menyatakan nama beberapa jenis kayu.

kayu ara; kayu jati.


kayu

kerusi kayu.

gulung (sebagai satuan atau unit untuk mengira banyaknya kain, cita, dll).

Kain khasah bunga emas setengah kayu.


timur

Baik di Barat mahupun di Timur, kebanyakan bangsa mempunyai tarian klasik masing-masing.


arkeologi

اركيولوڬي (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris archeology, daripada bahasa Yunani Purba archaiologi, daripada ἀρχαῖος (arkhaîos, “lama, purba”) + λόγος (lógos, “kajian, ucapan”); arkeo- + -logi.

Kajian saintifik mengenai sesuatu kebudayaan purba melalui penggalian dan penghuraian kesan-kesan tinggalannya, kaji purba. Salah satu dari empat sub-bidang antropologi.


tinggi

besar jaraknya di bahagian bawah (tapaknya), jauh ke atas (di atas).

Bangunan tersebut dibina di suatu tempat yang tinggi.

Muhsin tinggi orangnya.

hampir sampai ke tempat yang di atas sekali.

Kami berdoa agar tercapai cita-citanya yang tinggi.

peringkat atau tingkat atas (berkenaan pangkat, taraf), sangat baik (mutu).

mahkamah tinggi.

Pada masa harga getah tinggi dahulu rakyat hidup mewah.

sudah maju (kecerdasan, tamadun), berada pada tingkatan atas (pelajaran, pengetahuan).

bertamadun tinggi.

cakapnya selalu tinggi.

halus dan keras (suara), muluk, nyaring.

Lagu yang tinggi hendaklah dinyanyikan dengan suara yang tinggi.


barat

mata angin, arah tempat matahari terbenam, lawan timur.

Garis khatulistiwa melintang dari timur ke barat.

(biasanya huruf pertama dalam huruf besar)

(Pahang, Kelantan) orang Tinggi: orang Kelantan.


utara

اوتارا (Jawi)

[melahirkan apa yang tersemat di hati (pendapat, fikiran), mengatakan, menyatakan.

Banyak sekali yang dapat dibicarakan dan diutarakan mengenai novel ini.

mengemukakan (cadangan), membentangkan, mencadangkan.

Dia mengutarakan supaya Amerika tidak lagi cuba mencampuri hal urusan di seluruh dunia.


hakim

rechter

pegawai yang mengadili perbicaraan di mahkamah

pegawai yang mengadili sesuatu perbicaraan di mahkamah.

Tuan hakim mendapati dia tidak bersalah dan telah membebaskannya.

orang yang dilantik untuk mengadili sesuatu pertandingan atau permainan.

Tiga orang guru telah dilantik menjadi hakim dalam peraduan bahas antara sekolah-sekolah.


kereta

Daripada bahasa Portugis carreta (pedati).

kenderaan yang memakai roda (ditarik oleh binatang atau digerakkan oleh enjin).


basikal

باسيکل (Jawi)

Sejenis kenderaan dengan dua roda yang ditunggang dengan mengayuh pedal.


pedati

kereta yang ditarik oleh lembu atau kuda.


lori

trak

Sejenis kenderaan besar untuk mengangkut barang-barang di darat.

lorry

kenderaan besar untuk mengangkut barang di darat


kakak

Nama kakak saya Hasnah.

panggilan kepada orang perempuan yang lebih tua.


tahan

tidak mudah rosak (punah, berubah dll), tetap keadaannya walaupun mengalami berbagai-bagai hal.

Kereta ini kalau dijaga dengan baik akan tahan bertahun-tahun.

sanggup menderita atau sanggup menanggung sesuatu.

Siapa yang tahan menanggung seksaan yang sekejam itu?

Beras ini tahan untuk seminggu.

tidak berganjak dari tempatnya, tidak berundur.

bertahan diri: menjaga diri daripada serangan musuh.

tidak membiarkan lepas (mengalir, lalu dll), menyekat.

memberi bersokong supaya tidak roboh (runtuh), menopang.

memasukkan ke dalam penjara, memenjarakan.

melambai-lambaikan tangan supaya bas (kereta dll) berhenti.

menjadikan tahan, menjadikan tidak mudah rosak dll.

menjaga supaya kekal atau supaya tidak berubah.

mempertahankan tanah air dari serangan musuh.

menjaga supaya tidak diserang (dikuasai, dirosakkan dll), melindungi.

dapat ditahan, tercegah, terhenti, tersekat.

tidak berapa lancar (berkenaan sesuatu), terputus-putus, terhenti-henti.


oren

Suatu buah limau yang kulitnya berwarna kuning kemerah-merahan atau jingga, Citrus sinensis.


cahaya

Sesuatu (seperti sinar matahari) yang dapat mewujudkan keadaan terang.

Cahaya matahari tidak dapat masuk ke bilik itu.

Terbitan sinaran elektromagnet yang boleh dikecapi mata.

Kilauan yang terdapat pada emas, intan, berlian dan lain-lain.


kaya

Dialah yang kaya sekali di kampung ini.

Tuhan yang Maha Kaya.

banyak mempunyai sesuatu (seperti zat, vitamin dll).

Buah betik kaya dengan vitamin A dan C.


kaya

seri kaya, sejenis manisan bercampuran santan, gula dan telur yang dimakan bersama roti.


gerabak

вагон

kereta yang disambung-sambung pada kereta api

kereta tidak berenjin (pedati) yang disambung-sambung pada kereta api, gerbong.


katak

хьэндыркъуакъуэ

ḥɛndərqʷaqʷɛ

жа́ба

regional or archaic, modern sense - "toad"

Sejenis amfibia yang melompat, berkaki renang, berkulit licin, dan tidak berekor; terdiri daripada pelbagai spesies dalam order Anura.

Ahli politik yang berpindah ke parti politik lain.


hantu

roh yang kononnya jahat lagi menakutkan dan dipercayai terdapat di tempat-tempat tertentu.

hantu air.

hantu jembalang.

(kiasan) orang yang sangat jahat atau sangat buruk.


kuning

Barangkali daripada bahasa Batak Karo ᯂᯮᯉᯪᯰ (kuning, “kunyit”), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *kunij. Bentuk kembar kepada kunyit.

warna benda-benda seperti emas, mentega, lemon dsb.


putih

warna yang paling cerah seperti warna kapas.


putih mata

ڤوتيه مات (Jawi)

memalukan, menyebabkan seseorang merasa malu.

menyakiti hati, menyebabkan terguris perasaan seseorang atau menyakitkan hati.

Ali berputih mata kerana gagal mendapat kenaikan pangkat.

berhiba hati, keadaan seseorang menanggu rindu yang amat sangat atas kehilangan sesuatu

Rahman putih mata melihat tunangnya dilarikan oleh Razak.


bomba

fire brigade

pasukan yang tugasnya memadamkan kebakaran

alat yang digunakan untuk mengepam benda cair seperti air atau minyak; pam.

Air telaga itu dinaikkan ke tingkat atas dengan menggunakan bomba.

pasukan yang tugasnya memadamkan api apabila berlaku kebakaran.


batu

Turunan bahasa Melayik Purba *batu lanjut dari bahasa Melayu-Polinesia Purba *batu diakar bahasa Austronesia Purba *batu. Sewarisan bahasa Tagalog bato.

bahan galian keras yang berasal dari Bumi tetapi bukan logam dan terdiri daripada pelbagai jenis.

Mereka sedang mengutip batu di sungai.

sejenis logam kecil yang dipakai dalam alat pemantik api (untuk mencetuskan api).

ukuran jarak sejauh 1,760 ela (1.61 kilometer).

Berapa batu jauhnya dari Simpang Tiga ke Simpang Empat?


jampi

bacaan atau kata-kata yang diucapkan untuk mendatangkan sesuatu hajat, mantera.


hitam

Dia memakai baju berwarna hitam.

(kiasan) dianggap tidak selamat kepada negara.


biologi

بيولوڬي (Jawi)

Daripada bio- + -logi; pinjaman daripada bahasa Inggeris biology, daripada bahasa Melayu [Istilah?]βίος (bíos, “kehidupan”) + -λογία (-logía, “bidang kajian”).

Bidang sains yang mengkaji keadaan dan sifat benda hidup, ilmu kaji hayat.


tawar

Tidak mempunyai perisa yang nyata; hambar.

Tidak dapat menyembuhkan penyakit; tidak mujarab.


warna

Daripada bahasa bahasa Sanskrit वर्ण (varṇa).

צבע

corak rupa seperti merah, biru, kuning dll.; kesan yang didapati oleh mata daripada cahaya yang dipantulkan oleh benda-benda (dengan gelombang yang berbeza-beza) yang dilihatnya.

bermacam-macam, berbagai-bagai (dalam kata majmuk).

warna sari.

ragam atau corak (keadaan atau sifat sesuatu).

Pekerjaan saya banyak memerlukan pengetahuan tentang bentuk dan warna negara lain.

Masyarakat Hindu mempunyai empat warna.


Braille

Sistem tulisan yang dicipta oleh Louis Braille bagi orang buta, di mana huruf-huruf dan simbol lain diwakili oleh titik timbul yang disusun dalam tiga baris dengan dua titik setiap baris dan dibaca menggunakan hujung jari.


bilang

hitungan, kiraan jumlah (banyak) barang.

tidak masuk bilang


bilang

Emak bilang, jangan pergi ke pasar.


kira

Dia sedang mengira wang yang diterimanya.

membuat kesimpulan berdasarkan tekaan; meneka; menyangka.

Dia mengira saya akan datang lewat.

Tujuannya ialah untuk membasmi kemiskinan tanpa mengira kaum.


kira

Sudilah kiranya tuan datang ke pondok kami.

Mereka akan mogok sekiranya kerajaan menolak tuntutan mereka.


arkib

Dari bahasa Inggeris archive, dari Latin , dari Yunani Kuno .

kumpulan naskah rekod umum dan dokumen sejarah yang disimpan.

tempat menyimpan bahan arkib sesebuah negara.


kati

satuan ukuran berat yang sama berat dengan 16 tahil atau kira-kira 600 gram.


tidur

dalam keadaan tidak sedar dengan mata terpejam (kerana berehat).

Dia malam bekerja siang tidur.


mustahil

مستحيل (Jawi)

Pinjaman bahasa Arab مُسْتَحِيل (mustaḥīl).

Keadaan sesuatu yang tidak boleh dilakukan dengan apa jua daya.


itu

kata yang digunakan untuk menunjuk benda, tempat atau waktu yang agak jauh.

kata untuk menyatakan sesuatu yang telah disebut sebelumnya.


gong

alat bunyi-bunyian berbentuk cakera besar daripada logam yang bertombol, canang besar.


keris

sejenis senjata tajam bermata dua, sama ada dengan bilah yang lurus atau berkeluk-keluk.


laksa

sejenis mi berwarna putih yang berjurai-jurai panjang yang dibuat daripada tepung beras.


manggis

sejenis tumbuhan yang berbuah, Garcinia mangostana; sementah.


lema

Dari bahasa Inggeris lemma dari Greek λήμμα.


objektif

berasaskan fakta atau kenyataan sebenar.

tidak dipengaruhi oleh pendapat atau prasangka sendiri.


mangga

Dari bahasa Tamil மாங்காய் (māṅkāy) atau Malayalam മാങ്ങ (mangnga).

sejenis tumbuhan berbuah dari spesies Mangifera indica, mempelam.


percuma

ڤرچوما (Jawi)

Mereka mendapat kupon percuma.

Minuman itu adalah percuma.

Walaupun dia sudah mencuba sedaya upaya, namun segalanya percuma belaka.


yogia

berpatutan, sepadan, sepatutnya, semestinya, selayaknya.

Kalau hendak berkelana, yogianya bekalan makanan dibawa bersama.


transklusi

ترنسكلوسي (Jawi)

(pengkomputeran) Perangkuman sebahagian daripada dokumen hiperteks ke dalam yang lain melalui rujukan sebagai ganti penyalinan.


kipas-susah-mati

كيڤس-سوسه-ماتي (Jawi)

Terjemahan kasar frasa Inggeris die-hard fan. Dipopularkan oleh majalah komik GempakStarz.

Seorang yang mempunyai minat yang mendalam terhadap sesuatu atau seseorang; peminat tegar.

Dia sememangnya kipas-susah-mati manga.


auta

Percakapan yang tinggi tetapi sebenarnya kosong.

Jangan percaya kata-kata Marsya, semuanya auta


serlah

kelihatan nyata kerana tidak terlindung.

Kecantikannya terserlah selepas dia mengenakan pakaian tersebut.

Lampu-lampu neon berwarna-warni serlah menerangi pasar malam itu.


resonans

ريسوننس (Jawi)

Peningkatan amplitud bagi sesuatu ayunan bagi sesebuah sistem di bawah pengaruh sesuatu daya berkala yang mempunyai frekuensi menghampiri frekuensi asli sistem tersebut.

Keadaan satu molekul yang dapat digambarkan mempunyai dua atau lebih struktur yang berbeza daripada segi jenis ikatan kimia akibat pergerakan elektron di antara atom-atom dalam molekul itu.


sekolah

Ali bersekolah di sini.

Awak tidak bersekolah hari ini? Kenapa?

tindakan menghantar seseorang untuk belajar ke sekolah tertentu.

Dia tidak disekolahkan kerana keluarganya mempunyai masalah kewangan.


istilah

اِصْطِلاح

perkataan atau frasa, terutama dari kawasan khusus pengetahuan

Kata atau gabungan kata yang mempunyai makna tertentu dalam bidang tertentu.


istilah

memberi istilah atau nama kepada sesuatu konsep, perkara dan lain-lain yang tertentu.

menamakan sesuatu/seseorang dengan istilah atau kata yang tertentu.


istilah

اصطلاح (Jawi)

mempunyai atau menggunakan sesuatu istilah.


jelas

Perihal sesuatu kelihatan dengan nyata, tidak kabur.


komputer

کومڤوتر (Jawi)

alat elektronik yang menganalisis, menyimpan dan mengeluarkan maklumat sebagaimana dikehendaki daripada data pada pita dll.


pitu

Daripada bahasa Melayik Purba *pitu, daripada bahasa Melayu-Chamik Purba *pitu, daripada bahasa Melayu-Sumbawa Purba *pitu, daripada bahasa , daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pitu, daripada bahasa Austronesia Purba *pitu.


kau

Pemendekan engkau, daripada bahasa Melayik Purba *kau(ʔ), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(i-)kahu, daripada bahasa Austronesia Purba *(i-)kaSu.

Kata ganti nama diri orang kedua, merujuk kepada pendengar.

singkatan bagi engkau, bentuk tidak formal bagi awak.

Kau sudah makan?


tahi

Hampas makanan yang keluar dari dalam perut manusia atau binatang melalui dubur, najis.

Benda-benda yang dianggap sebagai hampas.

(kiasan) Orang yang suka melakukan sesuatu.


cerpen

Cerita rekaan pendek yang dibuat dalam bentuk prosa.


pacak

sesuatu yang panjang dan tajam hujungnya.

menegakkan batang, tiang, bangunan tinggi, atau sesuatu yang panjang pada sesuatu permukaan.


kentut

angin yang keluar daripada dubur manusia, beserta bunyi dan bau yang kurang menyenangkan.


faraj

Kemaluan perempuan; tempat letak zakar ketika persetubuhan serta tempat keluar darah haid.


hamba

Orang yang bekerja dengan seseorang tanpa dibayar gaji; abdi.

Orang yang terlalu menuruti, obses atau terikut-ikut dengan sesuatu.

hamba duit, hamba wang


hamba

(Kata ganti nama diri pertama, tunggal) saya, digunakan pada zaman lampau oleh orang kebanyakan dan sastera.


Mesia

Perkataan tidak formal yang direka oleh penulis GempakStarz.


orang utan

اورڠ اوتان (Jawi)

sejenis mawas antropoid dari genus Pongo.


semafor

سمافور (Jawi)

Daripada bahasa Inggerissemaphore, daripada Perancis sémaphore, dicipta daripada Yunani Kuno σῆμα (sêma, "tanda") dan -φωρος (-phoros, "membawa").

Mana-mana sistem pengisyaratan pandang menggunakan bendera, lampu atau lengan mekanik.

Sistem pandang yang menggunakan dua bendera, satu di setiap tangan, untuk menghantar maklumat.


darah

cecair penting berwarna merah yang terdapat dalam tubuh manusia atau haiwan.


akikah

Penyembelihan haiwan ternakan yang dilakukan untuk anak yang baru lahir sebagai tanda bersyukur kepada Allah.


tombol pintu

تومبول ڤينتو (Jawi)


salji

kerpasan wap air yang membeku, yang rupanya tipis berkeping-keping berwarna putih.

Salji turun di negara beriklim sederhana pada musim sejuk.


leksikon

ليكسيكون (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris lexicon, daripada Latin Pertengahan lexicon, daripada Yunani λεξικόν (lexicon).

perbendaharaan/kosa kata sesuatu bahasa atau bidang.


angka

tanda atau simbol yang menunjukkan bilangan atau jumlah sesuatu, nombor.


azam

tujuan yang hendak dicapai; kemahuan/tekad yang amat kuat.


rotan

Diturunkan daripada bahasa Melayu Klasik راوٮں (rawutan), daripada bahasa Melayik Purba *rautan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *rautan, daripada *raut + *-an; bersamaan dengan raut + -an. Menurut Adelaar (1992), perkataan Melayu-Polinesia Purbanya ialah *ʀahutan.
Seasal dengan bahasa Minangkabau rotan, bahasa Jawa rotan dan bahasa Central Bontoc laktan.

mana-mana spesies pokok palma memanjat dari genus Calamus.

batang pokok tersebut yang dapat dijadikan bahan membuat perkakas.


sagu

sejenis pokok palma dari spesies Metroxylon sagu, juga dikenali sebgai rumbia.

hati atau empulur daripada teras batang pohon sagu, biasanya dijual dalam bentuk tepung.


nuri

sejenis burung dari genus Psittinus, terutamanya spesies Psittinus cyanurus.


koala

Daripada bahasa Inggeris koala daripada bahasa Dharuk gula atau gulawany.

sejenis haiwan marsupial yang rupanya seperti beruang kecil yang terdapat di Australia, spesies Phascolarctus cinereus.


wombat

Daripada bahasa Inggeris wombat daripada Dharuk wambad, wambaj atau wambag.

Mana-mana marsupial pengorek lubang herbivor daripada famili Vombatidae, kebanyakannya ditemui di selatan dan timur Australia.


pandan

sejenis tumbuhan dari genus Pandanus, terutamanya Pandanus amaryllifolius.


ahli perubatan

اهلي ڤروبتن (Jawi)

Mereka yang terbabit dalam bidang rawatan dan perubatan.


doktor

دوکتور (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris doctor daripada Latin dcotor daripada doceō (ajar).

Ahli perubatan, mereka yang terbabit dalam bidang rawatan dan perubatan.

Ijazah kedoktoran, kelulusan tertinggi dalam dunia kesarjanaan, seperti Ph.D. atau Th.D.


pawang

Orang yang mempunyai kebolehan istimewa melakukan sesuatu dengan menggunakan kuasa ghaib.

Orang yang terbabit dalam bidang rawatan tradisional, dukun, bomoh.


dukun

Ahli perubatan tradisional, biasanya dengan jampi serapah.


bomoh

Ahli perubatan tradisional, pawang, dukun.


tadbir

Kerja mengurus atau memimpin sesuatu badan.


inti

Bahagian terpenting dalam sesuatu, pati, sari.


kala

Daripada bahasa Sanskrit काल (kāla, “masa”).

Titik dalam alam suatu perkara berlaku; masa, waktu.

Ciri tatabahasa yang menunjukkan bila suatu perkara berlaku atau wujud.


kala

Sejenis haiwan berkaki lapan bersepit dengan ekor bersengat.


alat

sesuatu barang yang diperlukan dan digunakan apabila melakukan sesuatu pekerjaan; perkakas.

bahagian tubuh manusia atau haiwan atau tumbuhan yang mengerjakan sesuatu, organ.


bina

Dipinjam daripada bahasa Arab بنى (banā, “membina”), بناء (binā, “binaan, bangunan”).


kerajaan

کراجاءن (Jawi)

Sebuah organisasi yang mempunyai kuasa untuk membuat dan melaksanakan undang-undang dalam wilayah yang ditadbir.

Sebuah negeri atau negara yang diketuai oleh raja.


doa

Daripada bahasa bahasa Arab دعاء (duʕā’).

permohonan (harapan, permintaan, pujian) kepada Tuhan.


hak

kuasa atau kebebasan untuk berbuat atau memiliki sesuatu.

sesuatu yang dipunyai atau dimiliki seseorang; kepunyaan.


hisab

kiraan amalan seseorang pada Hari Kiamat di Padang Mahsyar.


malaikat

ملائكة (Jawi)

sejenis makhluk halus yang dicipta daripada cahaya dan menjadi pesuruh Allah.


masjid

Bangunan khas tempat umat Islam beribadat beramai-ramai, terutamanya melakukan Solat Jumaat.


manusia

Daripada bahasa Sanskrit मनुष्य (manuṣyá).

makhluk yang mempunyai akal budi, insan, orang.

Ada pun yang membezakan haiwan dengan manusia ialah akal.


musim

masa khusus tiap tahun mengikut perubahan iklim.

musim tengkujuh

Musim buah

masa berlakunya sesuatu atau beberapa peristiwa yang serupa.

Musim perang


kaut

kumpul dengan tangan atau alat ke arah diri sendiri; raup.


pustaka

ڤوستاك (Jawi)

kumpulan kertas yang dijilid; buku; kitab.


roti

sejenis makanan yang diperbuat daripada tepung gandum atau bijian lain.


peta

lukisan atau gambar pada kertas atau sebagainya yang menunjukkan kedudukan negeri, sungai, gunung, dan lain-lain.

lukisan atau gambar yang menunjukkan kedudukan bintang dan lain-lain di langit.


roh

bahagian bukan fizikal manusia yang mempunyai daya berfikir, jiwa.

benda hidup tidak berjasad yang berfikiran dan berperasaan, makhluk ghaib.


perkasa

Laksamana Hang Tuah adalah seorang hulubalang Melayu yang gagah perkasa.


sebab

Yang mengakibatkan sesuatu; asal mula; fasal.


keju

Daripada bahasa ' < bahasa '.
Pinjaman bahasa Portugis queijo.

sejenis makanan yang dibuat daripada dadih susu.


baharu

telah ada sebelumnya dan dicipta semula.


kendong

kain yang digunakan untuk membungkus dan membawa sesuatu.


kendong

كيندوڠ (Jawi)

mengendong: membawa barang dengan dibungkus dalam kendong.

Dia memungut buah-buah dan mengendongnya.


umum

diketahui orang ramai; bukan rahsia lagi.


rasa

perihal sesuatu yang dikecap oleh lidah, keadaan yang dialami oleh bahagian tubuh (kulit dll apabila kena sesuatu).

tabiat sesuatu benda yang menimbulkan rasa.

= rasa hati: keadaan hati terhadap sesuatu.

anggapan berkenaan baik buruk (salah benar dll), pendapat, fikiran.


rasa

mendapat rasa (yag dialami oleh bahagian-bahagian badan)

mempunyai rasa (manis, masam, pahit, dll)

= dirasa, dirasai, terasa: rumahku ini tiada terasa rumahku lagi; maka terasa kepada dadanya seperti kena panah

berasa tidak sanggup, berasa di luar kekuasaan (kesanggupan)

= merasa-rasa: mencuba dengan lidah untuk mengetahui manis masam (pahit tidaknya dll)

= merasa-rasa: meraba-raba (menjamah dll) untuk mengetahui kasar halusnya (berat tidaknya dll)

menikmati (kesenangan, kemewahan, kebahagiaan, dll)

= merasa-rasai: meraba-rabai (menjamah-jamah) hendak mengetahui dengan tangan dll

(kiasan) menduga (mengajuk, mengkaji, meninjau, dll) hati orang dll

= memperasakan: membiarkan (menjadikan, menyuruh) berasa atau merasai

merasai, menginsafi, memikirkan, mengendahkan

dapat dirasa(i), sudah dirasa(i), merasa (berasa) dengan tiba-tiba


Yahudi

= orang Yahudi, bangsa keturunan Yuda, Bani Israel.

= agama Yahudi, agama yang dianuti orang Yahudi.


zat

sesuatu yang menyebabkan wujudnya sesuatu benda atau yang menjadi bahagian daripada sesuatu yang lain; unsur.


upas

sejenis pokok beracun, Antiaris toxicaria.


pekak

tidak dapat mendengar langsung atau tidak dapat mendengar dengan baik, tuli.

Ayahanda orang tua, kabur mata, pekak telinga.


pekak

Bunyi enjinnya memekakkan telinga.

pekak dengan serta-merta (kerana kepalanya kena pukul dll).


profesionalisme

ڤروفيسيوناليسمى (Jawi)

sifat kemampuan, kemahiran atau cara perlaksanaan sesuatu, sebagaimana yang sewajarnya terdapat pada atau dilakukan oleh seseorang profesional atau pertubuhan profesional.


apabila

اڤابيلا (Jawi)


cendawan

چنداون (Jawi)

sejenis kulat yang batangnya pendek dan bahagian atasnya berbentuk payung atau cuping (sesetengahnya boleh dimakan, sesetengahnya beracun).


bateri

Daripada bahasa Inggerisbattery, daripada Perancis Pertengahan batterie, daripada Perancis Lama baterie, daripada Latinbattuere (pukul).

Alat yang dapat mengumpulkan serta membekalkan tenaga elektrik melalui tindak balas kimia.

Sekumpulan unit tentera yang dilengkapi dengan meriam.


serban

(pakaian) kain panjang yang dililitkan pada kepala.


ketam

sejenis haiwan artropod, kulit luarnya keras, berkaki sepuluh dan bersepit.


ketam

sejenis alat untuk melicinkan kayu (papan dll).


ketam

tertutup (terkatup) rapat-rapat atau kuat-kuat.


ketam

menuai atau memotong padi dengan ani-ani dll.


bulan

Daripada bahasa Melayu Klasik بولن (bulan), daripada bahasa Melayu Kuno 𞌬𞌷𞌫𞌣𞍊 (vulan /bulan/), daripada bahasa Melayik Purba *bulan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bulan, daripada bahasa Austronesia Purba *bulaN.

satelit semula jadi yang bergerak mengelilingi planet, dan lazimnya membalikkan cahaya matahari, contohnya Bulan Bumi.

tempoh peredaran bulan, iaitu masa antara mula nampak bulan sehingga hilang balik (29 atau 30 hari).

tempoh masa yang lamanya 1/12 tahun Masihi atau tahun Hijrah.


skalar

(matematik) kuantiti yang mempunyai magnitud tetapi tidak arah.


aktif

Daripada bahasa Inggerisactive daripada Latinactivus.

bertenaga dan giat (berkenaan orang, tubuh, otak).

banyak menjalankan (sesuatu), atau terlibat dalam kegiatan-kegiatan (seerti dengan giat).

(linguistik) menunjukkan subjek ayat melakukan sesuatu terhadap objek.


adalah

sesungguhnya (digunakan pada permulaan ayat, kenyataan, dsb).

Adalah dipercayai bahawa mercun-mercun itu telah dibawa masuk dari Thailand.

(kata pemeri) ialah (untuk menghubungkan sesuatu yang diperkatakan dengan huraian atau penjelasan yang mengenainya).

Hadiah itu adalah untuk murid paling cemerlang.


pelacur

ڤلاچور (Jawi)

عاهرة

seorang yang mempunyai hubungan seks untuk keuntungan

Seorang yang melakukan aktiviti seks sebagai suatu cara memperoleh pendapatan.

Seorang yang dianggap terlibat dalam aktiviti seks dengan banyak orang.

Seorang yang melakukan, atau menawarkan diri untuk melakukan suatu aktiviti untuk wang, sungguhpun mempunyai ketidaksukaan peribadi atau keaiban.


ketumbukan

كتومبوكن (Jawi)

Satu pasukan atau kumpulan di bawah perintah seorang mejar jeneral.


gasing

Suatu alat permainan yang berpaksi dan dapat dipusingkan dengan tali, lazimnya dibuat dari kayu.


hitung

perihal membuat kira-kira (bahagi, darab, tolak, campur dll).


sabun

bahan pencuci yang diperbuat daripada lemak dan soda, lazimnya mengeluarkan buih apabila bercampur dengan air.


bahari

Raja bahari, raja yang dilindungi.

berkenaan laut (berasal daripada perkataan Arab: بحر).


congkak

sejenis permainan dalaman yang menggunakan kayu bujur berlubang atau lubang di tanah dan buah-buahnya daripada biji saga, guli dan lain-lain.

sejenis binatang seperti kerang atau lokan.


tubin

sejenis lukah untuk menangkap ikan; terubin.


saka

(biologi) jenis tumbuhan yang hidup lebih daripada dua tahun.

sejenis makhluk halus yang dapat dipelihara dan diwariskan.


jamik

tempat perkumpulan orang Islam untuk beribadah; lazimnya merujuk pada masjid.


album

Daripada bahasa Inggeris daripada Latinalbum ("batu bersurat putih kosong") < albus ("putih").

koleksi lagu yang terakam dalam piring hitam, kaset, cakera padat dsb.


logam

Daripada bahasa Tamil உலோகம் (ulōkam), daripada bahasa Sanskrit लोह (loha).

معدن

unsur atom atau bahan buatan atom sedemikia

unsur kimia yang membentuk ikatan logam seperti besi, emas, perak, tembaga, dll yang biasanya berkilau, mulur, membentuk ion positif, dan menjadi pengalir haba dan elektrik yang baik.

bahan dengan sifat fizik serupa seperti logam, contohnya pancalogam.


cakawari

چاكواري (Jawi)


cilawagi

چيلاواڬي (Jawi)

datuk/nenek kepada moyang; ibu/bapa kepada buyut.


karya

karya seni lukis.

karya sastera.


tukar

memberi dan menerima gantinya, saling memberi.

berganti dengan yang lain, bersalin, bersilih.

berpindah dari suatu tempat ke tempat yang lain.


teripang

sejenis haiwan laut yang bentuknya seperti buah mentimun tetapi berkerutu badannya, Holothusia edulis.


oneng-oneng

اونيڠ-اونيڠ (Jawi)


monsun

مونسون (Jawi)

Daripada bahasa monsoon < bahasa moesson < bahasa monção < bahasa < .

angin bermusim yang membawa hujan pada musim tertentu di kawasan tertentu.


monitor

مونيتور (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris monitor < bahasa .

alat untuk memantau dan merakamkan secara berterusan perjalanan sesuatu serta memberi isyarat amaran akan sesuatu kemungkinan yang kurang baik.

peti yang digunakan untuk memaparkan data atau maklumat dari komputer, unit paparan video.


toko

tempat membeli barang-barang dagangan; kedai.


ala

# Daripada bahasa Arab على ('ala).
# Daripada bahasa Perancis à la.


ala

alah; menyatakan rasa kesal atau tidak senang.


jakuzi

جاكوزي (Jawi)

sejenis tab mandi atau kolam yang airnya sentiasa berpusar bagi mengurut badan.


kodok

sejenis amfibia serupa katak dengan kaki belakang lebih besar dan kulit lebih menggerutu, juga melompat dan hidup di dua dalam, terutamanya Bufo bufo; katak puru.

sejenis cucur yang daripada adunan tepung yang digoreng.


terima kasih

تريما کاسيه (Jawi)

suatu ungkapan tanda bersyukur atau terhutang budi, sebagai balasan sesuatu yang diberi atau dibuat.


mencanai

منچاناي (Jawi)

Mengasah, menyerut menggunakan batu canai.

Menggelek, menggiling (adunan kuih) agar rata dan nipis.


mendodoikan

menidurkan anak dengan bernyanyi/berlagu, mendondong, mengulitkan.


menebar

Mencampakkan (contohnya jala) supaya kembang atau terbentang.

Menaburkan atau menghamburkan (contohnya benih).

Menjadikan berserak-serak atau menyerak-nyerakkan.

(kiasan) Menjadikan meluas (merebak) atau memperluaskan.


dayang

panggilan timangan untuk anak perempuan.


origami

اوريڬامي (Jawi)


usul

fikiran atau pendapat yang dikemukakan untuk dipertimbangkan; cadangan, anjuran, saranan.


mentega

Daripada bahasa manteiga.
Pinjaman bahasa Portugis manteiga.

pepejal lemak berwarna kuning pucat yang diperbuat daripada krim susu (biasa digunakan dalam masakan atau dimakan dengan roti).

pohon kecil yang ditanam sebagai pohon hias, dan buahnya yang dapat dimakan; Diospyros discolor/Diospyros blancoi.


tanglung

Daripada bahasa Kantonis 燈籠 (Táng Lung).

Lampu yang bertutup dengan kertas; lentera kertas.


syurga

Daripada bahasa Sanskrit स्वर्ग (svarga).

Suatu tempat di alam akhirat bagi roh dan jasad manusia merasai nikmat kerana keimanannya (kebaikannya) di dunia; jannah.


gendut

ڬيندوت (Jawi)


syarikat

persekutuan, perkumpulan, gabungan, perhimpunan.

institusi atau perbadanan perusahaan atau perniagaan, firma.

persekutuan negara-negara yang menjadi sahabat, sekutu.


gereja

Tempat orang Kristian melakukan upacara agama/sembahyang.


mahkamah

badan tempat membicarakan suatu kes undang-undang; pengadilan.


garpu

Daripada bahasa Portugis [Istilah?]garfo.

alat untuk mencucuk atau menyuapkan makanan pejal yang tangkainya seperti tangkai sudu tetapi hujungnya bercabang-cabang dan runcing.


majlis

Daripada bahasa Arabجَلَسَ "duduk" > مجلس "tempat duduk/tempat bersila".

badan yang mempunyai kuasa mentadbir atau mengurus sesuatu; lembaga; jawatankuasa.

perjumpaan orang ramai untuk sesuatu tujuan; keramaian.


buncit

mengandungi lemak yang berlebihan di bahagian perut


maksud

erti yang tersirat dalam sesuatu percakapan/perbuatan.


ورن

Komposisi spektrum cahaya tampak, seperti merah, biru, kuning dll.


canggih

moden dan kompleks (terutamanya teknologi); sofistikated.


محكمه

badan tempat membicarakan suatu kes undang-undang.


bioteknologi

بيوتيكنولوڬي (Jawi)

bioteknologia

penggunaan organisma hidup dalam aplikasi industri, pertanian, perubatan

bioteknologia

penerapan prinsip dan amalan kejuruteraan dan teknologi kepada sains kehidupan

Penggunaan organisma hidup (terutama mikroorganisma) dalam aplikasi industri, pertanian, perubatan dan teknologi

Penerapan prinsip dan amalan kejuruteraan dan teknologi kepada sains kehidupan


sezaman

dari masa yang sama, wujud bersama pada sesuatu waktu.


lawat

Dia melawat laman web tersebut untuk membaca maklumat.

Dia melawat rakannya di hospital.


poligon

ڤوليݢون (Jawi)

Bidang atau rajah yang bersegi lebih daripada empat.

Rajah satah yang dibatasi pinggir lurus.

Rajah tertutup yang terdiri daripada puncak dan pinggir.


sepuluh

سڤولوه (Jawi)

se- + puluh; daripada bahasa Melayik Purba *sA-puluh, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *sa-puluq, daripada bahasa Austronesia Purba *sa-puluq.

angka kesepuluh, 10; bilangan sebelas kurang satu, (jumlah yang besarnya sama dengan) bilangan sembilan ditambah atau dicampur satu; bilangan di antara sembilan dengan sebelas.


zuriat

زوريات (Jawi)


Jepun

Daripada Japan Inggeris atau Japan Belanda, 'Japão' Portugis, 'Jepang' Melayu, '日本' ('Ji̍t-pún' Min Nan/Hokkien) Cina.


Kuala Lumpur

كوالا لمڤور (Jawi)

Daripada 'kuala' + 'lumpur', kuala lumpur

Wilayah persekutuan di barat Malaysia di mana ibu negaranya yang bernama sama terletak.

Ibu negara Malaysia kini, terletak di wilayah persekutuan yang bernama sama.


Japan

Dipinjam daripada bahasa Inggeris Japan.


ziarah

lawatan atau kunjungan ke tempat suci; perjalanan keagamaan (khususnya haji).

lawatan atau kunjungan (ke mana-mana tempat).


kuala

estuarium

tempat air sungai mengalir masuk ke laut atau tasik

tempat sungai mengalir masuk ke sungai lain, tasik atau laut, muara.


syarikat permulaan

شريكت ڤرمولأن (Jawi)

syarikat perniagaan yang baru dibuka atau diasaskan

Syarikat permulaan selalunya memerlukan modal permulaan yang banyak untuk operasi dan pemasaran.


komku

Daripada gabungan dua perkataan bahasa Melayu, buku dan komik. Perkataan asal buku komik diterbalikkan dan menjadi komik buku yang membawa kepada perkataan komku.

(slanga) sejenis buku berilustrasi yang mempunyai cerita, dialog dan mesej.


waktu

Waktu solat Maghrib bermula selepas matahari terbenam sehingga hilang mega merah di ufuk barat.

masa untuk melakukan sesuatu yang tertentu.


binatang

بيناتڠ (Jawi)

haiwan; makhluk yang bernyawa dan tidak berakal seperti kucing, ikan dll.

(kata kiasan) orang yang berperangai liar, kejam dan tidak berperikemanusiaan.


ritual

ريتوال (Jawi)

Daripada perkataan Inggeris ritual, daripada Latin ritualis.

upacara amal; tatacara dalam upacara keagamaan, adat, dan sebagainya.


keusahawanan

كاوسهاوانن (Jawi)

seni atau ilmu mengenai inovasi dan pengambilan risiko bagi memperolehi keuntungan dalam perniagaan.


bola

мяч

most sports: soccer, basketball, baseball, etc.

шар

solid balls: bowling, billiards, pool, etc.

Benda bulat atau bujur yang selalunya digunakan dalam permainan atau sukan seperti bola sepak.

Dia menyepak bola ke penjuru gawang pasukan lawan untuk menjaringkan gol.

Bentuk atau objek berbentuk bola secara umum; sfera.


zakar

Kemaluan lelaki manusia serta sebilangan haiwan yang digunakan sebagai saluran keluar air kencing serta air mani ketika terbit syahwat.


adiwira

اديويرا (Jawi)

pendekar atau hero dengan kelebihan atau kuasa luar biasa.


adi

(Sanskrit) yang pertama; yang terutama; yang tertinggi.


ustazah

استاذه (Jawi)

Guru yang mengajar ilmu atau pengajian Islam.


tanaman

Tumbuhan yang sengaja ditanam pada sesuatu kawasan tanah dengan menggunakan biji benih atau bahan tampang, dibaja dan dilindungi daripada musuh dan penyakit serta diberi pengairan, bertujuan mendapatkan hasil yang ekonomik. Hasil tanaman termasuk buah, biji, batang, daun dan akar yang dimakan atau dijadikan bahas asas industri. Contohnya, kelapa sawit pada asalnya adalah tumbuhan liar di Gambia tetapi menjadi tanaman ekonomi setelah ditanam secara terancang di Malaysia.

Tumbuhan yang ditanam untuk tujuan komersial.


fisiologi lepas tuai

فيسياولوڬي لڤس تواي (Jawi)

Daripada fisiologi + lepas tuai; Pinjaman daripada Inggeris postharvest physiology.

Kajian saintifik mengenai fisiologi tisu hidup tumbuhan selepas penuaian daripada induk.


anak benih

انق بنيه (Jawi)

Peringkat awal tumbuhan biji benih bercambah dan mengeluarkan daun sebenar. Anak benih perlu dijaga dengan rapi supaya tumbuh sempurna apabila dipindahkan ke ladang. Anak benih biasanya dibesarkan di dalam tapak semaian.


anak tumbuhan

انق تومبوهن (Jawi)

Tumbuhan kecil atau muda yang dipisahkan daripada pokok induk untuk tujuan pembiakan. Contohnya, tunas yang tumbuh daripada rizom halia atau sulur yang tumbuh daripada umbisi pisang.


naif

bersahaja, terlalu mudah, tidak canggih atau kompleks.

Mohd. Arif Rahimi mengatakan ceritanya terlalu naif dan terlalu mudah untuk mencapai maksud simbolik itu;

(kiasan) lurus, pemikiran tidak matang, keanak-anakan, kekurangan pengalaman.


makan suap

ماکن سواڤ (Jawi)

Menerima rasuah atau duit bagi tujuan jahat.


trimas

Perkataan trimas ialah singkatan untuk terima kasih. Pertama kali dikesan adalah di majalah Gempak

kata-kata untuk menghargai seseorang; terima kasih


sekangkang kera

سکڠکڠ کرا (Jawi)


keluarga

کلوارݢ (Jawi)

семейство

archaic or stilted, usually means "surname"

عائلة

sekumpulan orang berhubungan melalui darah atau perkahwinan

ընտանիք

sekumpulan bahasa dariada rumpun yang sama

Ayah, ibu dan anak-anak (keluarga asas).

Sekumpulan orang berhubungan darah atau perkahwinan.

Sekumpulan bahasa yang berasal daripada satu rumpun bahasa.

Satu pangkat dalam pengelasan organisma, di bawah order dan di atas genus.


Proto-Melayu-Polinesia

ڤروتو-ملايو-ڤولينيسيا (Jawi)

Suatu cadangan leluhur kepada kelompok bahasa Melayu-Polinesia.


jadual berkala

جادوال بركالا (Jawi)

Daripada jadual + berkala. Pinjaman daripada Inggeris periodic table.

周期表

しゅうきひょう, shūkihyō


hidrogen

هيدروجين (Jawi)

Daripada bahasa Inggeris hydrogen, daripada bahasa Perancis hydrogène, daripada bahasa Yunani Purba ὕδωρ (húdōr) + γεννάω (gennáō).

E949 (bila digunakan sebagai agen pembungkusan)

(Kimia): Sejenis unsur kimia bukan logam. Dengan nombor atom 1 dan jisim atom 1.00794, ia unsur paling ringan.

Sejenis gas yang tidak berwarna, tidak berbau, tidak mempunyai rasa dan tidak beracun, tetapi sangat mudah terbakar.


ijuk

Daripada bahasa Melayik Purba *ijuk, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *izuk.

Sejenis serabut berwarna hitam yang terdapat pada pangkal pelepah enau (boleh dibuat tali-temali dan atap).


misi

Dipinjam daripada bahasa Inggeris mission.

matlamat

Tugas khusus yang dilakukan sebagai tanggungjawab.

Urusan berkaitan penyebaran agama Kristian.