alas

ing alas akeh macan lan menjangan.


nama

nama : nama (ngoko jeneng, krama nama, krama inggil asma)

sampeyan namane sinten?.


yu

Kata sapaan terhadap wanita yang lebih tua


basa

Daripada bahasa Old Javanese ꦨꦴꦰ (bhāṣa, “pertuturan”), daripada bahasa Sanskrit भाषा (bhāṣā, “ucapan, bahasa”).


ijo

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(ma-)qizaw.


asu

Daripada bahasa Old Javanese asu, daripada bahasa Sunda-Sulawesi Purba *asu, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *asu, daripada bahasa Austronesia Purba *(w)asu.


pitik

Aku seneng mangan daging pitik.


segara

Daripada bahasa Sanskrit सागर (sāgara, “lautan”).


ater-ater

awalan (imbuhan yang diletakkan sebelum kata dasar)


wengi

Daripada bahasa Old Javanese wĕṅi (“malam”).


banyu

Daripada bahasa Old Javanese bañu (“air”)

Aku arek ngombe banyu adem.


udan

Daripada bahasa Old Javanese udan, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *quzan, daripada bahasa Austronesia Purba *quzaN.


kakung

lelaki : kakung (ngoko lanang, krama jaler, krama inggil kakung)

Embah kakung badhe tindak kaji wulan ngajeng.

embah lelaki (datuk) nak pergi haji bulan depan.


kali

lumrahe jaman cilik biyen, awakku adus lan ciblon nang kali karo kanca-kanca.

biasanya zaman kecil dulu, aku mandi dan bermain air di sungai bersama kawan-kawan.


kapal

Wontên Terengganu mênika kathah nggen yen ajeng numpak kapal salah sawijine wontên ing Terengganu Equestrian Resort.

Di Terengganu ini ada banyak lokasi untuk menunggang kuda salah satunya di Terengganu Equestrian Resort.


kebo

kebo nusu gudel.

kerbau menyusu dari anaknya (peribahasa : ibu-bapa yang belajar dari anaknya).


lanang

anakku sing mbarep lanang.


méga

Pinjaman daripada bahasa Sanskrit मेघ (megha, “awan”).


grahana

Dipinjam daripada bahasa Sanskrit ग्रहण (grahaṇa, “gerhana”).


seselan

sisipan (imbuhan di tengah-tengah perkataan)


tembung lingga

kata dasar (perkataan tanpa penambahan imbuhan)


panambang

akhiran (imbuhan yang terletak di akhir kata dasar)


watu

Daripada bahasa , daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *batu, daripada bahasa Austronesia Purba *batu.


ꦩꦤꦸꦁꦱ

Daripada bahasa *manusa, daripada bahasa Sanskrit मनुष्य (manuṣyá, “manusia”).


Angel

Daripada bahasa Jerman Tinggi Pertengahan angel, daripada bahasa Jerman Tinggi Lama angul, daripada bahasa Jermanik Purba *angulō, *angô (“cangkuk”), from bahasa Indo-Eropah Purba *ank-, *Hank- (“cangkuk, objek bengkok”).


cangkir

Kui cangkir jaman bien tinggalan ne embah wedokku.

Itu cawan zaman dahulu warisan dari nenek saya.


sangu

Kognat bahasa Sunda ᮞᮍᮥ (sangu, “nasi”).


berangta

Sifat berahi (naiknya syahwat ketika perasaan cinta yang mendalam)


wayuh

Perihal berkahwin dengan banyak isteri; poligami.


jamu

Sekelompok ubat-ubat herba; terutamanya yang diambil sebagai minuman.


uyah

Lawuhe ora enak nek ora diwehi uyah.

Lauk tidak sedap jika tidak diletak garam.


nami

nama : nami (ngoko jeneng, krama nama, krama inggil asma)

nami kula Karthika.


kowe

Kowe manggone nang endi?


sembah

Daripada bahasa Old Javanese sĕmbah. Banding dengan bahasa ; dengan bahasa Khmer សំពះ (sɑmpĕəh).

Perbuatan hormat dengan merapatkan tangan dekat dengan hidung lalu menunduk sedikit kepada orang terhormat.


lawang

Daripada bahasa Old Javanese lawaṅ, daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *lawaŋ (“pintu, pagar”).


sirah

Diwarisi daripada bahasa Old Javanese śirah, daripada bahasa Sanskrit शिर (śira).


lumut

lumut; sejenis tumbuhan kecil tak berdaun


irung

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ijuŋ.


telas

habis : telas (ngoko entek, krama telas)

kupate sampun telas amargi kathah tamu ingkang dugi.

ketupatnya dah habis sebab ramai tetamu yang datang.


jangan

Tewel enak di jangan lemak.


tindak

pergi : tindak (ngoko lunga, krama kesah, krama inggil tindak)

kapan panjenengan badhe tindak teng Singapura?.


tuku

beli : tuku (ngoko tuku, krama tumbas, krama inggil mundhut)

aku arep tuku tempe nang pasar.


tega

Aku ora tega ninggal kowe.


embah

nenek, datuk, ibu-bapa kepada ibu atau ayah


ulam

kula tumbas ulam wontên pêkên.


bebek

Aku suko rendang bebek.


ꦠꦸꦫꦸ

ꦠꦸꦫꦸ
ꦠꦶꦊꦩ꧀
ꦱꦫꦺ

Daripada bahasa Old Javanese ꦠꦸꦫꦹ (turu), daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuduʀ, daripada bahasa Austronesia Purba *tuduʀ. Seasal dengan bahasa Melayu tidur, bahasa Indonesia tidur, bahasa Tagalog tulog.


toples

Simpen beskute neng njero toples ben ora melempem.

Simpan biskut di dalam balang supaya tidak lemau.


wedok

perempuan : wedok (ngoko wedok, krama estri, krama inggil putri)

wong wedok sregep nang pawon.


dalem

dalemipun embah Salamun wonten pundi?.


asma

nama : asma (ngoko jeneng, krama nama, krama inggil asma)

panjenengan asmanipun sinten?.


kuping

Kuping orak krungu wong tuek ngomong


sajen

Aku lagi nyiapke sajen kanggo.


bathok

bathok ku ombo.


kesel

Aku wes kesel.


Cepet

aku seneng mangan jangananl


bajeng

Enengbajengnang ndewor pokok.Adatupai di atas pokok.


dulur

Daei dulur aku.


cungur

Wong wedok jowo cungur pesek.


mripat

Mripatku abang.


luwe

Wetengku luwe amargo nembe poso.


kerungu

Aku kerungu bocah nangis.


bauwarna

Wikipédia iku sawijining bauwarna jeron jaringan utawa online binuka kang cumawis ana sajroning manéka warna basa.

Wikipedia ialah sebuah ensiklopedia dalam talian atau online terbuka yang tersedia dalam pelbagai bahasa.


benek

Ko deen benek.


misek

Bar disengeni mbok e, Siti nangis misek misek .

Lepas dimarahi emaknya, Siti menangis teresak esak.


kebelet

Aku kebelet ngoyoh.


jenengan

Jenengannyong Uwais.


wareg

Sakwise buko poso wetengku kroso wareg.

Setelah berbuka puasa perutku terasa kenyang.


panganan

A Aku nyediakkepanganan.


deriji

Derijiku ono limo .


tuwuk

kula sampun tuwuk.


omah

Omahmu nang ndi.


rampong

Kerjo iki dino wes rampong.


wegah

Aku enggan berkenalan wegah.


nyagong

Nyong nyagongnang kerusi.


ngulon

Aku arek lungo ngulon.


sikel

Sikel ku aboh.


lemes

rasane lemes amargo lagi poso.


angles

Angles temenan nang kene.


melampah

Kulo asring melampah wonten saben.


dengkol

Dengkol ku melotas.


magleg

Jowone magleg.


entek

habis : entek (ngoko entek, krama telas)

kupate wis entek mêrga kakehan dhayoh sing teka.

ketupatnya dah habis sebab terlalu ramai tetamu yang datang.


makaryo

Sampeyan makaryo wonten pundi.


putu

Putu lanang ku ngarang.


ngombe

Urip iku mung koyo wong mampir ngombe.


nagara

Daripada bahasa Sanskrit नगर (nagara, “bandar”).


sugeng

selamat : sugeng (ngoko slamet, krama wilujeng, krama inggil sugeng)

sugeng sonten.

hidup : sugeng (ngoko urip, krama gesang, krama inggil sugeng)

alhamdulillah, embah Madya taksih sugeng.

alhamdulillah, embah Madio masih hidup (sihat).


ngarang

Aku oleh mantu ngarang.


ngunjuk

Jenengan ngunjuk wedang nopo.


sego

Aku arek mangan sego.


jaran

Aku tau nunggang jaran nang Terengganu biyen.

Aku pernah menunggang kuda di Terengganu dulu.


gareng

Wes sore, basuan ne dhi entasi wes gareng.


jawah

panggenanan kulo kolowau jawah.


entas

angkat (diangkat dari tempat yang panas cth: pakaian)

Tolong di entas ketupat seng wes mateng kuwi.

Tolong angkat ketupat yang dah direbus tu.


mantu

Mantu ne Wak Sarip seko Njohor.


ireng

hitam : ireng (ngoko ireng, krama cemeng)


meteng

Habsah meteng limang bulan.


klambi

Aku nganggo klambi biru.


kelakon

Nyong orong kelakon tekan Perlis.

Saya belum pernah lagi sampai ke Perlis.


samodra

Daripada bahasa Old Javanese samudra (“lautan”), daripada bahasa Sanskrit समुद्र (samudra). Bentuk kembar kepada ꦱꦩꦸꦢꦿ (samudra).


ndesek

dulu (pendahuluan dalam suatu pergerakan)

Lungo ndesek.


anteng

Anteng nge bocah iki nek turu.


sambat

Arek sambat koro sopo yo? Letrik ke mati.

Nak mengadu pada siapa ni? Eletrik tiada.


lare

menapa lare menika putra panjenengan?.

anak : lare (ngoko anak, krama lare, krama inggil putra)

menika lare kula ingkang wuragil.


toler

Jikok toler re, arek enggo nyiram kembang.

Ambil getah paip tu untuk menyiram pokok bunga.


lamis

Ojo seneng dadi wong lamis.


gumunan

Dadi wong mbok ojo cepet gumunan.

Jadi orang jangalah cepat merasa takjub.


mengko

Mengko yen sido lungo kabari aku yo .

Nanti kalau jadi pergi bagi tahu saya ya.


sepatu

Aku tuku sepatu anyar.


sendal

Aku nyilih sendal sing lawas.


bening

Aku seneng mangan jangan bening
'.


tiwol

Aku sarapan tiwol
tepung ubi.


lemet

Aku medang kopi karo mangan lemet pisang lepat.


ungkep

Ayam ungkep memang eco.
'.

Ayam masak stim berempah sedap sekali '.


kecombrang

kecombrang digawe urap.
'.


kecipir

Aku mangan lalap kecipir '.


dhewe

aku dhewe isih sinau basa Jawa.


driji

Jari : driji (ngoko driji, krama driji, krama inggil racikan)

adhiku ket cilik seneng ngemut driji.


jeneng

jenengmu sapa?.


lunga

pergi : lunga (ngoko lunga, krama kesah, krama inggil tindak)

arêp lunga nang endi?.


theklek

Theklekku anyar lan gedi.


krigan

sesok krigan nang mejit
'.


alu

Jikokne alu seng gedi neng mbasal, aku arep ndeplok kopi.

Ambilkan lesung yang besar di pondok, saya mahu menumbuk kopi.


kendil

Liwet sego neng njero kendil.


belangah

Nggoreng iwak neng jero belangah.


solet

arep ngwalekne iwak goreng kui keno nganggo solet.

hendak balikkan ikan goreng itu kenalah menggunakan sudip.


sendok

Wong putih mangan nganggo sendok.


entong

Nek arep njikok duduhe keno nganggo entong.

jika mahu mengambil kuahnya kena gunakan centong.


peso

Arep motong karet kenolah nganggo peso karet.

Mahu menoreh getah kenalah guna pisau toreh.


terompah

Wingi aku tuku terompah nang pasar kliwon.

Kemarin saya beli terompah dipasar kliwon.


dengklang

Wingi kepleset nang kali banjur sikilku dengklang.

Kemarin terjatuh disungai terus kaki saya pincang.


peken

pasar : peken (ngoko pasar, krama peken)

sasampun sarapan, kula badhe teng peken.


kretek

Kretek kali muar dowo.


Wedi

Wedi seko kali semenyih alus lan apik nggo gawe omah.

pasir dari sungai semenyih bagus untuk buat rumah.


wirang

Ojo dhemen gawe wirang marang wong liyo.

Jangan suka buat malu kepada orang lain.


inyong

Inyong ora teyeng mrana.


titihan

Turangga niku titihanipun ngarsa dalem jaman semanten.

Kuda itu adalah kenderaan para Sultan zaman dahulu.


ingsun

Niyat ingsun pasa sesuk saking anekani fardhune wulan Ramelan kerana Gusti Allah Taala.

Sahaja aku berpuasa pada hari esok kerana melaksanakan fardhu bulan Ramadan kerana Allah Taala.


sampeyan

kamu : sampeyan (ngoko kowe, krama sampeyan, krama inggil panjenengan)

sampeyan manggene wonten pundi?.

kaki : sampeyan (ngoko sikil, krama suku, krama inggil sampeyan)

sampeyanipun embah sakit amargi kekathahen mlampah.

kakinya embah sakit sebab terlalu banyak berjalan.


panjenengan

kamu : panjenengan (ngoko kowe, krama sampeyan, krama inggil panjenengan)

panjenengan lenggahipun wonten pundi?.


wwang

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *uʀaŋ (“orang luar”). Banding bahasa Melayu orang.


piyambak

sendiri : piyambak (ngoko dhewe, krama piyambak)

kula piyambak taksih sinau basa Jawi.


putra

anak : putra (ngoko anak, krama lare, krama inggil putra)

panjenengan menika putranipun sinten?.


putri

perempuan : putri (ngoko wadon, krama estri, krama inggil putri)

kula badhe kesah dhateng dalemipun embah putri.

saya nak ke rumah embah perempuan (nenek).


wadon

perempuan : wadon (ngoko wadon, krama estri, krama inggil putri)

anakku sing wadon wis prawan.

anak aku yang perempuan dah anak dara dah.


tumbas

beli : tumbas (ngoko tuku, krama tumbas, krama inggil mundhut)

kula badhe tumbas tempe wonten peken.


pendhet

ambil : pendhet (ngoko jupuk, krama pendhet, krama inggil mundhut)

kula nembe pendhet pedhet ingkang rama tumbas kala rumiyin.

saya baru saja ambil anak lembu yang ayah beli dahulu.


maesa

kerbau : maesa (ngoko kebo, krama maesa)

anake maesa diarani gudel.


wungu

bangun tidur : wungu (ngoko tangi, krama tangi, krama inggil wungu)

menapa panjenengan biyasanipun wungu enjing?.

adakah tuan biasanya bangun pagi (awal)?.


tangi

bangun tidur : tangi (ngoko tangi, krama tangi, krama inggil wungu)

aku tangi esuk.

kula tangi enjing.


siram

mandi : siram (ngoko adus, krama adus, krama inggil siram)

rama saweg siram.


pakpung

mandi : pakpung (ngoko pakpung, krama pakpung, krama inggil siram)

bar tangi, Ibu lajeng ngengken adhi pakpung dhisik.

selepas bangun dari tidur, ibu seterusnya menyuruh adik mandi dahulu.


tilem

tidur : tilem (ngoko turu, krama tilem, krama inggil sare)

rampung ngising, Semar tilem.

selesai buang air besar, Semar pun tidur.


nendra

tidur : nendra (ngoko turu, krama tilem, krama inggil sare)

lingsir wengi, sepi durung bisa nendra.

tengah malam, sepi tapi masih belum dapat tidur.


grana

hidung : grana (ngoko irung, krama irung, krama inggil grana)

grananipun ngambet ganda arum sekar melathi.


Kupat

Maksude kupat iku ngaku lepat.


pasuryan

wajah : pasuryan (ngoko rai, krama rai, krama inggil pasuryan)

pasuryanipun katingal kados ibunipun.


Walisongo

Pendakwah sing paling misuwur ing tanah jowo iku walisongo.

Pendakwah yang paling terkenal di tanah jawa itu wali sembilan .


padharan

perut : padharan (ngoko weteng, krama weteng, krama inggil padharan)

simbah saweg sakit padharan.


racikan

jari : racikan (ngoko driji, krama driji, krama inggil racikan)

adhi kula kawit alit remen ngemut racikan.

adik saya sesak kecil suka menghisap jari.


jengku

lutut : jengku (ngoko dhengkul, krama dhengkul, krama inggil jengku)

jengku simbah sakit samenika ngantos mboten kenging mlampah.

lutut embah sakit sekarang ini sehingga tidak boleh berjalan.


talingan

telinga : talingan (ngoko kuping, krama kuping, krama inggil talingan)

talingan niku peranganing badan ingkang dipunagem kangge midhangetaken.

telinga itu adalah anggota badan yang digunakan untuk mendengarkan.


kentang jembut

Aku suka makan kentang jembut
ubi kemili.


pambarep

sulung : pambarep (ngoko pambarep, krama pambajeng, krama inggil pambayun)

anakku sing mbarep lanang, naminipun Turno.

anak saya yang sulung lelaki, namanya Turno.


pambajeng

sulung : pambajeng (ngoko pambarep, krama pambajeng, krama inggil pambayun)

yoga kula ingkang mbajeng jaler, naminipun Turno.


pambayun

sulung : pambayun (ngoko pambarep, krama pambajeng, krama inggil pambayun)

putra pambayun Pak Mukidi ingkang putri niku, jan ayu saestu.

anak sulung Pak Mukidi yang perempuan tuh, cantik betul.

payudara : pambayun (ngoko susu, krama susu, krama inggil pambayun)

wanodya niku namung ngagem pinjungan sasampunipun siram wonten ing lepen ngantos katingal pambayunipun ingkang nyengkir gading.

wanita itu hanya mengenakan pinjungan seusai mandi di sungai sehingga kelihatan bentuk payudaranya yang ranum.


lepen

sungai : lepen (ngoko kali, krama lepen)

boten wonten toya wonten griya, dados kula mbekta simbah adus wonten lepen.

tidak ada air di rumah, jadi saya bawa embah mandi di sungai.


nguyuh

kencing : nguyuh (ngoko nguyuh, krama toyan, krama inggil turas)

nguyuh dhisik sadurunge turu.


toyan

kencing : toyan (ngoko nguyuh, krama toyan, krama inggil turas)

toyan riyin saderenge tilem.


turas

kencing : turas (ngoko nguyuh, krama toyan, krama inggil turas)

simbah madosi paturasan kangge turas rumiyin saderengipun nglajengaken lampah.

embah carik urinal nak kencing dahulu sebelum meneruskan perjalanan.


ngising

buang air besar : ngising (ngoko ngising, krama bebanyu, krama inggil bobotan)

rampung ngising Semar tilem.

selesai buang air besar Semar pun tidur.


bebanyu

buang air besar : bebanyu (ngoko ngising, krama bebanyu, krama inggil bobotan)

jaman semanten, yen ajeng bebanyu kedah teng kali jalaran boten wonten jamban.

zaman dulu, kalau nak buang air besar kena ke sungai sebab tak ada tandas.


bobotan

buang air besar : bobotan (ngoko ngising, krama bebanyu, krama inggil bobotan)

jaman simbah riyin boten wonten jamban, yen ajeng bobotan pripun ta?.

zaman embah dulu tak ada tandas, kalau nak buang air besar macam mana ya?.


wana

ing wana kathah sima miwah sangsam.


sangsam

rusa : sangsam (ngoko menjangan, krama sangsam)

ing wana, kathah sima miwah sangsam.


menjangan

rusa : menjangan (ngoko menjangan, krama sangsam)

ing alas, akeh macan muwah menjangan.


iwak teri

Aku seneng mangan iwak teri.


kemul

Nek turu nganggo kemul ben orak kademen.

Bila tidur pakailah selimut biar tidak kesejukan.


sual katok

arep ados neng kali nganggo sual katok.

mahu mandi di sungai memakai seluar pendek.


cemeng

hitam : cemeng (ngoko ireng, krama cemeng)


kabare

Wilujeng, kepriye kabare?.


horeg

Diwarisi daripada bahasa Old Javanese orĕg, awrĕg, daripada a- + wrĕg.