reso

Alap bana reso ni.


darag

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *daʀaq (banding bahasa Melayu darah).


pinosok

Badu e boi pinosok ta' bilik.


pagud

Kata seasal dengan bahasa Tagalog pagod (“penat”).


panggaw

Seasal dengan bahasa Melayu panggau (“katil berukir”).


impon

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *nipən, daripada bahasa Austronesia Purba *nipən.


sigu

Daripada bahasa Bajau Sama [Istilah?]cikgu.


punsu

Kata seasal dengan bahasa Tagalog punso (“busut”).


asang

Seasal dengan bahasa Murut Tahol asang (“insang”).


uran

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *quzan, daripada bahasa Austronesia Purba *quzaN.


mangan

Bah mangan kam.


saligundi'

kekuri saligundi'


ipol

Daripada bahasa Bajau Sama [Istilah?]apple (“epal”).


lati

Daripada bahasa Bajau Sama [Istilah?]letih.


diing

Seasal dengan bahasa Tagalog daing (“ikan kering”).


saging

Seasal dengan bahasa Tagalog saging (“pisang”).

Di' dela gai nuba' ngape' saging e.

Adik lelaki mereka cuba memetik pisang itu.


betong

Kata seasal dengan bahasa Melayu betung.

Mediam betong ansa' e uun entelo emas.

Di dalam perut angsa itu ada telur emas.


betong

Using e betong.


oron

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ŋajan, daripada bahasa Austronesia Purba *ŋajan.

Oron bua' e peranggi'.


memia

Anak uwa' e memia bue'.


pakayan

Kambing budan e boi ngeket pakayan ku dilaw.

Kambing tua itu telah menggigit pakaian saya kelmarin.


entelo

Kata seasal dengan bahasa Kadazandusun tontolu' (“telur”).

Entelo manuk sememon e pesa'.


indam

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *həzam, daripada bahasa Austronesia Purba *Səzam.


keratas

Daripada bahasa Bajau Sama [Istilah?]kertas.


pipit bisu mangan ta' uran

Secara harfiah: Pipit bisu makan dalam hujan.


endo

isteri (penjodoh bilangan: angan, urang)

Dedean Amir no sinsim e ta' endo ni.

Amir menghantar cincin itu kepada isteri dia.


lululantak

Mungkin seasal dengan bahasa Melayu luluh lantak (“rosak binasa”).


dendo

Dendo tu mapi buas.


parai

Parai denakanku tebeta' Kampung Sangkir

Sawah Padi saudara saya berada di Kampung Sangkir


badu

baju
Badu bajau samah engko' serimpak antap lawa' ni pinakai.
Baju bajau samah dan serimpak sangat cantik dipakai.


buan

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bulan, daripada bahasa Austronesia Purba *bulaN.


biduk

Biduk Jemi buwau tebeta' ni mesi ole' beriu daras ko' guyak oyo.

Perahu Jemi karam semasa beliau memancing disebabkan angin kuat dan ombak besar.


poon

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *puqun, daripada bahasa Austronesia Purba *puqun.


pelimpang

baring
Tebeta' suti ma' toh ku kansang bana pelimpang ta' suap ni ensedi parai
Semasa cuti atok saya selalu baring di pondoknya di tepi sawah padi


Aad

Daripada bahasa Arab اَلْأَحَد (al-ʔaḥad).


Amis

Daripada bahasa Bajau Sama [Istilah?]الْخَمِيس (al-ḵamīs).


wau'

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *walu, daripada bahasa Austronesia Purba *walu.


atay

Daripada bahasa Austronesia Purba *qaCay.


bangku'

Dipinjam daripada bahasa Melayu bangku, daripara bahasa Portugis banco.


bayad

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *bayaD.


be-(-an)

imbuhan yang membentuk kata kerja menandakan perbuatan dibuat dalam jumlah yang banyak


bigi

Dipinjam daripada bahasa Melayu biji, daripada bahasa Sanskrit बीज (bīja, “biji”).


dapu'

besan, hubungan antara ibu bapa pasangan suami isteri


dela sukad

lembu atau kerbau yang sudah matang dan gemuk


dendo alap

perempuan yang tingkah laku dan perwatakan yang baik


duang

buah tangan (makanan) untuk tetamu waktu kenduri atau perayaan.


embuli'

di belakang
Sekul di' ku Embuli mesjid kampung siasai semio
Sekolah adik saya terletak di belakang masjid kampung siasai tamu


endepun

persalinan yang dipakai di bahagian hadapan pakaian tradisional Bajau Sama


gamut

Diwarisi daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *ʀamut.


gegalang

tali diikat bulat di hidung lembu atau kerbau


gooson

memaksa sesuatu atau seseorang melakukan di luar kemampuan


gusu

lesung yang kecil digunakan untuk makan pinang


inum

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *inum.


iram

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *(ma-)qitəm.


itik

Diwarisi daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *itik.


kangga'

sejenis alat pengangkutan ditarik oleh haiwan


kapal

Dipinjam daripada bahasa Melayu kapal, daripada bahasa Tamil கப்பல் (kappal).


keket

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *gitgit.


serudung

dapur
Serudung bioso ni tungan eyang ku mapi
Dapur biasanya tempat ibu saya memasak


suang

sungai
Suang ensedi rumah kami sukup lawa ni
Sungai di tepi rumah kami sangat cantik


kinsil

Daripada bahasa Inggeris cancel (“batal”).


luri

Daripada bahasa Inggeris lorry (“lori”).


paray

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *pajay.


kelungkung

yempat simpan yang dibuat daripada nibung, buluh, tempurung kelapa


keriding

alat muzik tradisional yang menggunakan mulut


atai

Marak duktur teruak kenser atai ni.


ngambur

Ngambur ka songom tu?


ngintam

Ngintam aku ta kau.


pakay

Dipinjam daripada bahasa Melayu pakai (“menggunakan pakaian atau cara”).


panjut

sejenis pembaling yang besar atau berkait di hujung


patay

Daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *p-atay (“bunuh”), daripada bahasa Austronesia Purba *pa-aCay (“bunuh”), daripada bahasa Austronesia Purba *aCay (“mati”).


pemepusan

rentak akhir dalam irama titik muzik tradisional Bajau Sama


pemia

Pemia ku ko tapi nyiaun.


penongot

barang di gunakan sebagai ganti bayaran bagi sesuatu adat


peserasap

menyimpangkan kapal laut ke arah tiupan angin


ratas

retas sudah hujan.


ruma'

rumah
ruma' sigu ku antap bagal ni.
Rumah cikgu saya sangat besar.


Sama dopo'

orang Bajau pertuturan bercampur dengan bahasa lain

orang Bajau yang tinggal di sekitar Kota Kinabalu


selang

laut
Bue' selang tebeta' guyak engko' tinau
Air Laut semasa ombak sangat menakutkan

di antara
Guk ma' toh ku tinagu' ta' selangan kayu
Parang atok saya diletak di antara kayu


sisik

Diwarisi daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *siksik.


suduan

memberi makanan kepada seseorang menggunakan sudu


sugim

kayu kecil yang panjangbdigunakan untuk memproses kueh


tabug

tidak bercakap kerana bergaduh atau benci


tai'

Daripada bahasa Austronesia Purba *Caqi.


talang-talang

bahagian rumah diikat dengan rotan untuk mengelakkan ditiup angin


tebiris

terkeluar sedikit najis kerana menahan sakit


temomok

sejenis serangga yang pandai makan kayu lembut


tendanan

Kain yang dipegang ketika menari tradisi 'runsay'


tendese

tali halus yang dibuat tali penghalau pipit


teranang

tempat minum air dibuat daripada tanah liat


tete-tete

berjalan ke sana sini mencari telur penyu


timbak

Daripada (Barat) bahasa Melayu-Polinesia Purba *ti(m)bak.


timuk

memasukkan makanan kedalam mulut sedikit demi sedikit


tukud

kayu pembajak sawah yang ditarah meelengkung


tukul

Dipinjam daripada bahasa Melayu tukul (makna pertama).


tuut

Diwarisi daripada bahasa Melayu-Polinesia Purba *tuhud, daripada bahasa Austronesia Purba *tuduS melalui metatesis.


ubar

diperbuat daripada kulit kayu sebagai alat mewarnai jala


unjuk

memberikan sesuatu dengan tangan terhulur


andu'-andu'

rentak dalam muzik tradisional Bajau Sama


berati

sejenis makanan kaum bangsa yang diperbuat daripada beras pulut.


benad betis

Benad betis aku.


beluang

pintu
Beluang mu' sekulku oyo
Pintu di sekolahku besar


ngeluteh

Ngeluteh badan aku.


denakan

saudara
Denakan ti no ngusa' kiti tebeta' un kesusaan
Saudara lah yang akan menjaga kita semasa dalam kesusahan


apit bangkay

saudara terdekat yang lahir sebelum dan selepasnya yang telah meninggal


bankay-bangkayan

tempat menyusun pakaian simati selepas dikebumikan selama 7 hari berturut


beladaw

sejenis pisau yang digunakan sebagai senjata


bemuras

bermain atau bergurau yang melampau dan mengakibatkan kejadian yang tidak diingini


berebad

pulut yang dibungkus menggunakan daun kelapa


berira'

bahan yang digunakan untuk menindih anyaman tikar


bue' sembilan

air sembilan ( air untuk memandikan mayat )


buru-buru

satu rentak pukulan mencari orang hilang atau menandakan ada orang meninggal


danda kepanasan

denda ysng dikenakan disebabkan perkahwinan dengan saudara dekat


kinangga'

dibawa menggunakan alat pengangkut ditarik haiwan


kulintangan kayu

sejenis kulintangan dibuat daripada kayu


kulintangan sarun

gong-gong kecil dibuat daripada kepingan besi


logo

membawa bayi ketawa dengan bersenda gurau


mekos

mengikat beberapa batang kayu, dawai dan sebagainya


menau

bergerak secara lawan arus (tentang ikan)


muras

kejadian tanpa kawalan akibat terlampau bersukaria


nabug

tidak bercakap kepada seseorang kerana bergaduh atau benci


nalik

memberi taklimat kepada pengantin lelaki


nambal

menumbuk menggunkan lesung dan alu kecil


ngelambung

(please add the primary text of this contoh penggunaan)
(sila tambah terjemahan bahasa Melayu bagi contoh penggunaan ini)


ngelumbus

menjadi lemah (tumbuhan) kerana kekurangan cahaya matahari


ngerod

tangisan yang tersekat (untuk bayi sahaja)


ngetap

membawa orang membonceng basikal atau motosikal


ngisi kalas

membuat seperti ketupat menggunakan daun palas dan berbentuk segitiga


niambatan

digerakkan menggunakan pergelangan tangan


niatagan

ditandakan binatang dengan memotong telinga


nimuk

memasukkan makanan ke dalam mulut sedikit demi sedikit


nuduan

memberi makanan kepada seseorang menggunakan sudu


munda'

depan
Munda' sekul kami un padang bagal
Depan sekolah kami ada padang besar