aliqandin

glosses: hilawîstin, daawîstin, bi dar ve kirin, bi dîwar ve kirin, bi ristê ve kirin

forms:
daliqînim (present)
daliqînî (present)
daliqîne (present)
daliqînin (present)
baliqîne (imperative singular)
baliqînin (imperative plural)
aliqand (past)
aliqand (past)
aliqand (past)
aliqand (past)
–aliqîn– (root present)
–aliqand– (root past)
ez daliqînim (indicative present positive)
ez naliqînim (indicative present negative)
min aliqand (indicative past positive)
min naliqand (indicative past negative)
tu daliqînî (indicative present positive)
tu naliqînî (indicative present negative)
te aliqand (indicative past positive)
te naliqand (indicative past negative)
ew daliqîne (indicative present positive)
ew naliqîne (indicative present negative)
wê/wî aliqand (indicative past positive)
wê/wî naliqand (indicative past negative)
em daliqînin (indicative present positive)
em naliqînin (indicative present negative)
me aliqand (indicative past positive)
me naliqand (indicative past negative)
hûn daliqînin (indicative present positive)
hûn naliqînin (indicative present negative)
we aliqand (indicative past positive)
we naliqand (indicative past negative)
ew daliqînin (indicative present positive)
ew naliqînin (indicative present negative)
wan aliqand (indicative past positive)
wan naliqand (indicative past negative)
min daliqand (imperfect positive)
min nedaliqand (imperfect negative)
min aliqandibû (positive)
min naliqandibû (negative)
te daliqand (imperfect positive)
te nedaliqand (imperfect negative)
te aliqandibû (positive)
te naliqandibû (negative)
wê/wî daliqand (imperfect positive)
wê/wî nedaliqand (imperfect negative)
wê/wî aliqandibû (positive)
wê/wî naliqandibû (negative)
me daliqand (imperfect positive)
me nedaliqand (imperfect negative)
me aliqandibû (positive)
me naliqandibû (negative)
we daliqand (imperfect positive)
we nedaliqand (imperfect negative)
we aliqandibû (positive)
we naliqandibû (negative)
wan daliqand (imperfect positive)
wan nedaliqand (imperfect negative)
wan aliqandibû (positive)
wan naliqandibû (negative)
ez ê baliqînim (future positive)
ez ê naliqînim (future negative)
minê aliqandibe (future perfect positive)
minê naliqandibe (future perfect negative)
tu yê baliqînî (future positive)
tu yê naliqînî (future negative)
teyê aliqandibe (future perfect positive)
teyê naliqandibe (future perfect negative)
ew ê baliqîne (future positive)
ew ê naliqîne (future negative)
wê/wîyê aliqandibe (future perfect positive)
wê/wîyê naliqandibe (future perfect negative)
em ê baliqînin (future positive)
em ê naliqînin (future negative)
meyê aliqandibe (future perfect positive)
meyê naliqandibe (future perfect negative)
hûn ê baliqînin (future positive)
hûn ê naliqînin (future negative)
weyê aliqandibe (future perfect positive)
weyê naliqandibe (future perfect negative)
ew ê baliqînin (future positive)
ew ê naliqînin (future negative)
wanê aliqandibe (future perfect positive)
wanê naliqandibe (future perfect negative)
min aliqandiye (perfect positive)
min naliqandiye (perfect negative)
min aliqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min naliqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te aliqandiye (perfect positive)
te naliqandiye (perfect negative)
te aliqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te naliqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî aliqandiye (perfect positive)
wê/wî naliqandiye (perfect negative)
wê/wî aliqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî naliqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me aliqandiye (perfect positive)
me naliqandiye (perfect negative)
me aliqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me naliqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we aliqandiye (perfect positive)
we naliqandiye (perfect negative)
we aliqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we naliqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan aliqandiye (perfect positive)
wan naliqandiye (perfect negative)
wan aliqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan naliqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez baliqînim (present subjunctive positive)
(bila) ez naliqînim (present subjunctive negative)
(bila) min aliqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min naliqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu baliqînî (present subjunctive positive)
(bila) tu naliqînî (present subjunctive negative)
(bila) te aliqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te naliqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew baliqîne (present subjunctive positive)
(bila) ew naliqîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî aliqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî naliqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em baliqînin (present subjunctive positive)
(bila) em naliqînin (present subjunctive negative)
(bila) me aliqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me naliqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn baliqînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn naliqînin (present subjunctive negative)
(bila) we aliqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we naliqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew baliqînin (present subjunctive positive)
(bila) ew naliqînin (present subjunctive negative)
(bila) wan aliqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan naliqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min baliqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min naliqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min aliqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min naliqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te baliqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te naliqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te aliqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te naliqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî baliqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî naliqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî aliqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî naliqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me baliqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me naliqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me aliqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me naliqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we baliqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we naliqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we aliqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we naliqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan baliqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan naliqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan aliqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan naliqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê baliqanda (present conditional positive)
minê naliqanda (present conditional negative)
minê aliqandibûya (preterite conditional positive)
minê naliqandibûya (preterite conditional negative)
teyê baliqanda (present conditional positive)
teyê naliqanda (present conditional negative)
teyê aliqandibûya (preterite conditional positive)
teyê naliqandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê baliqanda (present conditional positive)
wê/wîyê naliqanda (present conditional negative)
wê/wîyê aliqandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê naliqandibûya (preterite conditional negative)
meyê baliqanda (present conditional positive)
meyê naliqanda (present conditional negative)
meyê aliqandibûya (preterite conditional positive)
meyê naliqandibûya (preterite conditional negative)
weyê baliqanda (present conditional positive)
weyê naliqanda (present conditional negative)
weyê aliqandibûya (preterite conditional positive)
weyê naliqandibûya (preterite conditional negative)
wanê baliqanda (present conditional positive)
wanê naliqanda (present conditional negative)
wanê aliqandibûya (preterite conditional positive)
wanê naliqandibûya (preterite conditional negative)
(tu) baliqîne (imperative present positive)
(tu) naliqîne (imperative present negative)
(hûn) baliqînin (imperative present positive)
(hûn) naliqînin (imperative present negative)
دالقاندن
daleqandin

etymology_text: da- + liq + -andin

висеть

roman: visetʹ

ipa: /ɑːlɪqɑːnˈdɪn/


aliqandin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: hilawîstin, daawîstin, bi dîwar ve kirin, bi ristê ve kirin

ipa: /ɑːlɪqɑːnˈdɪn/


Xecê

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: evîndara Siyabendî di dastana Xecê û Siyabendî de

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


Xecîca

forms:
Xecîce
Xedîca
Xedîce


Fatma

glosses: keça Mihemed-pêxemberî, jina Îmam Elî, dayika Hz Hesen û Hisênî

forms:
Fatîma
Fatîme
Fatme


siyabend

etymology_text: Ji siya (“reş”) + bend (“girêdan”).

ipa: /sɪjɑːˈbɛnd/

hyphenation: si·ya·bend


Xecê û Siyabend

glosses: dastanek gelêrî ya kurdî ya qehremanî û evîndarî ye

forms:
Xecê û Siyamend
Xec û Siyabend
Xec û Siyamend
Mem û Zîn
Şirîn û Ferhad
Leyl û Mecnûn
Binefş û Cembelî


Cembelî

glosses: mîrek hekariyan û evîndarê Binefşê di dastana Cembeliyê Hekarî de


binefş

glosses: Gulek rengîn e û bi gelemperî rengê kulîlkên wê mor anku binefşî ne.

text:
Çimen da lale bişkiftin
Binefş û çîçekan vêk ra
Şefeq da yek di rewdê da

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: Binefşa Narîn: evîndara Cembelî di dastana Cembeliyê Hekarî de.

forms:
benefş
benevş
binevş
binewş
بنهفش

etymology_text: Hevreha binewşe û benewşe yên soranî, wenewşe ya hewramî, بنفشه (benefşê) ya farisî, venevşek ya pehlewî, avestayî *vene-vexşe- ji vexşe- (şîn bûn, gihiştin) ji proto-hindûewropî *h₂ewg- (şîn bûn) ku herwiha serekaniya աճեմ (açêm) ya ermeniya kevn, αὐξάνω (aûksano) ya yûnaniya kevn, ageo ya latînî wax ya îngilîzî öka ya swêdî, áugti ya lîtwanî ye. بنفسج (benefsec) ya erebî, menekşe ya tirkî, մանիշակ (menişek) ya ermenî û ܡܢܝܫܟܐ (minîşka) ya siryanî ji zimanên îranî hatine wergirtin. Heman peyva îranî vexş- (şîn bûn, gihiştin) serekaniya peyva wehş e ku bi rêya erebî û bi kirasê erebî li zimanên îranî vegeriye.

viola#Italian

roman: viola

ljubičica#Bosnian

roman: ljubičica

ipa: /bɪˈnɛfʃ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-binefş.wav

hyphenation: bi·nefş


faşil

pos: adj

pos_title: Rengdêr

text: Berî hemû tiştekî Kurdistan ne yekgirtî ye ta navendeke siyasî hebe û biryareke weha bide, ger yekgirtî jî be, serdemê îro yê dinyayê ew serdem e ko destê xelkê di biryarên desthilatê de heye, ji bo wê yekê bi hîç rengekî rê nadin zaravayekî bi tenê bê sepandin (ferz kirin) bi ser neteweyekî pirzarava de. Serkirdeyek yan navendeke siyasî jî nîne di dema demokrasîyê de çarenivîsa xwe bixe greweke weha metirsîdar û bi berevajiyê daxwaza gelê xwe biryareke weha radîkal bide. Xwekujî ye bo serkirdeyekî siyasî ger bêt û serkêşîya kareke weha çewt bike. Di dawî de biryarên bi vî rengî, serkeftin bi dest naînin, nabin beşek ji çareserîyê û encam jî her faşil e.

ref: Bedran Ehmed: Yeknetewebûn ne bi zimanê yekgirtî ye, wergerra kurmancî: Kasyan, Nefel.com, 11/2007

forms:
faşiltir (comparative)
herî faşil (superlative)
faşiltirîn (superlative)
paşil

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

hyphenation: fa·şil


rozet

glosses:
benê yan wêneyê ku mirov bi cilên xwe dike
 (bi taybetî mîna dirûvê gulê li şûna kravatê li stuyê xwe girê dide)

text: Wek tê zanîn Nil Demirkazik li ser sînga xwe bi rozeta xerîteya Kurdistanê beşdarî kongreya DTP-ê bûbû û piştî wê hatibû girtin.

ref: Netkurd.com, 11/2007

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]


stubend

glosses:
kravat, rîbat, rebat, qerewat
benda ku zilam li ser gumlekan lê li dor gerdena xwe girê didin

forms: stobend

etymology_text: Ji stu + bend.

галстук

roman: galstuk


kravat

glosses:
stubend, rîbat, rebat, boyinbax,
benda ku zilam li ser gumlekan lê li dor gerdena xwe girê didin

forms:
krawat
qrewat

etymology_text: Ji fransî cravate.


kravat

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kravat.wav


rîbat

glosses:
stubend, kravat, rebat, boyinbax,
benda ku zilam li ser gumlekan lê li dor gerdena xwe girê didin

forms:
rebat
ribat

etymology_text: Ji erebî رباط.


boyinbax

glosses:
stubend, kravat, rîbat,
benda ku zilam li ser gumlekan lê li dor gerdena xwe girê didin

forms:
bînbax
bûyinbax

etymology_text: Ji tirkî boyunbağı.

ipa: /boːjɪnˈbɑːx/


profîl

forms: profayl

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]profil (bilêvkirina bi awayê profayl yan profaîl ji îngilîzî profile e.)


ehmeq

glosses:
bêaqil, bêhiş, aqilsivik, nezan, sergerde, sergerdan, ne sexbêr,
 bale, serserî, cahil, şilatî, beredayî, dîn

forms:
ehmeqtir (comparative)
herî ehmeq (superlative)
ehmeqtirîn (superlative)
ئەحمەق
ahmeq
ehmaq

etymology_text: Ji erebî أحمق (eḥmeq) ku wek ahmak ketiye tirkî jî.


sexbêr

glosses: miqate, bidîqet, (li xwe yan li tiştekî) hişyar, baldar, xemxwer

forms:
sexbêrtir (comparative)
herî sexbêr (superlative)
sexbêrtirîn (superlative)
biseqbêr
bisexbêr
seqbêr

etymology_text: • ji aramî [Peyv?]

notes:
sexbêr kirin
sexbêrkirin
sexbêrkirî


qûnalîsî

glosses: qedir û qîmetê zêde dan kesekî û bi wî awayî xwe bi xwe rezîl û riswa kirin

forms: qûnalêsî

etymology_text: Ji qûnalîs + -î


intel

text: Intel is important in espionage.

etymology_text: Qusandin ji intelligence.


polemîk

glosses:
şerenîx, suhbeta bi êrişan, gengeşe,
bi gotinan êriş kirin ser kesatî yan rêbazên kesekî

text: Em ji xwendevanan hêvî dikin ku belavkirina van nameyan bi armanca polemîkê neyê fêmkirin. Weke Avesta, ku em xwe rojnameyeke serbixwe dibînin, em hewl didin nêrînên hemû nivîskarên xwe - eger em ne pêre bin jî - biweşînin.

ref: Avestakurd.net, jêwergirtin: 11/2007

etymology_text: Bi rêya fransî polémique yan îngilîzî polemic ji yûnaniya kevn πολεμικός (polemikós) (cengî, şerî) ji πόλεμος (pólemos, “ceng, şer”).


taktîk

glosses:
plan, nexşe, stratejî bo birêvebirina karekî
(bi taybetî bo cengê)

forms: tektîk

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


polîtîker

glosses: siyasetvan, ramyar, polîtîsyen, siyasetmedar

etymology_text: Ji polîtîka + -er.

politik#Czech

roman: politik

političar#Bosnian

roman: političar


polîtîsyen

glosses: siyasetvan, ramyar, polîtîker, siyasetmedar

glosses: rêzan, rênas, konevan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]politicien, têkildarî polîtîka. Binere herwiha -syen.


miselit

pos: unknown

pos_title: Mane

forms:
misellit
muselit
musellit


konjunktûr

forms:
konjuktur
konjonktûr
konjuktûr

etymology_text: Ji fransî conjecture ji latînî conjectura ji conjicio / conicio (pêkve kirin, bi hev ve girê dan) ji cum (pêk ve, bi hev re, li gel hev) + iocio (avêtin, lê dan), têkilî eō (çûn) e, ji proto-hindûewropî *h₁ey- ku herwiha serekaniya εἶμι (eimi), hîtîtî 𒄿𒀉 (i-it), lîtwanî eĩti, sanskrîtî एति (eti), avestayî 𐬀𐬉𐬌𐬙𐬌 (aēiti), hexamenişî 𐎠𐎡𐎫𐎡𐎹 (aitiy), kurdî -ê- (rehê dema niha ji lêkera "hatin")...


Bişar

forms:
Beşar
بشار
(Beşar)

etymology_text: Ji erebî بشار (Beşar), têkilî Beşîr


prognos

glosses: Texmînên li ser ku ka dê di pêşerojê de çi biqewime.

text: Mihemed Şahîn (Pirsa Kurdî li Tirkiyê), Dr. Awat Asadî (Pirsa Kurdî li Iraqê) û Hans Brandscheidt (Prognoseke pêşerojê ji bo Kurdistanê) dê sê pisporên pirsên Kurd û Kurdistanê di vê çalakiyê de biaxivin.

forms:
prognoz
diyagnos

etymology_text: Bi riya fransî prognose ji yûnaniya kevn πρόγνωσις (prógnōsis) ji προ (pro-) + γνώσις (zanîn, zanyarî) ji γιγνώσκω (pê hesîn, jê haydar bûn)

прогноза

roman: prognoza

პროგნოზი

roman: ṗrognozi

прогно́за

roman: prognóza

прогно́з

roman: prognóz

прогно́з

roman: prohnóz

πρόγνωση

roman: prógnosi


esfelisafilîn

text: Sedam Hisênî xwest barzaniyan rêke cehenemê û ew bi xwe çû esfelusafilînê

forms: esfelusafilîn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?] (ji Qur'anê 95:5).


golikê beş

pos: phrase

pos_title: Biwêj

text: Niha jî îcar serokê partîya me Nûrettîn Demîrtaş bûye golikê beş (gotinek Kurmancî ye - filankeso wek golikê beş e anku xuya ye). Dibêjin Xwedêgiravî Nûrettînê me bi belgeyên sexte xwe çirûk kiriye da ku neçe eskerîyê neke. Yanî qaçaxê eskerîya dewleta virqo ye.

ref: Serdar Mirad, Lotikxane.com, 11/2007

forms: golkê beş

etymology_text: golik + ê + beş


istiqlal

forms:
istîqlal
îstiqlal
îstîqlal
istiqrar

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /ɪstɪqˈlɑːl/


kahîn

glosses: Kesê ku radibe bi gehandina di navbera Xwedê yan xwedawend u mirovan da. Di encam da karê wan dimîne li ser beş, qurbanîdan, nîşandanên ayînî yan pêşbînî.

glosses: Kesa/ê ku bikare bizane ku bûyer dê biqewimin berî ku biqewimin.

text: Kahînê bi nave Laonicus Chalcondyles pirtûkeke bi navê “Hilweşandina Împaratoriya Tirk” nivîsiye û weke kehanet behsa têkçûna împaratoriya tirk kiriye. Ev kahîn di navbera salên 1425 û 1490-î de jiyaye. Ew eslê xwe grekîyekî –yunanîyekî- Atînayê bûye û li Konstantînopolîsê – Stenbolê – jiyaye. Wî gotiye yê ku Stenbolê fetih bike navê wî ”Mehmed” e. Rast derketiye. Fatîh Siltan Mehmed Stenbol fetih kiriye. Wî gotiye dê Împaratoriya Osmanî hilweşe. Rast derketiye, hilweşiyaye.

ref: Lokman Polat, Lotikxane.com, 10/2007

forms: kahin

etymology_text: Ji erebî كاهن (kahin), hevreha aramî ܟܗܢܐ / כהנא (kahna), îbranî כוהן (kohên) ji כונ (k-w-n-: rabûn, sekinîn > kurdî kewn), amharî ካህን (kahn)...


sarî

text:
Bilûra min a şîrîn
tu disariya sibehê
û hingûra êvarê de
hevalê bêhevalan,
destbirayê şivan û dilketiyan î.
Dengê te
hêstirên dilên xemgîran,
silava jihevveqetiyan,
girîn û zarîna dilketiyan
tîne bîra min.
Bilûra min tu î
xemrevîna terkeserên dinyayê!

ref: Celadet Bedirxan: Bilûra min

glosses: terkexemî, bêmereqî, ne mereqdarî, nebûna mereqê

forms:
sarîtî
sartî

etymology_text: Ji sar + -î.


sarî

etymology_text: Bi rêya zimanekî ewropî yan jî zimanekî din yê Rojhilata Navîn ji hindî साड़ी (sāṛī) ji sanskrîtî षाटी (ṣāṭī) ku herwiha serekaniya peyva şal e.


destebira

text: Dayîm ez diçume etrafan min dizî dikirin heywan û mal bi şev tîna selmasê mala destbirakê xwe...

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 61, ISBN 978-605-5683-27-6

ref: Celadet Bedirxan, Bilûra min

forms:
destebirak
destebra
destebrak
destbira
destbirak
destbra
destbrak

etymology_text: Ji dest + -e- + bira.

ipa: /dɛstɛbɪˈɾɑː/

hyphenation: des·te·bi·ra


kimt

glosses:
gupik, lûtke, gumt,
serê çiyayan yan giran

forms:
gimt
gumt
kumt

ipa: /kɪmt/

hyphenation: kimt


şihîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: terazû, Şihîn aletek e ji bo kişandina giraniy tiştan

forms:
شهین
şehîn

ipa: /ʃɪˈhiːn/

hyphenation: şi·hîn


şihîn

text:
deştaSirûç û Diyarbekrê;
û beriya mêrxasên Berazan;
û kalîna berxan
tev şihîna hespan
li me vegerînin.


hîrîn

glosses: qîrîn, zarîn, qajîn, qîjîn, hêrîna distarî

forms:
هیرین
hêrîn
hêrrîn
hîrrîn

hyphenation: hî·rîn


hîrîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kepez

forms: kepaze


qerac

text:
Bilûra min, binêre û bibihîze!
Roj çû ava,
stêra êvarê bû geş,
kolosên çiyan ên gewr
û hewraniyên wan ên sor û zêrîn
bûne çûn;
û pêlên ava şevê ên reş
ketine deşt û newalan
heta rûyê gir û kepezan.
Di qeraca de
kevir piyê şevgera dixapînin
û bêdengiya şevê de
pêjna lingên mêrxasan tê..

forms:
qereç
qerax

hyphenation: qe·rac


Alaska

glosses: wîlayetek DYAyê ye lê dikeve bakur-rojavaya Kenedayê

etymology_text: Ji zimanê alewtîAlyeska (welatêmezin, parzemîn)

آلاسکا

roman: Alaska

มลรัฐอะแลสกา

roman: mon rát àlâetgaa


alewtî

glosses:
zimanek lêzimî eskîmoyî (înûyîtî) ye û li hin giravên navbera rojhilata Sîberyayê û rojavaya Alaskayê de tê peyivîn
(ji sê zaravayên serekî pêk tê: alewtiya rojhilat, atkanî û atwanî)

ipa: /ɑːlɛwˈtiː/

hyphenation: a·lew·tî


îbne

glosses: qûnde, qûnder, qûnek, hîz, qûnfiroş, zelamê yan kurrê evîndarî mêran û yê seksê bi wan re dike. Wek heqaret ji hevzayendiyên re tê gotin.

forms: ibne

etymology_text: Ji tirkî ibne (qûnder) ji erebî ابن (ibn: kurr, lawik - binere ibn) + -e (nîşanamêkirinê)

ipa: /iːbˈnɛ/

hyphenation: îb·ne


îbne

glosses:
qûnde, qûnder, qûnek, hîz, ulan, homo, qûnfiroş,
 zelamê yan kurrê evîndarî mêran û yê seksê bi wan re dike. Tora heqaret seba hevzayendîyen tê gotin


teribandin

glosses: herimandin, lewitandin, tewizandin, pîs kirin, lekedar kirin, qirêjî kirin, pûç kirin, xirab kirin, heram kirin

forms:
diteribînim (present)
diteribînî (present)
diteribîne (present)
diteribînin (present)
biteribîne (imperative singular)
biteribînin (imperative plural)
teriband (past)
teriband (past)
teriband (past)
teriband (past)
–teribîn– (root present)
–teriband– (root past)
ez diteribînim (indicative present positive)
ez nateribînim (indicative present negative)
min teriband (indicative past positive)
min neteriband (indicative past negative)
tu diteribînî (indicative present positive)
tu nateribînî (indicative present negative)
te teriband (indicative past positive)
te neteriband (indicative past negative)
ew diteribîne (indicative present positive)
ew nateribîne (indicative present negative)
wê/wî teriband (indicative past positive)
wê/wî neteriband (indicative past negative)
em diteribînin (indicative present positive)
em nateribînin (indicative present negative)
me teriband (indicative past positive)
me neteriband (indicative past negative)
hûn diteribînin (indicative present positive)
hûn nateribînin (indicative present negative)
we teriband (indicative past positive)
we neteriband (indicative past negative)
ew diteribînin (indicative present positive)
ew nateribînin (indicative present negative)
wan teriband (indicative past positive)
wan neteriband (indicative past negative)
min diteriband (imperfect positive)
min nediteriband (imperfect negative)
min teribandibû (positive)
min neteribandibû (negative)
te diteriband (imperfect positive)
te nediteriband (imperfect negative)
te teribandibû (positive)
te neteribandibû (negative)
wê/wî diteriband (imperfect positive)
wê/wî nediteriband (imperfect negative)
wê/wî teribandibû (positive)
wê/wî neteribandibû (negative)
me diteriband (imperfect positive)
me nediteriband (imperfect negative)
me teribandibû (positive)
me neteribandibû (negative)
we diteriband (imperfect positive)
we nediteriband (imperfect negative)
we teribandibû (positive)
we neteribandibû (negative)
wan diteriband (imperfect positive)
wan nediteriband (imperfect negative)
wan teribandibû (positive)
wan neteribandibû (negative)
ez ê biteribînim (future positive)
ez ê neteribînim (future negative)
minê teribandibe (future perfect positive)
minê neteribandibe (future perfect negative)
tu yê biteribînî (future positive)
tu yê neteribînî (future negative)
teyê teribandibe (future perfect positive)
teyê neteribandibe (future perfect negative)
ew ê biteribîne (future positive)
ew ê neteribîne (future negative)
wê/wîyê teribandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neteribandibe (future perfect negative)
em ê biteribînin (future positive)
em ê neteribînin (future negative)
meyê teribandibe (future perfect positive)
meyê neteribandibe (future perfect negative)
hûn ê biteribînin (future positive)
hûn ê neteribînin (future negative)
weyê teribandibe (future perfect positive)
weyê neteribandibe (future perfect negative)
ew ê biteribînin (future positive)
ew ê neteribînin (future negative)
wanê teribandibe (future perfect positive)
wanê neteribandibe (future perfect negative)
min teribandiye (perfect positive)
min neteribandiye (perfect negative)
min teribandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neteribandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te teribandiye (perfect positive)
te neteribandiye (perfect negative)
te teribandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neteribandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî teribandiye (perfect positive)
wê/wî neteribandiye (perfect negative)
wê/wî teribandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neteribandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me teribandiye (perfect positive)
me neteribandiye (perfect negative)
me teribandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neteribandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we teribandiye (perfect positive)
we neteribandiye (perfect negative)
we teribandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neteribandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan teribandiye (perfect positive)
wan neteribandiye (perfect negative)
wan teribandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neteribandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biteribînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neteribînim (present subjunctive negative)
(bila) min teribandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neteribandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biteribînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neteribînî (present subjunctive negative)
(bila) te teribandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neteribandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biteribîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neteribîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî teribandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neteribandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biteribînin (present subjunctive positive)
(bila) em neteribînin (present subjunctive negative)
(bila) me teribandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neteribandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biteribînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neteribînin (present subjunctive negative)
(bila) we teribandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neteribandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biteribînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neteribînin (present subjunctive negative)
(bila) wan teribandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neteribandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biteribanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neteribanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min teribandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neteribandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biteribanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neteribanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te teribandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neteribandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biteribanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neteribanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî teribandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neteribandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biteribanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neteribanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me teribandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neteribandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biteribanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neteribanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we teribandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neteribandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biteribanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neteribanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan teribandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neteribandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biteribanda (present conditional positive)
minê neteribanda (present conditional negative)
minê teribandibûya (preterite conditional positive)
minê neteribandibûya (preterite conditional negative)
teyê biteribanda (present conditional positive)
teyê neteribanda (present conditional negative)
teyê teribandibûya (preterite conditional positive)
teyê neteribandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biteribanda (present conditional positive)
wê/wîyê neteribanda (present conditional negative)
wê/wîyê teribandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neteribandibûya (preterite conditional negative)
meyê biteribanda (present conditional positive)
meyê neteribanda (present conditional negative)
meyê teribandibûya (preterite conditional positive)
meyê neteribandibûya (preterite conditional negative)
weyê biteribanda (present conditional positive)
weyê neteribanda (present conditional negative)
weyê teribandibûya (preterite conditional positive)
weyê neteribandibûya (preterite conditional negative)
wanê biteribanda (present conditional positive)
wanê neteribanda (present conditional negative)
wanê teribandibûya (preterite conditional positive)
wanê neteribandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biteribîne (imperative present positive)
(tu) neteribîne (imperative present negative)
(hûn) biteribînin (imperative present positive)
(hûn) neteribînin (imperative present negative)
تهرباندن

ipa: /tɛɾɪbɑːnˈdɪn/

hyphenation: te·ri·ban·din


teribandin

ipa: /tɛɾɪbɑːnˈdɪn/


teribîn

glosses:
herimîn, lewitîn, tewizîn, pîs bûn, lekedar bûn, qirêjî bûn, pûç bûn, xirab bûn, heram bûn
 Di demên berê de dema berf dihat ji bo çav ne teribin jin û zilaman çavên xwe kil dikirin

forms: تهربین

ipa: /tɛɾɪˈbiːn/

hyphenation: te·ri·bîn


gulnixwîn

text: Ev gul herroj spêdê çend dilopên rondikan dirijîne. Di gelek çîrok û stiranan de navê wê derbaz dibe û li ser tê gotin. Binikê wê wek pîvazê ye. Tê gotin pîvaza wê dermanê penceşêrê ye. Gula wê li jêr pelên wê wek por li jor e. Tê gotin dermanê gurrîtî, keçelî û porweşînê ye. Gula wê berbijêr dinêre. Tê gotin: Dermanê AÎDSê ye. Rondika wê jî dermanê hitimî û koriyê ye. Lewre di van salên dawî de, ji Amerîka, Japonya û Ewropa gelek profesorên gulkolox jibo lêkolin û vekolîna vê gul ê diçin Hekarya.

ref: Bavê Jîndar, Lotikxane.com, 11/2007

forms:
gulnixûn
gula dernixûn
gula devnixûn


nîfaq

glosses: dubendî, hevrikî, hengerî, gelacî, fitne, fesad

forms: nifaq


xenîmet

glosses: Tiştên ku di şer de ji dijminan hatine standin.

text: El-Enfal navê sûreta heştemîn ya Quranê ye. Tê de ji pêxember Mihemed re tê gotin ku ka divê ew çawa xenîmetên şerî di nav bawermendên xwe de parve bike. Sedam Huseyin fermanekî bi niviskî weşand û pismamê xwe Elî Hesen El-Mejîd (Eliyê Kîmyewî) ji bo şerê li dij Kurdan desthilatdar kir. Fîlm ronahiyê dide vî şerê jibîrvekirî û wî tîne li ber çavên me. Di vî şerê de ku ji 1988 an heta 1991 an dom kir, bi hezaran mirov hatin kuştin.

ref: Lkff.co.uk, 2006

forms:
غەنیمەت
xanîmet

etymology_text: Ji erebî غنيمة.


çaverê

glosses:
bendewarî, payîn, li bendê bûn, li hêviyê bûn,
hêvî yan bawer kirin ku dê tiştek bibe

etymology_text: * çav + -e- + rê

notes:
çaverê bûn
çaverê kirin
çaverêbûn
çaverêkirin
çaverêbûyî
çaverêkirî


bendewar

glosses:
çaverê, çavlirê, hêvîdar,
kesa/ê ku tiştekî dipê,
 kesa/ê ku li benda tiştekî ye,
 kesa/ê ku li hêviya tiştekî ye,
kesa/ê ku texmîn yan hêvî yan bawer dike ku dê tiştek biqewime

etymology_text: Ji bend + -e- + -war.

چاوەڕوان

roman: çawerrwan


pêbend

glosses: pabend, dilsoz, wefadar, pêgir, loyal, sadiq

glosses: pîbend, pêgirêdayî, kesa/ê ku piyên wî girêdayî ne

forms:
pêbendtir (comparative)
herî pêbend (superlative)
pêbendtirîn (superlative)

etymology_text: Ji pê + bend.

ipa: /peːˈbɛnd/

hyphenation: pê·bend


fon

glosses: weqf, dezgeha xêrxwaz ya ku pare dide hin kesan yan projeyan

forms: fond

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]fond

ipa: /foːn/


memûriyet

glosses:
karmendî, karê memûran, wezîfeya memûran,
 karê li dezgehên sivîl yên dewletên yan belediyeyekê

text: Tevî min em sê xwişk û sê bira ne. Ez zaroka dawîn a malbatê me û ji ber vê yekê pir kêfxweş im. Diya min kevaniya malê ye. Ew jî wek gelek dayikên Kurd xwarinan xweş çêdike û pir fedakar e. Bavê min ji memûriyetê teqawid bûye. Min di jiyana xwe de kêmasiya gelek tiştan hîs kir lê ez tu carî ji hezkirinê bêpar nemam.

ref: Hunermend Gulê di hevpeyivînekê de li gel Mustafa Gazî, Netkurd, 11/2007

forms:
memûrî
memûrîtî
memûrtî

etymology_text: Deyn ji erebî مَأْمُورِيَّة (maʾmūriyya): مَأْمور (ma'mur, “memûr”) + ـيت (-iyat, “-iyet”)


belediye

glosses: Dezgehên hikûmî lê sivîl yên ku bajarekê bi rê ve dibin.

text: Belediyeya Diyarbekirê.

text: Serokê belediyeya Dihokê.

forms:
beledî
beledye

etymology_text: Ji erebî بَلَدِيَّة (baladiyya): beled + -iye. Ji بَلَد (balad, “berê bi maneya bajar > niha bi wateya welat”) ji yûnanî παλάτιον (palátion) (palation: 1. koşk, qesr, seray 2. paytext - "p" di erebî de nîne loma bûye "b") ji latînî palatium (koşk, qesr, seray) ji Palatium ku yek ji heft giran e ku Rom li ser hatibû avakirin û cihê koşk û serayênmalmezinan bû. Hin nimûneyên din jî ku tê de maneya peyvê berfireh bûye: "bazarr" ya farisî ku cihê firotinê ye lê "bajar" ya kurmancî ya ji eynî rehî wateyeke berfirehtir girtiye. Bi heman awayî cité (keleh > tax) ya fransî di îngilîzî de bûye city (bajar). Li aliyekî din, bo nimûneyeke ji tengbûna maneyê binere: şar. Di erebî de "-yyeᵗ" nîşana mêbûna peyvê ye lê di peyvên ji erebî deynkirî de ew di kurdî de dikeve.

муніцыпалітэ́т

roman: municypalitét

পৌরসভা

roman: pourôśha

община́

roman: obštiná

直轄市

roman: zhíxiáshì

بَلَدِيَّة

roman: baladiyya

մունիցիպալիտետ

roman: municʻipalitet

شهرداری

roman: šahrdâri

მუნიციპალიტეტი

roman: municiṗaliṭeṭi

नगरपालिका

roman: nagarpālikā

муниципалитет

roman: munitsipalitet

자치체

roman: jachiche

општина

roman: opština

муниципалитет

roman: munisipalitet

муниципалите́т

roman: municipalitét

комму́на

roman: kommúna

общи́на

roman: obščína

шаҳрдори

roman: šahrdori

بلدیہ

roman: baldiya

ក្រុង

roman: krong

δήμος

roman: dímos

ipa: /bɛlɛdɪˈjɛ/

hyphenation: be·le·di·ye


belediye

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-belediye.wav


dergûş

glosses: Textê zarokên sava dikin tê de û dihejînin.

text: Kurdistan dergaûşa şaristaniyê ye.

forms:
دەرگووش
dergûşan
colank
hêsk
lanik
landik
dêdîk

etymology_text: Ev bêje ji du bêjeyên din ên kurdî pêk hatiye ku ew jî yek der e û ê din gûş e.der bi eslê xwe dar e û gûş jî koş e.Dar text e koş hembêz e her du bi hev re wateya hembêza textinî didin.

ipa: /dɛɾˈɡuːʃ/


dêdîk

forms:
dedîk
colank
hêsk
hêlanek

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


mişext

glosses: aware, derbider, koçber, penaber, xerîb, sirgûnkirî, biyanî

text: Kurdistanek heye ji min wê de, her bihosta axa wê ji bo min pîroz, lê ez li ser sînga wê mişext, ez li ser dilê wê derbider, navê min tê de kirine ‘terorîst’, kirine ‘şaqî’, kirine ‘eşqiya’...

ref: Omer Dilsoz, Kurdistanek heye ji min wê de!, Amidakurd.com, 11/2007

glosses: revok, firar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji peyva mişeqtî, meşeqet ya erebî [Peyv?].

hyphenation: mi·şext


şaqî

glosses: rêbir, keleş, eşqiya, isat, korsan, rêgir, şelîner, talanker

text: Kurdistanek heye ji min wê de, her bihosta axa wê ji bo min pîroz, lê ez li ser sînga wêmişext, ez li ser dilê wê derbider, navê min tê de kirine ‘terorîst’, kirine ‘şaqî’, kirine ‘eşqiya’...

ref: Omer Dilsoz: Kurdistanek heye ji min wê de!, Amidakurd.com, 11/2007

forms: saqî


isat

glosses: rêbir, keleş, eşqiya, şaqî, korsan, rêgir, şelîner, talanker


yaxî

glosses: Kesa/ê yan koma ku dijî hikûmetê şer dike.


serhildêr

forms:
سەرهلدێر
serheldêr

etymology_text: Ji ser hildan + -êr


destexane

text: Kurdistanek heye ji min wê de, navê wê di qeydên fermî yên welat û dewletên girgire de reşkirî, li ser destexana cîhanê raxistî, li ser sêleke sincirî, dişare, dikele, diqele, na na dikizire...

forms: asê

etymology_text: Herwehan destexwan, destexun, bi resenî ji dest + -e- + xwan.


zemherîr

text: Kurdistanek heye li wir xwîn bi xwîn bi ser min de tê, xwîn bi xwîn wekî xunava zemherîreke seqem xwîn bi xwîn li ser dilê min dicerise; Kurdistanek heye, sor, her bihosta wê çalegor, her hilma wê soresor, her çirkeya wê soresor bi ser min de tê xwarê...

glosses:
(li gor îslamê) agirek sar e li dûjehê,
sartirîn cihê dûjehê

forms:
zamharîr
zimherîr
زهمههریر

etymology_text: Ji erebî زمهرير (zemherîr) ji zimanên îranî *zem- (sarma, zivistan - binere zivistan) û ji erebî هرير (herîr: orrîn, qîrîn)


roportaj

glosses: nûçeya û nirxandina bûyerekê di nivîsar yan gotarek dirêj de

forms:
reportaj
rîportaj

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]reportage ji report + -age


motîvasyon

text: Di vê çarçoveyê de, eger çanda ehlaqî, hîs û fikrên însanî, awayê tevger û pîvana mirovan a dadgerî tayîn bike, hestê nasnameyeke hevbeş dibe wesileya motîvasyoneke xurt. Bindestbûn, qedexebûn û dayîna bedelên giran nahêlin mirov nirxandinekeobjektîv bike û bûyeran bi zelalî ji nav hev derbixe.

ref: Aydin Dere: Pişti Mehmed Uzun rexneyên vekirî, Amidakurd.com, 11/2007

etymology_text: Ji fransî motivasyon.

حفز

roman: h¨efez


manewî

glosses:
arişî, ruhî, canî, giyanî, exlaqî, moralî, psîkolojî, sincî,
ne madî yan bedenî

forms:
mahnewî
mehnewî
me'newî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


madî

glosses:
eşyayî yan diravî, aborî, iqtisadî, ekonomî,
manewî, ne ruhî, ne canî, ne giyanî, girêdayî para

text: Çi newa tête bi sed nexme ji ewtarê hudûsHal û musteqbel û madî di xwe da têk-i yek inSubhê mewcûd e bi 'eynê xwe di êvarê hudûs

glosses: materyalîst, malhebîn, malperist, pareperist

forms: maddî

etymology_text: Têkildarî madde.

hyphenation: ma·dî


krîmînalîze

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]criminalisé ji criminaliser ji criminel ji crime (tawan, sûc) ji latînî crimen ji cernere


nûxwirî

forms: nûxurî


kermêş

glosses:
cûnek mêşên gir anku zexm e,
heywaneke biçûk û biper
(bi taybetî di nav teqinan de dijîn û havînan ji ber ku teqin dimiçiqin belav dibin b
ji ber vê yekê li serê mirovan dibe bela. Carnan bi xwînkişandina yekî nexweş û çûna ser laşê yekî din dibe sedema gerandina wê nexweşiyê

forms:
kelmêş
kilmêş

etymology_text: Ji ker + mêş anku mêşagir / mezin.


software

glosses:
nermalav, nivîsbarî, bernameyên kompûteran
 (lê ne parçeyên wan)

text: Çawa teknîka komputer di warên hardware û software da zû pêşve çû, wisa jî bikaranîna wî pir bi lez li seranserê cîhanê belav bû. Ji bo zimanên ku bi tîpên latînî dinivîsînin, êdî gelek font hatine peydakirin. Bê guman, hebûna pir fontan dewlemendiyek e û gava mirov ji kîjan şêweyê tîpan hezbike, dikare wê fonta ku dixwaze hilbijêre û nivîsa xwe pê binivîsîne.

ref: Mustefa Reşîd:, Ji bo her dengekî êşmarek Ber bi klavyayeka nû va, 11/2007

text: Piştî ku Serokê Amerîkayê Donald Trump Huawei xist lîsteya reş, Googleyê di hinek mijaran de hevkariya xwe rawestand. Li gorî wê yekê di telefonên nû yên kompaniya çînî Huwei de wê softwareya andoîdê neyên rojanekirin, Gmail û YouTube venebe.

ref: Mueyîdeyên Amerîkayê: Wê di Huaweiyan de Gmail û YouTube venebe https://web.archive.org/http://www.peyamakurd.com/kurmanci/C%C3%AEhan/mueyideyen-amerikaye-we-di-huaweiyan-de-gmail-u-youtube-venebe arşîv, peyamakurd.com, 20.5.2019

text: "Min sîstema telefonên iPhone fahm kir, lê ez heta softwareya wan a zehmet çareser nekim, ranawestim.

ref: Rûdaw, Bo hînbûna programê, kompûteran perçe dike û dadigre https://web.archive.org/http://www.arsivakurd.org/images/arsiva_kurd/kovar/rudaw/rsal2011/rudaw_123.pdf arşîv, Mehmet Sebatli, hj. 123, 2011, r. 6

etymology_text: Deyn ji îngilîzî software ji soft (“nerm”) + -ware (“paşgirekî wateya ji maddeyeke taybet hatiye çêkirin dide”).

نەرمامێر

roman: nermamêr

سۆفتوێر

roman: softwêr


soft

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-soft.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-soft.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-soft.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-soft.wav


klavye

glosses:
kabikên kompûteran ya ku tîp û jimar li ser hatine nivîsîn
û dema ku mirov li ser wan ditikîne hingê tîp û jimar li ser ekrana kompûterê tên nivîsîn

text: Klavya (keyboard, Tastatur) ew’e ku mirov bi tiliyên xwe li gupikên wê dide û tîpa ku dixwaze li ser ekrana komputer dinivîsîne. Piştî mijara ku tê nivîsandin temam dibe, nivîs tê embarkirirn û parastin.

ref: Mustefa Reşîd: Ji bo her dengekî êşmarek -- Ber bi klavyayeka nû va, Netkurd.com, 11/2007

etymology_text: Ji fransî clavier.

تەختەکلیل

roman: texteklîl

کیبۆرد

roman: kîbord


dogmatîk

glosses:
serhişk, înato, rijd
(bi taybetî hemberî baweriyek ku têr nehatiye peyitandin)

forms:
dogmatîktir (comparative)
herî dogmatîk (superlative)
dogmatîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji dogma + -tîk.


sîtasyon

glosses:
iqtibas, sîtat,
gotina ku ji axiftinekê yan nivîsekê hatiye wergirtin û neguherandî di axiftinek yan nivîsek din de tê bikaranîn

etymology_text: Ji fransî cication.

цитат

roman: citat


iqtibas

glosses:
sîtasyon, sîtat,
gotina ku ji axiftinekê yan nivîsekê hatiye wergirtin û neguherandî di axiftinek yan nivîsek din de tê bikaranîn

forms:
îqtîbas
îqtibas

hyphenation: iq·ti·bas


mixelîn

forms: mexelîn

etymology_text: Ji mixel + -în.

ipa: /mɪxɛˈliːn/

hyphenation: mi·xe·lîn


navsale

glosses:
navsere,
kesa/ê ku êdî ne genc e lê hê pîr jî nebûye,
teqrîben kesên 30- ta 50/60-salî

forms:
navsaletir (comparative)
herî navsale (superlative)
navsaletirîn (superlative)
nêvsale
navsalî

etymology_text: nav- + sal + -e


îlahiyet

glosses: Zanista ku vekolînan li ser pirtûkên dînî dike.

text: Behram xwendekarekî fakulteya îlahiyatêye, dibe mêvanê xwediyê xaniyê ku li bajêr kirê kiriye. Li wir, li gund, dikeve nav pencên xewneke dûridêj ku ji xewnê bêtir lêkolîneke dirêj e, tê de helwest û dîtin û ramanên nivîskarê romanê di derbarê Xwedê, şeytên, Adem û Hewa, mirov û gelek têgehên cuda yên gerdûnî têne pêşkêşkirin.

ref: Helîm Yûsiv: Du romanên kurdî, Diyarname.com, 11/2007

forms:
ilahiyet
îlahiyat

etymology_text: Ji erebî إِلٰهِيَّات (ʾilāhiyyāt, “tiştên pîroz”), ji إِلٰهِيّ (ʾilāhiyy, “pîroz”). Wekheva îlah + -iyet.

خواناسی

roman: xwanasî

神学

roman: shénxué

إِلَهِيَّات

roman: ʾilahiyyāt

աստվածաբանություն

roman: astvacabanutʻyun

الهیات

roman: elahiyât

धर्ममीमांसा

roman: dharmamīmānsā

धर्मशास्त्र

roman: dharmaśāstra

תאולוגיה \ תֵּאוֹלוֹגיָה

roman: teológya

신학

roman: sinhak

теологија

roman: teologija

кұдайтану

roman: kūdaitanu

богосло́вие

roman: bogoslóvije

теоло́гия

roman: teológija

เทววิทยา

roman: tâywawíttáyaa

الہیات

roman: ilahiyāt

សាសនវិទ្យា

roman: saasa’na’ vityie

טעאָלאָגיע

roman: teologye

θεολογία

roman: theología


siyanet

glosses: ihtiram, qedir, qîmet, rêzgirî, nirx, biha, rûmet

text: Rêz û hurmet ji bo hemû hêjayan. Bi yadkirina wan re serê xwe bi siyanet diçemînim û bejna xwe ditewînim li ber ked û tab û jiyana wan kesayetên ku di her şert û mercî de bîr û baweriyên xwe bi mirinê, bi zindanê, bi koçberî û sirgûnê parastine; bi hez û hesreta welatekî jiya ne û di vê rêyê de can dane.

ref: Arjen Arî: Ez [bi]miriyam[a], Diyarname.com, 12/2007

forms: diyanet

etymology_text: Ji erebî صيانة


ebedîgeh

glosses: arimgeh, gor, mezar, qebir, tirb, merqed

text: Mezarê Nemiran: Li Başûr li Herêma Barzan ebedîgeha Barzanîyê nemir û Îdrîsê kurê wî

ref: Arjen Arî: Ez miriyam, Diyarname.com, 12/2007

etymology_text: Ji ebedî + -geh


arimgeh

glosses: ebedîgeh, gor, mezar, qebir, tirb, merqed

forms: aramgeh

etymology_text: arimîn - -în + -geh

ipa: /ɑːɾɪmˈɡɛh/

hyphenation: a·rim·geh


joker

glosses: karta îskambîlê ya ku wêneyê qeşmerekî li ser e û carine li şûna her kartê dikare bêt bikaranîn

glosses: Tiştê ku kêrî her tiştî tê anku ji bo her tiştî guncav e.

text: Peyva "T´schüss" [ya elmanî] li şûna hemû cureyên hevokên xatirxwestina kurdî tê bikaranîn. Peyva "egal" li şûna hevokên mîna "Ji bo min ferq nake", "Ji bo min xem nake" û her wekî din tê bikaranîn. Ji bilî estetîk û [li]guhxweşhatina van peyvan, ev dikarin mîna jokerên ji bo hevokên kurdî yên dirêj bêne dîtin jî..

ref: Zekî Ozmen: T´schüss kurdî..., Diyarname.com, 11/2007

forms:
çûker
çoker
poker

etymology_text: Deyn ji îngilîzî joker ji joke (henek, qerf, pêkenok, tinazî, tirrane).


hemawî

glosses: kevînk, laçik, serpoş, kefî, egale, dersok, xafik, kofî, caw, pate

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


xebînet

text: Çi xebînet, guneh ê me bû, me ev cîranên xwe, bi zarok û berxikên xwe yên delalî re, di dergûşa xaka xwe de mezin kirin. Me li ehd û bextên wan bawer kir, xwe ji warê xwe yê beharî bêpar kir.

ref: Fatma Savcî: Xema payizê, Diyarname.com, 11/2007

etymology_text: Ji erebî غَبِينَة (ḡabīna)


di bextê yekî de bûn

glosses: jê hêvî kirin, jê tika kirin, jê rica kirin:

text:
Dîsa negirîn di bextê we de me!
Nabe ku em bi xeyalên xwe re biwestin. Barê xwe yê ji bask û bageran bavêjin. Ba û baran bila di himêzên me de bimînin. Genim û endeko di xurcikan de. Zînên hespên me bila amade bin. Xewnên şîn ji bîr nekin.

etymology_text: Ji di + bextê + yekî + de + bûn


şolî

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya şol.

forms: şolan (masculine definite oblique plural)


mekanîzma

glosses:
sazgêrî,
awayê xebitîna yan xebitandina tiştekî

text: Her çiqas ez bi xwe bi wê deklarasyonê gelek kêfxweş bûm jî, divê vê pirsê bikim: Çima hewqas dereng hat? Vê pirsê dikim da ko balê bikşînim ser ew mekanîzmayê/n ko siyaseta PKKê tayîn dike/dikin. Lê beriya herkesî, erkê PKKiyan bi xwe ye ko vê pirsê ji xwe bikin û li bersivên wî bigerin.

ref: Rojda Çelîker: 'Yekîtiya Bakûr, parastina Başûr û Deklarasyona PKKê, Nefel.com, 12/2007

forms: mekanîzm

etymology_text: Bi rêya fransî mécanisme ji latînî mechanismus ji yûnanî [Peyv?], têkildarî mekîne, mekanîk^([Divê were berfirehtirkirin])


demagojî

glosses: siyaseta popûlîst, siyaseta bi propagandaya derew

text: Maddeya ewil a Deklarasyonê sînorên "Tirkiyeyê" yên îro "qebûl dike", ko bi ya min ew madde ye ko hêz û qudretê dide vê Deklarasyonê: ji ber ko ew madde rê li ber demogojiya Tirkan digre ko "PKK dixwaze ´Tirkiyeyê´ perçe bike". Bo wî, her çiqas mijarên wekî "Tirkiye", "Tirkiyetî" û "ser-nasname" tên û divê werin niqaj- û (bi wa min) redkirin jî, ne rast e ko îroj, ji ber wî gotinê, PKK were rexnekirin an ev deklarasyon were mehkûm- an piştgohkirin.

forms:
demagogî
demagogîzm
demagojîzm

etymology_text: Ji îngilîzî demagogy. Binere: demagog

hyphenation: de·ma·go·jî


teko teko

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Banga min ji partî, grûb, şexs û rêxistinên ji bakûrê Kurdistanê re (çi li welêt, çi li derve), yên ko ne PKKyî ne: Teko teko an bi hevdû re, bêyî tu pêşhukmek, piştgiriya xwe bo vê helwest, gav û deklarasyona PKKê destnîşan bikin û bi awayek aktîfî, hemû hêz û îmkanên xwe pêşkêşê vî prosesê bikin û bi PKKê re hevkarî bikin da ko ev Deklarasyon hêz û goşt bigre û bigije armanca xwe: aşîtî û siyaseta azad.

forms:
teko-teko
tekoteko

etymology_text: tek + -o- + tek + -o


potansiyel

glosses:
imkan, gengazî, imkaniyet, keys, mecal, firset, fersend,
kesa/ê yan tişta/ê ku dikare bibe tiştek hêja

text: Banga min ji partî, grûb, şexs û rêxistinên ji bakûrê Kurdistanê re (çi li welêt, çi li derve), yên ko ne PKKyî ne: Teko teko an bi hevdû re, bêyî tu pêşhukmek, piştgiriya xwe bo vê helwest, gav û deklarasyona PKKê destnîşan bikin û bi awayek aktîfî, hemû hêz û îmkanên xwe pêşkêşê vî prosesê bikin û bi PKKê re hevkarî bikin da ko ev Deklarasyon hêz û goşt bigre û bigije armanca xwe: aşîtî û siyaseta azad. Potansiyelek gelek mezin heye ko ne PKKyî ye û kêm-zêde li dervayê siyaseta reel maye. Lê ev potansiyel dikare bibe xwedî fonksiyon û tu şika min tune ye ko, dema ev potansiyel bi hêza PKKê re "bibe yek", ewê hêzek gelek mezin û efektîf ê şoreşger derkeve holê. Bo wî, bangê li van rêxistinan dikim ko hemû proje û çalakiyên xwe "deynin aliyek" û bi hemû hêza xwe beşdarê vê prosesê bibin, ko bingeha wê ev deklarasyona PKKê ye.

forms: potensiyel

etymology_text: Ji fransî potentiel.


siyaseta reel

glosses:
realpolîtîk, siyaseta berjewendîperest
ya ku pûte bi rêbazên bîrdozî û sincî nake

etymology_text: Wergerandina yekser ji almanî Realpolitik (“realpolîtîk, siyaseta realîst, ne îdealîst”).


kinîşte

glosses:
hewra, sînagog, peristgeha cihûyan,
 xaniyê ku cihû (anku yehûdî anku mûsewî) lê dicivin û dua û nivêjan lê dikin

text: Horiya bikra bihiştêDî li ser banê keniştêBatini keç ban ketê

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
kenîse
kenîşte
kinîse
kenişt
dêr
mizgeft
kenişt
cemxane
mizgeft

etymology_text: Ji îbranî כנסת (kinesset, “civîn”) ji בית כנסת (beyt kinesset, “mala civînê”), hevreha aramî ܟܢܘܫܝܐ (kinûşya: civîn, kombûn). Ji eynî rehî: Kinêsêt

犹太教堂

roman: yóu tài jiào táng

синагога

roman: sinagóga

συναγωγή

roman: synagogí


prestîj

text: Wek em dizanin Nedîmê rehmetî derûdoreke baş (him di nav swêdiyan de û him jî di nav kurdan de) çêkiribû û prestîja Kitêbxaneyê – nemaze li ba swêdiyan – bilind kiribû, li dû wefata wî tu dê çawa vê berdewamiyê ava bikî? Yan jî em weha bibêjin, tu difikirî ko wan tiştan bikî ko wî bi xwe dikirin?

ref: Enwer Karahan di hevpeyivînekê de ji Newzad Hirorî dipirse, Nefel.com, 12/2007

glosses: rûmet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji fransî prestige.


sakar

text: Pirsa azadî û xwederbirînê û pêdiviyên mirovî yên sade û sakar, mafê mirovî heye rahînana hez û arezûyên xwe bike, belê kengî û li kû?

ref: kaniya-sipi.de, 2006

forms: şakar


sakar

glosses: tewş, zerarok, xesarok, ziyanok, tepişkor, destpelixî, şeht


xwemalî

glosses:
tişta/ê wî welatî yan wê deverê bi xwe,
ne biyanî, ne xerîb, ne ecnebî, ne xaricî, ne derekî, ne derveyî

forms:
xomalî
xumalî
malxwê

etymology_text: xwe + mal (2) + -î

notes:
xwemalî bûn
xwemalî kirin
xwemalîbûn
xwemalîkirin
xwemalîbûyî
xwemalîkirî


ekstra

text: Rast e, lê yê me, nehezkirina kitêban ekstra ye...

ref: Enwer Karahan di hevpeyivînekê de li gel Newzad Hirorî, Nefel.com, 12/2007

etymology_text: Ji latînî extra.


ekstra

text: ekstra un

text: ekstra yatak ücreti


databas

glosses: Koma zanyariyan yên ku li cihekê hatine civandin û mirov dikare bi kompûterê wan veke û bixwîne

text: Ji hêla aborî ve, kurdan heta niha hîç alîkariya Kitêbxaneyê nekiriye. Lê, gelek kesan alîkarî bi rêya diyarîkirina pirtûk, kovar, wêne û hwd. û girêdana komputeran û avakirina databasan û wergerandina tekstan kiriye.

ref: Newzad Hirorî di hevpeyivînekê de li gel Enwer Karahan, Nefel.com, 12/2007

etymology_text: Deyn ji îngilîzî database (“danegeh”)

ба́за да́дзеных

roman: báza dádzjenyx

ডেটাবেজ

roman: ḍeṭabej

ба́за да́нни

roman: báza dánni

база от данни

roman: baza ot danni

ဒေတာဘေ့စ်

roman: detabhec.

數據庫

roman: sou³ geoi³ fu³

數據庫

roman: shùjùkù

قَاعِدَة بَيَانَات

roman: qāʕidat bayānāt

տվյալների բազա

roman: tvyalneri baza

پایگاه دادهها

roman: pâygâh-e dâde-hâ

بانک اطلاعات

roman: bânk ettelâ'ât

پایگاهداده

roman: pâygâh-e-dâde

მონაცემთა ბაზა

roman: monacemta baza

डेटाबेस

roman: ḍeṭābes

בְּסִיס נְתוּנִים

roman: besis netunim

берилиштер базасы

roman: berilişter bazası

берилишбаза

roman: berilişbaza

දත්ත සංචිතය

roman: datta saṁcitaya

데이터베이스

roman: deiteobeiseu

ຖານຂໍ້ມູນ

roman: thān khǭ mūn

база на податоци

roman: baza na podatoci

өгөгдлийн сан

roman: ögögdlijn san

дерекқор

roman: derekqor

деректер базасы

roman: derekter bazasy

ба́за да́нных

roman: báza dánnyx

दत्तनिधि

roman: dattanidhi

пойгоҳи додаҳо

roman: poygohi dodaho

ба́за да́них

roman: báza dányx

ទិដ្ឋន័យ

roman: titthɑɑnɨy

βάση δεδομένων

roman: vási dedoménon

ipa: /dɑːtɑːˈbɑːs/


online

glosses: serhêl, serxet, liserxetê, elektronîkî, li ser Internetê

text: Gelek kovarên kurdî yên online hene.

ref: anku li ser Internetê derdikevin, ne li ser kaxezê

text: Malpera Kitêbxaneyê têt nû kirin. Gelek pirtûkên dijîtalîzekirî dê di malpera nû de bên bi cih kirin. Hinek agahiyên nû û babetên nû dê lê bên zêde kirin û madeyên kevin dê bên serast kirin. Herweha, îmkana lêgerînê di kataloga onlineyê ya Kitêbxaneyê de hêsantir dibe. Ez ji vê zêdetir behs nakim ta ko malper temam dibe û dikeve karî.

etymology_text: Ji îngilîzî online ji on (“li ser”) + line (“hêl, xet”).

ipa: /oːnˈlɑːjn/


meal

glosses: wergerr, tercime, tefsîr (bi taybetî ya Qur'anê)

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


meal

glosses:
cem, xwarin, danê xwarinê, wecibe,
 (taşt yan firavîn yan şîv)

audio: en-uk-a meal.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-meal.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-meal.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-meal.wav


neşîde

glosses: neşîde: helbest, şiir, sirod, stiran, pend

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


Ahura Mazda

glosses: yezdanê qenciyê, yezdanê herî mezin û bilind

forms:
Ahuramazda
Hurmiz
Hûrmiz
Hormiz

etymology_text: Ji protoarî bi wateya mîrê zana. Bo agahiyên berfiretir binere: Beyhanî Şahîn: Ahura Mazda, Amidakurd.com, 12/2007) Bide ber farisî اهورا (ahurâ).


Ehrîmen

glosses: (li gor baweriya zerdeştiyan) xwedayê xirabiyê, şeytan

forms:
Ahrîmen
Rêvin

etymology_text: Hevreha yan ji farisî اهریمن (Ehrîmen), ji farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (Ehrimen), ji avestayî [skrîpt hewce ye] (engre meynyu, “giyanê xirab”) ji engre- (wêranî, wêranker) + meynyu (giyan) ji zimanên îranî. Di kurmancî de bi forma "rêvin" (pîs, qirêjî) maye.


husan

forms:
hosa
hosan
husa
osa
osan
usa
usan


pozberî

glosses: dijberî, dijminatî, rikeberî, hevrikî, neyartî, reqabet, reqîbî, pêşbirk, pêşbazî, berêkanê, riberiz

text: Kîjan ziman di mêjiyê mirov de serdest an jî bi hêztir bibe, ew bi ser dikeve û li hemberî pozberiya zimanê din hoyên xwezayî bi kar tîne, ango zimanê din rasterast dikuje. Jibo ku mirov wekî kurdekî/ê were bi nav kirin, divê ew kesa di mêjiyê xwe de xwedîînformasiyonên kurdeyatiyê be û li gora berjewendiyên vê yekê bilive. Di nava van înformasiyonan de herweha ziman bixwe roleke pir mezin dilîze – taybetî jî heger mijar di derbarê kurdayetiyê de be...

ref: Beyhanî Şahîn: No, Kurdiya di mêjiyên mirî de, No!, Amidakurd.com, 2007

forms:
pozberîtî
pozbertî

etymology_text: Ji pozber + -î.

ipa: /poːzbɛˈɾiː/

hyphenation: poz·be·rî


pozber

glosses: dijber, dijmin, rikeber, hevrik, neyar, reqîb, oponent, mixalif

etymology_text: Ji poz + -ber.


cidiyet

forms: ciddiyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: cidî + -yet

ipa: /d͡ʒɪdɪˈjɛt/


wesayit

glosses: Çend kesên yan tirimpêlên ku bi hev re bi rêyekê ve dimeşin.

text: Di wesayîtan de tupir li însanan temaşe dikî, çav didî dinyayê.

ref: Kovara Kund Sal 2 Jimar 6 2019

etymology_text: Ji erebî وَسَائِط (wasāʾiṭ) pirjimara وَاسِطَة (wāsiṭa).

ipa: /wɛsɑːˈjɪt/

hyphenation: we·sa·yit


şempanze

glosses:
Cûnek meymûnên girs in,
li Afrîkayê dijîn û biyolog bawer dikin ku nêzîktirîn xizmên mirovan in.

text: Şempanze û însan li ber komputerê hatin hemberî hev û encamek derket holê ku alim matmayî man: Şempanzeyanzora însanan bir.

ref: Netkurd.com, 12/2007

forms: şimpanzî

etymology_text: Bi rêya fransî chimpanzé yan îngilîzî chimpanzee ji çilûbayîkivili-chimpenze

ipa: /ʃɛmpɑːnˈzɛ/

hyphenation: şem·pan·ze


çilûbayî

glosses: zimanek bantûyî ye ku li Komara Demokratîk ya Kongoyê tê peyivîn

forms:
Lûla-kasayî
Lûba-lûlwayî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


lêvandin

glosses: bi lêv kirin, bi dev gotin, telefiz kirin

glosses: telefiz, dengê peyvekê yan herfekê dema ku mirov dibêje

forms:
dilêvînim (present)
dilêvînî (present)
dilêvîne (present)
dilêvînin (present)
bilêvîne (imperative singular)
bilêvînin (imperative plural)
lêvand (past)
lêvand (past)
lêvand (past)
lêvand (past)
–lêvîn– (root present)
–lêvand– (root past)
ez dilêvînim (indicative present positive)
ez nalêvînim (indicative present negative)
min lêvand (indicative past positive)
min nelêvand (indicative past negative)
tu dilêvînî (indicative present positive)
tu nalêvînî (indicative present negative)
te lêvand (indicative past positive)
te nelêvand (indicative past negative)
ew dilêvîne (indicative present positive)
ew nalêvîne (indicative present negative)
wê/wî lêvand (indicative past positive)
wê/wî nelêvand (indicative past negative)
em dilêvînin (indicative present positive)
em nalêvînin (indicative present negative)
me lêvand (indicative past positive)
me nelêvand (indicative past negative)
hûn dilêvînin (indicative present positive)
hûn nalêvînin (indicative present negative)
we lêvand (indicative past positive)
we nelêvand (indicative past negative)
ew dilêvînin (indicative present positive)
ew nalêvînin (indicative present negative)
wan lêvand (indicative past positive)
wan nelêvand (indicative past negative)
min dilêvand (imperfect positive)
min nedilêvand (imperfect negative)
min lêvandibû (positive)
min nelêvandibû (negative)
te dilêvand (imperfect positive)
te nedilêvand (imperfect negative)
te lêvandibû (positive)
te nelêvandibû (negative)
wê/wî dilêvand (imperfect positive)
wê/wî nedilêvand (imperfect negative)
wê/wî lêvandibû (positive)
wê/wî nelêvandibû (negative)
me dilêvand (imperfect positive)
me nedilêvand (imperfect negative)
me lêvandibû (positive)
me nelêvandibû (negative)
we dilêvand (imperfect positive)
we nedilêvand (imperfect negative)
we lêvandibû (positive)
we nelêvandibû (negative)
wan dilêvand (imperfect positive)
wan nedilêvand (imperfect negative)
wan lêvandibû (positive)
wan nelêvandibû (negative)
ez ê bilêvînim (future positive)
ez ê nelêvînim (future negative)
minê lêvandibe (future perfect positive)
minê nelêvandibe (future perfect negative)
tu yê bilêvînî (future positive)
tu yê nelêvînî (future negative)
teyê lêvandibe (future perfect positive)
teyê nelêvandibe (future perfect negative)
ew ê bilêvîne (future positive)
ew ê nelêvîne (future negative)
wê/wîyê lêvandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nelêvandibe (future perfect negative)
em ê bilêvînin (future positive)
em ê nelêvînin (future negative)
meyê lêvandibe (future perfect positive)
meyê nelêvandibe (future perfect negative)
hûn ê bilêvînin (future positive)
hûn ê nelêvînin (future negative)
weyê lêvandibe (future perfect positive)
weyê nelêvandibe (future perfect negative)
ew ê bilêvînin (future positive)
ew ê nelêvînin (future negative)
wanê lêvandibe (future perfect positive)
wanê nelêvandibe (future perfect negative)
min lêvandiye (perfect positive)
min nelêvandiye (perfect negative)
min lêvandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nelêvandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te lêvandiye (perfect positive)
te nelêvandiye (perfect negative)
te lêvandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nelêvandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî lêvandiye (perfect positive)
wê/wî nelêvandiye (perfect negative)
wê/wî lêvandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nelêvandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me lêvandiye (perfect positive)
me nelêvandiye (perfect negative)
me lêvandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nelêvandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we lêvandiye (perfect positive)
we nelêvandiye (perfect negative)
we lêvandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nelêvandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan lêvandiye (perfect positive)
wan nelêvandiye (perfect negative)
wan lêvandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nelêvandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bilêvînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nelêvînim (present subjunctive negative)
(bila) min lêvandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nelêvandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bilêvînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nelêvînî (present subjunctive negative)
(bila) te lêvandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nelêvandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilêvîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nelêvîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî lêvandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelêvandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bilêvînin (present subjunctive positive)
(bila) em nelêvînin (present subjunctive negative)
(bila) me lêvandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nelêvandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bilêvînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nelêvînin (present subjunctive negative)
(bila) we lêvandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nelêvandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilêvînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nelêvînin (present subjunctive negative)
(bila) wan lêvandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nelêvandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bilêvanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nelêvanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min lêvandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nelêvandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bilêvanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nelêvanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te lêvandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nelêvandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bilêvanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelêvanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lêvandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelêvandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bilêvanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nelêvanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me lêvandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nelêvandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bilêvanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nelêvanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we lêvandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nelêvandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bilêvanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelêvanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan lêvandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelêvandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bilêvanda (present conditional positive)
minê nelêvanda (present conditional negative)
minê lêvandibûya (preterite conditional positive)
minê nelêvandibûya (preterite conditional negative)
teyê bilêvanda (present conditional positive)
teyê nelêvanda (present conditional negative)
teyê lêvandibûya (preterite conditional positive)
teyê nelêvandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bilêvanda (present conditional positive)
wê/wîyê nelêvanda (present conditional negative)
wê/wîyê lêvandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nelêvandibûya (preterite conditional negative)
meyê bilêvanda (present conditional positive)
meyê nelêvanda (present conditional negative)
meyê lêvandibûya (preterite conditional positive)
meyê nelêvandibûya (preterite conditional negative)
weyê bilêvanda (present conditional positive)
weyê nelêvanda (present conditional negative)
weyê lêvandibûya (preterite conditional positive)
weyê nelêvandibûya (preterite conditional negative)
wanê bilêvanda (present conditional positive)
wanê nelêvanda (present conditional negative)
wanê lêvandibûya (preterite conditional positive)
wanê nelêvandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bilêvîne (imperative present positive)
(tu) nelêvîne (imperative present negative)
(hûn) bilêvînin (imperative present positive)
(hûn) nelêvînin (imperative present negative)

etymology_text: Ji lêv + -andin.

ipa: /leːvɑːnˈdɪn/

hyphenation: lê·van·din


lêvandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


lutfen

glosses: ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, tenikî

forms: litfen

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: lutfen (bi delalî, bi bedewî) ji lutf + -en


dob

glosses: aqit^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: dobe

ipa: /doːb/


dob

text: Min çend doban bi te re got bi Qehremên re megere!

ref: Jan Dost: Kobanî, r. 15


teblîx

glosses: daxwiyanî, namilke, belavok, îlan, ragihandin

etymology_text: Ji erebî تَبْلِيغ (tablīḡ), forma navdêrê ya بَلَّغَ (ballaḡa, “agahdar kirin, şandin”)

ipa: /tɛbˈlɪːɣ/


celal

glosses:
robar, ro, çem
(bi taybetî yên meyav anku ne kûr)

text: Baranê ava celalê gundî şêlî kir.

ref: Îbrahîm Remezan Zaxoyî: Ferhenga Pîşkên Kurdî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007, r. 34

ipa: /d͡ʒɛˈlɑːl/

hyphenation: ce·lal


Celîl

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî Celal


Cemîla

forms: Cemîle

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: Cemîl + -a


şakar

glosses: Karê herî giring yê ku kesekî kiriye; berhemê serekî yê ku kesekî afirandiye.

text: "Mem û Zîn" şakarê Ehmedê Xanî ye lê wî hin pirtûkên din jî nivîsîne.

text: Nedîmê rehmetî toreka berfireh ya kontaktan ji xwe re ava kiribû û xwe gihandibû kesên payebilind û desthilatdar di civaka Swêdê de. Ew bi xwe mirovekê pirhêvî bû û dixwast gelek karan bike. Xewneka wî ew bû ko kitêbxaneyeka kurdî dabimeziranda. Wî ew xewna xwe bi renc û têkiliyên xwe kir rastî û ev deh sal di ser vebûna wê de derbas bûn. Gelek xewnên wî yên wek Kitêbxaneya kurdî ya dijîtlal, Muzîkxaneya kurdî, Kitêbxaneya kurdî ya li Diyarbekirê, kovarên kurdî yên temadar û dehên din yên mîna wan hebûn. Şiyana wî ya xeyalkirinê pir xurt bû. Wî gelek tişt digotin û gelek tişt dikirin. Lê, şakarê wî yê biqîmet û pirgiring Kitêbxaneya Kurdî li Stockholmê ye.

forms:
شاکار
şahkar
şehkar
sakar

etymology_text: Ji şa (“şah”) + kar.

ipa: /ʃɑːˈkɑːɾ/

hyphenation: şa·kar


bîde

glosses: Têşokên anku mexseleyên nizm di destavxaneyan ve bo şûştina organên zayendî û qûnê.

forms: bide

etymology_text: Ji fransî bidet.

биде

roman: bide

hyphenation: bî·de


roc

audio: LL-Q10199 (zza)-Mirzali-roc.wav


roc

audio: LL-Q1860 (eng)-TurtleMedicine-roc.wav


mithîş

glosses: tirsnak, erjeng, giyansûz, ecêb, seyr, ecayîb, girtole, hêwilnak

forms:
mithîştir (comparative)
herî mithîş (superlative)
mithîştirîn (superlative)
muthîş


hegemonî

text: Amerîka dixwaze petrola ku ji axa komara Îraqê derdikeve ji xwe re bi erzanî bibe û sîber û hegemoniya xwe li ser Rojhilata Navîn xurt bike.

ref: Dara Hassan: Şer û dijberên şer, Avestakurd.net, jêwergirtin: 12/2007

forms:
hegemonya
hejemonî
hejemonya

etymology_text:
* Almanî: Hegemonie mê
* Çînî: nadvláda mê, hegemonie mê
* Fînî: hegemonia
* Fransî: hégémonie
* Holendî: hegemonie mê
* Îdoyî: hegemonio
* Îngilîzî: hegemony
* Japonî: ヘゲモニー (hegemonī)
* Polonî: hegemonia mê
* Rusî: хегемония
* Sirboxirwatî: nadvlada mê
* Spanî: hegemonía mê
* Swêdî: hegemoni giştî
* Tirkî: hegemonya

ipa: /hɛɡɛmoːˈniː/

hyphenation: he·ge·mo·nî


provakasyon

glosses: Wisan kirin ku kesek tiştekî bike bi taybetî tiştên xirab.

text: Carek din eşkere bû ku nûçevanên tirk bi armanca provakasyon ûdezînformasyonê diçin Kurdistana Azad. Dema ku çavên wan bi nexşe û alaya Kurdistanê dikeve heş û mêjî ji serê wan diçe. Loma jî bi ragihandin û weşanên xwe dijminatîya gelê Tirk û Gelê Kurd, fît dikin.

forms: provokasyon

تحریک

roman: teh¨rîk


provakasyon

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre provokasyon.


boke

text: Bokeyên berhemên te û rolên wan ji rewşa civatê û jiyanê ne, yan te ew afirandine?

ref: Ziyad Hemze di hevpeyivînekê de ji Şahînê Bekirê Soreklî dipirse, Pukmedia.com, 12/2007

text: Bokeyên vê çirokê Feqe Emer û Feqe Hesen, piştî ko Mela-camî xwandibûn, ji ho pêşvebirina zanîn û standina destûra xwe berê xwe dabûn Îranê, li gundekî bûbûn mîvan û ev çîrok li wan qewimîbû. Ji bo ko xwandevan qenc serwext bibin emê rê bidin gotina Feqî Emer

ref: Osman Sebrî, Şeytanqûnî

glosses:
leheng, rolgir, rollîz
(di filmekî yan pirtûkekê de)


şoxî

glosses: henek, qerf, tirrane, tinazî, galte, tehn, yarî

forms:
soxî
şox

etymology_text: Ji Ji şox + -î yan belkî berûpaşaxweş / xoş


kalemêr

glosses: Kalepîr, pîremêr, zelamê pîr, rîspî, kal, kal, êxtiyar, salmezin, salmend

text: Medyaya Tirk kalemêrê Kurd li dijî kurê xwe bi kar tîne.

ref: Avestakurd.com, 12/2007

etymology_text: Ji kal + -e- + mêr.

ipa: /kɑːlɛˈmeːɾ/

hyphenation: ka·le·mêr


pehlewî

glosses: Zimanekî arî anku îranî yê serdema navîn bû û wek maka zimanên îranî yên rojava niha tê pejirandin.

forms: pehlevî

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha palewan.


kajîle

glosses: Biharetek e û bi taybetî wek toz tê bikaranîn di nav xwarinan de.

кардамонът

roman: kardamonǎt

кардамон

roman: kardamon


zerdeçal

forms:
zereçal
zerçuwe

куркума

roman: kurkuma

மஞ்சள்

roman: mañcaḷ


gilor

ipa: /ɡɪˈloːɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-gilor.wav

hyphenation: gi·lor


kilor

glosses: Nanekî gilover e, hevîrê wê bi şîr û rûn tê çêkirin, paşê mirtoxe (ar, rûn, xwê ku tev tê qelandin) têdixin hundirê wê herî dawî zerika hêkê li ser rûyê wê didin û dipijînin.

glosses: Nanên gilover yên nava wan kun / qul û bi gelemperî bikuncî.

glosses: Ji bo marên xwe li hev digerînîn û xwe dikin wek teker an sêlekê tê gotin

text: Ez ji nav zevîyê me dihatim mal. Berî ez têkevim hendir hima min dît wa marekî xwe li ber derî kiriye kilor. Marek reş bû û kilorek pir mezin bû. Ez vegeriyam û min rahişt darek dirêj û min pê mar kuşt. Bêxwediyo hima hima nêzîka 2 metro û nîvan bû.

forms:
کلۆر
kulor
kilorik
kilork
qilor
qilorik
qilork

ipa: /kɪˈloːɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-kilor.wav

hyphenation: ki·lor


klor

glosses: Elementeke kîmyewî ku hejmara atomî ya wê 17 û sembola wê Cl e.

хлор

roman: xlor

ক্লোরিন

roman: klorin

хлор

roman: hlor

氯

roman: liu̍k

氯

roman: lǜ

鹽素

roman: iâm-sò͘

氯

roman: lio̍k, lo̍k

كُلُور

roman: kulūr

քլոր

roman: kʻlor

کلر

roman: kolor

ქლორი

roman: klori

नीरजी

roman: nīrjī

क्लोरीन

roman: klorīn

כְלוֹר

roman: khlór

ක්ලෝරීන්

roman: klōrīn

염소

roman: yeomso

ຄລໍຣິນ

roman: kha lǭ rin

ക്ലോറിൻ

roman: klōṟin

नीरजी

roman: nīrajī

குளோரின்

roman: kuḷōriṉ

హరినము

roman: harinamu

ក្លរ

roman: klɑɑ

ក្លរីន

roman: klɑɑriin

χλώριο

roman: chlório


klor

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-klor.wav


kîp

forms:
kîptir (comparative)
herî kîp (superlative)
kîptirîn (superlative)
kip

hyphenation: kîp


caket

audio: LL-Q34002 (sun)-Yudajatnika-caket.wav


bizûz

glosses: Cûnek ajelên firok yên mîna pelatînkan in lê şevger in.

forms:
bizêz
bizîz
buzêz
buzîz
buzûz
gizûz
gizêz
gizîz
guzûz
guzêz
guzîz

蛾

roman: é

بید

roman: bid

پروانه

roman: parvāne

पतंगा

roman: patangā

परवाना

roman: parvāna

моль

roman: mol’

мотылёк

roman: motyljók

ipa: /bɪˈzuːz/

hyphenation: bi·zûz


nargîle

glosses: Amûrek e ku mirov pê avê hildikêşe gewriya xwe (li şûna tûtinê yan tilyakê).

text: Li Îranê kişandina nargîleyê hat qedexekirin

forms: nargile

etymology_text: Ji sanskrîtî नारीकेल (narîkile, “gûza hindî”) ji ber ku berê ji wê dihat çêkirin. Hevreha soranî soranî نێرگەلە (nêrgele), farisî نارگيله (nargîlê), pehlewî enargêl. Peyva erebî نارجيل (“narcîl”) û ya aramî ܢܪܓܝܠ (nargîl) ji zimanên îranî hatine wergirtin.

हुक़्क़ा

roman: huqqā

حقہ

roman: ḥqh

ipa: /nɑːɾɡiːˈlɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nargîle.wav

hyphenation: nar·gî·le


avantaj

glosses:
pêşwendî, sûd, kelk, mifa, qezenc, feyde,
tişta/ê baş, tişta/ê bimifa

text: Ev roj kartek muhîm ketîye destê Tirkiyeyê. Xwedîyê wê awantajê ye ku dikare raya giştî ya navnetewî û DYAyê têxe hereketê. Eger ev pirs îro neyê çareserkirin, wê di pêşerojê de hê dijwartir bibe. Bi mirina Ocalan re, wê her hêzek ji xwe re PKKyek damezirîne û qontrol bi tevahî ji dest derkeve. Eger Tirkiye bi mêjîyek nû nêzîkî pirsê bibe û ji bo çareserîyê pêvajoyek nû bide destpêkirin, wê bikaribe bandora PKK-ê ji holê rake.

ref: Ali Birand, wergerrandin: Aram Gernas, Netkurd.com, 12/2007

etymology_text: Ji fransî avantage, ji avant + -age.

барыщ

roman: baryšč

выгода

roman: vygoda

ipa: /ɑːvɑːnˈtɑːʒ/

hyphenation: a·van·taj


avantaj

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avantaj.wav


Kiyoto

glosses: bajarek Japonyayê ye û paytextê wê yê berê bû

glosses: peymanek Neteweyên Yekbûyî ye bo sekinandina germbûna seqayê cîhanê

etymology_text: Ji japonî 京都 (kyōto) ji 京 (kyō, "mezin") + 都 (bajar)

Kjoto#Bosnian

roman: Kjoto


doktrîn

glosses:
rêbaz, fêre, bîrdoz, dîtane, teorî, bawerî, raman, nerîn, helwest, dogma
 (bi taybetî ya siyasî yan felsefî)

text: Vê doktrînê em dikarin bi van deqan pêşkêş bikin...

ref: Bayram Ayaz: Kemalizma “kurdîlîhîcazkar” tehlûka herî mezin e!, Netkurd.com, 11/2007

glosses: nezeriye, prensîp^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Bi rêya frensî yan îngilîzî doctrine ji latînî doctrina ku dîmînutîva anku biçûkkeradoctus (fêrkirî) ye ku bi xwe ji docere (hîn kirin, elimandin, fêr kirin) e ku herwiha jêdera doktor e jî.

ipa: /doːktˈɾiːn/


ebced

glosses:
alfabe, elîfba, hemû herf
(bi taybetî yên zimanê erebî)

glosses: komtîp, tîpgel, pîtgel,hirûf, abece^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji erebî ابجد ji ا-ب-ج-د (e-b-c-d) ku her çar herfên destpêkê yên alfabeya erebî ne, hevreha îbrî אבג'ד (abgad)


peyan

glosses: teşebis, destavêtin (tiştekî), destkirina bi tiştekî

glosses: zilam, mêr Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre peya.

text: Ji xwe li ba wî girî ji peyan re şerm bû, girî karê jinan bû.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms: beyan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


destavêtin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji dest + avêtin.


dest avêtin

forms:
dest avêştinê
dest avêjtinê
dest havêjtinê
dest havêştinê
dest havêtinê
dest avîtinê
dest havîtinê

ipa: /dɛst ɑːveːˈtɪn/


îbranîtî

glosses:
Dînê cihûyan.
 Dînê li ser bingehê Tewratê ku ji aliyê Mûsa-pêxember ve hatiye damezrandin.

etymology_text: Ji îbranî + -tî.


حيوان

glosses: heywan, ajel, lawir, dirinde, canewer, giyanewer, candar

حیوان

roman: heyvân


miaf

glosses:
bexşandî, efûkirî,
kesa/ê ku ji erkekî hatiye azadkirin,
kesa/ê ku destûr heye ku erkek giştî bi cih neîne

text: Nurettin Demirtaş piştî wek serokê DTPê hate hilbijartin bo Konferansa li YEyê û hin hevdîtinan derket dervayî welat. Piştî çûna wî ya dervayî welat, di derbarê DTPê doza girtinê hat vekirin û derbarê wî bi xwe jî ji sebebê ku xwedê giravî bi raporek sexte xwe ji leşkerîyê muaf kiriye, biryara girtinê derket.

forms:
miaftir (comparative)
herî miaf (superlative)
miaftirîn (superlative)
muaf

etymology_text: Ji erebî مُعَاف (muʿāf) ku herwiha serekaniya peyva "maf" ya kurdî ye jî.


asgarî

glosses: mînîmûm, kêmtirîn, herî kêm, hindiktirîn, jêrtirîn

text: Wezîrê Dewletê Mehmet Şîmşek li ser nîqaşên mehaneya asgarî ya karkeran duh axaftineke ecêb kir û got ku li Tirkiyeyê asta mehane "bilind" e.

forms:
asgarîtir (comparative)
herî asgarî (superlative)
asgarîtirîn (superlative)
esxerî
asxerî

etymology_text: Ji tirkî asgari, ji erebî أَصْغَر (esx¨er).


mînîmûm

glosses: asgarî, kêmtirîn, herî kêm, hindiktirîn, jêrtirîn

forms:
mînîmûmtir (comparative)
herî mînîmûm (superlative)
mînîmûmtirîn (superlative)


spasker

glosses:
kesa/ê ku spasiyê dike,
kesa/ê ku dibêje "spas"

forms:
sipasker
supasker

etymology_text: Ji spas + -ker.


zikêşî

forms:
زكئێشی
زکئئێشی
dilêşî
didanêşî
guhêşî
piştêşî
serêşî

etymology_text: Ji zik + êş + -î.

የሆድ ህመም

roman: yähod hmäm

পেটৰ বিষ

roman: petor bix

জঠৰজালা

roman: zothorzala

ашҡаҙан ауырыуы

roman: ašqaðan awïrïwï

胃痛

roman: wèitòng

مَغْص

roman: maḡṣ

مَغَص

roman: maḡaṣ

კუჭის ტკივილი

roman: ḳuč̣is ṭḳivili

ашказан оорусу

roman: aşkazan oorusu

복통

roman: boktong

배탈

roman: baetal

сто́мачна бо́лка

roman: stómačna bólka

асказан авырувы

roman: askazan avıruvı

ئاشقازان ئاغرىقى

roman: ashqazan aghriqi

асқазан ауруы

roman: asqazan auruy

боль в животе́

roman: bolʹ v životé

боль в желу́дке

roman: bolʹ v želúdke

ашказан авыруы

roman: aşkazan awıruı

στομαχόπονος

roman: stomachóponos

ipa: /zɪkeːˈʃiː/, /zɪk eːˈʃiː/

hyphenation: zik·ê·şî


object

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-object.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-object.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-object.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-object.wav


Barzanî

glosses: hozek anku eşîrek kurd e li Başûrê Kurdistanê li devera Barzan ku gelek serok û mêrxas dane tevgerra azadîxwaz ya kurdî

glosses: PDKyî, endamê yan alîgirê Partiya Demokrat ya Kurdistanê (Başûrê Kurdistanê)

forms:
Barzaneyî
Berzanî
Berzaneyî

etymology_text: Ji Barzan + -î.


qeleş

text: PKK qelleş be, bêbext be, ew ne karê me ye, lê em wek Lotikxane tenê û tenê tiştekî zanin ku ew jî ev e: Kurd û Tirk tucarî nikarin bibin brayên hev. Ew ji qewmê Dêlegura Asenayê, Tatar, hov û dagîrkeran e. Ew nevîyên Hûlagû, Cengizxan, Tîmûrling û nevîyên Kor Mistoyê Kerxana Selanîkê ne. Lê em Kurd Arî ne, Zerdûştî ne, nevîyên Keyxusrew, Şêx Evdilqadirê Geylanî, Selaheddînê Eyyûbî, Ristemê Zal, Şêx Hadî, Şêx Seîd, Seyid Rizo, Simko û Barzanîyê nemir in.

ref: Lotikxane.com, 12/2007

forms:
qaleş
qalleş
qelleş
keleş


qeleş

text: Piştî ku Bonapart li ber tixûbên Austirya bêhna xwe ya dawî dikişand, nandozekî ji wî welatî kilîtên kelehê radestî wî kirin û tişta ku Bonapart bi şer nekariye pêk bîne, bi rêya qeleşekî xwefiroş ê beredayî kir.

ref: Idrîs Henan, ‘Qaz Bi Refa Xwe Re Baz E’ https://web.archive.org/https://ronahi.net/ku/index.php/2020/12/04/qaz-bi-refa-xwe-re-baz-e/ arşîv, ronahi.net, 2020


Zerdeşt

glosses:
pêxemberek miletên arî anku îranî bû li serdema mediyan,
danerê dînê zerdeştî

forms:
Zerdûşt
Zerathûşt
Zerteşt
Zertûşt
Zarathustra

etymology_text: Ji zimanê medîZaraθuštra


kangal

text: Li gor gotin, lêkolîn û vekolînên segkologên Tirko, segê şivanan „Kangal“ segê herî bi hiş û hêz e. Kangal dikare 200 gotinan jiber bike û di serê xwe de bigire. Bi hêza xwe dikare bi rehetî tiraxtorek 3000 kilo li pey xwe de bikêşe.. Hêza wî ji ya 10 kerên şamî û 50 hemalên Dîyarbekirê zêdetir e.


qewmiyet

glosses: Evandina miletê xwe, hezkirina ji gelê xwe.

text: De binerin bê zarokên xelkê çiqasî girêdayî doz û qewmîyeta xwe ne. Çep bin jî çepên welatê xwe, rast bin jî rastên welatê xwe, dîndar bin jî dîndarên welatê xwe, û qûnek bin jî qûnekên welatê xwe ne. Yanî, mêrikan berjewendîyên gel û welatê xwe di ser hertiştî re digrin. Meselen kovara bi navê Türksolu (Çepên tirk) û derûdora wê!

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: qewmî + -yet ji qewm + -î + -yet


qewmî

forms: qewimî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: Ji qewm + -î


dilêş

text: Ê başe bavê min, ma yekî Cihû (Yahûdî) danûstendinê ji dikana yekî Ereb dike? Naaaa! Ma yekî Ereb danûstendinê ji dikana yekî Cihû dike? Naaaa! Çima? Ji ber ku dijminên hev in û herdu alî jî naxwazin hevdu dewlemendtir bikin da ku perê alîyekî nebin fîşek û berik û li alîyê din nekevin. Aha şexsîyetî û helwesta rastîn ev e ellawekîl! Kesên ku xwedî xîret bin, dilêşên gel û welatê xwe bin, xwîna bav û bapîrên xwe ji bîr nekin, narin ji dijminê xwe danûstendinê nakin û perên xwe naxin bêrîka wan.

etymology_text: dil + êşîn - -êş

ipa: /dɪlˈʔeːʃ/


qebzî

glosses: çikî, miçiqî, girtî, gîre, qepat, hişk, ziwa

text: Rojek ji rojan jinek navsere ji Amûda rengî navê wê Fermanê, temenê wê derdora 70 sali bû. Wextê dewleta Tirko ya Osmanî fermana filehan anîbû, bavê wê jî ev nav lê kiribû. Icar pîra Fermanê nava wê dêşiya. Geh qebzî dibû û geh nava wê diçû. Zarokê zarokên wê carcara heshesûk hişk dikirin û didanê ji bo nava wê baş biba.

ref: Dr M. Hesen Şêxo, Lotikxane.com, 12/2007

forms:
قهبزی
qebs
qefs
qefz
qevs
qevz
hefs
hefz
hevz

etymology_text: Ji qebz + -î.


berkurk

glosses:
gerden, bersîng, berçêlk, sîng
(bi taybetî yê balindeyan)

text: Kevokê berkurka xwe dagirt, dest bi xwendinê kir û di hundurê odê de çû û hat.

text: Bavê lêwik hemaradije kêrê û berkurka mirîşkê vedike. Jehrê hemî jê derdixe. Dûvre jî hinik navka nan di nav avê de nerm dike, dixe berkurka mirîşkê û dûvre bi ta û derziyê berkurka mirîşkê didirû. Mirîşk namire. 5 salan dûvre motorekî duteker lê diqelibe û mirîşka Amûdî emir dide haziran.

ipa: /bɛɾˈkʊɾk/

hyphenation: ber·kurk


prîm

glosses:
bonus, premyûm,
pareyê yan tiştê zêde yê ku ji kesekî re tê dan
(ji ber biserketinekê yan ji ber ku karkerek yan bikirrek dilsoz e)

etymology_text: Bi rêya fransî prime ji latînî primus (yekem)


dirozin

etymology_text: Ji farisiyaklasîkدروزن (durûzen), hevreha diro û jenîn, bi heman awayî derewçîn.


laper

glosses: rûpel, berper, berpel, rûper, sefhe, seyfe, aliyek ji perî, rexek kaxezê

forms:
لاپهڕ
laperr

etymology_text: Ji la + per.

ipa: /lɑːˈpɛɾ/

hyphenation: la·per


metres

glosses: dostik, jina ku têkiliyên zayendî li gel zelamekî hene lê ne jina wî ye

text: Ez û Delal, çîroka keçeke bi navê Delal e ko ew ji bakurê Kurdistanê ye. Delal û Memo hîna dema ko li welêt in hevdu nas dikim û piştî Memo dihere Swêdê û wexteke dirêj di ser re dihere, ji ber merivên xwe û birayên Delalê naqedîne û dû re wê dibe Swêdê. Li Swêdê du keçên wan çê dibin, lê jiyana wan bi rêk û pêk nameşe. Wek gelek bûyerên bi vî rengî ya wan jî meseleya xapandin û bêbawriyê ye. Memo di dema ko Delal li welêt bûye, ji xwe re bi keçên swêdiyan re rabûye û rûniştiye û piştî ko Delal hatiye jî wî dev ji finêsên xwe bernedaye û her berdewam dike. Wî hejmara dostik û metresên xwe kiriye 4 û 5an û her derewan li jina xwe dike. Piştî demekê jî çavên jinikê vedibe, hêza pevçûnên wan xurttir dibe û ew dev ji hev berdidin.

ref: Enwer Karahan: "Ez û Delal" ya Sidqî Hirorî, Nefel.com, 12/2007

forms: mistres


kolumnîst

glosses: kunciknivîs, kesa/ê ku kolumnan dinivîse

etymology_text: Ji kolumn + -îst.


puxt

glosses: pak, paqij, xwerû, saf, sade, petî, pêtû, tisî, tursî, tusî, tirsî

text: Bi kurtî û puxtî, weko em dibînin wext bi ser ve çû û Kerkûk venegeriya.

ref: Bedran Hebîb: Ji bo Kerkûkê çi maye ko em bikin!, Nefel.com, 12/2007

forms:
puxttir (comparative)
herî puxt (superlative)
puxttirîn (superlative)
puxte

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


xerîc

forms:
xaric
xeric
xelîc

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî xaric.


xelîc

glosses:
kendav, korfez, devera deryayê yan golê ya teng
(ya di navbera du bejayiyan de)
 (bi taybetî Xelîcê Farisî)

forms:
خەلیج
xaric
xeric
xerîc

etymology_text: Ji erebî خليج (xelîc).


puxte

glosses: Têgehê babetî, têgehê tiştekî an jî nivîsarekê

text: Pir 'eyb e ko em ji dest binalin«Mem puxteyê 'işqê bû temamîGot-ê ko »bira meger tu xam î

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

text: Bi van hemûyan re divê tu wekî şairan hay ji hemû gotinên xwe hebî û puxteya pirtûkê bi hevokekê du hevokan vebêjî.

ref: Rizoyê Xerzî, Nivîskarî hem kul û derd e, hem jî azadî ye https://web.archive.org/https://xwebun.org/niviskari-hem-kul-u-derd-e-hem-ji-azadi-ye/ arşîv, xwebun.org, 27.07.2020

forms:
پوختە
puxt
pûxte

ipa: /pʊxˈtɛ/


pûxte

forms:
puxt
puxte

ipa: /puːxˈtɛ/

hyphenation: pûx·te


referandûm

glosses: Dengdana hemû milet li ser mijarekê daku ew mijar werepejirandin yan redkirin.

text: Qanûna Bingehîn ya Yekîtiya Ewropayê li Frensayê û Holendayê di referandûmê de hat redkirin.

text: Referandûma li ser Kerkûkê îsal pêk nayê anku nayê kirin.

text: Wezîrê derve yê tirkan Ali Babacanî îro li parlamentoya tirkan îdia kir ko paşvedana referanduma Kerkûkê encama siyasete Tirkiyeyê bû û got Tirkiyeyê berê jî gotiye ko pirsa Kerkûkê bi referandumê çareser nabe.

forms:
referendûm
referandom

etymology_text: Bi riya fransî référendum, ji latînî referendum ji referre (“şêwirîn”).

рэферэ́ндум

roman: refjeréndum

рефере́ндум

roman: referéndum

公民投票

roman: gōngmín tóupiào

公投

roman: gōngtóu

اِسْتِفْتاء

roman: istiftāʾ

اِسْتِفْتاء

roman: istiftāʔ

ռեֆերենդում

roman: ṙeferendum

հանրաքվե

roman: hanrakʻve

همهپرسی

roman: hame-porsi

رفراندوم

roman: refrândom

რეფერენდუმი

roman: reperendumi

जनमत-संग्रह

roman: janmat-saṅgrah

मत-संग्रह

roman: mat-saṅgrah

रेफ़रेंडम

roman: refreṇḍam

מִשְׁאַל עַם

roman: mish'ál 'ám

референдум

roman: referendum

국민투표

roman: gungmintupyo

ປະຊາມະຕິ

roman: pa sā ma ti

бүх нийтийн санал хураалт

roman: büh nijtijn sanal huraalt

رېفېراندۇم

roman: rëfërandum

ټولپوښتنه

roman: ṭolpuẍtǝna

رفرنډم

roman: referanḍum

رېفرانډم

roman: refrānḍam

раъйпурсӣ

roman: raʾypursī

رِیفْرَینْڈم

roman: refrenḍam

ប្រជាមតិ

roman: prɑɑciəmteʼ

δημοψήφισμα

roman: dimopsífisma


wehar

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina وەهار (wehar).


qirmiz

forms:
قرمز
qurmiz

etymology_text: Ji erebî قِرْمِز (qirmiz), ji farisî کرمست (kermest), hemû ji proto-hindûewropî *kŕ̥miš (“kirm”). Bide ber ermenî կարմիր (karmir), îbranî כַּרְמִיל (karmīl) û tirkî kırmızı hemû wergirtinên ji zimanên îranî ne.


qirmiz

text: Di vî gundî de berê gelek roris «giyayê rengên sor û qirmiz» şîn dibû.

ref: HAWAR, GUNDÊN LODÊ, Herekol Azîzan, Weşanên Nûdem, cîld 2, hj. 24-57, 1934-1943, r. 833

text: Lakîn ew merovêd ko hiznîne /huzin,keder / ew libasên sor û qirmiz û cilêd faxre ber nakin û destêd xwe hune nakin û çavêd xwe kil nadin û naçine dawatan û kêfxwaşan.

ref: M. MAHMUT BEYAZÎDÎ, Amadekar: Qanadê Kurdo, ADETÊN KURDÎSTAN, Moskowa, 1963, r. 36

etymology_text: Binêre beşa Etîmolojî 1.


qirmiz

glosses: Vexwarineke alkolî ya tirkan e ku jieyandina şîrêehînêtê çêkirin

text: ...Axayê Bexdayî lêdan û talan kirîn. Barêd wan hemû çox û qûmaş û atles ûcanefîs û qirmiz bûyî

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 87, ISBN 978-605-5683-27-6

etymology_text: Deynkirî tirkî kımız ji tirkiya kevn kımız (kımız), ji proto-tirkî *Kumɨŕ.


îwe

pos: pron

pos_title: Cînav

forms:
kurdî-erebî:
ئیوە


porsiyon

glosses: pişka xwarinê ya ku carekê bo neferekê tê îkramkirin

glosses: pişka dermanî ya ku kesek bi carekê dixwe yan vedixwe

forms: porsyon

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]portion

part#French

roman: part


lod

text: Lê îro ez dikim nakim, nikarim du hevokan li pey hev xim, çend peyvan bi hev girêdim.. Rast e, ez dizanim peyv ne gurz e, giha ye; ne ji libê sergînan e, ku ez hema nav guhê hev bixim, lodek an jî kelaxekî ji wan ava bikim.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 79, ISBN 978-605-5585-41-9

forms:
لۆد
loda

ipa: /loːd/


taxe

glosses: kom, gidîş, girîş, qeft, baq, melû, lod, kult (ji bo pereyan)

glosses: gurz, texe^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
tax
texe

notes:
taxe kirin
taxekirin
taxekirî


taxe

glosses: Guhartoyeke tax (“mehele, qismek îdarî ya bajar an gundekî”).


melû

glosses: kom, gidîş, girîş, qeft, baq, taxe, texe

glosses: lod, gurz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: melûl


şilte

forms:
şelte
şîlte
silte


namlî

glosses: navdar, binavûdeng, nasyar, naskirî, bernas, niyas, meşhûr

text: Divê kultureke pereyên hewante û rişwetê çênebe û mirovên kurd berhemdar bin, beşdarî bipêşdebirina pêşeroja neteweyê xwe bibin; hewante li kuçe û qahwexaneyan negerin û ji welatên Asya û Afrîkayê ji xwe re xulam û namliyan negirin.

ref: Enwer Karahan, Du dîmen ji başûrê Kurdistanê û zarokên li ser sergoyên Diyarbekirê, Nefel.com, 12/2007

etymology_text: Ji tirkî namlı ji nam (nav) + -lı (bi-, -dar)


berdestk

glosses: alîkar, xizmetkar, xulam, noker, asîstan, sekreter, arîkar

forms:
berdestik
berdestî

etymology_text: ber- + dest + -k

өйрәнсек

roman: öyränsek

падма́йстар

roman: padmájstar

падма́йстарка

roman: padmájstarka

ву́чань

roman: vúčanʹ

вучані́ца

roman: vučaníca

чира́к

roman: čirák

чира́чка

roman: čiráčka

مُبْتَدِئ

roman: mubtadiʾ

مُبْتَدِئَة

roman: mubtadiʾa

تِلْمِيذ

roman: tilmīḏ

تِلْمِيذَة

roman: tilmīḏa

աշակերտ

roman: ašakert

شاگِرْد

roman: šâgerd

میلاو

roman: milâv

ქარგალი

roman: kargali

შეგირდი

roman: šegirdi

शागिर्द

roman: śāgird

शिष्य

roman: śiṣya

үйрөнчүк

roman: üyrönçük

окуучу

roman: okuuçu

견습생

roman: gyeonseupsaeng

도제

roman: doje

чирак

roman: čirak

чирачка

roman: čiračka

калфа

roman: kalfa

شاگرد

roman: şagird

چراق

roman: çırak

شاگىرت

roman: shagirt

ئوقۇغۇچى

roman: oqughuchi

шәкірт

roman: şäkırt

оқушы

roman: oquşy

учени́к

roman: učeník

учени́ца

roman: učeníca

подмасте́рье

roman: podmastérʹje

шогирд

roman: šogird

милов

roman: milov

шәкерт

roman: şäqert

تِلْمِیذ

roman: tilmīẕ

підма́йстер

roman: pidmájster

підма́йстерка

roman: pidmájsterka

у́чень

roman: účenʹ

учени́ця

roman: učenýcja

לערנייִנגל

roman: lernyingl

געזעל

roman: gezel

μαθητευόμενος

roman: mathitevómenos


asîstan

glosses: alîkar, xizmetkar, xulam, noker, sekreter, arîkar

glosses: Fêrkerên xwedî pileya nizm, berdestkên profesoran.

forms:
asîstant
asîsten
asîstent

etymology_text: Ji fransî assistant.

ассистент

roman: assistent

ассистентка

roman: assistentka


Ferhan

text: Ferhan Cewher, parlamenterekî Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDKê) ji KDP.info re ragihand: "Em dibînin ku ev demek e beşek ji endamên ser bibalekî YNKê ve, hemû sinorê xwe li dijayetîkirina PDKê derbas kirine, li hember de PDKê xwe bêdeng kiriye. Gelo gelê kurd çi sûd û mifayekî ji wî çerî dibînin, tenê dikeve berjewendiya terorîst û dijminê gelê me."

ref: Kdp.info 9/2014

forms: فهرحان

etymology_text: Ji erebî فرحان (ferḧan, “kêfxweş, dilşa, bizewq, bikeyf”).


Ferho

glosses: (bi H-ya wek di peyva "heft" de) bernavê Ferhanî

forms: Feho


rektor

glosses:
birêveber, gerrînende, midûr, midûr, serok
 (bi taybetî yên zankoyan)

text: Serokê Kurdistanê Mesûd Barzanî piştî gera xwe ya derveyî welat îro tevlî rektorên unîverstiyan li Hewlêrê beşdarî konferansekê bû û li vir axaftinek kir.

ref: Netkurd.com, 12/2007

etymology_text: Bi rêya fransî recteur yan îngilîzî rector ji latînî rector (birêveber) ji rect-, dema borî ya dûdar ji regere (bi rê ve birin)


gerrînende

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gerînende.


rewêştin

glosses: nikirandin, kêlan, kêlandin, kolan, kolandin

forms:
rawêjtin
rawêştin
rewaştin
rewajtin
rewêjtin

ipa: /rɛweːʃˈtɪn/

hyphenation: re·wêş·tin


rewêştin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hepişandin

glosses:
heşandin, zêde yan bilez xwarin, necûtî daûrandin,
zêde lez lê kirin,
tiştek di tûrikekî de dewisandin daku gelek ji wî tiştî biçe tê de

text: Zimanê Arjen yê erotîkî jî zimanekî nerm û şayik û watedar e. Gotina wî vala nayê. Ne ku dixwaze helbesta xwe bi gotinên ketûber bihepişîne, yan jî kevirkan bide ber dîwarê hevoka xwe ya helbestî. Lê her gotinek wezîfeyeke wê heye, cihekî wê heye û her hevokek xwe bi delalî û payedarî li ba hevoka din datîne.

ref: Jan Dost: Dizê êgir: Arjen Arî, Diyarname.com, 12/2007

forms:
dihepişînim (present)
dihepişînî (present)
dihepişîne (present)
dihepişînin (present)
bihepişîne (imperative singular)
bihepişînin (imperative plural)
hepişand (past)
hepişand (past)
hepişand (past)
hepişand (past)
–hepişîn– (root present)
–hepişand– (root past)
ez dihepişînim (indicative present positive)
ez nahepişînim (indicative present negative)
min hepişand (indicative past positive)
min nehepişand (indicative past negative)
tu dihepişînî (indicative present positive)
tu nahepişînî (indicative present negative)
te hepişand (indicative past positive)
te nehepişand (indicative past negative)
ew dihepişîne (indicative present positive)
ew nahepişîne (indicative present negative)
wê/wî hepişand (indicative past positive)
wê/wî nehepişand (indicative past negative)
em dihepişînin (indicative present positive)
em nahepişînin (indicative present negative)
me hepişand (indicative past positive)
me nehepişand (indicative past negative)
hûn dihepişînin (indicative present positive)
hûn nahepişînin (indicative present negative)
we hepişand (indicative past positive)
we nehepişand (indicative past negative)
ew dihepişînin (indicative present positive)
ew nahepişînin (indicative present negative)
wan hepişand (indicative past positive)
wan nehepişand (indicative past negative)
min dihepişand (imperfect positive)
min nedihepişand (imperfect negative)
min hepişandibû (positive)
min nehepişandibû (negative)
te dihepişand (imperfect positive)
te nedihepişand (imperfect negative)
te hepişandibû (positive)
te nehepişandibû (negative)
wê/wî dihepişand (imperfect positive)
wê/wî nedihepişand (imperfect negative)
wê/wî hepişandibû (positive)
wê/wî nehepişandibû (negative)
me dihepişand (imperfect positive)
me nedihepişand (imperfect negative)
me hepişandibû (positive)
me nehepişandibû (negative)
we dihepişand (imperfect positive)
we nedihepişand (imperfect negative)
we hepişandibû (positive)
we nehepişandibû (negative)
wan dihepişand (imperfect positive)
wan nedihepişand (imperfect negative)
wan hepişandibû (positive)
wan nehepişandibû (negative)
ez ê bihepişînim (future positive)
ez ê nehepişînim (future negative)
minê hepişandibe (future perfect positive)
minê nehepişandibe (future perfect negative)
tu yê bihepişînî (future positive)
tu yê nehepişînî (future negative)
teyê hepişandibe (future perfect positive)
teyê nehepişandibe (future perfect negative)
ew ê bihepişîne (future positive)
ew ê nehepişîne (future negative)
wê/wîyê hepişandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nehepişandibe (future perfect negative)
em ê bihepişînin (future positive)
em ê nehepişînin (future negative)
meyê hepişandibe (future perfect positive)
meyê nehepişandibe (future perfect negative)
hûn ê bihepişînin (future positive)
hûn ê nehepişînin (future negative)
weyê hepişandibe (future perfect positive)
weyê nehepişandibe (future perfect negative)
ew ê bihepişînin (future positive)
ew ê nehepişînin (future negative)
wanê hepişandibe (future perfect positive)
wanê nehepişandibe (future perfect negative)
min hepişandiye (perfect positive)
min nehepişandiye (perfect negative)
min hepişandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nehepişandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hepişandiye (perfect positive)
te nehepişandiye (perfect negative)
te hepişandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nehepişandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hepişandiye (perfect positive)
wê/wî nehepişandiye (perfect negative)
wê/wî hepişandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nehepişandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hepişandiye (perfect positive)
me nehepişandiye (perfect negative)
me hepişandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nehepişandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hepişandiye (perfect positive)
we nehepişandiye (perfect negative)
we hepişandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nehepişandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hepişandiye (perfect positive)
wan nehepişandiye (perfect negative)
wan hepişandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nehepişandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bihepişînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nehepişînim (present subjunctive negative)
(bila) min hepişandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nehepişandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bihepişînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nehepişînî (present subjunctive negative)
(bila) te hepişandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nehepişandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihepişîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nehepişîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hepişandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehepişandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bihepişînin (present subjunctive positive)
(bila) em nehepişînin (present subjunctive negative)
(bila) me hepişandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nehepişandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bihepişînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nehepişînin (present subjunctive negative)
(bila) we hepişandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nehepişandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihepişînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nehepişînin (present subjunctive negative)
(bila) wan hepişandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nehepişandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bihepişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nehepişanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hepişandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nehepişandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bihepişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nehepişanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hepişandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nehepişandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihepişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehepişanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hepişandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehepişandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bihepişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nehepişanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hepişandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nehepişandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bihepişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nehepişanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hepişandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nehepişandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bihepişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehepişanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hepişandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehepişandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bihepişanda (present conditional positive)
minê nehepişanda (present conditional negative)
minê hepişandibûya (preterite conditional positive)
minê nehepişandibûya (preterite conditional negative)
teyê bihepişanda (present conditional positive)
teyê nehepişanda (present conditional negative)
teyê hepişandibûya (preterite conditional positive)
teyê nehepişandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bihepişanda (present conditional positive)
wê/wîyê nehepişanda (present conditional negative)
wê/wîyê hepişandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nehepişandibûya (preterite conditional negative)
meyê bihepişanda (present conditional positive)
meyê nehepişanda (present conditional negative)
meyê hepişandibûya (preterite conditional positive)
meyê nehepişandibûya (preterite conditional negative)
weyê bihepişanda (present conditional positive)
weyê nehepişanda (present conditional negative)
weyê hepişandibûya (preterite conditional positive)
weyê nehepişandibûya (preterite conditional negative)
wanê bihepişanda (present conditional positive)
wanê nehepişanda (present conditional negative)
wanê hepişandibûya (preterite conditional positive)
wanê nehepişandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bihepişîne (imperative present positive)
(tu) nehepişîne (imperative present negative)
(hûn) bihepişînin (imperative present positive)
(hûn) nehepişînin (imperative present negative)
ههپشاندن
hepşandin

ipa: /hɛpɪʃɑːnˈdɪn/

hyphenation: he·pi·şan·din


hepişandin

ipa: /hɛpɪʃɑːnˈdɪn/


xwîkî

forms: xûkî


cihêwaz

text: Çarem pirtûka helbestan a Arjen Arî, rojên borî bi navê "Eroûtîka" ji Weşanên Lîsê derket.Pirtûka ku ji 96 rûpelan pêk tê, bi gelek aliyên xwe, ji pirtûkên kurdî yên heyî cihêwaztir e.

ref: Davut Özalp: Baba Tahirê Duyem: Arjen Arî, Diyarname.com, 5/2007

forms:
cihêwaztir (comparative)
herî cihêwaz (superlative)
cihêwaztirîn (superlative)

etymology_text: Ji cihê + -waz.


hilperrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hilperîn.

ipa: /hɪlpɛɾˈɾiːn/

hyphenation: hil·per·rîn