tercime kirin

forms:
tercime dikim (present)
tercime dikî (present)
tercime dike (present)
tercime dikin (present)
tercime bike (imperative singular)
tercime bikin (imperative plural)
tercime kir (past)
tercime kir (past)
tercime kir (past)
tercime kir (past)
tercime –k– (root present)
tercime –kir– (root past)
ez tercime dikim (indicative present positive)
ez tercime nakim (indicative present negative)
min tercime kir (indicative past positive)
min tercime nekir (indicative past negative)
tu tercime dikî (indicative present positive)
tu tercime nakî (indicative present negative)
te tercime kir (indicative past positive)
te tercime nekir (indicative past negative)
ew tercime dike (indicative present positive)
ew tercime nake (indicative present negative)
wê/wî tercime kir (indicative past positive)
wê/wî tercime nekir (indicative past negative)
em tercime dikin (indicative present positive)
em tercime nakin (indicative present negative)
me tercime kir (indicative past positive)
me tercime nekir (indicative past negative)
hûn tercime dikin (indicative present positive)
hûn tercime nakin (indicative present negative)
we tercime kir (indicative past positive)
we tercime nekir (indicative past negative)
ew tercime dikin (indicative present positive)
ew tercime nakin (indicative present negative)
wan tercime kir (indicative past positive)
wan tercime nekir (indicative past negative)
min tercime dikir (imperfect positive)
min tercime nedikir (imperfect negative)
min tercime kiribû (positive)
min tercime nekiribû (negative)
te tercime dikir (imperfect positive)
te tercime nedikir (imperfect negative)
te tercime kiribû (positive)
te tercime nekiribû (negative)
wê/wî tercime dikir (imperfect positive)
wê/wî tercime nedikir (imperfect negative)
wê/wî tercime kiribû (positive)
wê/wî tercime nekiribû (negative)
me tercime dikir (imperfect positive)
me tercime nedikir (imperfect negative)
me tercime kiribû (positive)
me tercime nekiribû (negative)
we tercime dikir (imperfect positive)
we tercime nedikir (imperfect negative)
we tercime kiribû (positive)
we tercime nekiribû (negative)
wan tercime dikir (imperfect positive)
wan tercime nedikir (imperfect negative)
wan tercime kiribû (positive)
wan tercime nekiribû (negative)
ez ê tercime bikim (future positive)
ez ê tercime nekim (future negative)
minê tercime kiribe (future perfect positive)
minê tercime nekiribe (future perfect negative)
tu yê tercime bikî (future positive)
tu yê tercime nekî (future negative)
teyê tercime kiribe (future perfect positive)
teyê tercime nekiribe (future perfect negative)
ew ê tercime bike (future positive)
ew ê tercime neke (future negative)
wê/wîyê tercime kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê tercime nekiribe (future perfect negative)
em ê tercime bikin (future positive)
em ê tercime nekin (future negative)
meyê tercime kiribe (future perfect positive)
meyê tercime nekiribe (future perfect negative)
hûn ê tercime bikin (future positive)
hûn ê tercime nekin (future negative)
weyê tercime kiribe (future perfect positive)
weyê tercime nekiribe (future perfect negative)
ew ê tercime bikin (future positive)
ew ê tercime nekin (future negative)
wanê tercime kiribe (future perfect positive)
wanê tercime nekiribe (future perfect negative)
min tercime kiriye (perfect positive)
min tercime nekiriye (perfect negative)
min tercime kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min tercime nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te tercime kiriye (perfect positive)
te tercime nekiriye (perfect negative)
te tercime kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te tercime nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî tercime kiriye (perfect positive)
wê/wî tercime nekiriye (perfect negative)
wê/wî tercime kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî tercime nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me tercime kiriye (perfect positive)
me tercime nekiriye (perfect negative)
me tercime kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me tercime nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we tercime kiriye (perfect positive)
we tercime nekiriye (perfect negative)
we tercime kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we tercime nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan tercime kiriye (perfect positive)
wan tercime nekiriye (perfect negative)
wan tercime kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan tercime nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez tercime bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez tercime nekim (present subjunctive negative)
(bila) min tercime kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min tercime nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu tercime bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu tercime nekî (present subjunctive negative)
(bila) te tercime kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te tercime nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew tercime bike (present subjunctive positive)
(bila) ew tercime neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî tercime kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî tercime nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em tercime bikin (present subjunctive positive)
(bila) em tercime nekin (present subjunctive negative)
(bila) me tercime kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me tercime nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn tercime bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn tercime nekin (present subjunctive negative)
(bila) we tercime kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we tercime nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew tercime bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew tercime nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan tercime kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan tercime nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min tercime bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min tercime nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min tercime kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min tercime nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te tercime bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te tercime nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te tercime kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te tercime nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tercime bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî tercime nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tercime kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî tercime nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me tercime bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me tercime nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me tercime kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me tercime nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we tercime bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we tercime nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we tercime kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we tercime nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan tercime bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan tercime nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan tercime kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan tercime nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê tercime bikira (present conditional positive)
minê tercime nekira (present conditional negative)
minê tercime kiribûya (preterite conditional positive)
minê tercime nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê tercime bikira (present conditional positive)
teyê tercime nekira (present conditional negative)
teyê tercime kiribûya (preterite conditional positive)
teyê tercime nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê tercime bikira (present conditional positive)
wê/wîyê tercime nekira (present conditional negative)
wê/wîyê tercime kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê tercime nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê tercime bikira (present conditional positive)
meyê tercime nekira (present conditional negative)
meyê tercime kiribûya (preterite conditional positive)
meyê tercime nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê tercime bikira (present conditional positive)
weyê tercime nekira (present conditional negative)
weyê tercime kiribûya (preterite conditional positive)
weyê tercime nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê tercime bikira (present conditional positive)
wanê tercime nekira (present conditional negative)
wanê tercime kiribûya (preterite conditional positive)
wanê tercime nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) tercime bike (imperative present positive)
(tu) tercime neke (imperative present negative)
(hûn) tercime bikin (imperative present positive)
(hûn) tercime nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji tercime + kirin.

ipa: /tɛɾd͡ʒɪˈmɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: ter·ci·me ki·rin


tercimebûn

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji tercime + bûn.


ramûs

glosses:
maç, bûse, mirç, paç, ramûsan, ramûsandin,
danîna lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î

forms:
ramis
ramîs
ramus
ramuz
ramwîs

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

चुम्बन

roman: cumban


sîm

forms: sim

ipa: /siːm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-sîm.wav

hyphenation: sîm


sîm

text:
Qûşçiyê şahîn di destê wî di bêazar-i bit
Bende'ê Baxwey bivêt dê meylêsîm û zer nekit
Da 'etaya padişahan bê hed û ijmar-i bit

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

notes: Forma farisî ya peyva zîv e, di kurdî de tenê di klasîkan de hatiye bikaranîn.


eba

glosses: Cilekî dirêj û fireh e û mirov diavêje ser milên xwe.

text:
Zîna hewesa dilê hewayêMin dabite nave xwe 'ebayê
Mîr hat li ser wî hinde 'esker

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
عهبا
aba
ebe
'ebe

etymology_text: Ji erebî عَبَاءَة ('ebaeᵗ). Herwiha ketiye gelek zimanên din jî: farisî عبا ('eba), tirkî aba, ermenî, fransî û spanî abaya, rusî аба́ (abá), gabá (gabá), îngilîzî aba, abba, abaya...

عَبَاءَة

roman: ʿabāʾa

عبا

roman: 'abâ

ipa: /ʕɛˈbɑː/


çîrr

glosses: (axaftin an derew) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çîr.


pîvazî

glosses:
rengê sorî vebûyî
Yek ji van rengan: #FEC3AC#FEBFD2#FF7FCF#FD3F92#C4698F

forms: pîwazî

etymology_text: Ji pîvaz + -î

rosa#German

roman: rosa

rose

sense: rengê sorî vebiye

roze#Dutch

roman: roze

roos#Dutch

roman: roos

ipa: /piːvɑːˈziː/

hyphenation: pî·va·zî


kahraman

glosses: qehreman (di çeşnên wêjeyê yên mîna roman, çîrok, şano û hwd de kesê sereke)

etymology_text: Ji farisî قهرمان (qahremân).


sihor

glosses:
Paşîv,
xwarina ku mirov bi şev berî nivêja spêdeyê bibe dixwe daku roja bêt birojî be.

text: Ji bo meha remezanê hindik ma. Li bajaran defçî bi şev li defê didin û gel radikin sihorê (paşîvê). Lê vê carê biryar hate girtin ku gere sabiqeya (sûcê ku bêr hatine kirin) defçiyan nîn be.

ref: Diyarname.com, 9/2006

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /sɪˈhoːɾ/

hyphenation: si·hor


sihor

glosses: Guhartoyeke sivor (“heywaneke kirrîner”).


xame

glosses:
ximav, hibir, mirekeb,
şileya di qelema heye û pê tê nivîsîn

forms: xama

etymology_text: Bibîne ximav.

مِدًاذ

roman: midanḏ

حِبْرٌ

roman: ḥibrun

ਸਿਆਹੀ

roman: siāhī


ximav

text: Xwîn çikî, ximav ziwa bû. Notên jêrîn nenivîsî man.

ref: Husein Muhammed: Hin notên nenivîsîhiştî yên êvarek tîrmehê , Kovara Mehname, hj. 36, sal 2003

forms:
xumav
xunav

etymology_text: Ji xim + av, a pêşîn navekî din ê riweka heş ku ji bo rengê wê gon jê tê çêkirin. Hevreha xame, ku dibe ku têkil bi xav hatibe kirin. Bide ber farisî زکاب (zekab, “ximav”), ji زگ (zeg, “zax”) + آب (ab, “av”).


mirekeb

glosses:
ximav, hibir, xame,
şileya di qelema heye û pê tê nivîsîn

forms:
mirekkeb
murekeb
murekkeb


yasemîn

glosses: Gulek kulîlkspî yan -zer e û bêhndar e û gulav jê tê çêkirin.

text:
Ger te divê ya kesk û şîn
Ya zer û ya jî yasemîn
Fermo ji xwe r' wana derîn
Da bîn bikî ey jar û mest

ref: Seydayê Tîrêj

forms:
asemîn
asmîn
esmîn
yasmîn
yesmîn

etymology_text: Ji zimanên îranî, bi farisî jî یاسمن (yasemin) e û ji farisî li dinyayê belav bûye: erebî یسمین (yesmîn), tirkî yasemin, fransî jasmin, îngilîzî jasmine. ^(Çavkanî: http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=jasmine&searchmode=none)

ইয়াসমিন

roman: iẏaśmin

စံပယ်

roman: campai

茉莉花

roman: mòlìhuā

茉莉

roman: mòlì

茉莉花

roman: ba̍k-nī-hue

茉莉

roman: ba̍k-nī

يَاسَمِين

roman: yāsamīn

հասմիկ

roman: hasmik

یاسمن

roman: yâsaman

જાસ્મીન

roman: jāsmīn

ჟასმინი

roman: žasmini

चमेली

roman: camelī

चंबेली

roman: cambelī

יַסְמִין

roman: yasmín

ಮಲ್ಲಿಗೆ

roman: mallige

재스민

roman: jaeseumin

말리

roman: malli

말리화

roman: mallihwa

يەسىمەن

roman: yesimen

ਚੰਬੇਲੀ

roman: cambēlī

ਚਮੇਲੀ

roman: camēlī

ақжұпар

roman: aqjūpar

жасаман

roman: jasaman

ақгүл

roman: aqgül

жасми́н

roman: žasmín

कुन्द

roman: kunda

ёсуман

roman: yosuman

మల్లె

roman: malle

བ་སྤུའི་མེ་ཏིག

roman: ba spu'i me tig

چنبیلی

roman: caṉbelī

یاسمین

roman: yasmīn

жасми́н

roman: žasmýn

ផ្កាម្លិះ

roman: pkaa mlᵻh

γιασεμί

roman: giasemí

ἰάσμη

roman: iásmē


gulav

glosses:
parfûm, qolanî,lewente
ava bêhnxweş ya ji gulan ya ku mirov li leşê xwe dike

text:
Ji bin perdê were derê
Bêje erê
Pirç gulavê
Dêm fenerê
Peyva erê
 ji sîngê xwe bîne derê
Bêje erê

ref: Şemal Doskî, Na!, Kurdworld.com, 2002

forms:
گولاڤ
gulab
sorav
spiyav
rejav
derav
berav
perrav

etymology_text: Ji gul + avHevreha soranî گوڵاو (gullaw) (guław), farisî گلاب (golab). Wek navê vexwarineke ji pûngî / naneyê bi rêya erebî ketiye latînî julapium û jê derbazî fransî julep û îngilîzî julep bûye.

گوڵاو

roman: gullaw

духі́

roman: duxí

парфу́ма

roman: parfúma

সুগন্ধি

roman: śugôndhi

парфю́м

roman: parfjúm

香水

roman: hoeng¹ seoi²

香水

roman: hiông-súi

香水

roman: xiāngshuǐ

芳水

roman: phang-chúi

أَرِيج

roman: ʾarīj

شَذًا

roman: šaḏan

عِطْر

roman: ʿiṭr

برفان

roman: barfān

برفانات

roman: barfānāt

օծանելիք

roman: ōcanelikʻ

عطر

roman: 'atr

სურნელება

roman: surneleba

ख़ुशबू

roman: xuśbū

בושם / בֹּשֶׂם

roman: bósem

атыр

roman: atır

духи

roman: duhi

향수

roman: hyangsu

ນ້ຳອົບ

roman: nam ʼop

парфе́м

roman: parfém

мирис

roman: miris

сүрчиг

roman: sürčig

ئەتىر

roman: etir

عطر

roman: 'atәr

әтір

roman: ätır

ϣⲟⲟⲩ

roman: šoou

атр

roman: atr

духи́

roman: duxý

парфу́м

roman: parfúm

គន្ធរស

roman: kônthôrôs

ទឹកអប់

roman: tœ̆kʼâb

άρωμα

roman: ároma

μύρον

roman: múron


parfûm

glosses: Ava bêhnxweş ya ji gulan ya ku mirov li leşê xwe dike.

text: Stranbêja kurd Rojîn li ser navê xwe parfûmeke bi navê "Rojîn" derxist.

ref: Nukurd.com, 1/2012

forms:
perfûm
sorav
spiyav

etymology_text: Ji fransî parfum, ji îtalî parfurmare, ji par- + fumare.

духі́

roman: duxí

парфу́ма

roman: parfúma

সুগন্ধি

roman: śugôndhi

парфю́м

roman: parfjúm

香水

roman: hoeng¹ seoi²

香水

roman: hiông-súi

香水

roman: xiāngshuǐ

芳水

roman: phang-chúi

أَرِيج

roman: ʾarīj

شَذًا

roman: šaḏan

عِطْر

roman: ʿiṭr

برفان

roman: barfān

برفانات

roman: barfānāt

օծանելիք

roman: ōcanelikʻ

عطر

roman: 'atr

სურნელება

roman: surneleba

ख़ुशबू

roman: xuśbū

בושם / בֹּשֶׂם

roman: bósem

атыр

roman: atır

духи

roman: duhi


qolanî

glosses:
gulav, parfûm,
ava bêhnxweş ya ji gulan ya ku mirov li leşê xwe dike

forms:
kolanî
sorav
spiyav

etymology_text: Ji navê bajarrê Elmanyayê Kölnê (bi fransî û îngilîzî Cologne)

ipa: /qoːlɑːˈniː/


spiyav

glosses: madeyên spî yên makyajkirinê ku jin li rûyê xwe didin

forms:
spîav
sipîav
sipiyav
sipîaw
sipiyaw
spiyaw
spîav
spîaw
gulav
sorav

etymology_text: Ji spî + av.

пудра

roman: pudra

πούδρα

roman: poúdra


bedew bûn

pos: verb

pos_title: Lêker

forms:
bedew dibim (present)
bedew dibî (present)
bedew dibe (present)
bedew dibin (present)
bedew bibe (imperative singular)
bedew bibin (imperative plural)
bedew bûm (past)
bedew bûyî (past)
bedew bû (past)

etymology_text: Ji bedew + bûn.

ipa: /bɛˈdɛw buːn/


bedew kirin

forms:
bedew dikim (present)
bedew dikî (present)
bedew dike (present)
bedew dikin (present)
bedew bike (imperative singular)
bedew bikin (imperative plural)
bedew kir (past)
bedew kir (past)
bedew kir (past)
bedew kir (past)
bedew –k– (root present)
bedew –kir– (root past)
ez bedew dikim (indicative present positive)
ez bedew nakim (indicative present negative)
min bedew kir (indicative past positive)
min bedew nekir (indicative past negative)
tu bedew dikî (indicative present positive)
tu bedew nakî (indicative present negative)
te bedew kir (indicative past positive)
te bedew nekir (indicative past negative)
ew bedew dike (indicative present positive)
ew bedew nake (indicative present negative)
wê/wî bedew kir (indicative past positive)
wê/wî bedew nekir (indicative past negative)
em bedew dikin (indicative present positive)
em bedew nakin (indicative present negative)
me bedew kir (indicative past positive)
me bedew nekir (indicative past negative)
hûn bedew dikin (indicative present positive)
hûn bedew nakin (indicative present negative)
we bedew kir (indicative past positive)
we bedew nekir (indicative past negative)
ew bedew dikin (indicative present positive)
ew bedew nakin (indicative present negative)
wan bedew kir (indicative past positive)
wan bedew nekir (indicative past negative)
min bedew dikir (imperfect positive)
min bedew nedikir (imperfect negative)
min bedew kiribû (positive)
min bedew nekiribû (negative)
te bedew dikir (imperfect positive)
te bedew nedikir (imperfect negative)
te bedew kiribû (positive)
te bedew nekiribû (negative)
wê/wî bedew dikir (imperfect positive)
wê/wî bedew nedikir (imperfect negative)
wê/wî bedew kiribû (positive)
wê/wî bedew nekiribû (negative)
me bedew dikir (imperfect positive)
me bedew nedikir (imperfect negative)
me bedew kiribû (positive)
me bedew nekiribû (negative)
we bedew dikir (imperfect positive)
we bedew nedikir (imperfect negative)
we bedew kiribû (positive)
we bedew nekiribû (negative)
wan bedew dikir (imperfect positive)
wan bedew nedikir (imperfect negative)
wan bedew kiribû (positive)
wan bedew nekiribû (negative)
ez ê bedew bikim (future positive)
ez ê bedew nekim (future negative)
minê bedew kiribe (future perfect positive)
minê bedew nekiribe (future perfect negative)
tu yê bedew bikî (future positive)
tu yê bedew nekî (future negative)
teyê bedew kiribe (future perfect positive)
teyê bedew nekiribe (future perfect negative)
ew ê bedew bike (future positive)
ew ê bedew neke (future negative)
wê/wîyê bedew kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê bedew nekiribe (future perfect negative)
em ê bedew bikin (future positive)
em ê bedew nekin (future negative)
meyê bedew kiribe (future perfect positive)
meyê bedew nekiribe (future perfect negative)
hûn ê bedew bikin (future positive)
hûn ê bedew nekin (future negative)
weyê bedew kiribe (future perfect positive)
weyê bedew nekiribe (future perfect negative)
ew ê bedew bikin (future positive)
ew ê bedew nekin (future negative)
wanê bedew kiribe (future perfect positive)
wanê bedew nekiribe (future perfect negative)
min bedew kiriye (perfect positive)
min bedew nekiriye (perfect negative)
min bedew kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min bedew nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te bedew kiriye (perfect positive)
te bedew nekiriye (perfect negative)
te bedew kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te bedew nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî bedew kiriye (perfect positive)
wê/wî bedew nekiriye (perfect negative)
wê/wî bedew kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî bedew nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me bedew kiriye (perfect positive)
me bedew nekiriye (perfect negative)
me bedew kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me bedew nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we bedew kiriye (perfect positive)
we bedew nekiriye (perfect negative)
we bedew kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we bedew nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan bedew kiriye (perfect positive)
wan bedew nekiriye (perfect negative)
wan bedew kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan bedew nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bedew bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez bedew nekim (present subjunctive negative)
(bila) min bedew kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min bedew nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bedew bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu bedew nekî (present subjunctive negative)
(bila) te bedew kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te bedew nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bedew bike (present subjunctive positive)
(bila) ew bedew neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî bedew kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî bedew nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bedew bikin (present subjunctive positive)
(bila) em bedew nekin (present subjunctive negative)
(bila) me bedew kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me bedew nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bedew bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn bedew nekin (present subjunctive negative)
(bila) we bedew kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we bedew nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bedew bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew bedew nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan bedew kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan bedew nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bedew bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min bedew nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min bedew kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min bedew nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bedew bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te bedew nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te bedew kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te bedew nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bedew bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî bedew nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bedew kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî bedew nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bedew bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me bedew nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me bedew kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me bedew nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bedew bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we bedew nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we bedew kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we bedew nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bedew bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan bedew nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan bedew kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan bedew nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bedew bikira (present conditional positive)
minê bedew nekira (present conditional negative)
minê bedew kiribûya (preterite conditional positive)
minê bedew nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê bedew bikira (present conditional positive)
teyê bedew nekira (present conditional negative)
teyê bedew kiribûya (preterite conditional positive)
teyê bedew nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bedew bikira (present conditional positive)
wê/wîyê bedew nekira (present conditional negative)
wê/wîyê bedew kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê bedew nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê bedew bikira (present conditional positive)
meyê bedew nekira (present conditional negative)
meyê bedew kiribûya (preterite conditional positive)
meyê bedew nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê bedew bikira (present conditional positive)
weyê bedew nekira (present conditional negative)
weyê bedew kiribûya (preterite conditional positive)
weyê bedew nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê bedew bikira (present conditional positive)
wanê bedew nekira (present conditional negative)
wanê bedew kiribûya (preterite conditional positive)
wanê bedew nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) bedew bike (imperative present positive)
(tu) bedew neke (imperative present negative)
(hûn) bedew bikin (imperative present positive)
(hûn) bedew nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji bedew + kirin.

ipa: /bɛˈdɛw kɪˈɾɪn/


bedewbûn

ipa: /bɛdɛwˈbuːn/

hyphenation: be·dew·bûn


bedewkirin

ipa: /bɛdɛwkɪˈɾɪn/

hyphenation: be·dew·ki·rin


bedewbûyî

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
bedewbûyîtir (comparative)
herî bedewbûyî (superlative)
bedewbûyîtirîn (superlative)


bedewkirî

forms:
bedewkirîtir (comparative)
herî bedewkirî (superlative)
bedewkirîtirîn (superlative)


bejnûbal

glosses:
beden, cesed, cism, bejn, bal, gewde, leş, kelex,
ser û dest û ling û zik û pişt û hemî parçeyên din
yên bi mirovekê/î yan candarek din ve bi hev re

text: ...min dît ku min ji alî bejnûbalê de kêm kiriye.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 77, ISBN 978-605-2246-80-1

glosses: qam, qelafet, dilqe, qamet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bejinûbal
bejin û bal
bejin-û-bal
bejn-û-bal
bejn û bal

etymology_text: bejn + -û- + bal (2)

ipa: /bɛʒnuːˈbɑːl/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bejnûbal.wav

hyphenation: bej·nû·bal


cism

glosses:
beden, bejnûbal, cesed, bejn, bal, gewde, leş, kelex,
ser û dest û ling û zik û pişt û hemî parçeyên din
yên bi mirovekê/î yan candarek din ve bi hev re

text: Min di bezma sirşirînan ew şirînreftar-i besWeh çi wala gewher in hatin libasê cism û canMin ji wan horîsiriştan ew perî rûxsar-i bes

forms:
cesim
cesm
cisim

etymology_text: Ji erebî جسم, hevreha aramî ܓܘܫܡܐ (guşma), îbrî גשם (geşem)

ipa: /d͡ʒɪsm/

hyphenation: cism


dendik

glosses:
tovik, tomik, tovk, tomk, berik,
libên hûrik yên di riwekan de hene û riwekan jê çêdibin

text: Heger hûn dixwazin bibin xwedîyê laş û bedenek şahîk û bedew, her rojê hinek dendikên gulên berbero yan dendikên kundiran bixwin. Di van dendikan de maddeya çînko heye. Kêmbûna maddeya çînkoyê dibe sedema qermîçonkên laş û laşê mirov virçolaqî dibe. Kîvî jî baş e.

ref: Lotikxane.com, 9/2006

forms: دەندک

ipa: /dɛnˈdɪk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-dendik.wav

hyphenation: den·dik


tovik

glosses: Libên hûrik yên di riwekan de hene û riwekan jê çêdibin.

forms:
tofk
tovk

etymology_text: Ji tov + -ik.

семе

roman: seme

تخم

roman: toxm

семя

roman: sémja

విత్తనం

roman: vittanaṃ


tomik

glosses: dan û dendikên ku bo xwarinê didin mirîşkan û hin ajelên din yên kedî

forms: tomk

etymology_text: Ji tom + -ik.


tomik

glosses: bi mecazî kemîn, xefik, dav, tele, feq, xaf, dehfik

text: Tomik filankesê xistin. Kirine tomikê: 1. Kirine telikê. 2. Girtin. 3. Ecêb anîne serê yekî, kirine nav halekî giran ku nikare jê derkeve.

ref: Prof. Maksîmê Xemoyî, Ferhenga Kurdî-Rûsî ya Frazêologî, Yêrêvan, 1979, wergera ji rûsî: Têmûrê Xelîl


zenberî

glosses: Cûnek keştiyan yan belemên mezin yên ser avê ye.

text:
Dîwane me min perî bi der da.
 Ez Dicle me; zenberî mi ber da.

ref: Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695

text: Bi vegera li ferhengan tê zanîn ku zenberî cureyek ji cureyên gemiyên mezin e. Û li vir, ji xwe dê mentiq û atmosfera mailkên xanî roniyê bihavêjin ser quncikên tarî yên di zimanê Mem û Zînê de. Xanî dibêje ez bûme mîna Dicle, gava ku pêlan vedide û gemiyên mîna Zenberî dide berxwe.

ref: Jan Dost: Bêjing û zenberekên seydayê Bozarslan, Diyarname.com, 3/3007

forms: zemberî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


burh

glosses: (Mûyên li hindavî çavan) Guhartoyeke birû.

ipa: /bʊɾh/

hyphenation: burh


birh

تەوژم

roman: tewijm

ipa: /bɪɾh/

hyphenation: birh


birî

ipa: /bɪˈɾiː/

hyphenation: bi·rî


birî

forms: بری


burî

ipa: /bʊˈɾiː/

hyphenation: bu·rî


burû

ipa: /bʊˈɾuː/

hyphenation: bu·rû


xezûran

glosses:
kesûkarên jina kesekî,
xezûr û malbata wî, xezûr û kesûkarên wî

text: Zavayê Tirkan xezûranên xwe dan ber lotikan

forms:
xezîran
xezwîran
xezûrgel
xalan
axegel
beggel

etymology_text: Ji xezûr + -an.


xezûran

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya xezûr.

forms: xezûrî (masculine definite oblique singular)


pembe

text: Xanima ku li alê rastê ê bernamekar rûniştibû lingê xwe yê rastê avêtibû ser lingê çepê, pêlavek qahveyî û poztûj li lingê wê û qazaxekî rengesor û pembe ku gazî hevdu dikirin li xwe kiribû. Berçavkên çargoşe û modern li ber çavên wê bûn. Bixwebibawer û piştrast bi giranî rûniştîbû. Xanima ku li himber bernamekar rûniştibû, te digo qey porê wê ji qîrê derxistine û di peyda jî di rûnê zeytê da gerandine, weha reş û dibiriqî. Lê ew bi xwe hinek şermok bû û bi çavênhuznî li dora xwe mêze dikir.

ref: Kadîm Kan: Bernameyek muhtemel, Peyama Kurd, hj. 78, 3/2006

forms: penbe

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha kurmancî pembû, farisî پنبه (penbe, “pembû”). Maneya eslî "pembû" ye lê paşî maneya rengekî girtiye.

ipa: /pɛmˈbɛ/

hyphenation: pem·be


pembe

glosses: şax, strû, qiloç, qoç (hestiyê bi serê hin heywanan ve)


kinûşk

glosses:
pembe, helesor, şîrik, pîvazî,
rengê sorî vebûyî
 Yek ji van rengan: #FEC3AC#FEBFD2#FF7FCF#FD3F92#C4698F

rosa#Italian

roman: rosa

ipa: /kɪˈnuːʃk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-kinûşk.wav

hyphenation: ki·nûşk


qurçî

glosses: Merivekî/ê bi tiliyên xwe goştê yekî/a din guvişandin an êşandin.

hyphenation: qur·çî


qurçî kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
qurçî dikim (present)
qurçî dikî (present)
qurçî dike (present)
qurçî dikin (present)
qurçî bike (imperative singular)
qurçî bikin (imperative plural)
qurçî kir (past)
qurçî kir (past)
qurçî kir (past)
qurçî kir (past)
qurçî –k– (root present)
qurçî –kir– (root past)
ez qurçî dikim (indicative present positive)
ez qurçî nakim (indicative present negative)
min qurçî kir (indicative past positive)
min qurçî nekir (indicative past negative)
tu qurçî dikî (indicative present positive)
tu qurçî nakî (indicative present negative)
te qurçî kir (indicative past positive)
te qurçî nekir (indicative past negative)
ew qurçî dike (indicative present positive)
ew qurçî nake (indicative present negative)
wê/wî qurçî kir (indicative past positive)
wê/wî qurçî nekir (indicative past negative)
em qurçî dikin (indicative present positive)
em qurçî nakin (indicative present negative)
me qurçî kir (indicative past positive)
me qurçî nekir (indicative past negative)
hûn qurçî dikin (indicative present positive)
hûn qurçî nakin (indicative present negative)
we qurçî kir (indicative past positive)
we qurçî nekir (indicative past negative)
ew qurçî dikin (indicative present positive)
ew qurçî nakin (indicative present negative)
wan qurçî kir (indicative past positive)
wan qurçî nekir (indicative past negative)
min qurçî dikir (imperfect positive)
min qurçî nedikir (imperfect negative)
min qurçî kiribû (positive)
min qurçî nekiribû (negative)
te qurçî dikir (imperfect positive)
te qurçî nedikir (imperfect negative)
te qurçî kiribû (positive)
te qurçî nekiribû (negative)
wê/wî qurçî dikir (imperfect positive)
wê/wî qurçî nedikir (imperfect negative)
wê/wî qurçî kiribû (positive)
wê/wî qurçî nekiribû (negative)
me qurçî dikir (imperfect positive)
me qurçî nedikir (imperfect negative)
me qurçî kiribû (positive)
me qurçî nekiribû (negative)
we qurçî dikir (imperfect positive)
we qurçî nedikir (imperfect negative)
we qurçî kiribû (positive)
we qurçî nekiribû (negative)
wan qurçî dikir (imperfect positive)
wan qurçî nedikir (imperfect negative)
wan qurçî kiribû (positive)
wan qurçî nekiribû (negative)
ez ê qurçî bikim (future positive)
ez ê qurçî nekim (future negative)
minê qurçî kiribe (future perfect positive)
minê qurçî nekiribe (future perfect negative)
tu yê qurçî bikî (future positive)
tu yê qurçî nekî (future negative)
teyê qurçî kiribe (future perfect positive)
teyê qurçî nekiribe (future perfect negative)
ew ê qurçî bike (future positive)
ew ê qurçî neke (future negative)
wê/wîyê qurçî kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê qurçî nekiribe (future perfect negative)
em ê qurçî bikin (future positive)
em ê qurçî nekin (future negative)
meyê qurçî kiribe (future perfect positive)
meyê qurçî nekiribe (future perfect negative)
hûn ê qurçî bikin (future positive)
hûn ê qurçî nekin (future negative)
weyê qurçî kiribe (future perfect positive)
weyê qurçî nekiribe (future perfect negative)
ew ê qurçî bikin (future positive)
ew ê qurçî nekin (future negative)
wanê qurçî kiribe (future perfect positive)
wanê qurçî nekiribe (future perfect negative)
min qurçî kiriye (perfect positive)
min qurçî nekiriye (perfect negative)
min qurçî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min qurçî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te qurçî kiriye (perfect positive)
te qurçî nekiriye (perfect negative)
te qurçî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te qurçî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî qurçî kiriye (perfect positive)
wê/wî qurçî nekiriye (perfect negative)
wê/wî qurçî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî qurçî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me qurçî kiriye (perfect positive)
me qurçî nekiriye (perfect negative)
me qurçî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me qurçî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we qurçî kiriye (perfect positive)
we qurçî nekiriye (perfect negative)
we qurçî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we qurçî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan qurçî kiriye (perfect positive)
wan qurçî nekiriye (perfect negative)
wan qurçî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan qurçî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez qurçî bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez qurçî nekim (present subjunctive negative)
(bila) min qurçî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min qurçî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu qurçî bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu qurçî nekî (present subjunctive negative)
(bila) te qurçî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te qurçî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew qurçî bike (present subjunctive positive)
(bila) ew qurçî neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî qurçî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî qurçî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em qurçî bikin (present subjunctive positive)
(bila) em qurçî nekin (present subjunctive negative)
(bila) me qurçî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me qurçî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn qurçî bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn qurçî nekin (present subjunctive negative)
(bila) we qurçî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we qurçî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew qurçî bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew qurçî nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan qurçî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan qurçî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min qurçî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min qurçî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min qurçî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min qurçî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te qurçî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te qurçî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te qurçî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te qurçî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî qurçî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî qurçî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî qurçî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî qurçî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me qurçî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me qurçî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me qurçî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me qurçî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we qurçî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we qurçî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we qurçî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we qurçî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan qurçî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan qurçî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan qurçî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan qurçî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê qurçî bikira (present conditional positive)
minê qurçî nekira (present conditional negative)
minê qurçî kiribûya (preterite conditional positive)
minê qurçî nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê qurçî bikira (present conditional positive)
teyê qurçî nekira (present conditional negative)
teyê qurçî kiribûya (preterite conditional positive)
teyê qurçî nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê qurçî bikira (present conditional positive)
wê/wîyê qurçî nekira (present conditional negative)
wê/wîyê qurçî kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê qurçî nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê qurçî bikira (present conditional positive)
meyê qurçî nekira (present conditional negative)
meyê qurçî kiribûya (preterite conditional positive)
meyê qurçî nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê qurçî bikira (present conditional positive)
weyê qurçî nekira (present conditional negative)
weyê qurçî kiribûya (preterite conditional positive)
weyê qurçî nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê qurçî bikira (present conditional positive)
wanê qurçî nekira (present conditional negative)
wanê qurçî kiribûya (preterite conditional positive)
wanê qurçî nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) qurçî bike (imperative present positive)
(tu) qurçî neke (imperative present negative)
(hûn) qurçî bikin (imperative present positive)
(hûn) qurçî nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji qurçî + kirin.

ipa: /qʊɾˈt͡ʃiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: qur·çî ki·rin


kezî

text: Kêşa û 'ecayibek nimayêDîtin du kezî ji mişkê tatarManend-i du ser bi mehr-i şehmar

forms:
كهزی
bisk
cênîk
pirç
por

etymology_text: Hevreha gaêze ya avestayî, گیس (gîs) û گیسو (gîsû) yên farisî, хъис (xyîs) ya osetî ji proto-îranî....

끈목

roman: kkeunmok

коса

roman: kosa

πλεξίδα

roman: plexída

word: bi xweziyan kes nagihe keziyan<pos:pîrepend>

ipa: /kɛˈziː/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-kezî.wav

hyphenation: ke·zî


îcab

glosses: pêdivîtî, hewcehî, lazimî, gerekî, pêwîstî, mecbûrî, neçarî

text: Yanê li aliyekî partiyên bimeşin, li aliyên din rêxistinên komelên civakên (RKC, bi îngilîzî Non Goverment Organization (NGO) bimeşin, pî bi ber hev din û îcab bike sivîl însiyatîfek xurt çêbikin (bila bê bîra Te, berê cephe dihat gotin) hetanî bigihîjin armanca xwe bi hev ra bimeşin. Belkî bêîtiyatiya sivîl jî bi helwestek xurt di rojevê bikeve.

ref: Eyûbê Milî: Lomeyê min him ji wî re û him ji rêvebirya HAK-PARê ra, Peyamaazadi.com, 1/2006

forms:
icab
hîcab

etymology_text: Ji erebî إِيجَاب (ʾījāb).

hyphenation: î·cab


mecbûr

glosses: Neçar, bêgav, kesa/ê ku île lazim e tiştekî bike.

text: Li vî welatî zarok mecbûr in 9 salan dibistanê bixwînin.

text: Kesên ku dixwazin beşdarî konserê bibin, mecbûr in 10 euro bidin.

glosses: bêçare^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
mecbûrtir (comparative)
herî mecbûr (superlative)
mecbûrtirîn (superlative)
mecbîr
mecbwîr

etymology_text: Ji erebî مَجْبُور (majbūr), têkildarî îcbar.


îcbar

text: Benda 27 ya Peymana Navnetewî li ser Mafên Medenî û Sîyasî, nîşan dide ku heqêhûrgelan e ku zimanê xwe di civakê de bi kar bînin tevî endamên din yên grûba xwe. Benda 13 ya Peymana Navnetewî li ser Mafên Aborî, Civakî û Çandî, mafê dê û bavan garantî dike û dibêje, heqê wan heye ku biryar bidin zarokê wan biçe kîjan mektebê û ewê bikaribin hilbijêrin mektebên dervayî yên dewletê. Ev bend her usa jî garantî dike ku heqê kesan û saziyan heye ku bikaribin saziyên perwerdegarîyê yên alternatîf ava û îdare bikin, bes ew, qe nebe, gor pîvanên perwerdegariyê yên kêmtirîn (mînîmûm) bin ku bi aliyê dewletê hatine danîn. Benda 13 ya Peymana Bingehîn ji bo Parastina Hûrgelên Netewryî behsa mafê hûrgelan ya avakirin û rêvebirina saziyên xwe yên perwerdegarîyê dike, herçiqas dewlet ne mecbûr e mesrefê van saziyan bigire ser xwe. Paragrafa 32 ya Dokumentê Kopenhagê dewletê îcbar nake ku mesrefa van saziyan bide, lê ew şertan datîne ku saziyên hanê bikaribin “alîkarîiê ji dewletê bixwazin li gor yasayên neteweyî.

ref: PÊŞNIYARÊN LAHEYÊ DI HEQÊ MAFÊN PERWERDEYÎ YÊN HÛRGELÊN NETEWEYÎ DE Û NÎŞEYÊN AGAHDARÎYÊ, linguapax.org, jêwergirtin: 2006

glosses: neçarî, kotek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: icbar

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî mecbûr.


îcbar bûn

forms:
îcbar dibim (present)
îcbar dibî (present)
îcbar dibe (present)
îcbar dibin (present)
îcbar bibe (imperative singular)
îcbar bibin (imperative plural)
îcbar bûm (past)
îcbar bûyî (past)
îcbar bû (past)

etymology_text: Ji îcbar + bûn.

ipa: /iːd͡ʒˈbɑːɾ buːn/

hyphenation: îc·bar bûn


îcbar kirin

forms:
îcbar dikim (present)
îcbar dikî (present)
îcbar dike (present)
îcbar dikin (present)
îcbar bike (imperative singular)
îcbar bikin (imperative plural)
îcbar kir (past)
îcbar kir (past)
îcbar kir (past)
îcbar kir (past)
îcbar –k– (root present)
îcbar –kir– (root past)
ez îcbar dikim (indicative present positive)
ez îcbar nakim (indicative present negative)
min îcbar kir (indicative past positive)
min îcbar nekir (indicative past negative)
tu îcbar dikî (indicative present positive)
tu îcbar nakî (indicative present negative)
te îcbar kir (indicative past positive)
te îcbar nekir (indicative past negative)
ew îcbar dike (indicative present positive)
ew îcbar nake (indicative present negative)
wê/wî îcbar kir (indicative past positive)
wê/wî îcbar nekir (indicative past negative)
em îcbar dikin (indicative present positive)
em îcbar nakin (indicative present negative)
me îcbar kir (indicative past positive)
me îcbar nekir (indicative past negative)
hûn îcbar dikin (indicative present positive)
hûn îcbar nakin (indicative present negative)
we îcbar kir (indicative past positive)
we îcbar nekir (indicative past negative)
ew îcbar dikin (indicative present positive)
ew îcbar nakin (indicative present negative)
wan îcbar kir (indicative past positive)
wan îcbar nekir (indicative past negative)
min îcbar dikir (imperfect positive)
min îcbar nedikir (imperfect negative)
min îcbar kiribû (positive)
min îcbar nekiribû (negative)
te îcbar dikir (imperfect positive)
te îcbar nedikir (imperfect negative)
te îcbar kiribû (positive)
te îcbar nekiribû (negative)
wê/wî îcbar dikir (imperfect positive)
wê/wî îcbar nedikir (imperfect negative)
wê/wî îcbar kiribû (positive)
wê/wî îcbar nekiribû (negative)
me îcbar dikir (imperfect positive)
me îcbar nedikir (imperfect negative)
me îcbar kiribû (positive)
me îcbar nekiribû (negative)
we îcbar dikir (imperfect positive)
we îcbar nedikir (imperfect negative)
we îcbar kiribû (positive)
we îcbar nekiribû (negative)
wan îcbar dikir (imperfect positive)
wan îcbar nedikir (imperfect negative)
wan îcbar kiribû (positive)
wan îcbar nekiribû (negative)
ez ê îcbar bikim (future positive)
ez ê îcbar nekim (future negative)
minê îcbar kiribe (future perfect positive)
minê îcbar nekiribe (future perfect negative)
tu yê îcbar bikî (future positive)
tu yê îcbar nekî (future negative)
teyê îcbar kiribe (future perfect positive)
teyê îcbar nekiribe (future perfect negative)
ew ê îcbar bike (future positive)
ew ê îcbar neke (future negative)
wê/wîyê îcbar kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê îcbar nekiribe (future perfect negative)
em ê îcbar bikin (future positive)
em ê îcbar nekin (future negative)
meyê îcbar kiribe (future perfect positive)
meyê îcbar nekiribe (future perfect negative)
hûn ê îcbar bikin (future positive)
hûn ê îcbar nekin (future negative)
weyê îcbar kiribe (future perfect positive)
weyê îcbar nekiribe (future perfect negative)
ew ê îcbar bikin (future positive)
ew ê îcbar nekin (future negative)
wanê îcbar kiribe (future perfect positive)
wanê îcbar nekiribe (future perfect negative)
min îcbar kiriye (perfect positive)
min îcbar nekiriye (perfect negative)
min îcbar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min îcbar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te îcbar kiriye (perfect positive)
te îcbar nekiriye (perfect negative)
te îcbar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te îcbar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî îcbar kiriye (perfect positive)
wê/wî îcbar nekiriye (perfect negative)
wê/wî îcbar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî îcbar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me îcbar kiriye (perfect positive)
me îcbar nekiriye (perfect negative)
me îcbar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me îcbar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we îcbar kiriye (perfect positive)
we îcbar nekiriye (perfect negative)
we îcbar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we îcbar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan îcbar kiriye (perfect positive)
wan îcbar nekiriye (perfect negative)
wan îcbar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan îcbar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez îcbar bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez îcbar nekim (present subjunctive negative)
(bila) min îcbar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min îcbar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu îcbar bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu îcbar nekî (present subjunctive negative)
(bila) te îcbar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te îcbar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew îcbar bike (present subjunctive positive)
(bila) ew îcbar neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî îcbar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî îcbar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em îcbar bikin (present subjunctive positive)
(bila) em îcbar nekin (present subjunctive negative)
(bila) me îcbar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me îcbar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn îcbar bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn îcbar nekin (present subjunctive negative)
(bila) we îcbar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we îcbar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew îcbar bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew îcbar nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan îcbar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan îcbar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min îcbar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min îcbar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min îcbar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min îcbar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te îcbar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te îcbar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te îcbar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te îcbar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî îcbar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî îcbar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî îcbar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî îcbar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me îcbar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me îcbar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me îcbar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me îcbar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we îcbar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we îcbar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we îcbar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we îcbar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan îcbar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan îcbar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan îcbar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan îcbar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê îcbar bikira (present conditional positive)
minê îcbar nekira (present conditional negative)
minê îcbar kiribûya (preterite conditional positive)
minê îcbar nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê îcbar bikira (present conditional positive)
teyê îcbar nekira (present conditional negative)
teyê îcbar kiribûya (preterite conditional positive)
teyê îcbar nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê îcbar bikira (present conditional positive)
wê/wîyê îcbar nekira (present conditional negative)
wê/wîyê îcbar kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê îcbar nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê îcbar bikira (present conditional positive)
meyê îcbar nekira (present conditional negative)
meyê îcbar kiribûya (preterite conditional positive)
meyê îcbar nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê îcbar bikira (present conditional positive)
weyê îcbar nekira (present conditional negative)
weyê îcbar kiribûya (preterite conditional positive)
weyê îcbar nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê îcbar bikira (present conditional positive)
wanê îcbar nekira (present conditional negative)
wanê îcbar kiribûya (preterite conditional positive)
wanê îcbar nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) îcbar bike (imperative present positive)
(tu) îcbar neke (imperative present negative)
(hûn) îcbar bikin (imperative present positive)
(hûn) îcbar nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji îcbar + kirin.

ipa: /iːd͡ʒˈbɑːɾ kɪˈɾɪn/

hyphenation: îc·bar ki·rin


resen

forms:
resentir (comparative)
herî resen (superlative)
resentirîn (superlative)

оригинален

roman: originalen

أصلي

roman: eslî

원래

roman: wollae

оригинал

roman: original

первоначально

sense: orijînal, eslî, heqîqî

hyphenation: re·sen


xalxalok

glosses:
kêzxatûn, sosîn, sosik, kêzika hecê, kêzika xalo, solik, kalik, kalkalok, kêzka hecî, horhorîk, kêza deqdeqî, hechecok, sûsnîmûsnî,
kêzek mîna nîv-gogê ye û rengê pişta wê bi gelemperî sor e lê pîneyên reş lê hene

text: Xalxalokan bi ser Almanyayê ve girt

ref: Netkurd.com, 7/2009

forms:
xalxalik
xalxalk

etymology_text: xal (niqte) + xal + -ok

bubamara#Serbian

roman: bubamara


xalxalk

glosses: fatereşk, endamê paqij kirina xwînê ye di mirov û caneweran de

forms: خالخالک


kêzxatûn

glosses:
xalxalok, sosîn, sosik, kêzika hecê, kêzika xalo,
kêzek mîna nîv-gogê ye û rengê pişta wê bi gelemperî sor e lê pîneyên reş lê hene

glosses: solik, horhorîk, kêza deqdeqî, hechecok, sûsnîmûsnî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kêzxatîn
kêzxatînk
kêzxatûnk
kêzxatwîn
kêzxatwînk

etymology_text: Ji kêz + xatûn.


viyagra

glosses:
sîldenafîl, dermanê nemêriyê,
dermanek bo repbûna endamê zayendî yê mêran tê bikaranîn

forms:
viagra
vîagra

силденафил

roman: sildenafil


sîldenafîl

glosses:
viyagra, dermanê nemêriyê,
dermanek bo repbûna endamê zayendî yê mêran tê bikaranîn

forms:
sildenafil
sildenafîl

ipa: /siːldɛnɑːˈfiːl/

hyphenation: sîl·de·na·fîl


nemêrî

glosses: repnebûna kîrî, tinebûna hêza perînê ya zelaman, (mêr) nekarîna gankirinê

glosses: nemêranî, newêrekî, tirsonekî, bizdonekî, bêcesaretî, tinebûna cesaretê

forms:
nemêrîtî
nemêrtî

etymology_text: Ji nemêr + -îyanne- + mêrî (2).

성불능

roman: seongbulleung

бессилие

roman: bessilije

ανικανότητα

roman: anikanótita

ipa: /nɛmeːˈɾiː/

hyphenation: ne·mê·rî


werhasil

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: bi kurtî û kurmancî, axir, a soxîn, neyse, de, çawa be jî

text: Geh li jora axurê û geh li jêra axurê, Reşo darê kaşonî diavêt newqa heywên. Geh li piştê dixist, geh li ran. Werhasil hev û din birin û anîn, golikê reben betilî, xwedî jî pê re. Helke helk bi ser wan ket, ziman bihustek ji devê wan kişiya. Bêhnefişkek wuha di pozê wan de fûriya ku, her du jî bi kirinên xwe poşman bûn. Reşo gava çend derbên xweş li serê Beşo xistibû, li pey hev gotibû “ha ji te re, ha ji te re! Kero, de bixwe ha!"

ref: Edip Polat: “GOLIKO SORO TE ÇI XWARIYE”, Amidakurd.com, 9/2005

forms:
welhasil
werhasin

etymology_text: Ji erebî وَ (wa, “û”) + الحَاصِل (al-ḥāṣil).


bi ser ve bûn

glosses: bi serê tiştekî girêdayî yan zeliqandî bûn

glosses: şibîn tiştekî yan kesekî, mîna kesekî yan tiştekî bûn

glosses:
hêjayî tiştekî bûn, hejî tiştekî bûn:
Bi rastî ew bi xebata xwe bi ser xelatek wiha ve ye.

forms:
bi ser ve dibim (present)
bi ser ve dibî (present)
bi ser ve dibe (present)
bi ser ve dibin (present)
bi ser ve bibe (imperative singular)
bi ser ve bibin (imperative plural)
bi ser ve bûm (past)
bi ser ve bûyî (past)
bi ser ve bû (past)
bi ser va bûn
biservebûn
biservabûn
bi ser ve çûn
bi ser hilbûn
bi ser xwe ve hatin

etymology_text: Ji bi + ser + ve + bûn.


bi ser ve çûn

glosses: Derek yan kesek yan tiştek ziyaret kirin, çûn seredana kesekî yan derekê yan tiştekî.

text: Ew berdewam bi ser xalê xwe wan ve diçe.

glosses: Şibîn tiştekî yan kesekî, mîna kesekî yan tiştekî bûn.

text: Kurik bi ser bavê xwe ve çûye.

text: Mawe yê bi ser ve çûyî, em nekarin te wergirin.

forms:
biserveçûn (noun-from-verb)
bi ser va çûn
bi ser ve bûn
bi ser xwe ve hatin

etymology_text: Ji bi + ser + ve + çûn.


bi ser hilbûn

glosses:
cihê tiştekî zanîn yan dîtin:
Ez bi ser mala wan hilnabim. (Ez nizanim mala wan li kû ye.)
Ger ez te bi tenê bişînim, tu dê bi ser marketê hilbibî? (Tu dê bikarî wê bibînî?)

forms:
ب سەر هلبوون
bi ser helbûn

etymology_text: bi + ser + hilbûn


biserhilbûn

glosses: fêrbûn, şarezabûn li ser karekî, zanîn, hînbûn

forms:
بسەرهلبوون
biserhelbûn


skelet

glosses: qerqod, kakût, hemû hestiyên kesekî yan ajelekî

text: Li Etiyopyayê, zanyaran skeletek 3, 3 milyon salî dît û da zanîn ku ev skelet yê herî kevn e û yê keçek 3-salî ye.

ref: Gernas Amedî: Skeletek 3, 3 mîlyon salî hat dîtin, Netkurd.com, 9/2006

glosses: qerqod, hestiyên mirovek yan ajelek mirî

glosses: pirr zeîf, hestî, kesa/ê hişkole û qirûdî

forms:
iskelet
îskelet
sikelet

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]σκελετός (skeletos).

ipa: /skɛˈlɛt/

hyphenation: ske·let


stûn

glosses:
kolek, gulte, qemerî,
kevirên yan darên qayim yên navbera banê xanî û binê xanî daku ban nekeve

text:
Asîmanê bêsitûn Wî kir pedîd
Sûretê ba xal û xet Wî aferîd.

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

glosses: her tişta/ê ku tiştek xwe li ser radigire

glosses:
kuncik, kolon,
di kovarê yan rojnameyê de cihê bo nivîskarekê/î yan mijarekê hatiye veqetandin û di her hejmarê de ew nivîskar û yan mijar cî digire

forms:
histûn
istûn
sitûn
sitîn
stîn
sutûn
ستوون
стун
stûr

etymology_text:
Hevreha soranî ستوون (stûn) û ئهستوون (estûn), kurdiya başûrîstün, sün, lekî stün, zazakî estûn, farisî ستون (sutûn), tacikî сутун (sutûn), pehlewî û partî 𐭮𐭲𐭥𐭭𐭩 / 𐫙𐫘𐫤𐫇𐫗 (stûn, istûn), peştûyî ستن (stën), ستنه (stëna), hexamenişî 𐎿𐎬𐎢𐎴𐎠 (stūnā), avestayî 𐬯𐬙𐬏𐬥𐬀 (stūna), sanskrîtî स्थूणा (sthûna-)... hemû ji proto-hindûîranî*stʰuHnáH ji proto-hindûewropî*sth₂-uh₂-néh ji *sth₂-wéh₂ (rep, req, rawestî, sekinî) ji *steh₂- (rawestîn, sekinîn).
Heman peyva proto-hindûewropî herwiha serekaniya rawe-STÎ-n û rawe-STA-ndin yên kurdî û bi heman maneyê ya ایستادن (istaden) ya farisî, तिष्ठति (tíṣṭhati) ya sanskrîtî, stoti ya lîtwanî, стать (stat') ya rusî, stāre ya latînî (> état = rewş û être = bûn yên fransî), stand ya îngilîzî, stehen ya almanî, stå ya danmarkî, norwecî û swêdî û ստանամ (stanam: ava kirin) ya ermeniya kevn e...
Heman peyv herwiha serekaniya -stan, we-STA-ndin yên kurdî ye.
Herwiha bidin ber hevwateyên wan yên di zimanên ne-hindûîranî de, bo nimûne lîtwanî stul̃bas, latviyayî stulbs, rusî столб (stolb), danmarkî/norwecî/swêdî stolp... ku texmînen ne hevrehênstûnê ne lê ji rehekî din yê proto-hindûewropî ne: *stl̥b-.
Peyva îranî herwiha ketiye hinek gelek zimanên Rojhilata Navîn û Başûrê Asyayê: osmanî ستون (sütun), tirkî sütun, tirkmen(istan)î sütün, ûrdûyî ستون (sutūn, sitūn)...
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Mackenzie, D. N. (1971), A Concise Pahlavi Dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press.
* Nişanyan, Sevan: Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî)
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010

бағана

roman: bağana

баған

roman: bağan

кало́на

roman: kalóna

слуп

roman: slup

коло́на

roman: kolóna

стълб

roman: stǎlb

တိုင်

roman: tuing

柱子

roman: zhùzi

柱

roman: zhù

梁柱

roman: liángzhù

عَمُود

roman: ʿamūd

عمود

roman: ʕamūd

عامود

roman: ʕāmūd

սյուն

roman: syun

սիւն

roman: siwn

ዐምድ

roman: ʿämd

𐌚𐌀𐌋𐌀

roman: fala

ستون

roman: sotun

𐍃𐌰𐌿𐌻𐍃

roman: sauls

სვეტი

roman: sveṭi

ბოძი

roman: boʒi

स्तंभ

roman: stambh

עַמּוּד

roman: amúd

түркүк

roman: türkük

столб

roman: stolb

колонна

roman: kolonna

기둥

roman: gidung

ເສົາ

roman: sao

ᦉᧁ

roman: ṡaw

багана

roman: bagana

ستون

roman: sütun

دیرك

roman: direk

تۈۋرۈك

roman: tüwrük

тірек

roman: tırek

ⲥⲧⲩⲗⲏ

roman: stulē

ϫⲱⲧ

roman: jōt

коло́нна

roman: kolónna

сутун

roman: sutun

เสา

roman: sǎo

стовп

roman: stovp

សសរ

roman: sâsâr

στήλη

roman: stíli

στῦλος

roman: stûlos

κίων

roman: kíōn

ipa: /stuːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-stûn.wav


iskelet

glosses: qerqûde, kakût, qerqode, qerqot, îskelet

text: Gemi iskeleti.

text: Romanın iskeleti hazır.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iskelet.wav


destpêkî

glosses: pêşîn, ewilî, yekem, seretayî, ya / yê destpêkê

forms:
دهسـتپێكی
despêkî

etymology_text: Ji destpêk + -î


seretayî

glosses: destpêkî, pêşîn, ewilî, yekem, ya / yê seretayê

glosses: ewilîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: سهرهتایی

etymology_text: Ji sereta + -yî


-yî

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Li şûna -î dema ku peyva li pêş wê bi dengdarekê diqede.

forms:
-ya
-yan
-yê
-yên

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *h₁ésti (ji *h₁es-), proto-îranîesî, hevrehaî, yî û -î yên kurmancî, farisî ـی (-î), soranî ـی (-î), ermenî ես (es), slaviya kevn єси (êsi), latînî es (fransî es), lîtwanî esi... Herwiha im, e û in jî ji heman rehê *h₁es- yê proto-hindûewropî ne.


zirx

glosses:
Singer, cewşen, panzer, parêzk,
asin yan tiştek din yê qayim yê ku mirov dixe ser tiştekî daku ew tişt zû-zû neşkê yan birîndar yan ziyandar nebe ta eger gule û fîşek jî pê bikevin.

text: Rê dûr e û divêt em îşev vegerin jî. Karwan bi rê dikeve. Mihemed Îhsan, Dexîl Seîd Xidir û ez li Monîkayeka zirxkirî siwar bûne. Li Kurdistanê ji otomobîlên Toyota Land Cruiser re dibêjin Monîka. Mebesta jê Monica Lewinsky-ya yara serokê berê yê Emerîkayê Bill Clintonî ye. Şofêrê me Beyar Ehmed li min temaşa dike û dibêje ”netirse, ev otomobîl çar ton e, hemî pola ye, guleyên top û tankan jî lê naçin”. Ez hinekê bi şik lê dinêrim û ew dibêje ”destê xwe ban û deriyên otomobîlê bide”. Ez kontrol dikim û dibînim ko hemî aliyên wê ji milê mal ve singerkirî ye û tu destê xwe li kû bidî wekî polayî hişk e. Beyar Ehmed dibêje ”ev otomobîl li Brîtanyayê bi 250 000 dolaran hatiye zirx kirin”.

ref: Arif Zêrevan: Wezîrê operasyonan da ser rêya Şingalê – Kurdistan mezin nebe dê biçûk bibe, Nefel.com, 9/2006

glosses: Tiştê qayim yê bi ser leşê hin ajelan ve (wek kûsiyan).

glosses: Zirîpûş, tank, panzer, tirimpêlên qayim yên cengê.

forms:
زرخ
zirh
zirih
zirix
zirî
zirkum
kumzirx
kumzirh
zinx

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha farisî زره (zirih), pehlewî zirad, avestayî zirade-. درع (dir') ya erebî û zırh ya tirkî ji zimanên îranî ne.

기갑

roman: gigap

броня

roman: bronja

เปลือก

roman: bplʉ̀ʉak

πανοπλία

roman: panoplía

ipa: /zɪɾx/

hyphenation: zirx


zirx kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
zirx dikim (present)
zirx dikî (present)
zirx dike (present)
zirx dikin (present)
zirx bike (imperative singular)
zirx bikin (imperative plural)
zirx kir (past)
zirx kir (past)
zirx kir (past)
zirx kir (past)
zirx –k– (root present)
zirx –kir– (root past)
ez zirx dikim (indicative present positive)
ez zirx nakim (indicative present negative)
min zirx kir (indicative past positive)
min zirx nekir (indicative past negative)
tu zirx dikî (indicative present positive)
tu zirx nakî (indicative present negative)
te zirx kir (indicative past positive)
te zirx nekir (indicative past negative)
ew zirx dike (indicative present positive)
ew zirx nake (indicative present negative)
wê/wî zirx kir (indicative past positive)
wê/wî zirx nekir (indicative past negative)
em zirx dikin (indicative present positive)
em zirx nakin (indicative present negative)
me zirx kir (indicative past positive)
me zirx nekir (indicative past negative)
hûn zirx dikin (indicative present positive)
hûn zirx nakin (indicative present negative)
we zirx kir (indicative past positive)
we zirx nekir (indicative past negative)
ew zirx dikin (indicative present positive)
ew zirx nakin (indicative present negative)
wan zirx kir (indicative past positive)
wan zirx nekir (indicative past negative)
min zirx dikir (imperfect positive)
min zirx nedikir (imperfect negative)
min zirx kiribû (positive)
min zirx nekiribû (negative)
te zirx dikir (imperfect positive)
te zirx nedikir (imperfect negative)
te zirx kiribû (positive)
te zirx nekiribû (negative)
wê/wî zirx dikir (imperfect positive)
wê/wî zirx nedikir (imperfect negative)
wê/wî zirx kiribû (positive)
wê/wî zirx nekiribû (negative)
me zirx dikir (imperfect positive)
me zirx nedikir (imperfect negative)
me zirx kiribû (positive)
me zirx nekiribû (negative)
we zirx dikir (imperfect positive)
we zirx nedikir (imperfect negative)
we zirx kiribû (positive)
we zirx nekiribû (negative)
wan zirx dikir (imperfect positive)
wan zirx nedikir (imperfect negative)
wan zirx kiribû (positive)
wan zirx nekiribû (negative)
ez ê zirx bikim (future positive)
ez ê zirx nekim (future negative)
minê zirx kiribe (future perfect positive)
minê zirx nekiribe (future perfect negative)
tu yê zirx bikî (future positive)
tu yê zirx nekî (future negative)
teyê zirx kiribe (future perfect positive)
teyê zirx nekiribe (future perfect negative)
ew ê zirx bike (future positive)
ew ê zirx neke (future negative)
wê/wîyê zirx kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê zirx nekiribe (future perfect negative)
em ê zirx bikin (future positive)
em ê zirx nekin (future negative)
meyê zirx kiribe (future perfect positive)
meyê zirx nekiribe (future perfect negative)
hûn ê zirx bikin (future positive)
hûn ê zirx nekin (future negative)
weyê zirx kiribe (future perfect positive)
weyê zirx nekiribe (future perfect negative)
ew ê zirx bikin (future positive)
ew ê zirx nekin (future negative)
wanê zirx kiribe (future perfect positive)
wanê zirx nekiribe (future perfect negative)
min zirx kiriye (perfect positive)
min zirx nekiriye (perfect negative)
min zirx kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min zirx nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te zirx kiriye (perfect positive)
te zirx nekiriye (perfect negative)
te zirx kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te zirx nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî zirx kiriye (perfect positive)
wê/wî zirx nekiriye (perfect negative)
wê/wî zirx kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî zirx nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me zirx kiriye (perfect positive)
me zirx nekiriye (perfect negative)
me zirx kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me zirx nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we zirx kiriye (perfect positive)
we zirx nekiriye (perfect negative)
we zirx kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we zirx nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan zirx kiriye (perfect positive)
wan zirx nekiriye (perfect negative)
wan zirx kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan zirx nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez zirx bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez zirx nekim (present subjunctive negative)
(bila) min zirx kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min zirx nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu zirx bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu zirx nekî (present subjunctive negative)
(bila) te zirx kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te zirx nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew zirx bike (present subjunctive positive)
(bila) ew zirx neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî zirx kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî zirx nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em zirx bikin (present subjunctive positive)
(bila) em zirx nekin (present subjunctive negative)
(bila) me zirx kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me zirx nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn zirx bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn zirx nekin (present subjunctive negative)
(bila) we zirx kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we zirx nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew zirx bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew zirx nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan zirx kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan zirx nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min zirx bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min zirx nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min zirx kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min zirx nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te zirx bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te zirx nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te zirx kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te zirx nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî zirx bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî zirx nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî zirx kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî zirx nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me zirx bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me zirx nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me zirx kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me zirx nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we zirx bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we zirx nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we zirx kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we zirx nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan zirx bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan zirx nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan zirx kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan zirx nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê zirx bikira (present conditional positive)
minê zirx nekira (present conditional negative)
minê zirx kiribûya (preterite conditional positive)
minê zirx nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê zirx bikira (present conditional positive)
teyê zirx nekira (present conditional negative)
teyê zirx kiribûya (preterite conditional positive)
teyê zirx nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê zirx bikira (present conditional positive)
wê/wîyê zirx nekira (present conditional negative)
wê/wîyê zirx kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê zirx nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê zirx bikira (present conditional positive)
meyê zirx nekira (present conditional negative)
meyê zirx kiribûya (preterite conditional positive)
meyê zirx nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê zirx bikira (present conditional positive)
weyê zirx nekira (present conditional negative)
weyê zirx kiribûya (preterite conditional positive)
weyê zirx nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê zirx bikira (present conditional positive)
wanê zirx nekira (present conditional negative)
wanê zirx kiribûya (preterite conditional positive)
wanê zirx nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) zirx bike (imperative present positive)
(tu) zirx neke (imperative present negative)
(hûn) zirx bikin (imperative present positive)
(hûn) zirx nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji zirx + kirin.

ipa: /zɪɾx kɪˈɾɪn/

hyphenation: zirx ki·rin


kakût

glosses: qerqod, skelet, hemû hestiyên kesekî yan ajelekî

text: Di kakûtê mirovan da 206 parçe hestî hene. Şiklê wan 206 hestîyan ji hev ti din cur be cur in. Gor fonksîyona xwe, her hestîyek şikleki girtîye. Skelet ji serî, marîpîşt, sîng, qor û pîlan pêk hatîye.

ref: Anatomiya Bedena Mirovan, Huseyin Bektaş, Weşanên Deng

forms:
kakît
kakot
kakwît

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

কঙ্কাল

roman: kôṅkal

կմախք

roman: kmaxkʻ

कंकाल

roman: kaṅkāl

костур

roman: kostur

അസ്ഥികൂടം

roman: asthikūṭaṃ

ਪਿੰਜਰ

roman: piñjar

қаңқа

roman: qañqa

костяк

roman: kostjak

अस्थिपञ्जर

roman: asthipañjara

ipa: /kɑːˈkuːt/

hyphenation: ka·kût


Serdema Navîn

glosses:
Qirna Navîn, Çerxa Navîn, Esra Navîn,
(di dîroka Ewropayê de) n. salên 500 ta 1500 pz

forms:
Serdema Kevnar
Serdema Nû

etymology_text: Ji serdem + -a + navîn, wergerandina yekser ji îngilîzî Middle Ages.

Средние века

roman: Srednije veka


Dimdim

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: (di folklora kurdî de) kelek anku bircek e û destanek li ser wê kelê ye

forms: Dumdum


folklor

glosses:
zargotin, çîrok û helbest û stiran û govendên gelêrî
 hunera ku di nav gel de belav e û ji mêj ve hebûye lê afirînerên wê nayên zanîn

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?]folk (gel) + lore (zanyarî, zanîn)


zanyarî

glosses: agadarî, haydarî, enformasyon, agahî, aga, hay, zanîn

forms:
zaniyarî
zaniyarîtî
zaniyartî
zanyarîtî
zanyartî

etymology_text: Ji zanyar + -îyanzanîn - -în + -yarî


enformasyon

glosses: agadarî, haydarî, agahî, înfo, aga, hay, zanîn, malûmat

text: Navê berhemên tu dixwazî, navê xwe, navnîşana xwe diyar bike û hejmaranisxeyên ko tu dixwazî bikirî diyar bike û bixwaze. Enformasyona pêwîst dê ji bo te bête rêkirin. Ji bîr neke ko divê tu berê pereyê Kelekê bidî, da kod û pêdiviyên din ji te re bêne rêkirin.

ref: Dimdim.nu, jêwergirtin: 9/2006

forms:
informasyon
înformasyon

информация

roman: informacija


enformasyon

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-enformasyon.wav


dezenformasyon

glosses:
Derew, virr,
agahiyên nerast yên ku tên belavkirin daku mirov pê bêt xapandin yan wek propaganda bêt bikaranîn.

forms:
dezinformasyon
dîzinformasyon

etymology_text: Ji dez- + enformasyon.

ipa: /dɛzɛnfoːɾmɑːsˈjoːn/

hyphenation: de·zen·for·mas·yon


propaganda

glosses: Agahiyên ku tên belavkirin daku pesnê kesekî yan hêzekê bidin (bi taybetî agahiyên derew û xapîner).

forms:
propaxanda
propagende
propaxande

etymology_text: Ji îngilîzî propaganda.

пропаганда

roman: propaganda

прапага́нда

roman: prapahánda

агiта́цыя

roman: ahitácyja

пропага́нда

roman: propagánda

агита́ция

roman: agitácija

宣傳

roman: xuānchuán

دِعَايَة

roman: diʿāya

بْرُوبَاغَنْدَا

roman: brūbāḡandā

بروباجاندا

roman: brobāgāndā

بروبَقانْدا

roman: brōbagānda, prōpagānda

քարոզչություն

roman: kʻarozčʻutʻyun

پروپاگاند

roman: propâgând

تبلیغ

roman: tabliğ

تبلیغات

roman: tabliğât

პროპაგანდა

roman: ṗroṗaganda

अधिप्रचार

roman: adhipracār

मतप्रचार

roman: matapracār

תַּעֲמוּלָה

roman: ta'amulá

үгүттөө

roman: ügüttöö

үгүт

roman: ügüt

선전

roman: seonjeon

ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ

roman: khō sa nā sūan sư̄a

പ്രചാരണം

roman: pracāraṇaṃ

تەشۋىقات

roman: teshwiqat

پروپاګند

roman: propāgánd

تبليغ

roman: tablíǧ

تبليغات

roman: tabliǧãt

насихат

roman: nasixat

таблиғот

roman: tabliġot

тарғибот

roman: tarġibot

пропаганда

roman: propağanda

پروپیگنڈا

roman: propeganḍā

пропага́нда

roman: propahánda

агіта́ція

roman: ahitácija

ការឃោសនា

roman: kaakhoohniə

פּראָפּאַגאַנדע

roman: propagande


propaganda kirin

forms:
propaganda dikim (present)
propaganda dikî (present)
propaganda dike (present)
propaganda dikin (present)
propaganda bike (imperative singular)
propaganda bikin (imperative plural)
propaganda kir (past)
propaganda kir (past)
propaganda kir (past)
propaganda kir (past)
propaganda –k– (root present)
propaganda –kir– (root past)
ez propaganda dikim (indicative present positive)
ez propaganda nakim (indicative present negative)
min propaganda kir (indicative past positive)
min propaganda nekir (indicative past negative)
tu propaganda dikî (indicative present positive)
tu propaganda nakî (indicative present negative)
te propaganda kir (indicative past positive)
te propaganda nekir (indicative past negative)
ew propaganda dike (indicative present positive)
ew propaganda nake (indicative present negative)
wê/wî propaganda kir (indicative past positive)
wê/wî propaganda nekir (indicative past negative)
em propaganda dikin (indicative present positive)
em propaganda nakin (indicative present negative)
me propaganda kir (indicative past positive)
me propaganda nekir (indicative past negative)
hûn propaganda dikin (indicative present positive)
hûn propaganda nakin (indicative present negative)
we propaganda kir (indicative past positive)
we propaganda nekir (indicative past negative)
ew propaganda dikin (indicative present positive)
ew propaganda nakin (indicative present negative)
wan propaganda kir (indicative past positive)
wan propaganda nekir (indicative past negative)
min propaganda dikir (imperfect positive)
min propaganda nedikir (imperfect negative)
min propaganda kiribû (positive)
min propaganda nekiribû (negative)
te propaganda dikir (imperfect positive)
te propaganda nedikir (imperfect negative)
te propaganda kiribû (positive)
te propaganda nekiribû (negative)
wê/wî propaganda dikir (imperfect positive)
wê/wî propaganda nedikir (imperfect negative)
wê/wî propaganda kiribû (positive)
wê/wî propaganda nekiribû (negative)
me propaganda dikir (imperfect positive)
me propaganda nedikir (imperfect negative)
me propaganda kiribû (positive)
me propaganda nekiribû (negative)
we propaganda dikir (imperfect positive)
we propaganda nedikir (imperfect negative)
we propaganda kiribû (positive)
we propaganda nekiribû (negative)
wan propaganda dikir (imperfect positive)
wan propaganda nedikir (imperfect negative)
wan propaganda kiribû (positive)
wan propaganda nekiribû (negative)
ez ê propaganda bikim (future positive)
ez ê propaganda nekim (future negative)
minê propaganda kiribe (future perfect positive)
minê propaganda nekiribe (future perfect negative)
tu yê propaganda bikî (future positive)
tu yê propaganda nekî (future negative)
teyê propaganda kiribe (future perfect positive)
teyê propaganda nekiribe (future perfect negative)
ew ê propaganda bike (future positive)
ew ê propaganda neke (future negative)
wê/wîyê propaganda kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê propaganda nekiribe (future perfect negative)
em ê propaganda bikin (future positive)
em ê propaganda nekin (future negative)
meyê propaganda kiribe (future perfect positive)
meyê propaganda nekiribe (future perfect negative)
hûn ê propaganda bikin (future positive)
hûn ê propaganda nekin (future negative)
weyê propaganda kiribe (future perfect positive)
weyê propaganda nekiribe (future perfect negative)
ew ê propaganda bikin (future positive)
ew ê propaganda nekin (future negative)
wanê propaganda kiribe (future perfect positive)
wanê propaganda nekiribe (future perfect negative)
min propaganda kiriye (perfect positive)
min propaganda nekiriye (perfect negative)
min propaganda kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min propaganda nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te propaganda kiriye (perfect positive)
te propaganda nekiriye (perfect negative)
te propaganda kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te propaganda nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî propaganda kiriye (perfect positive)
wê/wî propaganda nekiriye (perfect negative)
wê/wî propaganda kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî propaganda nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me propaganda kiriye (perfect positive)
me propaganda nekiriye (perfect negative)
me propaganda kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me propaganda nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we propaganda kiriye (perfect positive)
we propaganda nekiriye (perfect negative)
we propaganda kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we propaganda nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan propaganda kiriye (perfect positive)
wan propaganda nekiriye (perfect negative)
wan propaganda kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan propaganda nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez propaganda bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez propaganda nekim (present subjunctive negative)
(bila) min propaganda kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min propaganda nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu propaganda bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu propaganda nekî (present subjunctive negative)
(bila) te propaganda kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te propaganda nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew propaganda bike (present subjunctive positive)
(bila) ew propaganda neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî propaganda kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî propaganda nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em propaganda bikin (present subjunctive positive)
(bila) em propaganda nekin (present subjunctive negative)
(bila) me propaganda kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me propaganda nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn propaganda bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn propaganda nekin (present subjunctive negative)
(bila) we propaganda kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we propaganda nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew propaganda bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew propaganda nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan propaganda kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan propaganda nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min propaganda bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min propaganda nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min propaganda kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min propaganda nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te propaganda bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te propaganda nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te propaganda kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te propaganda nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî propaganda bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî propaganda nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî propaganda kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî propaganda nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me propaganda bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me propaganda nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me propaganda kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me propaganda nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we propaganda bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we propaganda nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we propaganda kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we propaganda nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan propaganda bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan propaganda nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan propaganda kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan propaganda nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê propaganda bikira (present conditional positive)
minê propaganda nekira (present conditional negative)
minê propaganda kiribûya (preterite conditional positive)
minê propaganda nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê propaganda bikira (present conditional positive)
teyê propaganda nekira (present conditional negative)
teyê propaganda kiribûya (preterite conditional positive)
teyê propaganda nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê propaganda bikira (present conditional positive)
wê/wîyê propaganda nekira (present conditional negative)
wê/wîyê propaganda kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê propaganda nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê propaganda bikira (present conditional positive)
meyê propaganda nekira (present conditional negative)
meyê propaganda kiribûya (preterite conditional positive)
meyê propaganda nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê propaganda bikira (present conditional positive)
weyê propaganda nekira (present conditional negative)
weyê propaganda kiribûya (preterite conditional positive)
weyê propaganda nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê propaganda bikira (present conditional positive)
wanê propaganda nekira (present conditional negative)
wanê propaganda kiribûya (preterite conditional positive)
wanê propaganda nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) propaganda bike (imperative present positive)
(tu) propaganda neke (imperative present negative)
(hûn) propaganda bikin (imperative present positive)
(hûn) propaganda nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji propaganda + kirin.

ipa: /pɾoːpɑːɡɑːnˈdɑː kɪˈɾɪn/

hyphenation: pro·pa·gan·da ki·rin


xapîner

text:
Dirêjî hetavê dimeşim, li ser hetavê radiwestim,
ji bilî hetavê ti nizanim.
Dema guherîner, dema ruxîner, dema xapîner,
tu lêbên nû, bi hezaran cambaziyan tê hebûnê
wek dindikek hûrik, wek marek xwe di hev alandî arasteyî min dikî?

ref: Edith Södergran: Jan û Jiyan, bijartin û wergerrandin: Husein Muhammed, Kovara MEHNAME, hj. 42, 7/2003

forms: xapêner

etymology_text: Ji -xapîn- (“xapandin”) + -er.


xapîner

glosses: Tişta/ê ku mirovî dixapîne yan mirov dikare bê bixape.

glosses: Tişta/ê ku mirovî mijûl dike yan pê ve mijûl dibe.


farisandin

glosses: deverek ku miletek din lê dijî faris lê bi cih kirin û kirin farisnişîn

glosses: berhemekî bi zimanek din kirin bi zimanê farisî

forms:
difarisînim (present)
difarisînî (present)
difarisîne (present)
difarisînin (present)
bifarisîne (imperative singular)
bifarisînin (imperative plural)
farisand (past)
farisand (past)
farisand (past)
farisand (past)
–farisîn– (root present)
–farisand– (root past)
ez difarisînim (indicative present positive)
ez nifarisînim (indicative present negative)
min farisand (indicative past positive)
min nefarisand (indicative past negative)
tu difarisînî (indicative present positive)
tu nifarisînî (indicative present negative)
te farisand (indicative past positive)
te nefarisand (indicative past negative)
ew difarisîne (indicative present positive)
ew nifarisîne (indicative present negative)
wê/wî farisand (indicative past positive)
wê/wî nefarisand (indicative past negative)
em difarisînin (indicative present positive)
em nifarisînin (indicative present negative)
me farisand (indicative past positive)
me nefarisand (indicative past negative)
hûn difarisînin (indicative present positive)
hûn nifarisînin (indicative present negative)
we farisand (indicative past positive)
we nefarisand (indicative past negative)
ew difarisînin (indicative present positive)
ew nifarisînin (indicative present negative)
wan farisand (indicative past positive)
wan nefarisand (indicative past negative)
min difarisand (imperfect positive)
min nedifarisand (imperfect negative)
min farisandibû (positive)
min nefarisandibû (negative)
te difarisand (imperfect positive)
te nedifarisand (imperfect negative)
te farisandibû (positive)
te nefarisandibû (negative)
wê/wî difarisand (imperfect positive)
wê/wî nedifarisand (imperfect negative)
wê/wî farisandibû (positive)
wê/wî nefarisandibû (negative)
me difarisand (imperfect positive)
me nedifarisand (imperfect negative)
me farisandibû (positive)
me nefarisandibû (negative)
we difarisand (imperfect positive)
we nedifarisand (imperfect negative)
we farisandibû (positive)
we nefarisandibû (negative)
wan difarisand (imperfect positive)
wan nedifarisand (imperfect negative)
wan farisandibû (positive)
wan nefarisandibû (negative)
ez ê bifarisînim (future positive)
ez ê nefarisînim (future negative)
minê farisandibe (future perfect positive)
minê nefarisandibe (future perfect negative)
tu yê bifarisînî (future positive)
tu yê nefarisînî (future negative)
teyê farisandibe (future perfect positive)
teyê nefarisandibe (future perfect negative)
ew ê bifarisîne (future positive)
ew ê nefarisîne (future negative)
wê/wîyê farisandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nefarisandibe (future perfect negative)
em ê bifarisînin (future positive)
em ê nefarisînin (future negative)
meyê farisandibe (future perfect positive)
meyê nefarisandibe (future perfect negative)
hûn ê bifarisînin (future positive)
hûn ê nefarisînin (future negative)
weyê farisandibe (future perfect positive)
weyê nefarisandibe (future perfect negative)
ew ê bifarisînin (future positive)
ew ê nefarisînin (future negative)
wanê farisandibe (future perfect positive)
wanê nefarisandibe (future perfect negative)
min farisandiye (perfect positive)
min nefarisandiye (perfect negative)
min farisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nefarisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te farisandiye (perfect positive)
te nefarisandiye (perfect negative)
te farisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nefarisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî farisandiye (perfect positive)
wê/wî nefarisandiye (perfect negative)
wê/wî farisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nefarisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me farisandiye (perfect positive)
me nefarisandiye (perfect negative)
me farisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nefarisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we farisandiye (perfect positive)
we nefarisandiye (perfect negative)
we farisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nefarisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan farisandiye (perfect positive)
wan nefarisandiye (perfect negative)
wan farisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nefarisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bifarisînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nefarisînim (present subjunctive negative)
(bila) min farisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nefarisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bifarisînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nefarisînî (present subjunctive negative)
(bila) te farisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nefarisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifarisîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nefarisîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî farisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefarisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bifarisînin (present subjunctive positive)
(bila) em nefarisînin (present subjunctive negative)
(bila) me farisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nefarisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bifarisînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nefarisînin (present subjunctive negative)
(bila) we farisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nefarisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifarisînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nefarisînin (present subjunctive negative)
(bila) wan farisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nefarisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bifarisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nefarisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min farisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nefarisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bifarisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nefarisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te farisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nefarisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bifarisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefarisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî farisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefarisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bifarisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nefarisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me farisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nefarisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bifarisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nefarisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we farisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nefarisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bifarisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nefarisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan farisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nefarisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bifarisanda (present conditional positive)
minê nefarisanda (present conditional negative)
minê farisandibûya (preterite conditional positive)
minê nefarisandibûya (preterite conditional negative)
teyê bifarisanda (present conditional positive)
teyê nefarisanda (present conditional negative)
teyê farisandibûya (preterite conditional positive)
teyê nefarisandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bifarisanda (present conditional positive)
wê/wîyê nefarisanda (present conditional negative)
wê/wîyê farisandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nefarisandibûya (preterite conditional negative)
meyê bifarisanda (present conditional positive)
meyê nefarisanda (present conditional negative)
meyê farisandibûya (preterite conditional positive)
meyê nefarisandibûya (preterite conditional negative)
weyê bifarisanda (present conditional positive)
weyê nefarisanda (present conditional negative)
weyê farisandibûya (preterite conditional positive)
weyê nefarisandibûya (preterite conditional negative)
wanê bifarisanda (present conditional positive)
wanê nefarisanda (present conditional negative)
wanê farisandibûya (preterite conditional positive)
wanê nefarisandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bifarisîne (imperative present positive)
(tu) nefarisîne (imperative present negative)
(hûn) bifarisînin (imperative present positive)
(hûn) nefarisînin (imperative present negative)
farsandin
erebandin
tirkandin

etymology_text: Ji faris + -andin.

ipa: /fɑːɾɪsɑːnˈdɪn/

hyphenation: fa·ri·san·din


farisandin

ipa: /fɑːɾɪsɑːnˈdɪn/


anket

glosses:
rapirsî, pirsname,
pirsîna ji xelkê bo diyarkirina raya wan li ser mijarekê

forms: ankêt

анкета

roman: anketa

ipa: /ɑːŋˈkɛt/

hyphenation: an·ket


anket

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-anket.wav


rapirsî

glosses:
anket, pirsname,
pirsîna ji xelkê bo diyarkirina raya wan li ser mijarekê

glosses: referandûm, gelpirsî, dengdana hemû milet li ser mijarekê daku ew mijar bêt pejirandin yan redkirin

forms:
rapirsiyarî
rapirsyarî
raypirsî
raypirsiyarî
raypirsyarî

etymology_text: ra + pirs + -îyan Ji rapirs + -î

ipa: /rɑːpɪɾˈsiː/

hyphenation: ra·pir·sî


erênî

glosses: Ne neyînî, ne negatîf, ne red, ne menfî; bersiva yan biryara ku tiştekî dipejirîne anku diqebilîne.

text: Gava paşe ji begên Kurd bersîveke erênî negirt, xwe ji bo êrîşê amade kir.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

text: Li aliyê dî jî, divê mirov rexnegiriyê jî li gorî norm û esasê psîkolojiya civakê bikar bîne. Ango şert û mercên rexnegiriyê hene ko divê mirov bi wan baş bizanibe. Lê mixabin, mirov gelek caran di rexnegiriyan de ”yan reş yan jî sipî” difikire. Li ba mirov tiştê ko ne spî be divê ”ew reş be” û ya ne reş be jî ”pêwîst e” ew sipî be! Halbûkî ji spîyê heya reşbûnê çend merhele, rade, hene û herweha ji reşbûnê heya spîbûnê jî welê ye. Ya girîng ew e ko mirov van merheleyan, radeyan bibîne. Di wan de erênî herwehanerênî jî peyda dibin.

ref: Dr. Cuwan Batû: Psîkolojiya rexnegiriyê, Kurdistandailynews.com, 10/2005

text: Ew karên pirr erênî dikin.

forms:
erênîtir (comparative)
herî erênî (superlative)
erênîtirîn (superlative)
arênî
arêyî
erêyî
harênî
herênî
herêyî
harêyî
nerênî

etymology_text: Ji erê + -nî.


arênî

forms:
arênîtir (comparative)
herî arênî (superlative)
arênîtirîn (superlative)


arêyî

forms:
arêyîtir (comparative)
herî arêyî (superlative)
arêyîtirîn (superlative)


mehî

glosses:
muçe, miz, meaş,
diravê ku karker her mehê carekê werdigirin

text: Bo zanîn, General Şêx Elo qesreke mezin li bajarê Stanbûlê heye, ew qesir wî bi sed û pêncî hizar dolaran kirriye û her sal dema ew diçe Europa, ewxêzana xwe di wê qesrê de dihêle ta dema vegeryana wî. Li wê qesrê zêrevanek heye û ew zêrevan mehiya xwe ji Fermandeya Behdînan ya Leşkirê Kurdistanê digire, ango ew zêrevan weke pêşmerge li fermandeyê qeyd kiriye û ew bi xwe li bajarê Stanbûlê dimîne.

ref: Binav Sindî, Generalên me dixwazin Tirkiyê dagîr bikin!, Lotikxane.com, 9/2006

forms: مههی

etymology_text: Ji meh + -î


'aîle

ipa: /ʕɑːiːˈlɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'aîle.wav

hyphenation: 'a·î·le


'ayle

ipa: /ʕɑːjˈlɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ayle.wav

hyphenation: 'ay·le


'ayîle

ipa: /ʕɑːjiːˈlɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ayîle.wav

hyphenation: 'a·yî·le


'ayile

ipa: /ʕɑːjɪˈlɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ayile.wav

hyphenation: 'a·yi·le


xanewade

glosses:
malbat, xêzan, famîlye, xanedan, mal,
hemû kesên malekê

glosses: binemal, ayle^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: xanyanxanî


xanedan

glosses: Kesa/ê ji malbateke zengîn yan navdar, endama/ê çîna bilind yan serdest ya civakê.

text: Çiku vê malbata cangorî [Bedirxanî] bi mal û şewket, xanedan,birc û sera di berveaniya netew û niştimanê kurde, li ser rûberê çerx û zedeyî nîvekî stûbariya miletê Kurdistanî di hemû zevî û dabaşên jiyanê de bi giranî hilgirtine.

ref: Mihemedê Seyid Husên: Rola ziman di yekbûna kurdan de, 4/2004

glosses: Mala ava û herdem ji mêvanan ra der vekirî, maleka çav vekirî.

forms:
xanedantir (comparative)
herî xanedan (superlative)
xanedantirîn (superlative)
خانەدان
xanedar

etymology_text: Ji xane + -dan.

аристократ

roman: aristokrat

благородник

roman: blagorodnik

آل

roman: ʾāl

аристократ

roman: arystokrat

αριστοκράτης

roman: aristokrátis

ipa: /xɑːnɛˈdɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xanedan.wav

hyphenation: xa·ne·dan


malmezin

glosses:
sergewer, xanedan, esilzade, arîstokrat, zadegan, tovrind,
kesa/ê ji malbatek zengîn yan navdar,
endama/ê çîna bilind yan serdest ya civakê

text: Nemaze wî çîroka Federigoyê kurrê Filippo degli Alberighi vedigot ku xortek esilzade bû û li hemû herêma Toscanayê di çekbazî û mêraniyê de yek ji yên herî baş bû û ji ber hindê delalê ber dilê keç û zeriyan bû. Ew bû dildarî jinek ciwan ya malmezin û ya dema xwe yek ji spehîtirîn û dilbijîntirîn keç û jinên Firenzeyê dihat hesibandin. Navê jinê Monna Giovanna bû lê ax li bextê reş ku jin bimêr bû. Bo ku xwe bixe dilê wê, Federigo cejn û şahiyên siwarçakiyê û şûrbaziyê û yên ji gelek cûnên din li dar dixistin û bêqam malê xwe bo xatira wê pûç kir. Lê ka Monna Giovanna çend bedew bû, ew hind jî binamûs bû û bala xwe nedida cejn û şahiyên bo xatira wê dihatin lidarxistin.

ref: Giovanni Boccaccio (1313 – 1375): Bazê Nêçîrê, wergerrandin: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj. 50, 3/2004

etymology_text: Ji mal + mezin.


esilzade

glosses: Kesa/ê ji malbatek zengîn yan navdar; endama/ê çîna bilind yan serdest ya civakê.

text: Wek belkî hûn dizanin, hebû - û belkî hê jî heye - li bajarê me zelamek bi navê Coppo di Borghese Domenichi, yê ku her kesî rêz jê re digirt û li bal her kesî qedirbilind bû, ne tenê ji ber malmeziniya xwe lê ji her tiştî zêdetir ji ber reftar û tevgera xwe ya bêlome. Li pîriya xwe wî herdem li gel cîran û biyanan jî li ser serhatiyên berê suhbet dikir, û bîrhatina wî, delalbêjiya wî û jîriya wî dibû sedema heyraniya giştî. Nemaze wî çîroka Federigoyê kurrê Filippo degli Alberighi vedigot ku xortek esilzade bû û li hemû herêma Toscanayê di çekbazî û mêraniyê de yek ji yên herî baş bû û ji ber hindê delalê ber dilê keç û zeriyan bû. Ew bû dildarî jinek ciwan ya malmezin û ya dema xwe yek ji spehîtirîn û dilbijîntirîn keç û jinên Firenzeyê dihat hesibandin.

forms:
ئەسلزادە
عەسلزادە
asilza
asilzade
'asilza
'asilzade
esilza
'esilzade
'esilza

etymology_text: Ji esil + -zade.


asilza

forms:
asilzatir (comparative)
herî asilza (superlative)
asilzatirîn (superlative)


asilzade

forms:
asilzadetir (comparative)
herî asilzade (superlative)
asilzadetirîn (superlative)


'asilza

forms:
'asilzatir (comparative)
herî 'asilza (superlative)
'asilzatirîn (superlative)

ipa: /ʕɑːsɪlˈzɑː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'asilza.wav

hyphenation: 'a·sil·za


'asilzade

forms:
'asilzadetir (comparative)
herî 'asilzade (superlative)
'asilzadetirîn (superlative)

ipa: /ʕɑːsɪlzɑːˈdɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'asilzade.wav

hyphenation: 'a·sil·za·de


'esilzade

forms:
'esilzadetir (comparative)
herî 'esilzade (superlative)
'esilzadetirîn (superlative)


'esilza

forms:
'esilzatir (comparative)
herî 'esilza (superlative)
'esilzatirîn (superlative)


sergewer

glosses: Kesa/ê ji malbatek zengîn yan navdar, endama/ê çîna bilind yan serdest ya civakê.

forms:
sercehwer
sercewher
sercewer
sergehwer
sergewher

etymology_text: Bide ber soranî سەرگەورە (sergewre), behdînanîsergivar; ji ser + gewre yan givar yan jî dibe gewher.


sergewer

text: Romana xurt û sergewer dikare xwe bi her awayîbikirmişîne, bikeve her dirûvî û cihê cihê ji her mêjiyî, ji her bedewiyê û her mezinahiyê re bibe navgîn. Dikare bang li her nîgaşbaziyê û rastîbîniyê/ê bike û gelek deriyên nepenî yên gerdûnê li mirov veke.

ref: Adar Jiyan: Roman sîtava jiyanê ye, Fortunecity.co.uk, jêwergirtin: 9/2006