word: feqîro tim bê te rûyê xwe reş kir, rabe ser kab û nîvê

glosses: Guhartoyeke rebeno tim be te rûyê xwe reş kir, rabe li ser kab û nîvê.


fermana deva hat rovî baz da

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: Guhartoyeke fermana deva hat, rovî bazda.


word: fedokî li mêran nayê, kenokî li jinan nayê

word: utangaçlık erkeğe hayasızlık kadına yakışmaz


filan kes bê diçine

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Guhartoyeke (filan kes) bê bilûr direqisît.


word: filan kes bînî (wekî) mûyekî ji mêst derket


word: filan kes dipijiqe wek encûrê kera, ( ango gelekî rû thel û tirş e )


word: filan kes dûvê qantirê ye ne kindibe ne dirêjdibe


word: filan kes ger kumê serê wî kesk bibe jî, şor jê nayên bawerkirin


word: filan kes î bin teştê ye (qird, mar, î ne çê,)


word: filan kes kerrika dicû ( şorêd boş dikê )


word: filan kes lingekî xwe li wê dinê ye, yekî li vê dinê ye ( bi awakî nêzîkê mirinê bû ye )


word: filan kes ne ji defê re ne ji zurn ê re dibe


word: filan kes pirrî bi kelema de berdide ( ango dîn e)


word: filan kes pisîka dûv bi agir e ( diçe ku wir agir dike )

glosses: Guhartoyeke filan kes pisîka dûv bi agir e ( diçe ku wir agir dike).


word: filan kes pisîka dûv bi agir e ( diçe ku wir agir dike)


filan kes rêka dipîve

glosses: Guhartoyeke filan kes rêka dipîve ( virde wêde digere û kara nake ).


word: filan kes rêka dipîve ( virde wêde digere û kara nake )


word: filan kes sepetê xwe sêreke ( bê hiş e, derewîne


word: filan kes teniya bi done ( teniyê bi don zû ji mera nare )


word: filan kes tiştî nake hewşê (naponije nafikire )


word: filan kes vingving a mêşê di kundir de ye


word: filan kes wekî kurka tim di ser hêlînê( hêkê )de ye


word: filan kesî derpiyê xwe di govendê de naskir


word: filan kesî wek tu mûyekî ji nav hêvîr bikşînê ez ji nav çopilmê derxistim


filan keso çav li dere

glosses: Guhartoyeke filan keso çav li roja reşe.


word: firfirka li ber til e çep û rast diftile

glosses: Guhartoyeke firfirka li ber til e, çep û rast diftile.


fîşto qiçik li ku hîşto

glosses: Guhartoyeke fîşto qiçik li şûn xwe hîşto.


word: ga dimirê çerm dimînê, merî dimirê nav dimînê

word: at ölür meydan kalır yiğit ölür şanı kalır


word: galgala ko ket nav dev û dirana, wê bigere li bajar û şaristana


word: gava dê bibe damarî, bav dibe filê gavarî


word: gava hebê mêvan î, ger tinebe golikvan î

glosses: Guhartoyeke gava hebê mêvan î, tunebe golikvan î.


gava kûçik bezya gur, gur mir

glosses: Ji xwe dikir bibîya destê wî/ê bû hincet


word: gava mêvan tên pehra xwe jî bi xwe re tînin


word: gava xwedê bide ha rakeve, ha rakeve, gava nede ha li bakeve, ha li bakeve


word: gavan bê axe nabe, lê axe jî bê gavan nabe


word: gavan ber bi mal e, jina gavan şixulkar e

glosses: Guhartoyeke gavan ber bi mal bû, jina çavan şixulkar bû.


word: gavkirinê di ser landikê ku zarok tê da xewkirî ra ne çê ye


word: gayê dîn tim gulike, mêrê dîn tim zaroke


word: gayê enî beş e, kuda herê nav li dû duxuşe


word: gayê qut e, ne mêşa li ser xwe kiş dikê û ne jî li ser hevala


gayê zexel e, timî li mexel e

word: ben gidemem bendere alışmışım kaba döşek mindere


word: gayî pîr, di nav cwanega da, ji tirsê qûnê xwe ra boxaniyê dikê


word: gelekî ne şêrîn be, tu wê li dilê hevalên xwe xînê


genim ket çala, çetin tê mala

glosses: Guhartoyeke genim ku ket çala, çetin tê mala.


word: ger bi sertiya biba heso wê aş bigeranda


word: ger bi şuştinê sipî biba masiyê sipî biba


word: ger bi xewê biba kêsefis ê maleka xwe çê kira


word: ger bi xewê tiştek bi serketa kûsiyê bi serxista


word: ger bulxurî te kêmbê hinekî jê bifroşe û pê rûn bikire


word: ger bûm xwarina cinawira, bila şêr min bixwin ne rovî


word: ger cixarê tê bi alîkî şewitî, wer zanibe çûndinê rêyekê li ber te ye


ger def neyê ber gopêl , îş bêlî nakin

glosses: Guhartoyeke ku def neyê ber gopal, îş bêlî nabe.


word: ger dev ne devê te ye, çima tu deyn dikê


word: ger di çûkayî de li zarokên xwe nexî, tê bi mezinî li kabokên xwe xî


word: ger di riya avê de dişkê, pêlên mayî ji yên bihorî bêtir in


word: ger êrgan be mîr e, bijin be wezîr e, bav be kizîr e


word: ger gir bibên em çiyan e, wê golik jî bibên em gan e


word: ger hate ber tu bide der, û ger hate der tu bide ber


word: ger ji malê pir, hate ser kavirê kur ew jî ne lazim e


word: ger keç çûn mala mêrê xwe, mila ji bîrbikin xesyeta mala bavê xwe


word: ger mezin di mala de tine bin, kevrekî mezin wînin û di malê de dînin


word: ger mî ket deve di zikke ranabê deve bikevê miyê di zikke deveyê rabê


ger mirin hat li kal û cana napirsê

glosses: Guhartoyeke ku mirin hat, li kal û ciwana napirsê.


word: ger mirov li masiya bêt, qûna mirovî dê terr bît


word: ger mirov xirapa nebîne, başa bi bîr nayîne


ger ne fen e, ev çi ben e

glosses: Ger ku tu rast î ew amûrên fenan di destê te de çi digerin


word: ger pisîkê mişkekî xwe girt bêjinê pisîka me şêrekî xwe girtî ji bo dranê pisîkê netevizin


word: ger rabûnek miriyan heba, wê bi şuştinê rabana


word: ger rûmetî di mûyan de bûya, wê bizin hilfiriyana asmana


word: ger sêwiya xêr bidîta roja îdê zik nedêşan


word: ger simêlê lawa biderketin gerek bav simêlê xwe kur kin


ger şêr kaldibe, dibe qeşmerê roviya

glosses: Guhartoyeke gur pîr bibê dibê qeşmerê roviya.


word: ger te fîlerê xwe êxistin û li hev siwar bûn, wer zanibe çûndinê rêyekê li ber te ye


word: ger tê xweliyê li xwe bikî, bila xweliyek germ be


word: ger tu çû mêvantiya gura, kûçkê xwe bi xwe re bibe


ger tu nizanibê ji yekî zanê pirske

glosses: Guhartoyeke heger tu nizanibî, ji yekî zane bipirse.


word: ger tu yekî di xewnê da bibînê, balgiyî xwe wergerîn, wê ew jî te di xewnê da bibînê


word: gere çar lîtir qûna mere hebe, mera karibe bi çar qurişa tê de cî bide


word: gereke lîwanê devî meriyan hebê, ji bo her şorekê nekê


word: gereke mirov dost û dijminî xwe li serhev derkê


word: gereke mirov şa nebê bi malê gir û hûr û ne bi gerdenê stûr


geriye diriye

glosses: li pir welatan gerîyaye ji her deverekê dezgekî elimîye


word: gêrmiya xwe kiriye, û kefçiyê xwe pê hilpesartiye


gerriye û dirriye

glosses: Guhartoyeke (filan kes) geriye û diriye.


word: gi bi nirînê têr bixara kûçka wê têr bixara


word: gi di ber dimsî pêximber ra derbasbê wê bêçiyê xwe vêxê


word: gi ne ji fesada ba, roviyê li çarşiya bigeriya


word: gi ne ji milawisa bê gur û mi wê bi hevra biçerin


word: gi te pişt xar kir, êd kevra di ser te kin pir in


word: gi werê qerezê, ti kes nikanê bi derbo re bibezê


giya di bin kevra de namîne

glosses: Guhartoyeke giya di bin keviran de namîne.


giyayî hewşê tehl e

word: kimse kendi memleketinde peygamber olmaz


golikê beş, ma li devê deriyê reş

glosses: Guhartoyeke golikê beş, ma li ber deriyê reş.


word: golkê bi du-sê makan carina birçî jî dimînê


golkî malê ji ga yî malê natirsê

glosses: Guhartoyeke golikê malê ji gayê malê natirse.


goreyî dêv sîlê lêxe

glosses: Guhartoyeke goreyî dêv sîlê ( şiqam ) lêxe.


word: goştî diziyê naxwê, lê nanî xwe bi avşorkê goşt duxwê


word: gotin em te têxin cinetê, got, roj ne xweş e


word: gotin feqîro! çima xizanî, got, ji nezanî


word: gotin filankeso baş e, çû di curnê gund de rî

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: gotin guro: çira stûyê te qaling e, got, ez bi destî xwe dikim û bi devî xwe jî dixum


word: gotin in hene zêr in, û gotinin jî hene zihêr in

glosses: Guhartoyeke gotinin hene zêrin, gotinin hene zihêrin.


word: gotin jojî, were ser xelîçê, go, bi girnîş e


word: gotin kerengo ciyê te li ku ye, got, ba zanê baran zanê


word: gotin kitkê gû yê te derman e, rabû rît û ax rada ser


word: gotin orispiyê çima avis nabî got, yek çê dike deh xira dikin


word: gotin roviyo çima xwe dihezînî got 'li min tê û ji min tê'

glosses: li vê dinyayê hin kesên wisa hene ku tevgera xwe bi rewşa xwe ve li hev tînin


word: gotin roviyo me tu kir serokê mirîşka rovî go

glosses: Guhartoyeke bi rovî ra gotin, me tu kir serekê mirîşka rovî go.


word: gotin, heye zêr e, gotin jî heye zêhêr e


word: gotina bikeve nav du lêvan, dikeve nava du gundan


gotina xweş bihara dila

glosses: Guhartoyeke şorek (gotinek) xweş bihara dila ye.


gotinê ji xwe meztir meke

glosses: Guhartoyeke gotinên ji xwe mezintir neke.


word: gotinê tu ji ku ye, go, dera ku min jin jê ani ye


gotinên mezina nexşên li ser beran e

glosses: Guhartoyeke gotinên mezina nexşêt berî ne.


word: guh didim ê bilor e, deng tê ji kûr e, pez birçiye li bûr e, ro bilind e av dûr e


word: guhê zaroka bêşin, dûyî cixarê hûfêkin yan jî bin guh bi derzîkê dax din êşê jê here


word: guhekî xwe bi bêjing ke, yekî bi serrad ke


word: gul bê istirî nabin, rind bê kêmasî nabin


word: gul hene gula winda dikin, kulin jî hene kula winda dikin


guliyê jinê, rewşa dinê

forms: guliya jinê, rewşa dinê


gundek e û gundorek e

forms: gundek e, rindek e


word: gur berî bighê nav pêz, devî xwe ji hev dikê


word: gur bi du pariya namire ( gavê kesek jinan bike didu vê gotoinê dibêje )


gur eyarî xwe çenakê

glosses: Guhartoyeke gur eyarî ( postê ) xwe navêje.


word: gur ji baranê bitirsiya wê ji xwe re kurk çêkira

glosses: Guhartoyeke tirsa gur ji baranê hebûya, wê ji xwe re kulavek çêkira.


word: gur ji gazîna bitirsiya, qe li çiyê ne dima


word: gur ji nêza nikanî hilkişya çîyê, digotin, hincî zik dagirtiye


word: gur ku dikeve nav keriya, ji kêfa re dev tê girtin


gur pîr bibê dibê qeşmerî kûçka

glosses: Guhartoyeke gur pîr bibê dibê qeşmerê roviya.


gurê di bin kevilê mî yê de ye

glosses: Kesên ne wekî xuyandina xwe ne Kesên wisa xwe xweş û nerm didin xuyandinê lê bi rastî ne weke ku dixuye ne Dema ku derfet lê bibîne bi her hawayî neqencî û xerabî ji wan tê Dema ku qala wan kesan dibe wê demê tê gotin ku 'Ew gurê di kavilê mîyê de ye '


word: guyê (gûyê) mişkan di qulikên dîwaran de pir in


ha dikim dê dimirê, ha dikim bav dimirê

forms: ha dikim dê dimire, ha dikim bav dimire


word: hahekirin heye ga kedî dikê, hahekirin heye ga tor dikê


hasil giha mûsilê

forms: hasil, giha mûsil


hat ji derda tompiz di berda

forms: hat ji der de, topiz di ber de


hat ji newalê bû xwedyê malê

glosses: Guhartoyeke hat ji newalê bû xwediyê malê.


word: hatin ji çol û çolistana, bûn xwediyê dar û daristana


havîn kerasê fiqara ye

glosses: Guhartoyeke havîn çû kerasê fiqara da dû.


word: havînê li ber siyê pal bidî, tê jî zivistanê zikê xwe mist bidî

glosses: Guhartoyeke havînê tu li ber siyê pal bidî, tu yê zivistanê jî zikê xwe mist bidî.


word: heblûr li yekî werin, li ber hêvê panzdeşevî bi sibirgê rêşke wê heblûr biweşin


word: hebûna îsê min hebe, wê pir hinga (tona) bike


hechecikê silava li hecêke

glosses: Guhartoyeke hechecikê! silavan li hecê bike.


word: hecî heciya dibînin li mekê, sofî sofiya dibînin li tekê, bênamûs bênamûsa dibînin li ekê


word: heçî bixwazê mala xwe bê west xirabikê, mila du jina bînê


word: heçî herê nêçîrê masiya, ê xwe bie nav kûntaziya

glosses: Guhartoyeke î ku herê nêçîrê masiya, ê xwe bidê nav qûntaziya.


heçî jê tê, lê tê

forms: her çi jê tê, lê tê


word: heçî li ser sê singa bilîze, dê yek biçe têde


word: heçî neke xeberên mezinan, wê pêve bê du şaxên bizinan


hêfa dijmin li dijmin nayê

glosses: Guhartoyeke heyfa dijmin, li mirov nayê.


word: hefsarî şora tine ye, te bi kude bada wê wirde herê


word: heft avjenî kera hene dikevin avê her hefan jî ji bîrdikin


word: heft çîrokên hirçê hene her heft jî li ser hermiyê ne

word: ayının kırk türküsü var hepsi de ahlat üstüne


word: heft hevling ketin bin bêjingikê û gotin


word: heft hevling li ser doşekikê rûniştin û gotin


word: heft kiras orispiya hene yekî li xwe dikin şeşa li hevala dikin

glosses: Guhartoyeke heft kiras orispîya hene; şeşa li xelkê dikin, û yekî jî li xwe dikin.


word: heft kirîf bi gopalekî, heft mal bi arvanekî


word: heft kirîf li barekî hatin hev ku barkin hîn gotin


word: heft kulam hurçê hene, hemî li ser hulyan e


heft lawê pîrê hebûn başê wan kûnda bû

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: heft mêr kirin û ji derdî mêran re jî xeyaran dalêsê


word: heft pişt girêdayî ji yekî pişt vekirî ra kar dikin


word: heft soberiyê kerê hene, dikeve avê ji bîr dike


word: heftê û du derd ji sermê ne û derdek ji germê ye


heftyaro li ber çavan diyaro

glosses: Guhartoyeke heftyaro, li ber çavan diyaro.


word: heke mirov ji rezekî tiri xwaribe, nabe pişta xwe bidê yê


word: heke te bivî tu hebî tê nebî, heke te bivî tu nebî tê hebî


word: hemî tişt li bendê demê ye, lê dem ne li bendê tiştiye


henek dibin genek

glosses: Bi henekan dest pê kirin lê di dawîyê de bi qirika hev girtin


her berek li ciyê xwe bi qedr e

forms: هەر بەرەک ل جیێ خوە ب قەدرە

word: every stone is valuable in its own place


word: her carê kûçikek birewê tu kevrekî bavê yê, kevir namîn in


her çûkek bi refî xwe ra difirê

glosses: Guhartoyeke her teyrek bi refê xwere difire.


her dîk li ser lûsî xwe bandide

glosses: Guhartoyeke her dîkek li ser sergo yê xwe qî dikê.


word: her gelîkî dengek jê tê, her gulekê bihnek jê tê


her giyak li ser koka xwe şîn dibe

glosses: Guhartoyeke dar li ser koka xwe şîn dibe.


her kes çi dikê ji xwe ra dikê

glosses: Guhartoyeke her kes qadî ye, ji xwe razî ye.


word: her kes dînên bê cil nasdike, esil ewe dîn bên naskirin bi cilan ve


word: her kes ji xwe razi ye, çi kizîr e çi qazi ye


her kezîzerek simêlsorek li ber e

glosses: Guhartoyeke her kezîzerekê simbêlsorek li ber e.


her kûçikek li ber derî xwe no ye

glosses: Guhartoyeke her kûçikek li ber deriyê xwe noye.


word: her mangak tê dotin, lê her şorek nayê gotin

glosses: Guhartoyeke her mangek tê dotin, lê her gotinek nayê gotin.


word: her nêr li mê sware, tenê gotina mê li ya nêr sware


her pêximberî berî dua li xwe kiriye

glosses: Guhartoyeke her pêyxemberî berî lav li xwe kiriye.


her qazî bi xwe razî

forms: qazî ye, bi xwe razî ye


word: her tişt bi demê ra mezin dibê, tenê xêlibûn bi demê ra biçûk dibê


word: her tişt di destê xwedê de ye, lê dewê malê di destê pîra de ye


word: her tişt ji ziravî mirov ji stûrî diqete


word: her tişt li demê dinêre, dem li tiştekî nanêre


her tişt nêr heye

forms: ( filan kes) textikê ser avê ye


her yê ku biçê hecê, nabe hecî

glosses: Guhartoyeke her yê ku biçe mekê, nabe hecî.


word: herçî li ser du singa bilîzê, rojekê singekê di kûnê ve herê


word: here ba wî kesî yê te bigrîne, nere ba wî yê te bikenîne


word: here mêvaniya li nav neyaran, lê bê çek neçe


word: hêrs tê çav reş dibin, hêrs diçe rû reş dibe

glosses: Guhartoyeke hêrs tê çav reş dibe, hêrs diçe, rûreş dibe.


hesin bi hesin bukute

forms: bi çiraya hesin lê gerîn


word: hesp bi hev dikevin, ker û golik di navda diçin


hêsp bikire, paşê êfir bigire

glosses: Guhartoyeke hespê bikire, paşê afir çêke.


word: hesp heye meydan tuneye, meydan heye hesp tune ye


word: hesp qevda şûr e , kî bi serket ma ji wî re


word: hesp û qantir li hev dixin, ker li ber lingên wan diçin


word: hespekî ji cîranê xwe re bixweze, da xwedê kerekî bide te


hespî çê zengiya naghînê xwe

glosses: Guhartoyeke hespî kihêl zengiya nagînê xwe.


word: hespî xwe rind girêd û kumî xwe li yanxe


word: hestiyê bê minet, çêtire ji goştê bi minet


hestiyê zimên nîn e

glosses: Mirov peyvê çawa bizivirîne wisa dibe ziman nabê ku ez nabêjim


word: hêstiyid çavid yekî bikevin, hestîk di şiketê dêv da heye wî hestî bi jor da têvedin, ê çê bibê


word: hêştir çiqa bi borborkê, ewqas bar lê giran dibê


word: hêştir çiqas mezine zarokek sêri dikşînê


word: hêştir çiqasî girse, gurê xwe yekî biçûke


word: hêştir ji hev dûr diçêrin lê guhên xwe li ser hevin


word: hêştir radibin hev, hêstir û ker di bin lingê wan de diçin


word: heta barê qantirê giran nebe nizanê ker bavê wî ye


word: heta em bûn çavnas, dinya li me bû xelas

forms: heta em bûn çavnas, dinya bû xelas


heta jîr bûm pîr bûm

forms: heta hîn bûm, pîr bûm


heta ku tu aş î, ez qeraş im

forms: heta tu aş bî, ez qeraş im


heta mirinê ceht li kirinê

forms: heta mirinê çav li kiinê


word: heta nava destî ranebît, tama devî xûş nabît


word: heta rûvî xwe îsbat bike, postê here çarşiyê


word: heta te dêrek ava kir, te mizgeftek xira kir


word: heta tu ber piyê xwe nebînî gava xwe ne avêje


word: hev şivana ji vî pezî ra pir e, hev gavana ji vê naxurê ra pirtir e


word: heval hene yên rojên xweşin heval hene yên rojên reşin


word: hevalê roja xweş pirin, hevalê roja reş kêmin

glosses: Guhartoyeke (filan kes) hevalê rojên xweş e, ne yê roja reş e.


word: hevrîşim bi biha yê xwe, hirî bi biha yê xwe


hewar ji paş ve tê ew li pêş dinêre

glosses: Guhartoyeke hewar ji paş va tê, ew li pêş dinêrê.


word: heware, avê ez bi lêde birim, û ez ji tîna mirim


word: heya heye şilik û milik, gava nema keder û kulik


word: heya serî mera li darheda nekevê mera baqil nabê


word: heya tu li karê xwe nepirsê, kes li te napirsê


word: heye li derî bizire wekî kerî, ê bên digîne me xweş xeberî


word: heyfa hêverûnê şevreş li dû ye, heyfa buharê havîn li dû ye, heyfa ciwaniyê pîrbûn li dû ye


heyfa ronahiyê tarî li pêye

glosses: Guhartoyeke heyfa taveheyvê, tarî li pê ye.


heyî be, kurê kerî be

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: hebe, kurê kerê be


word: hezar bizin di sersiyî darekê de dimexelin


hezar dost hindikin, dujminek pire

glosses: Guhartoyeke hezar dost kêmin, dijminek pir e.


word: hezar dot, hezar firot, neghîşte xeta cot


word: hezar salî li dunyê be, şevekê mêvanê gorê be

glosses: Guhartoyeke sed salî li dinê bî, rojekê mêvanê gorê bî.


word: hezar û yek çîrokê hirçê hene, hemû li ser hulmê ne


word: hî çiqas bedew be jî dîsa qusûrek wê heye

glosses: Guhartoyeke hêv çiqas bedew be jî, dîsa qusûrek wê he ye.


him ji dêrê bû him ji mizgeftê

word: isa'yı küstürdü muhammed'i memnun edemedi


word: him serê xwe dişkîne, him xercê xwe dide


hîn gi dev li dêv hatiye, çêke

glosses: Guhartoyeke hîngî dev li dêv hatiye, çêke.


word: hîn gi serî mirîşkê di pînkê da ye, bihêle dîk bikopisînê


word: hîn hêlîn (hêk) bi poz va ye dixazê mêraniyê bikê


hîn hesp nekiriye, êfir digrê

forms: hê hesp tune, afir çêdike


word: hin hingiv dixwin, û mêş bi hina vedidin

glosses: Guhartoyeke hin hungiv dixwin, û hin mêş bi wan vedidin.


word: hîn şîvê te di tewikê da ye, haj xwe hebe


word: hina tepir îçi tiji şekir, hina belan îçi tiji qitran


hînbûyî ji harbûyî xerabtir e

glosses: Guhartoyeke hîn bûyî ji harbûyan xirabtir e.


word: hindik bixwe, hindik xeber bide, hindik raze


hindik hindik derê gundik

glosses: Guhartoyeke hindik hindik mirov digihê gundik.


word: hingî ez singekî dikutim, tu çelteyekê pêvedikî


hirç û govend

forms: hirç û govend?


word: hisqînkid kesekî hilên bila heft gulp av vexwê wê biskinin


word: hov ji bo xwarinê, mirov ji bo avakirinê


word: hukumdar bibe pir, di ser ra derbaz nebe


word: hundir bi qurban dervabê derva bi qurban hundirbê

glosses: Guhartoyeke hundir bi qurbanî derva be, derva bi qurbanî hundir be.


hûrik hûrik dagirt tûrik

forms: hûrik hûrik, dagirt tûrik


word: î ku bixwazê rûyek reş e, î ku nedê herdu rû reş in


word: î ku buxwazê hingivî kewarê buxwe, ê pêvedanê mêşa tehmil kê


word: î ku dest û pê yid mera bikin, dê û bavid mera nakin


word: î ku dînek ji xwe ra zanê heft baqil jê re nizanin


word: î ku herê navbera, ê hesabî serşikandinê xwe bike


word: î ku herê nêçîrê masiya, ê xwe bidê nav qûntaziya


î ku hindikî nizanibê pirî ji nizanê

glosses: Guhartoyeke mirovê hindikî nizanibê, pirî jî nizane.


word: î ku ho bû goştî beraza, nikanê dev jê berdê


word: î ku ji malê xwe de ne têr be, li malê xelkê têr nabe


word: î ku li bendê şîvê cîrana bê, carina birçî xew dikê


word: î me bi reng û penge î xelkê bê hus û denge


î sorik biskinê, î glover î rehet e

glosses: Guhartoyeke sorik biskinê, gulover î rehet e.


î were kuştin, natê şûştin

glosses: Guhartoyeke tu werê kuştin û tu netê şuştin.


word: înan nedikir bi destkevê ,bi desket û go


word: însanê bê esas, ne dibe tevir ne dibe das


word: îşî ku bûye jê metirse, ji yê ku ne bûye bitirse


îşî xwe têlê tenbûrê ye

glosses: Guhartoyeke (filan kes) îşê xwe, têla tirî ye.


ji ava bê deng diherike bitirse

glosses: Guhartoyeke ji ava bêdeng dikşê bitirse.


ji başiyê re başî başe

glosses: Guhartoyeke ji başiyê re başî karê mêrane.


ji başiyê re başî karê mêrane

glosses: Guhartoyeke ji başiyê re, başî karê mêran e.


ji ber baranê çû ber şurikê

forms: ji ber baranê çû ber zîpikê


ji ber şirikê çû ber mirikê

glosses: Guhartoyeke li ber dilopê çû ber şirikê.


ji berxê pir ma kavirê kurr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ji pezê pir, ma kavira kur


word: ji bo xatirî çavekî hezar çav tê xwedîkirin


ji delava ket çirava

glosses: Di heyîn û dewlemendîyê de daketina hejarî û xizanîyê


ji der ve mile ye, ji dil ve file ye

forms: ji der ve mele ye, ji dil ve file ye


ji des kul û derdan rih berdan

glosses: Guhartoyeke ji dest kul û derda, rî berda.


ji des zana xwedê çû ezmana

glosses: Guhartoyeke ji destê zana, xwedê çû ezmana.


word: ji dijminî xwe yî dijmin metirse, ji dostî xwe yî dijmin bitirse


ji gur birçîtir e, ji mêr tehzîtir e

forms: ji gur birçîtir, ji mar tazîtir bûn


word: ji hemo fermanan re serê xwe berjêr bikî, tê bibî kole


ji heriyê derxist xist diriyê

glosses: Guhartoyeke ji heriyê derxist, xist diriyê.


ji hêsp peya bû li kerê sîwar bû

glosses: Dev ji tişt û karê qenc û baş berda bi yê nebaş razî bû


word: ji hêştir ketiye û ji hop-hopê xwe namînê

glosses: feqîr ketîye hîna quretîya xwe ya kevn didomîne

glosses: êdî ji taqet ketî lê dîsa ji ya xwe nayê xwar rewşa tê de ye qebûl nake


ji hêştir re gotin

pos: verb

pos_title: Lêker

forms: ji kerê re gotin dayê


word: ji jêketiya metirse ji nûvêketiya bitirse


ji kê ditirsê, bi wî dipirsê

glosses: Guhartoyeke ji kê ditirsê, li wî dipirsê.


ji kelemê derxist xist diriyê

glosses: Guhartoyeke ji heriyê derxist xist diriyê.


ji ker û mehînê hêstir dertê

glosses: Guhartoyeke ji ker û mehînê, hêstir dertê.


word: ji kera re tim li daholê de ker çi zanê dahol çiye


word: ji kirinên şêx û melayan, dîsa rehmet li cahîlan

glosses: Ji kirinên kesên nîv nezan kirinên kesê nezan xweştirin


ji kurê jinbiya, meke ti hêviya

glosses: Guhartoyeke ji kurê jinebiya, neke tu hêviya.


word: ji mala xwe têr nane, ji mêrê xwe têr gane


word: ji maran tazîtir e û ji guran birçîtir e


word: ji mehan ji salan mirov carekê dibe mêvanê xalan

forms: ji mehan, ji salan carekê mêvanê xalan


ji melê bangdane

glosses: wextê her kesî karê xwe kir kêmasî namîne


word: ji mêra nav dimîne, ji gayan çerm dimîne


word: ji nedîtî re kurek bû, anî kîrê wî jê kir


ji nexwaşê nemirî re çare heye

glosses: Guhartoyeke ji nexweşê nemirî re çare he ye.


ji nêza zarzar derê û ji xwe nagerê

glosses: Guhartoyeke bi lêda derê û ji xwe nagerê.


ji nu ve , guhar bi gu ve

glosses: Guhartoyeke ji nuh ve giharek bi guh ve.


ji pira pir, ji hindika hindik

glosses: Guhartoyeke ji pira pir, ji hindika hindik diçe.


ji piş te dixwin, şîreta li te dikin

glosses: Guhartoyeke ji pişt te dixwin, şîretra li te dikin.


ji qantirê re gotin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ji binê sola xwe re gotin


word: ji qûna mera pîstir tune ye, ji mera nabe


word: ji rinda ve xelk gî rinde û ji pîsa ve xelk gî pîse


word: ji rovî fenektir tine ye, ji eyarî wî pirtir tine ye

glosses: Guhartoyeke ji rovî fenektir tune, ji eyarê wî pirtir tune.


ji serê qijikê qelî çênabe

glosses: Guhartoyeke ji serê qijikê, qelî çênabe.


word: ji sipi rişka xelas bû, yan jî dibên xelas kir


ji tirekan re çi tirek çi du tir

glosses: Guhartoyeke ji tirekan re çi tirek, çi du tir.


word: ji xelkê ra dengbêje, ji min re ker û gêj e


ji xelkê re gul e, ji xwe ra kul e

glosses: Guhartoyeke ji xelkê re gul e, ji xwe re derd û kul e.


word: ji xelkê re hût e, ji xwe re kût e, hevalê ticarê rût e


word: ji xelkê re masîgire, ji min re kûsîgire

glosses: Guhartoyeke ji xelkê ra dengbêje, ji min re ker û gêj e.


word: ji xudan esla bipirsin, ji bêeslan bitirsin


word: ji xwe re masîgir e, ji xelkêre kûsîgire


word: ji ya qelsemêran ve laşê egîd û pehlewanan na êşe


ji zarokê nebû yî re cila nedirûn

glosses: Guhartoyeke ji zarokê nebûyî re cilan nedirûn.


word: jin bixwaze, mêrê xwe dike wezîr jî, dike rezîl jî


word: jin di ser jina ra hene, jin dikarê rûyê mêrê xwe sipî bikê, û jin heye karê rû yê mêrê xwe reş bikê


word: jin dîwarê hundir in, mêr dîwarê derva ne


word: jin heye gula mêrê xwe ye û jin heye kula mêrê xwe ye


word: jin jî hene, jan jî hene, melhema dilan jî hene


word: jin kanin rû yê mêrê xwe sipî jî bikin û kanin reş jî bikin


word: jin kela mêran e, û mêr hene karê wan rev û bazdane


jin roniya malan e, mêr ston in

glosses: Guhartoyeke jin roniya malane mêr stûnê malan e.


word: jin topaçê heriyê ne, tu li ku xî, wê bi wir ve bizemirin

glosses: Guhartoyeke jin topaçî heriyê ne, tu li ku xî, wê bi wir ve bizemire.


jin û mêr tevr û bêr

glosses: Guhartoyeke jin û mêr, weke tevir û bêr.


word: jin yek e, malê seke zebeş ji çiwêl dibarin


jina baş, mêrê nebaş baş dike

glosses: Guhartoyeke jina nebaş, mêrê baş xirab dike.


word: jina bidin jinmiriya, kera bidin kermiriya


word: jina bira eyarê serê min gura, kir tûtik (pîk) heft sala têde stra


word: jina çê hêjayî gundekî, mêrê pîs bi dûvî kundekî


word: jina çê mirov dike wezîr, jina xirap mirov dike rezîl


jina mêra be, li ber du dara be

glosses: Guhartoyeke jina mêra be, li ber stêrk û dîwara be.


word: jina ne delal çavê mirov dêşîne, jina delal dilê mirov dêşîn e


word: jina pîs mêrê baş pîsdike, jina baş mêrê pîs başdike


jina revandî, rûnê helandî

glosses: Guhartoyeke jina revandî, wek rûnê helandî.


jina rind, bela serê gund

glosses: Guhartoyeke jina rind, belaya serê gund.


word: jinê bi namûs di nav komek leşker ra derbas bê jî, eniyê xwe hilmiştî ye


word: jinê te rind bê, mere dewata; jinê te pîs bê, mere ser miriya


jinebî li kur e şer li wir e

glosses: Guhartoyeke jinebî li kur e, şer li wir e.


word: jinid pîs çavid mera dêşînin, jinid rind dilî mera dêşînin


word: jintî bi hev re başbin, bira wê ne şaşbin


word: jûjî li têjikê xwe dinêre û dibêje: ez bi qurban pûrtika xwe ya hevrîşim bim

glosses: Guhartoyeke jûjî çêliken xwe miz dan û got: 'ez goriya pûrta we ya hevrîşîm bim'.


ka kî berx e kî beran e

glosses: Dema ku em çûne hev wê demê dîyar dibe ka kî mêr e kî ne mêr e


word: kalê bi yar, havîna du bihar, pîra guh bi guhar


word: kalê eceman li ber bostanan, kalê kurdan li ber berxan in


word: kalê ji bênefsî, pîrê ji bêkesî, yek bi ê dî pirsî


word: kalkî bavên xweşiya, xortkî bavên reşiya


word: kanê heft gunda bi barkirin bidê û li gundî heştê jî rûnê


word: kanê heft roj heft şeva di aşekî xirabe da xewkê


word: kanê heft rojan di aşekî xirabe de xewkê


word: kanê heft şîva di biroşekê da bikê û yek bi yekê de venedê


kaniya dila, civata cahila

glosses: Guhartoyeke kaniya dila, dibe civata cahila.


word: kaniya ku tu avê jê veduxwî keviran nevêjê

glosses: Guhartoyeke kaniya tu jê avê vedixwî, keviran nevêje.


word: kar ker e, te ajot ê here, te najot nare


word: karê fate tîzê ye, bi perakî pehlê diçinê, bi du pera quncirka ji xwe jê dike


word: karê mehmûdê kinê li bin konê ereba çi ye


word: karê mêra tevr û bêr e, xemla jina zîv û zêr e


karê rovî li derê teng çi ye

glosses: Guhartoyeke karê rovî li derê teng çiye!.


word: karî (kehr) pîs te kir nêri, wê hilpekê diya xwe


karkeran kar kir, xeraba benîşt cût

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: karkeran kar kir, xeraban benîşt cût


word: karkirê karî xwe be, şêrînê hevalî xwe be


word: karkirin xweşî û dewlet e, nekirin xizanî û zehmet e


kê dizî – sêwiyê bê dê û bav

glosses: Guhartoyeke kê tir kir, sêwiyê bê dê û bav.


word: kê hebê dostek ji dil, kêm dibin êş û kul

glosses: Guhartoyeke kî hebê dostek ji dil, kêm dibin derd û kul.


kê ketî rakirin, xwediya

forms: kê ketî rakir, xwediyan


kê tir kir, sêwiyê bê dê û bav

forms: kê tir kir, xeribe gund kir


word: kê tişt ji meriyê xwe xwast, bila di tûrî paçî de bixwazê


word: kebanî êjdil li ber darî dergûşê xiya dikê


word: kebeniya zexel nanê wê xav e, û bêbextî takî zirav e


keça bê dê wek çiyayê bê rê

glosses: Guhartoyeke keça bê dê, wek çiyayê bê rê.


word: keça malê bi rûmet e, karê wê bi minet e


word: keçel hekîm bûya wê dermanek ji serê xwe re bidîta


word: keçel ji serkukirinê natirsin, ji şorafkê paşi ditirsin


word: keçelo navê min li te û hukmê min li serê te

glosses: Guhartoyeke keçelo navê min li navê te guriyo kimê min li serê te.


word: keçikê, rû -nermikê, xorta dev xist qirikê


keçka bê bav, çiya yê bê av

glosses: Guhartoyeke ne keçika bê bav, ne çiyayê bê av.


word: keda helal dib mû lê naqete, keda heram bibe werîs jî diqete


word: kêl bimirin, dibêjin poreşê min; kor bimrin, dibêjin çavreşê min


word: kêla min serî xwe şenakê ille bi şeyî mûşkin


word: kepekê ber ervanî bavkî xwe bixwe ji qawirmê xelkê xweştir e


word: ker bi gem û hefsara, mêr bi soz û biryara


word: ker bi kerîtiya xwe li ciyê bikevê, carek dî tê ra nare


ker bi kurtana, jin bi xeftana

glosses: Guhartoyeke ker bi palana, jin bi xiftana.


word: ker bi naxirê re ye, pirsê ji şivên dikê


ker çi dizanê zahferan çi ye

forms: ker çi dizane zeferan çi ye


word: ker dimirê kîr namirê, merî dimirê dil namirê


ker dimre, kîr namre

glosses: Kesên riko dema bimrin jî rika wan li dinyayê dimîne


word: kêr gihişte hêstî, hên tevir î di darê da


word: ker ket heriyê, ji xwedî pê ve kes ranehişt teriyê


ker ket hîz dirî

forms: ne ker ket, he hîz dirî


word: ker ket kurrê (herî), ji xudî mezintir nîne


word: ker ku ji merîyan tune bin, her yek wê were hezarî


word: ker nabê qurban, lê perê kerê qurban pê tê kirîn


word: kera li ba hev girêde, ji hev ho dibin tir-fisa


word: kera me miriye, ew jî li av-dewşiyê heyiriye


word: kerê bi perakî, kurriyê bi zaltakî jê dibin


kerê go zirt, min aqilê xwe girt

glosses: Guhartoyeke kerê got zirt, min aqilê xwe girt.


word: kerê nemir bihar ê tê, pîrê nemir pincar î tê


word: kerê te li ku biwestê, nikanim xanekê li wir ava kim


word: kerê xwe bi singekî xurt ve girede, cîranê xwe meke diz


word: kêrguh jî dibê xwedê, taji jî dibê xwedê


word: kêrguh jî dibê xwedê, taji jî dibê xwedê, kîjan bezatir bê ewê bi ser î din dê


kero nemir heta qîvar şînbê

glosses: Guhartoyeke kero, nemire heta qîvar şîn dibin.


word: keroşk ji çiya xeyidiye, haya çiya jê tuneye

glosses: Guhartoyeke kergoşk ji çiyê xeyidiye, çiya haj pê tune.


kerra bi guh neke

glosses: eşkera neke ew yên nebihîstine bila pê nehesin

glosses: dengê xwe bilind neke bila yên xam nebihîzin


word: kes nabê li ku ye bavê te, tev dibên li ku ye diya te


word: kes nabê te çi xwar, giş dibêjin te çi anî


kes nabêjê dewî min tirş e

forms: kes nabêjît mastê min tirş e


kes newêrê bêjê yê dûyî êgir tê te

glosses: Guhartoyeke tu newêrî bêjiyê, dûyî êgir tê te.


kes nikane qismetî kesî bibe

glosses: Dema tiştek yan xwarinek qismetê yekî be wê her biçe û wê xwarinê bixwe yan wî tiştî bibe


word: kes nizanê kî ji ber gunehê kê va çidibê

glosses: Guhartoyeke kî zanê çi ji ber gunehê kê ve tê serî mera.


word: kes, bi revê li ber dijminî xwe xelas nabê


word: kesê hevalê deveciyan be, derbazê wî mezin dibe


word: kesê jinekê bîne, divê an tûrek perê wî an jî barek derewê wî hebe


kesê min destê min

forms: destê min li ser serê te


word: kesê mirinê dibîne bi nexwaşiyê razî dibe


kesê sîra nexwê bîn jê nayê

glosses: Guhartoyeke sîran nexwe, bîn ji te nayê.


word: kesî fuqare tune ye, ê fuqare li nav gora ne


word: kesî ji weqiyê tune ye, giş ji lîtirê ne


word: kesî qala gurî ne dikir rabû di devê kaniyê de gû kir


word: ketim otesiya dinê, neketim otesiya mêr û jinê


word: kevçiyê mera tune be, mera bi kevçiyê xelkê têr naxwe


word: kevir ji ciyê xwe tol be, wê bi hezar perçebe


word: kevrê aşê çiqas giranbe jî, aşvan bi fena xwe wî radike


kevrê havîna bavêj pişt kulîna

glosses: Guhartoyeke kevrê havînê çek bin qulînê.


kevrê havînê çek bin qulînê

glosses: Ger tu çi tiştî di havînê de ji bo zivistanê hilînî dê zivistanê kêrî tiştekî bê


word: kezeb çiqa şêrîn be, şîret jê şêrintir e


word: kezî rewşa qîzan e, simbêl rewşa lawan e


word: kî bêjê û bikê mêr e, kî nebêjê û bikê şêr e, kî bêjê û nekê kîrê kêr e


word: kî bibê hevalê mirîşkê pozî xwe wê di pîsiyê da bê


word: kî bibe hevalê mirîşkê, nikilî xwe ji gû dernakvê


kî bilind bifirê, wê nizim bikevê

glosses: Guhartoyeke bilind nefire tê nizm bikeve.


kî bûk e, ew berbûk e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: kî bûk e ew pê re berbû ye


word: kî ji çivîka bitirse, nikare gêris biçîne


kî ji guran bitirse, nikane pez xwedîke

glosses: Guhartoyeke merî ji guran bitirse, nikare pêz xwedî ke.


kî ji kê bitirsê, wê bi wî bipirsê

glosses: Guhartoyeke ji kê ditirsê, bi wî dipirsê.


word: kî zanê çi ji ber gunehê kê ve tê serî mera


kîjan kevrî rake î di bin da ye

glosses: Guhartoyeke kijan kevrî hilîne, ew di bin da ye.


word: kincid te biguviş devî mêr, wê mar pê bimirê


word: kirasê meriya tê gihastin, lê xeyseta meriya nayê guhastin


word: kirasê mirov diqete, lê eslê mirov naqete


word: kirasî orispiya heft in, yekî li xwe dikin, şeşa li hevala dikin

glosses: Guhartoyeke heft kiras orispiya hene yekî li xwe dikin şeşa li hevala dikin.


word: kirîv kal dibin, bi ber kara dikin; goçer kal dibin, bi ber ga û golka dikin


konê mirov ji qesra xelkê çêtir e

glosses: Guhartoyeke axurê mirov ji qesrê xelkê çêtir e.


word: kor çilo li xwedê dinêre, xwedê jî werê lê dinêre


word: kor dimire, dibên çav reşê min, keçel dimire dibên por çîlê min


word: kor ê bi çira çi bikin, kerrê bi şireta çi bikin

glosses: Guhartoyeke kor wê bi çira çibikin, kerr wê bi şîreta çibikin!.


kor korê xwedê ne, nîvkor bela dinê ne

glosses: Guhartoyeke kor korên xwedê ne, nîv kor bela dinê ne.


word: koro li vir be, min ji te çêtir nedî, ezê li korê xwe vegerim


word: koşkar heye çerm tune, çêl heye mast tune


word: ku agir bi çiyê ket, ter û hişk tevde dişewitin


word: ku bext reşbû, kûçkê malê diza venagerîne


ku dê razî be qîz razi ye

glosses: Guhartoyeke ku dê razî be, keç jî razî ye.


ku dev bi derde, kevrekî bi ser de

glosses: Guhartoyeke ku dev biderde, kevirekî bi ser de.


word: ku devê te tiji xwîn be, li pêş kesî tif meke


word: ku dilê şivan hebe, dikanê ji nêrî şîr bidoşe


word: ku kela şorbê çû buha yê heskê pera nake


word: ku te girt bernede, ku te berda bi dû nekeve

glosses: Guhartoyeke te girt ber nede û te berda pê nekeve.


word: ku tu bixwazî teedê li xezana kî, kirasê wan biqetîne


word: ku tu li deriya nexê, derî li te venabin


word: ku tu neke bi ya mezina wê quloçê te bibin wek yê bizina


ku xwedê li hev anî, nûrê dikim kebanî

forms: ku xwedê li hev anî, nûrê dikim kevanî


babilkanê

pos: noun

pos_title: Navdêr

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɑːbɪlkɑːˈneː/

hyphenation: ba·bil·ka·nê


word: kûçik her birewin, tu kevrikî bavê yê, kevir namînin


word: kûçik hestiya dixun hesabî kûnê xwe dikin


kûçik li ku dixwe li wir direwê

glosses: Guhartoyeke kûçik li kû nan dixwe, li wir direyê.


word: kûçika mebin yayla , ê har bibin û bi we bigrin


word: kûçikî birçî, kî parîk nan pêdê ê li ber qapî wî birewê


word: kûçikî ku tu bi zorê bişînê nêçîrê, ti nêçirê ji te ra nînê


word: kûçikî tirrok derê kûnî kûçikî fisok bîn dikê


kumî elo didê serî welo

word: ali'nin küllahını veli'ye veli'nin küllahını ali'ye giydirmek


word: kûn lê kir helaw, yan dibên kûn lê bû helaw


word: kund çilîka xwe dixwe, paşê bi ser de digrî


word: kund li ser malekê bixwînê, neçêyîk li pê ye


kunî avê, li riyê avê didirê

forms: rê kirin riya avê


word: kûnid reş û sipî li ber delava xiya dibin


word: kur darê li pişta bavê ye, qîz warê xeikê ye


word: kurd ji xelkê re wekî şûrin, û ji xwe re kûrin (korin)


word: kurê bi dewlet, ji ya bavê xwe der neket


word: kurê mezin derdê malê, kurê biçûk delalê malê


kurmanc î têre xwe jê re xêr e

glosses: Guhartoyeke kurmancî têr e, xew jêre xêr e.


word: kurmanc ko têrdibe ya jinekê direvîne ya merîkî dikuje

glosses: Guhartoyeke kurmanc ku têr dixwê, yan jinekê direvîne, yan mêrekî dikuje.


word: kurmanc refî tuhliya (tîtî) ye, hevdi nagrin


word: kurmê darê ne ji darê be, zewala darê nayê


pêncokanê

glosses:
pêncoke, heftok, babilkanê, pênçokanê, permest, pênckane, pêncberok,
lîstika avêtina bi berikên / kevirkên biçûk,


word: kûsî rindba, xwedê ew ne dixst wî kirasî


word: kûsî şandin tûq-tixim çû li helwa terpilî, got


word: kuştina kêw çi ye sêrî qut ke û têke xurcê


word: law darê bavê radike, qîz teşiya dê radike


word: law jî serîk xelk e û qîz jî serîk xelk e


lawê derewîn, dixue carek firavîn

glosses: Guhartoyeke lawê derewîn, dixwe yek firavîn.


word: lawêd me li cem xelkê gulin, û li mal jî bişkulin


word: lawêd te hebin bi gidiya mekene, keçêd te hebin bi qehpa meken


word: lawkê min ji cot tê, tevirkê wî çi lêtê, bê dayîk û ne bavo tê


word: lawkê min pir delal e, mêrkar û xwedî mal e, wek şêr û şepal e


word: lawkekî di paş bûkê de li mehînê didin ji bo berwîlî xwe law bê


word: lê kaliyê lê koriyê, mirin çêtir e ji feqîri yê


word: lêniştinê kera carekê şerm e, jêdahatin du cara şerm e


word: li (ji) xwarinê re nan nabîne, kuma bazar dike


li aliyekî şîn e, li aliyekî dawet e

forms: li aliyekî şîn, li aliyekî şahî bûn


word: li ba gamêşa çêrê ciyekî şînkayî lê heye bibe bi şev da radibin derinê


word: li bejnê nêrî bi zêra kirrî, laçik rakir kertkê gurrî

glosses: bi rewşa xwanê bi şoreta bejna dibiriqe xapîya lewma qisûrê veşartî nedît


word: li ber bûka beravêtî neketiye, bi mankera ku cêwî ani ye şa bû ye


word: li ber çavid mişk pisîk bi qas hêştiriki ya


li ber defa bê deng direqise

glosses: Li ser tiştên xîyalî ji bo xwe hêvîya tiştan kirin


li ber dilopê çû ber şirikê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ji ber baranê çû ber zîpikê


word: li cem mêrên êrgan, lêxistinê jinan hêsan e


word: li çayî gewr ker bikevê, li vir qûşê bi stî minkevê


word: li deriyê kesî nexe bi tilîka, bila kes li deriyê te nexe bi mîrkuta


word: li dînî xwe bipirse ta heft kes bi tera bibên ma tu dînî


word: li gunda şerid mezin bibin, li mêra mexin, li jina xin


li kuder av û dare, ew der war e

glosses: Guhartoyeke li kuderê dare, ew der war e.


li kuderê dare, ew der war e

glosses: rûmeta welatê xwe nizane li ku deverê zik têr be xwe dide wê deverê

glosses: ne binecî ye gerok e koçer e li ku derê zikê xwe têr bike li wê derê dimîne


word: li malê tune nan û jajî xwedî dike tûle û tajî


li meydanê mîr û mirtib yekin

glosses: Guhartoyeke li meydanê, mîr û mitirb yek in.


word: li nav malê şêre, li nav êlê kitika bêkêre


word: li nav şûvêd reş xew meke, da xewnê xirap nebînî


word: li paşiyê tim başî hebû ya,wê li paşiya pêz ker tinebûya


word: li xêrên xelkê be, xêr wê bi xwe werin pêşiya te


word: ma gi ez ne gihêştim te, ezê te jî negînim xwe


ma î te cane î xelkê bacan e

glosses: Guhartoyeke çima yê te can e, yê min bacan e!.


word: ma illem şerî çûka li nav garisî me bibê


ma kêrta hêsinî ye

glosses: biryar carê hatî dayin êdî li ser bazar nabe

glosses: di cîyekî de ristimandin biryara xwe neguherîne


ma me tirp kirine êgir

forms: ma we gizêr kirine êgir


ma morîkê diya te li vir qetîne

glosses: Pîyên te ji vir qut nabin tu her li vê derê yî


word: ma qeyne jin çîçekin mera ke di ber serê xwe re ke


ma serin kêl di bin kumada ne

glosses: Guhartoyeke ma ti seriyê kêl di bin kuma de man ( ma tiştî veşartî ma, ma nerindin min û veşartî hene ).


word: ma te mêr guhart, tê bextî xwe jî biguhêre


ma te navka min birrî ye

glosses: Ma tu hemsalê wî yî tu çi qas mirovekî bêrêz î? Ew ji te mezintir e lazim e tu li hember wî rêzê bigrî [


word: ma te nişadir di kûnî xwe dayî tu li cîkî natebitê


word: ma ti seriyê kêl di bin kuma de man ( ma tiştî veşartî ma, ma nerindin min û veşartî hene )


word: ma tu bi tivngê nemir tê bi vî fîsî ( kuç ) jî nemirê

glosses: Guhartoyeke tu bi tivingê ne mir, tê bi vî hîmî jî nemirî.


word: mal têr e kebanî wekî şêr e, mal birçiye kebanî gazgêncî ye


mal têr e, kebanî wek şêr e

forms: mal têr e, kebanî şer e


word: mala bavê min dûrbana, minê têr pesnê wan bidana

glosses: nebaşîya pêşîyê min xwanê nebûna min ê xwe bi pesnan cuda nişan bidana


word: mala bavê min ne li vire, têr bipesinim ji xwe re


word: mala bekê dudu dan bi yekê, ew yeka jî ne wek xelkê

glosses: Guhartoyeke mala bekê, dido dan bi yekê, ew yek jî ne weke xelkê.


word: mala bûkê def û zurne, mala zavê hay jê tine


mala gur e, ne ard e ne bilxur e

forms: mala gur e, ne av e, ne bilxur e


word: mala me li ço yê me ye, ço yê me li ser mila me ye


mala mêr tê de kaniya zêr tê de

glosses: Mala ku mêr tê de dişibe kanîya ku ji şûna avê zêr tê re tê


mala mêran çêtir e ji mala mîran

glosses: Guhartoyeke mala mêran çêtir e, ji mala mîran.


mala mêran kaniya zêran

forms: mala mêran, kaniya zêran


word: mala meriv him cineta meriv e û him cehnima meriv e


word: mala mezin her ro min digezin, mala çûk her ro min dikin bûk


mala pir jin kembax bû ji bin

glosses: Guhartoyeke mala pir jin, kambax bû ji bin.


mala pîrê, eyba pîrê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: mala pîrê, gora pîrê


malê axê diçe canê xulêm dêşe

glosses: Guhartoyeke malê axê diçe, canê xulam dêşe.


malê dinê gemara desta ye

glosses: Guhartoyeke malê dinê gemara destî camêra ye.


malê dinê gemara destî camêra ye

glosses: Guhartoyeke malê dinyê gemara destî canik û camêra ye.


malê dinê li dinê dimîne

forms: çavên (yekî) li malê dinê bûn


word: malê dinyê gemara destî canik û camêra ye

glosses: Mal tê jî diçe jî ya esîl tenduristîya mirov e


word: malê ne ji lawî çê ra bike, û ne ji lawî xirap re


word: malê zaf bê heram nabe, xeberdana zaf bê virr nabe


word: malek ku yekdest bê, gundek pê nikanê, gundek yekdest bê, êlek pê nikanê


word: mar çiqa hokan bide xwe, gereke rast here qula xwe


word: mar dûvî xwe yî qut ji bîr nake, pîr nalnalê lawî xwe ji bîr nake


marê bin testê ye, dûv li ser piştêye

glosses: Guhartoyeke marê bin teştê ye, dûv li ser piştê ye.


word: marê ku mar e, di ser avê de bi meriyan venade


word: marek di hewşê kesî kevê, avinê avsîn kin û bi hewşê reşînin wê mar ji hewşê bazdê


word: marî kor bi kê dadê, ji siyê naghê ber royê


masî di golê de nayên bazarkirin

glosses: Guhartoyeke masî di golê ( avê ) de nayê bazarkirin.


masiyê çeman di behran de najî

glosses: Guhartoyeke masiyê çeman di dengizê de najîn.


word: mastê biharan bidin neyaran, mastê payîza bidin ezîza


word: me ew xwedî kirin di dawa xwe de, destên xwe avêtin rêyên me


word: me hêştir nedîne li rêzê, qey me pişkul jî nedîne li pirêzê


word: me li pişt xwe li kerê kir, dest avêt e xurcê


me tu li jor jî dî, me tu li jêr jî dî

glosses: Guhartoyeke xatûn, me tu li ser (jor) dîtî, û li bin (jêr) jî dîtî.


word: mede yan mera jîr dikin, yan jî mera kor dikin


word: mekene li jar û bendewaran bikene li ser bizêr û kofîxwaran


word: mêr bê xwedî bin, jar dibin; jin bê xwedî bin har dibin


word: mêr bi nanekê nabin nandar, û bi darekî nabin navdar


mêr bi rihê xwe, jin bi rû yê xwe

forms: mêr bi mûyê xwe, jin bi rûyê xwe


word: mêr dimire dil namire, ker dimre kîr namire


word: mêr dimirê jin hardibê, jin dimirê mêr jar dibê


mêr hebin, şevereş pir in

glosses: Guhartoyeke mêr ku hebin, şevereş pir in.


word: mêr hene û mêrik hene, jin hene, û jinik hene


mêr hene, mêrik hene

glosses: Mêrên baş jî hene mêrên ku dişibin mêran lê nemêr jî hene


word: mêr heye mêrê demdemi ye, mêr heye mêrê herdemi ye

glosses: Guhartoyeke mêr heye şêrê dem demî, mêr heye şêrê her demî.


word: mêr jî hene, mêrkok jî hene; jin jî hene, jinkok jî hene

text: Belê, jin hene û jinkok hene. Mêr hene û mêrkok hene. Ê de ji xwe re vê lotikê bixwînin û mêr çawa ne bibînin. Bibînin bê kurê bavan çawa ne.

ref: Hecî Berber, Aha mêr ev mêr e ha…. https://web.archive.org/http://www.lotikxane.com/2015/12/05/aha-mer-ev-mer-e-ha/ arşîv, lotikxane.com, 2015

text: Rebeno, nema çavên wî bi jina wî ve dirabûn! Jinê digot: Xwelî li serê min be, ma min jî mêr heye? Mala minê! Mêr jî hene û mêrkok jî hene, hevalên min yek jî li vî welatê gemar nemaye. Eyşo keça şivên bû wa li Swêsra ye, Gurcê li Elmanya ye, Şefê li Swêde.. bi pera dilîzin!

ref: Reşad Şeref, Xewna penaberiyê https://web.archive.org/https://krd.riataza.com/2016/12/16/xewna-penaberiye/ arşîv, riataza.com, 2016


word: mêr ji şerma xwe têne kuştin, jin ji bê şermi yê


word: mêr mêran nas dikin, jin camêra şaş dikin


word: mêr tev mêr be, jin tev jin be, kî mihtacê kê be


word: mêr ya mêrxasbe ya bimire ji xwe xelasbe


word: mera aşî wê de nebîne, aşî vir de bi mera şêrîn nabe


word: mera bi lê da çû, merayê destî xwe çekê çi bûye


word: mera dişînê diziyê û li mera didê firîziyê


word: mera guh nede mezinê xwe, mera timî poşmane


word: mera ji bava de sêwî nabe, lê mera ji dêkan de sêwî dibe


word: mera ji biroşê xwe têr nexwê, mera ji broşê xelkê têr nabe


word: mera kanê nanî xelkê bi zorê bixuê, lê mera nikanê nanî xwe bi zorê bi xelkê dê


word: mera kê rezîl bibê, mila malî mera rezîl bibê


word: mera ku nemir, royên xweş mera yê bibîne


word: mêra mêr dikuştin, ceboriya hûr dişûştin


word: mera ne kanê li pêşê te herê ne li paşî te herê


word: mera nikanê ji ber kerasî xwe ve sûnd bixwe


word: mera xwe bi destî xwe nexurîne xurê mera naşke


word: mera zanibe mera kê kengî bimrê, mera yê tirbak xwe pêşda bikolê


word: merakê çêrrê mêvana bibe, bibê jinê mila şîv hazir be


mêranî salê carek, mêvanî mehê carek

glosses: Guhartoyeke mêranî salê carekê, mêvanî mehê carekê.


word: merantî ( merivantî ) çiqasî tehle waqasî şêrîne


word: mêrê çê bi gundekî, merê xirab bi kundekî


word: mêrê fedok bi kundekî, jina fedok bi gundekî


word: mere rêk û pesarêd kaş, da nebînê xewnêd şaş


word: mêrê xeberjin, berxê ber bizin, şûva bi kizin, ti tişt jê dernayê


word: merî dîn tim zarok e, gayî dîn tim golik e, jinê dîn tim keçik e


word: merî goza ( giwîz )xwe çit nebîne, kevrê xwe navêje yê


word: merî goza ( giwîz )xwe neçel nebêne, çelakê xwe navêjê yê


word: merî heye dewletî ye, merî jî heye dewlet diye


word: merî ji guran bitirse, nikare pêz xwedî ke


word: merî ji kera pir in, sibek lê venehata, dûv û guh jî wê vêketana


merî mêr bi ser şorê xwe de tê

glosses: Guhartoyeke mirovê çê bi ser şorê (yan: navê) xwe de tê.


merî mêr carekê dixopê

glosses: Guhartoyeke mirovê mirov, carekê dixope.


word: merî qantirê qantirciya netirsîne, merî holika naxwe


word: merî xwe li dera vena ê xwe bi ber ziraradê


word: mêrik gihîşt nav zeviyê xwe dît ko mêvên ga dizîne


word: mêrik rûniştiye, ne li neha ye, ne li deha ye


merîkî ket golê ji baranê natirsê

glosses: Guhartoyeke yê ket golê, ji baranê natirse.


word: meriv bi hev ra got baş e, xelk wê bêjê paş e


word: meriv bi şorekê cinetî dibê, bi şorekê jî cehnimî dibê


meriv li ber kaniya tî namînê

glosses: Guhartoyeke mirov li ber kaniyan tî namîne.


word: meriv li mecbûrî bi yarê jinê xwe ra nan dixwê


word: meriv xwînê bi xwînê naşo, meriv xwînê bi avê dişo


word: meriyê bi ar, ( bi avrû bi şeref ) şorek jê re bar


word: meriyê dewletî siyar dibe xwedê bîr dike, peya dibe hespê bîr dike


word: meriyê ku nanê xwe erzan be, ewî buha be


word: merre merrê, tu çûyê jî bi rûn û dimis herrê


word: mêrxwasî şana wê dehin, yek jê zore neh jî fenin


word: mêş çiqasî biçûke mehdî mera li hev dixe


word: mêş zane ko wê ji kîjan gulê hingiv hilîne


word: mêvan ger ji mêvên hezneke, xwediyê malê wê ji herdiya hezneke


word: mêvan ji mêvên sil bû xwediyê malê ji herduwa sil bû


word: mêvanê bê wext bê, helbet wê kêm bext bê

glosses: Guhartoyeke mêvanê bê wext bê, wê kêmbext bê.


word: mezbût bikole asas, ji bo dil neke wase was


word: mezin bibin ker jî, ger tu lê swarbû linga lê mekut


word: mezin li mal tinebin, piştê bi kevrekîde


word: mezinbûn û çûkbûnê gunda di teng û ferebûnê rêkê ra xuya dike


word: mî bi lingê xwe bizin bi lingê xwe her yek derê ber singê xwe


mî bi lingê xwe, bizin bi lingê xwe

glosses: Guhartoyeke mih bi nigê xwe û bizin bi nigê xwe.


word: mila bîr bi av bê, mila kûr bê, mila rê bê mila dûr bê


word: mila dilî bi dil bê, mila doşek erd bê, orxan ezman bê, balgi kevir bê


word: mila ji malê gurzê be, bira sîpa kerê be


word: mila mêr bê li nav malê bê, bila komik hestî bê


word: mila mirov mêr bê, mila rojekê li dinê bê


word: mila rindik bê mila çîlik bê mila qîza kûçik bê


word: mila zarok kûnê te bibînî, surê te nebînin


word: min bi çirî çava kom kir,te bi comerdî bela kir


word: min bûk anî bi lez û bez, sivika malê dîsa mam ez


word: min bûk anî ji hevîda serbinê xwe tev tê da, hîn nizanî kûfiya xwe girêda


word: min bûkek anî bi lez û bez, min têda rez û pez, sivika malê dîsa mam ez


word: min bûkek anî ji hezo, min tê da mal û pezo, sivika malê ma ezo


word: min da hewş û pelaş, min anî bûkek tor û belaş


word: min pirr kes hînî govendê kirin li dawiyê kesî bi destê min negirt


word: min rist teşî û dagirt tevn, ahîna min axîna min yarê min î kevin


word: min û te dile, xelkê çi dil ji me yî bi kul e


word: min xelk hînî govendê kir, êdî kesî bi destê min negirt


word: mirazê bê dil, wek caniya bê hefsar û bê cil


mirazê bê dil, wek kirasê bê mil

glosses: Daxwazek ne bi dilê mirov be gelek kêmasîyan dihundirîne


mirî dimre qûnzêrî dibe

word: kör ölür badem gözlü olur, kel ölür sırma saçlı olur


mirî ne modî be gor lê teng nabe

glosses: Guhartoyeke mirî ne rûreş bê gor lê tengnabê.


word: mirin hespa sor e, li ber derê hemo kesî ye

glosses: Guhartoyeke mirin hespê boz e li ber derê hemo kesa ye.


word: mirin hespê boz e li ber derê hemo kesa ye


mirin mirin e xirxirin çi xirrê min e

glosses: Binêre mirin mirin e, ev çi xirxira min e.


mirin mirin e xirxirin çi ye

glosses: Guhartoyeke mirin mirin e xir xir çi ye.


word: mirina dewlemendan ji bo melayan mizgîn e, mirina xizanan şîn e


word: mirina pisîkê tê, dere hîzê pîreka dixwe


word: mirinê bizinê werê, derê nanî şivên dixwê


word: mirinê kûçka tê, bi dîwarî camiyê da dimîzin


word: mirina mara tê, xwe li ser rêka kulor dikin


mirinê nebîne, bi tayê qayîl nabê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: mirine dibine, bi taye qayîl dibe


word: mirîşk birçî dibin, gêris di xewnê de dibînin


word: mirîşk hene li ciyekî dikin qid-qid li ciyekî hêka dikin


word: mirîşk û kelmêş û mêş in, leşkerê bê teftêş in hergî te go kiş dihatin pêşin


mirîşka reş e, heroj nexwaş e

forms: mirîşka reş e, her roj nexweş e


word: mirîşka zer e, hêka bi zorê ji xwe dike dere


word: mirîşkê çav li betê kir, qûn li xwe dirrand


word: mirîşkê hêk kirî, ji xwe re hevalek çê kirî

glosses: Guhartoyeke mirîşkê hêk kirî, xwera hevalek çêkirî.


word: mirîşkê kor di xewnê da dikefe embarê gênim


word: mirîşkê kor di xewnêda dikeve nav komê gênim û gêris


word: mirîşkê pir gerî, ê gû bi lingî xwe re wîne


word: mirîşkê te hêk di pînkê xelkê da kirin, wer zanibe dolabê te î ters dizîvirê


word: miriya çiqas misde, ewqas ba bi ber dikevê


word: miriya çiqas misde, weqas tirr fisa dikin


word: mirov barê xwe hilnegire, kes jê re hilnagire


word: mirov çawa dizîvire bila bizîvire, her qûn li paş dimîne


word: mirov here goristanê, ko gora mirov tê de hebe


word: mirov hingî mûyekê ji beraz hilbike xêr e


word: mirov karwanê mêwîja diket belê karwanê befrê naket


word: mirovê ko hindikî nizanibê, wê pirî jî nizanibê

glosses: Guhartoyeke mirovê hindikî nizanibê, pirî jî nizane.


mirovê nezan dikê giliyêd erzan

glosses: Guhartoyeke mirovê nezan, dike pirsê erzan.


word: mirovekî rovê xwe kurdikir mêşek hingiv hat li ser kîr nîşt, mêrik go


word: mirovên bê dost û bê dijmin, ne di rêza mirovan da ye


miya birçî şîr nade

glosses: Guhartoyeke (filan kes) dikale, lê şîr nade.


word: miya kol li histiriya geriya, ji guhê xwe bû


morîka qul li erdê namînê

word: satılık ziftin olsun, selanikten kel gelir


mûkî di bin zimanî te da heye

glosses: mebestek te heye gelo çi ye daxwaza dilê xwe eşkera bibêje


word: nalbendan kihêl naldikirin, kêvjalî got, ev e ligên min jî

glosses: Guhartoyeke nalbendan kihêl nal dikirin, kevjalê got: 'ev e lingê min jî'.


word: nan buxwe parî parî, şorbê buxwe heta tu karî


word: nan dişkê dibê du kerî, werîs diqetê dibê çar serî


nan li çogê ye çav li xelkê ye

glosses: Guhartoyeke nan li çogê ye, çav li xelkê ye.


nanê bê xwê dixwê, gotinên şor dikê

forms: nanê bêxwê dixwe, tirên şor dike


word: nanê îsa dixwe, selawatê li ser mûsa dide

glosses: Guhartoyeke nanê îsa dixwê, û selaweta li ser mûsa vedidêt.


nanê kêmaqila di zikê baqila da ye

glosses: Guhartoyeke nanê kêmaqilan di zikê baqilan de ye.


nanê min qesasê serê min e

forms: nanê min, qesasê serê min


nanek û gak li ba yek e

glosses: Guhartoyeke camêra nanek û hespek li ba yek e.


word: nanek û zerkek dew ne ti tişt e lê ne karê her kesi ye


word: nanek û zerkek dew ne tiştek e, lê ji pençê herkesî dernakevê


word: nanekê zêde bide nanpêja, bila nanê te xweş bipêje

glosses: Guhartoyeke nanekî fazle bide nanpêja, û bila nanê te xweş bipêje.


word: nanî genimî bi des mi ne ket, nanî ceyî kûnê min maçdike


word: nanî genimî bi dest min ne ket, nanî cehî destî min maç dike


word: nanî genimî di zikî her kesî de nasekinê


word: nanî me î bê xo ye ( kî nanî me dixwe jê re nabe qencî )


nanî mêra li mêra ne bi minet

glosses: Guhartoyeke nanê mêra li mêra bi deyn e.


word: nanî mera yî tisî ji pelawê xelkê çêtire


word: nanî xwe meke tûrî hevala û bi minet mexe


nav î giran e, mezel î wêran e

forms: nav î giran e, bajar î wêran e


word: nava du dînan de zincîr diqete, nava du jîran de mû naqete


word: navê gur derketiye, rovî dinyê xera dike


navê jinê dînanok, mal de tune arvanok

glosses: li perîşanîya xwe mêze nake naxebit e li şêwran digere xwe qure dike


word: navê wê edlan e, ji mêrê xwe re nezan e, ji xelkê re kevaniya bîst û heft salan e


word: navekî şêr heye, lê rûvî dinê xera kiri ye


word: navmalî salê carekê bigorîne, şivanê xwe bêhlîne


word: naxir bermal bû, kebaniya xerab li mal betal bû


ne ben bi linga ketî, ne bi sêrî ketî

forms: ben ne bi sêri ketî, ne bi linga ketî


ne bi dînan de, ne jî jê bistîne

glosses: Guhartoyeke ne bide dînan, ne jî bistîne.


word: ne bi golkînî têr giya xwar û ne bi gayîtî têr kizin xwar

glosses: Guhartoyeke ne bi goliktî têr gîha xwar, ne bi gayîtî têr kizin xwarin.


word: ne bi lezê, ne bi bezê, kes nagihêjê tu mirazî


word: ne biçûkê bira be, çêlkê ber devê gura be


ne bide min û ne bide rûyê min

forms: ne bide min û ne jî bide rûyê min


word: ne dikene ku em vê re bikenin, ne digrî ku em vê re bigrîn


word: ne dîndinê êreb û ne xwarinê xurma û şîrî devê


ne dixum sawarê ne diçim hewarê

forms: ne dixwim savarê, ne diçim hewarê


word: ne dixwe, ne dide hevala, genî dike û davê newala


word: ne dujminê xerapa bin, dujminê xerapi yê bin


ne dûrî zana here, ne nêzîkî dîna here

glosses: Guhartoyeke ne dûrî zana here, û ne nêzîkî dîna were.


word: ne êla bê serî, ne şivanê bê kerî, ne mala bê derî

glosses: Guhartoyeke ne êla bê serî, û ne şivanê bê kerî, û ne mala du derî.


ne ewrê bi xurxurkê ne mêrê bi tirtirkê

glosses: Guhartoyeke ne ewrê bi gur gur, û ne mêrê bi zir zir.


word: ne firre bi malê dinê, bifirre bi feyza dinê


word: ne gayê min li garanê ye, ne galgala nanê gavan dikim

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: ne gundê bê rez, ne konê bê pez, ne mêrê bibêje, ez û ez


word: ne hêja me tenak genim, û bi teva dikenim


word: ne hêja ye tiştekî, deng dike li ser her kesekî


word: ne her tiştî tê baxşandin, tê ji bîrkirin


ne ji defê re dibê, ne ji zurnê re dibê

glosses: ne qencî jê hasil dibe ne jî zerar jê tê


word: ne ji gelaca ba wê gur û mî bi hera bigeryana


word: ne ji gelacan bê, rovî wê li çarşiyan bigerê


word: ne ji tirsê bê, wê her kesek xwedêkî xwe ji heriyê çêkê


word: ne jina bi bergera, û ne qiçkê bi berbejna k feyz


word: ne jina bi devgirêdana, ne lawê ben û nivişta


ne jina gerok, ne mêrê tirsok

glosses: Guhartoyeke ne jinê kenok, ne mêrî tirsok.


word: ne jina parî rind, ne mêvanê mal li gund, ne xizanê pozbilind


ne keça vê bav, ne çayê vê av

glosses: Guhartoyeke ne keçika bê bav, ne çiyayê bê av.


word: ne kerê zirzirî, ne ewrê girgirî, ne mêrê tirtirî


word: ne kes bi dua dibît, ne kes bi nifrîna dimrît


word: ne li nav tirban xewke, ne jî xewnid kirêt bibîne


word: ne li newalên kûr razê, ne xewnên xirap bibîne


word: ne mêr heye bukujê, ne qiçik heye bimijê


ne mêrê şermok ne jina kenok

glosses: Guhartoyeke ne mêrê şermok, ne jina kenok.


ne mist e, ne gurmist e

glosses: Guhartoyeke tu ne miste, û ne jî gurmiste.


word: ne nanê wan dixwim, ne defa wan lê dixwim


ne sar li te tê ne germ li te tê

glosses: Tu li jor jî li jêr jî weke hev î û her ! ne baş


word: ne şêrînbe ku xelk te buxwe, ne jî tehlbe ku xelk te bavêje


word: ne xebitiye, para herî mezin ji xwe re hiştiye


word: ne xema min e, ne dema min e, qirçe- qirça benîştê min e


word: ne xema wê ye û ne dema wê ye, çirqe çirqa benîştê wê ye


word: ne xwar, ne da hevala, genî kir avêt newala

glosses: nekes e pîs e malê berhevkirî nabe qismetê wî/ê ne bi xwe dixwe ne dihêle kes jê nahfê bibîne ew mala diherime wer diçe


word: ne za di malê da, ne ka di kadînê da, ne xem di dil da


neçe cineta bi minet

glosses: Ku gelek baş be jî neçûyîna dera ku di bin bandora xelkê de


word: neçe şerê xal û xuharziyan, neke hewar û gaziyan


word: neke bi kesan, wê bê serê te, ku neyê serê te, wê bê serê pisê pisan

word: dede koruk yer torununun dişleri kamaşır


word: nên bixwe bi qinyat, jina bixwaz ji derê bi kok û binyat


nênûk tine xwe pê bixurîne

glosses: tu mal pê ve nema pê debara xwe bike pir xizan ketî ye


word: nênûkid te bi ser goşt kevin debar li te nabê


word: neqenciyan meke, ji te ra bimînê ji zarokên te ra namînê

glosses: Guhartoyeke neqenciyan neke, ji te ra, bimîne, ji zarokên te ra namîne.


word: nerindi ya meke, ji te ra ma ji qiçkid te re namînê


word: nevîkî minî tikî bi tenê hebû bi navê jiyan


nexwaşê bi xêr hekîm bi xwe tê ser

glosses: Guhartoyeke mirî bi xêr be, mele bi xwe ser de tê.


nikare bi kerê dere kurtên

glosses: Guhartoyeke bi kerê nikare, dibeze kurtên.


nîr bi aliyê ga yê qelp ve xwar dibe

glosses: Guhartoyeke nîr, bi aliyê gayê qelp ve xwar dibe.


word: nîrek narê gepirê, bi alî karada jî narê


nîsan e, dew li ba hemi pîsan e

glosses: Guhartoyeke nîsan e, dew li ba hemiyan e.


word: nîskê navên dewsa kizinê, berxê navên ber bizinê, malê nebin cem mala bavê jinê


word: niştiman bi çekan tê vegirtin, û bi çekan tê standin


nivişta bê tişt xwedi yê xwe kuşt

glosses: Guhartoyeke nivişta bê tişt xwediyê xwe kuşt.


word: nîvmeleyan dîn winda kir, nîvhekîman can winda kir


word: nîvxoce mera ji dîn dikin, nîvtuxtir mera ji cên dikin


nizanê daweta kê ye kevçiya kom dike

glosses: Guhartoyeke nizanê hefteka kê ye, kefçiyan kom dikê,.


word: nizanê hefteka kê ye, kefçiyan kom dikê,


nizanim vehesa canim

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: nizanim, rehetcan im


word: noginên me helahela têra parronên me bikin


word: nok heye diran tine ye, diran he ye nok tine ye


nokên genî çûn bajara bûn leblebî

forms: noka geni çû bajêr, bû leblebî


word: ordekê ordekê hildave bendekê, da em herin nimêja kotekê


para geroka, diçe ber balisoka

forms: pariyê gerokan, xwar pîsokan


word: pariyê ko nikanibî daqirtînî meke devê xwe


word: pars di gişî de dibe, di hezkirinê de nabe


word: pera di kurtanî kerêke, ker jî wê bizire


pere û dilî fere

glosses: Guhartoyeke (filan kes) geriye û diriye.


word: pêşiyê diçe dibêjin pîj e, pey diçe dbêjin gêje


pêşiyê hesp bikire, paşê afir çêke

glosses: Guhartoyeke hespê bikire, paşê afir çêke.


word: pêyadanê heft sêmsora bi pêyadanê marekî ye


word: peyê devrûtê sibê dereng derê êvarê zû tê


pez tine rûn difroşê

forms: pez tune, rûn difroşe


word: pezê kûvî ji kevirî nahête xarê, ille bi tivingê


piç bi piç xwe gihand qunc

glosses: Guhartoyeke piç bi piç, xwe gihand qunc.


word: pîjik li pêçî te hatin der gustêlkek tûcî di pêçî xwe ke nema pîjik derdikevin


word: pir heywan goşt dixwin, lê navî gur derketî


word: pîrê bahwer ne kir mêr bike, mêr kir dawa next û hefteka kir


word: pîrê bawer ne kir ku mêr bike, gava mêr kir dawa heftan, heyştan kir


word: pîrê nemir pincar tê, kero nemir qîvar tê


word: pirêza me bi sap e, kera me bi xal û ap e


word: pirsan bike ji xortên geryayî û ji kalên zemanan


word: pirskirin ne şerm e, li ser nezaniyê bimînê şerm e


word: pirskirin ne şerm e, nezanî şerm e û ger nizani bê ku nezanî


word: pisîk serê sibê avdaskê, wê rojê mêvanê wê malê wê bên


word: pismamo kero, sepeta kayê li bero, te ez dam dero


piştî baranê ser ga cil kir

glosses: Guhartoyeke piştî baranê, kerê cil dike.


word: piştî çax û wexta xwe guharek xistî guhê xwe


piştî tirrê qurmiçandin fayde nake

forms: piştî tirrê, qun miçandin pê nevêt

word: (lit) after you've farted, there's no point clenching your buttocks


pîvaz pîvaz e çi sor çi sipî

glosses: Neqenc hemû wek hev in bi guherîna rengê wan tebîeta wan naguhere


word: pîvazê serê sibê tu buxe, nîvro bi dostî xwe de, îvarê bi dijminî xwe de


porê xwe veke û li bextê xwe seke

glosses: Guhartoyeke porê xwe veke, li bextê xwe temaşeke.


word: qam ji qama kermêşê, deng ji dengê gamêşê

glosses: bi qilafet biçûk e lê belê bi hikum mezin e


word: qantir bi şev û roj didê serhev ku wê çawa xwedanî xwe bikujê


word: qantirê bazirgancî metirsîne, tu ti zirarê nabîne


word: qantirê çamûş pêş ve herê gez dike paş ve herê yê hildide zîta


word: qantirê çamûş pêş ve herê geza davê, paş ve herê yê pehna davê


word: qantirê qêdî metirsîne, tu zirarê nabîne


qenca ez xwastim, pîsa ez birim

glosses: Guhartoyeke qenca ez xwestim, pîsa ez guhestim.


qencî ji te nayê, xirapiyê meke

glosses: Guhartoyeke başî ji te nayê xirapiyê jî meke.


word: qenciyê ji cîranê xwe re bixwaze paşê ji xwe re bigaze

glosses: Guhartoyeke qenciyê ji cîranê xwe re bixwaze, paşî li xwe bigaze.


word: qereçiya welatê xwe, nadim bi xatûna welatê xelkê


word: qerqerê mirî cawê sipiye, lê xelasiya wî emelê wîye


word: qertel sibê şiyar dibin stûyê wan bi kuda li yan ketibê bi wî piyî de difirin


word: qeşmer bi êlê dikenê, êl bi qêşmer dikenê

glosses: Guhartoyeke êl bi qeşmer dikenê, û qeşmer jî bi êlê dikene.


word: qiçik bifirin jî bawerke, bizirin jî bawerke


word: qijakê xwast meşa werdekê hînbe, meşa werdekê hîn nebû, cotkê xwe jî ji bîrkir


word: qirrka bavê xwe agemarî nedîta, xwedê zane, wê bigota ez lawê kê me

glosses: Guhartoyeke qirrka bavê xwe yî gemarî nedîta, xwedê zane, wê bigota ez lawê kê me.


word: qirrka bavê xwe yî gemarî nedîta, xwedê zane, wê bigota ez lawê kê me


word: qîzanî xweş e, bûkanî gula geş e, gava ku kete ber qehra malan roja reş e


word: qîzek xwe anî pîr bû , bûkek xwe anî jîr bû, hewîk xwe anî xedar bû


word: qoçê kera çênabin, dibên qey em tim dehşin


word: qûl li ber yek xwe ye, xwedê li ber yek xwe ye


word: qûn ji qentarekê gereke ku li ser weqiyek zêr rûne


qûna tazî, tembûrê dixwazî

forms: bi qûna tazî, tembûrê dixwazî


word: quncikêd pixara germ in, şor tê de xweş û nerm in


word: qurnas digerin du cara, êvarî tên li mala xwe dixun


word: quruşekî di berîkê te da çêtir e ji zêrî di berîkê xelkê da


qûtê kuwarê, heta biharê

forms: qûtê kewarê, heta biharê


word: rast fisê dîk ne tişt e, wekî dinê li xweşiyê mirîşkê tê


rastî carina serî dişkîne

glosses: Guhartoyeke rastî, carinan serî dişkîne.


rasto bi rastî, xwaro bi stoyê şikestî

glosses: Guhartoyeke rasto bi rastî, xwaro darê şikestî.


word: rebeno tim be te rûyê xwe reş kir, rabe li ser kab û nîvê


rêncberê zana be, ne axê nezan be

glosses: Guhartoyeke rêncberê zana be, ne axê nezana be.


word: reng da der kesk û spî sor û zer, kesk aştî, sor hêza yezdan, sipî roj e, rûmet e zer


word: reş bi reş kenî, beş çû li newala tewş kenî

word: kazan kazana kara demiş tavanın da gülmekten aklı gitmiş


word: reşê dê û bavê, sipî nabe, bi sabûnê û avê


word: reşo tu û destêt xwe eger avê tu ne birî


word: rez û pez û zêr e, dara biçîn hîn bi xêr e


rî dibe bost, lê dujmin nabe dost

glosses: Guhartoyeke rih dibe post, dijmin nabe dost.


word: rî-berdan a qolayî ye, rî-qutkirin a çetin e


word: rindid mera tine bin, id xelkê pera nakin


word: rindiyê ji bîr meke, li nerindiyê sêr meke


word: riya azadiyê, bi xwîna şehîda rohnî dibe


word: riya dirêj bi gava destpêkê dest pê dike


ro bi seradê natê girtin

glosses: Guhartoyeke roj bi seradê nayê veşartin.


word: ro bi sêwî ya ket, mal heft cara ji dest barkirin


word: ro hilat mirna pêlî hat, roj çû ava palî bû zava


word: ro li kî derê li te çû ava, li wê derê jî bisekine


word: roj gazekê bi banî ket, cotkarê min nûka bi rê ket


word: roj tê, yê dikene digrî, yê digrî dikene


word: rojan nikanê dostekî bibînê, rojekê kanê deh dostan bixeydînê


word: rojê sibê nedê mera, rojê berava vala ye


rovî biweste dûv lê dibe kaşan

glosses: Guhartoyeke rovî biweste dûv lê giran dibe.


rovî biweste dûv lê giran dibe

glosses: Guhartoyeke rovî biweste, dûv lê giran dibe.


word: rovî di şiketê kefin zarok ê bi dêri kefin


word: rovî ne çû qulê, hejek bi teriya xwe vekir

glosses: Guhartoyeke rovî neçû qulê, hejek bi dûvê xwe ve kir.


word: rovî ne diçû qulê, hejek bi serê dûvê xwe ve kir

word: rovî neçû qulê, hejek bi dûvê xwe ve kir


word: rovî neçû qulê, hejek bi dûvê xwe da girêda


word: rovîkî berdayî, çêtire ji şêrekî giradayî


word: roviyê zexel, bi herdu nigan dikve dafikê


word: rûn hebê di hîz da bihêle, pere hebin di kîs da bihêle


word: rûnê ereba pir dibe, di ber ûrî xwe didin

glosses: Guhartoyeke rûnê ereba pir dibe, di xwe didin.


word: rûnî te pirbê di hîz da bihêle, perê te pirbin di kîs da bihêle


rûnişt li germa, rabû li serma,

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: rûnişt li germa, rabû li serma


word: rûvî sed çêrokî dizane, nod û neh li ser mirîşkane


word: rûviyek ne çû qolekê, kaşanek bi xwe ve girêda


sabûna min kef neda

forms: sabûna yekî kef nedan


word: salê carek mêranî, mehê carek mêvanî, rojê carek domanî


word: salê du caran cejn dibin, di wan rojan de jî zikê sêwiyan dêşe


word: sax dibe şûna xenceran, belê sax nabe şûna xeberan

glosses: Guhartoyeke sax dibe şûna xençera, lê sax nabe şûna xebera.


word: se çiqas ji tere nas be, dar ji destê xwe nevêje


word: sê tişt hene xwaş in bi sarî, mehîr, ar û karî


word: se, seye hestiya dixwe hesabê paşeroja xwe dike


word: sênîka te ya şikestî çêtir e ji ya xwastî


word: serdan, salê carekê bi siltanî, mehê carekê bi mêvanî, rojê carekê bi dilmanî


word: serê heft newalan newalek, serê heft pirsan pirsek dibirre


serê kesê rast, tim bilind e

glosses: Guhartoyeke serê kesê rastgo hertim bilind e.


word: serê ko ne di nav seriyan de be hêja yî birrînê ye

glosses: Guhartoyeke serê ku ne di nav seriyan de be, hêjayî birînê ye.


word: serê min bi şar e, çibikim dilê min bi jar e


serê neêşe dismalê lê girêmede

glosses: Guhartoyeke serê ku neêşe çima bendan lê girê bidim!.


serê xwe bide bextê xwe mede

glosses: Guhartoyeke serê xwe bide, lê bextê xwe mede.


word: serên ne bi ser yek be, naçin dev yek ve

glosses: Guhartoyeke serên ne bi seryek ve bin, naçin dev yekê.


word: serî çov di bin ebê re li dijminî xwe mîne


word: serî du berana di biroşekê de nayê kelandin


serî heft şora şorek

glosses: Guhartoyeke serî heft şora şorek dibirê.


serî ji êqil dêşe

forms: serî ji êqil êşîn


serî kûçka dêşê, derin çawîrê dixun

glosses: Guhartoyeke serî kûçka ne êşê, narin çawîrê naxun.


serîkî çortan e, birkî mêvan e

glosses: bi vê xwarina hindik ew qas mêvan ewê çer têr dibin


word: seriyek ku deh serî jê nehesidin ne ti serî ye


word: serpiyê şamê ye, kî carekê bixwê, carek dî naxwê


word: seyê me termê miha me dixwe, li ber deriyê xelkê jî direye


word: sibê parî, nîvro heta karî, êvarê dixwî naxwî tu dizanî


sibe vetê, xêr vê ra

forms: sibe tê xêr pê re


word: sîha pelkê ye, ne li xwe ye û ne li xelkê ye


word: silober bi gulê çikirî, gulê bi silober çikirî


word: siltik hatin bûn siltan, pêlik danîn çûn asîman


silto bû kevanî, golika werîs hilanî

forms: silto bû kevanî, golikan werîs hilanî


simbêl bi pisîka ve jî hen e

glosses: Guhartoyeke simbêl bi pisîkê ve jî he ye.


simbêl li pisîngê jî hene

glosses: Guhartoyeke simbêl bi pisîka ve jî hen e.


word: simêl sorê mera hebin, kezî zerê xelkê pirin

glosses: Guhartoyeke simêl-sorê mera hebin, kezî-sorê xelkê pirin.


word: simêl-sorê mera hebin, kezî-sorê xelkê pirin


word: sipiyek kulek şevê li nav heft ciyan digerê


word: sirt bê ba nabin, geliyên kûr bê av nabin, û dildar bê yar nabin


word: sîsalk dimînin dawiya pizana û sûc dikin stûyê şivana


siwar hat peya çû

forms: hewa hat û hewa çû


word: siwara dibe û peya dihêle (id rind dibe, ê xerab dihêle)


word: sîwarbûna kerê carekê eybeke peyabûn du eyb in


solker pêxwasin cûmker bê kirasin

glosses: Guhartoyeke solker xwas in, cûmker bê kiras in.


solkerê xwe be, xoştiviyê xelkê be

glosses: Guhartoyeke şulkerê xwe be, xoştiviyê xelkê be.


word: sûc topaçê berfê ye, kes nakê paşilê xwe


word: swarê kera ne ti swar e, jina bi mêr ne ti yar e


word: şala çivîtkirî pirepir e, zik ji nêza re qurequr e


şam dûr e ma mişar jî dûr e

forms: şam dûr e, ma mişar jî dûr e!


word: şand diziyê, lê da firiziyê (ton fîtkirinek e)


word: şansê te hebe, sêlê dernexûn dîne, nên bikê, wê bên


word: şansê te pîs bê, diranî te wê di kolkê da bişkê


word: şeb û şekir çûn diyarbekir, şekir rûnişt dengnekir, şeb rabû pesnê xwe kir


şeb û şekir ji şivên re yek in

glosses: Guhartoyeke şeb û şekir, ji hev nasnekir.


şeb û şekir, ji hev nasnekir

glosses: Ne kêrhatî û zana ye mirovekî hişsivik e


şeko navê xwe li hevalê xweko

glosses: Guhartoyeke şeko, navê xwe li hevalê xwe ko.


word: şêr kal dibin rovî bi gunkid wan dilîzin


şêr şêr e, çi mê ye çi nêr e

glosses: Guhartoyeke şêr şêr e, çi jin e çi mêr e.


şêr şêre çi jine çi mêr e

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şêr şêr e, çi jin e, çi mêr e.


word: şer xweş e li nav şovê, ne li nav bênderê


word: şerav (araqî) dan bizinê, çû çêy li gur gerî


şerî çûkan li nav garisî me ye

glosses: Guhartoyeke şêwrê çûka li ser garisî me ye.


word: şerm bike ji şermnekeran, bitirse ji bêtirsan


şerr û nîvşerr yekin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şer û nîvşer yekin.


word: şev çiqasî tarî be, lê ronayî li paşî yê ye


word: şev reş, şûv reş, mî qemer berxa reş li ber gur li ser hev dikê der


word: şêx û feqî bi miriya dipirsin, kirîv bi şahiya dipirsin


şêx zanê çi xistî hebanê

glosses: Guhartoyeke derwêş zanê, çi xistî hebanê.


word: şikefta sed bizin herê yê, sed û yek jî ê herê yê


şînê negotiye singê konê bikute

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: şînê negotiye sîngê kor bikute


şîr dot seradê, bêjing da binî

forms: şîr dot seradê, bêjîng da binî


word: şîre li malê te hebê, mêş ê werin ji bexdadê


word: şirrê (tamar , lem ) tal ecûrî şêrîn nakevê yê


word: şivan dilbike, di sola xwe de şîr didoşe


word: şîvê me nîsk û bulxur e tev li hev e, taştî me jî nanî tisî carna vê ra dew e


şor heye mû dibirê

glosses: Guhartoyeke (filan kes) geriye û diriye.


şorêd mezina li erdê namînin

glosses: Guhartoyeke şorên mezinan li erdê namînin.


şorek xweş biharek dila ye

glosses: Guhartoyeke şorek (gotinek) xweş bihara dila ye.


word: şûjina di çavê xwe de nabîne derzya di çavê xelkê de dibîne


word: şûjinê di ber serî xwe ra nabînê derziyê di ber serî xelkê ra dibînê


şulkerê xwe be, xoştiviyê xelkê be

glosses: Binêre şulkerê xwe be, xweștiviyê xelkî be.


word: şûna ku dêya mera bigrî, bera diya xelkê bigrî


şûna şêra, rovî dikin gêra

forms: li şûna şêran, dixwînin kundên dêran


word: şûna şûr û tîran xweş dibe, lê ya qise yên nexweş xweş nabe


word: şûnê birînê qurşînê çê dibê, şûnê şorê xerab çê nabê


word: şûnê dêkê min digrî, bila dêkê xelkê bigrî


word: şûr di des te de be, bila rehma xwedê di dilê te de be


word: şûştin reng û rû ye, xwarin gend û gû ye


word: ta em hev nas bikin, emê umir xelas bikin


word: ta ev aş bê û ev qeraş bê, ardê me wê şewitî be

glosses: Guhartoyeke ta ev aş bê, û ev qeraş bê, wê arvanê me timî şewitî bê.


ta hîn bûm, pîr bûm

forms: heta hîn bûm, pîr bûm


word: ta hirç rabûn semakirin heft merî bi birînkirin


word: ta ko min xwe naskir, min temê xwe xelakir

glosses: Guhartoyeke ta ku min xwe naskir, min temenê xwe xelas kir.


talana mêro yê liba cehî ye

forms: talane merû ye, liva cehî ye


talda şêra ji sitara roviya çêtir e

glosses: Guhartoyeke talda şêran ji stara ( an: siya ) roviyan çêtir e.


word: tamareka tehl û şêrîn di zimên de hene te tehl kir tehl dibe, û te şêrîn kir şêrîn dibe


tandir bi tir-fisa germ nabin

glosses: Awayekî din yê nivîsîna tendûr bi tirr û fisa germ nabe.


word: tasûmê ne çepê xwe hey e, ne rastayê xwe heye


word: tat li kerê girêdayî dixin, dibên ev bifiltê ji wayî girêdayî xerabtir e


word: tava sibehan pere neke, tava êvaran hîç pere nake


word: tê bazara xwe bikê ta xû di eniya te re çekê


word: te bi destê xwe kir, tê bi stûyê xwe jî bikşînê


word: te bi ereba ra got merheba wê tev sola werin ser kurk û eba


word: te bi findiqiyê li deriyê xelkê xist, xelk wê bi gurmistê li deriyê te xin


word: te bi tiştikî nizanî, te mala xwe xera kir û mala me li ser danî


word: te bi yekî ra got ezê qîzê xwe bi te dim, wê bêje pîs e


word: te çi kir ji te ra ma, tê her tiştî bikê


word: te çi xist biroşê, tê li gor wî şîvê derînê


word: tê gênim bikirê, li êrd binêr; tê qîzê bixwazê, li dê binêr


word: tê gênim bikirê, li êrd binêr; tê qîzê bixwazê, li dê binêr,tê avê vexwê li kaniyê binêre


te girt bermede, te berda bi dû mekef

glosses: Guhartoyeke ku te girt bernede, ku te berda bi dû nekeve.


word: te hîn kir bîr neke, te bîr kir hîn meke

glosses: Guhartoyeke hînkar hîn meke, te hîn kir ji bîr neke.


word: te karek bi yekî ra kir, divê hûn çêlka bi hev re derxin


word: te kûçkî xwe têr nekir, ê herê ber qapî xelkê


word: te qurbanek kir gereke tu jê bi heft malan dê


word: te rindî kir ji te ra ye, te xirapî kir ji te ra ye


word: te rindî xwast tê rindiyê bibînê tê xirapî xwast tê xirapiyê bibînê


word: te xwe da nav avê, çi li kabê çi li navê


tehtê te lê rîne, hîn baranê neşuştine

glosses: Neqencîyên ku te kirî hîn di bîra me de ne Nebêje ya ku min kirî hat jibîrkirin


temenê leqleqê, çû bi teqreqê

forms: emrê leglegê çû bi leqleqê


tendûr bi tirr û fisa germ nabe

forms:
tenûr bi tirra germ nabe
tenûr bi tir û fisa germ nabe
tenûr bi tirra germ nabe
tenûr bi tirra germ nabe


tenya binê beroşê ye

glosses: pir caris jê naqete lêkirî rik jê nagere


teq teq stûnê, yek çû yek ket şûnê

forms: teq teq sitûnê, yek çû, yek kete şûne


word: têr (teyr) hene tê goşt pêdê têr hene tê goşt buxwê


word: têr bi halê birçî, sax bi halê nexwaş nizane


word: têr nedixwar nan û jajî radikirin tole û tajî


word: têr tev dujminê kêwin, kew jî dujminê miletî xwe ye


têr, bi halê birçiya nizanin

glosses: Guhartoyeke têr, bi halê birçiyan nizanin.


word: têrekbû li destê te nîşt lê te pê nizanî


word: terpiyê (derpî) min li xwe nek, têde tir û fisa nek


word: tevnê bike, xeca min; buha bibe, keça min


teyr bi baskên xwe difire

glosses: Guhartoyeke her teyrek bi baskên xwe difire.


word: teyr bi çengan difirin, mêr bi mêran dixwirin


word: têyr dijminê hemo kewa ye, kew bi xwe dujminê serê xwe ye


ti kesî ji kokê darê tine ye

glosses: Guhartoyeke tu kesî ji koka darê tune ye.


tilî hene tilî ne, tilî hene zêrî ne

glosses: Guhartoyeke tilîn hene tilîn e, tilîn jî hene zêrîn e.


tilyên destan nabin yek

glosses: Guhartoyeke tilyên destan wek hev nabin yek.


word: tim girî ne ji hiznê (şewatê )ye, ken ne ji kêfê ye


tînê ji deriya didê sedeqa seriya

glosses: Guhartoyeke tînê ji deriya, didê xêra miriya.


tînê ji deriya, didê xêra miriya

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: anî ji deriyan, da xêra miriyan


word: tinedîtiyan ti nedîtin, dema dîtin, bi xwe de rîtin


word: tirra meke, te kir jî mila du camêr bibên, li serî vî


word: tirsa gur ji baranê hebûya, wê ji xwe re kulavek çêkira


word: tirsonek tim li paşin, tenê di revê de li pêşin

glosses: Guhartoyeke tirsonek her tim li paş in, di revê de li pêşin.


tiştê destan kir kesan nekir

forms: tiştê destan kir, kesan nekir


word: tiştê kevnê wî tunebe, teze yê wî jî tuneye


tiştê ko te dît, ji bîr meke

glosses: Guhartoyeke tiştê ku te dît, ji bîr neke.


word: tiştekî te winda bû heft caran malê xwe seke paşê cînara pirske,


word: tiştî bi qelem bê nivîsandin, bi bivir nayê şikandin


word: tiştî tu dixwazê bi des te neket, tiştî bi des te ket bernede


word: tovê ku dijmin bireşînin, dê stiriyan şîn bike


word: tu bê ez, ez bêm ez, gurê têkevê nav pez

glosses: Guhartoyeke tu bê ez, ez bêm ez, wê gur têkeve nav pez.


tu bi çi bifkirê, ewê werê serî te

glosses: Guhartoyeke tu ji çi bitirsî, wê werê serî te.


word: tu bi rêkekê de çû bila çîk ji ber lingid te bifirin


word: tu bi tivingê ne mir, tê bi vî hîmî jî nemirî


word: tu bi yekî ra bi rêyekê de çû, bi xwe di rê ra meşî û tu jî da aliyê rê, carek din vê re med-mestîn


word: tu bi yekî re bû heval gereke hûn çêlka bi hev re derxin


word: tu bidî zîtika nedî zîtika, tuyê bidî heqê dîzika


word: tu bixazê kerek te hebê bixwaz du ker cîrana hebin


word: tu bû heval yekî û hûn ji hevdu xeyidîn mila sûcê wî bê


word: tu bû roviyê me ji mirîşkên xura tîmarkirî

glosses: Guhartoyeke tu bû wek roviyê me ji mirîşkên xwe re tûmar kirî.


word: tu cehnimê ( dojeh ) nebînê cinet ( bihuşt ) bi te xwaş nabê


tu çi biçînî, tê wî hilînî

forms: تو چ بچینی، تێ وی هلینی


word: tu çi ji bîrbikê, şîrê diya xwe ji bîrmeke

glosses: Guhartoyeke tu çi ji bîr bikê, şîrê diya xwe ji bîr neke.


word: tu çiqas bilind bifirî, tê weqas nizim bikevî


word: tu çû malên dosta, bi ber taqan mekeve ; dostid te hebin, bi ber berîkan mekeve


word: tu çûyî bajarê yekçava, divê tu jî çavek xwe bigrî


word: tu derê ji xelkê ra goşt dibrêjê û tu tê ji min re wê çêrokê dibêjê


word: tu dibê qey ji gundê bêlê hatiye meşkekê


word: tu dibê qey xwîn ji bin kerkê berdane (sist û gêj e)


word: tu dibî hevalê merivekî, bila ew merî di ser te re be


word: tu dibî nankir, genim bikire, perçe dikirî, çox bistîne


word: tu dikê dîna bi dengkirin bidê, dîndoq bi des de


word: tu dikê keça xwe nedê yekî, qelen biha bike


word: tu dixwazî li serî min ho bibî berberiyê


word: tu dojehê nebînî, behîşt bi te xweş nabe


word: tu ê ko mera te ji nexwaşa ra bişînê zebeşa ye


word: tu girêka xwe bi destê xwe venekî, kes ji te re venakî


word: tu gul bî gula cûrî, bibişkuvê lîlka jorî ta vebê temenê min bihûrî


word: tu ji êş werî serî te jî bi ard be, kes ji te bawer nake


word: tu ji meriyê pir sofî (olperest) bitirse


word: tu kê tiştekî buxê, û bi des te de bipekê çavê hina têda ye


tu kevir bavêjê çiravê, wê peşk bêne te

glosses: mirov qiseya bavê pîsan mirov jî pîs dibin


word: tu mê bî jî tu kê bizê, tu nêr bî jî tu kê bizê


word: tu sêfîl ket, cêhê biçîne û mirîşka xwedîke


word: tu sibê radibî, bêje, xwedê, pêşiyê bide cîranê min


word: tu şîrî şêr di eyarî çêlkê şêr da bixwazê ezê ji tera wînim


word: tu teneke di nav ava zêr de jî bikî dîsa tneke ye


word: tu textikî ser avê ye, kes nizanê rêyê te di kura ye


word: tu were dewê min bikêle, ez jî herim dewê lawê mîr bikêlim


word: tu xwe bi kuda biftilînê, kûnê te li paş te dimînê


word: tu zanê xaço mirî, lê tu nizanê sêrojka wî li ku didin


tûrê parsekan ti carî tiji nabe

glosses: Guhartoyeke tûrê parsekan tucarî tijî nabe.


word: ûcaqî kor ne di tinebûnê ewlada tenê da kor e, di hebûnê ewladî tenbel da jî kor e


ûrê bengîna têre ji nanê zengîna

glosses: Guhartoyeke ûrê bengîna, têre ji nanê zengîna.


warê xwe genî meke, navê xwe ji bîrmeke

glosses: Guhartoyeke warê xwe genî neke, û navê xwe jî, ji bîr neke.


word: wek mirîşkê hêk vê re li ciyekî nasekinê


word: wekî du dil bibin tevayî, wê vî çiyayî hildin bibin ser wî çiyayî


word: wekî ku ez ciwan bûm, bi tîr û kevan bûm, gava ku ez pîr bûm notirvanê şikeva hevîr bûm


word: werin dê û bava, berî li zaroya ye, zaro berî li çiya ye


word: wexta giya bû, kes ne xiya bû, bû firîk, hemo û heso bûn şirîk


wexta heye mêvanî, wexta tine golikvanî

glosses: Dema ku pere û malê wî heye gelek xerc dike û xelas dike dema ku di dest de pere û mal tine be her karê binketî jî dike


word: wexta kar rû dizîvirîn e, wexta şîvê kevçî tîne


wexta nêçîra min tê, gûyê tajiyê min tê

glosses: Ez gelek bêsîûd û bextreş im Ku her kengê derbarê destekirina tiştekî de keysek dikevç destê min ez dibînim ku pirsgirêkek hê mezintir derketîye û ew tişt nakeve destê min ew keys jî derbas dibe


word: xalan xwarzî rakirin, apan birazî winda kirin


word: xaltiya donê, ji ser ve pakê ji bin ve çonê


word: xaniyê xwe xirab neke heta tu yekî din çênekî

glosses: Guhartoyeke xaniyê xwe xera neke, heta tu yekî din ava neke.


word: xasî dibêje qîza min ez ji te re dibêjêm bûkê, tu bibhîse


word: xatûn, me tu li ser (jor) dîtî, û li bin (jêr) jî dîtî


word: xeber ket nav sî û sê (du) diranan, wê bikeve nava sî û sê bajaran


word: xebera xweş bide dujminê xwe, pariyê xweş bide hevalê xwe


xebera xweş mar ji qulê dertînê

glosses: Guhartoyeke gotina xweş mara ji qulê derdixe.


word: xelk dihere tiştan tîne, kor-elî dihere mişkan tîne


word: xelk li dûberana rast tên, em li fisgura rast tên


word: xelk mal û dewletê çêdike, ez û andro kolozê xwe tûj dikin


word: xema mexe xem xirap in, gula biçin sûsin ê rabin


word: xêr bêr li te barîn kevir kuçik li min barîn


xeta xwar ji gayê pîr e

glosses: Guhartoyeke xetê xwar di gayî pîr da ye.


word: xewa bav kuştiyan tê, xewa zikbirçiya nê


word: xezal çiqas bezaye, ji bilî rizqê xwe naxwe


word: xezal çiqasî a beza ye, bêtirî rizqî xwe ranake


word: xirapiyê her kes dikarê bike, qencî dijwar e


xizanî kirasekî ji êgir e

text: Niha, tu dikarî bibêjî bavo, heke biyanistan ewqas zehmet bû, heke xerîbî wilo kirasekî ji êgir bû, çima tu ji welatê xwe derketî, çima tu hatî vî welatê dûr, an jî çima tu zû li welatê xwe venegeriyayî.

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 25

forms:
hejarî kirasekî ji êgir e
xizanî kirasê hesinî


word: xoce dibêjin, me çi kir, mekin lê me çi got, bigrin


word: xort xortaniya xwe dike, qels doza çi dike


word: xu (xwêdan) di bin cên de yî, xû di bin eyêr de yî


word: xudê yê gotî dê te keme mîr belê min neke ji bîr, eger bike ji bîr dê te keme êxsîr


word: xumxuma piyê hespê nêr, ji bin milê ga yê cot tê


word: xursîne ne dixwin ne didin kesîne xwediyê xiyarê çelmsîne


word: xwarina xwe bi gura ra ye, meşa xwe bi şivana ra ye


word: xwastina keçan jî ne şerm e, nedan jî ne şerm e


word: xwastinê qîza jî ne eybe û nedan jî ne eybe


word: xwe hêvşand (xwe ragirt ), xwe hêvşand, hêvarî henê xwe kişand


word: xwe li ber êgir germ dikin û xaliya xwe jî davêne ser rêyê me


xwe ne ji dêrê dikê ne ji mizgeftê

glosses: Guhartoyeke ne ji dêrê, ne ji mizgeftê bûn.


word: xwe nede ser berê bê bin, û xwe nede pêşiya mêrê dem demî


word: xwedanê çêlekê ji xwedanê kerê şîr dixwazê


Xwedê derd dane derman jî dane

forms: Xwedê derd û derman jî det


word: xwedê fersendê mêrê çê nede dest mêrê xerab


word: xwedê gotî ,ez ji qûlê xwe razî me ji ber her kes bi xwe razîye


xwedê gotî, rabe ez bi te ra

glosses: Guhartoyeke xwedê gotî, rabe, û ez bi te re.


word: xwedê gotî, ya ez ba me, ya jî ez di bê de me


word: xwedê kevrekî li mera dixe, û yekî di ser mera ra digre

glosses: Guhartoyeke xwedê kevrekî li mera dixîne û heftan jî di ser mera re digre.


word: xwedê kevrekî li mera dixîne û heftan jî di ser mera re digre


word: xwedê kûsî dibînê û di wî qaliqîda datînê


word: xwedê li wê dinê wê heqê bizna kol ji ya bi qoç bistîne


xwedê noka dide kalên vê diran

word: kimi köprü bulamaz geçmeye kimi su bulamaz içmeye


xwedê padişakî mezin e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: xwedê padişahekî mezin e


xwedê xerîba nexe nav xwemalan

glosses: Guhartoyeke xwedê xerîban nexe nav miletan.


word: xwedê xwedê ye, ne mêrê medê ye, bavê mera dikuje, dêya mera jî dide xelkê


word: xwedê yekê bi serî mera dike û hefta jî di ser mera re digre


word: xwedî mal bi malekê ye, bêmal bi hezar mali ye


word: xwedi yê mal heye, malê bê xwedî tune ye


word: xwedi yê malê, maleke wî,yê bê mal hezar malên wî hene

glosses: Guhartoyeke xwediyê malê, maleke wî; yê bê mal, hezar malên wî hene.


word: xwelî li wî be, ew ê mirovên xwe bide bi xelkê


word: xwelî li wî serî ku hefit serî jê ne êşin


word: xweşî bê tehlî nîne, qonax bê hostan ava nabî


word: yan arvanê xwe li êşke, yan jî ji êş barke


word: yarê di ya mi yek ba minê bi dendikê bihîva xwedîkira


word: yê baştir behdîne, ew jî hîz e û diz e û derewîn e


yê bilind bifire, wê nizim dayne

glosses: Guhartoyeke yê bilind bifirê, wê nizim ( alçaq ) bikevê.


word: yek îdare nake ( têrê nake ) didu li hev nakin


yek ji malê xwe, yek ji canê xwe

forms: yek bi malê xwe yek, bi canê xwe


word: yek mir, yek mirdos, yek filitî nate des


word: yek ne di govendê da bê, sema pê hêsan e


word: yek niç (na), du niç, ê dinê serî li kuç


yek ta nabe, du ta tê re nabe

glosses: karê ji hedê xwe zêdetir yan kêmtir be çênabe


word: yekî berazî û yekî karazî ji hev ra bûn xal û xarzî


word: yekî du ga hebûn, yek nediçû axirê, yek ji axirê dernediket


word: yekî ji sergînekî hezkir heft sala bi xwe re gerand li dawiyê av kir ser û vexwar


word: yekî jinê xwe ji dest dêna difroşe, yek hat, go


word: yekî ko nerindiyek bi te kir, tu rindiyan pê bike


word: yekî mêr pêveda, ji gera werîsa ditisiya


word: yekî navê wî tinebû, çû serê kaniyê pîs kir


word: yekî rindîk bi te kir, bi tobekirin mede


word: zarok duxin ta çav dibînin, kûçik duxin ta dûv dilivînin


word: zarok perdên sipî ne, nexşên xweş lê dîne


word: zarok ta çav dibînin, kûçik ta dûv dilivînin


zarokê bê dê wek gundê bê rê

glosses: Guhartoyeke zarokê bê dê, wek gundê bê rê.


word: zarokî baş dibê kî hevalê min e, nabê ez hevalê kê me


word: zava yê ber deri yê xezûra, segê ber tenûra

glosses: Guhartoyeke zavayê ber deriyê xezûra, mîna segê ber tenûra.


word: zengîno bimbarek, fiqaro te ji ku anî ye


word: zengîno, te bi çi kirî; xizano, te ji ku anî


zêr çiqasî biha bê, motacî kepekê ye

glosses: Guhartoyeke zêr çiqasî bihabê, motacî kepekê ye.


zêr di bin axê de zingar nagire

glosses: Guhartoyeke zêr, di bin axê de zeng nagre.


word: zêr zanê, zor zanê, devî tivingê mor zanê


word: zerka xwe ya dagirtî, li zerka xelkê ya vala nexe


word: zeviya ji zeviya zêde, heft cara gîsnê xwe lêde, paşê tovê xwe têde


word: zikbirçî têr dibin, belê çavbirçî têr nabin


zikê bixwe savarê, divê here hewarê

forms: kî dixwe savarê, ew ê here hewarê


word: zikê xwe ho meke hemo dana, heye ko bi des te nekevê carina


word: zikî mera ne sifre ye, ko mera ji her kesî ra raxê


zikî têr e, çavî birçî ye

forms: zik têr e, çav birçî bûn


word: ziman bê hesti ye, hefsar di des xwediya ye


ziman ji şûr tûjtir e

forms: zanîn ( ziman ) ji şûr tûjtir e


word: zimanê dirêj darkutê serê xwediyê xwe ye

glosses: Guhartoyeke ezmanê dirêj darkûkê serê xwudanî xwe ye.


word: zimanî sorik biskinê , ciyî bilind ê mera ye


word: zîniqê navê xwe derneket, çû bi serê kaniyê da mîst


word: zîwana gundî mera ji genimê xelkê çêtire


word: zor di derî re bikeve hundir, qanûn di kulekê re derdikeve


zor tê, se ji tajî bezatir dibe

glosses: Guhartoyeke zor tê, se ji tajiyê bezatir dibe.


Gesetzesbrecher

glosses: tawanbar, tawankar, gunehkar, tometkar, sûcdar


gestalterisch

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: hunermendane, bi hunermendî, sinetkarane


gesteuert

glosses: raserkirî, arastekirî, rêberîkirî, raberkirî


gesteuert

pos_title: Formeke lêkerê


verbraucht

glosses: kêmbûyî, têçûyî


verbreitet

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-verbreitet.wav


Verdampfung

glosses: helmbûn, helmdan, helmkirin, helmîn, helmandin


Verdauungssystem

glosses: pergala dehanê, pergala hêranê, sîstem hezmê


verdrängt

glosses: derxistî, qewitandî, mişextkirî, derbederkirî, bêwarkirî, rakirî


Verdunklung

glosses: rojgirtin, rojgiran, hevygiran, manggîran, heyvgirtin, rojgîran


Verdunstung

audio: LL-Q188 (deu)-Shisma-Verdunstung.wav


verdünnt

glosses: rohnkirî, tenikkirî, rohnkirî, lawazkirî


verdünnt

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


Veredelung

glosses: pêkanîn, kutakirin, temamkirin, dûmahîanin


Vereinbarung

glosses: peyman, lihevkirin, rêkeftin, girêbest, hevbest, mitabeqet


vereint

glosses: yekgirtî, yekbûyî, hevgirtî, êkgirtî, êkbûyî


Vergießen

glosses: pêdekirin, biserderijandin, talkirin, lêkirin


Verhinderung

glosses: nehêlan, nehiştin, qedexekirin, berbendkirin, astengkirin


Verkettung

glosses: zincîrkirin, pêkvegirêda, lihevgirêdan, bihevgirêdan


getreu

pos: prep

pos_title: Daçek


pîkem

glosses: tirimpêla barkêş an jî barhilgir, seyare ku di kare tiştan û keresteyan ji derek bibe derek din


kilbiston

glosses: Ber an jî blokê konkretî yê dirêj ku di çêkirina cade û resîfan de tê bikaranîn.

etymology_text: Ji îngilîzî kerbstone


title: jwêji

redirect: juji

pos: hard-redirect


title: jwêr

redirect: jur


title: cwîcik

redirect: cücik


title: dwîsa

redirect: düsa


title: dwîwar

redirect: düwar


title: merdwîwan

redirect: merdüwan


زلزله‌زده

forms: zelzele-zade (romanization)

etymology_text: زلزله (zelzele) + زدن (zadan)


title: çavpelin bûn

redirect: çavpehn bûn


basın konferansı

glosses: konferansa çapemeniyê, civîna rojnamevaniyê, preskonferans.


a good cause

glosses: meremeka baş, meremeka çak, meremeka qenc


nanê sikerî

glosses: nanê esmer, nanê bikapik, nanê kepekî, nanê bipixus, nanê bor, nanê papê, nanê kapekê

etymology_text: nan + -ê + sikerî


tedwîr

glosses:
vezivirandin, dubare bikaranîn, bikarînaneve
 (Soranî): bekarhênanewe, bekarbirdinewe

etymology_text: Ji erebî تدویر


insirî

forms:
Anserî
Enserî

etymology_text: Ji erebî عنصري