doxology

glosses: zêmar, ternîm, duaya hemd û şikrê, qesîdeya hemdê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-doxology.wav


doxy

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: (kevn.), (argo) forq, forqe, tol, cinde, orispî, laşfiroş, fahîşe, qehbik, felte, derpêsist

glosses: dostik, yarik, metres. doktrîn, fikr, bîr û boçûn, bîrdozî, fikr û nêrînên dînî


doyen

glosses: dekan (serokê/a fakulteyekê yan kolejekê)


doyen

glosses: Fermandarekî ku ji deh kesan berpirsiyar e.

glosses: Kaltirîn û biqidemtirîn kesê (zilamê) di nava kom an civatekî de.

glosses: Pêşeng, an nimûneyekî praktîkek an hereketeke xisûsî.

etymology_text: Deyn ji fransî doyen, ji latîniya dereng decānus, ji latînî decem. Bide ber bi dean.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-doyen.wav


doze

glosses: hênijîn, xewa sivik û şirîn, pirnijîn, dapirnijîn

glosses: hênijîn, pirnijîn. doze off bi xew ve çûn, ketin xewê


drab

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: bi qehbikan re rabûn û rûniştin, dan û standin. mirî, mirisî, çilmisî, gesoyî (reng)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drab.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-drab.wav


drabble

glosses: bi erdê re kaşkirin û şilkirin an şilbûn, li avê an li heriyê xistin


drachma

glosses: li yewnanîstana berê yekeyeya weznê ku giraniya wê hema hema çar gram tê dihat


draconian, draconic

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: li yewnanîstana berê tişta ku aîdî draconê ku qanûnên zêde zor û zehmet datanîn in

glosses: zalim, xedar, zordest, sitemkar, qeterehm, dilhişk


draft draught

glosses: pê pişkişandinê leşker ji bo leşkeriyê standin

glosses: bizorê xizmet lê ferz kirin, bizorê xistin endamê tiştekî

glosses: leşkeriya mecbûrî. draftee leşkerê ku leşkeriya mecbûrî kiriye


draft board

glosses: lijneya ku karê girtina leşkeran ji bo leşkeriyê durist dike ku ji sivîlan pêk tê


drafting

glosses: plandanîn, sêwirandin, teswîr kirin, pêşnûma danîn


drafting draught

glosses: cereyana hewayê, ba kişandina boriya sobê

glosses: ya ku bikêrî hildan û kişandina barên giran tê


draughtsman

forms: draftsman

etymology_text: Ji draught + -s- + -man.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-draughtsman.wav


drag

glosses: (ged, ging) kişandin, kaşkirin, xirikandin

glosses: (behr.) pê tor an çingalekî sehkirina binê avê sehkirin, venêrîn


drag in

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: gotinên ku tu eleqeya wan bi meselê re nîne di nav meselê re kirin, li meselê zêde kirin


drag one's feet

glosses: (dya) (zimanê k) qestîka bigiranî tevgerîn an xebitîn


drag out

glosses: dirêjkirin, dirêjbûn. xiriqandin, kaşkirin

glosses: (behr.) tor an çingala ku pê binê avê tê sehkirin

glosses: masteng, manî, bend, kelem, kend û kosp pêşgir

glosses: (zimanê k.) kes an tişta gebsoyî, diltengijîner, bênhtengker


drag race

glosses: (dya) (zimanê k), (oto) pêşbaziya kurtemesafe ya erebeyan


drag rope

glosses: benê ku ji bo kişandina tiştekî tê bikar anîn


drag strip

glosses: , (zimanê k), (oto) cihê ku ji bo pêşbaziya kurtemesafe ya erebeyan guncan e


draggle

glosses: di nav heriyê de xiriqandin û şilkirin an şilbûn

glosses: pêvekirin, bixweveanîn, bi yekî ve anîn, têdan, teribandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-draggle.wav


dragnet

glosses: ji bo dîtin an girtina tiştekî tora ku li binê avê an li ser zeviyan tê gerandin

glosses: ji bo girtin û derdestkirina bersûncî plan an sîstema hatî danîn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dragnet.wav


dragoman

forms:
drogman
druggerman

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dragman, ji fransiya kevn drugeman, ji latîniya serdema navîn dragumannus, ji yûnaniya bîzansî δραγομάνος (dragomános), ji erebî تُرْجُمَان (turjumān, “terciman”). Cotrehê truchman.


dragon's blood

glosses: cureyek benîştê sor ku ji nav dar û fêkiyan derdikeve


dragonfly

glosses: ji binemala odonatayê celebek kêzik a ku xwediyê perên zirav û dirêj e, zeleqûnk, pûskebeq, moza zêrîn


dragoon

glosses: bi zor û setemeê çok danîn, serî tewandin, zilm kirin, setem kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dragoon.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dragoon.wav


drain

glosses: ziwakirin (çirav), cihok lêvekirin, drenajkirin

glosses: vexarin û xilaskirin, qedandin, ziwa kirin

glosses: tûp an fitîla ku ji cihê nêmgirtî edabê diderîne

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-drain.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-drain.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-drain.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Sudokara-drain.wav


drainage

glosses: palîn, sefîn, dawerivîn, herikîn, drênaj, hekoke

glosses: pê tûb û masûlê edab ji cihê nêmgirtî girtin

glosses: korta ku ava wê ji aliyê çemekî an şaxên wî çemî ve hatiye kişandin

etymology_text: Ji drain + -age.


drainboard

glosses: cihê biçiranek ku ava firaqên şûştî jê dadiwerivin


drainpipe

glosses: boriya ku avê diherikîne derve, şirik, çiranek


drake

glosses: werdeka nêr mallard drake werdeka kûvî, sûna, (zoolojî) anas platyrhynchos


dramatic

glosses: tişta ku dirûvê şanoyê pê dikeve (bitaybetî jî ew cure şanoya ku ketiye di nêv hev de û behsa dijayetiyan dike)

glosses: bzav, çalak, zindî, kartêker, bibandor, hîkarîker, bitesîr

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-dramatic.wav


dramatically

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: wekê ku lîstikek li ser dikê bê sehnekirin zindî, bibandor


dramatispersonae

glosses: (pirh.), ) (lat.) kesên di lîstikekî de dilîzin

glosses: lîsteya kesên di lîstikê de ne ya ku berî metna piyesê bê hatî


dramatize

glosses: dramatîzekirin, bi zarê şanoyê ve kirin, dirûvê şanoyê pê dan


dramaturgy

glosses: hunera nivîsandina berhemên şanoyî dramatur'gic sebaret bi vê hunerê, li ser vê hunerê, derheqê di vê hunerê de


drape

glosses: pê perdê nixuamndin, pê pancikekî pêçandin

glosses: (zimanê k.) xwe dirêjkirin, pal dan, xwe pehnkirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drape.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-drape.wav


draper

etymology_text: Ji anglo-normanî draper, ji fransiya kevn drapier, ji drap + -ier

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-draper.wav


drapery

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drapery.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-drapery.wav


drastic

glosses: giran û mutleq* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-drastic.ogg}}


drat

glosses: (sersûmî), hey, malmîrat, malnexirab, xwudêjêrazî, xwudêhêliştî (sersûmiya ku di demên acizî û bêhntengiyê de tên bikar anîn)

glosses: (zimanê k.) lanet lê anîn, lanet lê barandin, şermezar kirin


draw an animal

glosses: organên hundurîn derxistin, paqijkirin (heywan)


draw near

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-draw near.wav


draw the line

glosses: bisînorkirin, sînor danîn, sînor kişandin


draw up

glosses: tenzîm kirin, danîn, nivîsandin (kontrat, qewl, peyman, sened)


drawbridge

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drawbridge.wav


drawee

glosses: kesê ku hewale standî, bervêder, mixateb, berpirs


drawl

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drawl.wav


drawn butter

glosses: nivîşka helandî ku bipiranî ard û ava germ lê tê kirin û wekê avbacanê tê bikaranîn


drawstring

glosses: benê ku pê devê torbeyekî didin hev an dadidin


dray

glosses: erebeya barên giran ya ku kenarên wê dileqe


dray horse

glosses: bergîra zem ya ku erebeya barê giran dikişîne


drayage

glosses: destheqa ku ji bo vê veguhestinê tê sitandin


dread

glosses: zehf tirsîn, tirsîn û mitale kirin, xof û tirs ketin dilê yekî

glosses: kêfa xe jê re nehatin, neecibandin, hejênekirin, jê hez nekirin

glosses: şermkirin, tirsa ku ji ber hurmetê çêdibe


dreaded

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dreaded.wav


dreaded

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera dread.


dreadnought naught

glosses: (behr.) zirxpûşa behrê ya bitopên giran ya ku berê dihate bikaranîn, dretnot


dreamland

etymology_text: Ji dream + land.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dreamland.wav


dreamlessly

glosses: bêyî xewn dîtinê dreamlike wekê xewnan, xeyalî


dreamy

glosses: (zimanê k.) zor ciwan, fewqalade, gelek hêja

etymology_text: Ji dream + -y.


dredge

glosses: binê avê sextîkirin, pê şaneyê paqijkirin (çem, bender)


dredger

etymology_text: Ji dredge + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-dredger.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dredger.wav


dredging machine

glosses: haleta saxtîkirinê, mekîna ku bi kêrî ji hev kirina av û xîza cihên wek çem û robaran tê


drench

glosses: li avê hilanîn, li avê wer kirin, di avê re kirin


dress down

glosses: (zimanê k) azardan, azarkirin, erza yekî şikandin, tahn dan yekî


dress goods

glosses: qumaşê ku ji bo cilên jinan tê fesilandin


dress uniform

glosses: (leşk) çeka rêûrismê, ûnîformaya merasîmê, çeka mezin


dress up

glosses: xwe xweşik kirin, xwe kok kirin, cilên xweşik li xwe kirin. cilên jinan, cilêuberg, kinc

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dress up.wav


dressed up fit to kill

glosses: kesê kincên ku pê bala herkesî dikişîne wergirtîn


dresser

glosses: brquta ku tê de taximên zîv û yên ferfûrî tên hilanîn

glosses: dolab an refika aşxanê. kesê ku ji bo cilwergirtina kesekî din dibe alîkar

glosses: kesê ku cilên xweşik û levhatî werdigire

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dresser.wav


dressing

glosses: pê downê, (dya) (zimanê k.) erza yekî şikandin, tahndan, azar kirin, azirandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-dressing.wav


dressing room

glosses: mezela cilwergirtinê, xardirob, dolaba kincan


dressmaker

etymology_text: Ji dress + maker.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dressmaker.wav


dressy

glosses: (zimanê k.) yê ku gelekî pûte û girîngiyê dide cilên li ser xwe, şik

glosses: yê ku cilên mirêsdar û rewneqdar werdigire

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dressy.wav


dribble

glosses: (werz.) di hin lîstikan de pengizandin û pêşvebirina gogê


drier

glosses:
Awayekî din yê nivîsîna dryer.
kesê ku ziwa dike, tişta ku ziwa dike

glosses: madeya ku ji bo boyaxê zûka ziwa bike li boyaxê tê kirin

etymology_text: Ji dry + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drier.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-drier.wav


drier

pos_title: Formeke rengdêrê

glosses:
Forma komparatîv ji rengdêra dry.
ziwatir


drift

glosses: ketin ber ba û herka avê, kaşbûn, çemûçem çûn

glosses: (behr.) ketina bi ber bayê an ya herka avê ya keştiyê, dûraya kaşbûnê


drift mining

glosses: lêgerîn û vekolîna kana zêran pê vekirina tûnelan


drifter

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-drifter.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-drifter.wav


driftwood

glosses: parçeyên dar û honî yên ku bi ber çêm an behrê ketîn û derketin ser qeraxê. bi ber herikîna avê ketin, kaşbûn

glosses: lodbûn, cezbûn, nijîn, ketin ser hev, berhevbûn, civîn, kombûn, pingirîn

glosses: lod kirin, nijandin, berhev kirin, anîn ser hev


drill press

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-drill press.wav


drill, drilling

glosses: celebek çîtê ji pembû û ketenê ku jê re dîmî an dok jî tê gotin, dîrîl


drinkable

glosses: ya ku tê vexwarin, ya ku ji bo vexwarinê guncan e


drinking fountain

glosses: cureyek muslixa ku ji bo vexwarina avê ya bêberdeq avê ber bi jor ve dipijiqine


drinking song

glosses: strana ku di ber vexwarina ereqê re tê gotin


drip pan

glosses: firaqa ku pê av an dohnê diçilkê tê civîn


dripdry

glosses: bêyî guvaştin li bendikê hilawistina cilan


dripping wet

glosses: kalsiyom karbonata di şiklê stalaktît (pîjik) û stalagmit(bizmilûg)ê de


drippy

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-drippy.wav


drive a bargain

glosses: di buhakirinê de firoşkar anîn ser ya xwe


drivel

glosses: (ed an led, ing an ling) gilîz ji deva hatin xwar


driveway

glosses: rêya taybet ya di nêvbera xeraj û cadeyê de


driving rain

glosses: barana zêde driving wheel (mak) çerxa geranê


drizzle

glosses: hêdî hêdî lêkirin, peşkîn, xunivîn, hûr hûr barîn (baran)

glosses: tevî, barana hêdî hêdî lêdike, hûr hûr dibare


drizzly

etymology_text: Ji drizzle + -y.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drizzly.wav


drollness

glosses: ecêbî, seyrî, pêkenîtî, qeşmerî, lêhvokî


dromedary

glosses: hêştir, deve, hêcin, hêştira yekkopareyî,


drone

glosses: celebek mêşa hingîvîn ya nêr ya bêderzî ku hingivî çênake, pîrox

glosses: keştî an balafira ku kes tê de nîne û bê radyoyê tê kontrolkirin

glosses: (mûz.) tona pes ya amûrên bitêl û binefes

glosses: kesê ku bi tona dengekî monoton dipeyîve

glosses: vizînî kirin, vizeviz kirin, bi dengekî monoton xeber dan

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drone.wav


droningly

glosses: wekê vizîniyê her ji eynî perdeyê deng deranîn


drool

glosses: av bi deva ketin, av ser deav ketin, av ji deva kişîn


droop

glosses: dahelîn, qermiçîn, dema ku gul an pelçimên kulîlk û riwekan diçilmisin û xwar dibin

glosses: ji taqet ketin, ji hal ketin, qidûmşikestin, bêhalbûn, perpitîn

glosses: yek ji bizav xistin, çokên yekî şikandin, hêvî û xeyalên yekî pûç kirin


drop a hint

glosses: ji dev şiqitîn, şehitîn, şepilîn, di ber re avêtin, avêtin guhê yekî, gotin avêtin ber yekî, qesd û qerîneya tiştekî kirin


drop a line

glosses: du rêzik jê re nivîsandin, pisûle ji yekî re şandin


drop a remark

glosses: qestîka gotin, wekê ku ne li ser hemdê xwe gotibe gotin


drop hammer

glosses: (mak) şahmerdan, kerane, mekîna kompresorê


drop kick

glosses: (tal) pehîna ku piştî tal li erdê dikeve li talê tê lêdan


drop off

glosses: ketin, hindikbûn, kêmbûn (bi hejmarî), kêmbûn


drop one's h'

glosses: nekarîn tîpa nekarîna bilêvkirina tîpa 'h'yê


droplet

glosses: di nivîsê an di rêsiyê de xwe ser rêzik an girêyan re avêtin

glosses: di lîstika şanoyê de gotina xwe ji bîrkirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Lepticed7-droplet.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-droplet.wav


droplight

glosses: lempeya hilwaistî ku mirov dikare bilindtir an nizmtir bike


dropout

glosses: (DYA, Kanada) xwendekarê ku piştî mecbûriyeta wî ya dewamê xilasbûyî dev ji mektebê berdan


dropping

glosses: çilkîn, çilk ketin, niqutîn, dilopkirin, ketin

glosses: (pirh.). tiştên diçilkin (find, dohn), komik, gult, avxwîn, zûxav


dropsical

glosses: derheqê hêwirîna avê de, ya ku ji bo civîna avê destdayî ye


dropsy

glosses: sistî, zeîfî, hêwirîna madeyên zêde avî di di beşek ji beşên bedenekî de


droshky

glosses: (pirh) kies) erebeyeka rûsî ya çarteker, droşkî


drought

glosses: kêmasî, xela, qehtî, qitûtî, sov, naştayî

audio: LL-Q1860 (eng)-AcornFrog-drought.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-drought.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-drought.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Sudokara-drought.wav


drove

glosses: cewa berayî, qelema keviran ya berayî. (binêr.) drive


drover

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-drover.wav


drown

glosses: dewisandin, çewisandin, di ber dila re çûn, aş kirin (xem, qehr, kul, êş, derd)

glosses: pê out'ê bi kirina xirecirê rê li ber bihîstina dengekî girtin


drowned in tears

glosses: hêsir wekê ava kaniyan ji çavan de tên xwar


drowse

glosses: hênijîn, xewokîbûn, xewarîbûn, rewşa kesê ku di nîv hişyar û nîv di xew de ye


drowsily

glosses: biçavlixewî, bixilmaşî, di rewşa xewgeriyê de

etymology_text: Ji drowsy + -ly.


drowsiness

glosses: çawlexewî, çavlixewî, xewokî, xewarî, çawbexewî, çavbixewî, xilamşî


drowsy

glosses: çavlixew, xilmaş, yê ku temara xewê ketî çavan, yê xemîroka xewê ketî çavan


drub

glosses: pê şivikan lêdan, lêdan, lêxistin, kutan

glosses: ji heq derketin, nermijandin. drubbing lêdan, kutan, lêxistin


drug addict

glosses: kesê ku ketiyê madeyên hişbir e, esrarkêş

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-drug addict.wav


drug on the market

glosses: malên ku li piyasê ji hedê xwe zêde heyî


drumbeat

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-drumbeat.wav


drumfish

glosses: ji binemala scîaendiaeyê celebek masî ku dikare dengê daholê derîne


drumhead court-martial

glosses: Dîwana herbê ku di şer an aşitiyê de zûka li hev rûdine.

forms: drum-head court


drumlin

glosses: (jeol) sêfiya teng û dirêj ya ku ji komikên qeşayê hatiye pê


drunk as a fiddler an lord

glosses: zehf serxweş, wekê fitîlê, (slang) pir serxweş ku nikare rabe ser xwe


drunk with success

glosses: bi kêfa serkeftinê ji hişketî an serxweşbûyî


drunkard

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-drunkard.wav


drunkometer

glosses: haleta ku mêjera alkola li xwînê geriyayî bi riya bêhnê dipîve


drupe

glosses: fêkiyên wekê xox û hilûyan goştgir û yek sîsik


drupelet

glosses: pişkek ji pişkên fêkiyên wekê dirîrişkê pevgirtî û pirpişk


Druze

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: durzî (civateke Misliman a ku xwedî mezhebeke xweser e)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Druze.wav


Druze

etymology_text: Ji erebî دُرُوز (durūz).


dry dock

glosses: hewdika bêav ya ku keştî lê tên venêrîn û temîrkirin


dry measure

glosses: yekeyên pîvanê yên ku qebareya tiştên ziwa pê tên pîvandin


dry point

glosses: qelema nitarê ya ku bêyî asît tê bikaranîn


dry town

glosses: (dya) (zimanê k) bajarê ku lê qedexeya ereqê heye


dry up

glosses: ji binî ve miçiqîn an miçiqandin: (dya), (argo)hişbûn, li devê xwe miqate bûn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dry up.wav


drywall

forms: dry wall

etymology_text: Ji dry + wall.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-drywall.wav


dry wit

glosses: heneka kûr, wekê ku hay jê tunebe di ber yekî re avêtina gotinan


dryasdust

glosses: Nivîskar an axiverekî ku ji ber axaftineke monoton bêhna mirovî zêde aciz dike.


dryer

forms: drier

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-dryer.wav


dryly

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-dryly.wav


dualism

glosses:
dualîzm, dualîtî
Dîtina ku dibêje gerdûn wek zêhn û made ji du prensîban pêk hatiye.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dualism.wav


duality

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-duality.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-duality.wav


dub

glosses: dema ku ûnwana şowalyetiyê tê dayîn pê şûrekî hêdîka li milan xistin, ûnwana şowalyetiyê dayîn, nav an ûnwaneke nû dayîn kesekî, binavkirin, nav hildan

glosses: dublaj kirin, piştî ku fîlm tê kişandin zarevekirina fîlmê


dubious

glosses: tişta ku encama wê berguman e, tişta ku aqûbeta wê cihê şik û gumanan e


ducal

glosses: derheqê kesê ku xudanê ûnwana dûkatiyê ye


ducat

glosses: çend celeb diravên zêrîn ku li awropaya berê bitaybetî jî li wenedîkî dihate dîtin, zêrên dûkayê


duchess

forms: dutchess

etymology_text: Ji îngilîziya navîn duchesse, ji fransiya kevn duchesse.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-duchess.wav


duck

glosses: cawê ku jê re dok jî tê gtin, cawê brandayê. werdek, werdeka mê

glosses: kes an tişta seqet, armanca ku zû bi destan ve tê

glosses: (DYA) (leşk.) qemyona ku hem li ser erdê hem di behrê de diçe

glosses: serê xwe an laşê xwe di avê de hildan û deranîn, li avê hildan

glosses: xwe ji derbeyekî vedan, xwe ji ber derbeyekî dan aliyekî

glosses: xwar bûn, xwûz bûn, serê xwe xwar kirin, ketin, daketin

glosses: ji bo xweparastina ji derbeyan bilezûbez xwe dan aliyekî

audio: EN-AU ck1 duck.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-duck.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-duck.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-duck.wav


duckbill

glosses: heywaneke ku laşê wê dişibe darbirê, wekê werdekan xudan nikul e û lingên wê perdekirî ne û tenê li awustralyayê tê dîtin (zoolojî)) ornithorhynchus anatinus

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-duckbill.wav


duckboard

glosses: çend rêz depên ku li ser rêyên şilî û herî re ji bo meşînê hatîn danîn


ducking stool

glosses: zemanê berê ew kursiyê ku heçiyê ji aliyê dadgehê ve sûncdar dihate dîtin pêve dihat girêdan û diavêtin behrê


ducks and drakes

etymology_text: wekheviya ketina werdekan li ser avê: ya mê (duck) u ya nêr (drake)


duckweed

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-duckweed.wav


ductile

glosses: ji heddeyê kişandin, eger bê lêdan dibe ku dirêj bibe

glosses: tişta ku mirov dikare teşenin nû lê bike, nerm, plastîk

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ductile.wav


ductless gland

glosses: bezê avzêyê yê navîn ku avzêya xwe rasterast dide xwînê


dud

glosses: xespal, faşil, xirabe, (leşk.) berik an bombeya neteqiyayî

glosses: (zimanê k.) kesê ku biserneketî, karê têkçûyî .duds (zimanê k.) cil, kinc, tiştên wergiritinê


dude

glosses: (zimanê k.) bajariyê ku betlaneya xwe li cem gundiyan dibuhurîne


dudgeon

glosses: hêrs, acizî, çavsorî, hesta sûncdarî û poşmaniyê in high dudgeon zehf acizbûyî, çavsor


due course of time

glosses: dema bû wext, dema wextê tiştekî tê, dema seeta tiştekî lêdide


due process

glosses: (dad) li gorî qanûn û qaydeyên di meriyetê de ne lênêrina dozekî


duel

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-duel.wav


duenna

glosses: pîrejina ku li spanya û portekîzê alîkariya keçên ciwan dikin


duffel fle

glosses: duffel, fle cureyeke bestira bihirî ya ku qebe û pêjgîrstûr e

glosses: alav û amûrên qemp û werzîşê, cilûbergên ku di ber werzîşê re tên wergirtin


duffel bag

glosses: torbeyê ku tê de cil û malzemeyên werzîşê tên gerandin


duffer

glosses: (îng.), (zimanê k.) kesê ehmeq û kêrnehatî, kalemêrê gebsoyî û dudil


dugong

glosses: heywaneke guhandar ku li dora ava behra sor û oqyanûsa hindê dijî û bi giyê xwe xweyî dike


dugout

glosses: qeyîka ku pê dalîta hundurê wê qewartî hatiye çêkirin

glosses: (beysbol.) cih an sekûyê ser girtî yên ku lîstikvan li ser rûdinin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dugout.wav


dulcify

glosses: zewq jê standin, kêfa yekî jê re hatin, ecibandin

glosses: aş kirin, tebitandin, di ber dilan re çûn


dulcimer

etymology_text: Ji fransiya kevn doulcemelle, ihtimalên ji latînî dulce melos (“strana rind”), from yûnaniya kevn μέλος (mélos, “melodî, stran”).


dull as dishwater

glosses: dilgivêş, gebsoyî, tişt an rewşa ku bêhna mirov teng dike an ruhê mirov jê diçe


dullard

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dullard, dollard, herwiha wek dull + -ard.


dullness

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-dullness.wav


dulse

glosses: kevza qehweyî ya ku bi ser sorê ve diçe û tê xwarin jî, (botanîk) rhodymenia palmata

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dulse.wav


dumb piano

glosses: rêzika tûşan ya ku ji bo egzersîzê ye û deng jê dernakeve


dumdum bullet

glosses: Guleya domdomê, berika tifingê ya ku di laşê mirovan de birînên xedar vedike.

forms:
dum dum bullet
dum-dum bullet
Dum-Dum bullet
Dum Dum bullet


dumfound

glosses: mat kirin, mit hêliştin, heyirandin, şaşwazî kirin


dummy

glosses: li ser peyvê bi ser navê xwe lê di rastiyê de li ser navê kesinên din tevgerîn

glosses: sexte, qelb, dexel, teqlîd, lasayî, layîn

audio: EN-AU ck1 dummy.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dummy.wav


dummy barge

glosses: dubaya çarqorzî ya ku di barkirin û valakirinê de tê bikaranîn


dump

glosses: (baz.) dampîng kirin, buhayê tiştan kêmkirin, di ser hev bi buhayeke erzan dan

audio: EN-AU ck1 dump.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-dump.wav


dump

glosses: mal an otêla kevnik ya ku navê wê bi xirabî derketî

glosses: hemû agahiyên di mekîna kompûterê de ji mekîna deranîn û li ser kaxezê çap kirin

glosses: parçeya qalind ya daringî ku li Brîtanyayê li hin pêlîstokên zarokan de tê bikaranîn

glosses: pereyeke biçûk ku li awustralyayê tê bikaranîn

glosses: birxoyeka ku di çêkirina keştiyan de tê bikaranîn


dump truck

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dump truck.wav


dumping

glosses: (baz) dampîng, erzanî, kêmkirina buhayan


dumpling

glosses: parçeyek biçûk hevîr ê ku di nêv şorbeya kelî de dipije


dumpy

glosses: mehdnexweş, mirûztirş, melankolîk, xemgîn, bêhnteng, qehirî, kesirî, dilbiêş, dilkul


dunce cap

glosses: kumikê kaxezîn yê ku zemanê berê di mekteban de zarokên teral wek ceza dikirin di serê xwe de


dune

glosses: komika qûmê ya ku bayê dayî ber xwe û anî


dung

glosses: bizibil kirin. dung beetle (zoolojî) gûgerînka ji binemala scara baeidaeyê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-dung.wav


dungaree

glosses: cureyek bestirê qebe yê pembûyî ku li hîndîstanê tê dîtin

glosses: (pirh.) berdilkê karkeran ya ku ji vî bestirê çêbûyîye


dungeon

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dungeon.wav


dunlin

glosses: celebek mirbaxiyeka qûmê ku pişta wê sor e, (zoolojî) erolia alpina


dunnage

glosses: (behr.) ka û depên ku ji bo tiştên di embarê de şil nebin li bin an li cem tiştan hatîne danîn


duodecimal

glosses: duwanzdeh an ya ku aîdê duwanzdehê ye, duwanzdeh û duwanzdeh

glosses: (pirh.) terza hejmartina reqeman ya ku li ser duwanzdehan hatiye danîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-duodecimal.wav


duodecimo

glosses: bejna pirtûkekî, teqrîben dike 13 x 20 cm


dupe

glosses: xapandin, (slang) henekê xwe pê kirin, pê ketin xir

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dupe.wav


duple

etymology_text: Ji latînî duplus (“cot”). Cotrehê double.


duplex

glosses: (mak.) ya ku du pişkên wê yên ku di heman demî de û bi heman şêweyî dişixulin hene


duplex telegraphy

glosses: terza şandina têlgrafê ya ku di heman demî de û li ser heman têlê lê li ser rêyên miqabilî hev


duplicate

glosses: kopiya tiştekî çêkirin, şirîkê tiştekî çêkirin

glosses: zêde kirin, teksîr kirin, ji ber sûretekî sûretinên nû çêkirin

glosses: dubare kirin, careka din jî çêkirin, duqetî kirin


duplicator

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-duplicator.wav


duplicity

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-duplicity.wav


durability

glosses: (teknîk) bergegirî, rewşa xwegirtina li hemberî teka (karîgerî) kîmyayî, fizîkî û mekanîkî. Xwegirtina li dijî guhertinan.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-durability.wav


durable

glosses: domdar, berdewam. durably biqewînî, bisaxlemî


duramater

glosses: (anat) dura mater, jidervetirîn zara mejî û mejîpiştê


duramen

glosses: pişka darîn ya hişk ya daran ku nêzikî navendê ye


durative

glosses: (rêzim) dema berfireh ya ku pêveberên ku timî çalakiyekî destnîşan dide îfade dike


duress

glosses: zor lêkirin, mecbûriyet, zordestî, kotekî

glosses: (dad.) zorpêdana kesekî ji bo kirin an gotina tişteka bêdil û bêhemdê xwe

glosses: (dad.) girtîbûna ku hê bi qanûnan nehatiye piştrastkirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-duress.wav


durmast

glosses: cureyek darberûya awropî ya ku jê honiyên vezelokî çêbûyîye, (botanîk) quercus petraea


dusk

glosses: qemik, hingûr, tarîgewrik, hingûra êvarê

glosses: sel, sinahî, kêm ron. dusky têra xwe tarî


dust bowl

glosses: devera ku ji ber mehteşiyê rastî firtoneyên tirabêlkê tê


dust cover

glosses: qewlika ku ji bo tiştan ji tozê biparêze hatiye çêkirin


dust devil

glosses: firtoneya tozê ya biçûk ku carinan lê deverên ziwa tê dîtin


dust jacket

glosses: bergê duyem yê ku bergê pirtûkê diparêze, bergê pirtûkê


duster

glosses: berdilkê ku ji bo cilan ji tozê biparêze tê wergirtin

glosses: kincê sivik û fireh yê ku jin havînan di ber karê malê re li xwe dikin


dustman

etymology_text: Ji dust + -man.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dustman.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dustman.wav


dustpan

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dustpan.wav


dutch

glosses: ya ku ji flemenkê hatî an li flemenkê çêbûyî: zimanê flemenkî, zimanê hollandî, flemenkî

glosses: cureyek almanî ya ku li pennsylvaniayê tê peyivîn


Dutch courage

glosses: wêrekiya şêtana ya ku ji ber ereqê çêdibe

audio: en-au-Dutch courage.ogg


dutch door

glosses: deriyê ku ji binî ve ji nîvî re hatiye veqetandin û her yek wekê deriyekî bi serê xwe tê bikaranîn


dutch oven

glosses: miqilka girtî û stûr, amana daringî ya ku pêşiya wê vekirî ye û pê li ser êgir goşt tê birajtin


Dutch treat

glosses: Şehîneta ku di nav çend dostan de tê birêxistin û herkes ji kîsê xwe dixwe û vedixwe.


dutchman's breeches

glosses: cureyeke kulîlka xecxecokê ku tenê li amerîqaya bakur tê dîtin


dutiful

glosses: yê ku wezîfa xwe baş bicih tînexizmetxweş, wezîfenas:

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-dutiful.wav


dutifully

forms: dutiefully

etymology_text: Ji dutiful + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dutifully.wav


duty of water

glosses: ava ku pêdivî pê avdana cihekî diyarkirî heyî


duty-free

glosses: bêgumrik, ya ku ji wêneyê gumrikê muaf e

etymology_text: Ji duty + -free.

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-duty-free.wav


dwarf

glosses: rê li ber mezinbûnê girtin, esûsekî kirin

glosses: bi dan berhevê biçûkxistina aliyekî, biçûkxistin, heqîr dîtin

glosses: elder mûrvera kûvî, (botanîk) sambucus ebulus


dwarfish

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dwarfish.wav


dwell

glosses: pê on'ê li ser mijarekî sekinîn, dom kirin, domandin


dweller

glosses: yên ku li semtekî an bajarekî rûdinin, şênî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dweller.wav


dyad

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dyad.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Denendaden-dyad.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dyad.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dyad.wav


dye

glosses: boyax, reng, madeya boyaxker, boyaxa bestirê

glosses: boyaxkirin, gonandin, gonî kirin, sebixandin

glosses: ya ku edetên wê cihê xwe girtine, ya ku baweriyên wê li cihê xwe xweş rûnitşine

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dye.wav


dyed in the wool

glosses: ya ku di qonaxa madeya xam de hatî gonandin


dyer

etymology_text: Ji dye + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dyer.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dyer.wav


dyer's madder

glosses: giyayê boyaxê, (botanîk) rubia tinctorum


dyer's rocket, dyer's weed

glosses: zefrana yemenê, cehrî, (botanîk) reseda luteola


dying confession, declaration

glosses: aşartin û gotinên li ber sekerata mirinê


dying will

glosses: daxwaziya li ber sekerata mirinê, daxwaziya dawîn


dynamism

glosses: (fels) doktrîna ku rûdanên xwezayê bi têgehên hêz û enerjiyê rave dike


dynamite

glosses: dînamît, madeyeka teqemenî ya ku ji nîtroglîserînê çêbûyîye


dynamiter

glosses: dînamîtker, kesê ku der û tiştan pê dînamîtê diteqîne


dynamotor

glosses: (ceyr) haleta ku rasterast voltaja herkê kêm dike


dysentery

glosses: dîzanterî, bawesîra bixwîn, virikiya bixwîn û sancoyî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dysentery.wav


dyslogistic

glosses: yê ku neecibandî, yê ku lê digire, rexnegir


dyspepsia

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dyspepsia.wav


eat a person's salt

glosses: li ser sifra yekî rûniştin, bûn mêvanê yekî


engine knock

glosses: dema ku benzîna di erebeyê de zêde be dengê ku ji mekîneyê derdikeve


every dog has his day

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: (binêr) day go to the dogs mahvol (mak), edem bûn, helikîn, heba bûn, dêrisîn, mehf bûn


fall into disrepute

glosses: yê ku navê wî lewitiye, yê ku navê wî bi xirabî derketiye, yê ku ji qedr û qîmet ketiye


fall into disuse

glosses: ya ku êdî nayê bikaranîn, emilandin, ya ku hatî berdan, terikandin bikarneanîn, dev jê berdan, terikandin, mişemir hêliştin


feel one's oats

glosses: ji xwe hezkirin, xwedemezin xwe mezin dîtin zînde bûn serwext bûn


for keeps

glosses: ji bo her wextî, heta hetayê, bi bintûtî


for the duration

glosses: heta dawiya rewşeka dijwar (nexasim jî şerêm duyem yê cîhanê)


forced draft

glosses: hewaya şidandî ku ji bo agirê qazanê gurtir bibe tê dayîn


friction drive

glosses: (mak) şixulandina pê xwetêdanê, mekanîzmaya xwetêdanê


garden warbler

glosses: çivîka şeytanok ya bexçeyî, (zoolojî) sylvia borin


get a kick out of

audio: en-au-get a kick out of.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-get a kick out of.ogg


get in dutch

glosses: , (zimanê k) serê yekî ketin belayê, xwe li belayê dan


get one's dander up

glosses: hêrs bûn, kızmak, qehrîn, qarîn, behicîn


get the upper hand

glosses: galip biserketin, karîn tiştekî, jê birîn


give the benefit of the doubt

glosses: tevî ku şik jê tên birîn lê ji ber ku derheqa de zêde delîl nîn in bêsûnc qebûlkirina kesekî


give the devil his due

glosses: ji kesekî ku nayê hezkirin re jî bi awayekî dadwer tevgerîn


give the sack

glosses: (argo) ji kar avêtin, (informal) pehînek li derê qûna yekî dan, sola yekî dan destê yekî


give warning

glosses: hişyar kirin, agah kirin, danzanîna xetereyekê


go an be on the dole

glosses: navê xwe u di lîsteya kesên mişeya betaliyê distînin de qeyd kirin


go downhill

glosses: têkçûn, ketin, neçûn serî (serkeftin, tenduristî)


go dutch

glosses: , (zimanê k) şehîneta ku herkes mesrefa xwe ji kîsî xwe dide


greatest common divisor

glosses: Dabeşkerê hevpar yê herî mezin, para hevpar a herî mezin.


have no use for

glosses: pêdivî pê çêbûn, bi kêmasiya tiştekî hesan


he is due in at noon

glosses: wê danê nîvro bigihije divê danê nîvro bê


he jolly well had to

glosses: (îng) ji neçarî xwe ber vî karûbarî re kir, ji bêgavî xwe de ber vî karûbarî


word: he should have known better than to do it

glosses: divê dabûya ber hişê xwe û xwe nedabûya ber wî karî


word: he worked hard to keep his head above water


hit one's head against a stone wall

glosses: ketin belayê, tev li hev bûn (ji bo karekî ku bikeve nava hev û din û bi hêsanî neyê çareserkirin)


how do you do

pos: phrase

pos_title: Hevok

forms:
how-do-you-do
how-d'ye-do

audio: En-au-how do you do.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-how do you do.ogg


i kite balloon

glosses: pimpimoka ku pê bafirokê hatî firandin lê bi erdê v girêdayî


i'll be damned

glosses: xwedê xera bike qewimîna tiştekî ku nedihat hêvîkirin


it is all up with him

glosses: ji bo wî her tişt qediya çû jê! malik çû mîratê! pûş kuta!


it is not done

glosses: çênabe li me nayê, li me naçe, bi kêrî me naye


it's up to you

glosses: bi kêfa xweyî, bi dilê xweyî, tu zanî,de tu zanî


i kind of expected it

glosses: te ya rast bivê ez hinekî li hêviya jî bûm


ill be jiggered!

glosses: mala xwudê ava! ev li kû derê gurek miriye halo?!


in deep water

glosses: serî di teq û reqan de ye, di rewşa dijwar de


in disguise

glosses: veşartî, nepenî, yê ku qam û qelefeta xwe guhertî, yê ku cilû bergên pêguhertî wergirtîn


in doubt

glosses: şikdar, bişik, biguman, yê ku hê ne diyar e


in sackcloth and ashes

glosses: yê ku bi cilikekî pêçayî û di nav xweliyê de (nîşana poşmanî an ya şînê ye)


jackhammer

glosses: navê metqeba kevşran e ku pê hewasa şidandî dişixule

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-jackhammer.wav


jackinthebox

glosses: navê pêlîstokekî ye ku dema qotiya pêlîstokê vedibe ximbilek vezeliyayî jê dipeke ji derve


jackinthepulpit

glosses: navê riwekeke amerîkî ye ku dişibe giyaşîrikê, (botanîk) arisaema triphyllum


jackofalltrades

glosses: kesê jêhatî, xurt, kêrhatî, destbikar, hoste, cergebez


jackolantern

glosses: jackolantern navê fanûsekî ye ku ji kundir çêdibe, hundurê kundir diqewêrin û aliyekî kundir dişibînin sûretê mirovekî

glosses: roniya ku li der û deverên çirav tê dîtin, pêt û xuriya lîtavê


jackpot

glosses: (îskambîl) pot, pereyê li ser masê ketî ser hev hit the jackpot (dya), (zimanê k) bidestxistina xelata mezîntirîn, qezenckirin û serkeftina mezin


jackscrew

glosses: krîko, haleta ku pê barên giran tên hildan


title: ıt is all up with him

redirect: it is all up with him

pos: hard-redirect


Jacob

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-Jacob.wav


Jacob

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Jacob.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Jacob.wav


jacobean

glosses: şêwr û teswîra ku aîdê mîmariya brîtanî ya sedsala

glosses: kesên nestêle yên ku di wî wextî de jiyayî


title: ıt is not done

redirect: it is not done


jacobin

glosses: siyasetmedarê ku di şoreşa fransî de serdema zorê daye destpêkirin


jacobs ladder

glosses: jacob(r.) ladder navê sêlma di neqeba buhuşt û dojehê de ku yeqûb pêxember di xewna xwe de dîtibûye

glosses: (behr.) sêlima ku ji bên hatiye çêkirin û pêpelûkên wê yên darîn hene


jacobsladder

glosses: jacobsladder giyakitikê yewnanî, simbêlê cebele (botanîk) polemonium caeruleum


title: ı'm not up to it

redirect: i'm not up to it


jacquard

glosses: jakar tevna ku bi nîgar û desena jacquard loomî ye


jactitation

glosses: (dad.) fort û zirtên ku pê kesinên din diêşin an zirarê jê dibînin


jactitation of marriage

glosses: sûncê ku dema mirovek di rastiyê de nezewicî be û xwe wekê ku bi mirovekî re zewicî be nîşan bide


jade

glosses: yeşîm. bergîrê pîr û kêrnehatî, revo, hespê beredayî

glosses: jina cazû, pîrasêr, pîrebok, jina hetikbir

glosses: ji bo pêrabûna karekî giran xwe êşandin, xwe westandin


jaded

glosses: kesê zêde betilî, kesê zehf westiyayî 5 kesê dilnexwaz, bêhewes


jaeger

glosses: (al) navê çivîkek behrî î goştxwer(dirinde), (zoolojî) stercorarius


title: ı'll be damned

redirect: i'll be damned


jagged

glosses: tûj, birra, niqirandî, kirtkirî, bikêrt, serî tûj


jagged

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera jag.


jaggery

glosses: navê şekir û qendekî rengtîr ku ji ava xurmeyan çêdibe


jai alai

glosses: Navê leyzekî spanyolî ye ku dişibe hentbolê.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jai alai.wav


jailbird

etymology_text: Ji jail + bird, teqrîben 1600. Bide ber gallows bird.


jain

glosses: kesê ku ehlê terîqekî dînê hîndûîzmê ye jainism şax û terîqeka dînê hînduyan e


jake

glosses: (argo)lê hatin, li rê, li kar, xweşiya halûwextî, (slang) barê yekî rast bûn, karûbarê yekî di rêka rast de çûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jake.wav


jalap

glosses: dermanê mûshîl yê ku ji vê rivekê çêdibe


jalopy jaloppy

glosses: jalopy, jaloppy dya, (argo) erebeya qetxirbe


jalousie

glosses: (fr) panjûra ku bi terzê venedîkê çêbûye, jalûzî

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jalousie.wav


jam

text: La suno jam rompas la matenajn nebulojn.

etymology_text: Ji latînî iam.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-jam.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-jam.wav


jam

glosses: tengijandin û rênedana tevgerê, asêkirin

glosses: di nav çerxa tiştekî de asê man û rênedana şixulîna wî çerxê

glosses: asê bûn, neşixulîn û karnekirina tiştên wek derî û mekîneyan

glosses: tê de asêmana kesekî an tiştekî, ketina ber

glosses: ji bo rênedana weşana radyoyekî qarewara ku ji îstegeha radyoyekî din tê kirin

audio: En-gb-Jam (fruit spread).ogg

audio: En-gb-Jam (verb).ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-jam.wav


jam session

glosses: (mûz)ji bo îcrakirina mûzîkê lihevrûniştina mûzîsyenên cazê rîçal, marmelad


jamb

glosses: aliyê tîk ê derî û şibakeyan an perwazê quncikê wan, qase, şêmûg, tenişt

glosses: (mad.) cewhera madenê ya ku rasterast berdidin nav galeriyê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jamb.wav


title: ı kite balloon

redirect: i kite balloon


jampacked

glosses: rewşa ku tu xweliyê biavêjî nakeve erdê, axê bireşînî tozek ji derman re nakeve erdê, pê li piyan dikeve


title: ıt is usual to do so

redirect: it is usual to do so


jangle

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jangle.wav


janissary janizary

glosses: janissary, janizary leşkerên piyade yên osmanî ku di dema orhan gazi de (1362) hatiye avakirin û di dema sultan mehmûdê ıı de hatiye hilanîn


janitor

glosses: kesê ku karê paqijî û tamîrata avahiyekî dike


title: ıt no joke

redirect: it no joke


janus

glosses: di heyama romaya berê de xwedayê dergehan, xwedayek ku bi serê wî ve du rû hene


jap

glosses: (kurt.)japonya. sea of japan behra japonê. cîlaya biriqok û sert, vernîka japonan

glosses: tişta ku bi terzê japonan hatiye çêkirin û cîlakirin. (ned, ning) bi lakaya japonî seqilandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jap.wav


title: ıt's up to you

redirect: it's up to you


jape

glosses: (slang) xapandin, hîle pê kirin, kenê xwe pê kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jape.wav


japonica

glosses: hirmiya japonyayê, (botanîk) chaenomeles lagenaria

glosses: kamelya, gula japonî, (botanîk) thea japonica


title: ı kind of expected it

redirect: i kind of expected it


jargoon

glosses: Cureyekî rengzer an bêreng yê kevirê zîrkonyumê ye.

forms:
jargon
jargounce
jacounce

etymology_text: Ji fransî jargon, ji îtalî giargone, ji erebî زَرْقُون (zarqūn). Cotrehê zircon.


title: ıll be jiggered!

redirect: ill be jiggered!


jasper

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jasper.wav


java man

glosses: fosîlê mirovekî ku sala 1892ê li cavayê hatî dîtin ku hestiyên wî dişibin yê meymûnekî 4 (binêr) pithecanthropus


javelin

glosses: rimê sivik yê ku pê destan tê avêtin, rimê kurt


jay

glosses: qirika belek, qijika karsek, garrulus glandarius


jaywalker

glosses: Kesê ku bi ser rêyek qerebalix û xeternak bêyî ku pakiyê ji rist û rêzikên tarfîkê bike bixemsarî buhurî.

etymology_text: Ji jay + walker.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-jaywalker.wav


jazz band

glosses: cazband, mûzîsyenê cazê, koma ku mûzîka cazê îcra dike


jazz up

glosses: (argo) şên kirin, pilpilandin, livandin, vejandin


jeans

glosses: Pantolê ji vê cawî çêdibe, blucîn, şalê qot, pantorê qot.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jeans.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jeans.wav


jeer

glosses: dev avêtin, paşgotinî kirin, henek û yarî pê kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jeer.wav


jehu

glosses: ajoyê ku wekê dînan rişmê hespan dikişîne û hespan dibezîne


jejunum

glosses: (anat) nîviyê serî yê bûmbarî, rûviyê vale


jell

glosses: (dya) (zimanê k.) pilîte bûn, qerisîn, hişkbûn


jelly

glosses: marmelada jelatînkirî ya ku ji puxteya fêkiyan çêdibe


jellybean

glosses: (dya) şekirokek wekê fasûliyê ku nava wê jolekirî ye


jemmy

glosses: (îng.), (behr.) neynûka berazan, (kurt.) şivê hesinî

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jemmy.wav


jennet

forms:
genet
ginnet
gennet

etymology_text: Ji fransî genet, ji genest (“hespê biçûk ya spanî”), ji spaniya kevn (cavallo) ginete (“hespê biçûk ya lezgîn”) (spanî jinete), ji erebiya endulusî زَنَاتِي (zanáti). Cotrehê Zenati.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jennet.wav


jenny

etymology_text: Ji navê Jenny, forma biçûkkirinê ya Janet.


jeopardize

glosses: avêtina talûkeyê, di nav rewşek xeternak û hestiyar de hêliştin


jequirity

glosses: rivêkek ku dişibe mêkokê, (botanîk) abrus praecatorius


jerboa

etymology_text: Ji erebî جَرْبُوع (jarbūʿ) an يَرْبُوع (yarbūʿ).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jerboa.wav


jeremiad

glosses: gilî û gazindên ku mirov pê aciz dibe, feryad û fîxan


jerk

glosses: pengizandin. jerk out şitexaliya bilez û biteql. bi weslên mezin jêkirina goşt û dana ber tavê

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-jerk.wav


jerkin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-jerkin.wav


jerkwater

glosses: , (ziamanê k.) derve, deverên ji navendê dûr


jerky

glosses: goştê hişkkirî. kişandina tund û bi derbekî re, daweşandin

glosses: (argo.) kesê dinyanedîtî, kesê binfilitî, xirfanî (slang) hirç

glosses: ehmeq, aqilsivik. jerkily tişta dihejike, diweşe, dilerize


jerry

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-jerry.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jerry.wav


jerrybuild

glosses: bi kelûpelên neçê çêkirina xênî, xiçviçandin


jerrycan

glosses: (ask)bermîl û bîdonê dohn û neftê yê ku nêzî 20 lîtir e

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jerrycan.wav


jersey

glosses: (b.h.) cinsek çêlekek e ku li girava jerseyê peyda dibe û şîrê wê têrdohn e


jerusalem cherry

glosses: şînkatiyek eywanî ye ku fêkiyên şibî gilyazan ber dide


jester

glosses: Kesê ku henekan dike, an tirrane xwe pê dike.

glosses: Kesekî bi cilûbergên rengîn û şewqeyeke ehmeqane ye ku padîşah an jî esilzadeyan kêfxweş dikir di serdema navîn û serê serdema modern de.

glosses: Her yek ji curbicur pirpirokên nymphalid ên cinsê Symbrenthia ya asyaya başûr-rojhilatî.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn gestour; wekheva jest + -er.


jesuit

glosses: cîzvît, ehlê terîqa ku ji aliyê ıgnatîus loyolayê spanyolî ve sala


jesus

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jesus.wav


jet pump

glosses: tişta ku bi pijiqînê dişixule, avkêşk, tulumbe


jetsam

glosses: di demên metirsiya noqbûnê de tiştên ku ji bo keştî sivik bibe davêjin behrê

glosses: tişt an barên zêde yên ku diavêjin behrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jetsam.wav


jew down

glosses: (zimanê k), di bazar û danûstandinê de erzankirina tiştekî ji aliyê miqabil ve


jew mallow

glosses: cureyek ji cinsê tolikê ye (botatnîk) corchorus olitorius


jew pitch

glosses: madena ku ji derûdora gola lutê derdikeve, qîr


jew-harp

glosses: navê haleteka mûzîkê ye ku di nav diranan de tê asê dikin û lê dixin tembûra devan


jewel

glosses: xemlandina bi kevirên giranbuha/bicihkirina kevirên giranbuha li ser cihê mîlê yê saetên bêrîkan


jeweler

forms: jeweller

etymology_text: Ji îngilîziya navîn jueler, ji anglo-normanî jueler, an fransiya kevn juelier.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jeweler.wav


jib sheet

glosses: kendîra ku pê babirka flokê tê rastkirin


jibe

glosses: (behr.) dema ku keştî an kelek bi aliyê bayê de diçe pê bumbayê guhertin an kavançokirina seren an babirkê


jigger

glosses: (bin.) chigoe. (behr.) babirka bocurum an mancanayê

glosses: darikê serî hesinkirî ku pê golfê dileyîzin

glosses: şûşeya biçûk ya camîn ya ku di çêkirina koktêylê de wek pîvan tê bikar anîn


jigsaw

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jigsaw.wav


jigsaw puzzle

glosses: tiştoneka ku ji darikên ku pê birreka ceyranê hatine birrîn hatine pê


jilt

glosses: herênekirina dildarê xwe, xapandina dildarê xwe

glosses: keça ku pêşniyara dildariyê herê nekiriye


jimcrow

glosses: , (argo) tişta ku reşikan ji xelkê din cihê dike, ferqa di nêv reşik û xelkê mayî de


jimmy

glosses: şivikê hesinî yê diz bi xwe re digerînin

glosses: şikandin an vekirina tiştekî pê vî şivikî


jingal

glosses: cureyek yê top û tifingan e ku bi piranî li çîn û hîndîstanê bikar tên


jingle

glosses: helbesta biçûl ya ji bo dilxweşkirinê (di şêweyê mamikan de)

glosses: cureyek erebe ye ku li ser du tekeran e û sergirtî ye û li îrlanda û awistiryayê tê dîtin


jingo

glosses: (pirh) -goes) kesê ku hesta neteweperweriyê tîne û digihîne heta asta serxwebûnxwaziyê, alîgirên şerî


jinriksha, jinriksha,jinrikisha

glosses: paytona japonî ya duteker ku ji aliyê kesekî an du-sê kesan ve tê kişandin


jinx

glosses: (argo.) tişt an kesê bêyom tê hesibandin, bêyomî


jitney

glosses: , (zimanê k) siwareya ku rêwingan bi erzanî dibe û tîne


jitterbug

glosses: (dya) kesê ku ji işqa mûzîka cazê dîn dibe

glosses: kesê ku wekê dînan li ber mûzîka cazê direqise


jitters

glosses: , (argo), (pê theyê) acizbûna zêde jittery kesê zêde hêrsbûyî get the jitters hêrsa yekî rabûn, bi tirsê ketin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jitters.wav


job comforter

glosses: kesê ku bi hênceta haş kirinê dilê kesekî ji xwe dihêle


jobber

glosses: tomerîfiroş, bazirganê ku malên tomerî difiroşe, belavkerê tomerî

glosses: siyasetmedarê ku di ber karê xwe yê fermî de berjewendiyên şexsî bidest xwe ve tîne


jobstears

glosses: giyayê şil, (botanîk) coix lachrvma -jobi


jockey

glosses: hîle kirin. jockey for position (ji bo pêşbaziyan) gera cihek biavantajtir. cokey, siwarê hespê bezê. jockey cap kasketa sîberdirêj. jockey club klûba ku beza hespan birêve dibe


jockstrap

glosses: bincilkê ku ji bo parastina navteng û navranê werzîşvan werdigirin, suspansuvar

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jockstrap.wav


jodhpurs

glosses: (pirh) pantolê ku siwariyên hespan werdigirin û qermûçek û devdelingên vî şalî teng in


jog

glosses: dehfdan, dehfîn, velîstandin, niqurçandin

glosses: (dya) kun û pozikên li ser rê an dîwarekî

glosses: berî îdmanekî giran ji bo germkirina laşî bezîna hêdîka


jog the memoryji

glosses: bo bibîrxistina bûyer an ramanekî bi nîşandana delîlekî vejandina zêhnê kesekî


jog-trot

glosses: livîn û tevgerîna hêdîka, meşa loq, loqandin


john

glosses: yuhanna, yehya john bull gelê îngîlîz an kesê îngîlîz


john doe

glosses: (dad) di dozeke nezerî de ji bo navê dozdar bê hildan navê ku ji bo nimûne tê bikar anîn wek filankes û bêvankesî


john dory

glosses: masiya pêxember ya bidirî, (zoolojî) zeus faber


johnnycake

glosses: li amerîkayê kadika gilgil ku ji av an şîr çêdibe

glosses: li awistiralyayê kadika ku ji arê genimî çêdibe


johnnycomelately

glosses: johnny-come-lately (dya), (zimanê k) kesê nû hatî, naşit, nezan, bêtecrûbe


johnnyonthespot, johnny-on-the-spot

glosses: , (zimanê k) kesê kêrhatî û xizmetxweş, kesê ku di tengî û tehliyê de wekê xizir xwe digihîne hawara mirovan ve


johnsonian

glosses: tişta aîdê nivîskarê îngîlîz samuel johnsonî an tişta wekê wî/tişt an gotina xudan şêwazek bixeml û rewş, xweşxeber, kesê xudan gotinên levhatî û balkêş


joinder

glosses: (dad) di dozeka dadgehê de biserhevvekirina du tiştan an du kesan


joinstock company

glosses: (baz) şîrketa anonîm (şîrketa ku xudan berpirsiyariyek bêsînor an sînorkirî ye)


joint surety

glosses: (huk) derhûdê mûteselsîl, kefîlê zincîre


jointer

glosses: tişt an kesê yekîner an peveker, pêkhêner

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-jointer.wav


jointly

glosses: bişirîkatî, bihevre, digel hev. pêvekirin, pevekirin, lêzêdekirin


jointress

glosses: (dad) jina ku ji mêrê xwe hecel an derametek daîmî distîne


jointure

glosses: (dad.) derameta ku ji jinekî re ji mêrê wê mîrat mayî û piştî ku mêrê wê dimire dikare bistîne


joist

glosses: girş û keranê ku di rayexê xanî û avahiyan de tê dîtin, kerane


jollify

glosses: (zimanê k) şênkirin, kêfxweşkirin, dilşakirin


jollity

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jollity.wav


jolly

glosses: (îng.), (zimanê k.) xweş, rind/têra xwe, têr sertêr, têra dilê xwe

glosses: bela xwe firotin, bela xwe jê venekirin, xapandin


jolly boat

glosses: (behr) fîlikayên ku li pişta keştiyê ji bo dem û deliveyên teng hatine hilanîn


jolly roger

glosses: alaya keleş û rêbirên behrê ku li ser alayê wêneyê qerqotekî û di bin qerqotî de jî du hestiyên miqabilî hev hene


jongleur

glosses: (fr) ozan û dengbêjê di heyama serdema navîn


jonquil

glosses: zerîn, nêrgiz (botanîk) narcissus jonquilla

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-jonquil.wav


jordan

glosses: Tasek ji bo rêtin û mîstinê berê dihat bikaranîn.


joseph

glosses: de jinan dema li hespan siwar dibûn li xwe dikirin


josephscoat

glosses: joseph(s)-coat gulmexmûr, sewl (botanîk) amaranthus tricolor


joss

glosses: xwedayê çînî joss house perestgeha çînî joss paper cureyek kaxeda avzêrkirî an avzîvkirî ye ku çînî di ayîn û merasîmên cinazeyan de dişewitînin


joss stick

glosses: cureyek çîtikek bosî ye ku li çînê di perestgehan de tê pêkirin û şewitandin


jostle

glosses: nihiçandin, zixtezixtkirin, nixçenixç kirin

glosses: circiran, heşiran, lihevketin, di nav girse û qerebalixkî de asê man


jot

glosses: (pê ‘down'ê) nivîsandin, qeyd kirin, li derekî nîşankirin, nîşe danîn, not standin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jot.wav


jounce

glosses: hejikandin, lerizandin, hilavêtin, hilpekandin (wekê erebeyan)


journalese

glosses: ûsluba rojnamegeran, şêweyê şitexaliya rojnamegeran


journalism

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-journalism.wav


journalize

glosses: (îng.) journalise di deftera rojaniyê de qeyd kirin

glosses: girtina deftera bîranînan an qeydkirina bîranînan


journeyman

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-journeyman.wav


jovial

glosses: jovyal, jûpîterî, ji yan têkilî planeta Jûpîterê


joyful

glosses: şad, şadan, kêfxweş, memnûn, xweşhal, rûgeş


joyless

etymology_text: Ji joy + -less.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-joyless.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-joyless.wav


jubilant

glosses: gelek kêfxweş, zehf memnûn, bi coş û xiroş

glosses: kesê ji kêf û işqa serkeftinê dîn bûyî, serxweşê serfiraziyê


jubilate

glosses: gelek pê kêfxweş bûn, ji kêfa din bûn, ji işqa aqil avêtin


jubilee

glosses: li gorî qanûnên berê yên cihûtiyê sala berdan û serbestkirina mehkûman ya ku serê her pêncî salî tê dîtin

glosses: ji bo katolîkan sala ku papa bi boneya tiştekî gunehê mirovan bi timametî efû dike


judaea

glosses: di heyama şehinşahiya romayê de başûrê palestînê


judaicical

glosses: judaic, -ical/ tişta ku bi ser cihûyan ve


judaism

glosses: bawerî û prensîbên dînî û ayînî yên cihûyan


judaize

glosses: cihûbûn, çûyîna ser dînê cihûtiyê, bawerî pê anîna dînê cihûtiyê


judas

glosses: navê şagirdê îsa pêmxember ku bêbextî li îsa pêxmeber kiribû, yehûda/kesê ku bêbextiyê li hevalên xwe dike


judas tree

glosses: erxewen, zîweleq, (botanîk) cercis siliquastrum


judgeship

glosses: darizandin, dadgeh kirin, li ser meseleyekî piştî pirs û şêwrê biryar dan


judgement day

forms: judgment day

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-judgement day.wav


judgment debt

glosses: deynê ku bi hukmê dadgehê hatiye vebirîn


word: judicable, judiciable, judicable , judiciable

glosses: dibe ku bê darizandin, ihtîmal e ku derheqê kesekî de hukm bê dayîn


judicative

glosses: kesê ku hêz û şiyana wî ya darizandin û cezalêbirînê heyî, pisporê dadgehkirinê


judicatory

glosses: derheqê hukmdayînê de, derheqê qanûnçêkirinê de, yê ku hukm dide û dibire


judicature

glosses: mafê darizandinê, kar û wezîfeya darizandinê


judicial

glosses: tişta ku aîdê dadgehên adlî an tişta ku aîdê hukmên vê dadgehê


judicial murder

glosses: qurbanê adlî, îdama bi ser hukmek xelet ya dadgehekî


judicial notice

glosses: (dad) agahdariyên dadgehekî yên li ser meseleyên meşhûr û berbelav


judicial separation

glosses: (dad) berî hevduberdanê mafê cudabûna ya jinûmêrekî


judiciary

glosses: pergala dadgehê ya ku ji bo vî karî bi rê ve bibe hatiye danîn, adliye

etymology_text: Deyn ji latînî iudiciarius, judiciarius.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-judiciary.wav


judiciousness

glosses: degelî, dûrendîşî, parastina aqlê selîmî


judy

glosses: di leyîstoka ximbilê ya îngîlîzan de jina punchî


jugate

glosses: reheka ku ji binemala baklagîlan e û xwediyê cot pelçimokan e


jugful

glosses: bi qasê cerekî, denek tijî. (-ged, - ging) kirina di cêr an şikêlikê de

glosses: (argo.) xistin hebsê. (-ged, -ging) dengê bilbilê

glosses: xwendina wekê şalûl û bilbilan, hirehir jê çûn, şiqîn jê çûn


juggernaut

glosses: navê peykerê xwudayekî ye ku berê mirovan xwe davêt ber tekerê vî peykerî û rê didan ku biperçiqin

glosses: ew bawerî û totema ku divê mirov bi korbawerî her tiştê xwe di ber de feda bike


juggle

glosses: huner û merîfeta ku pê destsivikê tê kirin


juggler

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-juggler.wav


jugular

glosses: (anat.) tişt an cihê bi ser stû û gerdenê ve

glosses: tişt an cihê bi ser xwînhênera sereke ya stû an gerdenê ve


jugulate

glosses: bi dermankirinek tund rê li ber girtina nexweşiyekî, asteng kirin, bûn manî


jugulation

glosses: rê li ber pêşdeçûn û mezinbûna nexweşiyekî girtin


juice

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-juice.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-juice.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-juice.wav


juicy

glosses: Bişehwet, ya xwedî wicûdeke bi xetên fetlokî.

forms: juicey

etymology_text: Ji juice + -y. Bide ber îngilîziya navîn jowsy, jousy (“yê serê serxweşekî: tijî araq”).


jujitsu jujutsu, jujitsu, jujutsu

glosses: metoda qebûkirina japonî ya ku hem wek sîsttema îdmanê û hem jî wek hunera xweparastina bêçek bikar tê


jujube

glosses: sincî, henap, inap. (botanîk) zizyphus jujuba

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jujube.wav


jukebox

glosses: Makîneyeke bi koînan dişixule ku muzîkên qeydkirî lê dide; li serê bişkokên pêlkirinê hene ji bo bijartinê.

glosses: Makîneyeke otomatîkî yê ji bo depokirin û wergirtina kaset, CD-ROM, hwd.

glosses: Aplîkasyona nermalavê ku karibe muzîk an stranên ji koleksiyoneke muzîkê ya dîjîtal cardin lê bide.

forms: juke box

etymology_text: 1939, juke (“roadside café”) + box, li şûna kevintir nickel-in-a-slot phonograph.


jukebox

glosses: Muzîkê ji makîneyeke plaklêder lê dan an guhdarî kirin.

glosses: Ji makîneyeke plaklêder (muzîk an naverokeke dîjîtal) lê dan.

glosses: Wekî ku makîneya plaklêder be, muzîk lêdan an tekrar kirin.

glosses: Ji bo lêdana bi makîneyeke plaklêder, format kirin an saz kirin.


jukejoint

glosses: , (argo) bar an meyxaneya ku lê ereq tê vexwarin û tê reqisîn


julep

glosses: avek şirîn ku mirov tev li dermanî dike/cureyek ereq e ku qeşa û pûjan jî tevlê dibin


julian

glosses: tişta derheqê sezar de julian calendar (bin) calendar


julienne

glosses: şorbeya sebzeyan ya ku pê ava goşt çêdibe


jumble

glosses: kekek zirav î şirîn e ku dişibe sîmîdek biçûk


jumper

glosses: (ceyr.) têla girêdankê ya ku bi seyarî tê bikar anîn

glosses: (behr.) kendîra ku ji bo seren an dîrek biparêze tê girêdan

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jumper.wav


jumpy

glosses: hêrsbûyî, aciz, li ser dirî û histiriyan


jun

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jun.wav


junction

glosses: cihê pevekirinê, cihê levgihanê, cihê ku du rêyên trênê li hev siwar dibin


junction box

glosses: (ceyr) qutiya girêdankê, qutiya ku têlên karebeyê lê digihin hev buat, qotî


juncture

glosses:
Cihê ku tişt digihin hev, bi hev ve tên girêdan.
 Pevgihan, girêk, îrtîbat, cihê kêliyê.

glosses: Wextên krîtîk, zîz, demên hestiyar, girîng.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn juncture, ji latînî iūnctūra. Cotê jointure.

notes: Di zimanê pir formal an burokratîk de, at this juncture bi piranî bi maneya now li kar e:

notes:
I'm unable to ascertain its whereabouts at this juncture.
Vê gavê ez nikarim cihê ku lê ye tesbît bikim.


jungle fever

glosses: tayek giran ya ku piranî li daristanên hîndîstana bakûr tê dîtin


junior

glosses: b.h. biçûk (ji bo zarokên ku bi navê bavê xwe navê wî tê hildan)

glosses: kesê ku li gorî emrê xwe biçûk/kesê ku li gorî qidem û ezmûna xwe xwar û biçûk/xwendekarên lîseyê an yên zanîngehê ku diçin pola berxilaskirinê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-junior.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-junior.wav


junior college

glosses: mekteba dusalî ya ku bernameya perwerdeya pola yekem an ya duyem ya zanîngehan daye ber xwe


junior high school

glosses: dibistana navîn ya ku di navbera dibistana sereta û lîseyê de ye û ji polên 6, 7 û 8ê tê pê.


juniper

glosses: merx, hevrêz, hevrist, hêrvist, qaç, (botanîk) juniperus communis


junk

glosses: keştiyek bawanî ya ku piranî li ser behrê çînî tên dîtin. xilmet, tişt û amûrên bikar hatîn, kevnik, xurde

glosses: (zimanê k.) tiştên bêqîmet, çop, gmar, gelaş

glosses: goştê hişkkirî û xwêkirî yê dewaran ku berê di keştiyan de dihate xwarin

glosses: dikana ku amûr û alavên keştiyan difiroşe

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-junk.wav


junket

glosses: şîrtuk, serşîr, tûkê şîr, ser şîr, toxavk

glosses: (dya) ger û seyrana li ser hesabê dewletê

glosses: kêfkirin, şahî danîn, şahînet lidar xistin, xwarin dan

glosses: qaşo li ser babetek girîng ger û geşta bi komikî


junkyard

glosses: cihê ku erebeyên kevn û şixulandî tên avêtin

glosses: cihê ku hesinên kevn û kelûpelên bikarhatî yên xanîçêkerinê tên firotin

glosses: cihê hesinên kevnik û şixulandî ji bo firotinê lê tê berhevkirin

glosses: Kargeha ku metal û berhemên bikarhatî difiroşe.

etymology_text: Ji junk + yard.

word: (cihê ku kelûpelên avêtinê lê tên bicihkirin):


jupiter

glosses: xwudayê sereke yê romayiyên berê, jupîter


jural

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jural.wav


jurassic

glosses: (jeol) jura, tişta ku aîdê demên jeolojîk


jurat

glosses: (dad.) zabita ku bi sonxwarinê hatiye girtin


juridical

glosses: adlî, qanûnî. juridical person hukmê şexsî. juridically qanûnane, bi şêweyek qanûnî


jurisdiction

glosses: (dad.) mafê dadgehkirinê, mafê dadger yê darizandinê

glosses: desthilatdarî, daîreya karîgeriya desthilatdariyê. jurisdictional tişta derheqê warê şiyan û karîgeriya desthilatdariyê de

glosses: tişta aîdê heq û destûrên sendîkayên karkiran

glosses: dubendî û îxtîlafa derheqê daîreya rayedar a hiquqî

glosses: dubendiya derbarê daîreya rayedar ya navçeyê

etymology_text: Ji latînî iūrisdictiō.


jurisdictional dispute

glosses: dubendî û levnekirina di navbera sendikayên karkirina de


jurist

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jurist.wav


juryrigged

glosses: (behr.) keştiya ku stûn û dîrekê wê yê cîgir heye. jûrî

glosses: cihê lijneya jûriyê ya li salonên dadgehê


jus

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-jus.wav


jus

audio: LL-Q9240 (ind)-Pratama11-jus.wav


jus

glosses: heq, maf jus civile (lat.) hiquqa medenî. jus divinum (lat.)hiquqa ku xwe dispêre emrên xwudayî


just how many

glosses: di zikê hev de çi qasî ye hemû di nav hev de çend in, çi qas in


just the same

glosses: tevî ku, mamafîh much the same hema bêje eynî ye, kêmzêde, teqrîben


just think!

glosses: ka bide ber hişê xwe! ka bîne xeyala xwe!


justiciable

glosses: Tişta ku mumkin e bê dadgehkirin, tişt an kesê ku dibê bê dadgehkirin an bê lêpirsîn.

etymology_text: Ji fransiya navîn justiciable.


justifiable

glosses: tişta ku rastîniya wê hewceyî delîl û peyitandinê ye, tişte ku îhtîmala wê ya rastbûniyê heye, tişta ku mirov dikare biparêze


justifiably

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-justifiably.wav


justification

glosses: mafdar derketin, lêborîn xwestin, bêguneh nîşandan

glosses: (dad.) di dozên buxtan û bêbextiyê de peyitandina rastiya delîlan bi destê bergumanî ve

glosses: bêgunehbûn, bêrîbûn, ji sûnc û gunehan berî bûn

glosses: (çapg.) rênedan û nehêlana nivîsan ji bo derketina ji layê rastê yê rûpelê


justificatory

glosses: Tiştê ku kesekî ji guneh û tawanbarkirinê berî û dûr dike, tiştê ku kesekî mafdar dike.


justify

glosses: mafdar derketin, xebera yekî/ê derketin, rast derxistina ray û gotinên kesekî/ê

glosses: peyitandina bêgunehiya xwe, delîlkirina bêsûciya xwe, xwe ji sûnc û gunehkariyê paqij kirin

glosses: (çapg.) bêyî ku rêdana ji hed derketina nivîsan serastkirina layê rastê yê rûpelê


justinian

glosses: jûstînyen justinian code hiquqa romayê ya ku jûstinyen pergal û sîstema wê daniye


justly

glosses: li ser edaletê, li gorî heqiyetê. justness heq, maf

glosses: tişta ku li gorî maf û dadmendiyê ye, edalet, heqaniyet


jut

glosses: (gen.) pê out'ê poqîna ku ji cih û rêka xwe hilpekiyaye

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-jut.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-jut.wav


jute

glosses: ehlê qebîleya germenê ya ku di qirnê pêncemîn de îngîlîstan vegirtiye û zeft kiriye. jût, molohiya, molihiya. (botanîk) corchorus capsularis an colitorius


juvenilia

glosses: nav, hinav (pirh.) berhemên nivîskar an wênesazan yên di ciwaniya xwe de çêkirîn


kalmuck

glosses: qebîleya kalmukê, ehlê qebîleyeka moxol û budîst yên ku li devera di navbera çemê volgayê rojavayê çînê de dimîne dijîn


kamerad

glosses: (baneşan) peyva teslimiyetê ya eskerên alman


kampong

glosses: zeviyê ku bi dîwaran dorpêçkirî ye û tê de xanînin hene


kangaroo rat

glosses: cureyek mişkên kûvî ku li awistiralya û bakurê amerikayê tên dîtin, kanguru


kangaroo, kanguru kangaroo court

glosses: (dya) dadgehên neqanûnî û nerewa yên ku qanûnan kêm û xelet dineritînin


kantian

glosses: tişta ku derheqê fîlozofê alman kantî û felsefeya wî de


kaolinize

glosses: (îng) (-ise) kalononize kirin, veguheztina tiştekî bi ser kaolînê ve


kapok

glosses: Lîfek wekê pembû ye ku tovê darekî ku li welatên germ tên dîtin dipêçe û dinixumîne.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-kapok.wav


karat

forms: carat

etymology_text: Ji îngilîziya navîn carat, ji fransiya navîn carat, ji latîniya serdema navîn carratus. Cotrehê ceratium.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-karat.wav


karate chop

glosses: di kareteyê de derba tund û dijwar ya ji teniştê ve


karlovci

glosses: bajarê yogoslavyayê yê ku di sala 1966'ê de dewleta osmanî peymana karlofçayê lê îmze kiriye, karlofça


kaross

glosses: cilek afrîqî ye ku ji çermê ajalan çêdibe û di şiklê kareyê de ye


Kathmandu

forms: Katmandu

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Kathmandu.wav


katydid

glosses: kêzikek ji binemala kulehên kesk e ku deh piyên wê hene û dengek wekê çizîniyê jê diçe û li Amerîkayê zehf tên dîtin


kauri

glosses: cinsek çam e ku tenê li giravên zelanda nû tê dîtin


kava

glosses: bîberê kavayê, rehek ji binemala bîberan e ku tenê li polînezyayê tê dîtin


kayo

glosses: di boksê de nakavtkirina yekî, pişta yekî danîn erdê


kb

glosses: (kurt) king bench, knight of bath, knight bachelor


kcmg

glosses: (kurt) knight commander of the order of st michael and st george


kea

glosses: cinsekê gir ê tûtiyan e ku berate û fêkiyan dixwe rengê wê zeytûnî ye û di nêv perikên wê de rengê kesk û şîn jî heye û tenê li zelanda nû tê dîtin, (zoolojî) nestor notabilis


keckle

glosses: (behr) ji bo maşîn çênebe pêçana werîs û zincîran pê ben û cawê babirkê


kedge

glosses: (behr.) bi yomaya ku bi lengera tonozê ve girêdayî ye berê xwe guhertin


keelhaul

glosses: jibo cezakirinê pê keştiyê pê li yekî kirin, pê keştiyê perçiqandina kesekî


keelson kelson

glosses: keelson, kelson (behr) mazmazka navê ya keştiyê


keen on

glosses: kesê ku gelek dihewise tiştekî, kesê ku zêde mereq dike, kesê ku miriyê tiştekî


keep dark

glosses: veşartin, hilanîn, ya dilê xwe ji tu kesî re negotin


keep down, keep under

glosses: serê danîn, rênedan serîhildanê, nehêlan desthilanînê


keep in

glosses: di hundur de man keep in mind di aqil de girtin, ji bîr nekirin


keep in with

glosses: parastina teweccûha xwe, dostania xwe domandin


keep off

text: Please keep off the grass.


keep one word

glosses: xweyê soza xwe derketin, ji soz û qerara xwe danegerîn


keep one's distance

glosses: hedê xwe zanîn, xwe di ber re nekirin, ji navbera lêzim derbas nebûn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-keep one's distance.wav


keep open house

glosses: deriyê xwe ji bo her mêvanekî vekirî hêliştin


keep out

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-keep out.wav


keep the peace

glosses: (dad) xirab nekirina sulh û aşitiyê, li ser qewl û qerara xwe man


keep touch with

glosses: doamandina têkiliya xwe bi yekî re, xwedîtiya têkiliyek daîmî


keep watch

glosses: nobedarî kirin, goyîn, pasevanî kirin, çavdêrîkirin


keeper

glosses: tişta ku demekî dirêj dayax dike, li ber xwe dide


keeping

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-keeping.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-keeping.wav


kef kief

glosses: kef, kief xilmaş, kêfa, haletê xewa şirîn


keg

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-keg.wav


kelp

glosses: cureyek gir û qehweyî ya algên behrê, varek

glosses: (derman.) xweliya ve kevzerê ya ku di çêkirina tendûrdiyotê de bikar tê


kelpie kelpy

glosses: kelpie, kelpy (îskoç), (mît) periya behrê ya ku dişibe hespan ku wek remz û nîşana xetereya xeniqînê tê bikar anîn


kenning

glosses: lê hay bûn, lê warqilîn, ferq kirin, pê hesan. di helbesta kevn ya germenan de metafora ku şûna tiştekî ji rêzê bikar tê: ji bo nimûne, şûna peyva behrê bikaranîna bêjeya ‘riya nehengan's

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kenning.wav


kentledge

glosses: (behr) kulînçeya hesin ya ku wek sabûrayê her û her di keştiyan de tê dîtin


kentucky boat, kentucky flat

glosses: (ark) keleka li ser çeman ya ku binîpan û fireh


kentucky coffee

glosses: darek dirêj ya ku tovên wê di şûna qehweyê de jî tê bikar anîn, (botanîk) gymnocladusdioicus


kepi

glosses: Kasketa serîpan ya ku eskerên firansiz dikin serê xwe de.

etymology_text: Ji fransî képi.


keratin

glosses: (biyokim) keratîn (elementa sereke ya stirh, pence û neynûkan)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-keratin.wav


keratose

glosses: tişta ku ji hêmana qiloçê, tişta ku wekê hêmanên qiloçê


keratosis

glosses: nexweşiya çermî ya ku ji heman hêmanên qiloçê pêk tê, keratoz


kerchief

glosses: çît, çîtik, temezî, laçik, kemik, şal, eşarp

glosses: desmal. kerchiefed pêçayî, sergirtî, sernuxumandî


kermess kermis

glosses: festîvala servekirî ya ku salê carekî li holandayê çêdibe


kerosene

glosses: don, gaz, (colloq) neft kerosene lamp lembeya gazê


kersey

glosses: cureyek qumaşê stûr yê ku ji hiriyê çêbûye

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kersey.wav


kestrel

glosses: teşîlok, teztezok, teşîrêsk, [qûnteşî]], (zoolojî) falco tinnunculus


ketch

glosses: (behr) keştiya ger û geştê ya cotdîrek, kotraya cotdîrek


ketchup catchup catsup

glosses: ketchup, catchup, catsup keçap, sosa avbacana biharatkirî


kettle

glosses: qef û qewêra ku dişibe sîtilê ku di qeşa û zinaran de tê dîtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kettle.wav


kettledrum

glosses: Dahola orkestrayê ya ku wekê dîzikê ye û binê wê ji sifir an birineyê çêbûye.

forms:
kettle drum
kettle-drum

etymology_text: Ji kettle + drum.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kettledrum.wav


key club

glosses: (dya) klaba şevê ya ku mifteya deriyê wê li bal mişteriyên wê yên daîmî heye


key punch

glosses: mekîneya bikilavye ya ku di kompîteran de tê bikar anîn û bi xwendina qerd an bandan agahiyan dişîne


key signature

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-key signature.wav


key up

glosses: bikelecankirin, coşandin, bicoşûxiroş kirin


keynote

glosses: ramana sereke, fikra bingehîn, prensîb, xala ragirtinê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-keynote.wav


keynoter

glosses: axêverê ku ji bo destpêka civîne diaxive


keystone

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-keystone.wav


khaddar

glosses: qumaşê pembûyî yê ku li hîndûstanê çêdibe


khan

glosses: xan, mîr, beg, şah: navnasê berê yê serokên qebîleyên tirk, tetar û moxolan khanate xanedanî karwansera, xan


khedive

glosses: xidîv, nasnavê ku di sala 1867'ê de hukumeta osmanî daye waliyê misirê khedivial tişta aîdî xidîvî


kibbutz

glosses: (pirh) -butzim) li îsraîlê cotkariya kollektîv

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kibbutz.wav


kibe

glosses: derz û qelşên ji ber sermayê li ser dest û piyan vedibin, qelş


kibitz

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: kibbitz


kibitzer

glosses: Kesê ku bêyî daxwaz (ne li ser xwestina kesekî) nêrîna xwe dibêje, şîretan li xelkê dike an rexneyan dike, kesê ku destê xwe li her tiştî wer dike.

glosses: Bînerê ku li pişt leyistikvanên îskambilê rûdine û kaxezên di destan de dibîne.

forms: kibbitzer

etymology_text: Ji kibitz + -er.


kibosh

glosses: ( argo), (kevn) tişta pûç, betal, bêwate put the kibosh on erza yekî şikandin, hetikandin, ava rûyê yekî rijandin, sitar û mehwar li ber nehêliştin


kick around

glosses: , (zimanê k) bikaranîna ji bo niyet û mebestên xirab, suîstîmalkirin


kick off

glosses: di futbola amerîkayê de bi lêdana talê lîstik dan destpêkirin


kick the bucket

audio: en-us-kick the bucket.ogg

audio: en-au-kick the bucket.ogg


kick up a row

pos_title: Biwêj

glosses: (zimanê k.) di ber de çûn, desthilanîn, jê gilî kirin, gazind

glosses: qewet, tundî (ereq), karîgeriya teşwîqê (madeya tilyaq, hişber, tevzîner)


kick up one heels

glosses: xwe dan ber kêf û zewqê, xwe li nav kêfê dayîn


kickback

glosses: (zimanê k.) bertekdana nepayî, bertekdana eksî

glosses: , (argo.) li ser zext an peymanekî para ku ji meaş an komisyonekî hatî standin


kicker

glosses: , (zimanê k.) navno, gazindok, kesê ku ji kesê ne qaîl û qîma xwe bi tu tiştî nayîne

glosses: , (argo.) xala nepenî ya ku wê mijar an meseleya guftûgoyê bitemametî biguherîne


kickoff

glosses: ( futbol )lêdana despêka leyîstikê, pehîn an lêdana pêşîn


kickshaw

glosses: xwarina sivik yên ku ber dil digire, berdilk


kidneywort

glosses: cureyek riwek e, (botanîk) cotyledon umbelicus


kill off

glosses: kuştina bitemametî, ferman rakirin, qir û qelana tiştekî birin

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-kill off.wav


kill two birds with one stone

glosses: du çîçika bi berekî koştin, bi kevirekî du teyr kuştin, bi tîrekî du nîşan hildan, lêlêkirin lolo jê re hatin


killdeer

glosses: tîtirwas, ziqawle (zoolojî) charadrius vociferus


killer whale

glosses: Nehengek ji cinsê delfînê ku bejna wê digihije heta heşt, deh mîtroyan


killick

glosses: (behr) lengerê biçûk, kevirek mezin ku ji cihê lengerê di nêv qutiyek darîn de hatî avêtin behrê


killing

glosses: lêdan, mirin (nêçîr, (zimanê k.) jêgirtin, lêdan qezenca mezin

glosses: (zimanê k.) tişta ku cihê pêkenînê, tişt an kesê ku mirov ji kenan dibehecîne

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-killing.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-killing.wav


killjoy

glosses:
Têkderê zewqê, têkberê keyfê.
Kesê ku kêf û xweşiya mirovan xirab dike.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-killjoy.wav


kilocycle kilohertz

glosses: kilocycle, kilohertz yekeya pîvanê ya pêlên radyoyê, di çirkekî de perîyeod an çerxek


kilt

glosses: (îskoç.) etegê ku li îskoçyayê mêr werdigirin, tekê îskoçyayê

glosses: tiştek anîn ser halê tekê îskoçî, plî kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kilt.wav


kiltie

glosses: (îskoç) eskerê ku tekên bi vî rengî li xwe dike


kinaesthesia kinesthesis

glosses: kînestetiya, kesê ku bi destlêdanê bi tiştekî dihese an ku hest bi tiştekî dike


kindhearted

forms: kind-hearted

etymology_text: Ji kind + hearted.


kindling wood

glosses: darik û êzingên ku mirov pê sobeyê pê dike, çira


kindred

glosses: kesên ku dişibin hev, kesên ku ji heman regez û ziryetî ne

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kindred.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kindred.wav


kinematic ical

glosses: kinematic, ical tişta derheqê lebat û tevgerê de


kinesis

glosses: (paşqertaf) livîn, lebat, tevger, bizav, tevger


kinetics

glosses: beşa fîzîkê ya ku karîgeriya hêzan ya di warê tevgerandin û veguheztina cîsman vedikole, zanista kînetîkê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-kinetics.wav


king bench

glosses: lijneya dadgeha bilind ya ku demekî li îngîlîstanê qral bi xwe serokatiya wê dikir


king counsel

glosses: (îng), (dad) şêwirmendê qralî yê dadmendiyê


king crab

glosses: ajaleka behrê ye ku dişibe nalan û wekê kêvjalan e


king evil

glosses: (kevn) nexweşiya bûrikê, nesaxiya zîpikê


king it

glosses: xwe li qraliyê danîn, xwe li serdariyê qewiamandin


king row

glosses: di leyza damê de rêza ku kevirên çûyîn damê lê datînin


king snake

glosses: marek mezin û bêzirar e ku marên din dikuje lê zikê xwe bi mişkan têr dike û li amerikaya başûr dijî, (zoolojî) lampropeltis getulus


kingdom come

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-kingdom come.wav


kingfish

glosses: , (zimanê k.) giregir, rîspî zilamê bipişt yê taxekî an partiyekî


kingfisher

forms: king's fisher

etymology_text: Ji king + fisher.


kinglet

glosses: çivîkek biçûk ku dişibe çivîka şeytanokê


kingly

glosses: şahane, muhteşem, layiqî qralan, bimirês


kingpin

glosses: di lîstika bowlîngê de darikê ku li pêşiyê ye

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kingpin.wav


kingsize

glosses: (zimanê k) ya ku ji pîvanên normal mezintir (cixare)


kinkajou

glosses: ajalek guhandar e û ji pisîkan mezintir e bi xwarina goşt xwe xweyî dike li ser daran dijî û li amerikaya başûr tê dîtin, (zoolojî) po tos flavus


kino kino gum

glosses: dermanê ku ji darên tropîkal çêdibe û şîrik û zemqa sor ya ku di debaxtiyê de ji bo hişkkirin û çewsandinê tê bikar anîn


kinsfolk

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kinsfolk.wav


kinship

glosses: family malbata mezin ya ku hemû mirovên hev di nêv hev de dimînin


kipper

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kipper.wav


kirtle

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kirtle.wav


kiss the book

glosses: sondxwarina li ser kitêba muqeddes, bi kitêba muqeddes sond xwarin


kiss the dust

glosses: serî xwar kirin, çok danîn, stû xwar kirin


kissing bug

glosses: kêzikek jehrîn ya ku lam û lêvêb mirovan gez didin, (zoolojî) reduvius personatus


kitchen cabinet

glosses: dolaba metbexê kitchen garden dehl, hewşa sebzeyan


kitchen stuff

glosses: tişt û miştên ku ji bo çêkirina xwarinê tên bikar anîn, zewade, pelîse


kith

text: kith and kin

translation: heval û hogir

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-kith.wav


kitsch

glosses: wêjeya qemyonan, jargona mînîbûsên ferxika kêvroşkê


kitty

glosses: di hin lîstikên îskambîlê de kaxezên ku piştî kaxez tên gerandin derdikevin holê

glosses: pereyê ku di hin lîstiên kaxezîn de ji bo armancekî hatîn hilanîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Zbutie3.14-kitty.wav


klaxon

glosses: qurnea tirimbêlan ya dengbilind, klakson


knacker

glosses: qesabê ku hespên seqet dikire û serjêdike û dike mamayên heywanan û difiroşe

glosses: kesê ku xanî û keştiyên kevn ji bo kelûpelên wan dikire


knag

glosses: (kevn) çiqilk, bistî knaggy biçiqlik, bibistî


knead

glosses: stirandin, bi stirandinê kirin wekê tozê

glosses: hevîr kirin, pehtina hevîrî, ar û av û hevîrtirş têkel kirin


knee jerk

glosses: lebata hiltepînê ya ku dema masûlkeya kabokê derbekî dixwe


kneecap

glosses: hestiyê kabokê, qursê kabokê, kilorê çongê


kneed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera knee.


knee-deep

etymology_text: Ji îngilîziya navîn kne-depe, herwiha wek knee + deep.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-knee-deep.wav


kneejerk

glosses: tişta ku j nişkê ve û bêyî fikirin tê kirin


knell

glosses: nûçeya mirinê, xebera sar, xebera ne ji xêrê ve

glosses: nûçeya tunebûna tiştekî ji rêzê ta demekî

glosses: wekê naqosa xemgîniyê hêdî hêdî jenandin


knickerbocker

glosses: kesê ku ji malbatek hollandî ya ku ji berê de li new york'ê dijî tê


knickerbockers

glosses: (pirh) şalê fireh yê ku delingê wê qurmîçongkî ye, pantolê golfê


knickers

glosses: (îng.) derpêyê jinan yê ku li ser çongan dikişe hev, diqermiçe

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-knickers.wav


knicknack

glosses: tişta biçûk û bêqîmet ya ku biçekî xemilandiye, bîblo


knifeboard

glosses: depê ku ji bo paqijkirina kêran tê bikar anîn


knifeedge

glosses: pozika wekê qameyê ya ku ji polayê hişk çêdibe ku ji bo paldana milê mêzînê an reqqasa seetê tê bikar anîn


knight errant

glosses: çekdarê seyar yê ku j bo nîşandana merdî û egîdiyê digere


knighthead

glosses: (behr) di keştiyên darîn de ji her du bajenan bajenek ya ku bi dîrekê keştiyê ve daleqandî


knitting

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-knitting.wav


knob

glosses: tepik, mitik, qotik, girik, tilik, gimt, keloşk


knobkerrie

glosses: gurzê ku niştecihê afrîkaya başûr şûna rim û tîran bikar tînin


knock ebout

glosses: bi ser hev bênavber lêdan, hejikandina hişkehişk hicinandin, pincirandin

glosses: (colloq.) karekî hêsan, tişta ku bi hêsanî û zûka tê kirin

glosses: zûzîka lev anîn. knock up anîn ba hev, berhev kirin, civandin

glosses: (îng.) destê xwe li derî dan û hişyar kirin


knock off

glosses: Dev ji kar berdan, ji kar qeran, betalî kirin, sekinandin (xebat an fealiyeteke din).

glosses:
Kuştin.
Têk birin, mexlûb kirin.

glosses: Tayînkirina (hêmanekê) ji teklîfdêrekî re li mezadekê, bi lêdana dezgehê tê nîşandan.

audio: En-au-knock off.ogg


knock out of the box

glosses: (beysbol) ji ber lawaziyê neçarkirina avêjker ji cihê xwe


knockdown

glosses: portatif, tişt û têkberên ku tên jêkxistin û levdan


knotgrass

glosses: giyagirêçk, sûrpencik, (botanîk) polygonum aviculare


knottiness

etymology_text: Ji îngilîziya navîn knottynesse, wekheva knotty + -ness.


knotty

glosses: xala ku çend xet rehik lê digihin hev, girêk, serî

glosses: (behr.) gûza kendîrê, nîşana ku di savlaya paraketê de pê mîlan hatî dabeşkirin


knotwork

glosses: xemla cilan ya ku ji şerîdek hûnandî çêbûyî, cureyek tentene


know whats what

glosses: çavbel bûn, hay ji rûdan û bûyerên dinyayê hebûn


knuckle

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-knuckle.wav


knur

glosses: (îng.), (leh.) tala darîn ya ku di lîstika hokeyê de tê bikar anîn


koala

glosses: hirça bikîse, giyanewerek Awistiralî yê kîskdar e


kobold

glosses: li almanyayê li gorî baweriyên xelkê cinê ku gewherên biqîmet yên li binê erdê diparêze


kodak

glosses: (baz.) (mark.), mekîneya biçûk ya wêneyan

glosses: wêneyê ku pê vê mekîneyê hatiye kişandin


kodiakbear

glosses: hirçê gir û spîboz ku li girava kodiakê dijî, (zoolojî) ursus middendorffi


kohinoor

glosses: 'ê de bi taca qralê îngîlîstanê ve hatiye kirin


kohl

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kohl.wav


kohlrabi

glosses: kelema erdê, kelema ku wekê şêlimê reh û rîçalên wê kûr diçin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kohlrabi.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-kohlrabi.wav


koksaghyz

glosses: riwekek e, (botanîk) taraxacum koksaghyz


kolkhoz

glosses: kolhoz, li yekîtiya sovyêtan çewlîka hevpar, kolxoz


komododragon

glosses: mezintirîn marmaroka cîhanê ya ku qederê sê mîtroyan dirêj e û li giravên sundayê dijî, (zoolojî) varanus komodensis


koodoo kudu

glosses: koodoo, kudu xezalek gir ya ku laşê wê xetîxetî ye û tenê li afrikaya başûr dijî


kook

glosses: ecêbî, nedîtî, peledîn, tiredîn, behlûlk, seyr, entîke

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kook.wav


kopeck copeck

glosses: li rûsyayê perê hûr yê ku ji sed paran dike parek ruble, kapîk


koran

etymology_text: Ji holendî courant, ji fransî courant (“nihayî, rojane”), ji fransiya kevn corant.

audio: LL-Q9240 (ind)-Xbypass-koran.wav


kosher kasher

glosses: (îbr.) li gorî şerîeta mûsewiyan tişta ku paqij û helal tê qebûlkirin (goşt), tişta ku ji nirxê xwe neketî, neriziyayî (xwarin), kaşer

glosses: goştê heywanê li gorî şerîeta cihûtiyê hatî serjêkirin


kowtow

glosses: Xwe xwar kirin, xwe avêtin nav dest û piyên (yekî). Bi şiklekî pir îtaetker hereket kirin.

glosses: Bi qasî ku eniya miriv li erdê bikeve çong şikandin û xwe xwar kirin. Bi şiklê çokdan û serî danînê perestin û hurmet dayîn.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-kowtow.wav


kowtow

glosses: Hereketa perestin û nîşana hurmetê ya ku di suretê çong şikandin û serî danînê de ye.

forms:
kotoo
kotow


kowtow

glosses: Bi qasî ku eniya miriv li erdê bikeve çong şikandin û xwe xwar kirin.


kraal

glosses: li afrîkaya başûr kendava biçûk ya ku ji kolikên dorûberê wan bi sing û şivikan pêçayîye pêk hatiye

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-kraal.wav


kraken

glosses: li norwêcê hûtek efsanewî ku li gorî baweriyên xelkê li qeraxê behrê tê dîtin


kremlin

glosses: kremlîn, li yekîtiya sovyêtan, bajarê moskowê keleya dîwarbilind ya ku daîreyên dewletê tê de ne


kremlinology

glosses: (zimanê k) lêkolîna şêl û tevgerên rêvebirên rûsî


kreutzer

glosses: pereyê hûr yê zîv û sifir yê ku berê li almanya û awistiryayê dihat emilandin


krona

glosses: (pirh) nor) li swêd û îzlandayê naveke pereyan, krona

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-krona.wav


krone

glosses: (pirh) nen) pereyê kevn yê alamnya û awistirya-mecaristanê (pirh) ner) pereyê zîv yê ku li denmark û norwêcê diemile, kuron

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-krone.wav


krone

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-krone.wav


kronstadt

glosses: li giraveka kendava fînlandiyayê baregeh û lengergeha rûsî ya behrê


krypton

audio: LL-Q9027 (swe)-Moonhouse-krypton.wav


kudu

glosses: Cureyekî antîlopan ji cinsa Tragelaphus imberbis.

forms: koodoo

etymology_text: Ji namayî kudu-b.


kukluxklan

glosses: li amerîkaya yekbûyî li eyaletên başûr piştî şerê navxweyî komeleya veşartî ya ku di eleyhê reşikan de dijî mafên siyasî yên reşikan hatiye avakirin

glosses: 'ê avabûye û li dijî katolîkan, reşikan û biyaniyan kar kiriye


kumiss kumys

glosses: qimiz, şîrê meyandî yê mehînan yê ku li bal tetaran gelekî bi qedr û qîmet e

glosses: ereqa ku dişibe qimizê û ji şîrê çêlekan çêdibe


kummel

glosses: lîkora rûs û almanan ya ku ji kîmyon û anasonê çêdibe


lame duck

glosses: (dya) endamê senato an kongreyê ku çendî ji bo dewra nû nehatibe hilbijartin jî hinekî din di senatoyê de kar dike


lameduck

glosses: tişta ku aîdê civîna piştî hilbijartinê ya endamên berê


larboard watch

glosses: koma nobedaran ya şevê ya ku li aliyê targeyê ye


lay waste

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-lay waste.wav


let one's hair down

glosses: (argo) dilê xwe vala kirin, nava xwe rêtin


like water off a duck's back

glosses: bêtesîr, bêbandor, kartêneker, bêxêr, eqîm


make disparaging remarks

glosses: gotinên biçûkker lê kirin, lê reşandin, dev avêtin


word: make ducks and drakes of (an) play ducks and drakes with

glosses: bêhesab pere xerc kirin, pere virvirandin, destbelavî kirin


make it warm for someone

glosses: çi ji diya xwe mêtibe ji pozê (difinê) yekî anîn


make sail

glosses: zêde vekirina babirkê set sail babirkên keştiyê vekirin û birê ketin


man proposes, God disposes

glosses: dua ji evdan teqdîr ji xwudê, teqdîra xwudê tevdîra evdan xirab dike


masked warbler

glosses: çivîka şeytanok ya bimaske(zoolojî) sylvia rupelli


master key

glosses: mifteya ku hemû kilîdên ji heman cinsî vedike


mind your p's and q'

glosses: Awayekî din yê nivîsîna mind one's ps and qs.


morning dress

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-morning dress.wav


mountain saffron

glosses: pîvok, gurxenêq, kerxenîq, (botanîk) colchicum


never say die

pos: intj

pos_title: Baneşan

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-never say die.wav


next of kin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Back ache-next of kin.wav


no excuse can warrant this misbehavior

glosses: tu lêborîn nikarê vê helwestê xweş nîşan bide em nikarin bi vê helwesta xerab razî bibin


not just yet

glosses: hê ne wext e, hê jê re maye (binêr) jost


not worth his salt

glosses: nehêjayî mesrefa xwe ye, bikêrî çerxiyekî naye


on an even keel

glosses: ava ku ji pêşiyê û ya ji paşiyê dikêşe eynî ye, di hevsengê de ye (keştî)


on one's uppers

glosses: (zimanê k) neçar, bêgav, xizan, hejar, feqîr


on the docket

glosses: di lîsteya karên ku divê bên kirin de ye, di rojevê de ye


on the dot

glosses: (zimanê k) di wextê xwe de, di deqîqeya xwe de


on the job

glosses: li ser kar, li ser wezîfeyê. (-bed, -bing) spartina karekî ji bo kesekî, dayîna kar ji bo kesekî

glosses: ji bo berjewendiyên şexsî ketina karekî fermî


on the wagon

glosses: (zimanê axf’ê) di rewşa kesê ku dev ji vexwarinê berdayî de


out of joint

glosses: cihderketî, cihçûyî, xeliyayî, derketiye


patience dock

glosses: tirşikê zaracan, (botanîk) rumex patientia


pay in kind

glosses: pê tiştekî dî deyn dayîn, berdêlî kirin, pêguhertin


pintail duck

glosses: werdekeka kûvî, (zoolojî) anas acuta shoveler


pire sand fly

glosses: pêşûle, axurk, mixmixke, (zoolojî) phlebotamusa


play a joke on someone

glosses: henekê xwe bi yekî kirin, dek û dolab li ber yekî vedan


pocketknife

forms:
pocket-knife
pocket knife

etymology_text: Ji pocket + knife.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-pocketknife.wav


practical joke

glosses: Fen û dolabeka lîstikê ku ji bo kêfê tê kirin ku li zirara kesekî din e.

text: The class put a whoopee cushion on the teacher's chair as a practical joke.


prick up one's ears

glosses: jê re guhên xwe vekirin, guhên xwe bel kirin


put on the dog

glosses: , (zimanê k) fors avêtin, xwe qure kirin, ser xwe ve çûn


put one nose out of joint

glosses: sola yekî di taqê re dan avêtin, yek ji ber çavan xistin, biçûkxistin û bêqîmetkirina kesekî bi destê kesekî din


put up for sale

glosses: danîn ber firotinê saleable (binêr) salable


rack one's brain

forms:
rack one's brains
wrack one's brain
wrack one's brains

audio: En-au-rack one's brain.ogg


raining cats and dogs

glosses: baran ji erd û esmana lê diket, Bişkojk û kûçeyan barîn, wekê ji lûlika misînê baran hatin, wekê ku ezman qelişî be baranê lêkirinê


red sandal wood tree

glosses: dara sor ya ginûyê (botanîk) ptero carpus


reed warbler

glosses: sûseka merxê, (zoolojî) acrocephalus arundinaceus


reserve judgment

glosses: dirêjkirina dayîna hukmê, dirêjkirina ceza lê birînê


return a salute

glosses: silava yekî girtin, silava yekî standin, bersiva silava yekî dan


ring dove

glosses: fatfatok, fatûk, tivîlk, (zoolojî) columba palumbus


rock dove

glosses: kevokên zinaran, (zoolojî) columba livia


rose diamond

glosses: roza, elmasa ku di teşeya gulê de hatiye naqişkirin, kevira felemenkê


rough diamond

glosses: elmasa ku nehatiye neqşandin, zilama hêja lê nehatiye taşîn


sabaism

glosses: stêrk hewandin, stêrk perestin, bawerî bi stêrkan anîn


Sabbatarian

glosses: Kesê ku rojên şemî û yekşemê pîroz qebûl dike.

forms:
sabbatarian
sabbatharian
Sabbatharian


sabbath

glosses: roja pîroz ya betlaneyê ya ku ji bo cihûyan roja sebtê ye û ji bo xirîstiyanan jî roja lehdê ye


sabbatical

glosses: maweyê çend heyvekan ji karî dûr ketin demê kesên mîna mamostayên zankoyê dixwînin û bêhna xwe vedidin yan geşt dikin

etymology_text: from Hebrew: shabbat (שבת) (i.e., Sabbath), in Latin: sabbaticus, in Greek: sabbatikos (σαββατικός)


sabbatical year

glosses: sala betlaneyê ya biheq ya hîndekarên zanîngehê


sabertoothed tiger

glosses: pilinga ku îro jê şûnde tenê fosîlên wê mayî ya ku bi diranên xwe yên dirêj yê kursiyan tê nasîn


sable

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-sable.wav


sabretache

audio: LL-Q1860 (eng)-9h8s-sabretache.wav


saccharimeter

glosses: haleta ku rêjeya şekir ya di nêv têkelangekî de dipîve


saccule

forms: sacculus

etymology_text: Deyn ji latînî sacculus (“kîsika biçûk”), forma biçûkkirinê ji saccus (“kîsik”).


sachem

glosses: li ba hin qebîleyên çermsorên amerîkî de serek, reîs


sacking

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sacking.wav


sacral

glosses: (anat.) ya ku aîdê hestiyê qarçikê ye, ya ku aîdê hestiyê boçikê ye, sakral


sacrament

glosses: yek ji ayînên dînî yên ku ji aliyê îsa pêxember ve hatine rêvebirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sacrament.wav


sacrarium

glosses: teşta şûştinê ya ku di rêûrismên dînî de tê bikar anîn


sacred cow

glosses: (zimanê k) tişt an kesê ku li gorî baweriyên xelkê kêm dîtina wan ne caîz e


sacrificial

glosses: ya ku wekê qurbanê, ya ku di şûna qurbanê de


sacrilege

glosses: sivikatî û bêrêziya di ber tiştekî pîroz de


sacrilegious

glosses: ya ku di şûna bêrêziya di ber tiştekî pîroz de ye


sacristan

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sacristan.wav


sacroiliac

glosses: li laqûnê cihê ku du hestî lê digihin hev


sacrosanct

glosses: ya ku destlênayê dayîn, ya ku destnedayînî û têkilnebûyîna wê/wî heye


sacrum

glosses: (anat) hestiyê boçikê, hestiyê qarçikê, sakrum

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sacrum.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sacrum.wav


sadden

glosses: bêhna yekî teng kirin, kêfa yekî nexweş kirin, qehirandin, kesirandin, xemgîn kirin

glosses: xemgîn bûn, li ber tiştekî ketin, qehirîn, kesirîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sadden.wav


saddle soap

glosses: sabûna ku ji bo paqijkirin û parastina hûrûmûrên wekê kurtên ji çerm çêbûyî tê bikar anîn


saddleback

glosses: çivîk an minminîka ku li piştê xetîxetên wekê kurtên tê dîtin


saddlebag

forms:
saddle bag
saddle-bag

etymology_text: Ji saddle + bag.


saddler

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-saddler.wav


saddletree

glosses: parçeyeka zîna hespî ye ku wekê qefesê ye û ji dêr çêbûye


sadducee

glosses: (kevn) di cihûtiyê de kesê ku axret şerandî û baweriya xwe bi materyalîzmê anî, sadukî


sadile

glosses: (pirh) sedilia) li dêrê kursiyê ku keşe li ser rûdine


sadiron

glosses: cureyeke ûtûya kevn e ku her du aliyên wê tûj û zirav bûn û mirov dikarî destikê wê jê bixe


saeeate

glosses: (biyol) ya ku di şiklê tobe an kîsik de ye


safe and sound

glosses: bi silametî, bi xêr û xweşî şertaniya biewle

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-safe and sound.wav


safe deposit

glosses: cihê ewlemend yê ku tiştên bi qedr û qîmet lê tên hilanîn


safeconduct

glosses: pelika parizînê an pisûleya ger û geştê ku bi taybetî ji bo kesên ku diçin nav welatên dijminan tê dayîn


safeguard

glosses: pasvan, nigehvan, segvan, qerewêl, paqan

glosses: parastin, hêvişandin, sitrandin, star kirin


safelight

glosses: cureyeke lembe ye ku pê jûrên tarî pê tên ronîkirin


safety glass

glosses: cama mîkakirî, cama ku nafeşkile, cama qayîm


safety match

glosses: kiftik, kiftika ku heta ku li dereke taybet neyê xistin pênakeve


safflower

glosses: aspur, zeferana qelb, zertik, (botanîk) carthamus tincoltorius

glosses: dermaneke ku ji tovên van kulîlkan çêdibe


saffron

glosses: tovikên vê kulîlkê yên ku ji bo cewhera boyaxê an çêkirina dermanan tê bikar anîn

glosses: ya ku di rengê zeferanê de ye, ya ku bi rengê pirteqala rengtarî de ye


sagaciousness

glosses: biaqilî, zanatî, bîrbirî, arifî, alimî sagaciously biaqilane, arifane


sagacity

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sagacity.wav


sagamore

glosses: li bal hind qebîleyên çermsoran reîs, serokê qebîleyê


sagebrush

glosses: cureyeke deviya bibêhn e ku tenê li dya-yê tê dîtin, (botanîk) artemisia


sagely

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sagely.wav


sageness

glosses: zana bûn, hiş û aqil ji tiştekî girtin, têgihiştin, bîr birin, maqulî


saggar

glosses: axa qayîm ya ku di çêkirina seramîkan de demeke dirêj xwe li ber êgir digire an aman û firaxa ku ji vê axê çêbûyîye

glosses: di amaneka ku ji vê axê çêbûyîye de germkirina tiştekî


sagittal

glosses: ya ku dişibe tîrê, ya ku wekê tîrê, ya ku ji tîrê çêbûyîye


sagittate

glosses: (botanîk), (zoolojî) ya ku di terh û terzê serê tîrê de ye, ya ku di şiklê sertîrê de ye


sago

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-sago.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sago.wav


sail into

glosses: bi ezm û şewqek mezin bi tiştekî an karekî ve rabûn


sailcloth

etymology_text: Ji sail + cloth.

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-sailcloth.wav


sailer

etymology_text: Ji îngilîziya navîn sailer, sayler, saylere, wekheva sail + -er.


sailfish

glosses: masiyê ku dişibe şûrmasî û li ser pişta baskek mezin heye


sainfoin

glosses: kerbeş, (botanîk) onobrychis viciaefolia


salaam

glosses: silav lê kirin, silam dan, çaxerê lê dan

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-salaam.wav


salable

glosses: ya ku tê firotin, ya ku dibe ku bê firotin


salacity

glosses: şehwanîtî, bişehwetî, şehwet: mustehcenî


salad days

glosses: dema xortaniyê, naşitî, ecemîtî, ciwanî, cehêlî


salamander

glosses: kêlbizer, marîjek, qurnewêlk, (zoolojî) salamandra maculosa

glosses: ajaleke efsanewî yê ku li gorî baweriyan di êgir de naşewite


salamandrine

glosses: kesê ku ji germayiyê naêşe û pê aciz nabe


salami

glosses: Salam. Sosîseke mezin a goştê hişkkirî ya bi eslê xwe îtalî, ku wek perçe tê pêşkêşkirin.

glosses: Lêdaneke bazdana malê (home run) ya bi bingehên barkirî.

forms: salame

etymology_text: Ji îtalî salami, pirjimara salame (“salam”), ji sale (“xwê”), ji latînî sal.


sales resistance

glosses: dilnexwaziya xerîdarî, dilsarî an dilgiraniya miştêrîyî


salicin

glosses: xwêya ku ji qaşil û pelçimên spîndar û dara bî derdikeve û ji bo çêkirina dermanî tê bikar anîn


saliclaw

glosses: qanûnnameya hind qeîleyên germenan ya ku di qirnê


salient

glosses: ya ku balê dikişîne, ya ku bi ber çavan e


saline

glosses: ya ku bi cureyeke xwêya madenî ve tijî ye


saliva

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-saliva.wav


salivary

glosses: ya ku jê tif çê dibe, ya ku jê gilêz çêdibe


salivation

audio: LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-salivation.wav


sally

glosses: di dema dorgirtinê de êrîş birina eskeran

glosses: wer kirin, virvirandin, hilfirandin, hilpekandin

glosses: ger û geşta bi tevayî. sally port (leşk.) dergehê derketinê


salmagundi

glosses: xwarineka ku ji goştê cemidî, ançûez, hêk û pêvazê tê çêkirin


salmon

glosses: masîxatûnk, selemun, (zoolojî) salmo salar, somon


salmonella

glosses: mîkrobeke ku kesê têkil dibe pê dikeve anku jehrî dibe

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-salmonella.wav


saloon

glosses: (dya) meyxane, araqgeh, kabare, badexane, xerabat


salt a mine

glosses: ji bo bilindkirina qedrê bîreka madenî toza zêran li bîrê wer kirin


salt away

glosses: xwêkirin û hilanîna tiştekî, kesidandin, şûravk kirin salt beef goştê xwêkirî yê dewêr


saltation

glosses: ya ku dikare biqevêze an xwe ser tiştekî re bavêje


saltbox

glosses: (abd) xaniyê biçûk yê ku banê wê nerast e

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-saltbox.wav


saltpeter

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-saltpeter.wav


saltwater

glosses: yê ku aîdê ava behrê ye, ya ku di ava bixwê de dijî


saltwort

glosses: çoxan, kefkefok, giayê kefikê, (botanîk) salsola kali


salubrious

glosses: sax, silamet, tendurist* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-salubrious.ogg}}


salubriously

glosses: ya ku bi kêrî saxlemî û tenduristiyê tê surette


salutary

glosses: ya ku bi kêrî saxî û silemtiyê tê, sûdemend, bikêrhatî


salutatorian

glosses: di rêûrisma dîplomeyê de şitexaliya ku xwendekar destpêka rêûrismê de dike


salvage

glosses: malên ku ji qezaya behrê an şewatê hatiye xilas kirin

glosses: destheqê xilaskirina ji qezaya behrê an şewatê

glosses: xilaskirina tiştên sîgortekirî ji ber şewatê an dahatûya ku ji ber firotina van tiştan hatiye bidest xistin


salvageable

glosses: ya ku dibe ku ji qezayê bê xilas kirin, ya ku îhtîmala wê ya xilaskirinê ya ji qezayê heye


salvarsan

glosses: (baz) mark dermaneke arsenîkî ku heta çend sal berê jî ji bo dermankirina nexweşiya sosekiyê bikar dihat


salvation army

glosses: ing, (dya) komeleyeka protestanî ya ku ji bo xizanan pereyan didin hev


salve

glosses: sax, saxlem, tendirist (ne nexweş, ne nesax, ne êşewî)


salve

glosses: aş kirin, di ber dilê yekî re çûn, êşa yekî sivik kirin


salve

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-salve.wav


salvor

glosses: kesê ku tev li karûbarên xilaskirinê dibe, kesê ku bi hawara xelkê ve dibeze


sambuca

glosses: Sazeke jîdar ya kevn ya ku dişibe sêgoşeyan.

forms: sambuke

etymology_text: Ji latînî sambūca, ji yûnaniya kevn σαμβύκη (sambúkē), taliyê ji aramî סַבְּכָא (sabbəḵā).


samian earth

glosses: lîtava ku li girava sîsamê tê dîtin û berê wek derman dihate bikar anîn


samian ware

glosses: aman û firaqên ku ji vê herî û lîtavkê çêdibin


samiriye

glosses: samaritan ya ku derheqê samîriyeyê de ye


samite

glosses: qumaşê hevrîşimî yê ku pê zêr an zîvî hatiye hûnandin


samovar

etymology_text: Ji rusî самова́р (samovár, “tişta ku xwe bi xwe dikele”); ji само́ (samó, “xwe bi xwe”) + вари́ть (varítʹ, “kelîn”)


samp

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-samp.wav


sampan

glosses: qayîkeka binîpahn ya ku li ser çemên çînê tên bikar anîn


samphire

glosses: cehelika behrê, (botanîk) crithmum maritimum


sampler

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sampler.wav


sampling

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sampling.wav


sanative

glosses: bişîfa, şîfadar, dermanê ku nexweşiyan sax û xweş dike


sanatorium

glosses: Cihê ku av û hewasa wê bi kêrî tenduristiyê tê, sanatoryum.

forms: sanitarium


sanbenito

glosses: li qirnê navendî binkiraskê zer û reş ê ku dêrê li kesên ku poşmanbûyî û tobekirî dikir

glosses: kirasê reş ê ku di çaxê engîzîsyonê de li kesê ku cezayê kuştina pê şewitandinê standiye dihate wergirtin


sanctification

glosses: cih veqetandina ji bo îbadet û perestinê