dêrandin

glosses: (ji ber kunbûnê) Dilop-dilop yan piço-piço av jê hatin.

text: Denê me gelek avê didêrîne.

ref: Îbrahîm Remezan Zaxoyî: Ferhenga Pîşkên Kurdî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007, r. 68

forms:
didêrînim (present)
didêrînî (present)
didêrîne (present)
didêrînin (present)
bidêrîne (imperative singular)
bidêrînin (imperative plural)
dêrand (past)
dêrand (past)
dêrand (past)
dêrand (past)
–dêrîn– (root present)
–dêrand– (root past)
ez didêrînim (indicative present positive)
ez nadêrînim (indicative present negative)
min dêrand (indicative past positive)
min nedêrand (indicative past negative)
tu didêrînî (indicative present positive)
tu nadêrînî (indicative present negative)
te dêrand (indicative past positive)
te nedêrand (indicative past negative)
ew didêrîne (indicative present positive)
ew nadêrîne (indicative present negative)
wê/wî dêrand (indicative past positive)
wê/wî nedêrand (indicative past negative)
em didêrînin (indicative present positive)
em nadêrînin (indicative present negative)
me dêrand (indicative past positive)
me nedêrand (indicative past negative)
hûn didêrînin (indicative present positive)
hûn nadêrînin (indicative present negative)
we dêrand (indicative past positive)
we nedêrand (indicative past negative)
ew didêrînin (indicative present positive)
ew nadêrînin (indicative present negative)
wan dêrand (indicative past positive)
wan nedêrand (indicative past negative)
min didêrand (imperfect positive)
min nedidêrand (imperfect negative)
min dêrandibû (positive)
min nedêrandibû (negative)
te didêrand (imperfect positive)
te nedidêrand (imperfect negative)
te dêrandibû (positive)
te nedêrandibû (negative)
wê/wî didêrand (imperfect positive)
wê/wî nedidêrand (imperfect negative)
wê/wî dêrandibû (positive)
wê/wî nedêrandibû (negative)
me didêrand (imperfect positive)
me nedidêrand (imperfect negative)
me dêrandibû (positive)
me nedêrandibû (negative)
we didêrand (imperfect positive)
we nedidêrand (imperfect negative)
we dêrandibû (positive)
we nedêrandibû (negative)
wan didêrand (imperfect positive)
wan nedidêrand (imperfect negative)
wan dêrandibû (positive)
wan nedêrandibû (negative)
ez ê bidêrînim (future positive)
ez ê nedêrînim (future negative)
minê dêrandibe (future perfect positive)
minê nedêrandibe (future perfect negative)
tu yê bidêrînî (future positive)
tu yê nedêrînî (future negative)
teyê dêrandibe (future perfect positive)
teyê nedêrandibe (future perfect negative)
ew ê bidêrîne (future positive)
ew ê nedêrîne (future negative)
wê/wîyê dêrandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nedêrandibe (future perfect negative)
em ê bidêrînin (future positive)
em ê nedêrînin (future negative)
meyê dêrandibe (future perfect positive)
meyê nedêrandibe (future perfect negative)
hûn ê bidêrînin (future positive)
hûn ê nedêrînin (future negative)
weyê dêrandibe (future perfect positive)
weyê nedêrandibe (future perfect negative)
ew ê bidêrînin (future positive)
ew ê nedêrînin (future negative)
wanê dêrandibe (future perfect positive)
wanê nedêrandibe (future perfect negative)
min dêrandiye (perfect positive)
min nedêrandiye (perfect negative)
min dêrandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nedêrandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te dêrandiye (perfect positive)
te nedêrandiye (perfect negative)
te dêrandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nedêrandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî dêrandiye (perfect positive)
wê/wî nedêrandiye (perfect negative)
wê/wî dêrandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nedêrandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me dêrandiye (perfect positive)
me nedêrandiye (perfect negative)
me dêrandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nedêrandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we dêrandiye (perfect positive)
we nedêrandiye (perfect negative)
we dêrandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nedêrandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan dêrandiye (perfect positive)
wan nedêrandiye (perfect negative)
wan dêrandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nedêrandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bidêrînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nedêrînim (present subjunctive negative)
(bila) min dêrandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nedêrandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bidêrînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nedêrînî (present subjunctive negative)
(bila) te dêrandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nedêrandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bidêrîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nedêrîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî dêrandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedêrandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bidêrînin (present subjunctive positive)
(bila) em nedêrînin (present subjunctive negative)
(bila) me dêrandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nedêrandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bidêrînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nedêrînin (present subjunctive negative)
(bila) we dêrandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nedêrandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bidêrînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nedêrînin (present subjunctive negative)
(bila) wan dêrandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nedêrandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bidêranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nedêranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dêrandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nedêrandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bidêranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nedêranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dêrandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nedêrandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bidêranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedêranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dêrandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedêrandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bidêranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nedêranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dêrandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nedêrandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bidêranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nedêranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dêrandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nedêrandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bidêranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedêranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dêrandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedêrandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bidêranda (present conditional positive)
minê nedêranda (present conditional negative)
minê dêrandibûya (preterite conditional positive)
minê nedêrandibûya (preterite conditional negative)
teyê bidêranda (present conditional positive)
teyê nedêranda (present conditional negative)
teyê dêrandibûya (preterite conditional positive)
teyê nedêrandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bidêranda (present conditional positive)
wê/wîyê nedêranda (present conditional negative)
wê/wîyê dêrandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nedêrandibûya (preterite conditional negative)
meyê bidêranda (present conditional positive)
meyê nedêranda (present conditional negative)
meyê dêrandibûya (preterite conditional positive)
meyê nedêrandibûya (preterite conditional negative)
weyê bidêranda (present conditional positive)
weyê nedêranda (present conditional negative)
weyê dêrandibûya (preterite conditional positive)
weyê nedêrandibûya (preterite conditional negative)
wanê bidêranda (present conditional positive)
wanê nedêranda (present conditional negative)
wanê dêrandibûya (preterite conditional positive)
wanê nedêrandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bidêrîne (imperative present positive)
(tu) nedêrîne (imperative present negative)
(hûn) bidêrînin (imperative present positive)
(hûn) nedêrînin (imperative present negative)
دێراندن
derandin

течь

roman: t'eč

протекать

roman: prot'ekát'


dêrandin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dêrandin

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: Bi bayê ji hev veqetandin, tiştên tevlîhev berba kirin û ji hev yan jî ji kewş û kayê veqetandin.

etymology_text: Bide ber dêran + -andin.


piço-piço

pos: adv

pos_title: Hoker

forms:
piçopiço
piço piço
pîç pîçe
(li Dihokê)

etymology_text: piç + -o- + piç + -o, têkildarî piçek


xirofaş

glosses: bîjî, bîje, xwînheram, pîç, weledzina, şîrheram, sînorte

forms: xurofaş

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


sînorte

glosses: bîjî, bîje, xwînheram, pîç, weledzina, şîrheram, xirofaş


qidqidandin

glosses: bi sivikî leşê kesekî (bi taybetî binê piyên wî) xurandin daku kenê wî bêt

forms:
diqidqidînim (present)
diqidqidînî (present)
diqidqidîne (present)
diqidqidînin (present)
biqidqidîne (imperative singular)
biqidqidînin (imperative plural)
qidqidand (past)
qidqidand (past)
qidqidand (past)
qidqidand (past)
–qidqidîn– (root present)
–qidqidand– (root past)
ez diqidqidînim (indicative present positive)
ez naqidqidînim (indicative present negative)
min qidqidand (indicative past positive)
min neqidqidand (indicative past negative)
tu diqidqidînî (indicative present positive)
tu naqidqidînî (indicative present negative)
te qidqidand (indicative past positive)
te neqidqidand (indicative past negative)
ew diqidqidîne (indicative present positive)
ew naqidqidîne (indicative present negative)
wê/wî qidqidand (indicative past positive)
wê/wî neqidqidand (indicative past negative)
em diqidqidînin (indicative present positive)
em naqidqidînin (indicative present negative)
me qidqidand (indicative past positive)
me neqidqidand (indicative past negative)
hûn diqidqidînin (indicative present positive)
hûn naqidqidînin (indicative present negative)
we qidqidand (indicative past positive)
we neqidqidand (indicative past negative)
ew diqidqidînin (indicative present positive)
ew naqidqidînin (indicative present negative)
wan qidqidand (indicative past positive)
wan neqidqidand (indicative past negative)
min diqidqidand (imperfect positive)
min nediqidqidand (imperfect negative)
min qidqidandibû (positive)
min neqidqidandibû (negative)
te diqidqidand (imperfect positive)
te nediqidqidand (imperfect negative)
te qidqidandibû (positive)
te neqidqidandibû (negative)
wê/wî diqidqidand (imperfect positive)
wê/wî nediqidqidand (imperfect negative)
wê/wî qidqidandibû (positive)
wê/wî neqidqidandibû (negative)
me diqidqidand (imperfect positive)
me nediqidqidand (imperfect negative)
me qidqidandibû (positive)
me neqidqidandibû (negative)
we diqidqidand (imperfect positive)
we nediqidqidand (imperfect negative)
we qidqidandibû (positive)
we neqidqidandibû (negative)
wan diqidqidand (imperfect positive)
wan nediqidqidand (imperfect negative)
wan qidqidandibû (positive)
wan neqidqidandibû (negative)
ez ê biqidqidînim (future positive)
ez ê neqidqidînim (future negative)
minê qidqidandibe (future perfect positive)
minê neqidqidandibe (future perfect negative)
tu yê biqidqidînî (future positive)
tu yê neqidqidînî (future negative)
teyê qidqidandibe (future perfect positive)
teyê neqidqidandibe (future perfect negative)
ew ê biqidqidîne (future positive)
ew ê neqidqidîne (future negative)
wê/wîyê qidqidandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neqidqidandibe (future perfect negative)
em ê biqidqidînin (future positive)
em ê neqidqidînin (future negative)
meyê qidqidandibe (future perfect positive)
meyê neqidqidandibe (future perfect negative)
hûn ê biqidqidînin (future positive)
hûn ê neqidqidînin (future negative)
weyê qidqidandibe (future perfect positive)
weyê neqidqidandibe (future perfect negative)
ew ê biqidqidînin (future positive)
ew ê neqidqidînin (future negative)
wanê qidqidandibe (future perfect positive)
wanê neqidqidandibe (future perfect negative)
min qidqidandiye (perfect positive)
min neqidqidandiye (perfect negative)
min qidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neqidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te qidqidandiye (perfect positive)
te neqidqidandiye (perfect negative)
te qidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neqidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî qidqidandiye (perfect positive)
wê/wî neqidqidandiye (perfect negative)
wê/wî qidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neqidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me qidqidandiye (perfect positive)
me neqidqidandiye (perfect negative)
me qidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neqidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we qidqidandiye (perfect positive)
we neqidqidandiye (perfect negative)
we qidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neqidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan qidqidandiye (perfect positive)
wan neqidqidandiye (perfect negative)
wan qidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neqidqidandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biqidqidînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neqidqidînim (present subjunctive negative)
(bila) min qidqidandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neqidqidandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biqidqidînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neqidqidînî (present subjunctive negative)
(bila) te qidqidandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neqidqidandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqidqidîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neqidqidîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî qidqidandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqidqidandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biqidqidînin (present subjunctive positive)
(bila) em neqidqidînin (present subjunctive negative)
(bila) me qidqidandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neqidqidandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biqidqidînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neqidqidînin (present subjunctive negative)
(bila) we qidqidandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neqidqidandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqidqidînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neqidqidînin (present subjunctive negative)
(bila) wan qidqidandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neqidqidandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biqidqidanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neqidqidanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min qidqidandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neqidqidandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biqidqidanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neqidqidanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te qidqidandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neqidqidandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biqidqidanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqidqidanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî qidqidandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqidqidandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biqidqidanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neqidqidanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me qidqidandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neqidqidandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biqidqidanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neqidqidanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we qidqidandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neqidqidandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biqidqidanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neqidqidanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan qidqidandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neqidqidandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biqidqidanda (present conditional positive)
minê neqidqidanda (present conditional negative)
minê qidqidandibûya (preterite conditional positive)
minê neqidqidandibûya (preterite conditional negative)
teyê biqidqidanda (present conditional positive)
teyê neqidqidanda (present conditional negative)
teyê qidqidandibûya (preterite conditional positive)
teyê neqidqidandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biqidqidanda (present conditional positive)
wê/wîyê neqidqidanda (present conditional negative)
wê/wîyê qidqidandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neqidqidandibûya (preterite conditional negative)
meyê biqidqidanda (present conditional positive)
meyê neqidqidanda (present conditional negative)
meyê qidqidandibûya (preterite conditional positive)
meyê neqidqidandibûya (preterite conditional negative)
weyê biqidqidanda (present conditional positive)
weyê neqidqidanda (present conditional negative)
weyê qidqidandibûya (preterite conditional positive)
weyê neqidqidandibûya (preterite conditional negative)
wanê biqidqidanda (present conditional positive)
wanê neqidqidanda (present conditional negative)
wanê qidqidandibûya (preterite conditional positive)
wanê neqidqidandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biqidqidîne (imperative present positive)
(tu) neqidqidîne (imperative present negative)
(hûn) biqidqidînin (imperative present positive)
(hûn) neqidqidînin (imperative present negative)
diqdiqandin

ipa: /qɪdqɪdɑːnˈdɪn/

hyphenation: qid·qi·dan·din


peyarê

glosses:
Rêya bo meşîna bi lingan anku bo birêveçûna bi piyan
(ku bo ajotina tirimpêlan qedexe ye).

text: Şaredarê Bajarê Mezin ê Amedê Osman Baydemir çû kontrola çêkirina peyarêyan û got: Emê 100 hezarmetrekare peyarêyan saz bikin.

ref: Diyarname.com, 7/2008

text: ...lawikên rojnamefiroj bi dengê ketî li ber peyarêkan bang dikirin.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 40, ISBN 978-605-2246-80-1

text: Henoyê dîn niha jî li ser peyarêya li pêş xanê û çarşiya zêrkeran dimeşiya û piştî neh an deh gavan berê xwe dida asîman û diqêriya: "Wey Xwedawo! Wey Xwedawo!"

ref: ulku bîngol, Hespên Hesinî https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=JgPhDwAAQBAJ&pg=PA67&dq=%22peyar%C3%AAya%22&hl=&cd=2&source=gbs_api arşîv, Na Yayınları, 2017, r. 67

forms: peyader

etymology_text: Ji peya + rê.

人行道

roman: rénxíngdào

trottoir#French

roman: trottoir

тротуар

roman: trotuar

trotoar#Bosnian

roman: trotoar

notes: Hêşta lêkolîn nîne li ser bi kar anînê dewruberên Kurdistanê, lê li Dihokê piraniya kesan dibêjine 'sidewalk' peyarê, û zebra crossing peyade.


trotuar

glosses:
peyarê, rêya peyayan,
rêya bo meşîna bi lingan anku bo birêveçûna bi piyan
(ku bo ajotina tirimpêlan qedexe ye)

forms:
trotiwar
trotwar

etymology_text: Ji frensî trottoir


qebe

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: Zêde bi xwe serbilind; kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne lê ne rast e.

text:
Kî ye siwarê vê şeva tarî, vî bayê qebe?
Peyak e li rêya mal, kurê xwe li pêş;
Qewîn girtiye di hembêza xwe de,
Jipûk û sermayê ew parastiye.

ref: Johann Wolfgang von Goethe: Qiralê Periyan, wergerandin: Şahînê Bekirê Soreklî, Peyam.eu, jêwergirtin: 7/2009

forms:
qebetir (comparative)
herî qebe (superlative)
qebetirîn (superlative)
qeba
qebe-qeb

арогантен

roman: aroganten

арогантна

roman: arogantna

арогантно

roman: arogantno

傲慢

roman: ào màn

arrogant#Dutch

roman: arrogant

יהיר

roman: yahyr

יהירה

sense: qure

ipa: /qɛˈbɛ/

hyphenation: qe·be


qure

glosses:
kuşpene, nefsmezin, pozbilind, difinbilind, arogan, arogant, ne nefsbiçûk,
kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne

forms:
quretir (comparative)
herî qure (superlative)
quretirîn (superlative)
qurre
qor
qorî

etymology_text:
: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.
ziman dirêj,peyvên mezin dike ,gotinên qelew dibêje.

ipa: /qʊˈɾɛ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-qure.wav

hyphenation: qu·re


xurînî

glosses: dema berî xwarina taştê ,destê sibê zik vala ,bê xwarin ji destê sibê de.

forms:
xwirînî
xurîn

etymology_text: Têkildarî xwarinê

아침식사

roman: achimsiksa

завтрак

roman: zavtrak

ipa: /xʊɾiːˈniː/

hyphenation: xu·rî·nî


lunch

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-lunch.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-lunch.wav


afar

glosses: miletek e ku li Etiyopyayê, Erîtrêyayê û Cîbûtî dijî û bi zimanê afarî dipeyive

forms: afer


afar

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-afar.wav


şevê dî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şeva din.


xew bi çavan neketin

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: qet nenivistin, hîç nerazan, qeten neketin xewê, ji ber egerekî nekare bixewe

forms: خەو ب چاڤان نەکەتن

etymology_text: xew + bi + çav + -an + ne + ketin


konsept

glosses: têgih, terîm, waje, mezmûn, islah, wate, mefhûm

text: Min dixwest di vê albûma xwe de, kilameke ku min ji dayîka xwe wergirtiye, bistirêm. Lê belê nebû qismet. Bi hêvî me careke din ezê bistirêm. Sedema ku niha di vê albûmê de cih negirtin, cudabûna konsepta albûma me bû...

ref: Ayfer Duztaş di hevpeyivînekê de li gel Salihê Kevirbirî, Netkurd.com, 7/2008

forms: konsêpt

etymology_text: Bi rêya fransî yan îngilîzî concept ji latînî


seruven

glosses: serpêhatî, macera, avantûr, tecrûbe, serborî

etymology_text: * seruvenî


turne

glosses: ger û seferên hunermendan li bajar û welatên cuda-cuda daku li wir hunera xwe zindî pêşkêş bikin

forms: tûrne

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]tournée


klîp

glosses: kurtefilmê ku bo stranekê hatiye çêkirin û hunermend tê de distire

text: ' Me ji strana “Dotmam” (Kilama Çewlikê) re klîbeke xweş çêkir.

ref: hunermend Ayfer Duztaş di hevpeyivînekê de li gel Salihê Kevirbirî, Netkurd.com, 7/2008

forms: klîb

etymology_text: Ji îngilîzî clip.


cura

forms: cûra


cura

glosses: keçheval (partnera keçik di têkiliyeke romantîk de)


garûş

glosses: giyayek ku di nav riwekên çandî de ji ber xwe ve şên dibe, zirarê dide çandinîyan. Pêwîste bi kîmyasalan ji holê bê rakirin


belegoşk

text: Çîvo usa ker hînkiribû, heçî gava destê xwe bavîta belegoşka xwe, bixuranda, ker dizirîya.

ref: Têmûrê Xelîl, Ji nimûneyên zargotina me – 117 https://web.archive.org/https://krd.riataza.com/2017/11/26/ji-nimuneyen-zargotina-117/ arşîv, riataza.com, 26.11.2017

text: Elî bi qilqilandin belegoşka xwe xurand û li Hesen zivirî...

ref: Hêvî, Çîrok https://web.archive.org/http://bnk.institutkurde.org/images/pdf/3ZFTRN9QDG.pdf arşîv, F.TOTANÎ, 1983, r. 44

text: Min bavê xwe razî dikir, diya min di me de derket, şeqamekî li belegoşka min xist...

ref: Tirêj, Çend bermayên Mîtolojîk https://web.archive.org/http://www.arsivakurd.org/images/arsiva_kurd/kovar/tirej/tirej_2.pdf arşîv, Mihemed QASIM, hj. 2, 1980, r. 53

forms: pelegoşk

ipa: /bɛlɛˈɡoːʃk/


engirîn

text: Ji bo ku îro serdar hemû bexçe bi tena serê xwe avda pir engirîye.

text: Arjîn dereng çû dibistanê, mamosteyê wî jî ew negirt waneya pêşiyê. Ji ber vê yekê ew pir engirî.

text: ...bi engirîneke bêhed dihezizî, hindê çavsor bûbû

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 87, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
عهنگرین
enirîn
engizandin


engirîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dîzik

glosses: beroş yan qoşxaneya ji axê hatiye çêkirin, ji gil (clay) hatiye çêkirin, têde xwarin tê pijandin

text: , û komek dîzikên neşûştî jî li mitbaxê.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 37, ISBN 9786257724838

forms:
دیزک
şerbik

ipa: /diːˈzɪk/


eçî ke

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: dema mirov ji pitik an zarakan bixaze bêje lêxe ji wan ra dibêje "eçî ke"

forms:
bive
eçî
eçî kirin
tixe


eçî kirin

glosses: (Ji bo pitik an zarokên piçûk) Lê xistin, lê dadan

forms:
bive
eçî
eçî ke
tixe

ipa: /ɛˈt͡ʃiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: e·çî ki·rin


tûmir

glosses: ew koma ku pincar pêk tîne, pincar di ber hevde şaxa dide komekê çêdike jê re tê gotin tûmir

forms:
qurs
, wateya sêyemîn
tûmik

ipa: /tuːˈmɪɾ/

hyphenation: tû·mir


cêz

glosses: koma dexlûdan wek ya genim, nîsk, ceh yan garis

forms: bênder

ipa: /d͡ʒeːz/


nag

forms:
lok
torim
bod
meya

ipa: /nɑːɡ/


nag

etymology_text: Ihtimalên ji zimanên cermeniya bakur; bide ber îngilîzî nagga, danmarkî nage, îzlendî nagga (“gazin kirin”).


nag

etymology_text: Ji îngilîziya navîn nagge, hevreha holendî negge.


torim

forms:
lok
nag
nevî


werg

forms:
werganî
wurg
wurga
warga
warg
wiha


title: werganî

redirect: werg

pos: hard-redirect


hanî

forms:
hana
hananî
hwa


sandwîç

glosses: du kerên nanî yên ku goşt yan zelete di nav re ye bo xwarinê

forms:
sendwîç
sendewîç

etymology_text: Ji îngilîzî sandwich, ji navê kesê ku tê bawerkirin ku sandwîç îcad kiriye.

三明治

roman: sānmíngzhì

כריך

roman: karikh

샌드위치

roman: saendeuwichi

сандвич

roman: sándvič

σάντουιτς

roman: sántouits

μεζεδάκι

roman: mezedáki

ipa: /sɑːndˈwiːt͡ʃ/

hyphenation: sand·wîç


di nav ... re

pos: circumpos

pos_title: Bazinedaçek

text: Goşt di nav nanî re ye.

text: Keştî di nav avê re derbas bû.

forms:
di nav ... ra
di nêv ... ra
di nêv ... re

etymology_text: di + nav (2) + re


nazdar

glosses: Kesa/ê ku bi şîrînî hatiye xwedankirin û nehatiye tirsandin yan xeyidandin lê her tiştê ku xwestiye, jê re hatiye dan.

glosses: keça yan jina hîlebaz ya ku bala mêran dikêşe ser xwe lê xwe zû-zû nade dest wan

forms: nazar

etymology_text: Ji naz + -dar.

hyphenation: naz·dar


şermok

glosses:
şermîn, şermokî, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de

forms:
şermoktir (comparative)
herî şermok (superlative)
şermoktirîn (superlative)

etymology_text: Ji şerm + -ok

ipa: /ʃɛɾˈmoːk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şermok.wav

hyphenation: şer·mok


şermokî

glosses:
şermîn, şermok, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de

etymology_text: Ji şerm + -okî.

notes:
şermokî bûn
şermokî kirin
şermokîbûn
şermokîkirin
şermokîbûyî
şermokîkirî


şermoke

glosses: Kesa/ê ku şerm dike; ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de.

forms:
şermoketir (comparative)
herî şermoke (superlative)
şermoketirîn (superlative)

etymology_text: Ji şermok + -e.

ipa: /ʃɛɾmoːˈkɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şermoke.wav

hyphenation: şer·mo·ke


nazif

forms:
naziftir (comparative)
herî nazif (superlative)
naziftirîn (superlative)
nazîf

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî nizafe


lehd

text:
Techîz-i kirin wekî dizanîn
Lehda ko Memê meleknezer têYe'nî sedefa ko ew guher tê

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

etymology_text: Ji erebî الاحد (el-eḥed) ji احد (eḥed)hevrehaواحد (waḥid, “yek”).

ipa: /lɛħd/


sebt

forms:
sept
lehd

etymology_text: Ji erebî [Peyv?] yan îbranî [Peyv?].


meriyet

glosses: meqbûlî, qebûlbûn, hatin qebûlkirin, ne qedexebûn

text: Wê rojê min hibîst ku li Emerîkayê jinek nimêja înê bi jinên misilman dide kirin. Kesên ku hay ji dîroka me nebin, vê wek yekem bûyer dinirxînin. Lê, berî bi salan, li Nêribê Xaltêya Medê nimêja înê dabû kirin lê piştre ev ji merîyetê hat rakirin.

ref: Hesê Belê: Xaltêya Medê û Nimêja Înê, Lotikxane.com, 3/2008

forms: mer'iyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


qalûqult

glosses: galgal, galegot, zimandirêjî, gotinên derew

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: qal + qult


rîb

text: Dimsa Nêrîbê meşhûr e. Em Dimilî ji dimsê re Rîb dibêjin.

ref: Hesê Belê: Di derbarê nav û dengê min de, Lotikxane.com, 2/2008


xwe ji tiştekî bêrî kirin

glosses: nepejirandina berpirsiyaretîya tiştekî, red kirin xwe şuştina ji tawan an têkiliyan, xwe bê guneh derxistin, xwe jê paqij kirin

text: Abdullah Ocalan xwe ji kuştina wan 15 000 kurdan bêrî kir û got hinekên wekî Selim Çurukkaya, Şahin Donmez, Selahattin Çelik û Şahin Baliçî ew kar kirine. Yê ko PKK-ê nas bike dizane ko ev dereweka mezin ya Abdullah Ocalanî bi xwe ye û heger 15 000 kurd ji aliyê PKK-ê ve hatibin kuştin ew bi plan û emrên Abdullah Ocalanî bi xwe bûye çimkî Abdullah Ocalan dîktatorê yekdest yê PKK-ê bû.

ref: Nefel.com, FLAŞ – Abdullah Ocalanî kuştina 15 000 kurdan û ergenekoncîbûna xwe îtiraf kir, 25/07.2008


tiştek li bîra xwe neanîn

glosses: li ber çav negirtin yan biha pênedana tiştekî, girîngî bi tiştekî nedan

text: Di heman demê de, berpisiyarên şerê qirêj jî xwe bi ti awayî di dergehên hiqûqî de nabînin. Her wekî dewleta Ergenekonê ti caran hiqûq û mafê mirovan li bîra xwe neanî.

forms:
girîngî pê nedan
bîr


qurs dan

glosses: bi dirûvê giroverkî firebûna giyhayê li dora xwe

etymology_text: Ji qurs + dan.

ipa: /qʊɾs dɑːn/

hyphenation: qurs dan


dûberekî

glosses: ji hev cûda bûn, dijayetîya hev kirin, nakokî, cûdahî ji aliyê hizir, raman û hesta

forms: dûbendî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


sîngfirehî

glosses: tevger û reftarên objektîf, dirust û xweşbîn li hember kesên xwediyê raman, reng, regez, kiryar, netew yan jî olên cihê ji ya xwe

forms:
سینگفرەهی
bêhnfirehî


sîngfireh

glosses: Kesê xwediyê tevger û reftarên objektîf, dirûst û xweşbîn li hemberî kesên xwediyê raman, reng, regez, kiryar, netew yan jî olên cihê ji ya xwe be

forms:
sîngfirehtir (comparative)
herî sîngfireh (superlative)
sîngfirehtirîn (superlative)
سینگفرههـ
bêhnfireh
qûnfireh

etymology_text: * sîngfirehî


deranî

glosses: Ji derve, bi derve yan perçê derve têkildar, derveyî.

text: Ev nîmçe azadiya niho li herêma Kurdistana başûr, bitir bi bandora fakterên deranî peydabûyî, rêjeyeka geleka kêm e; hember zirbehrbûna pitir ji çil milyon kurdan ji azadiyê û bilindkirina alayê xewna hemûyan di dîroka kevin û nû de.

ref: gelavej.com, Tehsîn Navişkî, 27/07/2008

forms: derveyî


li ber çavê yekî/hinekan şikenandin

glosses: Rûmeta hineka li pêşiya hinekên din şikenandin, bê rûmet kirin, fedîkar derxistina hineka

text: Bila em digel xwe de rastgobin; niho me kurdan tu destkevtî bi dest ve hînaye; heya em wê cisaretê bidin xwe û bi vî awayî hevdu li ber çavên yar û neyaran bişkênin?!

etymology_text: Ji li + ber + çavê + yekî/hinekan + şikenandin


şêwezar

etymology_text: şêwe + zar (1)

ipa: /ʃeːwɛˈzɑːɾ/

hyphenation: şê·we·zar


pîver

glosses: Kumeka xwarinê ya hatiye kirrîn ji layê bikirrekî/ê.

text: Rêja kurmanciyê ji biyavê radyo û televizyonên giştî ûsaytên elektironî bi hemî pîveran ji 15%ê nabore.

ref: Îsmayîl Tahir: Kurmanciya jorî li ber metirsiyên mezin û giran e, gelavej.com, 7/2008

forms: پیڤهر

etymology_text: Ji pîvan + -er.

計量表

roman: jì liáng biǎo

عداد

roman: 'eddad

계량기

roman: gyeryanggi

счётчик

roman: sčótčik

измеритель

roman: izmerítel’

μέτρο

roman: métro


zirrbehir

forms:
zirrbehirtir (comparative)
herî zirrbehir (superlative)
zirrbehirtirîn (superlative)
zirbehir
zirbehr
zirrbehr

etymology_text: zirr- - behir


rebeqe

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Serê şêst salên rebeqe karekê bê rawestiyan dihête kirin da soranî bibe zimanê serekî yê Kurdistanê û dergehên herêmê li himber 50 milyon kurdên Kurdistana mezin bihêne girtin.


xirar

glosses: Telîsê mezin yê ku ji pembo hatiye çêkirin û piranî pembo û ka tên xistin.

text: Serê şêst salênrebeq e karekê bê rawestiyan dihête kirin da soranî bibe zimanê serekî yê Kurdistanê û dergehên herêmê li himber 50 milyon kurdên Kurdistana mezin bihêne girtin. Ev xale jî bêguman mistek e ji xirarekî.

forms: خرار

etymology_text: Deyn ji erebî غِرَارَة (ḡirāra, “tûrik”)

ipa: /xɪˈɾɑːɾ/

hyphenation: xi·rar


mewzû

glosses:
mijar, babet, tewer,
tişta/ê ku tê kirin yan li ser tê peyivîn

glosses: tema^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
mewzû'
mewzûh

etymology_text: Ji erebî موضوع (mewḑû') ji وضع (weḑe'e, “behs kirin”), binêre weziyet, weiz.

ipa: /mɛwˈzuː/

hyphenation: mew·zû


soranîzm

glosses:
soranîperistî, soranîtî,
daxwaza fermîkirina zaravayê soranî û sepandina wî zaravayî li ser hemû kurdan

etymology_text: soranî + -îzm yan soran + -îzm


peresîn

glosses: werar bûn, pêşketin, pêşveçûn, nûjen bûn, hatin peresandin, hatin pêşvebirin, hatin pêşxistin, hatin nûjenkirin

text: GOGA PÊ di sala 1583’ê Biritanya’yê de bi sazûmanê hatiye çêkirin. Lê dom bûn a wî di sala 1846’ê de Zanîngeh a Cambridge ê da GOGA PÊ nûbûnî çêbûye û ji pêşî wî de, di sala 1862’ê de GOGA PÊ li destê ev zanîngeh ê de gelek pêşketî û peresî bûye. Lê leyîstvan wek a wê demê yanzdeh kes bû û dest pêgirtîn û lêdan jî hate qedexekirin, ji pêşî wî de hatîna rêzî yekî jîofsayt bû.

ref: Metîn Kewê: Spor û Bedenparêzî, Kovara Mehname, hj. 38, sala 2003

forms: peresan

etymology_text: Ji soranî پەرەسە (perese, “pile, ast, geşebûnî”), yan darriştî ji çeft xwendina soranî پەرە سەندن (pere sendin), şêweya zarawayî a پەرە ستاندن (pere standin), پەرە گرتن (pere girtin, “geşe bûn, zêde bûn”), şêweya negerrguhêz a پەرە پێ دان (pere pê dan, “geşedan”), ji پەرە (pere), ku dibe ku hevzayî ber e.

ipa: /pɛɾɛˈsiːn/

hyphenation: pe·re·sîn


peresandin

glosses: werar kirin, pêşve birin, pêş xistin, nûjen kirin

forms:
diperesînim (present)
diperesînî (present)
diperesîne (present)
diperesînin (present)
biperesîne (imperative singular)
biperesînin (imperative plural)
peresand (past)
peresand (past)
peresand (past)
peresand (past)
–peresîn– (root present)
–peresand– (root past)
ez diperesînim (indicative present positive)
ez naperesînim (indicative present negative)
min peresand (indicative past positive)
min neperesand (indicative past negative)
tu diperesînî (indicative present positive)
tu naperesînî (indicative present negative)
te peresand (indicative past positive)
te neperesand (indicative past negative)
ew diperesîne (indicative present positive)
ew naperesîne (indicative present negative)
wê/wî peresand (indicative past positive)
wê/wî neperesand (indicative past negative)
em diperesînin (indicative present positive)
em naperesînin (indicative present negative)
me peresand (indicative past positive)
me neperesand (indicative past negative)
hûn diperesînin (indicative present positive)
hûn naperesînin (indicative present negative)
we peresand (indicative past positive)
we neperesand (indicative past negative)
ew diperesînin (indicative present positive)
ew naperesînin (indicative present negative)
wan peresand (indicative past positive)
wan neperesand (indicative past negative)
min diperesand (imperfect positive)
min nediperesand (imperfect negative)
min peresandibû (positive)
min neperesandibû (negative)
te diperesand (imperfect positive)
te nediperesand (imperfect negative)
te peresandibû (positive)
te neperesandibû (negative)
wê/wî diperesand (imperfect positive)
wê/wî nediperesand (imperfect negative)
wê/wî peresandibû (positive)
wê/wî neperesandibû (negative)
me diperesand (imperfect positive)
me nediperesand (imperfect negative)
me peresandibû (positive)
me neperesandibû (negative)
we diperesand (imperfect positive)
we nediperesand (imperfect negative)
we peresandibû (positive)
we neperesandibû (negative)
wan diperesand (imperfect positive)
wan nediperesand (imperfect negative)
wan peresandibû (positive)
wan neperesandibû (negative)
ez ê biperesînim (future positive)
ez ê neperesînim (future negative)
minê peresandibe (future perfect positive)
minê neperesandibe (future perfect negative)
tu yê biperesînî (future positive)
tu yê neperesînî (future negative)
teyê peresandibe (future perfect positive)
teyê neperesandibe (future perfect negative)
ew ê biperesîne (future positive)
ew ê neperesîne (future negative)
wê/wîyê peresandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neperesandibe (future perfect negative)
em ê biperesînin (future positive)
em ê neperesînin (future negative)
meyê peresandibe (future perfect positive)
meyê neperesandibe (future perfect negative)
hûn ê biperesînin (future positive)
hûn ê neperesînin (future negative)
weyê peresandibe (future perfect positive)
weyê neperesandibe (future perfect negative)
ew ê biperesînin (future positive)
ew ê neperesînin (future negative)
wanê peresandibe (future perfect positive)
wanê neperesandibe (future perfect negative)
min peresandiye (perfect positive)
min neperesandiye (perfect negative)
min peresandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neperesandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te peresandiye (perfect positive)
te neperesandiye (perfect negative)
te peresandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neperesandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî peresandiye (perfect positive)
wê/wî neperesandiye (perfect negative)
wê/wî peresandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neperesandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me peresandiye (perfect positive)
me neperesandiye (perfect negative)
me peresandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neperesandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we peresandiye (perfect positive)
we neperesandiye (perfect negative)
we peresandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neperesandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan peresandiye (perfect positive)
wan neperesandiye (perfect negative)
wan peresandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neperesandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biperesînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neperesînim (present subjunctive negative)
(bila) min peresandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neperesandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biperesînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neperesînî (present subjunctive negative)
(bila) te peresandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neperesandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biperesîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neperesîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî peresandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neperesandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biperesînin (present subjunctive positive)
(bila) em neperesînin (present subjunctive negative)
(bila) me peresandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neperesandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biperesînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neperesînin (present subjunctive negative)
(bila) we peresandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neperesandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biperesînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neperesînin (present subjunctive negative)
(bila) wan peresandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neperesandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biperesanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neperesanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min peresandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neperesandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biperesanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neperesanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te peresandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neperesandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biperesanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neperesanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî peresandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neperesandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biperesanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neperesanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me peresandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neperesandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biperesanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neperesanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we peresandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neperesandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biperesanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neperesanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan peresandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neperesandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biperesanda (present conditional positive)
minê neperesanda (present conditional negative)
minê peresandibûya (preterite conditional positive)
minê neperesandibûya (preterite conditional negative)
teyê biperesanda (present conditional positive)
teyê neperesanda (present conditional negative)
teyê peresandibûya (preterite conditional positive)
teyê neperesandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biperesanda (present conditional positive)
wê/wîyê neperesanda (present conditional negative)
wê/wîyê peresandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neperesandibûya (preterite conditional negative)
meyê biperesanda (present conditional positive)
meyê neperesanda (present conditional negative)
meyê peresandibûya (preterite conditional positive)
meyê neperesandibûya (preterite conditional negative)
weyê biperesanda (present conditional positive)
weyê neperesanda (present conditional negative)
weyê peresandibûya (preterite conditional positive)
weyê neperesandibûya (preterite conditional negative)
wanê biperesanda (present conditional positive)
wanê neperesanda (present conditional negative)
wanê peresandibûya (preterite conditional positive)
wanê neperesandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biperesîne (imperative present positive)
(tu) neperesîne (imperative present negative)
(hûn) biperesînin (imperative present positive)
(hûn) neperesînin (imperative present negative)
perisandin

etymology_text: Ji peres + -andin.

ipa: /pɛɾɛsɑːnˈdɪn/

hyphenation: pe·re·san·din


peresandin

ipa: /pɛɾɛsɑːnˈdɪn/


ez çiya û tu çiya, golik man bê giya

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: dema ku herdu kes yan herdu alî qet tenezilê nakin û loma nikarin pirsgirêkê çareser bikin

text: Ez di bawerê de me, ev pirsgirêke tu caran biberzebûna eqlî û zalbûna demargîriyê nahê çarekirin. Îro gerek e mijara vê pirsgirêka bi neteweyê kurd ve bestî, bi diyalogek şaristanî û lêborînê were çarekirin. Heke her layenek ji me li ser biryara xwe ya hişk ya bêhna hoz û ocaxê jê difire berdewam be, ev pirsgirêk mezintir lê tê û çare nabe û em gotina pêşiyan "ez çiya û tu çiya, golik man bê giya" piraktîze dikin.

ref: Tehsîn Navişkî: Iro kî dê xwe li pirsgirêka mezin ya zimanê hevbeş (standard) bike xwedî?, Gelavej.com, 7/2008

etymology_text: ez + çiya + û + tu + çiya + golik + man + bê + giya

word: I am a mountain and you're a mountain and the calves are left without grass (to eat)

word: When two sides can't reach an agreement and therefore are left in a debilitating stalemate


dilêm

text: Guman tê de nîne ku pirsa jêdera zimanî, pêşketin û rûniştina wî, bi pirsa çêbûna mirovî ve girêdayî ye. Ji ber ku her endamên laşên mirovî rûniştinek bi wan re çê bû weha jî rûniştin di dilêma (erk) wan de jî, peyda bû. Ev jî dihê wê watayê, çawa dîroka werarbûna mirovî vedigere bi milyon salan, weha jî zimanê wî.

ref: Bavê Nazê: Ber bi zimanekî yekbûyî ve, Gelavej.com, 7/2008

ipa: /dɪˈleːm/


kirasê xwe dirandin

glosses: xwe har û dîn, zêde qehirîn, zêde hêrs bûn, xwe pir aciz kirin

text: Pehlewanên me, weku Şakilî û Camêr kirasê xwe didirînin û dibêjin: "Emê çawa (L`) û (H`) bi latînî binivîsin, lê ew ji xwe napirsin çima (L) bi elfabaya erebî bi remza "`" hatiye destnîşankirin, lê em neşên eynî remzê deynin ser ya latînî jî /L/. Her weha jî H dişêt bibe /H`/.

forms:
kirasê xwe dirrandin
kirasê xwe çirrandin
kirasê xwe çirandin

etymology_text: kiras + -ê + xwe + dirandin


kirasê xwe dirrandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirasê xwe dirandin.


mistehîl

glosses: Tiştê ku nabe yan nikare bê kirin; ne mimkin, ne pêkan, ne gengaz.

text: Em ê bibînin ku avakirina rêzimanekê bo her du zaravayan [= kurmancî û soranî] mistehîl e.

forms:
mistehîltir (comparative)
herî mistehîl (superlative)
mistehîltirîn (superlative)
mustehîl
mustahîl
مستهحیل

etymology_text: Ji erebî مستحيل (musteḥîl) ku ketiye farisî û tirkî jî: müstahil.

असम्भव

roman: asambhav

اسمبھو

roman: esembhev


ananas

text: Lê nîşeya 'jehr' li ser vê şûşeyê nehatibû nivîsîn loma Evînê wêrî tam bikiyê, û ku çêja vexwirakê pirr li xweşiya wê hat, (di rastiyê de, cure tam û çêjek boreka gilyazî, hêkşîrê, ananasê, elokên biraştî, helaw û nanê qelandî yî rûndayî jê dihat.) wê zû hemû şûşenîçand û çip nehişt.

ref: Lewis Caroll: Serpêhatiyên Evînê li Sosretistanê, wergerrandin: Husein Muhammed, di berhevoka "Zarokname" de, li gel Kovara Mehname, hj. 36, sala 2003

forms:
enanas
enenas

etymology_text: Ji zimanê guwaranînaná naná (anku "gulava gulavan)

ананас

roman: ananas

أناناس

roman: enanas

ανανάς

roman: ananás


ananas

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Mathieu Denel WMFr-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-ananas.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-PJLC-Wiki-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-ananas.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-ananas.wav


ananas

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ananas.wav


dejenere

text: Xirabiya şerê qirêj ya herî mezin ew e ko mirovan, komelgehê ji exlaq, ji hestên edalet û wijdanê bi dûr diêxe; exlaq dejenere dibe, wijdan difetise, hestên edaletê çi ye namînin.Di heman demê de, berpisiyarên şerê qirêj jî xwe bi ti awayî di dergehên hiqûqî de nabînin. Her wekî dewleta Ergenekonê ti caran hiqûq û mafê mirovan li bîra xwe neanî. Herwekî Abdullah Ocalanê serokê PKK-yê bi hemî himpayên xwe ve, ji hemî pîvanên hiqûqî bi dûr jiyayîn.

ref: Mihemed Evdila: Şerê qirêj û kuştina 15 hezar kurdan bi destê rêxistina Abdullah Ocalanî, Nefel.com, 7/2008

forms:
dejeneretir (comparative)
herî dejenere (superlative)
dejeneretirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî dégénéré, ji dégénérer ji latînî degenerare ji de- + genus.

hyphenation: de·je·ne·re


eyam

glosses: Li devera Meletî şûna peyva hewayê tê bikaranîn


binkevirkirin

glosses: kuştin, bin-axkirin, definkirin, binberkirin

ipa: /bɪŋkɛvɪɾkɪˈɾɪn/

hyphenation: bin·ke·vir·ki·rin


binkevirkirin

etymology_text: bin- + kevir + kirin

ipa: /bɪŋkɛvɪɾkɪˈɾɪn/


disiplînîze

glosses: bidisiplîn kirin, nîzamî kirin, birêk xistin, birêk kirin, durist kirin, saz kirin

forms:
disiplînîzetir (comparative)
herî disiplînîze (superlative)
disiplînîzetirîn (superlative)

etymology_text: Ji disiplîn + -îze.

ipa: /dɪsɪpliːniːˈzɛ/


krîmînal

forms:
krîmînaltir (comparative)
herî krîmînal (superlative)
krîmînaltirîn (superlative)
krîmînel

etymology_text: Ji îngilîzî criminal ji crime


dekadens

glosses:
bêexlaqî, bêsincî,
xirabbûna exlaqî yan hunerê,
dejenerasyona sincî yan hunerî,
rewşa xirab ya ku civak dikeviyê dema ku alîkariya hev nakin û bêtifaqî zêde dibe

forms: dekandans

etymology_text: Bi rêya fransî décadence yan îngilîzî decadence ji latînî decadentia ji decidere (ketin, daketin)

ipa: /dɛkɑːˈdɛns/


epîgram

glosses:
nukte, parçe-helbest, kurte-helbest,
kurte-helbestên ku bi taybetî tirraneyî yan tinazî ne

text: Xencerek ji sed epîgraman encamdertir e.

ref: Oscar Wilde: Aforîzma, wergerrandin: Husein Muhammed, Nefel.com, 7/2008

etymology_text: Bi rêya îngilîzî [Peyv?]epigram yan fransî épigramme ji yûnanî [Peyv?]ἐπίγραμμα (nivîsa li ser kêlan).

зпиграмма

roman: zpigramma


mason

glosses:
farmason, framason,
endamê rêkxistina Masoniyê

text: Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde (1854–1900) şanonivîs, romannivîs, helbestvan û masonekî îrlendî bû. Ew bêkes û jibîrkirî mir lê niha yek ji mezintirîn û navdartirîn nivîskarên sedsala 19-ê tê hesibandin.

ref: Husein Muhammed: Oscar Wilde (1854–1900), Nefel.com, 7/2008

etymology_text: Ji îngilîzî mason


mason

glosses: mîmar, hoste, dîwarçêker, dîwarsaz, xanîçêker


danegeh

glosses: Lîsteya agahiyan bi taybetî di kompûteran de yan li serinternetê.

text: Partiya nû BDP ji bo xebatên pêşerojê di gelek waran de dest bi lêkolîn û berhevkirina daneyan kir. Yek ji van lêkolînan jî berhevkirina daneyên li ser berhemên kurdî ye. Di encama lêkolînê de dê danegehek were avakirin.

ref: Amidakurd.com, 7/2008

forms: zanegeh

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /dɑːnɛˈɡɛh/


qûş

text: Ez serê we neêşînim rojekê min kurtanê kerê xwe lê kir, qûş û qayişa wî şidand, têra xwe avêt ser piştê û min berê kerê xwe da daristanê. Lê di wê navberê de min dît ku heşayî hizûr gûyê min tê.

ref: Rêzan Tovjîn: Baqê Nîskan, Amidakurd.com, 7/2008

ipa: /quːʃ/

hyphenation: qûş


subhanellah

glosses: biwêjek pesndana Xwedê ye ku tê gotin dema ku mirov heyirî û ecêbgirtî dimîne

text: Min got subhanelaaaa! Nexwe ev qismetê vê mirîşka reben bû, ji bo wê heta vê saetê min nikaribû li derekê bikim.

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


geto

glosses: Taxên ku mirovên xizan û hejar lê dijîn.

text: . An karmend in an karker. Tu carî riya wan bi getoyan nakevin. Li ser birçîbûnê dinivisînin, lê tu carî birçî namînin, li ser evînê dinivisînin lê tu evîndarên wan tune ne. Ji tu kokteylê jî namînin, lê tu kokteyl ji bo wan û berhemên wan nayên çêkirin. Piraniya rewşenbîrên Kurd di vê beşê de cih digirin.

ref: Mem Mîrxan: Ceribandinek li ser rewşenbîriya Kurdî, Amidakurd.com, 7/2008

forms: gêto

etymology_text: Bi rêya îngilîzî yan fransî ji îtalî ghetto

ipa: /ɡɛˈtoː/

hyphenation: ge·to


estetîze

glosses: delal kirin, şîrîn kirin, xweş kirin, ciwan kirin, bedewandin, bedew kirin

forms:
estetîzetir (comparative)
herî estetîze (superlative)
estetîzetirîn (superlative)

etymology_text: Têkildarî estetîk + -îze


firqe

text: Firqeya pêncê ya ordiya Iraqê ji lîwaya 34-ê ya pêşmergeyên Kurdistanê ya li Germiyanê xwest ku devera Qeretepe, Sadiye, Zergwêz, Neftxane, Hemrîn û Tebec vala bikin, lê berpirsê lîwaya 34-ê ya Germiyanê Nazim Kerkûkî got heta hikûmeta Kurdistanê nebêje derkevin ew dernakevin.

ref: Pukmedia.com, 7/2008

hyphenation: fir·qe


patrîk

glosses: metran, serqeşe, pîskopos (bi taybetî yê fileyên ortodoks)

text: 86 kes di îdîanameyê de wekî bersûc hatine eşkerekirin. Dema em bala xwe didine îdîanameya Doza Ergenekonê, em rastî agahiyên balkêş tên; bo nimûne kesên wekî Tuggeneralê teqawitbûyî Velî Kuçuk, Serokê Partiya Karker Dogu Perînçek, Kevnerektorê Zanîngeha Stenbolê Kemal Alemdaroglu, Rojnameger û Sernivîskarê Rojnameya Cumhuriyetê Îlhan Selçûk, Berdevka Çapemeniyê ya Patrîkxaneya Ortodoks Sevgî Erenerol, Serokê Komeleya Quwayî Mîlliye Mehmet Fîkrî Karadag û Serbazê Teqawitbûyî Muzaffer Tekîn çend navên sereke ne ku wekî kadroyên pêşîn behsa wan tê kirin.

ref: Salihê Kevirbirî: “Ev hê lê lê ye”: Îdîanameya Ergenekonê, Netkurd.com, 7/2008

etymology_text: Ji yûnanî πατριάρχης (patriárchis).

πατριάρχης

roman: patriárchis


hê lê lê ye, lo lo jî tê

text: Wisa diyar e gengeşî û nîqaşên li ser vê rêxistinê (Ergenekon) dê demên dirêj bidome. Li gorî gotineke kurdan; “ev hê lê lê ye, lo lo jî tê!..”


Ergenekon

pos: name

pos_title: Serenav

text: Zelal û eşkere ye ku demeke dirêj dê “Îdîanameya Ergenekonê” li seranserê Tirkiyeyê û dinyayê dengekî mezin vede û demeke dirêj behsa wê bête kirin.


badîre

glosses: bobelat, facia, karesat, karesat, trajedî, bela, katastrof, afet

forms: facîa

ipa: /bɑːdiːˈɾɛ/

hyphenation: ba·dî·re


Ecemistan

forms: Acemistan

etymology_text: Ji ecem + -istan.

ايران

roman: Iran

Persia

roman: old name of Iran

Персия

roman: Pérsija


Iran

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Iran.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Mecanautes-Iran.wav


Iran

forms:
Irân (rare)
Irān (rare)
Îrân (rare)
Īrān (rare)

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Iran.wav


ایران

forms: irân (romanization)

ایرانی

roman: irâni

audio: LL-Q9168 (fas)-Berrely-ایران.wav

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-ایران.wav


qert

forms:
qerttir (comparative)
herî qert (superlative)
qerttirîn (superlative)

ipa: /qɛɾt/

hyphenation: qert


virxûn

glosses: kesî bêtawet, bêfedî û nahewe Hey virxûn, tu fedî nakî, gotina Apê Hemze dibirrî? Ji http://www.tirej.net/index379.Sorekli.MAMOSTA.BERENG.htm


hevkûf

glosses: wekhev, ji aliyê çawanî, pile, rûmet, hejmar û hwd. wekî hev, mirovên xwediyê yek kar yan şixul

forms:
ههڤكووف
hevpak
hevkûv

ipa: /hɛvˈkuːf/

hyphenation: hev·kûf


çaverêkirî

glosses: bûyer yan kiryarek ku mûhtemele yan jî gengaze ku li dahatûyê pêk bê yan jî encam bide

forms: çaverê

etymology_text: Ji çaverê + kirî.


dengo

glosses: Peyv yan gotinên ku rastiya wan nehatiye pejirandin û çavkanîya wan nediyar ku li nav gel û mirovan bi firehî belav bûye.

text: Ev zêdetirî çar salan e ko dengo (rumor) ya wê heye ko Emerîka dê ji ber çekên navokî (atomî) dirbeyeka leşkirî li Îranê bide.

ref: nefel.com, Şerê çaverêkirî yê Emerîkayê û Îranê bi nihêrîneka kurdane, 07/2008

forms: deng


givaş

text: Yekîtiya Ewropayê û ewropiyên mirovperwer û dost jî dê givaşê li ser tirkên hov dabinin ko mafê kurdan bide. Jibo wê ko çewtîya vê nîqaşa wan eşkira bibe, tenê bîstikekê (lehzeyekê) li rewşa Îrlendaya Bakur û herêma Bask bifikirin.

ref: Nefel.com, Şerê çaverêkirî yê Emerîkayê û Îranê bi nihêrîneka kurdane, 08/2008

forms:
guvaş
çewisandin
givaştin

etymology_text: Paşvesazî ji givaştin.


kiz bûn

forms:
kiz dibim (present)
kiz dibî (present)
kiz dibe (present)
kiz dibin (present)
kiz bibe (imperative singular)
kiz bibin (imperative plural)
kiz bûm (past)
kiz bûyî (past)
kiz bû (past)
kiz
qels

etymology_text: Ji kiz + bûn.

ipa: /kɪz buːn/

hyphenation: kiz bûn


Remzî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî Ji Remz + -î

ipa: /rɛmˈziː/

hyphenation: Rem·zî


kamuflaj

glosses: veşartina yan guherandina rûyê xwe yan cilên xwe daku neyê nasîn yan dîtin

text: [Helbestvan Arjen Arî] dihat ji dikana min cixare dikirî. Bi tirkî xeber dida. Simbêlên wî mîna simbêlên alîgirên MHP ya faşîst bûn. Min çend caran bala xwe da ser, li mînîbuseka sazîya DSI siwar dibû. Hinde polîsên sivîl yên taybet, hinde hêzên tarî yan jî şubeyên siyasî yên asayîşê bona ku xwe kamuflaj bikin, li ser mînîbusa xwe navê sazîyên mîna DSI, YSE, TCK, PTT, MEB dinivîsîn. Min wisa texmîn kir ku ew zilamê dewletê ye!

ref: Lezgîn Roşan: Mirîhezê Dost Çîyayî!, Netkurd.com, 7/2008

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]camouflage ji camoufler

камуфлаж

roman: kamuflaž

маскировка

roman: maskirovka

камуфляж

roman: kamufljaž

переряжение

roman: pererjaženije

καμουφλάζ

roman: kamoufláz


mubhem

glosses: ne zelal, ne eşkere, ne diyar, ne xwiya, şêlî, şêlo, aloz

forms:
mubhemtir (comparative)
herî mubhem (superlative)
mubhemtirîn (superlative)
mibhem
miphem
muphem


pepez

glosses: kartên îskambîlê, lîstika îskambîlê, lîstika bi kartan

forms: papaz


etir

glosses: bêhna xweş, bêhna gulavan, gulav, qolanî, parfûm

forms:
etr
itir
itr

etymology_text: Ji erebî عطر ('eṭir) yan jî ji fransî odeur ji latînî odor ji odos ji proto-hindûewropî * h₃ed- (pê hesîn)

άρωμα

roman: ároma


masûm

text: Xuya ye, piştî ku ciwanekî bi navê Yeqîn H. li gorî hîsên xwe yên masum û zanîna xwe çend gotin li ser Dost Çiyayî nivîsîne, ew jî rabûye bi sivikî di nav 10 deqîqeyan de çend gotin rêz kirine û dane weşandin. Ji xwe re mijara nivîsa hefteyê peyda kiriye!

forms:
masûmtir (comparative)
herî masûm (superlative)
masûmtirîn (superlative)
mesûm
mahsûm
mehsûm

טהור

roman: tahór


şehitandin

glosses:
xelet kirin, şaş kirin, çewitandin, xelitandin, xirrandin,
di ser de birin, rê lê hinda kirin

glosses: xapandin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dişehitînim (present)
dişehitînî (present)
dişehitîne (present)
dişehitînin (present)
bişehitîne (imperative singular)
bişehitînin (imperative plural)
şehitand (past)
şehitand (past)
şehitand (past)
şehitand (past)
–şehitîn– (root present)
–şehitand– (root past)
ez dişehitînim (indicative present positive)
ez naşehitînim (indicative present negative)
min şehitand (indicative past positive)
min neşehitand (indicative past negative)
tu dişehitînî (indicative present positive)
tu naşehitînî (indicative present negative)
te şehitand (indicative past positive)
te neşehitand (indicative past negative)
ew dişehitîne (indicative present positive)
ew naşehitîne (indicative present negative)
wê/wî şehitand (indicative past positive)
wê/wî neşehitand (indicative past negative)
em dişehitînin (indicative present positive)
em naşehitînin (indicative present negative)
me şehitand (indicative past positive)
me neşehitand (indicative past negative)
hûn dişehitînin (indicative present positive)
hûn naşehitînin (indicative present negative)
we şehitand (indicative past positive)
we neşehitand (indicative past negative)
ew dişehitînin (indicative present positive)
ew naşehitînin (indicative present negative)
wan şehitand (indicative past positive)
wan neşehitand (indicative past negative)
min dişehitand (imperfect positive)
min nedişehitand (imperfect negative)
min şehitandibû (positive)
min neşehitandibû (negative)
te dişehitand (imperfect positive)
te nedişehitand (imperfect negative)
te şehitandibû (positive)
te neşehitandibû (negative)
wê/wî dişehitand (imperfect positive)
wê/wî nedişehitand (imperfect negative)
wê/wî şehitandibû (positive)
wê/wî neşehitandibû (negative)
me dişehitand (imperfect positive)
me nedişehitand (imperfect negative)
me şehitandibû (positive)
me neşehitandibû (negative)
we dişehitand (imperfect positive)
we nedişehitand (imperfect negative)
we şehitandibû (positive)
we neşehitandibû (negative)
wan dişehitand (imperfect positive)
wan nedişehitand (imperfect negative)
wan şehitandibû (positive)
wan neşehitandibû (negative)
ez ê bişehitînim (future positive)
ez ê neşehitînim (future negative)
minê şehitandibe (future perfect positive)
minê neşehitandibe (future perfect negative)
tu yê bişehitînî (future positive)
tu yê neşehitînî (future negative)
teyê şehitandibe (future perfect positive)
teyê neşehitandibe (future perfect negative)
ew ê bişehitîne (future positive)
ew ê neşehitîne (future negative)
wê/wîyê şehitandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neşehitandibe (future perfect negative)
em ê bişehitînin (future positive)
em ê neşehitînin (future negative)
meyê şehitandibe (future perfect positive)
meyê neşehitandibe (future perfect negative)
hûn ê bişehitînin (future positive)
hûn ê neşehitînin (future negative)
weyê şehitandibe (future perfect positive)
weyê neşehitandibe (future perfect negative)
ew ê bişehitînin (future positive)
ew ê neşehitînin (future negative)
wanê şehitandibe (future perfect positive)
wanê neşehitandibe (future perfect negative)
min şehitandiye (perfect positive)
min neşehitandiye (perfect negative)
min şehitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neşehitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te şehitandiye (perfect positive)
te neşehitandiye (perfect negative)
te şehitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neşehitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî şehitandiye (perfect positive)
wê/wî neşehitandiye (perfect negative)
wê/wî şehitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neşehitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me şehitandiye (perfect positive)
me neşehitandiye (perfect negative)
me şehitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neşehitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we şehitandiye (perfect positive)
we neşehitandiye (perfect negative)
we şehitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neşehitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan şehitandiye (perfect positive)
wan neşehitandiye (perfect negative)
wan şehitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neşehitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bişehitînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neşehitînim (present subjunctive negative)
(bila) min şehitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neşehitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bişehitînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neşehitînî (present subjunctive negative)
(bila) te şehitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neşehitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişehitîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neşehitîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî şehitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşehitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bişehitînin (present subjunctive positive)
(bila) em neşehitînin (present subjunctive negative)
(bila) me şehitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neşehitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bişehitînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neşehitînin (present subjunctive negative)
(bila) we şehitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neşehitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişehitînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neşehitînin (present subjunctive negative)
(bila) wan şehitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neşehitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bişehitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neşehitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min şehitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neşehitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bişehitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neşehitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te şehitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neşehitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bişehitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşehitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî şehitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşehitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bişehitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neşehitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me şehitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neşehitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bişehitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neşehitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we şehitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neşehitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bişehitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neşehitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan şehitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neşehitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bişehitanda (present conditional positive)
minê neşehitanda (present conditional negative)
minê şehitandibûya (preterite conditional positive)
minê neşehitandibûya (preterite conditional negative)
teyê bişehitanda (present conditional positive)
teyê neşehitanda (present conditional negative)
teyê şehitandibûya (preterite conditional positive)
teyê neşehitandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bişehitanda (present conditional positive)
wê/wîyê neşehitanda (present conditional negative)
wê/wîyê şehitandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neşehitandibûya (preterite conditional negative)
meyê bişehitanda (present conditional positive)
meyê neşehitanda (present conditional negative)
meyê şehitandibûya (preterite conditional positive)
meyê neşehitandibûya (preterite conditional negative)
weyê bişehitanda (present conditional positive)
weyê neşehitanda (present conditional negative)
weyê şehitandibûya (preterite conditional positive)
weyê neşehitandibûya (preterite conditional negative)
wanê bişehitanda (present conditional positive)
wanê neşehitanda (present conditional negative)
wanê şehitandibûya (preterite conditional positive)
wanê neşehitandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bişehitîne (imperative present positive)
(tu) neşehitîne (imperative present negative)
(hûn) bişehitînin (imperative present positive)
(hûn) neşehitînin (imperative present negative)
شههتاندن
şexitandin

ipa: /ʃɛhɪtɑːnˈdɪn/

hyphenation: şe·hi·tan·din


şehitandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /ʃɛhɪtɑːnˈdɪn/


ahîze

glosses:
bihîstoka telefonê, cihazê telefonê,
telefona ku mirov dide ber dev û guhê xwe,
bihîstok, reseptor, şandiyar

ipa: /ɑːhiːˈzɛ/

hyphenation: a·hî·ze


feyz

forms:
fêz
feyiz
feyîz
fazil
fazîlet
ferz


erbab

glosses: serok, serkirde, mesûl, berpirs, xwedan, xwedî, beg, axa

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], pirrjimariya reb


karzan

glosses: pispor, şareza, mahir, erbab, ekspert, karnas

etymology_text: Ji kar + -zan.

hyphenation: kar·zan


miqedem

forms:
miqeddem
muqedem
muqeddem


Îmad

etymology_text: Ji erebî [Peyv?] ye û wateya wî piştevan yan alîgir e

ipa: /iːˈmɑːd/

hyphenation: Î·mad


medûsa

text: Li kitêbxaneya Şahmaran ku berhemên edebî ê jinên kurd çap dike, kitêbek din zêde bû. Kitêba nû a Dîlber Hêma, ‘Medûsa’. Dîlber Hêma ji Qosera Mêrdînê ye û ‘Medûsa’ kitêba wê ya yekem e.

ref: Avestakitap.com, 7/2008

forms:
medûza
medûz
medûza

медуза

roman: meduza


replîk

glosses:
parçeyên gotinên suhbetekê,
beşên diyalogekê
(bi taybetî di şanoyan de)

text:
Ez û bajar
di jiyana lîstikvanekî de
replîkên bêdengiyê bûn em

ref: Dîlber Hêma: Medûsa, weşanên Şahmaran, Stenbol, 2008

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]réplique

ipa: /rɛpˈliːk/


recim

glosses:
kevir û ber li kesekî cezakirî dan daku ew bêt kuştin,
bi kevir û beran kuştin (yan êşandin)

text:
Li Îranê cezayê recmê piranî ji bo cezayên zînayê tê dayîn. Mêr heta piştê û jin jî heta sîngê tê binaxkirin û piştre bi keviran lê wan tê dayîn.
Lê divê kevir ne pirr mezin bin da ku ew kes [zû] nemire.

ref: Netkurd.com, 7/2008

forms:
recm
recîm

etymology_text: Ji erebî رجم (recim), hevreha aramî רגמ (regamu)

투석형

roman: tuseokhyeong

побие́ние камня́ми

roman: pobijénije kamnjámi


recm

text: Li Îranê cezayê recmê piranî ji bo cezayên zînayê tê dayîn. Mêr heta piştê û jin jî heta sîngê tê binaxkirin û piştre bi keviran lê wan tê dayîn. Lê divê kevir ne pirr mezin bin da ku ew kes [zû] nemire.

forms:
recim
recîm

etymology_text: Ji erebî رجم


skarta

glosses: kartên îskambîlê yên ku di lîstikên îskambîlekê de ne pêwîst in

text: Li ber tirkan du rê hene: Yan dê qebûl bikin ko PKK-ya li başûrê Kurdistanê ji kontrola wan derkeve û dê yekcar dest ji dijminahiya başûrê Kurdistanê jî berdin. Yan jî tirk dê çawa ko Abdullah Ocalan di dema ”îskartabûna” wî de ji Sûriyeyê anîn û li Imraliyê kirin belaya serê kurdan wisa jî di dema ko hêdî PKK li başûr bi kêrî wan nayê de PKK-ê bînin bakurê Kurdistanê û bikin belaya serê kurdên bakur.

ref: Nefel.com, 7/2008

forms: iskarta

etymology_text: Ji îtalî scarta, forma mê ji scarto (“red, redkirî”).


skarta

glosses: tişta/ê yan kesa/ê ne pêdivî yan bêqîmet


beşeriyet

glosses: mirovatî, reftar û taybetmendiyên mirovan

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: beşer + -iyet

ipa: /bɛʃɛɾɪˈjɛt/

hyphenation: be·şe·ri·yet


mirovatî

glosses: mirovanî, qencî, dilovanî, rehm, xêrxwazî, dilnermî, dilsojî, karên qenc

forms:
merivahî
merivatî
merivayetî
merivayî
merivî
merivîtî
merivtî
mervahî
mervatî
mervayî
merovahî
merovatî
merovayî
merovî
merovîtî
merovtî
mirovayetî
mirovahî
merovayî
mirovî
mirovîtî
mirovtî
mirovayetî

etymology_text: Ji mirov + -atî.

𐕘𐕒𐕡𐕐𐕒𐕡𐔺𐕘𐔰𐕙

roman: ġušuyġar

кешелек

roman: kešelek

әҙәм заты

roman: äðäm zatï

чалаве́цтва

roman: čalavjéctva

মানবজাতি

roman: manôbjati

чове́чество

roman: čovéčestvo

လူသား

roman: lusa:

人類

roman: rénlèi

芸芸眾生

roman: yúnyúnzhòngshēng

بَشَرِيَّة

roman: bašariyya

الْجِنْس الْبَشَرِيّ

roman: al-jins al-bašariyy

إِنْس

roman: ʾins

إِنْسَانِيَّة

roman: ʾinsāniyya

մարդկություն

roman: mardkutʻyun

بشر

roman: bašar

بشریت

roman: bašariyat

انسانیت

roman: ensâniyat

𐌼𐌰𐌽𐌰𐍃𐌴𐌸𐍃

roman: manasēþs

კაცობრიობა

roman: ḳacobrioba

ადამიანთა მოდგმა

roman: adamianta modgma

मानवता

roman: mānavtā

आदमज़ाद

roman: ādamzād

मानवजाति

roman: mānavjāti

אֱנוֹשׁוּת

roman: enoshút

адам баласы

roman: adam balası

адамзат

roman: adamzat

인류

roman: illyu

ມະນຸດຊາດ

roman: ma nut sāt

човештво

roman: čoveštvo

хүн төрөлхтөн

roman: hün törölhtön

ئىنسانىيەت

roman: insaniyet

ئادەمزات

roman: ademzat

بشريت

roman: bašaryát

انسانيت

roman: ensānyát

челове́чество

roman: čelovéčestvo

род людско́й

roman: rod ljudskój

मानुष्यक

roman: mānuṣyaka

банибашар

roman: banibašar

инсоният

roman: insoniyat

నరులు

roman: narulu

кешелек

roman: keşelek

лю́дство

roman: ljúdstvo

មនុស្សជាតិ

roman: mɔɔnussɑɑciəteʼ

מענטשהייט

roman: mentshheyt

ανθρωπότητα

roman: anthropótita

ἀνθρώπινον γένος

roman: anthrṓpinon génos

човечност

roman: čovečnost

𐌼𐌰𐌽𐌽𐌹𐍃𐌺𐍉𐌳𐌿𐍃

roman: manniskōdus

ადამიანობა

roman: adamianoba

адамдық

roman: adamdyq

ανθρώπινη υπόσταση

roman: anthrópini ypóstasi

ἀνθρωπότης

roman: anthrōpótēs

кешелеклек

roman: kešeleklek

кешелеклелек

roman: kešeleklelek

মানবতা

roman: manôbta

মনুষ্যত্ব

roman: mônuśjôt

ইনসানিয়াত

roman: insaniẏat

хуманност

roman: humannost

ადამიანურობა

roman: adamianuroba

മനുഷ്യത്വം

roman: manuṣyatvaṃ

адамгершілік

roman: adamgerşılık

челове́чность

roman: čelovéčnostʹ

гума́нность

roman: gumánnostʹ

ανθρωπιά

roman: anthropiá

ро́днасць

roman: ródnascʹ

ро́днасьць

roman: ródnasʹcʹ

свая́цтва

roman: svajáctva

ро́дство

roman: ródstvo

родни́нство

roman: rodnínstvo

親屬關係

roman: qīnshǔ guānxì

血緣

roman: xuèyuán

親屬

roman: qīnshǔ

قَرَابَة

roman: qarāba

ազգակցություն

roman: azgakcʻutʻyun

خویشاوندی

roman: xišâvandi

خویشاوندان

roman: xišâvandân

𐍃𐌹𐌱𐌾𐌰

roman: sibja

ნათესაობა

roman: natesaoba

친족 관계

roman: chinjok gwan-gye

혈연

roman: hyeoryeon

친족

roman: chinjok

сродство

roman: srodstvo

родство́

roman: rodstvó

хешовандӣ

roman: xešovandī

спорі́днення

roman: sporídnennja

спорі́дненість

roman: sporídnenistʹ

συγγένεια

roman: syngéneia

συγγένειᾰ

roman: sungéneia

hyphenation: mi·ro·va·tî


çolyanî

glosses: zimanek e ku ji alî M. A. R. Barker ve hatiye afirandin û li gerdûna aşopî (xeyalî) ya Tekumel tê peyivîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


îzafe

glosses:
Pêvek, veser, servehî, îlawe, paşko, qertaf, zot, zêdek, ataşman,
tişta/ê bi tiştek din ve, tişta/ê ku li tiştek din hatiye zêdekirin.

forms: izafe

etymology_text: Ji erebî إِضَافَة (ʾiḍāfa), têkildarî zêde.

إِضَافَة

roman: ʾiḍāfa

اضافه

roman: ezâfe

इज़ाफ़ा

roman: izāfā

اضافه

roman: ezāfá

изафе́т

roman: izafét

ipa: /iːzɑːˈfɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-îzafe.wav

hyphenation: î·za·fe


komplîke

glosses: aloz, tevlihev, şexitî, şexitandî, têkil, têkvedayî, zehmet, dijwar, asê, alizandî

text: Lêbelê, çi dema ku meriv baş bala xwe bide ser vê meseleyê hingê dê bête dîtin ku bona îspatkirina cihê Eshabê Kehf tenê ev delîl qîm nake. Çunke ev bûyer bûyereka komplîke ye. Divêt bi tevayîmutemîmmat û komplîkasyona xwe bi awayekî tekûz bête ronîkirin.

ref: Roşan Lezgîn: Cihê Rastîn Yê Eshabê Kehf, vekolînek e ku hê nehatiye weşandin, 7/2008

forms:
komplîketir (comparative)
herî komplîke (superlative)
komplîketirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî compliqué, dema borî ji compliquer (“aloz kirin, alizandin”).


pafta

glosses: bizmarê pûl (ku bi taybetî bo xeml û rewşê bi serkel û hefsarê hespan ve datînin)

forms: pafte


mifesîr

forms:
mifessîr
mufesîr
mufessîr

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî tefsîr


kîler

glosses: kulîn, embara qûtî, kundîl, kuling, embar, mexzen, depo

text: Xerabe û bermayîyên bajarê Deqyanûsî ji nik xelkê gundên derdorê ve hatiye texrîbkirin, kevirên wir ji bo ku di avahiyan de bêne bikaranîn, derxistine birine. Dîsa bi mebesta ku dê gencîne (xezîne; defîne) tê de bibînin gelek avahîyên dîrokî hatine hilweşandin. Herwisa, ji ber wê polîtîkaya dewletê ku me behsa wê kir, ev cihên dîrokî yên li Kurdistanê bi tevayî bêxwedî hatine hiştin. Ciyên wisa dîrokî ger qesten neyên texrîbkirn jî, çi dema ku lê xwedîtî neyête kirin û nayên parastin, dikanin ji ber rewşa xwezayê xwe bi xwe ji nav biçin. Digel viya, bermayîyên dîwar û bedena dora bajêr hîn jî bal dikşînin. Li hin deran cuhên avê û sarinc, cihê esirîna tirî (masere), embar û kîlerên ku di nav zinaran de yan jî li bin erdê hatine vedan, hîn jî tên xuyakirin.

etymology_text: Ji tirkî kiler ji yûnaniya bîzansî κελλάριν (kellárin), ji yûnaniya helenî κελλάριον (kellárion), ji latînî cellārium.


kundîl

glosses: embar, mexzen, depo^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: kundil


kuling

text: Bêr û kulingekî jî bi xwe re birin.

ref: Serdar Roşan, Dara gozê, Weşanxaneya Nefel, 2002

text: Ferhad kuling hilgirtî çûye kolana zinarî...eve meseleke meşhure di nev ekradan ku dibêjin Ferhad mirîye ku dengê kulingî naye.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 99

forms:
کولنگ
quling

etymology_text: Hevreha soranî کوڵنگ (kołing), farisî ﻛﻠﻨﮓ (koleng), ji zimanên îranî, ihtimalen ji kolan / kolandin - -an / - -andin + -ing, bide ber bêjing ji -bêj- ku rehê dema niha ji lêkera bêtin (li bêjingê kirin) e. Herwiha bidin ber peyva qezme ji tirkî kazma ji kazmak ("kolandin").

ပေါက်တူ

roman: pauktu

բրիչ

roman: bričʻ

میتین

roman: mîtîn

моты́га

roman: motýga

киркомоты́га

roman: kirkomotýga

αξίνα

roman: axína

αξινάρι

roman: axinári

σκαλιστήρι

roman: skalistíri

ipa: /kʊˈlɪnɡ/

hyphenation: ku·ling


tîk

forms:
تیک
tak
tek
tik
tike
tûk


tîk

glosses: Hevrazê yan nişîvê ku pirr zû bilind yan nizm dibe.

text: Herwekî ku me got, şikefta Eshabê Kehf li Çiyayê Reqîm e. Ev çiya li ber gundê Dêrqamê bilind dibe. Berê bi hilkişîna hevrazekî gelek tîk re meriv dikanibû xwe bigihîne ber devê şikeftê lêbelê niha rê hatiye çêkirin û wesaît dikanin biçin ber devê şikeftê. Ew dîwarê ku dibêjin Deqyanûsî li ber devê şikeftê daye lêkirin hîn jî heye.


rekaet

glosses: Parçeyên nivêjê (her cara ku mirov sûreta "el-Fatîfe" di nivêjê de dixwîne).

text: Li gorî efsaneyeka navdar û di nav xelkê de gelek belavbûyî ku Şewket Beysanoğlu ji devê Mehemed Bulutê 80 salî yê ji gundê Xizirelyasê di hezîrana sala 1962 de berhev kiriye: “Kesekî bawermend ger bi dilekî xalis beriya berbanga şefeqê du rekaet nimêj bike, paşê sed caran bibêje: ‘Laîlaheîlellah, Ya xêrul xelas, Muhemmed resûlullah, Hawar ya Xizirelyas!’, hingê dê Xoceyê Xizir bibîne.

forms:
rikat
reka'et
rikaet
rika'et
sicde

etymology_text: Ji erebî رَكْعَة (rakʿa).

رَكْعَة

roman: rakʿa


word: bi gur re dixwin, bi xwediyê miyê re şînê digrin

glosses: Dema tawanbar yan jî gunehkarek xwe wek heval û alîkarê ew kesên bûne armanca tawan û gunehên wî tawanbar yan jî gunehkarî bi xwe. Wekî mirov yekî bikuje û here cenazeyî wî

text: Ev gotina bav û kalan wek trajediyeke mezin di van salên dawî de gelek hatine serê me Kurdan… “Bi gur re dixwin, bi xwediyê miyê re şînê dikin.“ Yanê berê dikûjin, paşê diçin cinazê kuştiyê xwe! Nimûneyek… Nurettin Güven... Yek ji tîmê înfazkirina Behçet Cantûrk. Di roja 17 Çille 1994 de li ber singê wî wêneyê Behcet Cantûrk û di cinazê wî de… Lê yê ku Behcet Cantûrk xistî dafikê û teslîmê tîma înfazê kirî û bîzzat tevlî kûjyeriyê bûyî ew bixwe bû.

ref: rizgari.com, 08/2008

forms:
bi gur re dikuje, bi şivan re dixwe
bi gur re dixwe, bi şivên re şînê dike
bi gur re dixwin bi şivên re şînê dikin

word: akşam yezit diye öldürdüler sabah şehit diye namazını kıldılar


kujyerî

glosses: cînayet, kuştina mirovekî ji bal mirovekî din ku li gor destûrê tawan tê qebûl kirin, bi taybetî kuştina bi niyetek xerab û pilankirî, kuştina mirovekî din ji bal mirovekî din di dema kirina tawanekî din wekî dizî kirinê

forms:
cînayet
kujyarî
kuştin


tiye

glosses: baneşanek ku wateya poşmaniyê dide. Yan jî dema mirov ji bo tiştekî dereng dimîne dibêje tiye

forms: tîye


pîj kirin

glosses: teşwîq kirin, arandin, cixirandin, şarandin, halan, han dan, lê sor kirin, zilqitandin, belişandin, xiroşme kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, fît kirin, tehrîk, cilixandin, lê gur kirin

glosses: azirandin, sîqilandin, tehrîk kirin, engizandin, xeyidandin, sil kirin, qehirandin, aciz kirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
pîj dikim (present)
pîj dikî (present)
pîj dike (present)
pîj dikin (present)
pîj bike (imperative singular)
pîj bikin (imperative plural)
pîj kir (past)
pîj kir (past)
pîj kir (past)
pîj kir (past)
pîj –k– (root present)
pîj –kir– (root past)
ez pîj dikim (indicative present positive)
ez pîj nakim (indicative present negative)
min pîj kir (indicative past positive)
min pîj nekir (indicative past negative)
tu pîj dikî (indicative present positive)
tu pîj nakî (indicative present negative)
te pîj kir (indicative past positive)
te pîj nekir (indicative past negative)
ew pîj dike (indicative present positive)
ew pîj nake (indicative present negative)
wê/wî pîj kir (indicative past positive)
wê/wî pîj nekir (indicative past negative)
em pîj dikin (indicative present positive)
em pîj nakin (indicative present negative)
me pîj kir (indicative past positive)
me pîj nekir (indicative past negative)
hûn pîj dikin (indicative present positive)
hûn pîj nakin (indicative present negative)
we pîj kir (indicative past positive)
we pîj nekir (indicative past negative)
ew pîj dikin (indicative present positive)
ew pîj nakin (indicative present negative)
wan pîj kir (indicative past positive)
wan pîj nekir (indicative past negative)
min pîj dikir (imperfect positive)
min pîj nedikir (imperfect negative)
min pîj kiribû (positive)
min pîj nekiribû (negative)
te pîj dikir (imperfect positive)
te pîj nedikir (imperfect negative)
te pîj kiribû (positive)
te pîj nekiribû (negative)
wê/wî pîj dikir (imperfect positive)
wê/wî pîj nedikir (imperfect negative)
wê/wî pîj kiribû (positive)
wê/wî pîj nekiribû (negative)
me pîj dikir (imperfect positive)
me pîj nedikir (imperfect negative)
me pîj kiribû (positive)
me pîj nekiribû (negative)
we pîj dikir (imperfect positive)
we pîj nedikir (imperfect negative)
we pîj kiribû (positive)
we pîj nekiribû (negative)
wan pîj dikir (imperfect positive)
wan pîj nedikir (imperfect negative)
wan pîj kiribû (positive)
wan pîj nekiribû (negative)
ez ê pîj bikim (future positive)
ez ê pîj nekim (future negative)
minê pîj kiribe (future perfect positive)
minê pîj nekiribe (future perfect negative)
tu yê pîj bikî (future positive)
tu yê pîj nekî (future negative)
teyê pîj kiribe (future perfect positive)
teyê pîj nekiribe (future perfect negative)
ew ê pîj bike (future positive)
ew ê pîj neke (future negative)
wê/wîyê pîj kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê pîj nekiribe (future perfect negative)
em ê pîj bikin (future positive)
em ê pîj nekin (future negative)
meyê pîj kiribe (future perfect positive)
meyê pîj nekiribe (future perfect negative)
hûn ê pîj bikin (future positive)
hûn ê pîj nekin (future negative)
weyê pîj kiribe (future perfect positive)
weyê pîj nekiribe (future perfect negative)
ew ê pîj bikin (future positive)
ew ê pîj nekin (future negative)
wanê pîj kiribe (future perfect positive)
wanê pîj nekiribe (future perfect negative)
min pîj kiriye (perfect positive)
min pîj nekiriye (perfect negative)
min pîj kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min pîj nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te pîj kiriye (perfect positive)
te pîj nekiriye (perfect negative)
te pîj kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te pîj nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî pîj kiriye (perfect positive)
wê/wî pîj nekiriye (perfect negative)
wê/wî pîj kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî pîj nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me pîj kiriye (perfect positive)
me pîj nekiriye (perfect negative)
me pîj kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me pîj nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we pîj kiriye (perfect positive)
we pîj nekiriye (perfect negative)
we pîj kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we pîj nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan pîj kiriye (perfect positive)
wan pîj nekiriye (perfect negative)
wan pîj kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan pîj nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez pîj bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez pîj nekim (present subjunctive negative)
(bila) min pîj kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min pîj nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu pîj bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu pîj nekî (present subjunctive negative)
(bila) te pîj kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te pîj nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pîj bike (present subjunctive positive)
(bila) ew pîj neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî pîj kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî pîj nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em pîj bikin (present subjunctive positive)
(bila) em pîj nekin (present subjunctive negative)
(bila) me pîj kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me pîj nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn pîj bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn pîj nekin (present subjunctive negative)
(bila) we pîj kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we pîj nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pîj bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew pîj nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan pîj kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan pîj nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min pîj bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min pîj nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min pîj kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min pîj nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te pîj bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te pîj nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te pîj kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te pîj nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pîj bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pîj nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pîj kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pîj nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me pîj bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me pîj nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me pîj kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me pîj nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we pîj bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we pîj nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we pîj kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we pîj nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan pîj bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan pîj nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan pîj kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan pîj nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê pîj bikira (present conditional positive)
minê pîj nekira (present conditional negative)
minê pîj kiribûya (preterite conditional positive)
minê pîj nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê pîj bikira (present conditional positive)
teyê pîj nekira (present conditional negative)
teyê pîj kiribûya (preterite conditional positive)
teyê pîj nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê pîj bikira (present conditional positive)
wê/wîyê pîj nekira (present conditional negative)
wê/wîyê pîj kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê pîj nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê pîj bikira (present conditional positive)
meyê pîj nekira (present conditional negative)
meyê pîj kiribûya (preterite conditional positive)
meyê pîj nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê pîj bikira (present conditional positive)
weyê pîj nekira (present conditional negative)
weyê pîj kiribûya (preterite conditional positive)
weyê pîj nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê pîj bikira (present conditional positive)
wanê pîj nekira (present conditional negative)
wanê pîj kiribûya (preterite conditional positive)
wanê pîj nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) pîj bike (imperative present positive)
(tu) pîj neke (imperative present negative)
(hûn) pîj bikin (imperative present positive)
(hûn) pîj nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji pîj + kirin.

ipa: /piːʒ kɪˈɾɪn/

hyphenation: pîj ki·rin


bi qirrika yekî girtin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi qirika (yekî) girtin.


hîcîw

forms:
hîciv
hîcîv
hîciw

hyphenation: hî·cîw


şalik

glosses: rûberek fire ku ji kevnik, qumaş yan jî tiştekî wekî wan çêbûye

text: Li bajarêQoserê kîsên şekir yan jî kîsên zibilên kîmyasal (gubre) bi ser hevdû ve tên dirûtin û rûberên ku pahnbûna wan 3-4 metro dirêjbûna wan jî 6-8 metro ye tên çêkirin. Ji van rûberan ra şalik tê gotin. Mere dikare şalika bi kayê yan jî bi pûş dagire wan pê bar bike.

forms: şal


şalik

glosses: kîsikên hinek riwekên wek nîska. Berê wan riwekan di van kîsikan çêdibe.


şalik

glosses: kîsikê heban ku ji maddeyek wek jelatîn pêkhatiye, kîsikên hûrik


rapê kirin

glosses: Li pey kesekî yan tiştekî revîn daku wî bigire, dan dû daku bigire.

text: Li ser vê, dagîrkerên xwînrêj rapêyî wî dikin ku bigrin. Apê Osman, sala 1929, sînor derbas dike û diçe Sûriyê da ku xwe bigihîne Xoybûnê...

ref: Ji malpera osmansebri.eu

forms: rapêyî kirin

etymology_text: JiJi ra- + pê. + kirin.

يطارد

roman: yutarid

לרדוף

roman: lirdof

쫓다

roman: jjochda, jjotda

perseguir#Portuguese

roman: perseguir

гнаться

roman: gnatʹsja

jaga#Swedish

roman: jaga

వెంటాడు

roman: veṇṭāḍu

κυνηγώ

roman: kynigó

καταδιώκω

roman: katadióko

ipa: /rɑːˈpeː kɪˈɾɪn/

hyphenation: ra·pê ki·rin


xatirê yekî li erdê nexistin

glosses: Qêmeta yekî pir zanîn û bo xatirê wî tiştî xwestî anîna şûnê


ber bihayî yekî ketin

glosses: Guh dane ser gotinên yekî û bi gotinên wî kirin


teswîb

glosses: pejirandin, qebûlkirin, pêrazîbûn, jêrazîbûn, pesindkirin, sencandin

text: Ev hersê kesayetiyên ko min navê wan zikr kir, kedkar û xemxwirên miletê xwe ne. Polîtîka ko ew dikin reng e bête rexne kirin, teswîb nekirin, bes polîtîka tê guhartin, mirov rêçika xwe digohure, a giring hez û eşqa milet û welat e.

ref: Brahîm Xelîl Sirûcî: Ez nizanim çima Yaşar Kaya, Mesûd Tek û Kemal Burkay bi tirkî dinivîsin, Nefel.com, 8/2008

forms: taswîb

etymology_text: Ji erebî تصويب (teśwîb), hevrehaîsabet, musîbet.

notes:
teswîb kirin
teswîbkirin
teswîbkirî


îfrat

glosses:
zêdekirin, ziyadekirin, mezin hesibandin,
tiştek ji rastiya wî zêdetir hesibandin

forms: ifrat

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


teshîh

glosses:
rastkirin, duristkirin, sererastkirin,
şaşiyên tiştekî rastkirin

forms: tashîh

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî sehîh

notes:
teshîh kirin
teshîhkirin
teshîhkirî


fetih

text: Wexta nû min bi dest nivîsîna kurdî kir, gupgupa dilê min bû. Wek ko min keleh fetih dikirin, ez bibûm şêrê Elî.

forms: feth

etymology_text: Ji erebî فتح (fetḥ), hevreha aramî ܦܬܚܐ (pitaxa), îbrî פתח (pêtax). Ji eynî rehî: Fatih, fatihe, fethe, Fetah, Feteh, mifte...


paq

text: Li Îngilistanê Zanîngeha Brunel lêkolîneke kir û diyar kir ku mêr jinên paqdirêj (çîpdirêj) ji jinên din dilbijînertir û seksîtir dibînin.

ref: Diyarname.com, 8/2008

glosses: çîm^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
peq
pêq
pak

ipa: /pɑːq/

hyphenation: paq


estrad

forms: êstrad

etymology_text: Bi rêya fransî estrade yan îngilîzî estrade, ji spanî estrado.


atestasyon

text: Akadêmîk Îvanê Omer Farîzov, xudanê ferhenga Rûsî-kurdî, kubariya me hemû kurdan e. Gelek salan serwêrî li kafêdra Înstîtûta welatên Asîyayê û Afrîkayê kirîye, ku li Moskow e, endamê komîsyona atêstasyon ya Rûsîyayê bûye, ku bê îmzeya wî li Sovyeta berê û Rûsîya niha kes nikaribû bibûya doktor.

ref: Têmûrê Xelîl: Mêvanxaneya “Koçer“, Netkurd.com, 8/2008

forms: atêstasyon

etymology_text: Ji fransî attestation, ji attester.

ipa: /ɑːtɛstɑːsˈjoːn/

hyphenation: a·tes·tas·yon


keledoş

text: Xênji navê kurdî mêvan li wê mêvanxaneyê ji xwarinên kurdî jî dikarin kurdan nas bikin. Li vir xwarinên wek serbidew, keledoş, avsîr çê dikin. Xizmetkarên mêvanxaneyê çend zimanan dizanin, di nav wan da kurdî jî.

ipa: /kɛlɛˈdoːʃ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-keledoş.wav

hyphenation: ke·le·doş


atletîzm

text: Sê beşên atletîzmê yên bingehîn hene.

ref: Metîn Kewê: Spor û bedenparêzî, Kovara Mehname, hj. 38, sala 2003

etymology_text: Ji atlet + -îzm.

육상 경기

roman: yuksang gyeonggi

Атлетика

roman: Atletika

Лёгкая атлетика

roman: Ljóxkaja atletika

αθλητισμός

roman: athlitismós

ipa: /ɑːtlɛˈtiːzm/

hyphenation: at·le·tîzm


atlet

glosses:
werzişvan, spormend,
mijûla/ê atletîzm,
kesa/ê atletîzmê dike

etymology_text: Bi rêya fransî athlète ji yewnaniya kevn άθλος (pêşbazî)

атлет

roman: atlet

αθλητής

roman: athlitís


nikildar

forms:
nukuldar
nikuldar
nukildar

etymology_text: Ji nikil + -dar.


nikildarên avî

forms:
nukuldarên avî
nikuldarên avî
nukildarên avî

etymology_text: nikil + -dar + -ên + avî


baweşînk

glosses:
bajenînk, bajêrge, erpîze,
tişta ku mirov li ber rûyê xwe dihejîne daku mirovî hênik bike

forms:
باوهشینك
baweşênk
baweşînek
baweşînok

etymology_text: ba + -weşînk ji weşandin

веер

roman: vejer

காத்தடி

roman: kāttaṭi

ipa: /bɑːwɛˈʃiːŋk/

hyphenation: ba·we·şînk


jîbon

forms:
cîbon
gîbon

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


margîsk

glosses: Hin cûn ajelên mîna maran in lê çarpî ne.

forms:
مارگیسک
margîsok
mergîsk
dakmar
beqmar
karemar

etymology_text: Ji mar + gîsk.

ᏗᎦᎭᎵ

roman: digahali

ящерица

roman: jaščerica

ящірка

roman: jaščirka


meqezer

glosses: Hin cureyek e canewerên dirûva maran in lê çarpî ne.

ipa: /mɛqɛˈzɛɾ/


marmêlke

glosses:
Kimkim, kelpezî, margîsk, margîsk, bûkmar,
hin cûn ajelên mîna maran in lê çarpî ne.

glosses: meqezer^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bûkmar

glosses:
Kimkim, margîsk, marmêlke, margîsk,
hin cûn ajelên mîna maran in lê çarpî ne.

forms:
bîkmar
bwîkmar


cengel

glosses: daristan, dehl, rêl, devî, dehlûdir, dehlistan, daristanên boş û asê

text: Dibêjin rojekê darbirrek tevşo û tevirdas û birrek û werîsê xwe hildide û wekî hercar diçe li nav cengelê ku daran bibirre.

ref: Perwîz Cîhanî, Axiriya qenciyê dibe xerabî, Avestakurd.net, 8/2008

glosses: bîşî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
cengil
çengel
çengil

जंगल

roman: jaṅgal

جاڭگلا

roman: janggla

джунгли

roman: džungli

джунглі

roman: džunhli

ipa: /d͡ʒɛnˈɡɛl/


sif

glosses: bi tenê, bes, tenê tiştek lê ne ti tiştên dî

forms:
saf
sef
sîf


têdan

glosses: boyax kirin an jî tiştek bi teştekî dan. Bo ku ser çavên xwe reş bike tenî têda.

forms: تێدان

etymology_text: Ji tê + dan = di + wê/wî + dan.


pêşkirin

glosses: Bala xwe nedane tiştekî, xema tiştekî xwarinEzkê pêşkim lawo(Mihemed Henîfî, efrîn.net)= Min re çi ye lawo, ne xema min e.

etymology_text: Ji pêş + kirin.

ipa: /peːʃkɪˈɾɪn/


raserê kirin

glosses: rapê kirin, dane dûv an jî şopa kesekî/tiştekî

etymology_text: Ji raserê + kirin.

ipa: /rɑːsɛˈɾeː kɪˈɾɪn/

hyphenation: ra·se·rê ki·rin


hiro

glosses: îro, evro, vê rojê, îroke, evroke, iro, iroke

glosses: vir, vê derê, ev der, vî cihî, ev cih, here, hire, êre

forms:
huro
hîro


revizyon

glosses: venerîn, sererastkirin, duristkirin, kontrolkirin

forms:
reviziyon
revîziyon
revîzyon

etymology_text: Bi rêya fransî revision ji reviser ji latînî revisare ji re- (dîsa, dubare, ve-) + visare (ceribandin), têkildarî videre (dîtin)


revizyon

glosses: revizyon, sererastî, venêrîn, kontrol kirin


duso

glosses: duso, dusibê du ro ji îro şûnde. du+so/sibê