babalık

glosses: baviko (ji bo kesê kal, dema gazîkirinê)


babam!

pos: unknown

pos_title: Mane

text: sen bildiğini söyle babam

text: git babam git, yol bitmiyor


babamın adı hıdır, elimden gelen budur

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Guhartoyeke babamın adı hıdır elimden gelen budur.


baban öle

glosses: tu kur bî bi bavê xwe de (jin ji hev re dibêjin)


babası tutmak

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: hêrsa (yekî) pê girtin, hêrsa (yekî) rabûn


babasının oğlu

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: kurebav, helal kurê wî bavî ye, helal li wî bavî çûye, helal bavê xwe ye, kurê wî bavî ye


babasının çiftliği

glosses: tu dibêjî qey cotgeha bavê wî ye, tu dibêjî qey malê bavê wî ye


babaî

glosses: Babayî, Babaî (kesê ji mezhebe Babayiyan)


babaîlik

glosses: Babayîtî (mezhebê ku di sedsala XIII de ji aliyê Baba îsheq ve hatiye damezirandin)


babıâli

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: Babêalî (avahiya ku di dema împeretoriya Osmanî de serokwezîrtî, wezareta karê hundirîn, wezareta karê derveyî û şûraya dewletê tê de bû)

glosses: Babêalî (li Stenbolê çapemeniya li dora vê avahiyê)


babîlik

glosses: Babîtî (doktrîna dînî ya ku di sedsala XIX de li îranê Ali muhemmed Bab hîmê wê daniye)


baca

audio: LL-Q9240 (ind)-Xbypass-baca.wav


baca

glosses: dûkêl kêş, kulek, dûkêş, rojing, kolmêşk, rojîn

text: şömine bacası

glosses: fame (qula ku di selep û lexeman de vedikin da ku hewa bide û bistîne)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-baca.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-baca.wav


bacak

glosses: çîm, çîmik, çîp, çêq, çîq, çaq, çêx, pîjaq, paq, baq, pîjaq, kap, pêq, qor, pîq, qît, şek, teşk, taşk (ji bo ji ber navranê heta binê pê)

text: masanın bacağı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bacak.wav


bacak bacak üstüne atmak

glosses: pê avêtin ser pê, ling avêtin ser ling, çîmên xwe avêtin ser hev


word: bacak kadar boyu var türlü türlü huyu var

glosses: tu li telê (wî) binêre, tu li kurm û tebîetê (wî) binêre (ji bo kesê biçûk ku kurm û xûyên cure cure hilaniye)


bacakları kopmak

glosses: piyên (yekî) jê de ketin, çîmê (yekî)jê weşîn, piyên (yekî) jê weşîn, ji piyên xwe de ketin, ji piyan de ketin, lingê (yekî) jê weşîn, lingê (yekî) jê de ketin (ji bo pir rehtbûnê)


bacakları tutamamak

glosses: piyên (yekî) (ew) ranegirtin, piyên (yekî) pê re nehatin, lingê (yekî) pê re nehatin


bacaklarını uzatmak

glosses: çîmên xwe dirêj kirin, ling (an jî piyhen) xwe dirêj kirin


bacaklı

glosses: biçîm, bipaq, biçîp, bipê, biçêq, bipîjaq


bacaksız

glosses: qanos (ji bo zarokên ku dest diavêjin kar û barê ne li gora jî û temenên xwe)


bacanak

glosses: hevling, hîwer, hevçeng, hevbûk, hevzava, bacenax

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bacanak.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bacanak.wav


bacanaklık

glosses: hevlingî, hîwerî, hevçengî, hevbûkî, bacenaxî


bacası tütmek

glosses: dû ji kuleka (yekî) kişîn, dû di kuleka (yekî) de çûn, îdareya roj bi rojê kirin (ji bo malbateke ku bi zorekê debara xwe dike)


bacası tütmez olmak

glosses: dû di kuleka (yekî) de neçûn, dû ji kuleka (yekî) nekişîn


bacağı kadar

glosses: pizikek, heye çar tilî, bi qasî bihost û nîvekî

text: bacak kadar çocuk


bacı

glosses: qerwaşa pîr ku ji demeke zû ve di nav malê de xebitiye (ev nasnava hanê bi piranî ji bo qerwaşên reşik tê bikaranîn)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bacı.wav


badana etmek

glosses: (xanî) spî kirin, (xanî) şerbet kirin, şêl kirin, badena kirin


badanalama

glosses: şêlkirin, spîkirin, badenakirin, şerbetkirin


badanalamak

glosses: şêl kirin, spî kirin, badena kirin, şerbet kirin


badanalanmak

glosses: hatin şêlkirin, hatin spîkirin, hatin badenakirin, hatin şerbetkirin


badanalatmak

glosses: dan şêlkirin, dan spîkirin, dan badenakirin, dan şerbetkirin


badanalı

glosses: şêlkirî, spîkirî, badenakirî, şerbetkirî

glosses: xwehesikandî (jina ku zêde podra û boyax di rûyê xwe daye)


badanasız

glosses: spînekirî, bêspîkirin, bêbadena, badenanekirî, şerbetnekirî

glosses: bêspîkirin, badenenekirî (ê ku badenaya wê xera bûye)


badas

glosses: binbêder, kozere (teneyê tevî ka û xweliyê ku piştî rakirina bênderê maye)


badem ezmesi

glosses: şekirê behîvan (cureyek şekir e ku ji kakilê behîvan tê çêkirin)


badem gibi

glosses: xiyara şidandî, xiyara teze (xiyarê teze û gava tê xwarin xirpînî jê tê)


badem kürk

glosses: kurkê ku tenê ji postê piyên rûvî tê çêkirin


badi badi yürümek

glosses: meşwerdekî çûn, wekî werdekan bi rê de çûn


badik

glosses: werdek, zelût (rewşa çûçik û çêlikên mîna werdek û kevokan ku hîna nû ji hêkê derketine)


badiklenmek

glosses: bi meşwerdekî çûn, wekî werdekan meşîn, bi meşê bi rê de çûn


badıç

glosses: baqil, pêçik (ji bo qaçilê lowik, fasûlî yên mîna wan)


bahadır

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bahadır.wav


bahane aramak

glosses: li mehniyan (mehneyan) gerîn, mehnî kirin, li hêncetan gerîn, li bahaneyan gerîn, rakotî kirin


bahane bulmak

glosses: jê re li mehneyan gerîn, jê re li hêncetan gerîn, jê re li bahaneyan gerîn


bahane etmek

glosses: kirin mehne, kirin hêncet, kirin bahane, mehne lê girtin


bahanesi üstünde olmak

glosses: li bar bûn, li mehneyan bûn, li hincetan bûn, li ber mehniyan bûn, li hincêtan bûn


baharı başına vurmak

glosses: wekî conegayê kel lê bûn bihar, hilê (yekî) rabûn


bahariye

glosses: bahariye (qesîdeya ku di edebiyata dîwanê ya Osmanî de bi şayes (teswîra) biharê dest pê dike)


bahaîlik

glosses: Bahaîtî (olek e ku ji Babaîtiyê zêde bûye, ji bilî îranê li Ewrûpa û Amerîkayê belav bûye)


bahis açmak

glosses: jê hatin behs kirin, jê hatin qalkirin, jê hatin çêlîkirin, behs jê hatin kirin


bahis tutuşmak

glosses: bi hev re şert girtin, bi hev re ketin şertê


bahname

glosses: berhema ku tê de wêneyên vekirî û nivîsên cinsî hene


bahsetmek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bahsetmek.wav


baht

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-baht.wav


bahtı bağlı olmak

glosses: bextê (yekî) girtî bûn, bext û talihê (yekî) hatin girtin

glosses: bextê (wê) girtî bûn (ji bo keçên xama ku hatiye zewacê lê kesê ku bê wê bixwazin nîn in)


bahtsızlık

glosses: bextbireşî, bextreşî, bêtalihî, dilneşadî


bahçe kekiği

glosses: çeşîdekî catiriyê ye ku jê esans jî tê çêkirin


bahçeci

glosses: bexçevan (kesê ku debara xwe bi xwedîkirina zebze, gul û daran dike)


bahçıvan

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bahçıvan.wav


bahşiş

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bahşiş.wav


bak bak!

text: bak bak neler olmuş da haberimiz yok


bakakalmak

glosses: lê man heyîrîn, lê zik bûn, lê zûr bûn, zûrbûn lê nihêrtin, lê bûn heyret, ji xwe re şaş man, ecêba (yekî) jê re çêbûn


bakalım

glosses: (bakayım) ez lê binêrim, ca ez lê binêrim

text: sonra bakalım, ilçeye araba var mı?


bakalorya

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


bakanlık

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bakanlık.wav


bakar mısınız!

glosses: ca li min binêre, ca bala xwe bide min (baneşana denglêkirinê)


bakara

glosses: di leystika îskambîlê de navê cureyeke leystikê ye


bakarak

pos: adv

pos_title: Hoker

text: sen onlara bakarak daha iyisin


bakarsın

text: evde tedarikli olmak lazım, bakarsın misafir gelir


bakaya

glosses: baqaye; kesê ku dema leşkeriya wî hatiye lê neçûye leşkeriyê

glosses: baca ku di sala xwe de nehatiye berhevkirin ab


bakım

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bakım.wav


bakım yapmak

glosses: xweyî kirin, guh danê, muqayetî lê kirin

text: bahçeye bakım yapılmamış

text: hastaya iyi bakın

text: bölgeye bakım yapılmamış


bakımcı

glosses: xwedîker, lêxweytîker (kesê ku karê lêxweytiyê dike)


bakımını yapmak

glosses: xweyî kirin, lê xweytî kirin, guh dan ()


bakımlı

glosses: xwedîkirî, xweyîkirî, xweytîkirî, dêhndayî


bakımsız

glosses: nexwedîkirî, nexweykirî, dêhnnedayî, bêxwedî, bêxweyî


bakımsızlık

text: bu bakımsızlık içinde çocuğun iyi olacağı şüpheli


bakıncak

text: tüfeğin bakıncağı


bakındı

pos_title: Formeke lêkerê

text: bakındı şu çocuklara


bakınmak

text: şaşkın gözlerle çevresine bakındı


bakır çalığı

glosses: zincar (tiştê ji ber xwêya sifir jehrdar bûye)

glosses: rengê zincarê (hêşînê ku dirûvê rengê kesk lê dikeve)


bakire

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bakire.wav


bakirelik

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bakirelik.wav


bakırlaşmak

glosses: jincarî bûn (ji bo tiştê ku renge jincarê lê dikeve)


bakış

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bakış.wav


bakışım

glosses: hevkirî, hevhatî (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statû û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye)


bakışma

glosses: pevnêrîn, pevmêzîn, pevnihêrtin, pevfedkirin, pevmêzekirin


bakkam

glosses: beqem (Haematoxylon campechianum) (botanîk)


bakla

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bakla.wav


bakla kadar

glosses: wekî beqekî, bi qasî beqekî (ji bo gir û mezinbûna spî, keç û tiştên wisa tê gotin)


baklava

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-baklava.wav


baklava börek

glosses: eynî dewet e (gava karekî mirov li karekî din qiyas bike ku kirina wî kari ji karê din xweştir be, tê gotin)

glosses: beqlewa be jî (xwarin bê berê yekî û ew jî gava têr be, dibêje)


baklava dilimi

text: baklava dilimi şeklinde


baklavalık

glosses: ê beqleweyan (tiştê ku di çêkirina beqlewayê de tê bikaranîn, an jî tiştê ku ji bo çêkirina beqlewayê bi kêr tê)


baklayı ağzından çıkarmak

glosses: hew hemilandin (tiştekî ku nedabe gotinê, lê ji ber ku hew xwe ragire bibêje)

glosses: gotin ji devê (yekî) derketin, ji devê xwe gotin derxistin (ji bo derbirina gotineke ku ji ber fikarekirinê nedihate gotin)

text: bırak öyle konuşmayı çıkar ağzından baklayı


bakma

glosses: nêrîn, nihêrin, nihêrtin, mêzîn, mêzekirin, fedkirin, feyîn, eyişandin


baksana!

glosses: ca binêrel ca binêrin (ji bo denglêkirinê)

glosses: bala xwe bidê!, dêhna xwe bidê! lê binêre!

text: baksana akşam oluyor


baktıkça alır

glosses: tu çiqas lê dinêri hê bi xweşikiya wê dihesî


baktırmak

glosses: dan nihêrtin, dan mêzandin, dan mêzekirin, dan fedkirandin, lê dan nihêrtin, lê dan mêzandin


bal alacak çiçeği bilmek

glosses: derba nişterê dîtin û çeq û lêxistin (ji bo kesê ku zane beıjewendiya wî li ku ye)


bal arısı

glosses: mêşhingiv, heng, moza hingiv (Apis melifica)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bal arısı.wav


bal demekle ağız tatlanmaz

glosses: bi sozdanê tişt çênabe (kirinek ji hezar gotinî çêtir e)


bal dök de yala!

glosses: tu rûn birêjî rûn tê hilanîn! (ji bo cihekî têr paqij tê gotin)


bal gibi

glosses: eynî (an jî wekî) hingiv e (ji bo tiştên ku pir şîrîn e tê gotin)

glosses: jê re şik nîn e, bêşik, bêguman, wisa xweş

text: bal gibi de bu iş olur


bal gümeci

glosses: cureyek kêlên kurîşkî ku dişibe nanikê şana hingiv


bal kabağı

glosses: kundirê qijik, kundirê mîranî, kundirê şîrîn, kundirê qerewe, kulindê mîran, kundirê şamî (Cucurbita moschata)

text: lâf söyledi bal kabağı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bal kabağı.wav


bal mumu

glosses: şima, mûm, mûmê hingiv, şema (ji bo şimaya ji hingiv)

glosses: şima (şimaya ku di pîşesaziyê de tê bikaranîn û ku sûn'î ye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bal mumu.wav


bal mumu macunu

glosses: mecûna şimayê (ku di xiratiyê de tê bikaranîn)


bal rengi

glosses: hingivî, rengê zerê qehweyî, rengê hingivê makan


bal sağmak

glosses: hingiv derxistin (ji kewara mêşan hingiv derxistin)


balaban

glosses: kes an jî zarokê) liserxwe, qelew, şîşman

glosses: kuşu çûkeke gir a ku li avzêmka dijî, goştê wê bibez û xwarina wê giran e (Botaurus)


balama

glosses: gotina ku di leystikên wekî karagöz û matîz de ji tîpên welatên biyan re tê gotin


balast

glosses: xurdik, rişte (kevirên hûrik ên li riya trênê werdikin)


balat

glosses: balad (di serdema Navîn de cureyeke helbesta Rojavahî, ku ji sê benda tê pê)

glosses: balad (cureyek strana ku li Rojava bi hinek reqsan tê strîn)


balcı

glosses: hingivkir, kiroxê hingiv (kesê ku hingiv dikire)

glosses: xweykerê mêşan (kesê ku mêşên hingiv xwedî dike û ji wan hingiv bi dest dixe)


baldır

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-baldır.wav


baldıran

glosses: zirgêjnok, giyajehrk (Conium maculatum) (botanîk)

glosses: zirgêjnok, giyajehrk (jehra ku ji vî giyayî tê derxistin)


baldıran şerbeti

glosses: ked û heda ku bi zehmetî hatiye bidestxistin


baldırı çıplak

glosses: çîmrût, çaqrût, rantazî, teşkrût, kaprût, ebeboz, pêxwas


baldırsokan

glosses: cureyek mêşan e ku li xwînê dimije û ji bo tenduristiya ajelan xeternak e (Stomaxys calcitrans)


baldız

glosses: dişk, jinxweh, xwehjin, xwişkjin (baldûz, baltûz)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-baldız.wav


balerin

glosses: balerîn (hunermenda jin an jî keç a ku baleyê dike)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-balerin.wav


balgam çatmak

glosses: leke lê xistin (ji bo lekedarkirina kirina karekî an jî dabaşekê)


balık

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-balık.wav


balık baştan kokar

glosses: xeta xwar ji gayê pîr e, masî ji serê xwe genî dibe, av di serê kaniyê de şolî dibe, av di serê kaniyê de şêlo dibe, ava şêlî di cihikan de zelal nabe


balık eti

glosses: (balık etinden) tevkutayî (ne qelew û ne jî jar)


balık gözü

glosses: ji bo qeytan di sol û pêlavan de qulpa ku ji hesin û hestî hatiye çêkirin


balık istifi

glosses: wekî hewma masiyan (ku mirov di cihekî de pir in û bi hev ve zeliqandî ne)


balık kartalı

glosses: cureyek teyrê dirende ku lu dora avan dijî, xwe bi masiyan xwedî dike û xetên spî û qehweyî tê de hene (Pandion haliaetus)


balık kavağa çıkınca

glosses: roja nehşemê (bi henekî, ji bo tiştê ku çêbûna wî ne gengaz e tê gotin)


balık nefesi

glosses: cureyek rûnê ku ji serê balîna tê derxistin û di madeyên kozmetîk û mûmên bixeml de tê bikaranîn


balık sırtı

glosses: li sirta masî (li ser pot û pertalan nîgareyê ku di teşeya dasiyê masiyê de ye)

glosses: çeşîdekî sukrê avê ye da ku av li vî alî û li wî alî here


balık tabağı

glosses: teyfika masiyan, lengeriya masiyan (ku masiyan dixinê)


balık tutkalı

glosses: cureyek zemqa ku ji bermayên pîşesaziya masiyan tê çêkirin


balık yağı

glosses: donê masiyan (yê ku ji masiyê bi navê morîna tê derxistin û di hekîmtiyê de ji bo rêlibergirtina jar û lewazbûnê tê bikaranîn) ;; bnr balık yağı


balıklama

glosses: li serserkî (ji bo karekî, ji bo rewşekê, ku mirov nizane encama wê çi ye û xwe liserserkî lê xistin)

text: meselenin ne olduğunu bilmeden balıklama atlama


balıkçı

glosses: masîgir, masîvan (tiştê ku xweserî masîgir û masîvanan e)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-balıkçı.wav


balıkçı kazağı

glosses: cureyek qazaxê ku beşa stû tê hata ber çeneyê û lê tê qelaptin


balıkçı yaka

glosses: kincên wekî gomlek û blûz ku berstûkên wan gilover e


balıkçıl

glosses: şaqavî, masîxwer (ê ku masiyan dixwe, xwe bi masiyan xwedî dike)


baliğ olmak

text: borç yirmi milyona

glosses: balix bûn, herzekar bûn balina neheng, hût, hûf


balkanbal kelebeği

glosses: celebek mînmînika ku zirar û ziyanê dide kewara mêşan (Balleria melIonella)


balkanlı

glosses: Balkanî (kesê ku ji Balkanan e, tiştê ku xweserî Balkanan e)


ballandırmak

text: konuşurken öyle ballandırıyor ki, imrenmek elde değil


ballanma

glosses: şîrînbûn, hingivbûn (ji bo têr şîrînbûn û gihîştina mêweyan)


ballanmak

text: elbiselerim ballanmış

text: kaysılar iyice ballanmış


ballı baba

glosses: gezika derewîn, hingivîn, gula hingivîn (Lamiumalbum) (botanîk)


ballı börekli olmak

glosses: kerekî bi kurtan di nav wan re derbas nebûn, canêcanê bûn (ji bo kesên ku xweş li hev dikin)


balmumu

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-balmumu.wav


baloncuk

glosses: belboq, ciqciqok, peqik, peqok, belbelîzk


balotaj

glosses: di hilbijartinekê de endamên ku rayên hewcekirî nestendine û ji ber vê yekê jî bêencambûna hilbijartinê


baloz

glosses: devera bi reqs û araq ku keştîvan û karker diçinê


balsam

glosses: mestekî (curcyeke mestekî ku ji dara tê derxistin û di çêkirina parfûm û dermanan de tê bikaranîn)


balta

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-balta.wav


balta değmemiş

glosses: cihê dehl û dêş, şewl û şafir (daristan an jî dehla ku dar û berên wê di hev de ne û gur e)


balta olmak

glosses: pêşkarî (yekî) bûn, raselatî (yekî) bûn, museletî ser serê (yekî) bûn (argo)


baltacı

glosses: bivirdar, teberdar (di dema Osmaniyan de erkedarê ku di çaxê seferan de di nav dar û deviyan de rê vedikir, konan vedigirt û hildianî, bar bardikir û radikir)


baltalık

glosses: satar, hemî (herêma daristanê an jî dehlê ya ku ji bo gundiyan hatiye terxankirin, ji bo pêwistiya wan a êzingan)


baltası kütükten çıkmak

glosses: derketin firehiyê, ji tengasiyê derketin


balya

glosses: ding, şelig, balî (ji bo male bazirganiyê ku bi çember an jî têlê hatiye girêdan)


balyemez

glosses: topa ji simê zer, navçap, menzîldirêj ku berê di şerê deryayê de dihate xebitandin


balyos

glosses: peyamber (di dema Osmaniyan de navê ku li qasidê Freng û bi taybetî jî li yê Venedîkan dihate kirin)


balçık

glosses: teniya bidon (kesê ku dijwariyê derdixe)

glosses: derem, erda derem (axa reş a ku av tê de naçe xwarê)

glosses: ritam, bekre, remî, lewe, lostik, reşik, çirav, gilk

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-balçık.wav


balçık hurması

glosses: xurme an jî hêjîra ku li ser tiştekî tê hişkirin


balçıklı

glosses: biritam, bireml, bibekre, bilewe, bilostik, bireşik


bam teli

glosses: têla bemê (di sazan de jiya ku dengê stûr jê derdikeve)


bambu

glosses: hezaren, arc, bambû (cureyek qamîş e ku telê wê hetanî

glosses: metroyan radibe) (Bambusa vulgaris) (botanîk)

glosses: hezaren, bambû (tiştê ku ji bambûyê hatiye çêkirin)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bambu.wav


bambul

glosses: kêzikek e ku di dema kurmiktiya xwe de qirnê ziyanan (debrê) û di çaxê mezinbûna xwe de jî pelê wan dikurisîne (Anisoplia austrica)


bamya

glosses: bamî, bamye (Hibiscus esculentus) (botanîk)

glosses: bamî, bamye (berê vê riwekê ku hem bi tezetî û hem jî dikare bi hişkkirin û paşê bê xwarin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bamya.wav


bana

glosses: avzê, rihînok, çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr


bana

glosses: şax, strû, qiloç, qoç (hestiyê bi serê hin heywanan ve)


bana da demesinler

glosses: bila ez kurê (qîza) çi bim, bila navê ne li ser min be, bila ez ne ji bavê xwe bim

text: bu yaptığını babana söylemesem, bana da adam demesinler


bana dokunmayan yılan bin yıl yaşasın

glosses: tiştê ku zirara wî ji min re tune be eleqeya min çi jê ye, çi min jê ye


bana mısın dememek

text: iki paket sigara içtim bana mısın demedi


banak

text: bir banak ekmek


banal

glosses: banal (tiştê ku her kes bi kar tîne, herkes jê fêm dike)


bandıra

glosses: bandira (alaya ku dide nîşan dan keştî aîdî kîjan dewletî ye)

text: Fransız bandırası


bangır bangır bağırmak

glosses: bi dengê bilind qîr kirin, bi dengê bilind dan qîran


bangırdama

glosses: borînîkirin, berînîkirin, qîrinîkirin, boreborkirin, qîrewîrkirin


bangırdamak

glosses: kirin borînî, kirin borebor, kirin qîrinî, kirin qîrewîr, kirin berînî, kirin barebar


bani

word: banĉambro<w:hemam, banyo>

word: banejo<w:hemam, serşoka giştî>

word: bantuko<w:xewliya hemamê>

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-bani.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-bani.wav


banka

glosses: banka (saziya ku bi çalakiyên abori bilî dibe)

glosses: banka (cihê ku lê muemeleyên bankavaniyê tê kirin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-banka.wav


bankacı

glosses: bankavan, bankgêr (ji bo kesê ku li bankayê erkedar e an jî kesê ku bi muemeleyên bankavaniyê bilî dibe)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bankacı.wav


bankacılık

glosses: bankavanî, bankgêrî (ji bo karê kirina muemeleyên bankavaniyê)


banker

glosses: serokê/a bankekê yan jî xwediyê/a bankekê yan çend bankan

text: Bankera kurd Narîn Nadirova li Qazaxistanê hat xelatkirin

ref: Rudaw.net 12/2016

forms:
bankkar
bankvan
bangker

etymology_text: Deyn ji îngilîzî banker ji bank + -er

банкі́р

roman: bankír

ба́нкер

roman: bánker

銀行家

roman: yínhángjiā

مَصْرَفِيّ

roman: maṣrafiyy

بَنْكِيّ

roman: bankiyy

بانکدار

roman: bânkâr

बैंकर

roman: baiṅkar

בנקאי

roman: banka'i

בנקאית

roman: banka'ít

은행가

roman: eunhaengga

банкар

roman: bankar

банки́рша

roman: bankírša

באַנקיר

roman: bankir

באַנקירער

roman: bankirer

τραπεζίτης

roman: trapezítis

ipa: /bɑːŋˈkɛɾ/


banker

audio: EN-AU ck1 banker.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-banker.wav


banker

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-banker.wav


banko

glosses: banko (pereyê ku di leystikên şans û talih de ji layê kesê ku leystikê bi rê ve dibe, hatiye danîn)

glosses: banko (gava banko, wekî baneşan tê gotin, dide nîşan ku ew dixwaze li ser hemû pereyê li rastê bileyîze)


banlamak

glosses: kirin berînî, kirin qîrînî, kirin borînî


banliyö

glosses: berbajêr, guhê bajêr, perê bajêr, banliyo

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-banliyö.wav


banliyö treni

glosses: trena banliyo, trena berbajar (trena ku di navbera bajar û berbajar de dişixule)


banmak

text: reçele ekmeğimi banar yerim


bant

glosses: band (şirîta dermankirî ya ji bo birînê)


banttan vermek

glosses: ji bantê weşandin (weşandina deng û dîmenan di radyo an jî televizyonê de, ku berê hatiye amadekirin)


bap

glosses: di rêzimana Erebî de ji cureyên raderê her hebek


bar bar

text: bar bar bağırıyordu


bar bağlamak

glosses: deleme girtin, qirêj girtin, gemar girtin, zengarî bûn, tebeqî bûn


baraj ateşi

glosses: remîkirina gur, bi awayekî tund lê reşandin


barajı aşmak

glosses: ji bendê derbas kirin, ji barajê derbas kirin


barak

audio: LL-Q33070 (ban)-Siti Noviali-barak.wav


barata

glosses: barata (serpoşekî ji kulavê sor ku serî bi dûçik e)

glosses: barata (serpoş an jî kulehê ku doktorên zanistê û kardinal didin serê xwe)


baratarya

glosses: baratarya (ziyana ku kaptanê keştiyê bi zanebûn digihîne xwediyê keştiyê û pişkdariya sîgortayê)


barbakan

glosses: çeşîdekî şivakê ku di dîwarên kelan de hatiye vekirin, da ku tîrkêş tê de tîran biavêjin neyarên ku cerd û êriş tinin ser kelê


barbarizm

glosses: barbarîzm (şaşitiya mezin a ku di peyvekê de ji aliyê fonetîk û morfolojîk ve tê kirin)


barbut

glosses: barbût (cureyek leystika xumarê ku bi zaran tê leyistin)


bardak

glosses: piyan, qedeh, îskan, istekan, stekan (derdana ji cam)

glosses: pîvan, istekan (mêjera ku piyanek hiltîne)

text: bir bardak toz şeker verebilir misin?

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bardak.wav


bardaktan boşanırcasına yağmak

glosses: wekî devê meşkê baran hatin xwarê, xulexula baranê bûn, te digot qey esman qul bûye û baran dibare


bardağı taşıran damla

glosses: dilopa eniyê (ji bo lebat û tevgera ku hêrsa mirov radike)


barem

glosses: barem (liste û sîstema mehaniya karinende dewletê ku li gorî rade û yekime te amadekirin)


barikat

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-barikat.wav


barındırma

glosses: hewandin, vehewandin, hewirandin, êwirandin, êwirkirin, stirandin, penihandin


barındırmak

glosses: hewandin, vehewandin, hêwirandin, êwirandin, stirandin, penihandin, êwir kirin, hemilandin


barınma

glosses: hewîn, vehewîn, hêwirîn, êwirîn, êwirbûn, sitirîn, starbûn, penihîn


barınmak

glosses: hewîn, vehewîn, hewirîn, ewirîn, êwir bûn, stirîn, star bûn, penihîn

text: koca memlekette barınacak yer bulamadılar

text: doğru dürüst hiç bir işte barınmadı


bariton

glosses: barîton (denge meran ê di navbera tenor û bas de)

glosses: barîton (cureyek amûra ku bi devan tê jendin û dengeki di navbera basso û alto de jê derdikeve)


barış

text: barış içinde yaşıyoruz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-barış.wav


barışık

glosses: aştbûyî, lihevkirî, lihevhatî, lêkhatî, lihev

text: biz barışığız


barışma

glosses: lihevaşbûn, lihevhatin, lêkhatin, selihîn


barışmak

glosses: li hev aş bûn, li hev aşt bûn, li êk hatin, lek hatin, selihîn

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-barışmak.wav


barıştırma

glosses: lihevanîn, pevanîn, lêkanîn, lihevaşkirin, selihandin


barıştırmak

glosses: li ek anîn, li hev aş kirin, li hev aşt kirin, li hev) selihandin


barışçı

glosses: aştîxwaz (kes an jî tiştê ku) aştiyê dixwaze, aştiyê dide pêş


barışçılık

glosses: aştîxwazî, aştîperestî, sulhxwazî, xêrdoşî


barometre

glosses: barometre (amraza ku pestoya hewayê dipîve)


barut kokusu gelmek

glosses: li şer bar bûn (têderxistina qewimîna şer)


baryum

glosses: baryûm, elementek e ku nimroya wê ya atomê, siftiya wê û kurtebêja wê Ba ye.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-baryum.wav


barça

glosses: keştiya bixêlî û bêrik ku di Serdema Navîn de ji bo hilgirtin û kişandina mal û mirovan hatiye bikaranîn

glosses: keştîcenga ku biçûk a û di teşeya kalyonan de


barî

forms:
barîtir (comparative)
herî barî (superlative)
barîtirîn (superlative)

ipa: /bɑːˈɾiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-barî.wav

hyphenation: ba·rî


barî

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya nêr a yekjimar a binavkirî ya bar.

forms:
baran (masculine definite oblique plural)
bêr


bas tutmak

glosses: hevaltîkirina amûrekê bi perdeyeke tenê bi amûrên dengzirav re


basamak

glosses: pêpelok, paplûk, pêpelûk, pêling, pêpeling, pêping, pêpik, pêlpelik, pêlpêlok, pêpilang, pêlekan, pêweran, pêpilanik

text: merdiven basamağı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-basamak.wav


basamak basamak

glosses: pêpelûk bi pêpelûk, pêling bi pêling, pêlik bi pêlik, pêpeling bi pêpeling (ji bo bilindbûnê)


basamaklı

glosses: bipêpelok, bipêping, bipêlik, bipaplûk, bipêpeling, bipêling


basıcı

glosses: çaper, çapker, çapger, çapder (ê ku karê çapê dike)


basil

glosses: rihan, firincemişk, merzekew, rîhan, reyhan, basîlîka, hebeq (Ocimum basilicum)


basil

glosses: basîl (cureyek bakteri ye ku zirav û dirêj e)


basılı

text: basılı peynir küpü


basım

text: kitabın basımına başlandı


basımcı

glosses: çapdar, çapdêr, çapemend (xweyî çapxaneyê)


basın

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-basın.wav


basıp geçmek

text: atımız diğer atları basıp geçti


basiret

glosses: besîret, dûrbînî, xweşbînî, başbînî, bînahî, pêşbînî, çavsaxî, dûrendîşî, degelî


basiretsizlik

glosses: nedegelî, nedûrendîşî, nekêrî, bêbesîretî


basit

glosses: sihêl, rihet, hêsan, sivik, besît (tiştê ku kirina wî û têgihîştina wî hêsan e, netevlihev)

text: Basit bir yöntem.

text: Basit bir dil kullanılmış.

text: Basit bir adam.

text: Hergün gördüğümüz basit olaylardan.

text: Basit bir iş.

etymology_text: Ji erebî بَسِيط (basīṭ)


basitleşme

glosses: hêsanbûn, asanbûn, rihetbûn, sivikbûn, sadebûn, besîtbûn


basitleşmek

glosses: hêsan bûn, asan bûn, rihet bûn, sivik bûn, sade bûn, besît bûn


basitleştirme

glosses: hêsankirin, asankirin, rihetkirin, sivikkirin, sadekirin, besîtkirin


basitleştirmek

glosses: hêsan kirin, asan kirin, rihet kirin, sivik kirin, sade kirin, besît kirin


basitlik

glosses: hêsanî, asanî, sihêltî, sadetî, sadeyî, siviktî, besîtî


baskı altında tutmak

glosses: di bin bin tehdeyê de hiştin, di bin pêkutî û tehdehiyê de hiştin, di bin pest û guşarê de hiştin


baskı uygulamak

glosses: zor dan ser (), zora xwe dan ser (yekî), pê kirin ser (yekî), zext lê kirin, zext dan ser (yekî)


baskı yapmak

glosses: tehde lê kirin, pêkutî lê kirin, pê dan ser (yekî) , pest lê kirin, çewsandin, guşarî lê kirin


baskıcı

glosses: çapker (ji bo kesê ku bi qaliban resm û şeklan çapî ser qumaşan dike)

glosses: tehdekar, fîşalker, stemkar, zorker, zordest (ji bo kesê ku zordestî û pêkutiyê li kesên din dikin)


baskıcılık

glosses: tehdekarî, fîşalkerî, çewsînerî, zorkerî, zordestî


baskıda kalmak

glosses: serî dan der, serî dan (gava ku baran li erdê dike erd dişide û pişt re tov serî bide)


baskın

text: köye baskın yaptılar

text: çocuk arkadaşlarına göre baskın geldi

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-baskın.wav


baskın yapmak

glosses: avêtin ser (kesekî an jî cihekî), girtin ser (kesekî an jî cihekî), cerd kirin

glosses: ji nişka ve girtin ser (kesekî an jî cihekî)

glosses: girtin serê (ji bo gava ku mêvan ji nişka ve tên)


baskısız

text: baskısız rejimler


baskül

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-baskül.wav


basma

glosses: cureyek qumaşê bipembû ku li serê şekl hene

glosses: ji bo tiştê ku ji vî qumaşî hatiye çêkirin

glosses: metbûa (tiştên ku bi çapkirinê hatine amadekirin)

glosses: cureyek leystikek e ku bi kaxizê îskambîlê tê leyîstin


basmak

text: çimenlere basmayınız

glosses: xwe li piyan girtin, xwe li ser lingan girtin (ji bo zarokên biçûk ku êdî dikarin rabin ser piyên xwe)

glosses: tehm dan, def dan (ji bo defdana tiştekî ku mirov hêza xwe dide serê û tehm dide)

glosses: dewisandin, çewisandin, tepisandin, repisandin, dehişandin, avandin

text: küpe peynir bastı

glosses: çapandin, çap kirin (ji bo mîna pirtûk û rojnameyan)

glosses: nixamtin, nixumandin, zeft kirin, girtin

text: yolları ot basmış

glosses: lê xistin, lê dan (ji bo ku mirov bi tiştekî rêç û şop li ser tiştekî bihêle)

text: buraya parmağını bas

glosses: girtin ser (kesekî an jî cihekî), avêtin ser (kesekî an jî cihekî), cerdî serê kirin, bi ser de girtin

text: ilçeyi basmışlar

text: tokadı bastı

text: bu gün yirmi yaşına basacak

text: çevreyi sis basmış

text: havayı bas

glosses: bi qup ketin, bi kurk ketin, (li ser hêkan) qerimîn (ji bo heywanên nav malê)

text: bas (veya bas git)


bastı

glosses: zebzeyê ku bi goştê hûrkirî re tê pehtin


bastıbacak

glosses: vêç, vajî (ji bo kesê ku piyên wî li hev weribandî)

glosses: pizik, netebt, nehs (ji bo zarokên nerihet)


bastırık

glosses: kutek (darê ku ji hundir ve didin pişta deri da ku ji derve ve kes nikaribe deri veke)


bastırmak

glosses:
tepeser kirin
 Xwezila deng baştir bihatana tomarkirinê. Dengê muzîka li fonê jî dengên gotardêran tepeser dike.

glosses: dan dewisandin, dan avandin, dan çewisandin, dan pêkutîkirin, dan tepisandin, dan repisandin

text: isyanı bastırdı

text: kurnazlıktan arkadaşını bastırdı

text: elbisenin kenarını bastırmış

text: bir lokma ekmek yiyip açlığını bastır

text: cevabını bastırdı

text: misafirler ansızın bizi bastırdılar

text: kara kış bize hazırlıksız bastırmıştı

glosses: bi kurk ketin, bi qup ketin, qerimîn (ji bo heywanên malê mîna mirişkan)


bastığı yerde ot bitmez

glosses: cihê ku pêgeha (yekî) bikevê giya lê hêşîri nabe


baston

glosses: parçeyê dîreka xwarkirî ya pêşiya keştiyê ku dirêjî derve bûye

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-baston.wav


basur memesi

glosses: çiçika bawesîrê (ku di rûniştina mezin de derdikeve)


batakhane

glosses: cihê ku lê mirovan dixapînin û dikin halekî xerab

glosses: devera ku lê kar di wextê xwe de û li gorî pêwistiyê nayê kirin


bataklı

glosses: bilîtav, biteqn, bihezek, biavzêm, bimexerî, pengavî


batakçı

glosses: deynnexweş, heqnexweş (kesê ku ji dana deyn û qerzê xwe re ne xweş e)

glosses: destbelav (kesê ku pereye dikeve dest vir de û wê de diavêje)


batakçıl

glosses: ajel û riweka ku ji deverên şilek, lîtav û avzêm hez dike


batar

glosses: garis, genimok, genimê şamî, genimokê şamî, lazût


baterya

glosses: pîl, cîhaza ku ji bo embarkirina enerjiyê tê bikaranîn.

forms:
batarya
batterî
batteriya

etymology_text: Bi riya tirkî batarya, ew jî ji îngilîzî battery.

ipa: /bɑːtɛɾˈjɑː/

hyphenation: ba·ter·ya


bati

text: Rigardu, kiel la aglo batas kun la flugiloj!.

text: Mi batos ĉiun unuenaskiton en la lando Egipta.

etymology_text: Deyn ji îtalî battere, ew jî ji fransî battre.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-bati.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-bati.wav


batıcı

glosses: rojavahez, rojavaparêz (kesê ku ji aliye rojava ye, meyla wî li ser wan e)


batık

glosses: noqbûyî, binavbûyî (ji bo keştiya ku xerq bûye)

glosses: lewitandî, lewitî (ji ber heri û qirêjê)


batılı

glosses: rojavayî (ji bo kesê ku ji gelên welatên rojava an jî ji herêma rojava ye)

glosses: rojavayî (ji bo kesê ku şaristaniya rojava pejirandiye)


batılılık

glosses: rojavayîtî (ji bo pejirandina şaristaniya rojava)


batın

text: o, dördüncü batından dedesi oluyor


batiniye

glosses: Batiniye (navê tarîqetên ku bawer dikin di hundirên tiştên xuya de tiştên pendî hene)


batırılmak

glosses: hatin noqkirin, hatin binavkirin, hatin noqandin, hatin xerqkirin, tê de hatin kirin

text: gemi batırıldı

text: kalem hokkaya batırıldı

glosses: hatin lewitandin, hatin petixandin, hatin herimandin, hatin hesikandin


batırma

glosses: lewitandin, hetikandin, petixandin, herimandin, hesikandin, cirisandin


batırmak

glosses: noqandin, noq kirin, xerq kirin, bi nav kirin (ji bo tiştekî ku mirov di nav şelemeniyê de bike û tê de here xwarê)

glosses: jê axaftin, jê xeber dan (ji bo rewşa ku mirov di eleniya yekî de dipeyîve û dike ku navê wî bi xerabiyê derkeve)

glosses: hetikandin, lewitandin, petixandin, herimandin, hesikandin, cirisandin

text: üstünü başını batırmış

text: gençliğimi batırmışım

glosses: tê re kirin (gava ku mirov nan di xwarinekê re dike)


batkınlık

glosses: îflas (ji bo bazirganê ku bi biryara dadgehê îflasa wî hatiye pejirandin)


batma

glosses: lewitîn, hetikîn, herimîn, petixîn, hesikîn


batmak

text: kayık battı

text: ay battı

glosses: lewitîn, hetikîn, herimîn, petixîn, hesikîn (ji bo qirêjîbûnê)

text: pantolonum batmış

text: elime diken batmış, onu çıkarabilir misin?

text: onun sözleri bana batıyor

text: paraları ona batıyor

text: bata çıka

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-batmak.wav


battal

text: bu bir battal gemidir artık

glosses: himhime, betal (ji normaliyê mezintir) Ji alê firehî û bilindahiyê ve ya herî mezin; Mezintirîn Hût


battaniye

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-battaniye.wav


battı balık yan gider

glosses: gava te da nava navê ha li saqê ha li navê


batur

audio: LL-Q34002 (sun)-Sofi Solihah-batur.wav

audio: LL-Q34002 (sun)-Saniskala-batur.wav

audio: LL-Q34002 (sun)-Yudajatnika-batur.wav


batur

glosses: mêrxas (kesê di şer û lihevxistinan de nav û deng daye)


bavcı

glosses: kesê ku şahin û kûçikan hînî nêçîrkirinê dike


bavlamak

glosses: hînkirina şahin û kûçikan ji bo nêçîrkirinê


bavul

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bavul.wav


bay etmek

glosses: destê xwe li ba kirin, destê xwe hejandin


bayan

text: bayan ne içiyorsunuz?


bayat

glosses: mijû, kitût, kartû, kitûk, kartî (ji bo nan û xwarinê)

text: bayat ekmek

glosses: ne teze (ji bo tiştê ku girîngiya xwe winda kiriye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bayat.wav


bayağı

text: bayağı bir söz

text: bayağı sevindim


bayağılaşma

glosses: firûmayebûn, pespayebûn, adîbûn, amiyanebûn


bayağılaşmak

glosses: firûmaye bûn, pespaye bûn, adî bûn, amiyane bûn


bayağılaştırma

glosses: firûmayekirin, pespayekirin, adîkirin, amiyanekirin


bayağılaştırmak

glosses: firûmaye kirin, pespaye kirin, adî kirin, amiyane kirin


baygın

text: baygın bakış

text: baygın bir koku


baygın düşmek

glosses: ji bîr ve çûn, ji pertav ketin, ji mecal ketin


baygıntı

glosses: axpoç (nexweşîna ku li kurmê qozan dikeve û ji berê qoze çênake)


bayi

glosses: firoşer, bayî (kes, dukan û saziya ku destûra wê ya firotinê ya hin tiştan heye)


bayilik

glosses: firoşerî, bayîtî (karê tim firotina tiştekî)

glosses: firoşgeh, cihê ku tim lê firotina tiştekî tê kirin


bayılma

glosses: gemişîn, xeriqîn, xewirîn, jibîrveçûn, jixweveçûn, bêhişketin


bayılmak

glosses: gemişîn, xeriqîn, xewirîn, kewirîn, ji hiş ve çûn, bêhiş ketin, ji bîr ve çûn, ji xwe ve çûn, ji dil ve çûn, ji hişê xwe çûn

glosses: jê re kêfa (yekî) hatin, jê re mirin (ji bo hezkirina pir)

glosses: dilê (yekî) bihurîn (an jî borin), dilê (yekî) xewirin, dilê (yekî) xeriqîn, dilê (yekî) ji bîr ve çûn, hişê (yekî) çûn (ji ber birçîbûn, tîbûn, germê û betilînê)

text: bayıla bayıla

text: yazdıklarını herkes bayıla bayıla okuyor

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bayılmak.wav


bayıltıcı

glosses: bîrveber, gewişîner, xewirîner, xeriqîner, bêhişker (tiştê ku mirov bêhiş dixîne)

text: bayıltıcı ilâç

text: bayıltıcı bir koku


bayıltma

glosses: gemişandin, xeriqandin, xewirandin, kewirandin, bêhişxistin


bayıltmak

glosses: gemişandin, xeriqandin, xewirandin, kewirandin, bêhiş xistin


bayır

glosses: gir, girik (devera ji derdorên xwe bilindtir)


bayır

glosses: pal, berpal, nişêw, kendal, berjor, derberjor, erdim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bayır.wav


bayır turpu

glosses: cureyek tivir, tevr (Cochlearia armoracia) bol


baymak

glosses: pê ketin, pê berşoşkî bûn (ji ber xurikan)


bayrak

glosses: direfş, al, ala, beyreq (ji bo alaya netewe, civat û saziyan)

glosses: pêşeng, peyamber, ala (ji bo kesên ku di warê hüner û ramanê de bûye xwediyê rêbazekê)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bayrak.wav


bayrak altı

glosses: leşkerî, eskerî, xizmetkirina ji bo artêşê


bayrak açmak

glosses: bi dilê xwe dest bi berhevkirina leşkeran kirin

glosses: di riya daxwaziyekê de lê xebitîna hatina cem hev


bayrak gibi

glosses: wekî ala (an jî beyreq) (ji bo wekî beyreq xwe dan xuyakirin)


bayraklaşmak

text: bayraklaşan isimler


bayraktarlığını yapmak

glosses: pêşengiya (tiştekî) kirin (pêşengîkirina ji bo belavbûna ramanekê, rêbazekê)


bayram

text: kurban bayramı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bayram.wav


bayram ayı

glosses: li gorî salnameya koçberî (hicrî) meha ku piştî remezanê tê, şewal


word: bayram değil, seyran değil, eniştem beni niye öptü

glosses: Guhartoyeke bayram değil seyran değil eniştem beni niye öptü.


bayram etmek

glosses: wekî di dawet û dîlanê de bûn (ji bo kêf û eşqkirineke pir)


bayram haftasını mangal tahtası anlamak

glosses: nizane mala dawetê kîjane radike kevçî (bi henekî)


bayram koçu gibi

glosses: xemlandina wan eynî wekî leystina zarokan e


bayram yeri

glosses: cihê cejnê, cihê îdê (ku lê ji bo ku zarokan ji xwe re kêf û şahî bikin)


bayram üstü

glosses: beriya cejnê, nêzî îdê (ji bo rojên nêzika îdê)


bayramda seyranda

glosses: di şên û şayiyan de, kêm caran, car caran


bayramlaşmak

glosses: çûn cejna hev, cejna hev pîroz kirin, îda hev pîroz kirin, îdana hev kirin, îdaniya hev kirin, çûn îdaneya hev


bayramlık

text: bayramlık elbise

glosses: cejnane, îdane, îdanî (diyariyê ku di cejnê de tê dayîn)

text: çocuğun bayramlığını verdim


bayramlık ad

glosses: nav û nûçik (navê ku ji bo heqaretkirinê mirov li yekî datîne)


bayramlık ağzını açmak

glosses: devê xwe li (yekî) vekirin (ji bo çêrkirin û xeberdana qebe) (argo)


baytar

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-baytar.wav


bazı

glosses: carinan, car caran, car car, hin caran, hinde car

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bazı.wav


baç

glosses: bac (di dema împeretoriya Osmanî de baca gumrikê)

glosses: xûgî, bêş, xerc (a ku bi zorê dihate stendin)


bağ

text: ayakkabımın bağı çözüldü

text: yaramın bağını değiştireceğim

text: iki bağ maydanoz

glosses: bax, xerzik, rêzom (devera ku darê mêwan lê hene)


bağ bozumu

glosses: mehsere, hilanîna rez, çinîna tirî, çinîna rezan, qurafa rezan, birîna rezan


bağ bozmak

glosses: rez hilanîn, rez quraftin, rez çinîn, çûn ser mehseran


bağ budamak

glosses: rez birin, rez kesaxtin, rez dapitandin, rez pêçandin


bağ fiil

glosses: lêkerên ku di şekle hokeran de tên bikaranîn


bağa

glosses: kosî, kwîsî, kîso, kîsel, kûsel, şkevlatok


bağa bak üzüm olsun, yemeye yüzün olsun

glosses: li rez binêrin wexta ku hûn tiri bixwin şerm mekin


bağan

glosses: beravêtî, zarok an jî têjikê ku beriya dema xwe bi mirîtî hatiye


bağdalamak

glosses: pêpaşk avêtin ber (yekî), paşling avêtin ber (yekî)


bağdaşma

glosses: lêhatin, pevhatin, lêkkirin, pevkirin, çûna ber hev


bağdaşmak

glosses: lê hatin, lêk kirin, li hev hatin, li hev kirin, çûn ber hev


bağdaşmaz

glosses: nelihev, pevnatî, pevnekirî, pevreneborî


bağdaşmazlık

glosses: lihevnehatinî, pevnehatinî, pevnekirin, pevreneborîn


bağıldak

glosses: potêber, paçê ber (potê ber ê jin û keçan ku ji bo bênimêjiyan didin ber xwe)


bağımlı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bağımlı.wav


bağımlı hale gelmek

glosses: bûn hînbûyê (tiştekî, bûn muptelayê (tiştekî)


bağımlı olmak

glosses: xwegirtiyê (yekî) bûn, pêgirtiyê (yekî) bûn, ne bi serê xwe bûn


bağımsız

glosses: serbixwe, biserxwe, xweser (kesê bi serê xwe ku bi tu awayî ne di bin bandora yekî de ye)

glosses: serbixwe (kesê ku ne bi tu partî û saziyekî ve ye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bağımsız.wav


bağımsızlaşmak

glosses: bi serê xwe bûn, serbixwe bûn, xweser bûn


bağımsızlık

glosses: serbixwebûn, serbixwetî, serxwebûnî, serbixweyî

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bağımsızlık.wav


bağır yeleği

glosses: bersing (êlekê çermîn ku berê di binê zirx de li xwe kirine)


bağırıp çağırmak

glosses: qarin pê ketin, qîjîn pê ketin, qîrîn pê ketin

glosses: pê de kirin qarewar, pê de kirin qîjewîj, pê de kirin qîrewîr (bi hêrs bi yekî re xeyîdîn)


bağırış çağırış

glosses: qîrewîr, qarewar, qîjewîj, qîjemîj, qajewaj, behrewer, hêwirze


bağırmak

glosses: qarîn, qajîn, qîrîn, qîjîn, behrîn, cirîn, qîr kirin, kirin qîrinî, kirin qajînî, kirin qîjînî, kirin cirinî, qîr dan

text: kitap burdayım diye bağırıyor, sen görmüyorsun


bağırsaklarını deşerim

glosses: ez dê hûr û rodiyê te beri erdê bidim (argo)


bağırtkan

glosses: qarqarok, qîjqîjok, qîrqîrok, qîjok, qîrok


bağırtmak

glosses: qîrandin, qîjandin, qajandin, qarandin, çîkandin

glosses: (delal dan gazîkirin, bangêr dan gazîkirin


bağıtlanmak

glosses: peyman hatin girêdan, qebale hatin danîn, peyman hatin bestandin


bağıtlaşmak

glosses: pev re peyman danîn, pev re peyman girê dan, pev re peyman bestandin


bağıtçı

glosses: peymanbest, aqît (her kesê ku peymanê girê dide)


bağış

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bağış.wav


bağışlama

glosses: bexşandin, lêborîn, bêtkirin, efkirin, ruste


bağışlamak

glosses: rustandin, lê borîn, ef kirin, bêt kirin

text: Allah onu babasına bağışlasın.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bağışlamak.wav


bağlam

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bağlam.wav


bağlama

glosses: saz, biziq, baxlema (nave cure sazekî ye)

glosses: girêdan, bestandin, nûsikandin, vebestandin, hilbestandin, lehiqandin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bağlama.wav


bağlamak

glosses: girê dan, bestandin, nûsikandin, girê kirin, dabestandin, vebestandin, hilbestandin, lehiqandin

text: atı ağaca bağladım

text: ayakkabı bağını bağla

text: yarayı ilaçladıktan sonra bağlamış

text: eşyayı bağlamak

text: yara kabuk bağlamış

text: lamba is bağlamıştı

text: ona aylık bağladım

glosses: peyman danîn, peyman girê dan, peyman beştin (ji bo karekî)

text: bu işi anlaşmaya bağladım

glosses: lepikandin, şepikandin (ji bo pê ve mayîna bi karekî, bi tiştekî ve)

text: bu iş beni bağladı

glosses: birin serî, sergihayî kirin, temam kirin

text: bu davranışınızla beni kendinize bağladınız

text: bütün yolları bağlamışlar

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bağlamak.wav


bağlanmak

glosses: hatin girêdan, hatin bestandin, hatin dabestandin, hatin vebestandin, hatin hilbestandin, hatin lehiqandin

text: o işine bağlanmış biri

text: boşuna ona bağlandık


bağlantı

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bağlantı.wav


bağlantı kurmak

glosses: têkilî pê re ketin têkiliyê (an jî peywendiyê), pê re ketin îrtibatê


bağlantı yapmak

glosses: (pê re) têkilî danîn, pê re ketin têkiliyê, pê re peyman danîn


bağlantısız

glosses: bêblok (dewleta ku ji hêla leşkerî û siyasî ve bu tu blokê re têkiliya wê nîn e)


bağlatmak

glosses: dan girêdan, dan bestandin, dan dabestandin, dan vebestandin, dan hilbestandin, dan lehiqandin


bağlayıcı

glosses: zarûrî (tiştê ku rîayetkirina wê bi zorê ye)


bağlaç

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bağlaç.wav


bağlaşık

glosses: hevgirtî, hevalbend, peymangirêdayî, sondxwarî (ji bo kes an jî civata ku di navbera wan de peyman hatiye danîn)

glosses: hevgirtî, pevgirêdayî (ji bo heyber û têgînên ku ji hêla sedem û encamê ve têkiliyek di navbera wan de heye)


bağlı

glosses: pêbûn (tiştê ku çêbûn û pêkhatina wî bi şertan e)

text: gelişimiz sana bağlı

text: geleceğimiz ona bağlı

text: çocuklarına bağlı bir anne diyeke

text: tüzüğe bağlı bir işlem

text: bu dağ geçiti bağlı

glosses: pêvebûn, liserêbûn, pêgirêdayî (ji bo tişt an kesê ku di bin rayedariya saziyekê de ye)

text: üniversiteye bağlı fakülteler

glosses: girêdayî (li gorî baweriya gel mêrê ku ji hêla sêhrê ve mêraniya wî hatiye girtin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bağlı.wav


bağlı olmak

glosses: pê ve bûn, pê ve girêdayî bûn, tabi'î (tiştekî) bûn


bağlılık

glosses: girêdanî, girêdayîtî, vebestîtî, bestandîtî


bağnazlık

glosses: bawerhişkî, teasûb (ji bo lebat û rewşa kesê bawerhişk)

glosses: teasûb (ji bo rewşa kesê ku hişkehişk bi ramanekî ve girêdayî dimîne û li ber ramanên din radibe)


bağrı yanık

glosses: kezebşewitî, kezebperitî, kezebsotî, dilsotî, dilşewitî, dilsotî, sotîdil, dilsojî


bağrı yanmak

glosses: kezeba (yekî) şewitîn, kezeba (yekî) peritîn, nav û dilê (yekî) şewitîn, kezeba (yekî) hatin xwarê, mêlaka (yekî) şewitîn, nav û dilê (yekî) peritîn, hinavên (yekî) peritîn (an jî şewitîn)

glosses: kezeba (yekî) ziwa bûn, kezeba (yekî) peritîn (an jî şewitîn) (ji bo pir tîbûnê)


bağrına basmak

text: onu görünce hemen bağrına bastı


bağrına taş basmak

text: oğlum böyle bir şey yaparsa onu ölmüş farz ederim, bağrımada taş basarım


bağrını delmek

text: bu olanlar bağrımı deldi


bağrış çağrış

glosses: qîjewîj, qîrewîr, qajewaj, hêwirze, şemete

glosses: bi qîjewîj, bi qîrewîr, bi qajewaj, bi helahela


bağrışma

glosses: gazegaz, pevreqîrîn, pevreqajîn, pevreqîjîn


bağrışmak

glosses: bi hev re qîrîn, bi hev re qajîn, bi hev re qîjîn


baş alamamak

glosses: jê firsend netîdin, keys neketin (tiştekî), keysa (yekî) tune bûn

text: bu sanattan memnun değil, baş alamıyorum ki


baş altı

glosses: ji pênc pileyan (dereceyan), pileya duyemîn a di gulaşa bizeyt de

glosses: di keştiyan de qawîşa muretebatên ji dereceya nizm ku li aliyê pêşiya keştiyê ye der


baş ağırtmak

glosses: serî êşandin, serî werimandin, serî kirin dolab, aciz kirin


baş ağrısı olmak

glosses: bûn emelê serê (yekî), bûn belaya serê (yekî)


baş aşağı olmak

glosses: sernivşîv bûn, serbeijêr bûn, sernigûn bûn


baş aşağı

glosses: li serserkî, sernişûv, serberjêr, berjêrî, sernişîv, sernigûn

glosses: serbeijêr, derbejêr, sernişîvî, seijêrek


baş aşağı gitmek

glosses: ters çûn, dolaba (yekî) çep gerîn, şans û siûda (yekî) çep gerîn


baş aşağı olmak

glosses: serbeijêr bûn, derbejêr bûn, semişîvî bûn


baş bağlamak

text: niye başını bağlamıyorsun?

text: buğday başak bağlamış


baş başa

text: bir yer bul da başbaşa oturalım

text: iki güreşçi başa baş güreştiler


baş başa vermek

glosses: civîn, kom bûn, li hev şêwirîn, Ppiştgirî dan hev, gûftûgo kirin


baş belâsı

text: bir köpeğim var, başımın belası


baş bulmak

glosses: kar (qezenc) tê de man (ji bo di dan û stendinc de)

text: bu fiyata verirsem baş bulmaz


baş döndürücü

glosses: hiş pê re çûn (ji bo tiştê ku mirov ji berê ji bîr ve diçe)


baş elde iken

glosses: hîna ku em nemirine, hê ku em li heyatê ne, hê ku em sax in


baş eğmek

glosses: jê re serî xwar kirin, jê re serî tewandin (ji bo hirmet nîşandanê)

glosses: jê re serî danîn, li bere serî danîn, jê re serşûrî bûn (ji bo têkçûnê)


baş fiyat

glosses: zêdetir fiyet, fiyeta herî zêde (fiyeta herî zêde ya tespîtkirî)


baş göstermek

text: Leyla'da bir hastalık baş gösterdi


baş göz etmek

text: bu gece oğlumu baş göz ediyoruz


baş göz olmak

text: çocuk sonunda baş göz oldu


baş kaldırmak

glosses: serî bilind kirin, serî rakirin, îsyan kirin

text: baş kaldıran köylü tutuklandı

glosses: raperîn, serî hildan, li ber rabûn, ser xwe rabûn, îsyan kirin


word: baş kırılır fes içinde, kol kırılır yen içinde

glosses: devê dîzikê vemekin, di malê de ding û aş tenê nagere (ji bo pevçûn, dilmayî û tiştên wisa ku di nav malbat, heval û hogiran de diqewime, pêwist e ku kes pê nehise, mebe dengî)


baş kıç vurmak

glosses: seroqûnko bûn, rabûn û rûniştin (gava pêlê deryayê li keştiyê dikeve, keştî li ser serî û qûnê radibe û bilind dibe) der


baş koşmak

glosses: lê cedandin (xebata pir a ji bo serketinê),têkoşîn,koşîn,lêbilîn,lêkoşîn têqerişîn,lêqerişîn


baş nereye giderse, ayak da oraya gider

glosses: mezin çi bikin biçûk jî li wê rêçê diçin, biçûk li rêça mezinên xwe diçin


baş ol da, istersen soğan başı ol

glosses: bila lawikê malê şane be, bila qet meaşê wî tune be


baş olan boş olmaz

glosses: helbet pê tîne loma bûye seriyek, helbet dikare loma daye milê xwe


baş parmak

glosses: beranek, qamk, tiliya mezin, tiliya beranê, pêçiya mezin, pêçiya beranê (ji bo tiliya mezin a dest û pê)


baş sallamak

glosses: ji her tiştî re serî hejandin, ji her tiştî re ê gotin


baş tacı

text: nereye giderse onu baştacı ediyorlar


baş tutmak

glosses: di riya (rota) xwe de bûn (ji bo keştiyê ku bi gotina dumenê dike)


baş ucu

text: elinin baş ucunda gezdirdi


baş vermek

glosses: serî dan, seridîn, serî girê dan (ji bo genim, ceh û riwekên nolî wan)


baş yakmak

glosses: serê (yekî) kirin belayê, serê (yekî) di av de kirin


word: baş yarılır börk içinde, kol kırılır kürk içinde

glosses: girar pîso ye, kevanî ji malê ye, aş û ding tenê di malê de tune (an jî nagere) (ji bo tiştên ku di hundirê malê de diqewime divê mirov nede der)


baş yukarı

glosses: setjorek bat cureyek taqozê ji dara şimşadê


başa gelmek

text: başıma gelenleri sana anlatmak istiyorum


başa geçmek

glosses: serkêşî kirin, bûn serî, bûn serê (tiştekî)

text: oğul babanın yerine sen başa geç


başa güreşmek

glosses: di gulaşa ku zeytê di xwe didin de ji bo serpêlewantiyê gulaş girtin

glosses: serê xwe dan beranan, li loqa mezîn gerîn, li ba gayên mezin rêx kirin (cehdandina li tiştê herî baş)


başa çıkmak

glosses: pê re serî kirin der, bi (yekî) re serî kirin der, çax pê xistin

text: o belâlının tekidir, onunla başa çıkamazsın


başak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-başak.wav


başaklanmak

glosses: seridîn, silm girê dan, sinbil girtin, serî tije kirin, şonik girê dan


başaklı

glosses: bisilm, bisimbil, sinbilgirêdayî (ji bo debr û ziyanê)


başakçı

glosses: leqatdorî, leqatker (kesê ku simbêlê genim, ceh û hwd berhev dike)


başarı

glosses: serketin, serfirazî; serkeftin, serkevtin, helketin, serfirazî, serefrazî, miyaserî, serfinazî


başarı göstermek

glosses: bi ser ketin, serfiraz bûn, serfinazî nîşan dan


başarı olmak

glosses: serketî bûn, serfirazî bûn, serfinazî bûn


başarısız

text: başarısız bir öğrenci

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-başarısız.wav


başarma

glosses: biserketin, serketin, serfirazbûn, serefrazbûn, miyaserbûn, muhefaqbûn


başarmak

glosses: bi ser ketin, serfiraz bûn, serefraz bûn, miyaser bûn, serfinaz bûn, bi ser xistin, muwefaq bûn

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-başarmak.wav


başat

glosses: sereta, serekîn, sereyî, serdest, dominant


başat etmek

glosses: hicinandin, hûr hêra kirin, hûrhûrî kirin, korkusandin, xişirandin pelkut kirin, repin kirin, melhika dilê (yekkî) danê, hile dan milê (wî)


başatlık yasası

glosses: qanûna seretatiyê (qanûna ku îspatkiriye di tevîhevbûna nijadan de taybetiya nîjada serdest di nifşên dahatû de derdikeve pêş)


başağaç

glosses: dara ku serserkî di navê de tê jêkirin da ku salê salê wê tê de xuya dike


başbakanlık

glosses: serokşalyarî (ji bo bûna serokwezîr û erk û vatiniya wî)

glosses: wezaretxane (avahiya ku serokwezîr û erkedar lê dixebitin)


başbuğ

glosses: serxas, ser, serek, serok, fermandar, serleşker


başefendî

glosses: semivîsevan, serkatip, di daîreyên dewletê de qidemtirîn karmend


başeski

glosses: di tofên yeniçeriyan de leşker û efserê herî bêqidem


başhakem

glosses: serekhakem (serokê hakemên ku leyîstinekê bi rê ve dibin)


başhekim

glosses: serbijîşk, sertabîb (hekîmê ku bi rêvebirina nexweşxaneyê hatiye erkedarkirin)


başı açık

glosses: serqot, sertazî, servekirî, serkol, serpas, serxwas


başı belâda

glosses: serî di belayê de, serî di gêjahiyan de ye


başı bütün

glosses: kesê ku jina wî (an jî jina ku mêrê wê) li heyatê ye


başı darda kalmak

glosses: ketin destengiyê, ketin tengiyê (ji hêla pereyan ve)


başı daralmak

glosses: destteng bûn, di destengiyê de bûn (ji aliyê pereyan ve)


başı derde girmek

glosses: serê (yekî) ketin teq û reqan, serê (yekî) ketin gêjahiyan


başı dertte

glosses: serî di teq û reqan de ye, serî di gêjahiyê de ye, serî di derdan de ye


başı devletli

glosses: serê (yekî) bidewlet e, bidewelt e (ango bi bext û talih e)


başı dimdik

glosses: serbilind e, serê (yekî) ji ba xwedê ve bilind e, eniya (yekî) bilind e, xweynamûs e


başı dumanlı

glosses: serî bidûman, serî bimij, serî bimij û dûman (ji bo çiyayê ku mij girtiye serê


başı dönmek

glosses: gêj bûn, hişê (yekî) çûn (ji bo rewşa ku yek li hemberî tiştekî dikeve tengiyê û nikare ji navê derkeve)

glosses: jê re heyîrî man, heyreta (yekî) jê re çêbûn, man êcêbmayî (ji bo rewşa li pêşberî tiştekî muezam)

glosses: xwe winda kirin, ji serê xwe çûn, ji serê xwe derketin


başı eğik

glosses: serşor, serxwar, semixûn, serkubandî, sernixwîn


başı hoş olmamak

glosses: jê zewq nestendin (an jî negirtin), tehm jê nestendin


başı için

glosses: bi serê (yekî) kirin, ji bo xatirê (yekî), dan xatirê (yekî)

text: Ali Bey'in başı için beni ele vermeyin


başı kalabalık

glosses: dora (yekî) qerebalix e, serê (yekî) di gêjahiyê de ye


başı kazan gibi olmak

glosses: serê (yekî) bûn wekî dolabê, serî lê bûn kundir, serî (yekî) bûn wek kundir


başı nâra yanmak

glosses: kuştiyo di ber xelkê de, di ber (yekî) de ketin belayê, ji rûyê (yekî) de ketin belayê, di agirê (yekî) de şewitîn


başı sıkıya gelmek

glosses: ketin tengasiyê, ketin tengiyê, lê qewimîn


başı taşa değmek

glosses: wekî miriyê ku serê (wî) li hedan (an jîtabûtê) ketin, hişê (yekî) hatin serê (wî)


başı yastık yüzü görmemek

glosses: serî dananîn ser balîfe, xew neketin çavê (yekî), serê (yekî) neçûn ser balîfe


başı yastığa düşmek

glosses: serî danîn, serî danîn û bilind nekirin (ji ber rehtbûn û bêmecaliyê xwe ranegirtin û ketin xewê)


başı yerde

glosses: serî di erdê de ye, serî di ber de ye (ji ber şermîbûn, dilmayîn û biberketinê)


başı zapt olunmamak

glosses: serî jê stendin (ji bo hespê ku serî ji siwarê xwe distîne)


başı çatlamak

glosses: serê (yekî) belav bûn, serê (yekî) dike biteqe


başı üstünde yeri olmak

glosses: li ser ser û çavên xwe qebûl kirin (ji bo munasîp dîtina ramanek an jî lebatekê)


başıbozuk

glosses: bêserî, bêserûber (ji bo civateke beredayî ku kes li ser sere wan nîn e)


başıboş bırakmak

glosses: (yek) serberdayî kirin, beredayî kirin, serî ber dan


başıboşluk

glosses: serberdayîtî, terkeserî, zolikî, beredayîtî


başimam

glosses: serekîmam (di mizgefiekê de serekê îmaman)


başın sağ olsun

glosses: bila serê (te) xweş be, bila serê (we) sax be


başına belâ olmak

glosses: bûn belaya serê (yekî), bûn emelê serê (yekî)


başına bir hal gelmek

glosses: lê qewimîn, lê bûn pêsîrtengî, tiştek hatin serê (yekî)

glosses: tiştek pê bûn (gava îhtimala mirinê hebe tê gotinê)


başına birşey gelmek

text: başına bir kaza geldi


başına dert etmek

glosses: serê xwe pê êşandin, ji xwe re kirin derd


başına devlet kuşu konmak

glosses: dewleta (yekî) rêstin, dewleta (yekî) lê xistin, şansê (yekî) lê xistin, siûda (yekî) lê xistin


başına dikilmek

glosses: xwe dan ser serê (yekî), xwe ji balê nedan alî (ji bo kontrolkirina kesekî)

glosses: li ser sere (yekî) sekinîn, di ser re sekinîn (ji bo heta kar biqede mirov xwe ji cem kar nede alî)


başına dolamak

glosses: (yek) berî (yekî) dan, pêşkarî (yekî) kirin


başına ekşimek

glosses: kirin belaya serê (yekî), ketin stûyê (yekî)


başına gelmek

text: hiç böyle bir şey başına geldi mi?

glosses: lê qewimîn, hatin serê (yekî) (ji bo tiştekî ku ji nişka ve li mirov diqewime)


başına geçirmek

text: şapkasını başına geçirdi

glosses: xistin serê (yekî), kirin serê (yekî), li serê (yekî) xistin

text: tencereyi başına geçirdi


başına geçmek

text: işinin başına geçecek

text: tekrardan kurumun başına geçti


başına iş açmak

glosses: ji xwe re kar (iş) derxistin, serê ku nediêşiya rabûn benik lê girê dan


başına iş çıkarmak

glosses: kar ji (yekî) re derketin, gêjayî ji (yekî) re derketin, gêjayî jê re derxistin


başına kakmak

glosses: kirin qar dan serê (yekî) , kirin qar dan nav çavên (yekî)


başına musallat olmak

glosses: mixeserî (yekî) bûn, museletî (yekî) bûn


başına sarmak

glosses: kirin bela û beri (yekî) dan, (tiştek) li (yekî kirin bela


başına vur, ağzından lokmasını al

glosses: Guhartoyeke başına vur ağzından lokmasını al.


başına vurmak

glosses: li serî ketin (ji bo rewşa kesê ku araq vexwariye û nizane çi dike)

text: güneş başına vurmuş


başına çalmak

glosses: li nav çavê (yekî) xistin, li ser û çavê (yekî) xistin, avêtin nav çavê (yekî)


başına çalsın

glosses: bila di çavê xwe bike, bila bike çavê xwe


başına çıkarmak

glosses: dan ser serê xwe (ji bo bi delalî xwedîkirina zarokekî)


başına çorap örmek

glosses: dek anîn serê (yekî), lê dek û dolap çêkirin, dek û dolab li serê (yekî) çêkirin, lê fend û fût çêkirin, fend û fût anîn serê (yekî), tor li serê (yekî) gerandin


başına üşüşmek

glosses: lê hatin hev, lê hêwirîn, lê piçikîn, lê kom bûn


başında

glosses: di serî de, serê pêşîn, beriya her tiştî

text: öldürücü hastalıkların başında kanser hastalığı geliyor


başında değirmen çevirmek

glosses: li ber serê (yekî) kirin girînî, li ber serê (yekî) kirin giregir


başında kalmak

text: malının başında bekle


başında kavak yeli esmek

glosses: haya (yekî) ji bayê felekê tune bûn, sergerm bûn (ji bo xortên ku tenê li xwe û zewqa xwe dinêre)


başından atmak

glosses: (karek) avêtin pişt guhê xwe, xwe jê filitandin

glosses: avêtin pişt guhê xwe (ji bo dawîanîna li têkiliyekê)


başından aşağı kaynar sular dökülmek

glosses: aveke kelandî bi ser û çokê (yekî) de hatin


başından geçmek

glosses: hatin serê (yekî), bi serê (yekî) de hatin

text: bu hastalık benim de başımdan geçti


başından kaynar su dökmek

glosses: cêrek ava sar bi nava serê (yekî) de kirin u bi çokên wan de hatin xwarê, weka beroşek ava kelandî bi canê (yekî) de hatin xwarê, ava sar bi çokên (yekî) de hatin xwarê


başından korkmak

glosses: ji serê xwetirsîn, ji xwe tirsîn, ji canê xwe tirsîn


başından savmak

glosses: defa (yekî) ji xwe kirin, yek) ji xwe dûr xistin, ji xwe dûr dan, qetha (yekî) ji xwe kirin


başını alamamak

glosses: serê xwe jê neseqirandin, serê xwe jê nefilitandin

text: başını dertten alamıyor


başını alıp gitmek

glosses: serê xwe hilanîn, serê xwe hilanîn û çûn, lê xistin û çûn, terkeserî bûn, terkeselatî bûn


başını ateşlere yakmak

glosses: serê (yekî) ketin teq û reqan, serê (yekî) ketin derd û belayan


başını ağrıtmak

glosses: serê (yekî) genî kirin, serê (yekî) birin

text: ikide bir şu oldu bu oldu deyip başımı ağntma


arsenîk

etymology_text: Ji fransî arsenic, ji yûnanî αρσενικόν (arsenikón), ji erebî زِرْنِيخ (zirnīḵ), ji zimanên îranî, hevreha farisî زرنیخ (zernîx), têkilî zer û zêrr.

мыш'я́к

roman: myšʺják

আর্সেনিক

roman: arśenik

арсе́н

roman: arsén

စိန်ဖြူ

roman: cinhpru

စိန်

roman: cin

砷

roman: shēn

砒

roman: pī

زِرْنِيخ

roman: zirnīḵ

արսեն

roman: arsen

մկնդեղ

roman: mkndeġ

զառիկ

roman: zaṙik

آرسنیک

roman: ârsenik

زرنیخ

roman: zarnix

زرنیک

roman: zarnik

زرنی

roman: zarni

დარიშხანი

roman: darišxani

नैपाली

roman: naipālī

आर्सेनिक

roman: ārsenik

हरताल

roman: hartāl

אַרְסֶן

roman: arsan

мышьяк

roman: mışʹyak

비소

roman: biso

ສານຫມູ

roman: sān mū

ສານໜູ

roman: sān nū

хүнцэл

roman: hüntsel

ئارسېن

roman: arsën

ਸੰਖੀਆ

roman: saṅkhīā

ਅਰਸਨਿਕ

roman: arasnik

күшән

roman: küşän

мышья́к

roman: myšʹják

арсе́никум

roman: arsénikum

பாசாணம்

roman: pācāṇam

பிறாக்காண்டம்

roman: piṟākkāṇṭam

அரசன்

roman: aracaṉ

བ་བླ

roman: ba bla

អាសេនិក

roman: ʼaaseenɨk

αρσενικό

roman: arsenikó

ipa: /ɑːɾsɛˈniːk/

hyphenation: ar·se·nîk


berzex

glosses: dema navbera mirina kesan heta roja qiyametê

text: Pêxemberê axiri z-zemanîWî berzexê mumkinat û wacibWî padişehê li şiklê hacib

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

etymology_text: Ji erebî برزخ (berzex) ji zimanên îranî, hevreha pehlewî berzex, avestayî beriz-eŋhva- (dinyaya bilind, dinyaya xwedayan), binere berz / bilind + geh.

чысьцец

roman: čys'cec

чистилище

roman: čistílište

炼狱

roman: liànyù

مطهر

roman: máThar

քավարան

roman: kʻavaran

연옥

roman: yeon-ok

чистилище

roman: čistílišče

чистилище

roman: čystýlyšče

καθαρτήριο

roman: kathartírio

ipa: /bɛɾˈzɛx/


maran

text: Li cem me hem maran û hem jî kîler dihatin gotin.

ref: Hozanê Bengî ji Serhedê di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 11/2012

etymology_text: Ji ermenî մառան (maṙan) ji aramî ܡܕܢܐ (meddanei)


bel dikim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl dɪˈkɪm/


bel dikî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl dɪˈkiː/


bel dike

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl dɪˈkɛ/


bel nakim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ya neyînî ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl nɑːˈkɪm/


bel nakî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɑːˈkiː/


bel nake

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɑːˈkɛ/


bel nakin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɑːˈkɪn/


bel nekir

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya sbel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya sbel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya sbel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya sbel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya sbel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya sbel neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛˈkɪɾ/


bel dikir

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya bel ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya bel ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya bel ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya bel ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya bel ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya bel ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl dɪˈkɪɾ/


bel nekiribû

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya dûr neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya dûr neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya dûr neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya dûr neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya dûr neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya dûr neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛkɪɾɪˈbuː/


bel nedikir

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya bel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya bel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya bel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya bel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya bel neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya bel neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛdɪˈkɪɾ/


bel kiriye

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya dûdar ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya dûdar ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya dûdar ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya dûdar ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya dûdar ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya dûdar ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl kɪɾɪˈjɛ/


bel nekiriye

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya dûdar neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya dûdar neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya dûdar neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya dûdar neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya dûdar neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya dûdar neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛkɪɾɪˈjɛ/


bel kiribû

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya dûr ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya dûr ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya dûr ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya dûr ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya dûr ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya dûr ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl kɪɾɪˈbuː/


bel bikim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema bê ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl bɪˈkɪm/


bel bikî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema bê ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl bɪˈkiː/


bel bike

glosses: kesê sêyem yekjimar dema bê ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar forma fermanî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl bɪˈkɛ/


bel bikin

glosses: kesê yekem pirjimar dema bê ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirjimar dema bê ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema bê ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirjimar fermanî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl bɪˈkɪn/


bel nekim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl nɛˈkɪm/


bel nekî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera bel kirin.

ipa: /bɛl nɛˈkiː/


bel neke

glosses: kesê sêyem yekjimar dema bê neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar fermanî neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛˈkɛ/


bel nekin

glosses: kesê yekem pirjimar dema bê neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirjimar dema bê neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema bê neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirjimar forma fermanî neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛˈkɪn/


bel kiribim

glosses: kesê yekem yekjimar dahatiya pêş ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl kɪɾɪˈbɪm/


bel kiribî

glosses: kesê duyem yekjimar dahatiya pêş ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl kɪɾɪˈbiː/


bel kiribe

ipa: /bɛl kɪɾɪˈbɛ/


bel kiribin

glosses: kesê yekem pirjimar dahatiya pêş ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirjimar dahatiya pêş ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dahatiya pêş ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl kɪɾɪˈbɪn/


bel nekiribim

ipa: /bɛl nɛkɪɾɪˈbɪm/


bel nekiribî

glosses: kesê duyem yekjimar dahatiya pêş neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛkɪɾɪˈbiː/


bel nekiribe

glosses: kesê sêyem yekjimar dahatiya pêş neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛkɪɾɪˈbɛ/


bel nekiribin

glosses: kesê yekem pirjimar dahatiya pêş neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirjimar dahatiya pêş neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dahatiya pêş neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛkɪɾɪˈbɪn/


bel kiribûya

glosses: kesê yekem yekjimar merciya borî II ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar merciya borî II ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar merciya borî II ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar merciya borî II ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar merciya borî II ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar merciya borî II ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl kɪɾɪbuːˈjɑː/


bel nekiribûya

glosses: kesê yekem yekjimar merciya borî II neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar merciya borî II neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar merciya borî II neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar merciya borî II neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar merciya borî II neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar merciya borî II neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛkɪɾɪbuːˈjɑː/


bel bikira

glosses: kesê yekem yekjimar merciya borî I ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar merciya borî I ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar merciya borî I ji lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar merciya borî I ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar merciya borî I ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar merciya borî I ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl bɪkɪˈɾɑː/


bel nekira

glosses: kesê yekem yekjimar merciya borî I neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem yekjimar merciya borî I neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem yekjimar merciya borî I jneyînî i lêker bel kirin

glosses: kesê yekem pirrjimar merciya borî I neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê duyem pirrjimar merciya borî I neyînî ji lêker bel kirin

glosses: kesê sêyem pirrjimar merciya borî I neyînî ji lêker bel kirin

ipa: /bɛl nɛkɪˈɾɑː/


başını bağlamak

glosses: benikê (yekî) kirin stûyê (yekî), benikê (yekî) pê ve danîn, (yek) bi serî kirin (ji bo nîşanîkirin an jî zewicandina yekî)


başını bir yere bağlamak

glosses: (yek bi cihekî ve) girê dan (ji bo gava mirov yekî dike karekî)


başını boş bırakmak

glosses: (yek) bi tena serê (wî) hîştin, serê (yekî) berdan


başını derde sokmak

glosses: serê ku nediêşiya rabûn benik lê girê dan

glosses: serê (yekî) kirin derd û belayê, serê (yekî) xistin derd û belayan


başını dik tutmak

glosses: eniya (yekî) hildayî bûn, serê (yekî) bilind bûn


başını dinlemek

glosses: serê xwe seqirandin, serê xwe rihet kirin


başını ezmek

glosses: serê (yekî) şema (yekî) kişandin (ji bo terbiyekirina kesekî nepak)


başını gözünü yarmak

glosses: herimandin, lewitandin (ji bo ne bi awayekî baş kirina karekî)

text: kardeşim sen bu işin başını gözünü yardın


başını istemek

glosses: windakirina serê (yekî) xwestin (ji bo xwestina kuştina yekî)


başını kurtarmak

glosses: serê xwe jê filitandin, canê xwe jê filitandin, canê xwe jê xelas kirin)

glosses: serê xwe xelas kirin, xwe filitandin (ji bo rewşa ku êdî mirov karibe debara xwe bike)


başını nâra yakmak

glosses: (yek) xistin zirerarê, belaya xwe di (yekî) gerandin, peşka xwe li (yekî) xistin, peşka xwe tê gerandin


başını sokmak

glosses: ketin binê (cihekî) (strîn û hewîna di xaniyekî de)


başını taştan taşa vurmak

glosses: serö xwe li vî dîwarî li wî dîwarî (an jî vî kevirî li wî kevirî) xistin


başını toplamak

glosses: serê xwe bi keys kirin, porê xwe bi keys kirin, porê xwe dan hev


başını uçurmak

glosses: serê (yekî) firandin, serê (yekî) hilfirandin (an jî hilqetandin)


başını vermek

glosses: serê xwe di ber de dan (ji bo fedakirina canê xwe)


başını yakmak

glosses: serê (yekî) kirin gêjahiyan, serê (yekî) kirin geremolê


başını çatmak

glosses: benik li serê xwe girê dan, paç li serê xwe girê dan


başının altında

glosses: di bin serê (yekî) de (di bin balgiyê de)


başının altından çıkmak

text: bu iş Saniye'nın ıstanbullu anasının başının altında çıktı


başının belası olmak

glosses: bûn bela serê (yekî), bûn cil û ketin milê (yekî)


başının dikine gitmek

glosses: tîk çûn (ji bo kesê ku tenê bi ya xwe dike û guh nade pend û şîretan)


başının etini yemek

glosses: serê (yekî) birin, serê (yekî) genî kirin, (yek) gêj kirin, hetka (yekî) birin


başının çaresine bakmak

glosses: li çareya serê xwe nihêrtin, ji xwe re çareyek dîtin


başından kesmek

glosses: di serê ser de rê lê birin, di serî de peşk lê xistin, di serî de pêşî lê birin, di serî de rê lê girtin

text: ben bu kız isteme olayını başından kestim


başka işi yok mu?

glosses: çi îşê (yekî) pê neketiye?, çi îşê (yekî) pê ye


başkahraman

glosses: serleheng, serekgernas, qehremanê berhemekê


başkalaşım

glosses: teşeguhirîn, dirûvguhirîn, veguheran, metamorfîzm


başkan vekili

glosses: cîgirê serok, cîgirê serek, şûngirê serek, cihnişînê serok, birîkarê serok, wekîlê serek


başkesit

glosses: ferîş, felqê darê (parçeyê darê gava ku li serserkî qolê wê tê birîn damarê ku emrê wê didin nîşan, xuya dibe)


başkomutanlık

glosses: serfermandarî, serfermanderî, serleşkerî, serdarî


başkumandan

glosses: serfermandar, serleşker, serdar, serkumandan


başkumandanlık

glosses: serfermandarî, serleşkerî, serdarî, serkumandanî (ji bo erk ûeqam)


başköşe

glosses: quncê odeyê, kuncê odeyê, cihê baş (cihê ji bo rûniştinê ku ji kesên mezin re hatiye veqetîn)


başlanılmak

glosses: dest pê bûn, li dar ketin, dest pê hatin kirin


başlanmak

glosses: dest pê bûn, li dar ketin, dest pê hatin kirin (an jî hatin destpckirin)

text: soğan başlandı


başlatmak

glosses: dan destpêkirin, li dar xistin (ji bo bi awayekî ne baş, bûna sedcmc axaftina yekî)

text: sen başlattın, yoksa böyle konuşmazdı


başlayıcı

glosses: destpêker (ji bo kesê ku hîna nû dest bi hînbûna tiştekî dike)


başlı başına

text: yazmak başlı başına bir sanattır


başlıca

text: eleştirme her okurun başlıca hakkıdır


başlık

glosses: serpûş (ji bo tiştê mîna kum, kumik û telik ku mirov dide serê xwe)

glosses: serkele (ji bo hefsarê ku dikin serê heywanê bar)

glosses: sername, sernav, sernivîs (ji bo pirtûk û tiştên wisa)

text: başlık parası

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-başlık.wav


başlıklı

text: başlıklı kadınlar

text: başlıklı kalem


başmabeynci

glosses: serekmabeynvan (di seraya Osmanî de serekê mabeynvanan)


başmaklık

glosses: texsîsata ku didan de, xwişk û keça padîşah


başmakçı

glosses: pêlavker, solker (kesê ku solan, pêlavan çêdike)

glosses: pêlawan, solvan (kesê ku li camiyan li ber solan dimîne, nobedariyê dike)


başmüdürlük

glosses: daîreya ku serekgerînende lê dixebitebaş


başpapazlık

glosses: herêma ku di bin rêvebirina serekkeşe de ye)


başrahip

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-başrahip.wav


başsız

text: düşmana karşı ordu başsız bırakılmamalı


başta gelmek

text: tütüncülükte Muş başta gelir


baştan

text: meseleyi baştan anlat


baştan aşmak

glosses: di ser serî de qelaptin (ji bo zêdebûn û pirbûna tiştekî)


baştan kara etmek

glosses: di rewşa xetereya noqbûna keştiyê de bi zanebûn berê keştiyê dan ser reşahiyê û tê de sekinandin


baştan savma

glosses: ji stûyê xwe kirin,ji serê kirin di ser guhê xwe re avêtin, pûte pê nedan

glosses: kirtûpanbaştarda cureyek cengkeştî ku demên berê di stola Osmanî de hatiye bikaranîn


baştan çıkarmak

glosses: hiş ji serê (yekî) kirin, yek) ji serî derxistin (ji bo xirandin û xapandina kesekî)


baştan çıkmak

glosses: ji serê xwe derketin, ji serî derketin (ji bo xerabûna kurm û exlaqê yekî)


başuzmanlık

glosses: serpisporî, serekpisporî (ji bo bûyîna serekpispor û erka serekpispor)


başvurmak

glosses: qesidandin, serî lê dan, serî lê xistin, murecaet kirin, navnivîsî kirin


başvurucu

glosses: serlêder, wajger, serlêxist, mureceatker


başyazarlık

glosses: sernivîskarî (ji bo bûna sernîvskar û erka serniviskar)


başçavuş

glosses: di heyna Osmaniyan de çawîşê yenîçeriyan


başçı

glosses: kese ku sere pez difiroşe (çi pehtî çi nepehtî)


başçık

glosses: tovilik (kîsikê kulîlkan ku tê de bizr heye)


başörtü

glosses: çît, çîtik, temezî, çarik, xêlî, laçik, şimaqî, poşî (ku jin pê serê xwe dinixêmin)


başörtülü

glosses: bixêlî, bipoşî, bilaçek, biçîtik (ji bo jina ku sere xwe bi tiştekî girtiye)


başöğretmen

glosses: gerînende, mudir, serekmamoste (mamosteyê ku li dibistana seretayî ji rêvebirina dibistanê berpirs e)


başşehir

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-başşehir.wav


be hey

text: behey adam, behey Allahtan korkmaz!


bebecik

glosses: zarok (ji bo kesê ku lebatên wan ne li gorî jî û temenê wan e, tê gotinê)


bebek beklemek

glosses: bi zarî bûn, nefsnexweş bûn, bi bar bûn (ji bo jina ducanî)


bebek gibi

glosses: eynî sebî, eynî zarok, eynî bebek (ji bo kesên ku lebata wan ber bi ya pitikan ve diçe)


bebekleşmek

glosses: zaroktî kirin, sebîtî kirin, bebektî kirin


bebeklik

glosses: pitiktî, sebîtî, zaroktî, bebektî (rewşa zarokên ber şîr)

glosses: zaroktî, sebîtî (dewra ku zarok hewcedarî xwedîkirina mezinan e)

glosses: zaroktî, sebîtî (lebata wekî ya zarokan)


bebekçe

glosses: zarokane, sebiyane, wekî zarokan, wekî sebiyan (ji bo lebata ku li gorî zarokan e)


beberuhi

glosses: di leystika Karagöz de navê cûceyê piştxûz

glosses: (bi b'ya biçûk) mêrê cirnexweş û qicûcankî


beceri

glosses: hunerwerî, cerbezî, destbikar, şanpazî, ostatî, meharet

glosses: jêhatîbûn, pêkhatîbûn, bikêrî (ji bo kesê ku ji bo hînbûna tiştekî musaît e)

glosses: jêhatîbûn (ji bo kesê ku wicûda wî ji kirinên lebatê zor e musaît e)


becerikli

glosses: hunerwer, cerbez, şaraza, şanpaz, karzana, pêkhatî, destbikar, osta

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-becerikli.wav


beceriklilik

glosses: hunerwertî, cerbeztî, şarazatî, kêrhatîbûn, şanpazîtî, karzanatî, jêhatîbûn, pêkhatîbûn, destbikarî, ostatî, maharet


beceriksiz

glosses: bêkêr, nebikêr, necerbez, nehunerwer, nekêrhatî, nejêhatî, neosta, neşanpaz, nemahir

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-beceriksiz.wav


beceriksizlik

glosses: bêkêrî, necerbezî, nehunerwerî, destpelixî, nebikêrhatî, nejêhatîbûn, neostatî, neşanpazî, nemahirî


becerme

glosses: pêkanîn, jêhatin, ji heq derketin, çiraxkirin, şekirin (Di argoyê de: niyîn, niyandin, kutan)


becermek

glosses: pê anîn, jê hatin, ji heq derketin, çirax kirin, şe kirin, pê bûn

text: çocuklar bu işi becerebilirler mi?

text: çocuk marangozluğu beceriyor mu?

glosses: lewitandin, herimandin (ji bo teribandin, lewitandina tiştekî ku êdî nayê bikaranîn)

text: ilk gün elbiselerini becerdi

glosses: (yek) pîs kirin, dest avêtin namûsa (yekê) (argo)

glosses: serî di av de kirin, (yek) kuştin (argo) (Di argoyê de: niyîn, niyandin, kutan)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-becermek.wav


bedahet

glosses: behredariya bi awayekî bêamadeyî axaftina der barê mijarekê de bedaheten ji nişka ve, tafilê, ji ber xwe ve


bedbaht etmek

glosses: xembar kirin, xemgîn kirin, dilşikestî kirin, dilsar kirin


bedbin etmek

glosses: bedbîn kirin, dilşikestî kirin, dilsarî kirin


beddua sinmek

glosses: nifirê (yekî) lê qelibîn, ayîk jê re hatin, ayîkê hinkan jê hatin stendin


bedduası tutmak

glosses: nifira (yekî) çûn qebûlê, nifirê (yekî) cih girtin


bedel tutmak

glosses: bedêl girtin (bi pereyan yek di şûna xwe de şandin leşkeriyê, ji dêla yekî de leşkerî kirin)


bedel vermek

glosses: bedêl dan (ji bo kesê ku leşkeriyê bi awayekî ne temam dikin û di şûnê de pere didin dewletê)


bedelci

glosses: bedhelvan (leşkerê ku pere daye dewletê da ku bi awayekî ne temam leşkeriyê bike)


bedevi

etymology_text: Ji erebî بَدَوِيّ (badawiyy).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bedevi.wav


bedevilik

glosses: Bedewîtî (terîqeteke sûn'î ku di sedsala XIII de ava bûye)


bedhah

glosses: bedxax, xaxreş, bedkar, bedxwaz, xêrnexwaz


bedhahlık

glosses: bedxaxî, xaxreşî, bedkarî, bedxwazî, xêrnexwazî


bedii

text: kentin en bedii sokaklarını gezdik


bednam

text: Meger xudê teala qet kesekî bednam neke.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 63

etymology_text: Ji bed + nam.

ipa: /bɛdˈnɑːm/

hyphenation: bed·nam


behemehal

glosses: berî her tiştî, di her halî de, teqeze, mutleqe


behey

text: behey adam, behey Allahtan korkmaz!


behimi

glosses: (ji bo hestan) ajelane, ajelkî, heywankî, wekî heywanan


bek

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q33070 (ban)-ima (Luh Gede Krismayanti)-bek.wav


bekinmek

text: tüpün deliği bekinmiş


bekleme

glosses: pan, pang, bendewazî, payîn, bendewarî, berbendî, bendeman, lihêvîman, bendêman


beklemek

glosses: gidar kirin, pan, jovan kirin, sekinîn, rawestîn, li hêviyê man, li hêviyê bûn, li hêviyê sekinîn, li panga (yekî) man, li bendê man, li bendê sekinîn, li hêviyê rawestîn, berbendî () bûn

text: dışarda bekleyin li derve bipên

text: evde beni bekleyin

text: senin uyumanı beklemişler

glosses: sekinîn, pan (ji bo ecelenekirinê, mawedanê)

text: biraz daha bekle, nasılsa iyileşecek

glosses: li berê bûn, li berê man, li berê sekinîn (ji bo çavnêrî û muhafizeya tiştekî kirin)

text: eşyayı bekle, kimse bir şey yapmasın

text: sizden kötülük beklemem

text: sizi zor işler bekliyor

glosses: jê xwestin, jê hêvî kirin, jê fikir kirin

text: tam beklediğim biri çıktı

text: bekle yârin köşesini!

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-beklemek.wav


beklenilmek

glosses: hatin payîn, li hêviyê hatin sekinandin, li bendê hatin sekinandin


beklenmek

glosses: jê hatin hêvî kirin, hatin pandin, hatin bendewarkirin

text: Bu senden hiç beklenilmezdi.


beklenmezlik

glosses: libendêneman, hêvînekirin, nepayîn, bendewarî nekirin


beklenti

text: benim ondan hiç bir beklentim yok


bekletilmek

glosses: li hêviyê hatin hîştin, li bendê hatin hîştin, hatin bendewarîkirin, hatin sekinandin


bekletmek

glosses: li bende hîştin, li hêviye hîştin, rawestandin

glosses: dan pandin, li hêviyê dan hîştin, li bendê dan hîştin, dan sekinandin


bekleşmek

glosses: li hêviya hev man, li bendî hev man, li hev payîn


bekliyoruz

glosses: Kesê yekemê pirrjimar di dema nihayê erênî de ji lêkera beklemek.

text: Bekliyoruz.


Bektaşi

glosses: Bektaşî (kesê ku ketiye terîqeta Hacî Bektaşê Welî)


bekâr

glosses: ezêb, ezeb, azip, azep (ji bo kesê nezewicî)

glosses: kesê ku zewicandî ye û ji malbata xwe cuda dijî

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bekâr.wav


bekâret

glosses: resenatî, nûjenî (di ward huner û ramanê de nûjenî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bekâret.wav


bekçilik

glosses: pasvanî, mifirdîtî, qerewêltî, nîgehdarî, paragotî, natorî, notirvanî


bekçilik etmek

glosses: pasvanî kirin, notirvanî kirin, nigehdarî kirin


bel bağı

glosses: kember, piştî, şûtik, egal, torkî, bendik


bel bağlamak

glosses: pişt pê girê dan, pişta xwe dan (yekî) (ji bo pêewlebûnê)


bel bel

glosses: bêmane (ji bo nihêrtina li yekî bi awayekî vala)


bel kemiği

glosses: mazmazk, marîpişt, moxik, stûna piştê, hestiyê piştê, darê piştê, hestikên mazmazkê, hestîkên maripiştê


bel kırmak

glosses: xwe li kêlek quraftin, xwe li vî alî li wî alî quraftin


bel vermek

glosses: zik dan, kuj dan (ji bo dîwar û tiştên wisa dîk)

text: duvar bel vermiş


belalar mübareği

glosses: nehat qiyamet îcar ku hat bi xêr û silamet


belası

text: namus belâsı


belasını aramak

glosses: xwe dan belayê, li belaya xwe gerîn, xwîna xwe kirin kevçî


belasını bulmak

glosses: belaya xwe dîtin, li belaya xwe ve bûn, bela (yekî) ji ber piyê (wî) jê re hatin, bi ser belaya xwe ve bûn


belaya düşmek

glosses: ketin belayê, ketin teşqeleyan, ketin agirekî sor


belaya uğramak

glosses: serê (yekî) ketin belayê, rastî belayê hatin


belayı satın almak

glosses: bela ji xwe re kirin, bela ji Xwedê xwestin, bela kirin


beledi

glosses: bajarî, şarî (tiştê ku bi bajêr ve têkildar e)


belediye başkanı

glosses: şaredar, şarevan, serokbelediye, reîsê belediyê


belediyeci

glosses: şaredarivan, belediyevan (erkedarê şaredariyê)


belemek

glosses: bi dezbênkê girê dan (kirina zarok a dergûşê)


belenmek

glosses: hatin pêçandin (ji bo zarok ku dixin pêçekê)


belermek

glosses: (çav) qelibîn (ji bo rewşa gava mirov çavê xwe vedike, spîçka çav xuya bike)


belertmek

glosses: (çav) qelibandin (ji bo tam derxistina spîça çavê xwe)


beleş atın dişine bakılmaz

glosses: tu dibêjî qey te pereyê (an jî perekê) xwe tê daye


belge almak

glosses: ji dibistanê hatin avêtin, hatin bidûrxistin (ji bo kese ku du sal li ser hev di sinifekê de dimine)


belgeci

glosses: derhênerê belgewaran (derhênerê ku fîlmên belgewarî çêdike, dikişin)


belgelendirme

glosses: pêselmandin, bi pelge peyitandin, belgedarkirin


belgelendirmek

glosses: pê selmandin, bi pelge peyitandin, belgedar kirin


belgesel

glosses: dokumanter, belgefilm (film an jî bernameya televîzyonê ku xwedî wesfeke belgefewarî ye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-belgesel.wav


beli açılmak

glosses: pişta (yekî) tenik bûn (ji bo kesê ku nikare destava xwe ya biçûk li xwe bigire)


beli bükük

glosses: barxwar, barê (yekî) xwar e (ji bo kesê kêm, belengaz)


beli bükülmek

glosses: piştxwar bûn, pişta (yekî) tewîn, bi dev gihan erde (ji bo kesê kal û pîr ku êdî kar bi wan nabe)


beli çökmek

glosses: piştxûz bûn, piştqilûz bûn, piştkov bûn, piştxwar bûn, xûl bûn


belinden gelmek

glosses: ji ava (yekî) bûn, ji pişta (yekî) bûn, ji aveynê (yekî) bûn


belini bükmek

glosses: (tiştek) pişta (yekî) şikandin, (tiştek) pişt lê şikandin

text: bu işsizlik belimi bükmüş


belirginleşme

glosses: xuyabûn, darîçavbûn, berçavbûn, azlûbûn, aşîkarbûn, wekatbûn, diyarbûn


belirginleşmek

glosses: xuya bûn, darîçav bûn, berçav kirin, azlû bûn, aşîkar bûn, wekat bûn, diyar bûn


belirginleştirme

glosses: xuyakirin, diyarkirin, darîçavkirin, azlûkirin, wekatkirin, berçavkirin, aşîkarkirin


belirginleştirmek

glosses: xuya kirin, diyar kirin, darîçav kirin, azlû kirin, wekat kirin, berçav kirin, aşîkar kirin


belirginlik

glosses: darîçavî, aşîkarî, wekatî, berbiçavî, azlûtî, diyartî


belirleme

glosses: diyarkirin, kifşkirin, destnîşankirin, nîşankirin, wekatkirin


belirlemek

glosses: kifş kirin, destnîşan kirin, wekat kirin

text: çalışanlarımızı belirleyelim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-belirlemek.wav


belirlenmek

glosses: hatin diyarkirin, hatin aşîkarkirin, hatin dariçavkirin, hatin berbiçavkirin, hatin wekatkirin


belirli

glosses: diyarkirî, aşkerekirî, xuyakirî, binîşan, destnîşankirî, muayen

text: belirli görevlerimiz var


belirme

glosses: xuyabûn, xuyîn, aşîkarbûn, diyarbûn, belitîn, xuyanîbûn, eyanbûn


belirmek

glosses: xuyîn, aşîkar bûn, diyar bûn, eyan bûn, belitîn, xuyanî bûn

text: bulutun arkasında güneş belirdi

glosses: jê re çêbûn, jê re eyan bûn (ji bo raman an jî rewşê)

text: kafasında sonunda bir düşünce belirdi

glosses: darîçav bûn, berbiçav bûn (ji bo tam xuyabûn û têgihiştina tiştekî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-belirmek.wav


belirsiz geçmiş

text: çocuk çok ağlamış


belirteç

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-belirteç.wav


belirti

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-belirti.wav


belirtilmek

glosses: hatin xuyakirin, hatin destnîşankirin, hatin aşîkarkirin


belirtken

glosses: şanîker (îşareta ku bi aforizmayekê re tê bikaranîn)


belirtme

glosses: diyarkirin, xuyakirin, xuyanîkirin, aşkartin, daxuyandin, derpêşkirin, amajekirin, vavêrkirin, beyankirin


belirtme sıfatı

glosses: rengdêra diyarker (kifşker), rengdêra diyarkirî


belirtmek

glosses: diyar kirin, xuya kirin, xuyanîkirin, aşkartin, daxuyandin, derpêş kirin, amaje kirin, vavêr kirin, beyan kirin

text: ben düşüncelerimi belirttim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-belirtmek.wav


belki de

text: belki de bu durumun kusuru bizde


bellek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bellek.wav


bellek yitimi

glosses: ji hiş ketin, ji hiş çûn (ji bo demeke hindik)


belleme

glosses: cilik (a ku diavêjin ser pişta heywanê bar)


bellemek

glosses: hîn bûn, fer bûn, hewisîn, rewa kirin (ji bo ji ber kirin û di hiş de girtinê)

text: seni iyi bir insan bellemiştim

glosses: mer kirin, kilêb kirin, kêlan, mer dan (bi merê kolana erd)


bellenmek

glosses: hatin rewakirin, hatin hînkirin, hatin hewisandin Utb

glosses: hatin merkirin, hatin kilêbkirin, hatin kêlandin


belleten

glosses: kovara ku tê de nûçe, nivîs û xebatên saziyên zanistî tên weşandin


belleğini yitirmek

glosses: hiş winda kirin, aqil winda kirin, bêhiş bûn bellem zên, zîhîn (melekeya hînbûnê)


belli

glosses: diyarkirî, aşkerekirî, xuyakirî, binîşan, destnîşankirî, muayen

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-belli.wav


belli başlı

text: bu kongrenin belli başlı adamı Dr Ahmet idi


belli etmek

text: yalan söylediğini her haliyle belli etti


belâ

glosses: bela, qeda, teşqele, tomik, dûmat (rewşa ku mirov nikare jê xelas bibe)

text: kumar toplum için büyük bir beladır

glosses: bela, bobelat, karesat, teşqele (bûyer an jî kesê ku zerar û ziyanê dide derdora xwe)

text: Allah belâsını versin

text: kumar belâsına tutuldu


belâgat

glosses: rewanbêjî, retorik (vekolîna hunerên rewanbêjiyê)


belâgatli

glosses: rewanbêj, belîx belâhat xirexafî, bomikî


belâlı

glosses: bibela (ji bo tiştê ku mirov di ber de diweste û aciz dibe)

text: belâlı bir iş

glosses: zorbaş, zordar, bela (dostikê jinên jirêderketî)


bembeyaz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bembeyaz.wav


bemol

glosses: bemol (îşareta notayê ku dide nîşan dengek nîv ton hatiye stûrkirin)

glosses: bemol (dengê ku bi vî awayî hatiye stûrkirin)


ben ağa sen ağa inekleri kim sağa?

glosses: ez axa tu axa kî mirîşkan bibe baxan?, ez axa tu axa kî çêlekan bibe baxan?


ben bu işte yokum

glosses: ez bi xwe têkilî vî karî nabim, ez bi xwe tune me


ben hancı sen yolcu oldukça

glosses: çiya bilind e kengê be wê riya (te) pê bikeve


bencil

glosses: xweparêz, berûxwe, xwebîn, ezperest, li a xwe

glosses: xweperest, xwexwaz, xudkam, ezez, xudbîn, jixwerexwaz, egoîst


bencil olmak

glosses: xweperest bûn, ji xwe re bûn, xwebîn bûn, xudkam bûn


bencilce

glosses: xweperestkî, xwebînkî, xwexwazkî, kudkamkî, xudbînkî


bencilik

glosses: xwepesendî, ezîtî, ezezî, ezezîtî, xwexwazî, xwebînî, xweperestî, xudkamî, ezezotî, egoîzm


bencilleşme

glosses: xweperestbûn, xudkambûn, xudbînbûn, ezezîbûn, xwexwazbûn


bencilleşmek

glosses: xweperest bûn, xudkam bûn, xudbîn bûn, ezezî bûn, xwexwaz bûn


bencillik etmek

glosses: xweperestî kirin, xudkamî kirin, xudbînî kirin


benek

glosses: deqdeq, deqdeqok, deqdeqonk, pitpitok, pitpitk, belekî, belekotkî, belekokî, xalxalok (deqa li ser tiştekî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-benek.wav


beneklenme

glosses: deqdeqîbûn, deqdeqokîbûn, belekbûn, xalxalokîbûn, deqlêketin


beneklenmek

glosses: deqdeqî bûn, deqdeqokî bûn, belek bûn, xalxalokî bûn, deq lê ketin


benekli

glosses: deqdeqî, deqdeqokî, deqdeqonkî, pitpitokî, pitpitkî, belek, belekotk, belekok, şanoyî


benekli köpek balığı

glosses: cureyek semasiyê belek (Scylliorhinus canicula)


bengi

audio: LL-Q33549 (jav)-Dewinta88-bengi.wav

audio: LL-Q33549 (jav)-Tetheow-bengi.wav

audio: LL-Q33549 (jav)-Uruma Shun-bengi.wav


bengi

glosses: abadîn, bêna, dehm, cawîdan, ebedî, nemir

glosses: navê govendeke gelêrê li herêma Ege û başûrê Marmaraya Tirkiyeyê


bengilik

glosses: abadînî, ebedîtî (ji bo heyîna ku têkiliya wê bi zeman, bi ser û dawiya zeman nîn e)


beni sokmayan yılan bin yıl yaşasın

glosses: tiştê ku îşê me pê neketibe, min çi jê ye


benim

pos: pron

pos_title: Cînav

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-benim.wav


benim diyen

glosses: ê ku dibêje ez heme, ê ku dibêje ez ji nava xwe têr im


word: benim oğlum bina okur, döner döner yine okur

glosses: Guhartoyeke benim oğlum bina okur döner döner yine okur.


benimle evlenir misin?

glosses: Bi min re nazewicî? Tu bi min re nazewicî?


benimsemek

glosses: lê rûniştin, dil lê rûniştin, dil lê qerar dan, dil lê ronî bûn

text: artık ben bu evin küflü halini benimsemişim


benimsenmek

glosses: hatin pejirandin, hatin qebûlkirin, lê xwedî hatin derketin


beniz

glosses: gwîn, newr, rûçik, sikûm, mirûç, reng, mehde (rengê rû)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-beniz.wav


benlenmek

text: yüzüm hep benlenmiş


benli

text: benli Emine


benmari

glosses: benmarî (metoda germkirin an jî helandina tiştekî bi riya hilm û gulmê, ku mirov derdanek tije av dike û derdana xwe ya din dide serê û wisa bi hilm û gulma ava kelandî tiştê di hundirê derdarê de germ dike an jî dikelîne)


benzeme

glosses: dirûvîn, şibîn, mînîn, lêçûnî, lêhatinî, dirûvpêketin, dirûvlêketin


benzemek

text: çocuk babasına benziyor

text: hiç de hırzısa benzemiyor

text: bu adam rakı içmişe benziyor

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-benzemek.wav


benzer

glosses: manend, banend, dirûv, mînanî, bînanî, wekî, nolî

text: Bana bu ayakkabıya benzer bir ayakkabı ver.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-benzer.wav


benzerlik

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-benzerlik.wav


benzetici

glosses: jiberker, kopyaker, sextekar (kesê tiştê ku çêdike dişibîne tiştekî din)


benzetilmek

glosses: hatin dirûvandin, hatin şibandin, dirûv pê hatin xistin

text: benzetilmiş olmasın


benzetme

glosses: dirûvandin, mînandin, şibandin, dirûvpêxistin


benzetmek

glosses: mînandin, dirûv pê xistin, sewab pê xistin (ji bo ku mirov tiştan bidirûvîne hev)

text: onu ceylana benzettim

text: çocuk oyuncağını benzetti


benzeş

glosses: hemdirûv, hemşiban benzeşim lihevçûn, hemşiban, hemdirûvî, hevmînan


benzeşmek

glosses: dirûv bi hev ketin, dirûvîn hev, mînan hev, sewab pê ketin


benzinci

glosses: benzîngeh (devera ku lê benzîn tê firotin)


benzinde kan kalmamak

glosses: di canê (yekî) de xwîn tune bûn, di rengê (yekî) de xwîn tune bûn, xwîn ji canê (yekî) kişîn


benzine kan gelmek

glosses: xwîn di canê (yekî) de gerîn, sor û gizrî bûn


beraber yatmak

glosses: bi hev re razan, tevî hev razan (an jî raketin)


beraberinde

glosses: ligel xwe, digel xwe, bi xwe re ile ligel, digel, bi re

text: kardeşiyle beraber


beraberlik

glosses: pevretî, bihevrebûn, bihevreyî, ligelhevî, digelhevî

text: maç beraberlikle sonuçlandı


berat

audio: LL-Q9240 (ind)-Nasyaale-berat.wav


berat

audio: LL-Q9237 (msa)-Kakakku keren-berat.wav


berat

glosses: berat (fermana padîşah a ku ji bo kesê ku tayînî erkekê bûye, an jî nav û nîşanek jê re hatiye dayîn)


berat gecesi

glosses: şeva beratê (şeva qendîlê ku tê de pêxembertî ji Hz Mihemed re hatiye)


berbat olmak

glosses: weritîn, gelîn, petixîn, edimîn, herimîn, berbat bûn


berdel etmek

glosses: bedêlî kirin, berdêlî kirin, hev guhastin


berdelacuz

glosses: gîskok, gîtê gîsko (li gorî baweriya gel sermaya ku di navbera


bereket versin

glosses: Xwedê bereketa xwe bikê (gava yek pere ji kesekî distîne dibêje)


bereketlenmek

glosses: zêde bûn, boş bûn, pir bûn, zehf bûn, bibereket bûn


bereketli ola!

glosses: bereketa Xwedê tê de be, Xwedê zêde bike, piyê Xocê Xizir lê be (ji kesê gava ku nan dixwe an jî debra xwe hiltîne tê gotin)


berelemek

glosses: qusandin, qusqusandin, kurkusandin, dewixandin, kelpitandin, pelçixandin, qusqusandin

text: ayaklarına vura vura berelemişlerdi


berelenmek

glosses: pelçixî bûn, pelixî bûn, kelepotkî bûn, qusîn, pixunîn, kelpitîn, dewixîn, qusqusîn, kurkusîn

text: vücudu darb sonucu berelenmiş


bereli

glosses: pelçixî, pelaxtî, xerabûyî, kelepotkî, quskusî, kuskusî

text: karpuzun bereli yerlerini kesip at, ondan sonra ye


berhava

glosses: berhewa (ji bo tiştê ku hatiye firandin, berhewakirî)


berhava olmak

glosses: berhewa bûn (çaxê tiştek di encama teqandinê de bi hewayê dikeve)


berhayat

glosses: zindî, sax, berheyat (ji bo kesê ku li heyatê ye, sax e)


beri

audio: LL-Q9240 (ind)-Xbypass-beri.wav


beri

pos: postp

pos_title: Paşdaçek

glosses: li ber, li nêz, vî alî (ji du tiştan a heri nêz)

text: yıllardan beri onun peşine düşmüş

text: Ne zamandan beridir Kürtçe yazıyorsun?


beriberi

glosses: berîberî (navê nexweşînekê ye ku ji ber kêmasiya vîtamîna B'yê peyde dibe)


beriki

text: beriki ev

text: o değil beriki kalemi ver

text: öteki kalemi değil berikini ver


berilyum

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-berilyum.wav


berkitme

glosses: zeximandin, zexmkirin, qewînkirin, xurtkirin, asêkirin, betînkirin


berkitmek

glosses: zeximandin, zexm kirin, qewîn kirin, xurt kirin, asê kirin, betîn kirin


bermuda

glosses: cureyek şalê teng û kurt ku hetanî serçokê tê


berrak

text: berak bir sesi var

text: berrak bir su

text: berrak bir kış günüydü


bertik

glosses: kelepotk (lekeya mor a di tenê mirov de ku qusiyane)


besi dokusu

glosses: şeba ku di nav toxim de dor li embriyoyê digire


besi suyu

glosses: ava biadan (ku di rehikên riwekan de digere)


besi örü

glosses: hemû madeyên bi adan ku li dora riwekekê hene


besici

glosses: xweykerê dermaleyan (kesê ku heywanan ji bo firotinê xwedî dike)


besicilik

glosses: dermaletî, xweykeriya dermaleyan (karê xwedîkirina heywanan ji bo firotinê)


besili

text: besili tosun


besin

glosses: xurik, xurdemenî, qût, qwît, zewade (tiştê ji bo xwarinê)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-besin.wav


besle kargayı oysun gözünü

glosses: xwedî bike canê xwe berde malê xwe, bûn sêwiyê Alî (yek) ji serê xwe re xweyî kirin, (yek) ji serê xwe re xweyî kirin


beslek

glosses: qewraş, xizmetkar (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


besleme

glosses: qewraş, qerwaş (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


besleme basın

glosses: çapemeniya xwedîkirî (ku ji bo berjewendiyê xwe diavêje pişta saziyekê)


besleme kız

glosses: qewraş, qewraşa navmalê (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


beslemek

text: onu elimle besleyeceğim

glosses: xweyî kirin (ji bo dermalekirin, xurtkirin û gewzandinê)

text: dereler bu nehiri besliyorlar

text: benti besle ki yıkılmasın

text: at beslemek


besmele

glosses: besmele, bismîla (ji bismîlahîrahmanîrehîm)


besmelesiz

glosses: pîç, pînc, bijî (gava ku çêri zarokan tê kirin)


besteci

glosses: awazdaner, bestekar, awaz saz, kompozîtor


bestecilik

glosses: awazdanerî, bestekarî, awazsazî, kompozîtorî


bestelemek

glosses: awaz saz kirin, awaz danîn, beste çêkirin, beste ristin


bestelenmek

glosses: hatin bestekirin, beste hatin ristin, awaz hatin sazkirin, awaz hatin danîn


betatron

glosses: betatron (amrazeke elektromanyetîk e ku elektronan dilezîne)


beterin beteri var

glosses: pêl ji pêlê mezintir heye, kevirê li kevir ketî

text: üzülmemek elde değil ama, beterin beteri var, buna da şükretmek lazım


beti

glosses: mirûç, nîgar, fîgur (di hunerên resm û heykelan de teşeyê heyînan)


beti benzi atmak

glosses: qusikîn, reng û rûçik lê zer bûn, reng avêtin, sikûm lê neman


betik

glosses: nivîstek, pirtûk (tiştê nivîsandî wekî kitêb, name)

glosses: skrîpt, zimanekî kompûterê ye ku bi seriyeke fermanan dihewîne û bêyî ku wan fermanan di nava peldankekî de bicivîne dikare wan bixebitîne.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-betik.wav


betim

glosses: şayes, teswîr (ji bo şayesandina kesek, bûyerek, tiştek an jî hestekê)


betine gitmek

glosses: li zora (yekî) çûn, li telê (yekî) ketin


beton gibi

glosses: wekî beton, eynî beton (ji bo tiştên sirt û saxlem)


betonkarar

glosses: tevdêra betonê, makîneya ku betonê li hev dixe


bey gibi yaşamak

glosses: wekî axayan bûn (ji bo kesê ku di hebûn û rihetiyê de dijî)


beyaban

text: Her ku lê kûr bûbû, di nava beyabanên hişê xwe de hûrgilîne din kifş kiribû û her ku tiştine nû kifş kiribû, kula dilê wî tîrtir bûbû.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 45, ISBN 9786054497010

text: Lê mixabin ew li beyabanê pir zehmetî û zorê dibîne û nexweşîneke bêderman hildide.

ref: Zeynelabidîn Zinar: Nimûne Ji Gencîneya Çanda Qedexekirî, Xwedî, 1991, r.170

text:
Munneqeş bû cîbale ji palal û beybûnan
Ji dengê re'dê bihar wî hilat kêrestûne
Wî nazil bûyî xelate beyaban tezyîn bûne

ref: Mensûrê Girgaşî: Beyta Bikarê, Armanc, Hj. 79, 1988, r.9

ipa: /bɛjɑːˈbɑːn/


beyan etmek

glosses: daxuyandin, daxuyan dan, pandin, xuya kirin, azlû kirin, beyan kirin


beyaz eşya

glosses: têkberên spî (navê giştî yên têkberên malê mîna sarker, makîneya cilşoyê û hwd)


beyaz kitap

glosses: pirtûka spî (ya ku ji hêla sazî an jî hikûmetekê ve ji bo ronîkirin an jî parastina bûyerekê hatiye amadekirin)


beyaz kömür

glosses: hêza elektrikê ku ji newal û robaran tê bidestxistin


beyaz perde

glosses: rûxara spî, perdeya spî (ku fîlm lê tê nişandan)


beyaz sinek

glosses: kêrmeşeke ku li ser pembû hêkan dike û ziyanê dide wan


beyazımtırak

glosses: spîçole, spîçolkî, spîçale, spînî, gewrokî, bi spî ve, bi gewr ve


beyazın adı esmerin tadı

glosses: xwîna esmeran şîrîn e, spî ye lûlika gû ye, reş e mewija xweş e (ji bo pesindana esmeran tê gotin)


beyazlı

glosses: cilsipî, kinespî, kinesîs (kesê ku cil û bergên spî wergirtine)


beybaba

glosses: gava ku li mêrên navsere deng dikin tê gotin

glosses: zarok ji bavê xwe re ji bo hurmetdanê bi kar tînin


beyin fırtınası

glosses: Çalakiya ku mirov dicivin û bêyî ku gûftûgo bikin, ji hev re ramanên xwe vedibêjin û danistandina fikrî dikin: Bahoza Fikarê, Bagera Mejiyê


beyin göçü

glosses: koça têgihîştiyan (ji bo xebatê çûna kesên gihîştî, hêvotî û zana ya welatekî xerîb)


beyin gücü

glosses: hêza mêjî (hêza ramanê ya zanyar, pispor û pîşekarên welatekî ku têr baş gihiyane)


beyin sarsıntısı

glosses: [ Leqandin a Mejî ], Ev gotin, raste rast li hemberî "concussion of the brain" anku "beyin sarsıntısı" ye û li gelek deverên Kurdistanê tê bikaranîn.


beyin zarı

glosses: xaşeya mêjiyê (ku ji sê tewqan têne pê: Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater)


beyin zarları

glosses: xaşeyên mêjî (ku ji sê tewqan têne pê:Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater)


beyincik

glosses: mêjîkok (Di anatomiyê de navê wê yê latînî: cerebellum)


beylik

glosses: gotinên klîşe, tiştê ku her kes dizane, her kes bi kar tîne

glosses: axatî (ji bo jiyîna di hebûn û rihetiyê de)

glosses: mîrektî, mîrekî, mîrnişîn, mîrgeh, emaret

text: Botan beyliği