sanctify

glosses: evrar kirin, homanwer kirin, pîrozwer kirin, teqdîs kirin, ji gunehan paqijkirin

glosses: hêviya pîrozweriyê jê kirin, qudsiyet jê hasil kirin


sanctimonious

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: yê ku xwe li pîroziyê datîne, sofî, hişkbawer


sanctimoniously

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: xwe li dîndariyê danîn, xwe li dîndariyê qewimandin


sanctimoniousness, sanctimony

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: bi dîndariyê ve rabûn, xwe wek dîndarekî nîşandan


sanction

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: cezayê bêîtaetiya qanûnan, cezayê biyanekirina yaseyan

glosses: (gen.), (pirh.) tevdîr û mûeyîdeyên ku dema dewletek peymaneka navdewletî binpê dike çend dewlet li hev rûdinin û lê dibirin


sanctum

glosses: (pirh) -tums, -ta) cihê pîroz, mezela pîroz ya ku têketin qedexe ye


sanctum sanctorum

glosses: harîm cihê ku pîroz tê dîtin û hêvişandin û ji bo kesên biyanî têketin asaq e


sand grouse

glosses: çeşîdek werdeka kûvî, (zoolojî) pteroclus


sand smelt

glosses: masîzîv, masîmircan, platerina, (zoolojî) atherina presbyter


sandarac

glosses: misteka vê darê ya ku di çêkirina cîla û bixûrê de tê bikar anîn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-sandarac.wav


sandbag

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sandbag.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sandbag.wav


sandbar

glosses: Berava qûmî, tenikî, reqitî, bihur, cihê req.

forms: sand bar

etymology_text: Ji sand + bar.


sandbox

glosses: sindoqên ku pê qûma ku li rêyên trên û tramwayan tê reşandin, tê hilgirtin


sanderling

glosses: qaritika avî, beta avî, mirbaxî, mirelarr, bêkas, (zoolojî) crocethia alba


sandhog

glosses: karkirê ku di nav hewaya şidandî de dişixule


sandlot

glosses: (dya) lîstika talê ya ku di sehaya vala de tê lîstin


sandman

glosses: periya ku li gorî baweriyekî bi reşandina qûmê li çavên zarokan xewa zarokan tîne


sandpiper

glosses: cureyek ajal e ku zikê wî spî û çîmên wî kesk e, (zoolojî) tringa hypoleuca


sandstorm

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sandstorm.wav


sandwich man

glosses: (zimanê k) zilamê ku li pêşî û paşiya wê lewheyên îlanê hilawistî ne


sandy

glosses: pora ku di rengê qûmê de ye sandiness bixîz bûn


sane

glosses: maqûl, yê ku dikare rastiyê ji xeletiyê veqetîne, yê ku muhakemeya wî saxlem e


sanforize

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: (baz), mark ji bo ku qumaşên pembûyî û yên kerbasî kurt nebin û nekişin xwe kirariya taybet ya ku li vî qumaşî tê kirin


sangaree

glosses: Ereqeke ku ji ava şerkirkirî û ji şerabê tê çêkirin.


sangfroid

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sangfroid.wav


sanguinary

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sanguinary.wav


sanhedrin

glosses: (drim sanhedrin, -drim) meclîsa gel ya cihûyan ya berê


sanies

glosses: birîna bêhnnexweş ya ku xwîna jê tê avî ye


sanitarian

glosses: ya ku aîdê tenduristî an rist û rêzikên tenduristiyê ye


sanitary

glosses: Yê di derheqê tenduristiyê de, tenduristî, sihî, saxlemî.


sanitary napkin

glosses: pembûyê ku dema jin dikevin cilan bikar tînin yê ku di dermanxaneyan de jî tê firotin


sanitation

glosses: pêşdebirin û geşedana şert û mercên tenduristiyê


sanitize

glosses: sterîlîze kirin, li gorî tendûristiyê guhertin pêk anîn


sansculotte

glosses: şoreşgerê pirole. sansculottism şoreşgeriya pirole


santonica

glosses: rihana maran, (botanîk) artemisia maritima


sapanwood

glosses: dareka ku jê boyaxa zer an ya sor çêdibe


sapid

etymology_text: Ji latînî sapidus, ji sapiō (“tam kirin”).


sapience, sapiency

glosses: aqil, bîbirî, şarezayî, bîrewerî, dîrayet


sapient

glosses: biaqil, zana, şareza, jîr (carinan ji bo tinaza sergirtî tê bikar anîn)


sapling

glosses: xort, sengele, ciwanê ku nû ji zarokatiyê derketiye

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sapling.wav


saponify

glosses: ji hev veqetanina esterekî li asîd û alkolê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-saponify.wav


sapor

glosses: (saporing) tam, çêj saporous ya ku tama wê heye


sapper

glosses: (leşk) lexemkerê kolemişkan dikole, kulingvan, tevirvan, neferê asêgehê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sapper.wav


sapphic

glosses: ya ku aîdê helbestkarê navdar safo ê ji mîdîllîyê ye


sapphire

glosses: ya ku dişibe yaqûta şîn, ya ku di rengê yaqûta şîn de ye


sappiness

glosses: zindîtî, candarî, geşedarî, jîndarî 5 tor û borî, boretî, bitrî


saprophyte

glosses: (biyol) organîzmaya riwekî ya ku xwe bi tiştên organîk yên rizî xweyî dike


sapsago

glosses: penîrê hişk ê swîsreyê ê ku rengê wê bi ser hişînatiyê ve diçe


sapsucker

glosses: darkutika ji cinsê sphyrapicrus’ê ku tenê li amerîkayê tê dîtin


saraband

glosses: reqseka spanî ya ku ji ereban hatiye standin û bi gavên giran tê îcra kirin, sarabant


Saracen

glosses: Ehlê qebîleyên çolê yên sûrî û erebîstanê

glosses: Di dema seferên xaçperestan de kesê misilman an ereb.


Sarajevo

pos: name

pos_title: Serenav

etymology_text: Ji sirboxirwatî Sarajevo, ji osmanî سرای, tirkî Saray-ovası, ji saray (“seray”), ji farisî سرای (sarây), û ova (“deşt”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Sarajevo.wav


sarcasm

glosses: tehn, qerîne, îstîhza, bizmardanan, tinaza veşarî, bikaranîna zimanekî tûj, bi piranî bi bikanîna îroniyê, bi toneke dengê yê fişalker û biçûkxister.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sarcasm.wav


sarsenet

forms:
sarsnet
sarcenet
sarconet

etymology_text: Ji anglo-normanî sarzinett, ji fransiya kevn sarrasinet, forma biçûkkirinê ya sarrazin.


sarcocele

glosses: werm û perçivîna ku di hêlikan de tê dîtin


sarcoma

glosses: gireba, asaw, gilmik, tumor, (Girebaya xebîs ya ku di tevînekên movikê de tê dîtin.)

etymology_text: Ji latînî sarcoma, ji yûnaniya kevn σάρκωμα (sárkōma), ji yûnaniya kevn, ji σάρξ (sárx, “goşt/leş”) + -ωμα (ōma, “pêvajo”) an jî ji yûnaniya kevn σαρκόω (sarkóō), ew jî ji yûnaniya kevn σάρξ (sárx).


sarcophagus

glosses: (pirh) -gi) lahît, gora ji kevir an ji mermer qewartî


sardine

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sardine.wav


sardis

glosses: bajarê sartê ê ku li dorûbera manîsayê ye


sardonic

glosses: galteker, qerfok, tinazker, tinazok, mûstehzî (ken)


sardonyx

glosses: cureyeke kevirê heqîqeyê yê biniham, kevirê silêmanî yê ku nihama wê ya binî sor e


sargassosea

glosses: li oqyanûsa atlasê cihê ku rûberê okyanûsê zêde kevzgirtî ye


sarmatian

glosses: (sarmatic) ya ku berê bi navê sarmatîayê dihate nasîn û aîdî rûsyaya başûr e


sarmentum

glosses: (pirh) -ta) terhên li erdê dirêj dibin yên riwekên wekê tûfirengiyan, ta


sarong

glosses: koşa ku li girava maltayê jin û mêr werdigirin û qumaşê wê


sarsaparilla

glosses: saparna: bêhna vê riwekê ya ku di çêkirina biharat û dermanan de tê bikar anîn


sartorial

glosses: (anat.) tişta aîdî masûlkeya hêt ya ku pê kabuka mirovî ditewe, ya ku aîdî masûlkeya terziyê ye


sartorius

glosses: (anat) masûlkeya hêtî ya ku pê çonga mirov ditewe û dirêjtirîn masûlkeya laşê mirovî ye, masûlkeya terzî


sash

glosses: şûtik, qayiş, kemer, kemerbend, piştên, piştînk

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sash.wav


sashay

glosses: (zimanê k.) bixişikîn nîşandan fîgûrên reqsê


sass

glosses: bi kancî bang li yekî kirin, bikancî dev avêtin yekî


sassafras

glosses: dareke biçûk a ku li amerîkayê dijî, (botanîk) sassafras albidum

glosses: dohnê ku ji kokê vê darê derdikeve û di çêkirina xwarin û dermanan de tê bikar anîn


Sassanian

glosses: sasanî, tişta têkildarî Împeratoriya Sasanî

etymology_text: Ji Sassan (“navê damezrînerê vê împeratoriyê”) + -ian.


sate

glosses: zikê yekî bel kirin, zikê yekî repisandin


sateen

glosses: qumaşê pembûyî yê şûna satenê tê bikar anîn


satiation

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-satiation.wav


satin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


satinette

glosses: etlesa tenik an bestira ku dirûvê etlesê pê dikeve


satinwood

glosses: dareke hindî a hişk a zer a ku di çêkirina mobîlyayan de tê bikar anîn

etymology_text: Ji satin + wood.


satire

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-satire.wav


satirically

etymology_text: Ji satiric + -ally an jî ji satirical + -ly.


satirist

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-satirist.wav


saturable

glosses: ya ku dibe ku bê têrkirin, ya ku îhtîmala têrkirinê heye


saturate

glosses: cismek li cismeke din zêde kirin ku cih li cism nemîne (kîmya), tijî kirin, serde dagirtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-saturate.wav


saturated

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera saturate.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-saturated.wav


saturated

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-saturated.wav


saturation

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-saturation.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-saturation.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-saturation.wav


saturn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-saturn.wav


Saturnian

glosses: Ya ku aîdî xwedewandê Satûrnê an gerestêrkê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Saturnian.wav


Saturnian

etymology_text: Ji Saturn + -ian.


shorten sail

glosses: danîna hind babirkan, çend babirkên keştiyê danîn


show one the door

glosses: kirin der, qewirandin, riya derî nîşanî yekî dan


side dish

glosses: xwarinên wekê seletê yên ku derî xwarinên sereke ne


sleeping dogs lie

glosses: dest lê nedan, eleqeya xwe jê çênekirin, bi hêviya xwudê ve hîştin


smell ing salts

glosses: amonyaka ku dema yek ji hiş dikeve an dilê yekî dibuhure didin ber bêhna


something is up

pos: phrase

pos_title: Hevok

glosses: bêhna tiştekî nexweş tê, dolabinin tên gerandin

forms: something's up


sour dock

glosses: tirşoya nalik, (botanîk) rumex acetosa di dadgehê de cihê bertawanî


spectacled warbler

glosses: çivîka şeytanok ya biberçavk, (zoolojî) sylvia conspicillata


springwater

forms:
spring water
spring-water

etymology_text: Ji spring + water.


st nicholas, santa claus

glosses: kalikê gaxan, baba gaxand, kalikê sersalê, baba noel


st patrick's day

glosses: li îrlandayê rojê fermî ya cejna xirîstiyanan


take a dive

glosses: (argo), di boksê de ji bo serkeftina aliyê hevrik hewl dan


take it kindly

glosses: ji niyeta baş ya kesekî neketin şikê, bi dilek paqij nêzikatî bi kesekî kirin


take sanctuary

glosses: penihîn, xwe avêtin ber bextê kes an welatekî, îltîca kirin


take to it like a duck to water

glosses: bihemdê xwe bi karekî ve rabûn, zû elimîn


talk like a dutch uncle

glosses: (zimanê k) wekê bavan bi dijwarî azirandin


talk to one like a dutch uncle

glosses: bi tundî û bi gotinên nexweş ji bo qenciyê erza yekî şikandin


that beats the dutch

glosses: , (zimanê k) ellah elah çi ecêb e, xwedêo çiqas seyr e


word: the children think it's uncivilized to get up early

glosses: zû ji xew rabûn li hesabê zarokan nayê, kêfa zarokan ji zû hişyarbûnê re nayê


the cut of one jib

glosses: (zimanê k.) rû, sikûm, sûret, mirûz, mahd. (-bed, -bing) (behr.) guhertina babirkê pê çetel an şivek hesinî

glosses: (ji bo keran) ji girê yekî de şûnde neçûn


the jig is up

glosses: (argo) poxê yekî derketin rastê, birêvençûna karekî


the jumps

glosses: nexweşiya ku dema mirov zêde serxweş dibe bi lerizîn pestgotinan dike


the road has drifted badly

glosses: berfê rê girtiye, rê ji berfê hatiye girtin


word: the smell of fresh bread makes my mouth water


the wall

glosses: dîware ku başûr û bakurê berlîn’ê ji hev vediqetîne


there will be the devil to pay

glosses: dê qiyamet rabe, xwarinê tûj amadekirin yan jî biraştin, di makîneyê de perçekirin (qerpal) (zimanê k’ê) xemgîn kirin, aciz kirin


to my knowledge

glosses: bi qasê ku ez dizanim, li gorî zanîna min


traffic jam

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-traffic jam.wav


tread on ones kibes

glosses: pê li demarê yekî kirin, acizkirina yekî, rakirina hêrsa yekî


treat a person like dirt

glosses: yekî tune hesibandin, (yek) kêmî xwe dîtin, yekî zilamî nehesibandin


turn one's back on a person

glosses: pişta xwe li kesekî zivirîn berê xwe jê guhastin


turn one's back on a thing

glosses: pişta xwe li tiştekî zivirîn berê xwe jê guhastin dev jê berdan jê vegerîn îhmal kirin


ullage

glosses: pişka ard ya ku ji çewalê xwe ketî an rijiyayî, têçûn, jêçûn, fîre


ulna

glosses: (pirh.) ulnae) (anat.) ji her du hestiyan hestiyê stûr yê ku ji zenda destî destpê dike heta digihe enîşkê, hestiyê enîşkê, ulna


ulster

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ulster.wav


ult

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ult.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ult.wav


ulterior

glosses: ya ku eşkere nebûyî, ya bidernebûyî, ya ku nehatî deşîfrekirin, ya ku kesî lê dananîye


ultimately

etymology_text: Ji ultimate + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ultimately.wav


ultimogeniture

glosses: pergala ku lawê biçûktirîn wek wêris û mîratgir qebûl dike


ultracentrifuge

glosses: mekîna sentrîfûjê ya ku bi lezgîniyek zehf zêde dişixule

glosses: di bin tesîra tiştekî bi vî rengî de hêliştina tiştekî


ultraconservative

glosses: kesê ku gelek kevneperest e, kesê ku bi tu awayî ji ya xwe nayê xwar, statûkoparêz


ultrahigh frequency

glosses: (radyo) frekansa di nêvbera 300 û 3000 megasîklî de (kurt) uhf


ultraism

glosses: regezên alîgirên îfradê ultraist mûfrîd, pirole


ultramarine

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-ultramarine.wav


ultramicroscope

glosses: mîkroskobeka ku pê ronahiyekî cismên gelekî hûr û biçûk dixweyîne, ultramîkroskop


ultramodern

glosses: tişt an kesê ku zêde modern e, ultramodern


ultramontane

glosses: wî aliyê çiyayan, tişt an cihê ku dikeve pişt çiyayan

glosses: kesê ku dixwaze papa bibe xudan destûr û şiyanek mutleq


ultramontanism

glosses: pergala civata ku gelekî dixwaze papa bibe xudan serwerî û desthilatdariyek mutleq


ultramundane

glosses: ya ku li derî gerdûn û jiyana îro, tişta ku ji vê gerdûnê û jiyana ku em tê de wêdetir

etymology_text: Ji latînî ultra + mundanus.


ultrasonic

glosses: perdeya bi qasê ku neyê bihîstin bilind (deng), deng an lerza ku frekansa wê bilind e


ululant

glosses: yê ku dinale, yê ku diqîre, ya ku dike qarewar


ululate

glosses: qiştîn, qirîn, qîjeqîj kirin (bûm, kund)


ululation

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ululation.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ululation.wav


umbel

glosses: terz û terheka kulîlkan ya ku dişibe sêwanê, sêwan, umbel


umber

glosses: soringa manganezkirî ya sor an qehweyiya tarî, ombra


umbilical

glosses: qebloya ku mirovekî an amêrekî bi keştiya ezmên ve an bi tiştekî din ve girê dide

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-umbilical.wav


umbilicus

glosses: (anat) navzik, navik, zik umbiliform di şiklê navzikê de


umbo

glosses: (pirh) umbones) nexşên li ser mertalê, gupik û girêka ku di nava mertalî de tê dîtin


umbra

glosses: (pirh.) umbrae) sî, sih, saye, sîtav, sîber

glosses: mînakop, cureyek ji cinsê masiyan e, umbrina cirrhosa


umbrage

glosses: enirîn, xeyidîn, tîzikîn, ingirîn, sil bûn

glosses: tişta ku jê sî çêdibe, tişta ku sîya wê heye(dar)


umbrageous

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-umbrageous.wav


umbrette

glosses: çivîkeke ku dişibe legleg û masîxurê û tenê li afrîqayê tê dîtin


umbriferous

etymology_text: Ji latînî umbrifer, ji umbra (“siyek”) + ferre.


umiak

glosses: , (kanada) qeyîkeka eskîmoyan ya ku pê çerm pêçayîye


umlaut

glosses: pêguhertina dengdêran ya ku di çêkirina raweyan ya çend peyvan de tê dîtin

glosses: nemaze di zimanê almanî de tîpên wekê a, ö û û yên ku cotexal li ser wan peyda dibin û dengê ku pê van tîpan tê nimandin

glosses: cotexalên ku li ser serê van tîpan tên danîn

glosses: li ser serê tîpa u, a û o’yê du nuqte danîn


una voce

glosses: (lat) bi yekîtiya dengan, pê tevahiya dengan


unabridged

glosses: ya ku nehatî kurt kirin, oricînal, tam, ya ku dest lê nehatî dayîn, ya ku esîl û wekê xwe mayî


unacceptable

glosses: ya ku nayê qebûlkirin, ya ku bi ser milan de naçe xwar


unaccommodated

glosses: ya ku levnehatî, ya ku hîn nebûyî, ya ku nebanayî

glosses: bêtertibat, bêpergal, nerêkûpêk, jevketî

etymology_text: Ji un- + accommodated


unaccommodating

glosses: yê ku nikare ji xweşî û rehetiya xwe fedakariyê bike


unaccompanied

glosses: tenê, yê ku bi serê xwe ye, yê ku tu kes pê re nîne

glosses: (mûz.) yê bi serê xwe dibêje, yê ku tenê disitirîne


unaccomplished

glosses: bêhuner, hunernezan, bêsinet, sinetnezan

glosses: ya ku çênebûyî, ya ku neçûyî serî, ya ku biserneketî


unaccountable

glosses: ya ku nayê gotin, ya ku nayê têgiştin, ya ku nayê ber fêhmê

glosses: bêbersiyar, bêmesuliyet, xemsar, xemnexwar


unaccustomed

glosses: ya ku zêde nayê nasîn, yê ku zêde kes nas nakin


unacknowledged

glosses: ya nehatî erêkirin, tişta neqebilî, ya ku nehatî bersivandin


unadjusted

glosses: ya ku nehatiye sererastkirin, ya ku nehatiye kok kirin


unadorned

glosses: ya ku neahtiye xemlandin, ya ku nehatiye raxistin an sazkirin


unadulterated

glosses: tevnedayî, tevlihevnebûyî, tişta ku xwerûtiya xwe neketî an ji dest nedayî

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-unadulterated.wav


unadvised

glosses: kesê ku şîret nestandî, kesî ku qewîtî negirtî

glosses: bêyî ku bi kesekî bişêwire an ji kesekî bipirse


unaffected

glosses: kesê ku rast û dirist, dilsoz, canbican, kesê ku ji kar û kirinên sexte dûr û berî

glosses: tişt an kesê ku nehatî guhertin an di bin karîgeriya tişt an kesekî de nemayî


unaided

glosses: kesê ku alîkarî nestandî, kesê ku kesî alî nekirî


unalterable

glosses: ya ku guhertina wê nepêkan e, sabit, neguher


unamerican

glosses: un-american (jêr.) ya ku ne amerîkanwarî ye

glosses: tişt an kesê ku bi ya îdeal û regezên amerikayê nake, an lev nake


unanimity

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-unanimity.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unanimity.wav


unanimous

glosses: yê ku di hemfikr, yê ku di heman fikrî de ne


unappealable

glosses: (dad.) ya ku naçê temyîzê, tişt an kesê ku mafê wê yê temyîzê tunîne, ya ku nikare here temyîzê


unapproachable

glosses: kesê xeşîm, kesê ku hevaltiya wî zehmet e

glosses: kes an tişta ku kes nikare xwe bigihîniye an biserve bibe

glosses: kes an tişta ku kes nikare lê nêzik bibe

glosses: ya ku kes nikare bide ber tiştekî baş û qenc, tişt an kesê ku bi tu kes an tiştî re nayê muqayesekirin


unapt

glosses: kesê nejîr, nezîrek. unaptly bi awayek nelirê


unarm

glosses: ya ku nayê parastin, tişt an kesê ku bê sitar û bêmehwar e


unarmed

etymology_text: Ji un- + armed.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unarmed.wav


unashamed

glosses: bêfihêtî, şermneker, rûqayîm, rûşûştî, rûhişk, rûçelaq


unasked

glosses: kesê nehatî xwestin, kesê nehatî vexwendin, mûşek


unassailable

glosses: tişta ku di rastiya wê de tu şik û guman tunîne, tişta ku bi ru awayî nayê pûçkirin, muheqqeq

glosses: tişt an kesê ku nayê zeftkirin û vegirtin


unattached

glosses: di artêşê de kesê ku ne di bin emrê tu liq û alayiyekî de


unattainable

glosses: tişt an kesê ku bidest ve nayê, bidest nakeve, tu kes biserve nabe


unattended

glosses: ya ku hatî paşguhkirin, tişta ku hatî îhmal kirin, tişta ku ser guh re hatî avêtin


unattractive

glosses: ya ku nebalkêş, tişta ku bal û mêla kesekî nakişîne


unavoidable

glosses: tişta jêneveger, tişta ku nayê berterefkirin, tiştê ku rê li ber nayê girtin, nerêlibergirbar


unawares

glosses: bêtevdîr, bêyî tedarîk, tişta ku bêyî ku bê fikirîn hatî kirin


unbacked

glosses: kes lê siwar nebûyî (cahnî), nebaniyayî, neelimî

glosses: tişta ku tu kes li ser neçûyî şert an şert negirtî


unbalance

glosses: jev xistin, ji eyar kirin, hevseng û ahenga tiştekî têk birin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unbalance.wav


unbalanced

glosses: kesê ku aqil avêtî, kesê ku ji hiş ketî, dîn


unbearable

glosses: dan qirikê, dan stû, xwe ranegirtin, tehemmul nekirin


unbecoming

glosses: lêneçeyî, pêneketî, levnehatî, nemûnasîb

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unbecoming.wav


word: unbeknownst to us, they had already bought the house


unbelievable

glosses: tişta dûrîaqilan, tişta ku bi serê mirov nakeve, nayebawer


unbeliever

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unbeliever.wav


unbelieving

glosses: şikber, biguman, kesê ku baweriya wî sist û zeîf

glosses: kesê ku bawerî bi tiştekî neanî, kesê bêîman


unbending

glosses: yê ku ji ya xwe nayê xwar, serî naçimîne, stûyê xwe xwar nake

glosses: kesê biryardar, ji xwe bawer, wiredar, biezm


unbiased

glosses: kesê ku tu aliyekî nagire, kesê bêalî, alînegir, bêteref


unbidden

glosses: fikr an îlhama ji ber xwe de hatîyî an çêbûyî, tişta niqutî ser dil

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unbidden.wav


unbind

etymology_text: Ji îngilîziya navîn unbinden, ji îngilîziya kevn unbindan, onbindan (“vekirin”), ji proto-cermenî *andabindaną, wekheva un- + bind. Hevreha holendî ontbinden, almanî entbinden, gotî 𐌰𐌽𐌳𐌱𐌹𐌽𐌳𐌰𐌽 (andbindan).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unbind.wav


unblamable

glosses: ya ku kesek nikare sûncekî bixe stûya de, ji sûnc berî


unbleached

glosses: ya ku nehatî spîkirin, tişta ku nehatî gewrkirin


unblemished

glosses: bêkêmasî, bêqûsur, nelewitî, kirêtnebûyî


unboned

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera unbone.


unborn

glosses: zaroka ku hê xwudênedayî, nehatî dinyayê


unbosom

glosses: eşkere kirin, derbirîn, deşîfrekirin, ser dan, mikur hatin


unbound

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unbound.wav


unbowed

glosses: çong nedanî, serî netewandî, pişt xûz nekirî


unbred

glosses: kesê nehatî terbiye kirin, bêedeb, şerdenebûyî


unbridled

glosses: hespê lixab nekirî, hespê nehatî gemkirin


unbroken

glosses: domdar, daîmî, sereqetî, misêwa, berdewamî

glosses: hespa nehatî kedîkirin, hespa ku nehatî sehilandin, hespa ku terbiyenekirî


unbuckle

etymology_text: Ji un- + buckle.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-unbuckle.wav


unbuild

glosses: (-built) xirab kirin, rûxandin, hilweşandin, herişandin, herifandin, têk şikandin


unbuilt

glosses: ya ku hê natî avakirin, ya ku nehatî lêkirin


unburden

glosses: ji bin bar xilaskirin, ji ber bar deranîn

glosses: ya dilê xwe ji yekî re gotin, qutiya dil ji yekî re vekirin


unburied

glosses: nebedîkirî, ya nehatî veşartin, ya ku nehatî binaxkirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-unburied.wav


unburnt

glosses: neşewitî, ya ku neşwitî, ya ku ar pê neketî


unbutton

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unbutton.wav


uncage

glosses: berdan, ji qefesê deranîn, serbest hêlan, azad kirin


uncap

glosses: şewqa xwe deranîn, kumê xwe ji serê xwe kirin

glosses: devikê tiştekî vekirin, devikê tiştekî ji ser hilanîn, devikê tiştekî rakirin


uncaredfor

glosses: (uncared-for) ya ku kê lê hewtandî, cih, tişt an kesê ku kesekî lê nenihêrî, tişta ku kesekî guhê xwe nedayî û li ser nesekinî, tişta bêbaxim

glosses: jevketî, bêserûber, bêsazûman, bêpergal, nerêkûpêk


uncarpeted

glosses: erd û zemîna rût, cihê ku mehfûr lê nehatî rayêxistin


uncaused

glosses: ya ku nehatî afirandin, ya ku ji ber xwe de çêbûyî


unceremonious

glosses: laubalî, bêteklîf, bêhurmet, giramnegir, çols, çort, potpotî

glosses: nefermî, xeyrî resmî. unceremoniously derî fermiyetê, bêyî teklîf


uncertain

glosses: tişta ku fikr û gumana wê nehatî kirin, tişta bişik, berguman

glosses: dudil, bêbiryar, dilodîn, herêne, bê qeys û qab

glosses: ceban, çarpîne, yê ku bi ya dilê xwe dike, yê ku li gorî kêfa xwe diçe


unchain

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unchain.wav


unchangeably

glosses: essehî, ya ku tu şik û guman tê de nîne, tişta jêneveger


uncharged

glosses: (ceyr.)ya ku nehatî şarj kirin, ya ku şarj nebûyî

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-uncharged.wav


uncharitable

glosses: dilhişk, nedilovan, dilkafir, bêrehm, dilgirs, qeterehm

glosses: yê ku li pey kêmayiyên xelkê dikeve, yê ku li şaşî û kêmiyên hevalê xwe digere


unchartered

glosses: ya ku nexşeya wê nehatî danîn, tişt an cihê bênexşe

glosses: ya ku kesnezan, ya ku nayê zanîn û nasîn, mechûl


unchaste

glosses: ya ku bêexlaq, ya ku exlaq hişk û nexweş, dawênpîs


unchastely

glosses: bi awayek bêexlaqane, dawênpîsane, bêîffetane


unchristian

glosses: derî xirîstiyaniyê, tişa ku li xirîstiyaniyê naçe û nakeve

forms: un-Christian


unchurch

glosses: ji dêrê avêjtin, aforoz kirin, ji dêrê bêpar hîştin


uncial

glosses: tîpa girdek a girover ku di navbera salên

glosses: 00’î de dihate bikar anîn. tîpa latîn an ya yewnanan


unciform

glosses: (anat.) hestiyê çingalîn yê ku di nav geha destî de tê dîtin

etymology_text: Ji latînî uncus + -form.


uncinate

glosses: (biyol) biçingal, tişta ku serê wê wekê yê çingalê xwar e


uncircumcised

glosses: bêsinet, sinetnekirî, kesê ku nehatî sinetkirin


unclad

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-unclad.wav


unclaimed

glosses: ya ku tu kes lê xwedî derneketî, ya ku tu kes lê nebûyî xwedî


unclasp

glosses: destê yekî berdan, destê hatî guvaştin berdan


uncle tom

glosses: , (argo) reşikê ku xwe li ber dilê sipiyan şirîn dike, reşikê ku qeşmerî û şelafiyan ji bo sipiyan dike


unclench

glosses: destê ji bo silavê hatî guvaştin berdan an dan berdan


uncloak

glosses: derxistin holê, eşkere kirin, anîn meydanê


unclothe

glosses: cilê xwe ji xwe kirin, kincê xwe avêtin, xwe tazî kirin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-unclothe.wav


unclothed

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-unclothed.wav


unco

glosses: (îskoç) ve (îng.) (leh.) tişta ku hêjayî palpêdanê ye, nestêle, fewqalade


uncollected

glosses: yê ku nikare xwe, yê ku nikare xwe ragire


uncolored

glosses: bêlî, alînegir, bêreng, kesê ne ji tu alî û bendî


uncommitted

glosses: yê ku ya xwe negotî, yê ku fikr û hizra xwe negotî

etymology_text: Ji un- + committed.


uncomplaining

glosses: dilfireh, xweysebir, bêhnfireh, ji xwe razî


uncompromising

glosses: kesê ku ji fikr û prensîbên xwe nayê xwar

glosses: yê ku ji soz û qewlê xwe dernakeve, yê ku sonda xwe naxwe

glosses: bêyî ku kesek biqutife an bibizde an çavtirsayî û çavşikestî bibe

glosses: bêyî ku li hev bên, bêyî ku bi ser xalekî qewl û qerara xwe bikin yek


unconcern

glosses: xemnexwarî, guhnedêrî, xemsarî, eleqeya xwe ji tiştekî çênekirin


unconcernedness

glosses: eleqeya xwe ji tiştekî çênekirin, xwe li tiştekî dananîn, xwe li tiştekî nekriin xweyî


uncondensed

glosses: yê ku li ser tiştekî mijûl nebûyîye, yê ku bal û mêla xwe neday ser tiştekî


unconfessed

glosses: ya ku nehatî derbirrîn, ya ku mikur nehatî


unconfined

glosses: ya ku nehatî zeftkirin, ya ku nehatî vegirtin


unconfirmed

glosses: ya ku rastbûna wê nehatiye qebûlkirin, ya ku nehatî beliyandin, ya ku essehî nebûyî


under sail

glosses: keştiya di rê de, keştiya li ser rê, keştiya ku babirkên xwe fora xwe kirî


word: united nations relief and works agency for palestine refugees in the near east

glosses: rêxistina arîkariyê ya neteweyên yekbûyî ya ku ji bo penaberên filîstînî yên li rojhilata nêzik avabûyîye


universal joint

glosses: (oto) mîla kardanê, mefsela kardanê, şaft


unregenerate ated

glosses: unregenerate, ated yê nesehilî, yê tîmar nebûyî

glosses: yê ku tobe nake, yê ku ji kar û kirinên xwe poşman nabe


unreliable

glosses: bêsoz, yê ku bawerî pê nayê, yê ku kes pê neewle ye


unreligious

glosses: layiq, şirjaw, hêja, şehn, şayeste, babet


unreported

glosses: ya ku nehatî gotin, ya ku kesekî behsê nekirî

glosses: ya ku tu kesî nedayî zanîn, ya ku tu kesî beyan nekirî


unreserved

glosses: ya ku nehatî bisînor kirin, ya ku nehatî mehdûd kirin

glosses: rastgo, rastbêj, deqerû, gewrîrast, dilsoz, jidil


unreservedly

glosses: bêyî pakî, bêyî fikar û metirsî, rasterast

etymology_text: Ji unreserved + -ly


unresponsive

glosses: yê ku dest hilneanî, yê ku bertek nedayî

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-unresponsive.wav


unrestrained

glosses: yê nehatî vegirtin, yê nehatî kontrol kirin. yê nehatî frênkirin, serbest, yê bi serê xwe

glosses: yê bêyî îdare, yê li ser xwe, yê ne bi serê xwe

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-unrestrained.wav


unrewarded

glosses: ya ku nehatî xelat kirin, ya ku perû nestandî


unriddle

glosses: hel kirin, çareser kirin, jev derxistin, tê derxistin, tê zanîn(mamik, tiştonek)


unripe

glosses: ya ku zê gihiştî, ya ku berî wextê xwe çêbûyî an hatî


unroll

glosses: li ber çavan rayêxistin, danîn ber çavan, pêşandan, feraş kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unroll.wav


unroof

glosses: Banê tiştekî rakirin, devikê tiştekî ji ser hilanîn.


unroot

glosses: ji kok rakirina tiştekî, qelana tiştekî anîn


unrra

glosses: (kurt) united nations relief and rehabilitation administration


unruly

glosses:
Çavsor, har, bêkontrol.
Yê ku bi ya qanûnê nake, guh nade qanûnan.

glosses:
Raperîner, serhişk, berxwedêr, bêîtaet, îtaetneker
Yê ku nakeve bin tu nîr û bandorî de, yê birêveberiyê qebûl nake.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn unruly (“bihereket, nerihet”), wekheva un- + rule + -ly (bide berîngilîziya navîn ruly, reuli (“girêdayî qaîdeyeke dînî, birêkûpêk”)), lê belê di eynî wextê de dewameke guhertî ya îngilîziya navîn unrouly a berê temsîl dike, unroly (“bihereket, nerihet”), wekheva un- + roolie. Ya paşê belkî jê an ji norsiya kevn *úróligr tesîr girtibe, eleqedarê danmarkî urolig (“nerihet”), swêdî orolig (“nerihet”), îzlendî órólegur (“nerihet”). Herwiha bider ber îngilîziya navîn unroo, unro (“bêhizûrî”). Zêdetir li roo ye.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unruly.wav


unsaddle

glosses: ji ser zînê anîn xwar, ji ser hespî avêtin xwar


unsaid

glosses: ya ku nehatî gotin, ya ku tu kesî qal nekirî


unsalable

glosses: tişta ku ne ji bo firotinê ye, ya ku nayê firotin


unsanctified

glosses: ya ku nehatî pîrozwer kirin, ya ku nehatî muqeddes kirin


unsatisfactory

glosses: Têrneker, netetmînkar. Ya ku tu kesî bi xwe qayîl nake, ya ku qîma tu kesî pê nayê.

etymology_text: Ji un- + satisfactory.


unsatisfactorily

glosses: Kêmberî, têrnekerî, têra tiştekî nekirin, netatmînkerî.

etymology_text: Ji unsatisfactory + -ly.


unsaturated

etymology_text: Ji un- + saturated.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-unsaturated.wav


unsay

glosses: ji ya xwe hatin xwar, lêborîn xwestin, gotna xwe şûnde dan


unscramble

glosses: (zimanê k) ji tevliheviyê xilas kirin, sererast kirin, rêkûpêk kirin


unseal

glosses: mohra xwe betal kirin an ji tiştekî hilanîn


unseam

glosses: kêliyên tiştekî vekirin, kêliyên tiştekî vekirin û ew tişt ji hev kirin


unsearchable

glosses: ya ku nayê ber fêhmê, ya ku kes û bîr û hizra wê nake, ya ku nakeve ber hiş û aqilê tu kesekî


unseasonable

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-unseasonable.wav


unseat

glosses: ezl kirin, ji kar avêtin, ji wezîfeyê girtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unseat.wav


unselfish

glosses: merd, çavfireh, destvekirî, yê ku ne di ber sûd û berjewendiyên xwe de ye


unsettle

glosses: bitasewas kirin, qilqilandin, diltepandin

glosses: serûbinokirina edetan, têkilkirina sazûmanekî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unsettle.wav


unsettled

glosses: ya ku nehatî dayîn, hesabê nehatî, girtin, tişta ku nehati dadan


unsew

glosses: (-ed, - sewn) kêlî vekirin, tişta ku hatiye dirûtin veçirandin


unshackle

glosses: ji zincîran xilas kirin, ji qeyd û bendan rizgar kirin

etymology_text: Ji un- + shackle.


unshakable

glosses: qayîm, zexm, bihêz, yê ku zû bi zû natirse, naguhere, ji cihê xwe naleqe, ji ya xwe nayê xwar


unshaped

glosses: ya ku baş teşe negirtî, xwîntahl, sik, bêteşe, bêkêsim


unshattered

glosses: ya ku par-par nebûyî, ya ku li parçeyên xwe lev ve nebûyî


unship

glosses: (behr.) ji cih deranîn, fora kirin (bêrik)


unshorn

glosses: ya ku pora wê nehatî kurkirin, ya ku pirça wê nequsiyayî


unsightly

etymology_text: Ji un- + sightly.

notes: Formên wekî "unsightlier" û "unsightliest" kevin bûne.


unskillful

glosses: ecemî, kêrnehatî, jênehatî, necergebez, nedestbikêr


unskillfully

glosses: bihuernezanane, biecemîtî, bi necergebezane


unsling

glosses: (slung) ji hilco hilanîn, ji cih deranîn (tifing)

glosses: (behr.) îzbîroya kendîra keştiyê jê derxistin


unsnarl

glosses: ji hev kirin û vekirina tiştên alayî, lev geriyayî


unsociable

glosses: bêdeng, mûr, tenê, amoi xamoş, sêwirî, kerr, hêmin, tewar

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unsociable.wav


unsociably

glosses: xwe ji axaftinê vedan, xwe ji civatê dûr kirin

etymology_text: Ji unsociable + -ly.


unsolicited

glosses: ya ku nehatî xwestin, ya ku nehatî vexwendin


unsophisticated

glosses: xwerû, safî, heqîqî, tisî, rijî, bêqatix


unsound

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-unsound.wav


unspeakable

glosses: tişta ku nayê ser dev û lêvan, ya ku nayê gotin

glosses: ya ku ziman lê nagere, ya ku nayê ber devan


unspeakably

glosses: bi terh û terzeke ku nayê ser zimên 4 zehf nebaş, zehf xirab

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-unspeakably.wav


unspecialized

glosses: (unspecialised) yê ku pispor nebûyî, yê ku negigiştî


unspoken

glosses: ya ku nehatî derbirrîn, ya ku nehatî gotin


unsportsmanlike

glosses: ya ku nesportmenane, ya ku li sportmenan naçe


unsteadily

glosses: bi hejhejkî, wekê ku mirov bikeve erdê 5 dudil, herêne 6 pêdandî neman, li ser xalekî neman


unsteadiness

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-unsteadiness.wav


unsteady

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unsteady.wav


unsteel

glosses: çek bi yekî dan berdan, ji milê yekî çek hilanîn


unstintingly

glosses: bêyî ku xwe ji tiştekî vedan, bêyî ku tiştek ji xwe texsîr kirin

etymology_text: Ji unstinting + -ly.


unstring

glosses: zeîf kirin, kêm kirin, hêrsa yekî rakirin

glosses: aciz, yê ku kerbên wî vebûyî, yê ku hêrsa wî rabûyî


unstudied

glosses: bêyî plandanîn, bêyî amadekarî, spontane


unsuitable

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-unsuitable.wav


unsurpassed

glosses: bêhempa, bêmanend, di ser her kesî û her tiştî re


unsuspected

glosses: ya ku berê nehatî aqilê tu kesî, ya ku berê tu kesî aqil nekirî


unsuspecting

glosses: bêguneh, gunehok, reben, safî, dilsefî, bêrî


unswathe

glosses: girêka tiştekî vekirin, bandaj ji ser tiştekî rakirin


unswear

glosses: ji ya xwe hatin xwar, li ser soza xwe neman, sonda xwe xwarin


untamable

glosses: yê ku ji bo kedîkirin û tîmarkirinê ne guncan e


untangle

glosses: ji hev têderxsitina tiştên têkel û tevlihev


untasted

glosses: ya ku nehatiye tamijîn, netehmijî, netehmijandî


untaught

glosses: tişta fitrî, zikmakî, tişta ku ji ber xwe de mirov hîn dibe


unteach

glosses: (taught) dane jibîrkirin tiştên tên zanîn


untenable

glosses: ya ku parastina wê ne pêkan e, ya ku kes nikare hifza wê bike


unthankful

glosses: nankor, bênanûxwê, yê ku nizane spas bike

glosses: ya ku nayê xwestin, ya ku ne bi dilê kesekî ye, ya ku kes qîma xwe pê nayîne


unthink

glosses: (thought) ji zêhnê xwe deranîn, ji bîr kirin


unthinkable

glosses: ya ku ne cihê têfikirînê ye, ya ku ne gengaz e

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unthinkable.wav


unthinking

glosses: yê ku jê nayê bifikire, yê ku nikare fikr bike


unthoughtof

glosses: ya ku nehatî bîr û hizra tu kesî, ya ku kesî aqil nekirî


unthrone

glosses: ji text danîn, ji hukm kirin, hukmê yekî betal kirin


untidily

glosses: bêyî rêkûpêkî untidiness bêrêkûpêkî, bêrpergalî


untie

glosses: vekirin, têzanîn, jev derxistin, tê derxistin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-untie.wav


untimely

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-untimely.wav


untiring

glosses: yê ku west jê re nîne, yê ku etlayî bi canê wî nakeve


untold

glosses: ya ku nakeve ber terîfê, ya ku nayê gotin

etymology_text: Ji îngilîziya kevn unteald, ji tellan.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-untold.wav


untouchable

glosses: ya ku kes nikare biserve bibe, xwe bigihîniye


untranslatable

glosses: ya ku nayê wergerandin, ya ku nayê tercûme kirin


untrustworthy

glosses: yê ku ne hêjayî baweriyê ye, yê ku ewleyî pê naye


untruth

etymology_text: Ji un- + truth.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-untruth.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-untruth.wav


untuck

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-untuck.wav


untutored

glosses: ya ku nehatî hîn bûn, yê ku perwerde nedîtî


unusual

glosses: nebihîstî û nebînayî, kesnedî, awarte, derî rêzê, needetî, ya ku kêm peyda dibe

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-unusual.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-unusual.wav


unutterable

glosses: ya ku ziman lê nagere, ya ku nayê ser dev û lêvan, ya ku nayê gotin, ya ku kes nikare an newêre besha bike


unveil

glosses: vekirin, anîn ber çavan, danîn ber çavan

glosses: xwe danîn holê, xwe nîşan dan, li xwe danîn


unvoiced

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unvoiced.wav


unwanted

glosses: ya ku kes qîma xwe pê nayîne, ya ku nayê xwestin

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-unwanted.wav


unwarily

glosses: bêyî tevdîr girtin, bêyî hay ji xwe hebûn, bêyî li xwe miqate bûn


unwariness

glosses: xafilî, tevdîrnegirî, ballênebûnî, hayjênebûnî, bêdîqetî


unwarrantable

glosses: bêmazaret, ya u derfet ji bo parastinê nîne

glosses: ya ku nayê bexşandin, ya ku efû jê re nîne


unwary

glosses: bêtevdîr, xafil, kang, bêhay, bêagah, pênehesiyayî

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-unwary.wav


unwearied

glosses: newestiyayî, nebetilî, nekerixî, nemandî


unweave

glosses: tişta ku hatî nexşandin an dirûtin vekirin


unwelcome

glosses: nexweş, bêçêj, tamsar, bêtam, ya ku nayê xwestin, ya ku ne bi dilê tu kesî ye


unwelcome

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


unwell

glosses: yê ku nebaş, nexweş, nesax, xirabhal, halnexweş


unwept

glosses: yê ku kes li ser nagirî, yê ku kes li ber nakeve


unwieldy

glosses: qerase, dehbe, tirtire, himbil, laşgiran yê ku zefta wî zehmet e


unwind

glosses: (wound) tişta pêçayî ji hev vekirin, açmak: rast kirin


unwise

glosses:
nemaqûl, dûrî aqilê, ehmeqane
 ya ku nemaqûl, ya ku dûrî aqil e

text: Unwise man.

text: Unwise kings.

text: Unwise measures.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unwise.wav


unwish

glosses: ji ya xwe hatin xwar, jêgerîn, dev jê berdan


unwitting

glosses: yê ku pê nehesiyayî, lê newarqilî, haya jê çênebûyî


unworthy

glosses: ya ku nahêjê, ne layiq e, lê naçe, lê naye


unwound

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-unwound.wav


unwrap

etymology_text: Ji îngilîziya navîn unwrappen, wekheva un- + wrap.


unyoke

glosses: ji bin nîr derketin an xwe jibin nîr rizgar kirin


unzip

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-unzip.wav


up and about

glosses: (an jî up and around) (zimanê k) yê ku ji nexweşiyê xlas bûyî, yê ku baş bûyî, yê ku rabûyî ser xwe


up to the mark

glosses: kitûkit, hûr hûr, vekolîna tiştekî heta esl û feslê wê


upanishad

glosses: upanişad, kitêbek ji kitêbên kevn yên baweriyên hîndî


upas

glosses: dareka avika wê jahrîn ya ku li giravên cavayê tê dîtin


upbringing

glosses: terbiye, xweyî kirin, mezin kirin, perwerde kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-upbringing.wav


upcast

glosses: ya ku hatî hilavêtin an berê wê bi jor ve hatî kirin

glosses: berê tiştekî bi jor ve kirin, berev jor ve avêtin

glosses: tişta ku berev jor ve hatî badan an avêjtin


upcountry

glosses: (zimanê k.) ya ku ji qeraxê behrê dûr, deverên bejayî

glosses: melbend, derve, li welatekî bajar û navçeyên ji navendê dûr


updraft

glosses: berev jor ve kişandin, serketina hewayê, berev jor ve çûyîna hewayê


upheaval

glosses: (jeol.) nepixîna qalikê rûyê erdê, pişimîna qalikê dinyayê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-upheaval.wav


uphill

glosses: ya ku berev jor ve diçe, ya ku ber bi banî ve diçe


uphold

glosses: girtin, aliyek girtin, alîgiriyê aliyekî kirin, piştgirî dan tiştekî


upkeep

glosses: lênêrîn, xweyîkirin, parastin, lê miqate bûn


upmost

glosses: ya herî jor, jortirîn, banîtirîn, alîtirîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-upmost.wav


upper case

glosses: (çapger) Xeznoka jor ya ku tîpên girdek lê ne.

forms:
uppercase
upper-case


upper crust

glosses: (zimanê k) çîna serdestan, çîna maldaran


upperbracket

glosses: ya ku di ast û pileya jor de, ya serdest


upperclassman

glosses: (DYA) Xwendekarê ku diçe sinifeke bilindtir.

etymology_text: Ji upper + class + man.


uppercut

glosses: di boksê de derba berev jor ve, lêdana berbijor


uppermost

glosses: jortirîn, ya ku li cih an asta herî jor e

glosses: ya ku pêşiyê hatî bîran, ya ku ewilîn ketî ber aqilan

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-uppermost.wav


uproar

glosses: hengame, gêre û gelefek, teqûreq, tepûrep, hêwirze, şemate, qalmeqalm

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-uproar.wav


uproarious

glosses: kahkahadan yê ku mirov ji kenan dibeecîne, yê ku mirov ji kenan zikopişto dike

glosses: bi terzek têra xwe pêkenî, bi şiklekî zehf komîk


uproot

glosses: rakişandin, hinşiqaftin, ji kokê rakirin

glosses: tune kirin, binbirr kirin, ji holê rakirin, qir û qelana tiştekî anîn, fermana tiştekî anîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-uproot.wav


ups and downs

glosses: rojên baş û nebaş yên jiyanê, çûn û hatinên jiyanê

glosses: çûn û hatinên di jiyanê de, rojên baş û xirab. pûrtê zirav yê çivîkan

glosses: mûyên zirav, pûrtên bîhokan, (esm.) peyakirin, kirin di bin lingê xwe, hilanîn û li erdê xistin, qulibandin, li erdê dan

glosses: (zimanê k.)di werzîşê de jêbirin, karîn, zora yekî birin

glosses: di qurtekî de vexwarin, (slang) dabeliandin, daqurtandin


upset

glosses: qulibandin, gêr kirin, gêrandin, remandin, kewişandin

glosses: serûbin kirin, jêrejor kirin, berevajî kirin

glosses: bêhna yekî teng kirin, kêfa yekî birin, kêfa yekî nexweş kirin

glosses: têk birin, şikandin, ji hev belawela kirin, tarûmar kirin

glosses: aciz kirin, hêra yekî rakirin, kerbên yekî vekirin

glosses: xwe pê xwarina zêde êşandin, tehl kirin, reht kirin, aciz kirin

glosses: (mak.) pê çakûcekî ji bo kinkirin an stûrkirina parçeyek hesin lêdana hesinê ku pê agir sinciriye

glosses: ya ku serîbino bûyî, ya ku ji hev ketî, ya ku belawela bûyî

glosses: aciz, bêhnteng, firşteng, acizok, qehrok, hêrsok

glosses: (zimanê k.) şikestina sûrprîz, têkçûna nişkegavî

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-upset.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-upset.wav


upset price

glosses: di mazadekî buhayê kêmtirîn yê ku firoşkar destnîşan kiriye


upsidedown

glosses: ya ku serserkî bûyî, ya ku qilopanî bûyî


upstage

glosses: li beşa pişt dikê, berev aliyê li paş dikê

glosses: rûyê aktorekî ji bîneran badan, di leyzeka şanoyê de pişta aktorekî dan bîneran

glosses: bala xelkê ji ser yekî din kişandin ser xwe, rola yekî jê standin û girtin ser milê xwe

glosses: (zimanê k.) serxweveçûn, quretî kirin, xwe li tu kesî nekirin xweyî, guh nedan tu kesî, bi ya tu kesî nekirin


upstairs

glosses: ya li jor, ya li banî, ya ku aîdê qeta banî


upstart

glosses: yê ku cihde dewlwmend bûyî, yê ku bi derbekî re zengîn bûyî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-upstart.wav


upstate

glosses: (gen.) ya ku derheqê bajarê new york-ê de ye) ya ku derî navendê ye, bakur


upstream

glosses: li ber herkê, dijî lemê, berovajiya berê avê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-upstream.wav


upsurge

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-upsurge.wav


upswept

glosses: toika por, pora ku li jor hatî berhev kirin


uptight

glosses: , ( argo.) bêhnteng, aciz, hêrsoyî, azwer, çavsor, hêrsoyî, hêrsok


uptown

glosses: derî navenda bajêr, derveyê navenda bajarî

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-uptown.wav


upturn

glosses: bi aliyê jor de zivirandin an hatin zivirîn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-upturn.wav


uraeus

glosses: margîskê pîroz yê ku bûye nîşana xweda û qralên misrî


uranite

glosses: (min) uranit, mînareleke ku ji fosfatên uraniyomê çêbûyiye


urban renewal

glosses: plana rêkûpêkkirina bajêr ya ku ji bo xweşî û spehîtaya bajêr e


urbane

glosses: nazik, şerde, biedeb, giramgir, salor, zibade


urbanity

glosses: nazikî, kubarî, camêrî, çelengî, qeşengî, delalî


urbanize

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-urbanize.wav


urea

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-urea.wav


ureter

etymology_text: Ji yûnaniya kevn οὐρητήρ (ourētḗr).

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-ureter.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ureter.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ureter.wav


urethra

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-urethra.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-urethra.wav


urethroscopy

glosses: saxî kirina hundurê rêya mîzê pê vê haletê


urinal

glosses: daşir, avdestxane, tewelet, pêgeh, qedemgeh, kenef, mitewze, tewze


urinary bladder

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-urinary bladder.wav


urinogenieal

glosses: (anat), (zoolojî) ya ku aîdê rêya mîzê an organên zaûzêyê


urn

glosses: semawer, cihê ku xweliya cinazeyên hatîn şewitandin lê hiltê


urology

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-urology.wav


ursa

glosses: (lat) hirça mê ursa major (astrolojî) komika sêwiyan, heft bira, termê merxê, dobê ekber ursa minor (astrolojî) termê nehê, dobê esqer


ursine

glosses: ya ku ji cinsê hirçê ye, ya ku wekê hiçê ye


ursprache

glosses: (al), (rêzim) zimanê ku wek kevintirîn zimanê hînd-ewropî tê dîtin û qebûl kirin


urticaria

glosses: (bijîşkî) xwîntewrînek, qurdêşan, gezgezk


urticate

glosses: (ya ku wekê dirh û kelemê) pê re çûn, êşandin, arihandin: êşan, janîn


Uruguay

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Uruguay.wav


Uruguay

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Uruguay.wav


urus

glosses: gamêşeke kûvî yê awropî yê ku ji nav rabûye anku qir bûye, (zoolojî) bos primigenius


USAF

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

USAAS

translation: United States Army Air Service

USAAC

translation: United States Army Air Corps

USAAF

translation: United States Army Air Force

USN

translation: United States Navy

DYA

translation: United States Army

USMC

translation: United States Marine Corps


usage

glosses: erf û edet, kevneşopî, gerdîş, qewat, bastan, dab


usance

glosses: maweyê tedawûla polîçeyên ku berev derên biyanî ve hatine veguheztin


uselessly

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-uselessly.wav


usher

glosses: pêşwazîker, keremker, nîşander, rêber, berdestk, xizmetkar (li dêran yan tiyatroyan)

glosses: kerem kirin, pêşwazî lê kirin, pêşengî kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-usher.wav


usquebaugh

glosses: cureyeke vîskîya îskoçan an ya îrlandiyan e


ussr

glosses: (kurt) union of soviet socialist republics ykss


usually

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-usually.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-usually.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-usually.wav


usufruct

glosses: (dad) mafê întîfayê, mafê bikaranînê mafê bikaranîna tiştekî ya kesekî ku ew tişt ne mal û mikê wî kesî ye


usufructuary tenancy

glosses: peymana nîvekariyê, qewlê cenanî an merêbayiyê


usurious

glosses: her wekê selefxwariyê, ya ku selefa wê zêde ye

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-usurious.wav


usurp

glosses: dest danîn ser tiştekî, vegirtin, zeft kirin, desteser kirin, çopandin, rapeç kirin, xesp kirin


usurpation

glosses: bi fen û fûtan bidestxistina desthilatdariyê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-usurpation.wav


usurper

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-usurper.wav


usury

glosses:
selefxwarî, selefdarî, selefa pirole,
 deynkirina paran û zêdê havêtin ser demê vegerandinê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-usury.wav


uterine

glosses: ya ku di malzarokê de ye, derbarê malzarokê de

glosses: zarokên ku diya wan yek e lê bavê wan cuda ye, biramarî an xwişkmarî


uterogestation

glosses: man û mezinbûna zarokê di malzarokê de tevî maweyê ducanîtiyê


utilitarian

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-utilitarian.wav


utilitarianism

forms: deontology

etymology_text: Ji utilitarian + -ism.


utility room

glosses: embar, depo, cêgehê qazana kalorîferê, mezela cilşokê, mezela sindoqan


utilize

glosses: sûd girtin, kelk jê standin, fêde jê dîtin


utipossidetis

glosses: (lat) piştî şer qediya eger tu peyman nehatibin danîn prensîba ku dibêje axa ku hatiye vegirtin divê bê parastin


utopian

glosses: mengiyî, îdeal, xeyalî, bêhempayî, fewqaladeyî


utterable

glosses: ya ku tê gotin, ya ku bi ber devan dikeve, ya ku ziman lê digere, derbirînbar, deykirinbar


utterance

forms: utteraunce

etymology_text: Ji îngilîziya navîn utteraunce, outeraunce; wekheva utter + -ance.


uttermost

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-uttermost.wav


uu

glosses: u, u bîst û yekemîn tîpa alfabêta îngîlîzî


uvula

glosses: (pirh) -lae) (anat) zimanok, gelaloç, elenge, zimanê biçûk uvular ya ku aîdê zimanokê ye


uxorial

glosses: ya ku li jina zewicî tê, ya ku babetê jina şûkirî ye


uxorious

glosses: yê ku miriyê jina xwe ye, yê ku gelekî li ber jina xwe dikeve


waaf

glosses: (kurt), (îng) women's auxiliary air force


waas

glosses: (kurt), (îng) women's auxiliary army service


waddle

glosses: piyê xwe vêç avêtin, rêveçûna bi tepkî, meşîna xwarovîşko


wade through

glosses: (ava tenik yan jî herî) di nav re derbas bûn\ peşve çûna bi awayekî dijwar û giran 4 bi dawî kirina bi dijwarî


wader

glosses: kesê ku di nav ava tenik yan jî herî re dimeşe

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wader.wav


wafer

glosses: perçeya sîlîkonê ya ku li ser wê devreya ceyranê ya pirbeşî heye

glosses: nanê zirav yê bêmeyan yê ku katolîk di ayîna aşai rabbanî’yê de bi kar tînin

glosses: etîketa girover ya ji bo morkirinê dihat bikaranîn di demên berê de


waffle

glosses: bêbiryarbûn b. \.cureyekî nanê sêlê yê ku bi qalibê tê çêkirin


waffle iron

glosses: qaliba nanê sêlê ya di teşeyê izxareyê de


waft

glosses: (behr.) flamaya ku bergeha bayî diyar dike

glosses: (kevn) nîşankirina bi destlibakirinê. birina hêdî hêdî, dan ber xwe (bi bayî yan pêlan)


wag

glosses: li bendê bûn, payîn, çaverê kirin, çavlirê bûn, li hêviyê bûn


wag

glosses: ewiqandin. set tongues waggîng xistin li ser zar û zimanan. the tail wags the dog dinya çep digere. the world wags on and we wag with it. em bi dinyayê re li ser dev diçin. kesa henekoyî, kesa henekhez


wage earner, wageworker

glosses: karker, karkera biheq livîng wage mehaniya ku têra debarê dike


word: wage scale barem the wages of sin is death


waggle

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-waggle.wav


wagtail

glosses: kilkehelsîne, şivanxapînok (zoolojî) motacilla


Wahhabi

forms: Wahabi

etymology_text: Ji erebî وَهَّابِيّ (wahhābiyy, “Wahhabi”), ji navê Muhammad ibn Abd al-Wahhab. Wekheva Wahhab + -i.


waif

glosses: tiştê ku dema ku diz direve ji destê wî ketiye erdê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-waif.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-waif.wav


wail

glosses: qîrîn, qîjîn, kirin hewar, kirin feryad û fîxan


wain

glosses: erebeya barkêşiyê ya ku di nav zeviyê de tê bikaranîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-wain.wav


wainscot

glosses: (-ed, -îng veya -ted, -tîng) rûkêşka texteyê, lambrî

glosses: (îng.) cureyê herî baş yê berûyê yê ku di dulgeriyê de tê bikaranîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-wainscot.wav


wainwright

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wainwright.wav


waistband

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-waistband.wav


waistcloth

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-waistcloth.wav


waisthigh

glosses: ya ku heta diçe navtengê, heta nîvê navtengê


wait on

glosses: li bendê man, li hîviya kesekî/ê man, xizmet kirin, servîs kirin


waiter

forms:
waitress (feminine)
barista
bartender
maître d'
server

etymology_text: Ji wait + -er.


waive

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-waive.wav


wakerobin

forms:
wake-robin
wake robin

etymology_text: Ji wake + robin.


waldorf salad

glosses: seleteya bimayonez ya ku bi sêv, gwîz, kerefz û xiyara teze re tê çêkirin


wale

glosses: şopa qemçiyê, qusîn, birîn (ku ji ber derb û lêdanê çêdibe)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wale.wav


wales

glosses: gal (eyaletek e), galler(welatek e) prince of wales welîahtê brîtînyaya mezin


walkover

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-walkover.wav


walk the wards

glosses: li nexweşxaneyê gera bijîşkan a li nav nexweşan ji bo muaynekirinê


word: walkietalkie, walkytalky, walkietalkie, walkytalky


walkout

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-walkout.wav


walkway

glosses: bihur, peyarê, şiverê, derek bo lêgerînê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-walkway.wav


walkîng beam

glosses: destikê di makîneyan de ku mirov pê digire û digerîne an jî kaş dike


walkîng dictionary

glosses: kesê ku ji bo gotina wateya her peyvê amade ye, ferhenga zindî


walking stick

glosses: kêzikeke wek kulîna darê ye, (zoolojî) phasmidae


wall street

glosses: taxa navenda pazara belgeya pardariyê ya new york’ê


wallaby

glosses: cirdîxezala biçûk ya xweserî avûstralyayê, vallabîç

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-wallaby.wav


wallflower

glosses:
Helîkek, giloka zer, gelûka zerde, helikok.
 Her çeşîdê giya an deviyên emir-kurt yên ji cinsê Erysimum, tevî çîçekên zer û sor.

glosses: Gastrolobium grandiflorum, deviyeke jehrî yê xwecihiya Awistralyayê.

glosses: Di şahiyê de kesê ku ji ber şermokiya xwe an nepopulerbûna xwe nareqise; bi berfirehkirinê, kesê ku gava aktîvîteyekê hebe li kenarê dimîne, beşdar nabe aktîvîteyan.

glosses: Her kesê ku ji aliyê civakî ve xerîb, şermok an fediyok e.


wallflower

glosses: Bi şermî xwe ji dansê dûr girtin, li hêviyê man ku kesek beşdarbûna wê bixwaze.

forms:
wall-flower
wall flower

etymology_text: Ji wall + flower.


wallop

glosses: (zimanê axf.’ê) lê dan, lê xistin, kutan


wallopinst

glosses: (zimanê axf’ê) gellek zêde (rêje) pack a wallop pir bi bandor bûn


wallow

glosses: di nav tiştek de gevizîn, di nav herriyê de wer bûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wallow.wav


walpurgis night

glosses: şeva beriya yekê gulanê (di folklora elmanan de şeva ku hevserên efsûnbazan li hev dicivin)


wampum

glosses: moriyên ku wek pere yan jî xemlê ji aliyê amerîkiyên resen ve dihatin bikaranîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wampum.wav


wanderer

etymology_text: Ji îngilîziya navîn wanderere, wandrere, wanderare, herwiha wek wander + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-wanderer.wav


wanderlust

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wanderlust.wav


wanderoo

glosses: meymûneke xweserî girava seylanê, langur (zoolojî) presbytis cephalopterus

glosses: meymûna dûvşêr., (zoolojî) macaca silenus


wangle

glosses: (zimanê axf.’ê) pişkinandin, bi hîleyê bi dest xistin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-wangle.wav


wanigan

glosses: (d.y.a), (kanada) dolaba ku tê de alavên ku ji bo birîna daran tên bikaranîn heye


wankel engine

glosses: makînaya ku ji hundir ve dişewite, biçûk û cureyê wê nû ye


want for

glosses: hewcedar bûn, pêwîstiya tiştekî hîs kirin


wanted

glosses: Yê gava hatin dîtin, tabîê desteserkirina bilez e ji alî otorîteyên bicihîner ên qanûnê ve.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-wanted.wav


wanted

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera want.

etymology_text: Ji want + -ed.


wanton

glosses: kesê ku li gor serê xwe tev digere, kesê ku li rabirdû yan jî dahatûya xwe nafikire


wantonly

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wantonly.wav


wantonness

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-wantonness.wav


wapentake

glosses: (îng) di heyamên berê de bireke herêma kontî’yê


wapiti

glosses: gakoviya mezin ya ku xweserî amerikaya bakur e, (zoolojî) cervus canadensis


war crime

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-war crime.wav


war dance

glosses: reqsa ku ji bo amadekariyên şerî tê kirin


war paint

glosses: boyaxa ku wehşî wek alameta cengê di serçav yan jî laşê xwe didin


warble

glosses: pizrika ku kurmika mêşa dewarê di piştên ajalan de çêdike


warbler

glosses: çûka ku mêşan dixwe ya xweserî emerîkayê ye, (zoolojî) parulidae


ward heeler

glosses: kesê ku hewl dide ku dengên taxê qezenc bike


wardrobe

glosses: rihel (hemû cil û bergên kesekî), cil, çek


wardroom

glosses: di keştiya şerî de hêwana lîstik û xwarinxaneyan


wareroom

glosses: embar, beşe firotinê di cihê hilberînê de


warhead

glosses: Beşa guleyê ya ku madeyên teqemenî tê de ye.

etymology_text: Ji war + head.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-warhead.wav


warlord

glosses: rêverbirê ku di oxira mîlîtarîzmê de bi awayekî zorkerî tev digere

glosses: dîktatora deverî (nemaze di rojhilata dûr de)


warm up

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-warm up.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-warm up.wav


warming

glosses: amadehî kirin berî xwepêşandanê an jî berî konserê


warming pan

glosses: qaba hêsinî ya biqelpex û bidox ya ku nivînê germ dike


warmly

text: He took my hand, and spoke warmly to me for some time.


warmonger

glosses: şêrxwaz(ya ku ji bo şer derkeve fît dike)


warp

glosses: (behr.) palamar, qet, qetik, qetê keştiyê

glosses: (behr.) meşandin bi kişandinê palamarê ku girêdayî cihekî ye


warpath

glosses: çûyîna şerî ya çemsorkan. on the warpath ji bo pevçûnê amade ye


warranty

etymology_text: Ji îngilîziya navîn warantye, warantie, ji anglo-normanî warrantie, an fransiya bakurî ya kevn guhartoyeke fransiya kevn guarantie (fransî garantie). Cotrehê guarantee û guaranty.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-warranty.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-warranty.wav


warren

glosses: qada hilberandina ajalên biçûk yên nêçîrê

glosses: (îng.) servedariya hilberandina ajalên hov di cihê cax kirî de


wart hog

glosses: beraza efrîqayê, berazê koviyê bibalûk (zoolojî) phacochoerus aethiopicus


warts and all

glosses: wek çêbû, bi hemû kitekitan, bi awayekî bê veşartina aliyên xweş


wartweed

glosses: şîrşîrok, (botanîk) euphorbia helioscopia


wash down

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-wash down.wav


wash out

glosses: şûştin hundir be washed up (k dili) hatin malaştin, dolaba (yekî) ters gerîn


washable

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-washable.wav


wash-and-wear

glosses: ya ku ne hewce ye were ûtîkirin piştî şûştinê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-wash-and-wear.wav


word: washbasin, washbowl, washbasin, washbowl


washboard

glosses: texteya biçiranek ya ku ler cil tên şûştin

glosses: (behr.) siper çepera ku ji bo pêl neyê danîne guverte yan jî ber dêrî


washcloth

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-washcloth.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-washcloth.wav


washer

etymology_text: Ji îngilîziya navîn wasshere, wassher, wekheva wash + -er. Hevreha holendî wasser, almanî Wäscher.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-washer.wav


washing machine

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-washing machine.wav


washout

forms: wash-out

etymology_text: Ji wash out.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-washout.wav


washroom

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-washroom.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-washroom.wav


wasp

glosses: Her cureyê kêzikên ku difirin yên ku dişibin mozeqirtikê.

glosses: Kesê ku bi şikleke bihêrs an biçûkker hereket dike, lewma kesê cirnexweş.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn wasp, waspe, waps, ji îngilîziya kevn wæsp, wæps (“wasp”), ji proto-cermeniya rojava *wapsu, ji proto-cermenî *wapsō, ji proto-hindûewropî *wobʰseh₂ (“wasp”), ji *webʰ- (“weave”) (referring to the insect's woven nests). Bide ber holendî wesp, almanî Wespe, danmarkî hveps. Metateza s û p proseya hin giştîkirinê yê di îngilîziya kevin de nîşan de, bnr. ascian ~ acsian (“pirsîn”); li vir, latînî vespa (“wasp”) (herwiha hevriheke- bnr. fransiya kevin wespe) dibe ku alî kiribe ku -sp zêdetir bi kar bînin.


wasp

glosses: Wekî mozeqirtikê hereket kirin; wîzînî kirin.


wasp

glosses: Awayekî din yê nivîsîna WASP. (white Anglo-Saxon Protestant)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


wasp wasp

glosses: wasp, wasp (abd), (jêr), (argo) emerîkayiya spî ya protestan


waspish

glosses: Cirnexweş. Yê wekî halûhereketên mozeqirtikan.

etymology_text: Ji wasp + -ish.


waspy

etymology_text: Ji wasp + -y.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-waspy.wav


wassail

glosses: vexwarina bibihar ya ku ji bo îşretê tê vexwarin


waste away

glosses: roj bi roj helîn, hêz û şiyan ji dest dan


wasteland

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wasteland.wav


waster

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-waster.wav


wasting

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-wasting.wav


wastrel

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wastrel.wav


watch fire

glosses: agirê ku pasvan yan jî nobedar pêxistiye


watch night

glosses: merasîma olî ya ku di şeva sersalê de tê kirin


watch your step!

glosses: li cihê ku pê lê dikî (bnr) li pêş (bnr) nebî nebî! bala xwe bide! hêdîka !


watchdog

glosses: kes yan jî saziyên ku li dijî tevgerên derqanûnî yan jî bizerar peywirdar in

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-watchdog.wav


watchmaker

etymology_text: Ji watch + maker.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-watchmaker.wav


watchtower

glosses: birca nobedariyê, nêrîngeha pasvanan, nêrîngeha notirvanan

forms: watch-tower

etymology_text: Ji watch + tower.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-watchtower.wav


water bed

glosses: kîsika plastîk ya mezin û tijî av ya ku wek nivîn tê bikaranîn


water beetle, water bug

glosses: kêzika avê, mêşa avê, (zoolojî) hydrophilus


water boy

glosses: kesê ku ji karker an jî sporvanan re avê tîne


water chestnut

glosses: şambelota avê, şambelota golê, (botanîk) trapa natans

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-water chestnut.wav


water gap

glosses: rûbara kûr ya di nav çiyayan de, newal, bihur


water gas

glosses: cureyekî gaza hewayê ya ku bi hîdrojen û karbonmonoksîdê pêk tê


water gauge

glosses: alava pîvana avê ku di çigûna dûkelê de ye, nîşankera asta avê


water germander

glosses: pûjanav, nanikê çûçê, (botanîk) teucrium scordium


water hemloc

glosses: zirgêjnoka dewarê, (botanîk) cicuta virosa


waterhole

glosses: golik yan jî kaniya biçûk yên ku ajal jê avê vedixwin

forms:
water-hole
water hole

etymology_text: Ji water + hole.


water jacket

glosses: ji bo ku motoran sar bike îşlika avê ya ku li dora sîlîndîran e


water level

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-water level.wav


water lily

forms:
water-lily
waterlily

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-water lily.wav


water moccasin

glosses: margîska çendildiran ya li amerîkaya bakur


water polo

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-water polo.wav


water rat

glosses: koremişkê mîskê, koremişkê avê (zoolojî) ondatra zibethica

audio: en-au-water rat.ogg


water softener

glosses: pergal yan jî madeya kîmyevî ya ku bi awayê kils jê qetandinê nerm dike


water table

glosses: (ava) salteya binî ya li ser rûyê avahiyan, koşê baranê


water wings

glosses: torbeya nepixandî ya avbernedêr ya cot ya ku ji bo kesên ku ajnekirinê hîn dibin


water witch

glosses: kesê ku angaşt dike û dibêje min avên binerd dîtine


waterbuck

glosses: cureyekî mezin ya heyranan ya li afrîkaya navîn


watercraft

glosses: behreya di behrvanî yan jî werzîşên avê de


watercress

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-watercress.wav


waterfront

etymology_text: Ji water + front.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-waterfront.wav


watering pot

glosses: dewlika avdana bexçeyî, dewlika parzûndar


waterman

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-waterman.wav


watermark

glosses: di bejahiyê de nîşan yan jî xêza ku nîşan dide ku av zêde bûye


what's he up to?

glosses: çi dek û dolaban digerîne? li pey çi ye?


whitethroat warbler

glosses: çivîka şeytanok, (zoolojî) sylvia communis


win in a walk

glosses: (bi awayekî) rihet têk birin(bi awayekî) hêsan têk birin


with a grain of salt

glosses: bi şik û guman, semtdar, xweyîsemt, tevî her îhtîmalekî


within striking distance

glosses: li dûrayîyeke ku mirov dikare lêbixe de ye


wood sage, wild sage

glosses: giyagewrika çolê, (botanîk) salvia sylvestris


workers' compensation

forms:
workman's compensation
workmen's compensation
worker's compensation
workers' comp
workman's comp
workmen's comp
worker's comp


write down

glosses: nivîsandin, reşikandin, avêtins ser kaxezê


yellow jasmine

glosses: yasemîna zer, (botanîk) gelsemium sempervirens


ywca

glosses: ywca (kurte) young women's chrıstian association


diqeland

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya berdest ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya berdest ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya berdest ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya berdest ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya berdest ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya berdest ji lêkera qelandin.

ipa: /dɪqɛˈlɑːnd/


nediqeland

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛdɪqɛˈlɑːnd/


neqelandibû

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛlɑːndɪˈbuː/


neqelînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛliːˈnɪm/


neqelînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛliːˈniː/


neqelîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar dema fermanî ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛliːˈnɛ/


neqelînin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema bê ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema bê ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema bê ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema fermanî ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛliːˈnɪn/


neqelandibim

glosses: Kesê yekem yekjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛlɑːndɪˈbɪm/


neqelandibî

glosses: Kesê duyem yekjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛlɑːndɪˈbiː/


neqelandibe

glosses: Kesê sêyem yekjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛlɑːndɪˈbɛ/


neqelandibin

glosses: Kesê yekem pirjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛlɑːndɪˈbɪn/


qelandibûya

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî II ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî II ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî II ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî II ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî II ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî II ji lêkera qelandin.

ipa: /qɛlɑːndɪbuːˈjɑː/


neqelandibûya

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛlɑːndɪbuːˈjɑː/


biqelanda

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî I ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî I ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî I ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî I ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî I ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî I ji lêkera qelandin.

ipa: /bɪqɛlɑːnˈdɑː/


neqelanda

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera qelandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera qelandin.

ipa: /nɛqɛlɑːnˈdɑː/


dipenihînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera penihandin.

ipa: /dɪpɛnɪhiːˈnɪm/


dipenihînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera penihandin.

ipa: /dɪpɛnɪhiːˈniː/


dipenihîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera penihandin.

ipa: /dɪpɛnɪhiːˈnɛ/


dipenihînin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêkera penihandin.

ipa: /dɪpɛnɪhiːˈnɪn/


napenihînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɑːpɛnɪhiːˈnɪm/


napenihînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɑːpɛnɪhiːˈniː/


napenihîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɑːpɛnɪhiːˈnɛ/


napenihînin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɑːpɛnɪhiːˈnɪn/


dipenihand

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya berdest ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya berdest ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya berdest ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya berdest ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya berdest ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya berdest ji lêkera penihandin.

ipa: /dɪpɛnɪˈhɑːnd/


nedipenihand

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya berdest ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛdɪpɛnɪˈhɑːnd/


penihandiye

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya dûdar ji lêker penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya dûdar ji lêker penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya dûdar ji lêker penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya dûdar ji lêker penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya dûdar ji lêker penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya dûdar ji lêker penihandin.

ipa: /pɛnɪhɑːndɪˈjɛ/


nepenihandibû

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya dûr ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhɑːndɪˈbuː/


penihandibû

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya dûr ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya dûr ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya dûr ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya dûr ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya dûr ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya dûr ji lêkera penihandin.

ipa: /pɛnɪhɑːndɪˈbuː/


bipenihînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema bê ji lêkera penihandin.

ipa: /bɪpɛnɪhiːˈnɪm/


bipenihînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema bê ji lêkera penihandin.

ipa: /bɪpɛnɪhiːˈniː/


bipenihîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema bê ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar dema fermanî ji lêkera penihandin.

ipa: /bɪpɛnɪhiːˈnɛ/


bipenihînin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema bê ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema bê ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema bê ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema fermanî ji lêkera penihandin.

ipa: /bɪpɛnɪhiːˈnɪn/


nepenihînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhiːˈnɪm/


nepenihînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhiːˈniː/


nepenihîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema bê ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar dema fermanî ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhiːˈnɛ/


nepenihînin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema bê ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema bê ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema bê ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema fermanî ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhiːˈnɪn/


nepenihandibim

glosses: Kesê yekem yekjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhɑːndɪˈbɪm/


nepenihandibî

glosses: Kesê duyem yekjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhɑːndɪˈbiː/


nepenihandibe

glosses: Kesê sêyem yekjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhɑːndɪˈbɛ/


nepenihandibin

glosses: Kesê yekem pirjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dahatiya pêş ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhɑːndɪˈbɪn/


penihandibim

glosses: Kesê yekem yekjimar dahatiya pêş ji lêkera penihandin.

ipa: /pɛnɪhɑːndɪˈbɪm/


penihandibî

glosses: Kesê duyem yekjimar dahatiya pêş ji lêkera penihandin.

ipa: /pɛnɪhɑːndɪˈbiː/


penihandibe

glosses: Kesê sêyem yekjimar dahatiya pêş ji lêkera penihandin.

ipa: /pɛnɪhɑːndɪˈbɛ/


penihandibin

glosses: Kesê yekem pirjimar dahatiya pêş ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dahatiya pêş ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dahatiya pêş ji lêkera penihandin.

ipa: /pɛnɪhɑːndɪˈbɪn/


penihandibûya

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî II ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî II ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî II ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî II ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî II ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî II ji lêkera penihandin.

ipa: /pɛnɪhɑːndɪbuːˈjɑː/


nepenihandibûya

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî II ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhɑːndɪbuːˈjɑː/


bipenihanda

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî I ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî I ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî I ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî I ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî I ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî I ji lêkera penihandin.

ipa: /bɪpɛnɪhɑːnˈdɑː/


nepenihanda

glosses: Kesê yekem yekjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê yekem pirrjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê duyem pirrjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera penihandin.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar merciya borî I ya neyînî ji lêkera penihandin.

ipa: /nɛpɛnɪhɑːnˈdɑː/


kesirandin

forms: کهسراندن

etymology_text: Ji kesir + -andin.

ipa: /kɛsɪɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: ke·si·ran·din


anemîk

forms:
anemîktir (comparative)
herî anemîk (superlative)
anemîktirîn (superlative)


antropojen

forms:
antropojentir (comparative)
herî antropojen (superlative)
antropojentirîn (superlative)


Çarmihal û Bextiyarî

glosses: yek ji 30 parêzgehên Îranê ye ku dikeve başûrê rojavayê vê welatê, navendê wê bajarê Şarîkurd e

etymology_text: Çarmihal + û + Bextiyarî


Şarîkurd

glosses: navê bajarekî li Rojhilatê Kurdistanê ye ku paytexta parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî ye

etymology_text: Ji şar + Kurd.


mostran

glosses: Binere: mûrî (ji aliyê Kurdên Êlihê tê bikaranîn)

forms:
mêrî
(Behdînan)
mêrû
mîrî
Xorasan
morcele
(bi yan ji
kirdkî
ye)
morî
Riha
mostranîk
Êlih
mûriyane
Xorasan
mûrû
mûstang
Serhed
kurmorî
kumorî
Amed


mostranîk

glosses: Binere mûrî (ji aliyê Kurdên Êlihê tê bikaranîn)

forms:
mêrî
(Behdînan)
mêrû
mîrî
Xorasan
morcele
(bi yan ji
kirdkî
ye)
morî
Riha
mostran
Êlih
mûriyane
Xorasan
mûrû
mûstang
Serhed
kurmorî
kumorî
Amed


mûriyane

glosses: Binere mûrî (ji aliyê Kurdên Xorasanê tê bikaranîn)

forms:
mêrî
(Behdînan)
mêrû
mîrî
Xorasan
morcele
(bi yan ji
kirdkî
ye)
morî
Riha
mostran
Êlih
mostranîk
Êlih
mûrû
mûstang
Serhed
kurmorî
kumorî
Amed


mûstang

glosses: Binere mûrî (ji aliyê Kurdên Serhedê tê bikaranîn)

forms:
mêrî
(Behdînan)
mêrû
mîrî
Xorasan
morcele
(bi yan ji
kirdkî
ye)
morî
Riha
mostran
Êlih
mostranîk
Êlih
mûriyane
Xorasan
mûrû
kurmorî
kumorî
Amed


kumorî

glosses: Binere mûrî (ji aliyê Kurdên Amedê tê bikaranîn)

forms:
mêrî
(Behdînan)
mêrû
mîrî
Xorasan
morcele
(bi yan ji
kirdkî
ye)
morî
Riha
mostran
Êlih
mostranîk
Êlih
mûriyane
Xorasan
mûrû
mûstang
Serhed
kurmorî
Amed


lobster

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-lobster.wav


aşk bitti

glosses: Evîn qediya. / Evîn xelas bû. / Eşq qediya. / Eşq xelas bû


boşver

glosses: Xem neke (üzülme anlamında) / Dev jê berde (bırak gitsin anlamında) / Guh nede (kulak asma anlamında) /


canım çok sıkılıyor

pos_title: Biwêj

glosses: Bîhna min pir teng dibe. / Bîhna min zehf teng dibe


göremiyorum

glosses: Çavê min nabîne (kör oldum anlamında) / Nikarim bibînim (görebilemiyorum anlamında)


kaç yaşındasın

glosses: Tu çend salî yî? / Emrê te çend e? / Temenê te çend e?


seni çok istiyorum

glosses: Ez te pir dixwazim. / Ez te zehf dixwazim


seni çok seviyorum

glosses: Ez ji te pir hez dikim / Ji te pir hez dikim


seni çok özledim

glosses: Min gelek bêriya te kir / Min zehfbêriya te kir


seni çok özlüyorum

glosses: Ez pir bêriya te dikim. / Ez zehf bêriya te dikim


agirperist

glosses:
agirperês, agirparêz
yekî peristina (îbadeta) agir dike

text:
Mîsalî agir û agirperist in
Desûtên û hemîsan deyperistin

ref: Hecî Qadirê Koyî

forms:
agirperest
arperest
arperist

etymology_text: Ji agir + -perest.

հրապաշտ

roman: hrapašt

ipa: /ɑːɡɪɾpɛˈɾɪst/

hyphenation: a·gir·pe·rist


agirparêz

forms:
arparêz
ateşparêz

etymology_text: Ji agir + -parêz.


hêdîtir

pos_title: Formeke rengdêrê


biçûktir

forms: بچویكتر

ipa: /bɪt͡ʃuːkˈtɪɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-biçûktir.wav

hyphenation: bi·çûk·tir


tozêk

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina تۆزێک (tozêk).


title: tozek

redirect: tozêk

pos: hard-redirect


xwarinçêker

glosses: cemvan, xwarinsaz, nanpêj^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji xwarin + çêker.


title: aşpej

redirect: aşpez


semawer

glosses: çaydankekî mezin e ku berê bi komirê û lê niha bi elektrîkê tê germkirin û mirov bêyî ku ji cihê wî bilivîne çayê jê tê dike

text: Ew sibeh ji hecî Ehmedî re ne mîna her sibehekê bû û wê çendê rewşa wî tevlihev kir. Wî zû çaya di destê xwe de deyna ber semawerê av û çayê. Vir û wirde çû û çavên xwe li yekî gerandin bo ku wê dilnerehetiya xwe pê re parve ke.

ref: Sidqî Hirorî: Midûrê nû, Kulturname.com, 5/2013

forms:
سهماوهر
semaver
semawir

etymology_text: Hevreha farisî سماور (semaver), erebî ساموار (samewar) / سموار (semewar), tirkî semaver, hemû ji rusî самовар (samovar) (samovar: semawer, "bi-xwe-kel") ji само (xwe, bi xwe) + варить (varîti: kelîn)

самавар

roman: samavar

самовар

roman: samovar

萨摩瓦尔

roman: sàmówǎ'ěr

俄式茶壶

roman: Éshì cháhú

ինքնաեռ

roman: inkʻnaeṙ

हंडी

roman: haṇḍī

사모바르

roman: samobareu


kolare

glosses: (yariyeke) firfirok, pirpirok (navê pêlîstokekê ye ku têt firandin

glosses: (ballendeke) kolare, qereqûş, xertel, qertal (navê firindeyekî ye)


bilwêr

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina بلوێر (bilwêr).


kełeşêr

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina کەڵەشێر (kelleşêr).


matematîkî

glosses: Yê girêdayê matematîkê, elaqedarê matematîkê.

text: Ev problemeke matematîkî ye.

text: Tîm xwedî şanseke matematîkî ye ku bi pêş de were derxistin, lê belê ji bo vê yekê divê 7 maçên li pêşiyê tev qezenc bikin.

etymology_text: Ji matematîk + -î.

ipa: /mɑːtɛmɑːtiːˈkiː/

hyphenation: ma·te·ma·tî·kî


Hilgurd

glosses: Helgurd, navê çiyayekê Kurdistanê ye dikeve başûrê Colemêrgê û bakûrê Rewandizê.


Hilwend

glosses: Helwend, Elwend, navê çîyayekê ji rêzeçiyayên Zagrosê ye

etymology_text: Ji hil + wend.


Hilberz

glosses: Elberz, Elborz, navê çiyayekê bakûrê Tehranê ye

etymology_text: Ji hil + berz.


pelezêsk

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


mihemedî

glosses: bawermendên îslamê, kesa/ê ku ji Mihemed Pêxemberî û Qur'anê bawer dike

forms:
bisilman
bisirman
bisliman
bisluman
bisulman
bisurman
busilman
busliman
busulman
busluman
busriman
busruman
busurman
misliman
misluman
muslim
musliman
musluman
musulman
misilmend

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

مسلم

roman: muslim

мусульманин

roman: musulʹmanin

μουσουλμάνος

roman: mousoulmános

notes: Li gorî dînê Îslamê peyva mihemedî ne rast e. Dînê Îslamê ne mihemmedî ye. Dînekê bi navê mihemedî tine ye. Ev peyv nemunasîb e. Di wîkîferhenga îngilîzî de jî hatiye diyarkirin ku ev peyv êrişker e û êdî nay bi kar anîn. Bi îngilîzî dibêjin Mohammedan, Mohammedanism, û wateya vî ne rast e. Ev peyv êrişker e. Divê peyva "Îslam"ê bê bi kar anîn.


praktîze kirin

forms:
praktîze dikim (present)
praktîze dikî (present)
praktîze dike (present)
praktîze dikin (present)
praktîze bike (imperative singular)
praktîze bikin (imperative plural)
praktîze kir (past)
praktîze kir (past)
praktîze kir (past)
praktîze kir (past)

etymology_text: Ji praktîze + kirin.

ipa: /pɾɑːktiːˈzɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: prak·tî·ze ki·rin


xerîde

glosses: stûna mezin (bi taybetî ya qesr û koşk û kelehan)

forms: xerîte

ipa: /xɛɾiːˈdɛ/

hyphenation: xe·rî·de


title: hilberz

redirect: Hilberz


title: hilwend

redirect: Hilwend


pêllaw

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina پێڵاو (pêllaw).


dermançêker

etymology_text: Ji derman + çêker.

ipa: /dɛɾmɑːnt͡ʃeːˈkɛɾ/


dabetulerdtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr dabetulerd.


demokratîktirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr demokratîk.


demokratîzetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr demokratîze.


derwêşxanetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr derwêşxane.


dezenfektetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr dezenfekte.


di guhan retirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr di guhan re.


dilxweşkertirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr dilxweşker.


dîplomatîktirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr dîplomatîk.


dirêjxayentirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr dirêjxayen.


disiplînîzetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr disiplînîze.


dîskrîmînetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr dîskrîmîne.


diyakronîktirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr diyakronîk.


ebedilebedtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr ebedilebed.


evîndara te metirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr evîndara te me.


evîndarê te metirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr evîndarê te me.


ez hej te dikimtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr ez hej te dikim.


ez hez ji te dikimtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr ez hez ji te dikim.


ez ji te hez dikimtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr ez ji te hez dikim.


hez ji te dikimtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr hez ji te dikim.


hilweşînertirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr hilweşîner.


hîperkorekttirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr hîperkorekt.


hişmendanetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr hişmendane.


informatîvtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr informatîv.


îrrasyonaltirîn

glosses: Forma sûperlatîv ji rengdêra îrrasyonal.


îrrasyoneltirîn

glosses: Forma sûperlatîv ji rengdêra îrrasyonel.


jixwebawertirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr jixwebawer.


jixwexilastirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr jixwexilas.


kontînentaltirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr kontînental.


krîmînalîzetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr krîmînalîze.


krîstalîzetirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr krîstalîze.


lihevnekertirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr lihevneker.


Luksembûrgtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr Luksembûrg.


mehtirînûmtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr mehtirînûm.


menzîldirêjtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr menzîldirêj.


mêvanperwertirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr mêvanperwer.


min tu divêtirîn

glosses: Forma sûperlatîvê ji rengdêr min tu divê.


nehînî kirintirîn

glosses: Forma sûperlatîv ji rengdêra nehînî kirin.


xirs

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *h₂ŕ̥tḱos binêre hirç.


Amûdê

forms:
Amûde
'Amûdê
Kanî Dara

ipa: /ɑːmuːˈdeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-Amûdê.wav

hyphenation: A·mû·dê


'Amûdê

ipa: /ʕɑːmuːˈdeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Amûdê.wav

hyphenation: 'A·mû·dê


hergê

pos: conj

pos_title: Girêdek

glosses:
heke, heger, ekî, hekî, şayet,
bi şertê ku

text:
Gulîzerê, tu dibêjî: “Hergê dila dil hebandiye”…
Tu çi zanî, te li vira dilek ser xwe nehelandiye…

ref: Fêrîkê Ûsiv, Bexçeyên Zarokan, Bijarte, JÎ Weşanên Êkîtiya Nivîserên Kurd-Duhok

glosses: ger, hek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


lûsîn

glosses: pê hestîn yan daxuyanêkirina xemeke çavnebar ji kesekî re, yan ji bi dest xistinên, malên, ya ji xûyên wî yê navdar re

forms:
لووسین
lûsiyan

ревность

roman: revnostʹ


berîd

glosses:
namegêrî, poste,
dezgeha ku nameyan dibe û tîne

text: Ma bi le'lên canfeza navê me bînit carekêBi-d-du'a bellix teheyyatî li Selma ya berîdTu j' Melayî her bipirs esrarê 'işqê hel dikit

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: tişta/ê bi rêya wê dezgehê têt birin yan anîn

etymology_text: Ji erebî بَرِيد (barīd, “poste”).


jêlûsîn

forms: jêlûsî

etymology_text: Ji jê + lûsîn.


jêlûsî

forms: jêlûsîn

etymology_text: Ji jê + lûsî.

ipa: /ʒeːluːˈsiː/

hyphenation: jê·lû·sî


title: Jêlûsîn

redirect: jêlûsîn


lûsî

forms: lûsîn


natemam

glosses: tiştê ku kêm maye, temam nebûye, netemamkirî, xelasnebûyî, neqediyayî

forms:
netemam
ناتەمام

etymology_text:
Ji na û temam ya erebî pêk tê.
di kurdiyê e nayê bikarhanîn


jêlûsîner

glosses: kesê ku bi xemeke çavnebar diheste yan wê dide xuyanêkidin li ser kesekî ve, yan li ser bi dest xistinên, malên, ya xûyên wî kesî yê navdar ve

forms: jêlûs

etymology_text: jê + lûsîn + er

ревнующий

roman: revnujuščij


jêlûs

glosses: kesê ku bi xemeke çavnebar diheste yan wê dide xuyanêkirin li ser kesekî ve, yan li ser bi dest xistinên, malên, ya xûyên wî kesî yê navdar ve

etymology_text: Ji jê + lûs.


Kobanî

text: "Xaniyên serdemên kevin li Kobanê hîn jî hene. Li gundên Kobanê û taybetû li rojhilatê wê xaniyên gulover ku jê re 'Qub' tê gotin, hîn hene û ji aliyê gel ve tên bikarnaîn, di salên 1940'î de piraniya avahiyên Kobanê bi rengê quban bûn û hîn jî li gundan yekoyeko qub tên dîtin, ji aliyê ekolojîk ve Kobanê hê bi têrkerî nehatiye lêkolîn û bi sedan gir hene ku hîn venebûne. Ekolojîst Îsmaîl Çolbeg li ser Quban ji me re axivî û got, "Ev rengê xaniyan tevî ku guherîne jî mirov dikare bibêje, di serdema neolîtîkê de hatine lêkirin. Tevî ku hinek guhertin lê bûne jî, ji wê wextê ve mane û ji aliyê gel ve tê bikaranîn."

ref: Heysem Mislim, anfkurdi.com/ kurmanci 5/2018

forms: Kobanê

etymology_text: Ji ko ango çiyayê biçûk + banî

Кобани

roman: Kobani

كوباني

roman: kobanî


Serê Kaniyê

glosses: bajarek di navbera rojavayê Kurdistanê û bakurê Kurdistanê de ye. Ketiye nav sînorê Tirkiye û Sûriye de

etymology_text: * ser + -ê kanî + -yê


i'şqibazî

glosses: Ji kesên bi evînê dileyizin tê gotin.Hostayê evînê. evînbaz

text:
sernameyê name, namê Ellah
bê namê wî natemam e wellah.
Ey metle'ê husnê i'şqibazî
mehbûbê heqîqî û mecazî
Namê te ye lewhê nameya i'sq
Ismê te ye neqşê xameya işq
Bê neqşê te, neqşê xame xam e
Bê namê te, name natemam e

ref: Dîwana Memozîn ya Ehmedê Xanî]

forms: ئیشقیباز

etymology_text: Ji eşq û baz a Farisî pêk tê.


Koye

forms:
Koyê
Koysinciq

etymology_text: Hevreha soranî کۆیە (koye), erebî كوي سنجق (Kûysendec), herdu ji tirkî, bi tirkiya osmanî کوی سنجق (Köy senceq), tirkiya niha Köysancak ji köy ("gund") + sancak ("sendeq, dever, herêm").


metle'ê

text:
: sernameyê name, namê Ellah
bê namê wî natemam e wellah.
Ey metle'ê husnê i'şqibazî
mehbûbê heqîqî û mecazî
Namê te ye lewhê nameya îşq
Ismê te ye neqşê xameya işq
Bê neqşê te, neqşê xame xam e
Bê namê te, name natemam e

ref: Dîwana Mem û zîn ya Ehmedê Xanî

glosses: Cihê roj û stêrk jê dizên, cihê roj û stêrk ji dûr ve tên dîtin

forms: مەتلەع

etymology_text: Ji zimanê Erebî


lewh

text:
sernameyê name, namê Ellah
bê namê wî natemam e wellah.
Ey metle'ê husnê i'şqibazî
mehbûbê heqîqî û mecazî
Namê te ye lewhê nameya işq
Ismê te ye neqşê xameya işq
Bê neqşê te, neqşê xame xam e
Bê namê te, name natemam e

glosses: textereş, amûra ku nivîsar, gotin, nesîhet an pend li ser tê nivîsîn

etymology_text: Ji erebî لوح (lewḥ), hevreha aramî ܠܘܚܐ (luḥa), îbrî לוח (luaḥ)


resident

glosses: nîştecih, berdest (di hînbûna pizişkîyê da)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-resident.wav


pathogenic

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-pathogenic.wav


cilium

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-cilium.wav


ingestion

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ingestion.wav


mucus

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-mucus.wav


qale

glosses: Guhartoyeke keleh (“avahiyên mezin yên berê”).


Bokan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Tewrêz

glosses: bajarek li Rojhilatê Azerbaycana ye û navenda parêzgeha Azerbaycana Rojhilatê ye

forms: Tavrêz

etymology_text: * tew (tav) + rêz


Îlam

glosses: parêzgeh û bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye


Pawe

glosses: bajarek girêdayî Kirmaşanê li Rojhilatê Kurdistanê ye


Ûrmiye

glosses: Bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye û navenda parêzgeha Azerbaycana Rojavayê ye.

glosses: Şaristaneke girêdayî pârêzgeha Azerbaycana Rojavayê ye.

forms:
Wirmê
Urmê
Urumê
Ûrmîye


Wirmê

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Ûrmiye.


Kelexwê

forms:
Kelexoy
Xoy


diagnosis

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diagnosis.wav


Alan

glosses: Di der û dora Dêrsim û Pîranê de navê eşîrekî.


Hamid

etymology_text: Ji erebî حَامِد (Ḧamid, “pesinder, senaker”) ji حمد (ḧemede, “pesin dan, sena dan”). Ji eynî rehî: Ehmed, Hemîd, Mihemed, Mehmûd...


'Ezîz

ipa: /ʕɛˈziːz/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Ezîz.wav

hyphenation: 'E·zîz


Biro

glosses:
navekî lawan e,
bernavê Birahîmî anku Îbrahîmî

forms:
Bro
Birho

etymology_text: Qusandin ji Brahîm.


meqsûd

text:
namê te ye şahibeytê meqsûd
fihristê mukatebatê mehmûd
medmûnê muraselatê la-reyb
meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb
mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb
qelban tu dikî bi ba xwe ve celb
me’şûq tu yî, bi fexr û naz î
‘aşiq tu yî, lêk bêniyaz î
Mutleq tu mufîd û mustefad î
Bêşubhe murîd û hem murad î
Nûr î tu di husn-i rûyê dildar
Nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar

forms:
qest
qesd
meqsed

etymology_text: Ji erebî مقصود


noun

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-noun.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-noun.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-noun.wav


şahibeyt

text:
namê te ye şahibeytê meqsûd
fihristê mukatebatê mehmûd
medmûnê muraselatê la-reyb
meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb
mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb
qelban tu dikî bi ba xwe ve celb
me’şûq tu yî, bi fexr û naz î
‘aşiq tu yî, lêk bêniyaz î
mutleq tu mufîd û mustefad î
bêşubhe murîd û hem murad î
nûr î tu di husn-i rûyê dildar
nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar

forms: beyt

etymology_text: ji şah ya farisî û erebî بیت tê


mehmûd

glosses: kesê ku xelk jê razî ne û pesnê wî bi başî û qencî didin. spasbûyî

text: Ger husn û mehebbet bi sera perdeê can binGeh şah û geda geh bi xwe Mehmûd û Eyaz inEv hor û perî çehre but û latê cemalê


güzgü

audio: LL-Q9292 (aze)-Zardabi Bakuvi-güzgü.wav


meşhûd

forms: şahîd

etymology_text: Ji erebî مەشھوود


mukaşefat

glosses: sirrên ku bi rêya Xwedê bi îlhamekê digehe mutesewwifan

forms:
keşf
mukaşefe
tesewwif
mutesewwif


la-reyb

forms:
reyb
guman
şik
şiphe


yê pêşî bi gotina yê paşî nizane

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: divê mirov gotinên xwe bizane û bi pîvan bibêje da ku gava gotinek kir bizanibe ka çi jê der tê

etymology_text: yê + pêşî + bi + gotin + paşî + nizane


nizane

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera zanîn.

ipa: /nɪzɑːˈnɛ/


şem’

text:
nûr î tu di husn-i rûyê dildar
nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar
şem’ î, ne ji qismê nûr û nar î
şems î, ji ‘eyan tu perdedar î
genc î tu di nêv tilismê ‘alem
kenz î tu ‘eyan ji ismê adem
ev ‘alem û ademî û meşhûd
ev mumkin û masiwayê mewcûd

forms: شەمع

etymology_text: Ji erebî شمع.

ቫማ

roman: vama

свещ

roman: svešt

초

roman: cho

свеча

roman: sveča


guineu

audio: LL-Q7026 (cat)-Millars-guineu.wav


volpe

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-volpe.wav


تله

glosses: dîk, Daf( daf li nav kurdên xorasanê tê gotin)


figa

audio: LL-Q7026 (cat)-Millars-figa.wav


lûrî

glosses: Zaravayek ji zimanê îranî ye, ku li başûrê rojavayê Îranê tê axaftin.

forms: lorî

etymology_text: Ji lor + -î.

ipa: /luːˈɾiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lûrî.wav

hyphenation: lû·rî


birthday

glosses: îdmîlad, roja jidayîkbûn, roja ku lê hatine dinyayê

etymology_text: Ji birth + day.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-birthday.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-birthday.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-birthday.wav


celb

glosses: herî,gava ku ax û avê tev hev dibin jê re celb tê gotin

text: Lê qîzê here kurî xwe bi celbê dilîzê ye.

ref: Dîwana Mem û zîn ya Ehmedê Xanî]


composer

audio: LL-Q1860 (eng)-Ltrlg-composer.wav


driver's license

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-driver's license.wav


permis de conduire

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Lepticed7-permis de conduire.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-permis de conduire.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-permis de conduire.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Sartus85-permis de conduire.wav