lewhe

glosses:
tablo, keval, nîgar, tablet, wêne, resim, şekil, eks, dîmen,
 wêneyê ku bi dest hatiye çêkirin û hatiye hilawîstin

text: Niveka dî çêkirin jê çarî çîz'Erş û kursî û qelem lewhe temîzHate emrê Padîşahê Layezal

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms: لەوحە

etymology_text: Ji erebî لوحة (lewḥe) ji aramî לוחא (lewḥe) ji îbranî לוח (bi taybetî tabloyê ku her deh fermanênMûsa pêxemberî li ser hatibûn nivîsîn).

ipa: /lɛwˈhɛ/

hyphenation: lew·he


keval

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: tablo, lewhe, tablet, nîgar, wêne, resim, şekil, eks, rism

text: Dîwar û kevalên li ser wan hilawistî, yên herî dawiyê bûn ku bi hatina mêvana vê malê hisiyabûn.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 66, ISBN 9786054497010

forms:
kival
kevil
kavil
kewal

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /kɛˈvɑːl/


tabloîd

glosses:
rojnameyên qebareya rûpelên wan biçûk
(bi taybetî yên ku pirtir bala xwe didin weşandina nûçeyên sosret, ne yên cidî)

text: "Rojname" bi formata A 3 tabloôd 20 rûpel derdikeve. Rojnameyeka rojane ye. Xwediya rojnameyê şirketa ”Wûşe” ye. Sernivîskarê wê Serdar Ebdulah e. Manşeta Rojnameya îro wiha ye: ”Dadgehê biryara azadkirina wî derxist, Rojname belgeyeka tawanên Tahir El Anî belav dike”.

ref: Netkurd.com, 6/2007

forms:
tablo
tablet

etymology_text:
* Çînî: 小型画报
* Fînî: tabloidi → fi
* Fransî: tabloïd → fr m, tabloïde → fr m
* Holendî: boulevardblad → nl
* Îngilîzî: tabloid → en
* Tirkî: tabloit


kêferat

glosses: ked, keftûleft, têkoşîn, xebat, cehd, hewl, zehmetî, zehmetkêşî

text: Li cihê xwe, mîna salvegerên xwelîreng yên wê gurmînê; gurmîna bêdengiya dijwar a dilê sûrê, bimîne. Laşê wê sûrê ji rim û zextên şevistanê daweşîne, milên xwe nêzî navtêdayîna asoyên xemgîn bike û agirê dilê min hînî zimanê birîndar ê kulîlkan û hînî elfabeya şermokî ya jiyanê bike û kêferata sûrê ya di gewriya dîrokê de bi xunavê bipesinîne!

ref: Ehmedê Huseynî: Roj baş Demirbaş!, Azadiyawelat.com, 6/2007

forms:
kêfirat
kifaret
kufaret

etymology_text: Ji erebî كفارة (kefareᵗ) ji كفر (reş kirin, jê birin, niximandin), hevreha aramî כפרא (kipara: bedel), akadî keparu (jê birin). Ji heman rehî: kufir.


xilmaş

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: teqrîben nivistî, hewceyî nivistinê, teqrîben di xew de, xewto, xewar, xewokî, xewarî, nûh ji xewê hişyar bûyî lê hîn sersem û tam nehatiye ser hişê xwe

text: Car-carna, wextê ez xilmaş dibim,/ Çavê min tên girtin bi teriya gevez-

ref: Fêrîkê Ûsiv, Pampa Min, Lîmûş, YÊRÊVAN, 2009, ISBN 978-9939-805-98-6

text: Hema ku ew xilmaş bû, wî xewn dît. Lê çi xewn?

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: (...) gelo çi tê bîra van ewran heta ku razên xwe tev de di guhên vî şarê xilmaş de dibêjin ?

ref: Jan Dost, Mijabad https://web.archive.org/https://archive.org/details/Mijabad arşîv, tirej.info, Mijabad

forms:
xelmaş
xemaş
ximaş
xilmişîn

notes:
xilmaş bûn
xilmaş kirin
xilmaşbûn
xilmaşkirin
xilmaşbûyî
xilmaşkirî


navbijvanî

text: Birêz İlnur Çevik di reportajê de gotiye ko wî bi navê serokê hikûmeta herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî mesajek ji hêzên arteşa tirk û hikûmeta tirk re anîye. Min li ser vê yekê ligel birêz serokwezîr Nêçîrvan Barzanî bi telefonê peywendî kir û min pirs kir ka gelo wî bi navbijvaniya İlnur Çevik re mesajek şandiye an na. Li gor Serokwezîr Nêçîrvan Barzanî ji min re gotî, birêz İlnur Çevik serdana wî kiriye û di navbera wan de gotûbêjeke asayî çe bûye. Birêz Barzanî tekîd li ser vê yekê kir ko wî tu mesajek ji hikûmeta tirk û hêzên arteşa tirk re neşandiye.

ref: Pukmedia.com, 6/2007

forms:
navbijîvanîtî
navbijîvantî

etymology_text: Ji navbijîvan + -î.


navbijîvan

glosses:
navbeynkar, moderator,
kesa/ê ku du yan hin kesan li hev tîne yan gotûbêjê di navbera wan de bi rêk dixe

forms: navbijvan


li hev anîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses:
pêk anîn, sulh anîn navbera du yan hin kesan,
du yan çend kes li hev aşt kirin

forms:
li hev tînim (present)
li hev tînî (present)
li hev tîne (present)
li hev tînin (present)
li hev bîne (imperative singular)
li hev bînin (imperative plural)
li hev anî (past)
li hev anî (past)
li hev anî (past)
li hev anî (past)
ل ههڤ انین
li hev hanîn
li hev ênan
li hev hênan
li hev hînan
li hev înan

etymology_text: Ji li + hev + anîn

ipa: /lɪ hɛv ɑːˈniːn/

hyphenation: li hev a·nîn


pihêt

forms:
pihêttir (comparative)
herî pihêt (superlative)
pihêttirîn (superlative)
pehêt
pêt
pît
fihêt

ipa: /pɪˈheːt/

hyphenation: pi·hêt


emrat

forms:
imrat
umrat

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: emr (2) + -at


cawîdan

glosses: Herherî, hetahetayî, ebedî, nemir, bêna.

text:
Parzinandin di parzûna şîranî
Xweşikiyê bi ahengek cawîdan

ref: Rojen Barnas: Gula cawîdan, Netkurd.com, 6/2007

text: ...ma ne ez ê careke din wê cawîdanê bibînim...

ref: Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.35

forms:
cawîdantir (comparative)
herî cawîdan (superlative)
cawîdantirîn (superlative)

etymology_text: Ji cawî + dan.


dilêr

glosses: dilawer, mêrxas, camêr, wêrek, bisteh, netirs, bêtirs

forms:
dilêrtir (comparative)
herî dilêr (superlative)
dilêrtirîn (superlative)
دلێر

etymology_text: Ji dil + -êr.


dilawer

glosses: dilêr, mêrxas, egîd, gernas, qehreman, wêrek, bisteh, netirs, bêtirs, ebeboz

text:
Ferdek ji sehabeyê di kubbar
Pansed ji dilawerê di kuffar

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: camêr, aza^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dilawertir (comparative)
herî dilawer (superlative)
dilawertirîn (superlative)
dilawêr
dîlawer
dîlawêr

etymology_text: Ji farisî دلاور (dilaver), binêre dil + -awer


ebeboz

glosses: serserî, ganster, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, sûte, hayta, tolaz, tûle

glosses: gangster, lumpen, sewtelî, spindû^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ababoz
ebaboz

ipa: /ɛbɛˈboːz/

hyphenation: e·be·boz


gangster

glosses: serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, sûte, hayta, tolaz, tûle

forms:
gangstêr
gangsta

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?].


sûtal

glosses: beredayî, serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, gangster, sûte, hayta, tolaz, tûle, ganster, lumpen, sewtelî, spindû, sût

text: Thomos yekî sûtal bû. Qet nizanîbû çi digot a rast. Behsa bedewbûna te û ew ê çawa te bi dest bixe dikir.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 114, ISBN 9786054497010

text: Aşiqê dîn û sûtal, ewladê bê xêr, Ferîdê ne eşîr, Ferîdê eyarsîr radibe dibe aşiqê keçikek xerîb, keçikek ku esl û feslê wê ne belî ye, mirov vê yekê li bavê xwe dike, mirov vê rûreşiyê tîne serê Apê Seferê Qado?

ref: Paşa Uzun, Xalê Min Ferîd, Weşanxaneyê Vateyî, Tebax 2006, r. 23, ISBN 975-6278-09-9

text: Serokwezîrê Tirkiyê Erdoganê gurcî û simîtfiroşê Kasimpaşayê îro, di mala xwe da heqaretên mezin li heyeta kurd kir û bi vî rengî jî careke din nîşan da ku ew ne tu meriv e, pêxwes û sûtalekî pir basît e.

ref: Zinarê Xamo, Dahşik mezin jî bibe dîsa ker e https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200421185655/http://zinarexamo.blogspot.com/2008/04/dahik-mezin-j-bibe-dsa-ke.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com, 08.04.2008

forms: sêwertal

ipa: /suːˈtɑːl/


sûte

glosses: serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, hayta, tolaz, tûle

forms: سویته


hayta

glosses: serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, lumpen, sewtelî, spindû


hayta

glosses: di serdema pêşîn a Osmaniyan de, leşkerê serhedan ên eyaletan


lumpen

glosses: serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, hayta, sewtelî, spindû

etymology_text: Ji kurtkirina peyva almanî Lumpenproletariat, ji Lump (“mirovekî/ê nizm, adî, edetî, normal”) + Proletariat.


sewtelî

glosses: serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, hayta, lumpen, spindû


spindû

glosses: serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, hayta, lumpen, sewtelî

forms: sipindû


başkîrî

glosses: zimanek tirkîkî ye û li hin deverên Rusyayê û Ozbekistanê û Qazaxistanê tê peyivîn

etymology_text: Ji başkîr + -î

ipa: /bɑːʃkiːˈɾiː/

hyphenation: baş·kî·rî


kemalîzm

glosses:
baweriya bi ramanên Mistefa Kemal Ataturkê damezrînerê komara Tirkiyeyê
("yek milet, yek ala, yek dewlet, yek ziman")

etymology_text: (Mustafa) Kemal (Atatürk) + -îzm


homojen

glosses: kesên yan tiştên mîna hev, wek hev, eynî

forms:
homojentir (comparative)
herî homojen (superlative)
homojentirîn (superlative)
homogen
homogên
homojên

etymology_text: Ji homo + -jen.

еднороден

roman: ednoroden

еднородна

roman: ednorodna

еднородно

roman: ednorodno

homogen#Swedish

roman: homogen

ομοιογενής

roman: omoiogenís

ομοιογενές

roman: omoiogenés


heterojen

glosses:
têvel, kesên yan tiştên ne mîna hev yan ne ji eynî cûnî,
ne wek hev, ne eynî

text: Dîroka jikûhatina kurdan niha ne tam zelal e. Ji aliyê jenetîkî de kurd gelekî heterojen in û yeketiyekê pêk naînin.

ref: Husein Muhammed: Em binkî ne?, Kovara Mehname, hj. 21, 9/2001

forms:
heterogen
heterogên
heterojên
hêtêrojen
hêtêrogen
hêtêrogên
hêtêrojên

etymology_text: Ji hetero- + -jen.


akademîsyen

text: Dema min ew nivîsa taze xwend, hevpeyvîna Şakelî ya berî salan hat bîra min û jariya hine akademisyenên kurd hat ber çav. Gelo mirov wan îgnor bike û nivîsînên wan ji pişt guhan re bavêje çopa gilêş yan jî bersiv bide û argumentên xwe pêşkêş bike. Di vê gengeşiya bersiv dan û nedanê de, min bi baş dît ew bê bersiv nemînin. Her wisa bi baş dibînim kesên gengaza xwendina wan nivîsînan nîn e ji egerên cuda cuda bêpar nebin.

ref: Suleiman Sulêvanî: F. Şakelî & Co fenomeneke xirab di nav întelektueliya kurdên Başûr de, Diyarname.com, 6/2007

forms: akadêmîsyen

etymology_text: Ji fransî académicien, têkildarî akademî, akademîk, akademîker.

أكاديمي

roman: ekadîmî

אקדמאי

roman: aqademai


mîsyon

glosses: karê ku divê kesek bike; karê ku kesek bo hatine destnîşankirin.

text: Bêguman li vir gotinên Ferhad Şakelî ne ew qas girîng in bi qasî belavbûna wê fenemonê ku hinek ronakbîrên Başûr dane ber xwe wekî misyon.

ref: Suleiman Sulêvanî: F. Şakelî & Co fenomeneke xirab di nav întelektueliya kurdên Başûr de, Diyarname.com, 7/2007

forms: misyon

etymology_text: Ji fransî mission.

мисия

roman: misija

миссия

roman: míssija


çors

glosses: qure, bênezaket, nelirê, hov, dirinde, bêteşe, nelihev

text: Gelo ew nizane ku bi van gotinên çors (qor) derbe li nêzîkbûn û yekîtiya gelê kurd û kurdayetiyê dixe û di nav kurdan de cudaxwaziyê dike?

ref: Amidakurd.com, 11/2005

text:
Beytarekî pir çors hebû. Di civat û rûniştina malbatî û fermî de hema çi dihat devê wî bê sînor digot.
Zelixa ji beytar re dibê: "Beytar efendî, gelo çêlek çima wer melûl melûl mêze dikin, çima ne bextîyar in ?"
Beytar bersiva pirsa Zelixayê dide û dibê: "Zelixa xanim, ê wele ku her roj memikên te, çiçikên te mist bidin, bihincirînin û salê carekê jî te bidin nîhandin, tuyê jî melûl melûl mêzekî ne wisa! Ka tuyê çawa bextîyar bî ?"

ref: lotikxane.com, 08/2009

glosses: ew kesê ku bi gotin yan jî kiryarên xwe mirovên din aciz dikin, ew kesê bê qest û bê niyet dibe sedem ku yên dora wî/wê şerm bikin

forms:
çorstir (comparative)
herî çors (superlative)
çorstirîn (superlative)
çols
çort

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


fetl

glosses: lêb, hîle, xap, dekûdolab, qîle, fêl, fen, xapandin, xirrandin, fitûl

text: Biratî xweş e raste-rast, ne bi fetl û fitûl.

ref: Demanu.com.tr, 6/2007

forms:
fetil
fitîl

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

hyphenation: fetl


fitûl

glosses: lêb, hîle, xap, dekûdolab, qîle, fêl, fen, xapandin, xirrandin, fetl

forms: fitîl

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], pirrjimariyafetl


nimîner

glosses:
nûner, wekîl, berîkar, spartedar, bervedar, ajan, nimînende,
kesa/ê ku li ser daxwaza kesekî jê re karekî bi cih tîne (bi taybetî peymanan girê dide),
kesa/ê ku li ser navê rêkxistinekê yan kesek din dipeyive yan dixebite

glosses: temsîlkar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: numîner

etymology_text: nimandin


berîkar

glosses:
nûner, wekîl, nimîner, spartedar, bervedar, ajan, nimînende,
kesa/ê ku li ser daxwaza kesekî jê re karekî bi cih tîne (bi taybetî peymanan girê dide),
kesa/ê ku li ser navê rêkxistinekê yan kesek din dipeyive yan dixebite


hakie

glosses: mengene, boxesang, eşkele, medor, pres, hawin, hewan, mîrkut


clamp

glosses: fixe, mengene, boxesang, eşkele, medor, pres, hawin, hewan, mîrkut

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-clamp.wav


brace

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-brace.wav


staple

glosses: kabîse, mengene, boxesang, eşkele, medor, pres, hawin, hewan, mîrkut


staple

glosses: kebis kirin, qumçe kirina çend laperekan pêkve


krampo

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-krampo.wav


spasm

glosses: tevz, kişîn, teşenic, rênc, reqbûn, kirjbûn, moçirk

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-spasm.wav


trezoro

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-trezoro.wav


trésor

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-trésor.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-trésor.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-trésor.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-trésor.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Helenou66-trésor.wav


tesouro

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-tesouro.wav


hazine

glosses: gencîne, genc, kenz, xezne, xezîne (koma tiştên giranbuha yên mîna cewher, zêr û zîvan

text: Bilgi hazinesi.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-hazine.wav


define

glosses: diyar kirin, rade kirin, nas kirin, pênase kirin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-define.wav


verlieren

glosses: xusirîn, ziyandar bûn, têk çûn, bi ser neketin, faşilîn, dorandin

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-verlieren.wav


perdre

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-perdre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-perdre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-perdre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-perdre.wav


verliezen

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-verliezen.wav


perdere

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-perdere.wav


kaybetmek

glosses: xusirîn, ziyandar bûn, têk çûn, bi ser neketin, faşilîn, dorandin derdayin

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-kaybetmek.wav


eslogan

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-eslogan.wav


zîzok

glosses:
gizik, gizgizok, vizik, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek ku li dor xwe dizivire

text: Sal û demsal wekî zîzokê dizîvirin û derbas dibin.

ref: Ronî War: Havîn, Diyarname.com, 6/2007

glosses: kavare, virik, gergerok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


siwak

glosses: Riwekek e ku misilman bawer dikin ku xêr e ku mirov didanên xwe bi darikên wî paqij bike

text: Dilberê palda şibakêSahibe şeml û siwakêQenc bir û anî zikakê

ref: Feqiyê Teyran,

glosses: Darikê ji wê riwekê bo paqijkirina didanan.

forms:
miswak
sîwak
suwak


esir

glosses: sedsal, sede, çerx, sed sal, her heyama ku ji 100 salan pêk tê

text: Esira yekem yekem. (sala 1ê ta ya 100ê)

text: Em li esira 21em dijîn.

text: Nivêja esirê.

text: Hem ji ber pêdaketina hevalan hem jî ji ber vexwarina ji esir ve, Ferda pir dilzîz bûbû û bi wê dilzîziyê dest bi axaftineke kurt kir. Deng ji her kesî biliya.

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 19

forms:
asir
asr
esr

etymology_text: ji erebî عَصْر (eṣr, eṣir)

век

roman: vek

αιώνας

roman: aiónas


esir

text: Onun güzelliğinin esiriyim.


xewirîn

glosses: dil borîn, xelîn, ferqizîn, fistiqîn, tehinîn, çerqizîn

text: Xewnek e! Yê ku ew veşartin jî bi axa sar hatin veşartin. Werhasil ev dinya ji kesî re namîne. Tu jî dilê xwe pê xweş neke û li ber tiştên ku tu nikarî rê li ber bigrî jî nekeve. Li vî welatê ku kî zêde bixebite tim ji nêza dixewire tu li bûyerên ku diqewimin heyirî yî. Dîsa tu xwe li ber tiştinan dixî û xewê şevan li xwe diherimînî. Binêr wextî hezîran demsalek nuh bi xwe re bîne û bibêje, “teq teq teq” li deriyê te bixe û bibêje, “dema te bi xêr ez hatim.”

forms:
خهورین
xewrîn
xewar

ipa: /xɛwɪˈɾiːn/

hyphenation: xe·wi·rîn


xewirîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


seridîn

glosses: gulî dan, serik dan, dexlûdan dan, (genim û ceh) gihiştin

text: Ku beriya Mêrdînê zer bû, genim û ceh seridîn û şalikên nîska qirçîn ji wan hilat wê gavê havînê berê xwe daye te.

ref: Ronî War, Havîn https://web.archive.org/https://diyarname.com/article.php?Idx=54 arşîv, Diyarname.com, 6/2007

glosses: kunkunî bûn, gelek kun lê çêbûn, bûn mîna seradê

forms: serridîn

etymology_text: Ji serad + -în.

ipa: /sɛɾɪˈdiːn/

hyphenation: se·ri·dîn


serad

glosses: bêjinga mezin û qulên wê fireh, moxel (bi taybetî yên kunên wan gir)

forms:
سـهڕاد
serrad


qirim

glosses: Amûrek bidestik û serikqoz e bo dirûna giyayî û dexlûdanî ye û ji şalokan dirêjtir in.

text: Wextê xwe li wexta paliyê girtiye û ber bi wê ve dihere. Tu vî çaxî tim li gund bûyî. Haziriya paliyê û paleyan dihat kirin. Hew te didît ku di nav gundê te de qirimên ku dişibiyan nikulê leglegan li ser piyê zilamên ku xwêdanê di nav qolincê wan re avêtibû xuyanî dibûn.

forms:
qirm
kirm
qurm

kоса

roman: kosa

hyphenation: qi·rim


tirpan

glosses: Amûreke bidestik û serikqoz e bo dirûna giyayî û dexlûdanî ye û ji şalokan dirêjtir e.

forms:
tirpane
têrpan

etymology_text: Ji yûnanî δρεπάνι (drepáni) ji δρεπω (drepo, “dirûn, jê kirin”).

Գերանդի

roman: Gerandi

faux

roman: outil agricole

ipa: /tɪɾˈpɑːn/


tirpan

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya tirp.

forms: tirpî (masculine definite oblique singular)


tilwar

glosses:
tirpan, qirim, kêlendî, kêrendî, şalok,
amûrek bidestik û serikqoz e bo dirûna giyayî û dexlûdanî ye û ji şalokan dirêjtir in


kêlendî

glosses:
tirpan, qirim, tilwar,
amûrek bidestik û serikqoz e bo dirûna giyayî û dexlûdanî ye û ji şalokê dirêjtir e

forms:
kêlindî
kêrendî
kêrindî

etymology_text: Ji ermenî գերանդի (gerandi)

hyphenation: kê·len·dî


kosa

forms: kusa

audio: LL-Q9056 (ces)-HondaCivic175-kosa.wav


kusa

pos: adv

pos_title: Hoker

text:
Yûsif teçira numa Zuleyxa
Wamiq te kusa gihande 'Ezra.

forms: kusan

etymology_text: Ji ku + -san. Hevreha farisiya navîn san (“awa, şêwe”).


scythe

glosses: tirpan, qirim, tilwar, kêlendî, şalok, têrpan


guadaña

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-guadaña.wav


falĉilo

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-falĉilo.wav


title: Vikat

redirect: vikat

pos: hard-redirect


faux

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-faux.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-faux.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-faux.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-faux.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-faux.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-faux.wav


få

glosses: wergirtin, standin, bi dest ketin, bi dest xistin, girtin


tırpan

glosses: kêrendî, kêlendî, tilwar, tirpan, şalok, qirim

glosses: pihîna ku bi şid li lingê reqîb tê xistin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-tırpan.wav


title: kоса

redirect: коса


коса

glosses: derz, tewq (ji bo tiştê ku li hev ten tewandin)

glosses:
ziman, ezman, zar
(parçeya goştî ya di devî de)


آلو

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-آلو.wav


terpomo

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-terpomo.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-terpomo.wav


pomme de terre

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-X-Javier-pomme de terre.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-pomme de terre.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fhala.K-pomme de terre.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Justforoc-pomme de terre.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Poslovitch-pomme de terre.wav


aardappel

etymology_text: Ji aard + appel.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-aardappel.wav


appel

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-appel.wav


potato

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-potato.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-potato.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-potato.wav


patata

audio: LL-Q652 (ita)-Happypheasant-patata.wav

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-patata.wav


patata

audio: LL-Q1321 (spa)-Millars-patata.wav


じゃがいも

audio: LL-Q5287 (jpn)-CKali-じゃがいも.wav


馬鈴薯

forms: maa5 ling4 syu4 (romanization)

audio: LL-Q9186 (yue)-Jonashtand-馬鈴薯.wav


馬鈴薯

forms: má-lêng-chî, má-lêng-chû (romanization)


potet

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-potet.wav


batata

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-batata.wav


patates

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-patates.wav


dewran

text: Me 'eyş û êminî kanêKesê dest dit ji dewranêNihalik vê gulistanê

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: dewr^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
دهوران
dewaran

etymology_text: Ji dewr + -an.

ipa: /dɛwˈɾɑːn/


rojîn

glosses: diyar, eşkere, xwiya, berçav, zelal, geş

text: Eger em hûr û kûr dîna xwe bidin şûnewarên wî (Ehmedê Xanî), dê, ji me re rojîn û eşkere bibe ko mebesta wî li wan şûnewaran tenê vehûnana helbestek evîndariyê, yan çîrokek sade nîne.

ref: Perwîz Cîhanî: Irfan di Mem û Zîna Ehmedê Xanî de

forms:
Rojan
Rojen

etymology_text: Ji roj + -în.


erûz

text: Yekemîn ferhenga zimanê kurdî yanê ferhenga Nûbihar tenê ferhengek sade nîne. Xanî digel wê hindê ko xwestiye xwendekarên kurd digel peyvên cur bi cure kurdî û erebî nasiyar bike, ewana digel zanista erûz û qafiye û kêşa helbestan û behrên erûzî ji xwendekaran re şirove dike, ko eva karekî bêheval e.

forms: arûz

hyphenation: e·rûz


nebewî

glosses: peyamberî, pêxemberî, ya peyamberekî yan peyamberan

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî nebî


arif

glosses: fehma, têgihiştî, zana, hişmend, şareza, pispor, xwedî-irfan

text: Arif û fîlosof herduk jî li dû peydakirina heqîqet û rastiyê de ne, herduk li heqîqetê digerin. Lê cudahiya wan li çawaniya belgevehênan û şîweyta peydakirina rastiyê de ye. Fîlosof dixwaze bi rêka hiş û jîrbûna xwe û belgevehênana mentiqî rastiyê peyda bike, lê arif dixwaze li rêka evîn û evîndariyê rastiyê peydabike û bigihîje heqîqetê?

ref: Perwîz Cîhanî, Irfan di Mem û Zîna Ehmedê Xanî de https://web.archive.org/http://www.xoybun.com/modules/Content/print.php?pid=980 arşîv, xoybun.com, 2007

forms:
'arif
arîf
'arîf

etymology_text: Ji erebî عَرِيف (ʿarīf, “zana, pispor, têgihiştî”).


arif

forms:
ariftir (comparative)
herî arif (superlative)
ariftirîn (superlative)


maşûq

text: Amraza nasîn û peydakirin heqîqetê di felsefê de hiş û belgevehênan e: Lê di irfanê de evîn e. arif evîndarê tecelaya nûra Xwedê ye û dixwaze di vê rêkê de bighîje Xwedê, lê fîlosof kemala mirovaniyê di wê hindê de dibîne ko hemû tiştî li rêka aqil û zanistê dest xwe ve bîne, lê arif hêvîdar e ko pê fenaya xwe di heq de bekaya ebedî, yanî manewa herehereyî dest xwe ve bîne û weke dilopekî bighîje deryayê û di gel deryayê bibe yek. Em evê hindê di serbihuriya Mem û Zînê de dibînin. Evîn û evîndarî di rêbaza irfanê de binêşe ye. Evîn sermaya herehereyî û kaniya ava heyatê ye ji arif re. Maşûqa arifan Xweda ye, aşiq gerek e di vê rêkê de dest ji dinyayê û tewanî tiştên wê ye nefsanî ve cismanî bikişîne, ta bigihîjin Xwedê. Dilê arif cîhê tirîşkdanewe û çilvilîna nûr û ronahiya Xwedê ye, ewe ye ko pişka zor e arifan çîrok û serhatiyên irfanî û evîndariyê yan helbestên evîndariyê nivîsîne. Ehmedê Xanî jî yek ji wan arifan e ko hem bi xwe evîndar bûye hem jî ji çîroka evîndariyê bi şêweyek irfanî afirandiye.

forms:
meşûq
mehşûq
me'şûq

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî aşiq, eşq.


mexmûr

text:
Saqî mi bigir ko ez bidest im
Mexmûr im û meynexwarî mest im Gava ko vexwar Memê û Zînê
Axift li min cihê birînê Em ‘aşiq eger çi meyperest in
Emma ji meya Elestê mest in Ew mey ne wekî meya te al e
Ew mey ji cemala Zulcelal e Ew hubba ‘hebîba pakzat e
 Qinwanê ‘hedîqeyê sifat e Saqî bide min ji boy Xwedê ra
Camek ji meya te duh digêra

forms: memûr

etymology_text: Ji erebî مَخْمُور (maḵmūr).

مامور

roman: ma'mur


saqî

text:
Saqî mi bigir ko ez bidest im
Mexmûr im û meynexwarî mest im Gava ko vexwar Memê û Zînê
Axift li min cihê birînê Em 'aşiq eger çi meyperest in
Emma ji meya Elestê mest in Ew mey ne wekî meya te al e
Ew mey ji cemala Zulcelal e Ew hubba ‘hebîba pakzat e
 Qinwanê ‘hedîqeyê sifat e Saqî bide min ji boy Xwedê ra
Camek ji meya te duh digêra

glosses: meyxanevan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ساقى
saxî
şaqî

etymology_text: Ji erebî ساقي (saqî) ji rehê s-q-y- (vexwarindanê), hevreha aramî שקיא (şaqya), akadî şaqû

обер-шэ́нк

roman: objer-šénk

সাকী

roman: śaki

виноче́рпец

roman: vinočérpec

سَاقٍ

roman: sāqin

سَاقِيَة

roman: sāqiya

سَاقِي

roman: sāqī

ساقی

roman: sâqi

მწდე

roman: mc̣de

მერიქიფე

roman: merikipe

виноче́рпий

roman: vinočérpij

обер-ше́нк

roman: ober-šénk

виноче́рпій

roman: vynočérpij

виноче́рпець

roman: vynočérpecʹ

ча́шник

roman: čášnyk

підча́ший

roman: pidčášyj

οινοχόος

roman: oinochóos

οἰνοχόος

roman: oinokhóos

οἰνοχόη

roman: oinokhóē

notes:
saqî kirin
saqîkirin


fexir

text:
"Ey mettle’ê ‘husnê ‘eşqbazî
Me’hbûbê ‘heqîqî û mecazî
Me'şûq tu yî bi fexr û naz î
‘Aşiq tu yî lêykî bê niyaz î

ref: Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695

glosses: nazdar, qure, pozbilind, fêz, fîşal, xurûr

forms:
fexirtir (comparative)
herî fexir (superlative)
fexirtirîn (superlative)
fexr
ferx

hyphenation: fe·xir


newh

glosses: cûn, cûr, çeşît, core, texlîd, tewir, terz, stîl, şêwaz, şêwe, awa

text: Xanî di van beytana de bi ronahî dibêje ko Xwedê hem wêc û qazancê werdigre, hem qazancê distîne, hem mûrîd e, hem murad e, hem nûr û ronahiya ciwaniya rûyê dildarê ye û hem jî agirê evîndariyê ye di dilê aşiqê belengaz de. Xwedê yelmûma evînê ye, lê ne yelmûneke ko ji qism û new’ê agir û ronahiya cismanî be, Xwedê tavek e, lê di pişt perdê de ye, Xwedê xezîneyek veşartî ye ko bi navê adem ev xezîneya veşartî derkete eşkeretiyê.

forms: new'

etymology_text: Ji erebî نَوْع (nawʿ).

نَوْع

roman: nawʿ

ipa: /nɛwh/

hyphenation: newh


wehdet

glosses:
tenêtî, yekîtî, yekbûn,
 (felsefe) baweriya ku hemû tiştên heyî bi hev re yekîtiyek parvenebar pêk tînin

text: Xanî di van beytan de mesela wehdet di kisret ûkisret di wehdetê de heldixe. Gorekî bîr û hizra arifan, Xwedê di hemû tiştê de heye û hemû tişt mezreh û nimûd û sîmbolek li hebûna Xwedê ye.

etymology_text: Ji erebî وحدة (weḥdeᵗ) ji وحيد (weḥîd, “tenê”) ji احد (eḥed, “yek, tenê”), hevreha îbranî אחד (êxad), aramî חד / ܚܕ (xed: yek), akadî êdu


felsefe

glosses:
hişmendî, hişyarî, aqilmendî, zihniyet, hikmet,
vekolîna zanistî bi rêya hiş û aqilî û bi azîneyên mantiqî û lojîk

glosses: rêbaz û prensîpên bingehîn yên kesekî yan hêzekê

forms: fîlozofî

etymology_text: Bi rêya erebî فلسفة (felsefe) ji yûnaniya kevn φιλοσοφία (philosophía) ji φίλος (phílos, “dilber, delalî, evandî, hebandî, hezkirî”) + σοφία (sophía, “hişmendî, hiş, aqil”).

Философия

roman: Filosofija

փիլիսոփայություն

roman: pʻilisopʻayutʻyun

ფილოსოფია

roman: pilosopia

दर्शनशास्त्र

roman: darśanśāstra

철학

roman: cheolhak

Φιλοσοφία

roman: Filosofía

φιλοσοφία

roman: filosofía

hyphenation: fel·se·fe


felsefe

text: Sokrates felsefesi

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-felsefe.wav


sîmyar

text: Sîmyar (nebî) Zerdûşt, di destpêkê de li dijî qurbanên xwînayî derkeftiye. Li pêş ronahiya vê baweriyê, ji bo gorîdanê vexwarineke ku ji av, şîr, hunguv û şerabê têkel e pêşniyar kiriye. Lewra, em dizanin ku di baweriya Zerdûştî de vexwarineke pîroz bi navê Haûma hebûye û wekû vexwarina gorîdanê dihate pêşkêşkirin.

ref: Cemşit Bender: Di şaristaniya kurdî de candayê avê, wergerrandina: D. Şeko, Ozgurhalk.net, 10/2005

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


xêrat

glosses: avahiyê yan tiştek dî yê ku kesekî wek xêr diyarî xelkê kiriye

forms: xeyrat

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: xêr + -at


waqe

glosses: Bûyer, rûdan, qewimîn, hedîse, qewam, pêkhatin.

text: Me got ku ew ne tenê stranbêj in, her wiha ew destanbêj, çîrokbêj, waqenivîs, helbestkar, bestekar û hilberînerên berhemên muzîkê ne jî. Her tiştên ku bi mirov re eleqedar in, her tiştên ku di jiyanê de diqewimin, mijara berhemên wan in ku bi awayekî xweserî xwe wan bûyeran dihonin û pêşkêşî girseya gel dikin. Ji bûyernameyan heta bi helbestên lîrîk, ji destanan heta bi berhemên edebî, bi kurtasî wan her tişt wek stran gotiye û hewce ye em bidin xuyakirin ku, bi piranî dengbêj ne kesên xwendewar in û bi awayekî giştî jî mêr in.

ref: Zana Farqînî: Dengbêjî: Xweseriyeke muzîka kurdî, Amidakurd.com, 6/2007

forms:
waqa
weqa
waqie
waqia
waqewaq

etymology_text: Ji erebî وَاقِعَة (waqîe).

hyphenation: wa·qe


geştyar

glosses:
geryar, gerok, turîst, rêving, rêwî,
kesa/ê yan ajelê ku digere

text: Taybetiyeke wan (dengbêjan) ya din jî heye ku, ew kesên geştyar in û her li şar û şaristanan digerin, berhevkariyê dikin, tûrikên xwe tije dikin û paşê jî tînin li warên xwe, li deverên din distrên. Bi vê kira xwe, dikin ku berhem li her derê welêt belav bibin. Ji lew re, ji ber vî aliyê wan, em dikarin bi hêsanî û sanahî raboriya xwe di berhemên wan de bibînin û bibêjin ku dîroka me ya devkî hinek jî deyndarê vê damezraka dengbêjiyê ye.

glosses: seyah^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
گهشتیار
geştiyar

etymology_text: Ji geşt + -yar.


gerryar

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre geryar.


gerrok

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gerok.


turîst

glosses: Kesa/ê ku digere (bo zewqê, ne bo kar yan ji mecbûrî)

forms:
توریست
tûrîst

etymology_text: Deyn ji îngilîzî tourist.

турист

roman: turist


seyah

glosses:
rêving, rêwî, geştyar, geryar, gerok, turîst,
kesa/ê ku digere (bo zewqê, ne bo kar yan ji mecbûrî)

text: Di weqta hukumeta wî dane ji Frenkistanê mirofekî seyah ji boy seyr û temaşeya Hind û Îranê...

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 123, ISBN 978-605-5683-27-6

forms: seyyah

etymology_text: Ji erebî سَيَّاح (sayyāḥ).


touriste

glosses: rêving, rêwî, geştyar, geryar, gerok, seyah, turîst

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-touriste.wav


Tourist

forms: tourist

audio: LL-Q188 (deu)-Beat Ruest-Tourist.wav


tourist

forms: Tourist


turista

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-turista.wav


turista

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-turista.wav


turist

glosses: rêving, rêwî, geştyar, geryar, gerok, gerîdok, seyah, turîst

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-turist.wav


repertuar

glosses: Lîsteya berhemên ku tiyatro yan sînemayek pêşkêş dike.

text: Çendî der barê dameziraka dengbêjiyê de em îro ne xwedî lêkolînên berfireh ên zanistî yên kûr û dûr bin jî, ji ber ku dengbêjiyê heta roja îro berdewam kiriye hatiye, em der heqê wan de ew qas jî ne xwedî agahî û zanyariyên kêm in. Em dizanin ku ciwanên dengxweş wek şagirt li ber destê dengbêjên hosta hînî vê hunerê bûne û perwerdehiya van namzetên dengbêjiyê jî bi salan dom kiriye. Şagirt li ba hostayên xwe mane, xizmeta wan a navmalê kirine, li ser dest û piyên wan çûne û hatine. Heta ku repertuara xwe zengîn nekiribin, stran û kilaman, destan û çîrokan ji ber nekiribin, hînî stîla hostayê xwe yan jî hînî stîleke cuda nebûbin, îcazet ji hostayên xwe nestendine.

glosses: Hemû tiştên ku kesekî hene yan kesek dizane.

forms: repertiwar

etymology_text: Ji fransî répertoire, ji latînî repertorium, ji latînî reperiō (“dîtin, peyda kirin”), ji re- (“dîsa”) + pariō (“çêdikim”).


lec

glosses: hevrikî, dijberî, hevberî, berberî, reqabet, mixalefet, ixtilaf, dijî hev bûn, dijî hev xebitîn

glosses: pêşbirk, pêşbazî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /lɛd͡ʒ/


misra

glosses: kuple, beyt, rêzikên helbestê yan stiranê


monîtor

glosses: Şaşê televizyonê û amûrên din yên elektronîkî.

text: Em tev pê dizanin, gava dengbêj dest pê dikin distrên an destên xwe didin ber guhê xwe yan jî tiliya xwe ya nîşanê dikine kerika guhê xwe. Ew vê yekê ne ku bêhemdî dikin, bi vê kira xwe, dengên xwe dibihîzin û dikarin dengê xwe kontrol bikin. Bi gotineke din em bibêjin, çawan îro hunermend li sehneyê bi monîtoran dixwazin dengê xwe bibihîzin da ku detone nebin, a dengbêj jî, ji bo vê rewşa hanê serî li vê azîn û rêbazê didin.

etymology_text: Bi rêya îngilîzî monitor ji latînî monitor (hişyarker, agadarker) ji monitus (hişdarî, agadarî, haydarî) ji monere (agadar kirin, hişyar kirin).

маніто́р

roman: manitór

মনিটর

roman: môniṭôr

мони́тор

roman: monítor

မော်နီတာ

roman: maunita

顯示器

roman: xiǎnshìqì

شَاشَة الْعَرْض

roman: šāšat al-ʕarḍ

شَاشَة

roman: šāša

մոնիտոր

roman: monitor

مانیتور

roman: mânitor

მონიტორი

roman: moniṭori

मॉनिटर

roman: mŏniṭar

צָג

roman: tsag

делгец

roman: delgets

모니터

roman: moniteo

ໜ້າຈໍ

roman: nā chǭ

мо́нитор

roman: mónitor

монито́р

roman: monitór

экра́н

roman: ekrán

ម៉ូនីទ័រ

roman: mouniitɔə

អេក្រង់

roman: ʼeekrɑng

οθόνη

roman: othóni


ekran

glosses: Cama yan şûşeya televizyonê yan kompûterê yan tiştek din yê wek wan.

forms: erkan

etymology_text: Deyn ji fransî écranhevrehaîngilîzî screen.

ipa: /ɛkˈɾɑːn/

hyphenation: ek·ran


ekran

text: televizyon ekranı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ekran.wav


erkan

text: Heft di misalê durrê xeltanHerşeş cihet û çihar erkan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: ekran

etymology_text:
Deyn ji erebî أركان (erkan) pirjimara erebî ركن (rukn, “stûn”).
;Çavkanî:
* Nişanyan, Sevan, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî): erkan
* Dezgeha ziman ya tirk (TDK): erkan


erkan

glosses: stûn, rukn, rêûrêbaz, hîm, bingeh, dirb, prensîp

etymology_text: Deyn ji erebî أركان (erkan), pirjimara erebî ركن (rukn, “stûn”).


detone

glosses: (stirangotina) ne li gor awazê, şaş, çewt, xelet

forms:
detonetir (comparative)
herî detone (superlative)
detonetirîn (superlative)


nazî

glosses: nazdarî, nazbûn, celwe, îşwe, alûsî, cîlwe, nazdarî, naz-û-nûz, flort

forms:
nazîtî
naztî

etymology_text: Ji naz + -î.

ipa: /nɑːˈziː/

hyphenation: na·zî


nazî

glosses: Partiya Sosyalîst ya Neteweperist ya Almanyayê ku serokê wê Adolf Hitler bû

etymology_text: Ji almanî Nazi ji kurtkirina Nationalsozialist (“sosyalîstên neteweperist”).


nazî

glosses: rastgirên tundrew, faşist, şovenîst, neteweperist


baxlema

text: Hunermend Nîlufer kî ye? Nîlufer Akbal ji malbateka welatparêz, li bajarê Wartoyê ya ser bi parêzgeha Dersimê, hatiye dinê. Nîluferê 5 xûşk û 2 bira hene. Wê xwendina xwe ya destpêkî û navendî heta lîseyê li bajarê Wartoyê kuta kiriye. Piştre sala 1986’an ew diçe Stenbolê û sê salan li mekteba “Arîksa” di warê muzîkê de baglama, note û repertuar dixwîne. Sala 1988’an, yekem albuma xwe bi navê “Biten Aleviler”ê çêdike.

ref: Nîlûfer Akbal di hevpeyivînekê de li gel Dara Natiq, Netkurd.com, 6/2007

forms:
baglama
baglema
baxlama

etymology_text: Ji tirkî bağlama (girêdan, bestin)

ipa: /bɑːxlɛˈmɑː/

hyphenation: bax·le·ma


rikêf

text: Huner û muzîka kurdî hertim bindest bûye, anku huner hertim di bin rikêfa partî û siyasetvanên kurd de bûye.

ref: Nilüfer Akbal di hevpeyivînekê de li gel Dara Natiq, Netkurd.com, 6/2007

forms: rikêv

hyphenation: ri·kêf


zengû

glosses: Asinê ku mirov piyê xwe dike tê de dema ku li ser pişta hespî ye.

text: Li ser pişta hespê zînekî çerkezan ê bi zîv neqişandî hebû. Zengûyên wî bi zîv neqişandibû.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

forms:
awzengî
zengî

etymology_text: Ji tirkî üzengi. Hevreha azerî üzəngi, qazaxî ujengi, ozbekî uzangi... Ji zimanên tirkîkî ketiye hin zimanên din jî: gurcî უზანგი (uzangi), makedonî û sirbî узенгија (uzengiya), krowatî uzengija...

стремя

roman: strémja


duelo

glosses:
şerê di navbera du kesan de,
hevrikî, rikeberî, dijberî, duberî, duşerkî

forms: dûelo

etymology_text: Bi rêya îtalî duello ji latînî duellum


qesd

text: Medyaya tirk radigihîne ku duh êvarê Denîz Baykalî di kombûna êvarê a ji bo şîvê de jî axaftinek kiriye û îdîa kiriye ku “bakurê Iraqê” (Kurdistana azad) bûye devereka ku terorê îxrac dike û divê piştgiriya terorê neyê qebûlkirin. Li gor medyayê Beykalî di axaftina şîvê de Barzanî qesd kiriye û gotiye “li herêmê hin serok dixwazin şer’iyetê bidin terorê û ev jî xeter e”.

ref: Netkurd.com, 6/2007

glosses: hedef, mexsed, armanc, niyet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
qest
qezd

etymology_text: Ji erebî قَصْد (qaṣd).


metod

glosses: azîne, rêç, rêbaz, pêşerê, dirb, teknîk, rûtîn, awayê ku karek pê tê kirin

forms: mêtod

etymology_text: Bi rêya fransî méthode yan îngilîzî method, ji latînî metodus.


azîne

glosses: metod, rêç, rêbaz, pêşerê, dirb, teknîk, rûtîn, awayê ku karek pê tê kirin

glosses: awa, standard, isûl, islûb^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: azmûn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɑːziːˈnɛ/

hyphenation: a·zî·ne


rûtîn

forms:
rotîn
rutîn

etymology_text: Ji fransî routine, ji route (“rê”).


dirb

glosses: rêûdirb, formûl, azîne, metod, rêç, rêbaz, pêşerê, teknîk, rûtîn, awayê ku karek pê tê kirin, prensîp, awa, standard, isûl, islûb

text: Piştî qonaxekê nivîskar berê xwe dide asoyên dîtir. Dide pey rê û dirbeke din.

ref: Rizoyê Xerzî, Nivîskarî hem kul û derd e, hem jî azadî ye https://web.archive.org/https://xwebun.org/niviskari-hem-kul-u-derd-e-hem-ji-azadi-ye/ arşîv, xwebun.org, 27.07.2020

text: Stran û ‘nasname’ya Siya Şevê bêtir ‘zîz’ û ‘melankolîk’ bû heta niha, di albûma nû de ez çav bi reng û dirbên nû dikevim, nikarim bêjim albûma nû albûmeke zîz e.

ref: mevlutoguz, Siya Şevê: Jiyan carinan dijûn e jî li vê erdnîgariyê https://web.archive.org/https://mevlutoguz.tumblr.com/post/175685093090/siya-%C5%9Fev%C3%AA-pi%C5%9Ft%C3%AE-alb%C3%BBm%C3%AAn-xwe-y%C3%AAn-zeng-p%C3%BB%C3%A7-%C3%BB-b%C3%AAyom arşîv, mevlutoguz.tumblr.com, 26.06.2018

text: Lawo, tu ser bêga niha diçî, cahilêd niha hemû rê û dirba zanin, her dera dikarin bixebitin û serê xwe xweykin, lê cahilêd wî çaxî haj ji bayê dinyayê tunebûn, devgirêdayî bûn, ne zar û tunebûn, devgirêdayî bûn, ne zar û ziman zanibûn, ne jî rê û dirb, wê di ku da biçûna?

ref: Pênûsa Nû, Dûmahiya: Na, ez gunekar nînim!, hj. 84, 2019, r. 3

glosses: derbeka mezin, dema kesek bi awayekê hêl li kesekê din dide

forms:
درب
derbe

hyphenation: dirb


dêtî

text:
Dost û brayê min Serdar,bavtî çi qas li te tê ez heyran!
Xwişk û hevala min Sevgî, pîroz be li te dêtî!

ref: Lotikxane.com, 6/2007

etymology_text: Ji dê + -tî.


dêtî

glosses: ayinde, pêşeroj, demên ku hê nehatine lê dê bên anku werin

forms:
bêtî
bihêtî
dihêtî


angarya

etymology_text: Ji fransî angarie.

ipa: /ɑːnɡɑːɾˈjɑː/

hyphenation: an·gar·ya


hûnandin

glosses: ben yan tayên din li hev dan badan, têkilandin, vehandin, vehûnandin

forms:
dihûnînim (present)
dihûnînî (present)
dihûnîne (present)
dihûnînin (present)
bihûnîne (imperative singular)
bihûnînin (imperative plural)
hûnand (past)
hûnand (past)
hûnand (past)
hûnand (past)
–hûnîn– (root present)
–hûnand– (root past)
ez dihûnînim (indicative present positive)
ez nahûnînim (indicative present negative)
min hûnand (indicative past positive)
min nehûnand (indicative past negative)
tu dihûnînî (indicative present positive)
tu nahûnînî (indicative present negative)
te hûnand (indicative past positive)
te nehûnand (indicative past negative)
ew dihûnîne (indicative present positive)
ew nahûnîne (indicative present negative)
wê/wî hûnand (indicative past positive)
wê/wî nehûnand (indicative past negative)
em dihûnînin (indicative present positive)
em nahûnînin (indicative present negative)
me hûnand (indicative past positive)
me nehûnand (indicative past negative)
hûn dihûnînin (indicative present positive)
hûn nahûnînin (indicative present negative)
we hûnand (indicative past positive)
we nehûnand (indicative past negative)
ew dihûnînin (indicative present positive)
ew nahûnînin (indicative present negative)
wan hûnand (indicative past positive)
wan nehûnand (indicative past negative)
min dihûnand (imperfect positive)
min nedihûnand (imperfect negative)
min hûnandibû (positive)
min nehûnandibû (negative)
te dihûnand (imperfect positive)
te nedihûnand (imperfect negative)
te hûnandibû (positive)
te nehûnandibû (negative)
wê/wî dihûnand (imperfect positive)
wê/wî nedihûnand (imperfect negative)
wê/wî hûnandibû (positive)
wê/wî nehûnandibû (negative)
me dihûnand (imperfect positive)
me nedihûnand (imperfect negative)
me hûnandibû (positive)
me nehûnandibû (negative)
we dihûnand (imperfect positive)
we nedihûnand (imperfect negative)
we hûnandibû (positive)
we nehûnandibû (negative)
wan dihûnand (imperfect positive)
wan nedihûnand (imperfect negative)
wan hûnandibû (positive)
wan nehûnandibû (negative)
ez ê bihûnînim (future positive)
ez ê nehûnînim (future negative)
minê hûnandibe (future perfect positive)
minê nehûnandibe (future perfect negative)
tu yê bihûnînî (future positive)
tu yê nehûnînî (future negative)
teyê hûnandibe (future perfect positive)
teyê nehûnandibe (future perfect negative)
ew ê bihûnîne (future positive)
ew ê nehûnîne (future negative)
wê/wîyê hûnandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nehûnandibe (future perfect negative)
em ê bihûnînin (future positive)
em ê nehûnînin (future negative)
meyê hûnandibe (future perfect positive)
meyê nehûnandibe (future perfect negative)
hûn ê bihûnînin (future positive)
hûn ê nehûnînin (future negative)
weyê hûnandibe (future perfect positive)
weyê nehûnandibe (future perfect negative)
ew ê bihûnînin (future positive)
ew ê nehûnînin (future negative)
wanê hûnandibe (future perfect positive)
wanê nehûnandibe (future perfect negative)
min hûnandiye (perfect positive)
min nehûnandiye (perfect negative)
min hûnandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nehûnandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hûnandiye (perfect positive)
te nehûnandiye (perfect negative)
te hûnandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nehûnandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hûnandiye (perfect positive)
wê/wî nehûnandiye (perfect negative)
wê/wî hûnandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nehûnandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hûnandiye (perfect positive)
me nehûnandiye (perfect negative)
me hûnandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nehûnandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hûnandiye (perfect positive)
we nehûnandiye (perfect negative)
we hûnandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nehûnandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hûnandiye (perfect positive)
wan nehûnandiye (perfect negative)
wan hûnandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nehûnandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bihûnînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nehûnînim (present subjunctive negative)
(bila) min hûnandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nehûnandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bihûnînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nehûnînî (present subjunctive negative)
(bila) te hûnandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nehûnandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihûnîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nehûnîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hûnandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehûnandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bihûnînin (present subjunctive positive)
(bila) em nehûnînin (present subjunctive negative)
(bila) me hûnandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nehûnandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bihûnînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nehûnînin (present subjunctive negative)
(bila) we hûnandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nehûnandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihûnînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nehûnînin (present subjunctive negative)
(bila) wan hûnandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nehûnandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bihûnanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nehûnanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hûnandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nehûnandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bihûnanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nehûnanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hûnandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nehûnandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihûnanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehûnanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hûnandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehûnandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bihûnanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nehûnanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hûnandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nehûnandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bihûnanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nehûnanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hûnandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nehûnandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bihûnanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehûnanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hûnandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehûnandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bihûnanda (present conditional positive)
minê nehûnanda (present conditional negative)
minê hûnandibûya (preterite conditional positive)
minê nehûnandibûya (preterite conditional negative)
teyê bihûnanda (present conditional positive)
teyê nehûnanda (present conditional negative)
teyê hûnandibûya (preterite conditional positive)
teyê nehûnandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bihûnanda (present conditional positive)
wê/wîyê nehûnanda (present conditional negative)
wê/wîyê hûnandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nehûnandibûya (preterite conditional negative)
meyê bihûnanda (present conditional positive)
meyê nehûnanda (present conditional negative)
meyê hûnandibûya (preterite conditional positive)
meyê nehûnandibûya (preterite conditional negative)
weyê bihûnanda (present conditional positive)
weyê nehûnanda (present conditional negative)
weyê hûnandibûya (preterite conditional positive)
weyê nehûnandibûya (preterite conditional negative)
wanê bihûnanda (present conditional positive)
wanê nehûnanda (present conditional negative)
wanê hûnandibûya (preterite conditional positive)
wanê nehûnandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bihûnîne (imperative present positive)
(tu) nehûnîne (imperative present negative)
(hûn) bihûnînin (imperative present positive)
(hûn) nehûnînin (imperative present negative)
هووناندن

etymology_text: Ji hûnan + din.

ipa: /huːnɑːnˈdɪn/

hyphenation: hû·nan·din


hûnandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hûnan

glosses:
ben yan tayên din li hev badan, têkilandin, dariştin, vehandin, vehûnan:
keziyên hûnayî,
 rîs hûnan

forms:
honan
bunan
honandin
hûnandin
vehandin
vehînan
vehînandin
vehonan
vehonandin
vehûnan
vehûnandin

etymology_text:
Ripina peyva honandinê ji zimanê proto hind û ewropî ango arî ev e;
Sanskrîtî sivyati "drûn," sutram "nex, ben;" yewnanî hymen "kevlê zirav, xaşe," hymnos "stran;" Latînkî suere "drûn, pev drûn;" slavonkiya kevin a dêrîn šijo "drûn, letkî siuviu, siuti "drûn," siuvikis "terzî;" rûskî švec "terzî;" îngîlkîiya kevin siwian "pînekirin, drûn, girêdan, nûsikandin, hilboq kirin ."


xende

glosses: ken yan bişir, kenî yan bişkurr, kenîn yan girnij

ipa: /xɛnˈdɛ/

hyphenation: xen·de


anarşîst

glosses: Kesê ku ti desthilatê û serokan napejirîne.

text: Dema me ya sîyasî de, nemaze li nava welêt hevalên min ji min re digotin: Tu anarşîst î.

ref: Hesenê Metê di hevpeyivînekê de li gel Enwer Karahan, Nefel.com, 7/2007

glosses: Kesê ku dijî norm û qanûnên civakî tev digere.

glosses: Kesê ku tevlihevî û kaosê belav dike, piştevanê anarşîzmê.

forms: anarkîst

etymology_text: Bi rêya fransî anarchiste ji yewnanî ἀναρχία ji ἀν- (ne-; bê-) + ἀρχή (desthilat, ferman)

αναρχικός

roman: anarchikós


tevlihevî

glosses: kaos, bêahengî, nearamî, berdanberdan, tevlihevbûn

glosses: qerqeşe, nîqaş, bêistiqrarî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
تهڤلههڤی
tevîhevî
tevilhevî
tevlîhevî

etymology_text: Ji tevlihev + -î

беспорядок

roman: besporjadok

χάος

roman: cháos


anarşîzm

glosses:
dijberiya hikûmet û desthilatê,
nepejirandina ti desthilatê û

glosses: organîzasyona siyasetî ya bê desthilatê yan hikûmetê

forms: anarkîzm

etymology_text: Bi rêya fransî anarchisme ji yewnanî ἀναρχία ji ἀν- (ne-; bê-) + ἀρχή (desthilat, ferman)

ipa: /ɑːnɑːɾˈʃiːzm/

hyphenation: a·nar·şîzm


Greek

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Greek.wav


Hungarian

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Hungarian.wav


Uyghur

pos: name

pos_title: Serenav

glosses:
oygur
komeke etnîk yê ku li bakur-rojavaya Çînê û başûr-rojhilatê Kazakistanê bicih in.

forms:
Uygur<w:awayê resmî ya li Çînê>
Uigur
Uighur

etymology_text: Ji oygurî ئۇيغۇر (uyghur).


Uyghur

glosses: oygurî, tiştên eleqedarê oyguran an zimanê wan


spontan

glosses: neplankirî, jixweber, jiberxweve, bêyî kontrola ji derve

forms:
spontantir (comparative)
herî spontan (superlative)
spontantirîn (superlative)
spontane

etymology_text: Bi rêya fransî spontané ji latînî spontaneus ji sponte (vîn, îrade)


patent

glosses: Belgenameya ku diyar dike ka mafê kê ye îcadekê bi kar bîne.

text: Birayê Ridwan ê mamoste ji bo ku patentwergirtinê serî li daîreya patentê dide, lê daîra patentê ji wan re dinivisîne ku di nivisa wan de gelek şaşîyên rastnivisê hene û ne li gora formata wan e.

ref: Netkurd.com, 12/2007

text: Patenta li ser cemedê… sporekekubar û zarîf e. Hez dikim temaşe bikim.

forms: patênt


zarîf

glosses: narîn, xweşik, şîrîn, spehî, kibar, delal, elegant, qeşeng, keşxe, olfatûn, racol

text: Patenta li ser cemedê… sporeke kubar û zarîf e. Hez dikim temaşe bikim.

forms:
zarîftir (comparative)
herî zarîf (superlative)
zarîftirîn (superlative)
zerîf
zerif

etymology_text: Ji erebî ظَرِيف (ẓarīf).

notes:
zarîf kirin
zarîfkirin
zarîfkirî


kibar

glosses: narîn, xweşik, şîrîn, spehî, zarîf, delal, elegant, qeşeng, keşxe, olfatûn, racol

forms:
kîbar
kubar

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî kebîr^([Divê were berfirehtirkirin])

hyphenation: ki·bar


kibar

glosses: dua, lava, daxwaz, kibar/kebar, dirûd, diroz, wird, hewîş, parîn, niyaz, bergeran, berger, daxwaz, hêvî, daxwazkirina ji Xwedê.


kibar

glosses: kibar, ciwanmêr, camêr, xweşmêr, ciwanik, xilope

text: O pek kibardır, öyle sözler söylemez.

text: Kibar bir elbise.

text: Kibar bir aile.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kibar.wav


kişik

glosses:
şetrenc, şaxmat,
lîstikek stratejîk e ku du kes dijî hev kabikên xwe li ser malikên 8x8 dilivînin û tê dikoşin ku berikên hev bixwin

text: Berî lîstika kişikê tiştekê pîs dihate dîtin, yên bileyîstinare beredayî digotin.lê êdî ne wisaye, li dibistanande liser xwendekaran kirin çalakîyek pêwîst û federasyonên kişikê hatine ava kirin, xwendekar dikevine pêşbazîyê.

ref: pirnût

forms: kişk

ሰንጠረዥ

roman: sänṭäräž

দবাখেল

roman: dobakhel

шахмат

roman: šaxmat

ша́хматы

roman: šáxmaty

ша́хы

roman: šáxy

দাবা

roman: daba

шах

roman: šah

шатар

roman: šatar

དམག་རྩེད

roman: dmag rtsed

шахматаш

roman: šaχmataš

國際象棋

roman: gwok³ zai³ zoeng⁶ kei⁴⁻²

國際象棋

roman: guójì xiàngqí

西洋棋

roman: xīyángqí

чьумэт

roman: čʹumėt

шахмат

roman: šahmat

ރާޒުވާ

roman: rāzuvā

شَطْرَنْج

roman: šaṭranj

شِطْرَنْج

roman: šiṭranj

ճատրակ

roman: čatrak

𐭰𐭠𐭲𐭫𐭠𐭭𐭢

roman: ctlng

شطرنج

roman: šatranj

شترنگ

roman: šatrang

چترنگ

roman: čatrang

ચેસ

roman: ces

ჭადრაკი

roman: č̣adraḳi

शतरंज

roman: śatrañj

चैस

roman: cais

बुद्धिद्यूत

roman: buddhidyūt

सतरंज

roman: satrañj

सँतरँज

roman: sãtrãj

चतुरंग

roman: caturaṅg

चतरङ्ग

roman: catraṅg

שַׁחְמָט

roman: shakhmát

шатр

roman: şatr

ಚದುರಂಗ

roman: caduraṅga

шахмат

roman: şahmat

පාද ක්රීඩාව

roman: pāda krīḍāwa

ໝາກຮຸກ

roman: māk huk

ໝາກເສີກ

roman: māk sœ̄k

ໝາກເສິກ

roman: māk sœk

шахматар

roman: šaχmatar

ചെസ്സ്

roman: cessŭ

बुद्धिबळ

roman: buddhibaḷ

ᠰᠢᠲᠠᠷᠠ

roman: sitar-a

बुद्धिचाल

roman: buddhicāl

катариаи’’

roman: katariai'

шатыраш

roman: şatıraş

ସତରଞ୍ଜ

roman: sôtôrôñjô

шахмӕттӕ

roman: šaxmættæ

къентӕ

roman: k’entæ

سطرنج

roman: satranc

شاھمات

roman: shahmat

سترنج

roman: satranj

шахмат

roman: şaxmat

ша́хы

roman: šáxŷ

चतुरङ्ग

roman: caturaṅga

шахматꙑ

roman: šaxmaty

шоҳмот

roman: šohmot

சதுரங்கம்

roman: caturaṅkam

చతురంగము

roman: caturaṅgamu

చదరంగము

roman: cadaraṅgamu

ቸስ

roman: čäs

རྒྱལ་སྤྱིའི་མིག་མངས

roman: rgyal spyi'i mig mangs

شَطْرَن٘ج

roman: śatrãnj

ចត្រង្គ

roman: cɑɑtrɑɑngkɔɔ

саахымат

roman: saaxımat

שאָך

roman: shokh

שאַכמאַט

roman: shakhmat

σκάκι

roman: skáki

ζατρίκιον

roman: zatríkion


kabik

glosses:
bişkok, bişkoşk, berik,
 pirtên biçûk yên tiştan yên ku pê tên lîstin

text:
Ka em rastiyê bibêjin:
em kabik in, Xwedê lîstikvan e.
Lîstikek bi me tê lîstin
û em yek bi yek vedigerrin nebûniyê.

ref: Omer Xeyam, wergerrandin: Husein Muhammed, Kovara Mehname

glosses:
bişkok, bişkoşk,
tişta/ê ku mirov didewisîne daku amûrek elektronîkî pê bixebite

glosses:
binê ling, binê solê, pahnî
kabika sola min mehiya ye

forms:
kabk
malik
qapik

etymology_text: Ji kab + -ik.

фигура

roman: figura

πιόνι

roman: pióni

πούλι

roman: poúli


qapik

forms:
qapk
kabik
malik

etymology_text: Ji qap + -ik.


navxweyî

glosses:
hindirîn, ne derveyî, ne derekî,
tişta/ê ku li hindir e yan ya hindir e, ya ku di nav de

forms:
nêvxweyî
navxoyî
nêvxoyî

etymology_text: Ji navxwe + -yî

внутренный

roman: vnutrennyj

ipa: /nɑːvxʷɛˈjiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-navxweyî.wav

hyphenation: navx·we·yî


exercise

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-exercise.wav


exercise

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-exercise.wav


pêk anîn

glosses: bi cih anîn, kirin, encam dan, îcra kirin

glosses: li hev anîn, sulh pê dan kirin, li hev aşt kirin

forms:
pêk tînim (present)
pêk tînî (present)
pêk tîne (present)
pêk tînin (present)
pêk bîne (imperative singular)
pêk bînin (imperative plural)
pêk anî (past)
pêk anî (past)
pêk anî (past)
pêk anî (past)
pêk –în– (root present)
pêk –anî– (root past)
ez pêk tînim (indicative present positive)
ez pêk nayînim (indicative present negative)
min pêk anî (indicative past positive)
min pêk nanî (indicative past negative)
tu pêk tînî (indicative present positive)
tu pêk nayînî (indicative present negative)
te pêk anî (indicative past positive)
te pêk nanî (indicative past negative)
ew pêk tîne (indicative present positive)
ew pêk nayîne (indicative present negative)
wê/wî pêk anî (indicative past positive)
wê/wî pêk nanî (indicative past negative)
em pêk tînin (indicative present positive)
em pêk nayînin (indicative present negative)
me pêk anî (indicative past positive)
me pêk nanî (indicative past negative)
hûn pêk tînin (indicative present positive)
hûn pêk nayînin (indicative present negative)
we pêk anî (indicative past positive)
we pêk nanî (indicative past negative)
ew pêk tînin (indicative present positive)
ew pêk nayînin (indicative present negative)
wan pêk anî (indicative past positive)
wan pêk nanî (indicative past negative)
min pêk dianî (imperfect positive)
min pêk nedianî (imperfect negative)
min pêk anîbû (positive)
min pêk nanîbû (negative)
te pêk dianî (imperfect positive)
te pêk nedianî (imperfect negative)
te pêk anîbû (positive)
te pêk nanîbû (negative)
wê/wî pêk dianî (imperfect positive)
wê/wî pêk nedianî (imperfect negative)
wê/wî pêk anîbû (positive)
wê/wî pêk nanîbû (negative)
me pêk dianî (imperfect positive)
me pêk nedianî (imperfect negative)
me pêk anîbû (positive)
me pêk nanîbû (negative)
we pêk dianî (imperfect positive)
we pêk nedianî (imperfect negative)
we pêk anîbû (positive)
we pêk nanîbû (negative)
wan pêk dianî (imperfect positive)
wan pêk nedianî (imperfect negative)
wan pêk anîbû (positive)
wan pêk nanîbû (negative)
ez ê pêk bînim (future positive)
ez ê pêk neyînim (future negative)
minê pêk anîbe (future perfect positive)
minê pêk nanîbe (future perfect negative)
tu yê pêk bînî (future positive)
tu yê pêk neyînî (future negative)
teyê pêk anîbe (future perfect positive)
teyê pêk nanîbe (future perfect negative)
ew ê pêk bîne (future positive)
ew ê pêk neyîne (future negative)
wê/wîyê pêk anîbe (future perfect positive)
wê/wîyê pêk nanîbe (future perfect negative)
em ê pêk bînin (future positive)
em ê pêk neyînin (future negative)
meyê pêk anîbe (future perfect positive)
meyê pêk nanîbe (future perfect negative)
hûn ê pêk bînin (future positive)
hûn ê pêk neyînin (future negative)
weyê pêk anîbe (future perfect positive)
weyê pêk nanîbe (future perfect negative)
ew ê pêk bînin (future positive)
ew ê pêk neyînin (future negative)
wanê pêk anîbe (future perfect positive)
wanê pêk nanîbe (future perfect negative)
min pêk aniye (perfect positive)
min pêk naniye (perfect negative)
min pêk anîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min pêk nanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te pêk aniye (perfect positive)
te pêk naniye (perfect negative)
te pêk anîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te pêk nanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî pêk aniye (perfect positive)
wê/wî pêk naniye (perfect negative)
wê/wî pêk anîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî pêk nanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me pêk aniye (perfect positive)
me pêk naniye (perfect negative)
me pêk anîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me pêk nanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we pêk aniye (perfect positive)
we pêk naniye (perfect negative)
we pêk anîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we pêk nanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan pêk aniye (perfect positive)
wan pêk naniye (perfect negative)
wan pêk anîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan pêk nanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez pêk bînim (present subjunctive positive)
(bila) ez pêk neyînim (present subjunctive negative)
(bila) min pêk anîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) min pêk nanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu pêk bînî (present subjunctive positive)
(bila) tu pêk neyînî (present subjunctive negative)
(bila) te pêk anîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) te pêk nanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pêk bîne (present subjunctive positive)
(bila) ew pêk neyîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî pêk anîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî pêk nanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em pêk bînin (present subjunctive positive)
(bila) em pêk neyînin (present subjunctive negative)
(bila) me pêk anîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) me pêk nanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn pêk bînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn pêk neyînin (present subjunctive negative)
(bila) we pêk anîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) we pêk nanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pêk bînin (present subjunctive positive)
(bila) ew pêk neyînin (present subjunctive negative)
(bila) wan pêk anîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan pêk nanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) min pêk baniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min pêk naniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min pêk anîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min pêk nanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te pêk baniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te pêk naniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te pêk anîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te pêk nanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pêk baniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pêk naniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pêk anîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pêk nanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me pêk baniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me pêk naniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me pêk anîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me pêk nanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we pêk baniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we pêk naniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we pêk anîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we pêk nanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan pêk baniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan pêk naniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan pêk anîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan pêk nanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
minê pêk baniya (present conditional positive)
minê pêk naniya (present conditional negative)
minê pêk anîbûya (preterite conditional positive)
minê pêk nanîbûya (preterite conditional negative)
teyê pêk baniya (present conditional positive)
teyê pêk naniya (present conditional negative)
teyê pêk anîbûya (preterite conditional positive)
teyê pêk nanîbûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê pêk baniya (present conditional positive)
wê/wîyê pêk naniya (present conditional negative)
wê/wîyê pêk anîbûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê pêk nanîbûya (preterite conditional negative)
meyê pêk baniya (present conditional positive)
meyê pêk naniya (present conditional negative)
meyê pêk anîbûya (preterite conditional positive)
meyê pêk nanîbûya (preterite conditional negative)
weyê pêk baniya (present conditional positive)
weyê pêk naniya (present conditional negative)
weyê pêk anîbûya (preterite conditional positive)
weyê pêk nanîbûya (preterite conditional negative)
wanê pêk baniya (present conditional positive)
wanê pêk naniya (present conditional negative)
wanê pêk anîbûya (preterite conditional positive)
wanê pêk nanîbûya (preterite conditional negative)
(tu) pêk bîne (imperative present positive)
(tu) pêk neyîne (imperative present negative)
(hûn) pêk bînin (imperative present positive)
(hûn) pêk neyînin (imperative present negative)
پێک ئانین
pêk hanîn
pêk hênan
pêk hînan
pêk înan

etymology_text: Ji pêk + anîn.

ipa: /peːk ɑːˈniːn/

hyphenation: pêk a·nîn


kevneşopî

glosses:
tradîsyon, kelepor, dab, nerît, tore, irf, edet, bastanî,
awayê normal yê rabûn û rûniştina mirovekê/î yan civakekê,
 şêweyê asayî yê birêvebirina karûbaran yan karûbarekî di civakekê de

forms: کەڤنەشۆپی

etymology_text: Ji kevn + -e- + şop + -î.

hyphenation: kev·ne·şo·pî


kevneşopî

glosses: tradîsyonal, bastan, kevnar, qedîm, antîk, kevn, ya berê, ya zemanê berê


tradîsyon

glosses: kevneşopî, kelepor, dab, nerît, torre, irf, edet, bastanî, mîras, mîrat, berma, texlîd, çavlêkirin, lasa

forms: tradisyon

etymology_text: Ji fransî tradition, ji latînî traditio.


nerît

glosses: dab, edet, tore, irf, tradîsyon, bastanî, mîras, mîrat, berma, texlîd, çavlêkirin, lasa, kevneşopî, kelepor

forms:
نەریت
nerîd

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


dayikî

glosses: dêtî, dayikbûn, dayikînî, dayikbûn, rewşa dayikan

glosses: dêbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dayîkî
daykî
deyikî
deykî

etymology_text: Ji dayik + -î


display

glosses: nîşan dan, berçav kirin, diyar kirin, pêşkêş kirin, raber kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-display.wav


dilnermî

glosses: dilovanî, rehm, merhemet, bexşendeyî, dilnermbûn

glosses: dilsojî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji dilnerm + -î


dilnerm

glosses: dilovan, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman

text:
Bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan
Rehîm û Rehman, letîf û mihriban

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

glosses: piyar, muşfîq, şefîq, rehimdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dilnermtir (comparative)
herî dilnerm (superlative)
dilnermtirîn (superlative)

etymology_text: Ji dil + nerm.

hyphenation: dil·nerm


mihrevan

glosses: dilovan, dilnerm, bexşende, birehm, rehîm, rehman, piyar, muşfîq, şefîq

text: Min bangkir, slav û mihrevan û bereketa Xwedê li te be biraderê Israfîl. Got: “Slav û mihrevan û bereketa Xwedê li te be jî dilyarê Xwedê”.

ref: IBIN EBBAS (wergêr Salih Bozan), Îsra û Mîhrac https://web.archive.org/http://avestakurd.net/blog/2014/12/30/isra-u-mihrac/ arşîv, avestakurd.net, 2014

text:
Reberekî dilovan
Şervanekî mihrevan

ref: Qedrîcan Rûgeş, Şerê Azadî https://web.archive.org/http://tirsik.net/danegeh/pirtuk/qedrican/%C5%9Eer%C3%AA%20azad%C3%AE-Qedr%C3%AEcan%20%20R%C3%BBge%C5%9F%20%20%C3%87%C3%AErokniv%C3%AEs.pdf arşîv, r. 41

text:
wek Qezafî
 weke Babayê mihrevan
 bû dozeyar bû lavekar
 bo me kurdan

ref: Abbas ISM'ÎL, Xelata Mandêla https://web.archive.org/http://bnk.institutkurde.org/images/pdf/NKSTY36R9U.pdf arşîv, 1999, r. 19

forms:
mihrevantir (comparative)
herî mihrevan (superlative)
mihrevantirîn (superlative)
mihreban
mîhreban
mîhrevan
mîhrîvan

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehasoranî میھرەوان (mîhrewan), مێرەوان (mêrewan), میرەوان (mîrewan), farisî مهربان (mihreban), pehlewî mitropan, têkilî mihr (rehm, dilovanî) + -van.


piyar

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq

glosses: hor^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
piyartir (comparative)
herî piyar (superlative)
piyartirîn (superlative)


bexşende

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq

text:
Şahinşehê mîr û padişahan
Bexşendeyê tuhmeta gunahan
Ê çêkirî neynika cemalê

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
bexşendetir (comparative)
herî bexşende (superlative)
bexşendetirîn (superlative)
بهخشهنده
bexşinde

etymology_text: bexşîn - -în + -ende


rehman

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, piyar, muşfîq, şefîq

forms: rahman

etymology_text: Ji erebî رَحْمٰن (raḥmān), têkildarî rehm, rehîm, merhemet. Binêre îbranî רַחְמָן (raḥmān).

ipa: /rɛhˈmɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rehman.wav

hyphenation: reh·man


rehîm

glosses: dilovîn, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, piyar, rehman, muşfîq, şefîq

text: Rehîm û Rehman, letîf û mihribanBi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

forms: rahîm

etymology_text: Ji erebî رَحِيم (raḥīm), têkildarî rehm, rehman, merhemet.

ipa: /rɛˈhiːm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rehîm.wav

hyphenation: re·hîm


muşfîq

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman, piyar, şefîq, hor

forms:
muşfîqtir (comparative)
herî muşfîq (superlative)
muşfîqtirîn (superlative)
mişfîq

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî şefîq


şefîq

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, piyar, rehman, muşfîq, rehîm

text: Lewra sekara bêhiş înMeşha seher yarê şefîqDa min bi enguştên 'eqîq

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: şafîq

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî şefqet.


Pensîlvanya

glosses: wîlayetek ji yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê

forms: Pênsilvanya

etymology_text: Ji William Penn + sylvania (latînî: daristan)


care

glosses: çare kirin, çareser kirin, derman kirin, sax kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-care.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-care.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-care.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-care.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-care.wav


faşilîn

glosses: têk çûn, faşil bûn, xusirîn, ziyandar bûn, werritîn, bi ser neketin

forms: فاشلین

etymology_text: Ji faşil + -în.

ipa: /fɑːʃɪˈliːn/

hyphenation: fa·şi·lîn


faşilîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /fɑːʃɪˈliːn/


werritîn

glosses: têk çûn, faşilîn, feşilîn, feşkilîn, dewirandin, xûsirîn, werritîn, ziyandar bûn, faşil bûn, bi ser neketin

forms: weritîn

etymology_text: Ji werrit + -în.

ipa: /wɛɾɾɪˈtiːn/

hyphenation: wer·ri·tîn


werritîn

ipa: /wɛɾɾɪˈtiːn/


valensî

glosses: Kesa/ê yan tişta/ê ji Valensiyaya Spanyayê.

forms: valensiyayî

etymology_text: Ji Valensiya.


valensî

glosses: Zimanê yan zaravayê Valensiyaya Spanyayê.


valensî

glosses: kesa/ê yan tişta/ê ji Valensiyaya Spanyayê yan jî bi vî ziman/zaravayê.


teyizîn

glosses:
tehisîn, likumîn, kumişîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, tevizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn,
terpilîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn

glosses: hilingivîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
تهیزین
teyisîn

ipa: /tɛjɪˈziːn/

hyphenation: te·yi·zîn


tehisîn

glosses:
hilisîn, şemitîn, likumîn, kumişîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn,
 şelişîn, wişwişîn, tevizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn, terpilîn, hilingiftin,
 setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn

forms: تههسین

ipa: /tɛhɪˈsiːn/

hyphenation: te·hi·sîn


hilisîn

glosses:
tehisîn, şemitîn, likumîn, kumişîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, tevizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn,
terpilîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn

glosses: terpilîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
هلسین
hilusîn
hulisîn
hulusîn

ipa: /hɪlɪˈsiːn/

hyphenation: hi·li·sîn


xijikîn

text: Qamyona ku teqla avêt nêzî 50 metrî xijikî û hingiva di qemyonê de jî rijîya li ser rê.

ref: Qamyona hingiv teqle avêt https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200325185726/https://dogruhaber.com.tr/haber/181512-qamyona-hingiv-teqle-avet/ arşîv, DoğruHaber, 10.08.2015

text: Di xebatê de rê de ji nişka ve ax xijikî ser rê tirs û xurfê karkeran ji aliyê qamerayan ve hat qeyd kirin.

ref: TRT Nûçe

text: ...yabo go cada batmanê bê stêrk xijikiye cada batmanê li jêra mezel hilweşiyaye were ba min...

ref: Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, r. 37, ISBN 9786052246474

forms:
dixijikim (present)
dixijikî (present)
dixijike (present)
dixijikin (present)
bixijike (imperative singular)
bixijikin (imperative plural)
xijikîm (past)
xijikî (past)
xijikî (past)
خژکین
xujikîn

etymology_text: Hevreha soranî خزان (xzan), gengazkî onomatopoetîk.

ipa: /xɪʒɪˈkiːn/


şemitîn

glosses:
hilisîn, tehisîn, xijikîn, likumîn, kumişîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, tevizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn,
terpilîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn

text: Çaxa ku wê gava xwe avête ser xênî, kevirê bin lingê wê şemitî û jinik ji jor de mîna gomeyekî li ser dika çimento, ya li ber devê derî li erdê ket.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms: شهمتین

ipa: /ʃɛmɪˈtiːn/

hyphenation: şe·mi·tîn


tevizîn

glosses:
pûçbûn, hisnekirin, hestiyariya xwe winda kirn, narkoz, vizîn jê hatin, ji ber xitimîna yan jî tengbûna rehên xwînê pûçbûna goşt
 serma tilîkên min ditevizîne

forms:
تهڤزین
devîzîn
tevîzîn
tewizîn
qerrimîn

ipa: /tɛvɪˈziːn/

hyphenation: te·vi·zîn


behitîn

glosses:
Hilisîn, tehisîn, xijikîn, likumîn, kumişîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, şemitîn, tevizîn, hikumîn, beliqîn,
terpilîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn.

glosses: Hilingivîn, teyizîn, terpilîn.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
بههتین
behicîn

ipa: /bɛhɪˈtiːn/


heyirandî

glosses: ecêbgirtî, mat, heyirî, hêbitî, sersur, mendehoş, şaş, metelbûyî, hêbitandî

etymology_text: heyirandin


hêbitandî

glosses: ecêbgirtî, mat, heyirî, hêbitî, sersur, mendehoş, şaş, metelbûyî, heyirandî

etymology_text: hêbitandin


-jen

pos: suffix

pos_title: Paşgir

etymology_text:
Raman 1 ji jenîn
Raman 2 hevreha zan, zarrok, zak/jak, sava; ji proto-hindûewropî *ǵénh₁os, cotrehê gen. Bo bi kar anîna wek paşgirê bide ber ermeniya kevn -զան (-zan, “-za”), vameka îranî.


gen

glosses: yekeyên biyolojî di DNAya jîndaran de bo diyarkirina taybetiyên wan ku ji dêbavan tên wergirtin

text: Em dikanin wisa bibêjin ku Aram Gernas bi van gotinan ji xwendevan dixwaze ku divê qet ji boşatiyên hov ku ji mêrxasiyê dûr in û derewan dikin netirsin. Heyfê ji wan bistînin, wan tune bikin. Çunke ew hem dijminê kurdan in û hem jî belayê serê dinê ne. Wekî mînak, ji şivanekî ku xwestiye piştgiriya boşatiyan bike, bi devê Alanî jê re dibêje “Eger tu kurd bî, piştgiriya boşatiyan ne doza te ye!...” Bi gotina “Kurmê şîrî heta pîrî!”, ku hem sernavê çîrokê ye û hem jî peyva dawîn ya çîrokê ye, bi me dide zanîn ku xirabî û derewgoyî di genên boşatiyan de hene.

ref: Roşan Lezgîn: Di çand û wêjeya kurdî de xetereyên civakî, Amidakurd.com, 3/2008

forms: jen

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

gen#Dutch

roman: gen

gene#Italian

roman: gene

ipa: /ɡɛn/

hyphenation: gen


gen

text: Üçgen.


mihwer

glosses:
tewere, eksen, mijane, dingil, germiçank, sirnî,
xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivire

text: “Ji Hewlerê di mesafeya 1000 kîlometreyan de 12 paytext, zêdetirî 150 milyonan insan, % 60-ê jêderên ava paqij yên Rojhilata-nêvê hemiyê û % 60-ê petrola Rojhilata-nêvê heye; ev reqem bo her paytextekî di asta rekorê de ne; di heman demê de di vê mesafeyê de Hewlêr wekî mîhwereka stratejîk dikeve navenda lîmanên deryaya Spî, Xezarê, deryaya Reş û xelîcê Besrayê de, di herêmê de ti paytextê ko nêzîkî ewqas lîmanan be nîne.” M. R. Izady (Serbestî, hejmar 19, sibat 2005).

ref: Mihemed Evdila: Hewlêra paytext di mîhwereka global ya cihanê de, Nefel.com, 7/2007

forms:
mîwer
mîhwer

ipa: /mɪhˈwɛɾ/

hyphenation: mih·wer


eksen

glosses:
mihwer, tewere, mijane, dingil, germiçank, sirnî,
xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivire

ipa: /ɛkˈsɛn/

hyphenation: ek·sen


mijane

glosses:
mihwer, mihwer, eksen, dingil, germiçank, sirnî,
xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivire

glosses: tewere^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /mɪʒɑːˈnɛ/

hyphenation: mi·ja·ne


dingil

glosses:
mihwer, tewere, mijane, eksen, germiçank, sirnî,
xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivire

ipa: /dɪnˈɡɪl/

hyphenation: din·gil


sirnî

glosses:
mihwer, tewere, mijane, dingil, germiçank, eksen,
xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivire

forms: sirrnî

ipa: /sɪɾˈniː/

hyphenation: sir·nî


germiçank

glosses:
mihwer, tewere, mijane, dingil, eksen, sirnî,
xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivire


akseli

glosses: tewere, mihwer, mijane, dingil, germiçank, sirnî, eksen


lîman

etymology_text: Bi rêya tirkî liman ji yûnanî λιμήν (limín), ji maneya stargeh çêbûye.

بهندهر

roman: bender

ወደብ

roman: wädäb

বন্দৰ

roman: bondor

порт

roman: port

га́вань

roman: hávanʹ

বন্দর

roman: bôndôr

পোর্ট

roman: porṭ

приста́нище

roman: pristánište

ဆိပ်

roman: hcip

ဆိပ်ကမ်း

roman: hcipkam:

港

roman: gǎng

港口

roman: gǎngkǒu

口岸

roman: kǒu'àn

港埠

roman: gǎngbù

مِينَاء

roman: mīnāʾ

նավահանգիստ

roman: navahangist

بَنْدَر

roman: bandar

بَنْدَرْگاه

roman: bandargâh

პორტი

roman: ṗorṭi

ნავსადგური

roman: navsadguri

बंदरगाह

roman: bandargāh

נָמֵל

roman: namél

ರೇವು

roman: rēvu

ගමන්ලීලාව

roman: gamanlīlāwa

항구

roman: hanggu

항

roman: hang

ທ່າ

roman: thā

ທ່າເຮືອ

roman: thā hư̄a

пристаниште

roman: pristanište

തുറമുഖം

roman: tuṟamukhaṃ

боомт

roman: boomt

ᠪᠣᠭᠤᠮᠲᠠ

roman: boɣumta

ମୁହାଣ

roman: muhaṇô

ବନ୍ଦର

roman: bôndôrô

ପୋତାଶ୍ରୟ

roman: potaśrôyô

ଘାଟ

roman: ghaṭô

ବାରା

roman: bara

ନୌକାଶ୍ରୟ

roman: nôukaśrôyô

لیمان

roman: liman

مرسی

roman: mersa

بندرګا

roman: bandargā

кемежай

roman: kemejai

га́вань

roman: gávanʹ

бандаргоҳ

roman: bandargoh

துறைமுகம்

roman: tuṟaimukam

ท่า

roman: tâa

ఓడరేవు

roman: ōḍarēvu

កំពង់ផែ

roman: kâmpôngphê

កំពង់

roman: kâmpông

האַוון

roman: havn

λιμάνι

roman: limáni

λιμένας

roman: liménas


protokol

glosses: merasim, dêlindêz, rêûresm, seremonî, resmiyet

glosses: yadaştname, bîrname, peyman, rêkeftinname

etymology_text: Bi rêya fransî protocole ji yewnaniya kevn πρωτοκολλον


sihir

glosses: Hêzên ku tê bawerkirin ku dersiriştî ne.

text: جادۆگەرییەکێ ب سحرا خۆ وەل مەکر کو ئەم ھندەك جارا قاز بین و ھندەك جارا کچك بین.

roman: Cadogerîyekê bi siḧra xo wel mekir ku em hindek cara qaz bîn û hindek cara kiçik bîn.

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 19

glosses: Fêlên ku hin kes bi hinêran destan yan amûran dikin û ji temaşevanan re ecêb dixwiyin.

forms:
سحر
sêr
sêhir
sêhr
sihr
sîhir
sîhr

etymology_text: Ji erebî سحر (siḧir), hevreha akadî saxiru (“sahir”).

যাদু

roman: zadu

ভেলেকী

roman: bheleki

сихыр

roman: sixïr

сихырсылыҡ

roman: sixïrsïlïq

тылсым

roman: tïlsïm

ма́гія

roman: máhija

чараўні́цтва

roman: čaraŭníctva

جاتو

roman: játú

جادو

roman: jádú

سحر

roman: sihr, sahr

জাদু

roman: jadu

ма́гия

roman: mágija

вълшебство́

roman: vǎlšebstvó

магьо́сничество

roman: magjósničestvo

မျက်လှည့်

roman: myakhlany.

魔法

roman: mo¹ faat³

魔法

roman: mófǎ

魔法

roman: mô͘-hoat

سِحْر

roman: siḥr

մոգություն

roman: mogutʻyun

կախարդություն

roman: kaxardutʻyun

جادو

roman: jâdu

سحر

roman: sehr

მაგია

roman: magia

ჯადოქრობა

roman: ǯadokroba

გრძნეულება

roman: grʒneuleba

მისნობა

roman: misnoba

जादू

roman: jādū

כִּשּׁוּף / כישוף

roman: kishúf

קֶסֶם

roman: kesem

ав

roman: av

сыйкыр

roman: sıykır

магия

roman: magiya

마술

roman: masul

마법

roman: mabeop

요술

roman: yosul

ເວດມົນ

roman: wēt mon

во́лшепство

roman: vólšepstvo

вра́жба

roman: vrážba

മന്ത്രവാദം

roman: mantravādaṃ

മാന്ത്രികം

roman: māntrikaṃ

ид шид

roman: id šid

سېھىرگەرلىك

roman: sëhirgerlik

جادو

roman: ǰādú

сиқыр

roman: siqyr

сиқыршылық

roman: siqyrşylyq

волшебство́

roman: volšebstvó

колдовство́

roman: koldovstvó

ҷоду

roman: jodu

ҷодугарӣ

roman: jodugarī

соҳирӣ

roman: sohirī

соҳири

roman: sohiri

మాయ

roman: māya

сихер

roman: sixer

тылсым

roman: tılsım

མཐུ

roman: mthu

чарівни́цтво

roman: čarivnýctvo

чаклу́нство

roman: čaklúnstvo

វេទមន្ត

roman: vétmnôt

כּישוף

roman: kishef

μαγεία

roman: mageía

ipa: /sɪˈħɪɾ/

hyphenation: si·hir


sihir

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-sihir.wav


efsûn

glosses: sihir, hêzên ku tê bawerkirin ku dersiriştî ne

glosses: fêlên ku hin kes bi hinêran destan yan amûran dikin û ji temaşevanan re ecêb dixwiyin

forms:
afsûn
avsûn
evsûn
efsandin
fesandin

etymology_text: Ji farisî افسون.

ipa: /ɛfˈsuːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-efsûn.wav

hyphenation: ef·sûn


dînamîk

glosses: guherbar, tişta/ê yan kesa/ê ku dikare biguhere û xwe adapteyî rewşa pêdivî bike

etymology_text: Bi rêya fransî [Peyv?]dynamique ji yûnanî δυναμικός (dynamikós, “bihêz”) < δύναμις (dýnamis, “hêz”)

динамичный

roman: dinamičnyj

hyphenation: dî·na·mîk


fîgûr

glosses: leheng, karakter, qehremanê pirtûkekê yan filmekî

forms: fîgur


mewda

text: Piştî serdema pevçûneke 30 salî, ji bo ku kêşeya kurd ne bi çek û şîdetê bi çareseriyeke siyasî çareser bibe, mewda(mesafe)yeke girîng hatibû kudandin.

ref: Cuma ÇİÇEK & Vahap COŞKUN, JI DOLMEBAXÇEYÊ HETA ROJA ÎRO PÊVAJOYA ÇARESERIYÊ https://web.archive.org/https://tr.boell.org/sites/default/files/kurtce.pdf arşîv, Waqfa Aşitiyê, İstanbul, 2016, r. 23, ISBN 978-605-83546-0-9

text:
Eşqê geleksewda kirin,
bêmal û bêmewda kirin,
, nûra çira winda kirin,
Mûsayê Imran im ez.

ref: Feqiyê Teyran

glosses:
saman, sermiyan, semyan, milk, mal, maliyet, serwet, kapîtal,
tiştên kesekê/î hene (bi taybetî yên dikarin bên kirîn û firotin)

forms:
مهودا
mewdan

مەودا

roman: mewda


wesle

forms: wesîle


بخشایشگر

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, bexşende, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq


indulgent

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-indulgent.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-indulgent.wav


merhametli

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, bexşende, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq, reqîq


seremonî

glosses:
merasim, dêlindêz, rêûresm, protokol, ayîn, resmiyet,
civînek fermî yan formal bo pîrozkirina yan bibîranîna kesekî yan bûyerekê

text: Li gor agahdariyeka ko Sînem-Xan Bedir-Xana keça mîrê kirmanciya modern Celadet Alî Bedir-Xanî ji Nefelê re rêkirî Enstîtuya Fransî ya li Hewlêrê dê bi hevkariya Weqfa bedirxaniyan ansîklopediyekê li ser familyeya bedirxaniyan amade bike. Ji bo danasîn û destpêkirina projeyê sibe seet 17.00-ê li avahiya Enstîtuya Fransî ya li Hewlêrê seremoniyek dê bêt amade kirin û hinek mêvanên vexwendî dê beşar bibin.

ref: Nefel.com, 5/2011

glosses: rêç, rêbaz, rîtuel, rîtual^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: sêrêmonî

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]cérémonie yan îngilîzî ceremony

εθιμοτυπία

roman: ethimotypía


malik

text: Ew Xudayê malikê mulkê 'ezîmDaye me mîrasa Qur'ana Kerîm

glosses: cihê di navbera çar goşeyan yan xetan de

glosses: beyt, misra, çend rêzikên helbestê yên mîna paragrafek pexşanê tevahiyekê pêk tînin

forms:
malk
melik

etymology_text: Ji mal + -ik.


malik

etymology_text: Ji erebî مالك (malik), têkilî melik, milk, emlak, memlûk...


bêteşe

glosses: eletewş, bêfeyde, bêsûd, bêkelk, bêqezenc, bêkêr, kêrnehatî, bêwec tevlîhev

forms:
bêteşetir (comparative)
herî bêteşe (superlative)
bêteşetirîn (superlative)
beyteşe
beytişe
bêtişe

etymology_text: Ji bê- + teşe.


keştîgeh

text: Aliyê ragihandina Ewlehiya Ukranya îro ragihand ku ewlekariya Ukranya keştîgeha petrolê ya Rûsî "Nima" girt.

ref: Hawarnews.com/kr 7/2019

forms:
keştîga
keştîgah
keştîge
keştîgih

etymology_text: Ji keştî + -geh

ipa: /kʰɛʃtiːˈɡɛh/


bender

forms:
بەندەر
bênder

etymology_text: Hevreha farisî بندر (bender), belkî ji bend + der ji zimanên îranî.

بەندەر

roman: bender

гавань

roman: gavanʹ

λιμάνι

roman: limáni

καταφύγιο

roman: katafýgio

ipa: /bɛnˈdɛɾ/

hyphenation: ben·der


dadî

glosses: edalî, hiqûqî, dadmendî, qanûnî, zagonî, yasayî, ya / yê dadê yan têkildarî wê

glosses: dadwerî, adil, meşrû, legal, rewa, lejîtîm, edalet, dadnasî, dadperwerî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji dad + -î


pêşber

ipa: /peːʃˈbɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pêşber.wav

hyphenation: pêş·ber


pêşber

text: Mala wan pêşberî ya me ye.

text: But û 'Uzza û Latê minTu yî pêşber sucûda minSehergahan di xelwê da

forms: پێشبەر

etymology_text: Ji pêş + -ber.


pêşbaz

text: Ji alî din hisseka wiha li meriv peyda dibe ku endamên juriyê bi amadeyiyeka rêkûpêk nehatine wê derê, di nirxandinên xwe de yên li ser pêşbazan, di bilindkirina morala wan û aramkirina wan de performansa psîkolojîk a pedagojîk nîşan nadin.

ref: Netkurd.com, 3/2011

etymology_text: Ji pêş + -baz.


bêwijdanî

glosses: bêbextî, bêrehmî, dilreqî, neheqî, stem, zilm, zordarî

glosses:
îxanet, xayînî, xiniztî, xiyanet,
ziyankirin li dijî welatê xwe yan gelê xwe yan hevalên xwe,
dijî welatê xwe yan gelê xwe yan hevalên xwe alîkariya dijminan kirin

glosses:
îxanet, bêwefatî (li gel jina xwe yan mêrê xwe),
têkiliyên zayendî li gel kesekî hebûn tevî ku kesek din jina wî yan mêrê ye

forms:
بێوژدانی
bêojdanî
bêûjdanî
bêwicdanî
bêwucdanî

etymology_text: Ji bêwijdan + -î

ipa: /beːwɪʒdɑːˈniː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bêwijdanî.wav

hyphenation: bê·wij·da·nî


lastîk

glosses: Kereseyek çir lê jêkvekêşk anku elastîk e.

forms: plastîk

etymology_text: Ji fransî élastique.


herrikbar

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herikbar.


qertaf

glosses: Tişta/ê bi tiştek din ve, tişta/ê ku li tiştek din hatiye zêdekirin.

forms:
qertab
qertav
qertifandin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /qɛɾˈtɑːf/

hyphenation: qer·taf


qedimandin

glosses: pêşkêş kirin, araste kirin, raber kirin, berçav kirin, diyar kirin, xuya kirin, eşkere kirin, zelal kirin, rapêş kirin, nîşan dan, teqdîm kirin, daberandin, berpêş kirin

text: Ne bi tenê wêneyên Fewzî Bîlge’yî, wêneyên wênesazên din jî, wê weke civaka kurd em ber bi xwe de neqedimandina û nenihêrandina; yek, ji ber ku em ji koka civakake feodal û misilman dihatin di war û forma wêneyî de hayê me ji bayê felekê tune bû û em ji hunera wêneyî hatibûn xesandin; dudu, ji ber ku em civakeke bindest bûn û gava ku em çav li xwe, çav li wêneyên xwe diketin ziravê me ji me diqetiya û mahdê me ji me dixeliya.

ref: Rênas Jiyan: Wêne, a-wêne, Azadiyawelat.com, 7/2007

forms:
diqedimînim (present)
diqedimînî (present)
diqedimîne (present)
diqedimînin (present)
biqedimîne (imperative singular)
biqedimînin (imperative plural)
qedimand (past)
qedimand (past)
qedimand (past)
qedimand (past)
–qedimîn– (root present)
–qedimand– (root past)
ez diqedimînim (indicative present positive)
ez naqedimînim (indicative present negative)
min qedimand (indicative past positive)
min neqedimand (indicative past negative)
tu diqedimînî (indicative present positive)
tu naqedimînî (indicative present negative)
te qedimand (indicative past positive)
te neqedimand (indicative past negative)
ew diqedimîne (indicative present positive)
ew naqedimîne (indicative present negative)
wê/wî qedimand (indicative past positive)
wê/wî neqedimand (indicative past negative)
em diqedimînin (indicative present positive)
em naqedimînin (indicative present negative)
me qedimand (indicative past positive)
me neqedimand (indicative past negative)
hûn diqedimînin (indicative present positive)
hûn naqedimînin (indicative present negative)
we qedimand (indicative past positive)
we neqedimand (indicative past negative)
ew diqedimînin (indicative present positive)
ew naqedimînin (indicative present negative)
wan qedimand (indicative past positive)
wan neqedimand (indicative past negative)
min diqedimand (imperfect positive)
min nediqedimand (imperfect negative)
min qedimandibû (positive)
min neqedimandibû (negative)
te diqedimand (imperfect positive)
te nediqedimand (imperfect negative)
te qedimandibû (positive)
te neqedimandibû (negative)
wê/wî diqedimand (imperfect positive)
wê/wî nediqedimand (imperfect negative)
wê/wî qedimandibû (positive)
wê/wî neqedimandibû (negative)
me diqedimand (imperfect positive)
me nediqedimand (imperfect negative)
me qedimandibû (positive)
me neqedimandibû (negative)
we diqedimand (imperfect positive)
we nediqedimand (imperfect negative)
we qedimandibû (positive)
we neqedimandibû (negative)
wan diqedimand (imperfect positive)
wan nediqedimand (imperfect negative)
wan qedimandibû (positive)
wan neqedimandibû (negative)
ez ê biqedimînim (future positive)
ez ê neqedimînim (future negative)
minê qedimandibe (future perfect positive)
minê neqedimandibe (future perfect negative)
tu yê biqedimînî (future positive)
tu yê neqedimînî (future negative)
teyê qedimandibe (future perfect positive)
teyê neqedimandibe (future perfect negative)
ew ê biqedimîne (future positive)
ew ê neqedimîne (future negative)
wê/wîyê qedimandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neqedimandibe (future perfect negative)
em ê biqedimînin (future positive)
em ê neqedimînin (future negative)
meyê qedimandibe (future perfect positive)
meyê neqedimandibe (future perfect negative)
hûn ê biqedimînin (future positive)
hûn ê neqedimînin (future negative)
weyê qedimandibe (future perfect positive)
weyê neqedimandibe (future perfect negative)
ew ê biqedimînin (future positive)
ew ê neqedimînin (future negative)
wanê qedimandibe (future perfect positive)
wanê neqedimandibe (future perfect negative)
min qedimandiye (perfect positive)
min neqedimandiye (perfect negative)
min qedimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neqedimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te qedimandiye (perfect positive)
te neqedimandiye (perfect negative)
te qedimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neqedimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî qedimandiye (perfect positive)
wê/wî neqedimandiye (perfect negative)
wê/wî qedimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neqedimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me qedimandiye (perfect positive)
me neqedimandiye (perfect negative)
me qedimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neqedimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we qedimandiye (perfect positive)
we neqedimandiye (perfect negative)
we qedimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neqedimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan qedimandiye (perfect positive)
wan neqedimandiye (perfect negative)
wan qedimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neqedimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biqedimînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neqedimînim (present subjunctive negative)
(bila) min qedimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neqedimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biqedimînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neqedimînî (present subjunctive negative)
(bila) te qedimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neqedimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqedimîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neqedimîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî qedimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqedimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biqedimînin (present subjunctive positive)
(bila) em neqedimînin (present subjunctive negative)
(bila) me qedimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neqedimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biqedimînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neqedimînin (present subjunctive negative)
(bila) we qedimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neqedimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqedimînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neqedimînin (present subjunctive negative)
(bila) wan qedimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neqedimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biqedimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neqedimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min qedimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neqedimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biqedimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neqedimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te qedimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neqedimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biqedimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqedimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî qedimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqedimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biqedimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neqedimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me qedimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neqedimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biqedimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neqedimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we qedimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neqedimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biqedimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neqedimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan qedimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neqedimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biqedimanda (present conditional positive)
minê neqedimanda (present conditional negative)
minê qedimandibûya (preterite conditional positive)
minê neqedimandibûya (preterite conditional negative)
teyê biqedimanda (present conditional positive)
teyê neqedimanda (present conditional negative)
teyê qedimandibûya (preterite conditional positive)
teyê neqedimandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biqedimanda (present conditional positive)
wê/wîyê neqedimanda (present conditional negative)
wê/wîyê qedimandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neqedimandibûya (preterite conditional negative)
meyê biqedimanda (present conditional positive)
meyê neqedimanda (present conditional negative)
meyê qedimandibûya (preterite conditional positive)
meyê neqedimandibûya (preterite conditional negative)
weyê biqedimanda (present conditional positive)
weyê neqedimanda (present conditional negative)
weyê qedimandibûya (preterite conditional positive)
weyê neqedimandibûya (preterite conditional negative)
wanê biqedimanda (present conditional positive)
wanê neqedimanda (present conditional negative)
wanê qedimandibûya (preterite conditional positive)
wanê neqedimandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biqedimîne (imperative present positive)
(tu) neqedimîne (imperative present negative)
(hûn) biqedimînin (imperative present positive)
(hûn) neqedimînin (imperative present negative)
qedmandin

etymology_text: Têkildarî teqdîm

ipa: /qɛdɪmɑːnˈdɪn/

hyphenation: qe·di·man·din


qedimandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


psîkanalîz

forms:
psîkanalîzm
psîkoanalîz
psîkonalîzm
psîkoterapî

etymology_text: Ji psîk + analîz.

మనోవిశ్లేషణ

roman: manōviślēṣaṇa

ψυχανάλυση

roman: psychanálysi


psîkolojî

glosses: Lêkolînên zanistî li ser giyanê mirovan, bi taybetî nesaxiyên giyanî.

glosses: Lêkolînên zanistî li ser tevger û reftarên mirovan yan ajelan.

forms: saykolocî

etymology_text: Bi riya fransî psychologie, ji latînî psychologia ji yûnaniya kevn ψυχή (psukhḗ) (giyan, derûn, rewan, can, ruh) + -λογία (-nasî, -zanî)

روحيات

roman: ruhiyat

псіхало́гія

roman: psixalóhija

псіхалёгія

roman: psixaljóhija

псы́хіка

roman: psýxika

মনোবিজ্ঞান

roman: mônobiggan

психоло́гия

roman: psihológija

心理學

roman: xīnlǐxué

психологи

roman: psihologi

سَيْكُولُوجْيَا

roman: saykolōjyā

عِلْم النَّفْس

roman: ʿilm an-nafs

հոգեբանություն

roman: hogebanutʻyun

روانشناسی

roman: ravân-šenâsi

پسیکولوژی

roman: psikoloži

મનોવિજ્ઞાન

roman: manovijñān

ფსიქოლოგია

roman: psikologia

मनोविज्ञान

roman: manovigyān

פְּסִיכוֹלוֹגְיָה

roman: psikhológya

ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ

roman: manaśśāstra

психология

roman: psihologiya

심리학(心理學)

roman: simnihak

ຈິດຕະວິທະຍາ

roman: chit ta wi tha nyā

психологија

roman: psihologija

മനഃശാസ്ത്രം

roman: manaḥśāstraṃ

मानसशास्त्र

roman: mānasśāstra

сэтгэл судлал

roman: setgel sudlal

मनोविज्ञान

roman: manovigỹān

پسىخولوگىيە

roman: psixologiye

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ

roman: manovigiāna

психология

roman: psixologiä

жантану

roman: jantanu

психоло́гия

roman: psixológija

пси́хика

roman: psíxika

ᱢᱚᱱ ᱥᱟᱬᱮᱥ

roman: môn saṇes

психология

roman: psixologiya

равоншиносӣ

roman: ravonšinosī

உளவியல்

roman: uḷaviyal

మానసిక శాస్త్రము

roman: mānasika śāstramu

психология

roman: psixoloğiya

психоло́гія

roman: psyxolóhija

ចិត្តវិជ្ជា

roman: cettɑɑvicciə

ចិត្តសាស្ត្រ

roman: cettɑɑsaastrɑɑ

פּסיכאָלאָגיע

roman: psikhologye

ψυχολογία

roman: psychología

ipa: /psiːkoːloːˈʒiː/