peyitandin

glosses: selmandin, îzbat kirin, nîşan (a tiştekê/î) bûn

text: Wilo jî eger hûn bixwazin rastiya hebûna mîrzayê biçûk ji wan re bipeyitînin û tenê bibêjin ku ew pir xweşik bû, ew dikeniya, wî berxek dixwest, mirovên mezin wê milên xwe bihejînin û ew ê we zarok bibînin.

ref: Mîrzayê Biçûk, Antoine de Saint-Exupéry, werger: Fawaz Husên, Weşanên Nûdem

forms:
dipeyitînim (present)
dipeyitînî (present)
dipeyitîne (present)
dipeyitînin (present)
bipeyitîne (imperative singular)
bipeyitînin (imperative plural)
peyitand (past)
peyitand (past)
peyitand (past)
peyitand (past)
–peyitîn– (root present)
–peyitand– (root past)
ez dipeyitînim (indicative present positive)
ez napeyitînim (indicative present negative)
min peyitand (indicative past positive)
min nepeyitand (indicative past negative)
tu dipeyitînî (indicative present positive)
tu napeyitînî (indicative present negative)
te peyitand (indicative past positive)
te nepeyitand (indicative past negative)
ew dipeyitîne (indicative present positive)
ew napeyitîne (indicative present negative)
wê/wî peyitand (indicative past positive)
wê/wî nepeyitand (indicative past negative)
em dipeyitînin (indicative present positive)
em napeyitînin (indicative present negative)
me peyitand (indicative past positive)
me nepeyitand (indicative past negative)
hûn dipeyitînin (indicative present positive)
hûn napeyitînin (indicative present negative)
we peyitand (indicative past positive)
we nepeyitand (indicative past negative)
ew dipeyitînin (indicative present positive)
ew napeyitînin (indicative present negative)
wan peyitand (indicative past positive)
wan nepeyitand (indicative past negative)
min dipeyitand (imperfect positive)
min nedipeyitand (imperfect negative)
min peyitandibû (positive)
min nepeyitandibû (negative)
te dipeyitand (imperfect positive)
te nedipeyitand (imperfect negative)
te peyitandibû (positive)
te nepeyitandibû (negative)
wê/wî dipeyitand (imperfect positive)
wê/wî nedipeyitand (imperfect negative)
wê/wî peyitandibû (positive)
wê/wî nepeyitandibû (negative)
me dipeyitand (imperfect positive)
me nedipeyitand (imperfect negative)
me peyitandibû (positive)
me nepeyitandibû (negative)
we dipeyitand (imperfect positive)
we nedipeyitand (imperfect negative)
we peyitandibû (positive)
we nepeyitandibû (negative)
wan dipeyitand (imperfect positive)
wan nedipeyitand (imperfect negative)
wan peyitandibû (positive)
wan nepeyitandibû (negative)
ez ê bipeyitînim (future positive)
ez ê nepeyitînim (future negative)
minê peyitandibe (future perfect positive)
minê nepeyitandibe (future perfect negative)
tu yê bipeyitînî (future positive)
tu yê nepeyitînî (future negative)
teyê peyitandibe (future perfect positive)
teyê nepeyitandibe (future perfect negative)
ew ê bipeyitîne (future positive)
ew ê nepeyitîne (future negative)
wê/wîyê peyitandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nepeyitandibe (future perfect negative)
em ê bipeyitînin (future positive)
em ê nepeyitînin (future negative)
meyê peyitandibe (future perfect positive)
meyê nepeyitandibe (future perfect negative)
hûn ê bipeyitînin (future positive)
hûn ê nepeyitînin (future negative)
weyê peyitandibe (future perfect positive)
weyê nepeyitandibe (future perfect negative)
ew ê bipeyitînin (future positive)
ew ê nepeyitînin (future negative)
wanê peyitandibe (future perfect positive)
wanê nepeyitandibe (future perfect negative)
min peyitandiye (perfect positive)
min nepeyitandiye (perfect negative)
min peyitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nepeyitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te peyitandiye (perfect positive)
te nepeyitandiye (perfect negative)
te peyitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nepeyitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî peyitandiye (perfect positive)
wê/wî nepeyitandiye (perfect negative)
wê/wî peyitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nepeyitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me peyitandiye (perfect positive)
me nepeyitandiye (perfect negative)
me peyitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nepeyitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we peyitandiye (perfect positive)
we nepeyitandiye (perfect negative)
we peyitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nepeyitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan peyitandiye (perfect positive)
wan nepeyitandiye (perfect negative)
wan peyitandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nepeyitandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bipeyitînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nepeyitînim (present subjunctive negative)
(bila) min peyitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nepeyitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bipeyitînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nepeyitînî (present subjunctive negative)
(bila) te peyitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nepeyitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipeyitîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nepeyitîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî peyitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepeyitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bipeyitînin (present subjunctive positive)
(bila) em nepeyitînin (present subjunctive negative)
(bila) me peyitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nepeyitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bipeyitînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nepeyitînin (present subjunctive negative)
(bila) we peyitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nepeyitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipeyitînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nepeyitînin (present subjunctive negative)
(bila) wan peyitandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nepeyitandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bipeyitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nepeyitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min peyitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nepeyitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bipeyitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nepeyitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te peyitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nepeyitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bipeyitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepeyitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî peyitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepeyitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bipeyitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nepeyitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me peyitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nepeyitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bipeyitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nepeyitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we peyitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nepeyitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bipeyitanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepeyitanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan peyitandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepeyitandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bipeyitanda (present conditional positive)
minê nepeyitanda (present conditional negative)
minê peyitandibûya (preterite conditional positive)
minê nepeyitandibûya (preterite conditional negative)
teyê bipeyitanda (present conditional positive)
teyê nepeyitanda (present conditional negative)
teyê peyitandibûya (preterite conditional positive)
teyê nepeyitandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bipeyitanda (present conditional positive)
wê/wîyê nepeyitanda (present conditional negative)
wê/wîyê peyitandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nepeyitandibûya (preterite conditional negative)
meyê bipeyitanda (present conditional positive)
meyê nepeyitanda (present conditional negative)
meyê peyitandibûya (preterite conditional positive)
meyê nepeyitandibûya (preterite conditional negative)
weyê bipeyitanda (present conditional positive)
weyê nepeyitanda (present conditional negative)
weyê peyitandibûya (preterite conditional positive)
weyê nepeyitandibûya (preterite conditional negative)
wanê bipeyitanda (present conditional positive)
wanê nepeyitanda (present conditional negative)
wanê peyitandibûya (preterite conditional positive)
wanê nepeyitandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bipeyitîne (imperative present positive)
(tu) nepeyitîne (imperative present negative)
(hûn) bipeyitînin (imperative present positive)
(hûn) nepeyitînin (imperative present negative)
peytandin

etymology_text: Ji peyt + -andin.

ipa: /pɛjɪtɑːnˈdɪn/


goya

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Emma we di wan dikî tewettunGoya hemî cismek in tu can îGoya hemî şehrek in tu xan î

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: goye

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


daîm

glosses: herdem, hergav, berdewam, bênavbir, bêawarte, kengî be, çi demê be, çi gavê be

forms:
dayîm
dayim
daîmen
dayîmen
dayimen
daymen

etymology_text: Ji erebî دائِم (dāˀim, “ya/yê ku didome”).


dûjeh

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: cehnem, cihê agirîn yê tê bawerkirin ku jîngeha gunehkaran e piştî ew bimirin

text: Naçim ji nfk wê rûmehêEr cennctê er dojehêHer çî cihê yar dê her tê

ref: Feqiyê Teyran,

text: Dijminan Kurdistana biheşt li me kiriye dûjeh!

forms:
doje
dojeh
dûje
dozex
dûzex
دووژهھ

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *dus- (“dij,xirab, bed”) + *hés-u- (“jîn, jiyan”), hevrehadij û jîn / jiyan yên kurdî, dûzex ya farisî, pehlewî dojex, parsî dûjex, avestayî dewjehuwe-

النار

roman: an-nār


cehnem

glosses: Dûjeh, dozex, cihê agirîn yê tê bawerkirin ku jîngeha gunehkaran e piştî ew bimirin.

text: Narê fîraqa sertemêWasil be pêtê cehnemêAgir diçîne edemê

text: Dijminan Kurdistana cenet li me kiriye cehnem!

forms:
canem
cenem
cahnem
cihnem
cehenem
cehenim
cehennem
cihennem
cihenem
cahennem
cahenem
caḧnem
ceḧnem
ceḧennem
ciḧnem
ciḧennem

etymology_text: Ji erebî جَهَنَّم (cehennem) ji îbranî גיהנום (ge'hennom) ji גיא בן הנם (Ge bin Hinnom: Geliyê Hinom, yek ji geliyên Qudsê ye).

دوزخ

roman: dûzex

ад

roman: ad

пекло

roman: peklo

ipa: /d͡ʒɛhˈnɛm/


cahnem

ipa: /d͡ʒɑːhˈnɛm/

hyphenation: cah·nem


cehenem

ipa: /d͡ʒɛhɛˈnɛm/

hyphenation: ce·he·nem


cehennem

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-cehennem.wav


yadê

glosses:
dayê, dayikê,
peyvek bangkirina li dayikê ye

text: Yadê! Ma tu digirî, yadê? Diya min a şîrîn, diya min a xweşik, diya min a delal!

ref: Bexçeyê Vîşne, Anton Çexov, Weşanên Nûdem

forms: yabo

etymology_text: Ji ya + dê.


dayê

pos_title: Formeke navdêrê

forms:
دایێ
daê

etymology_text: : day = yad = dayik


yad

forms: yadê

etymology_text: Hevreha soranî یاد (yad), farisî یاد (yad), farisiya navîn eyad, avestayî yate-, ji zimanên îranî

ipa: /jɑːd/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-yad.wav

hyphenation: yad


yad

pos: adj

pos_title: Rengdêr


roman

glosses: Çîrokên dirêj (bi taybetî yên nûjen yên bi dirêjahiya pirtûkekê).

forms:
رۆمان
çîrok
helbest
kurteçîrok
novel
pexşan
şi'r

etymology_text: Ji fransî roman.


roman

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-roman.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-roman.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-roman.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-roman.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Helenou66-roman.wav


roman

glosses: tişta zimanên şitilê romanî (wek îtalî, spanî, fransî, portugalî ...)


roman

glosses: welatî û zimanê roma, katolîkî, latînî, piçekê xwehr (difn)

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-roman.wav


roman

glosses: gewende, mirtiv, mitrib, çîngene, cengene, qereçî roman

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-roman.wav


delîv

glosses: dem yan dirav ya şiyan hebûn ku kirina tiştekê/î

forms: delîve

ipa: /dɛˈliːv/


delîve

text: Li dinyaya niha duzimanîtî yan pirzimanîtî ne tiştekî ecêb e lê gelekî normal e. Ji niha pêve yekzimanîtî hêdî-hêdî dibe tiştekî nadir. Ya giring ew e ku derfet û delîve hebin ku her kurdek bibe xwedî bingeheke xurt yê kurdîzanînê. Ev jî tenê û tenê bi rêya perwerdeya bi zimanê kurdî mimkin e. Lê heta ku em bigihin rojeke wisa, divê ku hemû derfetên heyî bo xwehînkirina kurdî hem bi nivîskî û hem jî bi axiftinê bên bikaranîn.

ref: Zekî Gurur, Neheqî li vî zarê zêrîn bûne https://web.archive.org/https://xwebun.org/neheqi-li-vi-zare-zerin-bune arşîv, xwebun.org, 07.09.2020

форсат

roman: forsat

магчы́масць

roman: mahčýmascʹ

шанс

roman: šans

шанц

roman: šanc

মওকা

roman: môoka

възмо́жност

roman: vǎzmóžnost

機會

roman: gei¹ wui⁶

機會

roman: jīhuì

機會

roman: ki-hōe

فُرْصَة

roman: furṣa

հնարավորություն

roman: hnaravorutʻyun

شانس

roman: šâns

𐌻𐌴𐍅

roman: lēw

შესაძლებლობა

roman: šesaʒlebloba

შანსი

roman: šansi

अवसर

roman: avsar

मौक़ा

roman: mauqā

הִזְדַּמְנוּת

roman: hizdamnut

мүмкүндүк

roman: mümkündük

мүмкүнчүлүк

roman: mümkünçülük

기회

roman: gihoe

찬스

roman: chanseu

ໂອກາດ

roman: ʼō kāt

можност

roman: možnost

шанса

roman: šansa

അവസരം

roman: avasaraṃ

തക്കം

roman: takkaṃ

боломж

roman: bolomž

پۇرسەت

roman: purset

فرصت

roman: fersát

мүмкіндік

roman: mümkındık

возмо́жность

roman: vozmóžnostʹ

фурсат

roman: fursat

имконият

roman: imkoniyat

имкон

roman: imkon

అవకాశం

roman: avakāśaṃ

موقع

roman: mauqa'

можли́вість

roman: možlývistʹ

ឱកាស

roman: ʼaôkas

ευκαιρία

roman: efkairía

εὐκαιρία

roman: eukairía

καιρός

roman: kairós

ipa: /dɛliːˈvɛ/

hyphenation: de·lî·ve


derfet

glosses:
delîve, fersit, keys, şans, hemk, mefer, fesal, mecal, wesan, îmkan, gengazî,
hebûna demê yan diravan an şiyanê ji bo kirina tiştekî

text: (...) derfet neda wê ku qala pareyan bike (...)

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

glosses: firset, pêkanî, mimkinî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
دەرفەت
delfet

форсат

roman: forsat

магчы́масць

roman: mahčýmascʹ

шанс

roman: šans

шанц

roman: šanc

মওকা

roman: môoka

възмо́жност

roman: vǎzmóžnost

機會

roman: gei¹ wui⁶

機會

roman: jīhuì

機會

roman: ki-hōe

فُرْصَة

roman: furṣa

հնարավորություն

roman: hnaravorutʻyun

شانس

roman: šâns

𐌻𐌴𐍅

roman: lēw

შესაძლებლობა

roman: šesaʒlebloba

შანსი

roman: šansi

अवसर

roman: avsar

मौक़ा

roman: mauqā

הִזְדַּמְנוּת

roman: hizdamnut

мүмкүндүк

roman: mümkündük

мүмкүнчүлүк

roman: mümkünçülük

기회

roman: gihoe

찬스

roman: chanseu

ໂອກາດ

roman: ʼō kāt

можност

roman: možnost

шанса

roman: šansa

അവസരം

roman: avasaraṃ

ipa: /dɛɾˈfɛt/


firset

glosses: Hebûna demê yan diravan yan şiyanê bo kirina tiştekê/î.

text: Firset ûtalîûbext eHudhudêBelqî ûtext e

forms:
فرسەت
fersend
ferset
firsend

etymology_text: Ji erebî فرصة (furṣeᵗ) ji aramî פירצא (kun, qul - "firset = dera/dema ku mirov dikare tê re derkeve"). Zêdebûna "n" (firset > firsend / fersend) di zimanên îranî de diyardeyeke berbelav e: tac > tanc, çok > çong...

word: firsetber<w:yê ku li ber xwe de firset heye>

ipa: /fɪɾˈsɛt/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-firset.wav

hyphenation: fir·set


fersend

ipa: /fɛɾˈsɛnd/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-fersend.wav

hyphenation: fer·send


naverrok

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre naverok.


naverok

glosses: tiştên têde, tiştên di nav de, nava tiştekî/pertûkekê

text: Ya giring naverok e.

text: Bi gelemperî naveroka çîroka kurdî gelekî dewlemend e. Motîfên curbicur û efsûnî derdikevin pêşberî me.

ref: Beşek Ji Folklora Kurdî: Çîrok, Mehmet Bozkoyun, Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi

forms:
nawerok
nawerok
nêverok
nêverok
nêwerok
nêwerok
pêvek

etymology_text: nav (2) + -erok

эстәлек

roman: estälek

йөкмәтке

roman: yökmätke

змест

roman: zmjest

съдържа́ние

roman: sǎdǎržánie

內容

roman: nèiróng

مُحْتَوًى

roman: muḥtawan

բովանդակություն

roman: bovandakutʻyun

محتوا

roman: mohtavâ

შიგთავსი

roman: šigtavsi

תְּכוּלָה

roman: t'khulá

내용(內容)

roman: naeyong

콘텐츠

roman: kontencheu

содржина

roman: sodržina

ഉള്ളടക്കം

roman: uḷḷaṭakkaṃ

содержа́ние

roman: soderžánije

содержи́мое

roman: soderžímoje

зміст

roman: zmist

вміст

roman: vmist

אינהאַלט

roman: inhalt

ipa: /nɑːvɛˈroːk/


şert

glosses: tişta/ê divê hebe yan bibe yan bêt kirin daku tiştek din hebe yan bibe yan bêt kirin

text: Bey'ek heye ew dibên terazîBê şertê kefa'etê rewa yeŞertê mute'aqidan rida ye

etymology_text: Ji erebî شرط (şerț).

ipa: /ʃɛɾt/

hyphenation: şert


t

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: Bîst û çarem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ت ya kurdî-erebî ye.

forms:
ت
т

audio: LL-Q36368 (kur)-Pispor-t (nerm).wav

audio: LL-Q36368 (kur)-Pispor-t (qelew).wav

audio: LL-Q36368 (kur)-Pispor-t (req).wav


derbasgeh

glosses: Cihê lêderbasbûnê, cihê mirov yan tiştek din tê re dibore yan derbas dibe.

text: Cîyên derbasbûnê bi rengê spî li ser hinek cadeyên serekî hatine diyar kirin, lê ne şofêr rêz û hirmetê didin wan ne jî xelk wan ji xwe re wekderbasgehên ewle û êmin dibînin.

ref: Newzad Hirorî: Trafîk û ziman, Nefel.com, 6/2005

forms:
derbasga
derbasge
derbasgih
derbazga
derbazge
derbazgeh
derbazgih

etymology_text: Ji derbas + -geh


gef

glosses: gotinên kesek dibêje daku kesek din bitirsîne

glosses: kesa/ê yan tişta/ê dibe ku xirabiyekê bike

forms:
گهف
gefe
tirs
xof

etymology_text: Hevreha farisî گپ (gep, “gotin, axiftin”) ji zimanên îranî.

пагро́за

roman: pahróza

запла́ха

roman: zapláha

威脅

roman: wai¹ hip³

威脅

roman: wēixié

تَهْدِيد

roman: tahdīd

սպառնալիք

roman: spaṙnalikʻ

تهدید

roman: tahdid

איום

roman: iyum

위협

roman: wihyeop

협박

roman: hyeopbak

закана

roman: zakana

занал

roman: zanal

байбалам

roman: baibalam

угро́за

roman: ugróza

ภัย

roman: pai

погро́за

roman: pohróza

загро́за

roman: zahróza

ការគំរាមកំហែង

roman: kaa kumriem kɑmhaeŋ

សំដីឈ្លានពាន

roman: sɑmdəy clien-pien

απειλή

roman: apeilí

ἀπειλή

roman: apeilḗ

ipa: /ɡɛf/


tirs

glosses: Hesta nexweş ya dikeve dilê mirovî dema bawer dike ku dê tiştek xirab biqewime.

text: Hêdîka bi tirs ber bi pinpinîkê ve meşiya.

ref: Dara Hinarê, Yaşar Kemal, Weşanên Nûdem

text:
Mîr go »çi 'eceb bi min nekir pirs
Ya ne qe nemaye wî ji min tirs«
Go »ma tu nizanî ew kusan e

forms:
ترس
(dengnasî: طرس)
tiris
bive
gef
hereşe
metirsî
talûke
tehdîd
xeter

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *tres- (tirs, recifk), têkildarî avestayî tirise û terora ji latînî, partî tars. Cotrehê teror.

ፍርሃት

roman: fərhat

ভয়

roman: bhoy

ҡурҡыу

roman: qurqïw

ჴერლʻომ

roman: qerlʻom

страх

roman: strax

бая́знь

roman: bajáznʹ

бо́язнь

roman: bójaznʹ

бо́язь

roman: bójazʹ

ভয়

roman: bhôẏ

ডর

roman: ḍôr

ত্রাস

roman: traś

страх

roman: strah

боя́зън

roman: bojázǎn

опасе́ние

roman: opasénie

ᎤᎾᏰᎯᏍᏗ

roman: unayehisdi

恐怖

roman: kǒngbù

恐懼

roman: hung² geoi⁶

惧

roman: jù

ބިރުވެރިކަމަކީ

roman: biruverikamakī

خَوْف

roman: ḵawf

وَهَل

roman: wahal

خوف

roman: ḵōf

خوف

roman: ḵəwf

خْلعة

roman: ḵləʿa

վախ

roman: vax

երկյուղ

roman: erkyuġ

ահ

roman: ah

ترس

roman: tars

بیم

roman: bim

هراس

roman: harâs

خوف

roman: xowf

𐌰𐌲𐌹𐍃

roman: agis

𐍆𐌰𐌿𐍂𐌷𐍄𐌴𐌹

roman: faurhtei

ზარი

roman: zari

შიში

roman: šiši

डर

roman: ḍar

भय

roman: bhay

ख़ौफ़

roman: xauf

खौफ

roman: khauph

सहम

roman: saham

פָּחַד

roman: pákhad

ಭಯ

roman: bhaya

ಹೆದರಿಕೆ

roman: hedarike

коркунуч

roman: korkunuç

коркуу

roman: korkuu

බය

roman: baya

공포

roman: gongpo

겁

roman: geop

ຫວາດ

roman: wāt

ຄວາມຢ້ານ

roman: khuām yān

ຄວາມກົວ

roman: khuām kūa

страв

roman: strav

ഭയം

roman: bhayaṃ

പേടി

roman: pēṭi

भीती

roman: bhītī

аймшиг

roman: ajmšig

त्रास

roman: trās

ଡର

roman: ḍôrô

тас

roman: tas

قورقۇش

roman: qorqush

қорқыныш

roman: qorqynyş

үрей

roman: ürei

боя́знь

roman: bojáznʹ

опасе́ние

roman: opasénije

ꠒꠞ

roman: ḍor

страхъ

roman: straxŭ

боꙗзнь

roman: bojaznĭ

მაყალ

roman: maq̇al

ҳарос

roman: haros

ваҳм

roman: vahm

хавф

roman: xavf

பயம்

roman: payam

భయము

roman: bhayamu

курку

roman: qurku

ཞེད་སྣང

roman: zhed snang

ляк

roman: ljak

សេចក្ដីខ្លាច

roman: səchkdəy klaach

שרעק

roman: shrek

מורא

roman: moyre

φόβος

roman: fóvos

φόβος

roman: phóbos

ipa: /tˤɪɾs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-tirs.wav


tiris

forms: tilis


qewimîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: rû dan, bûn, çêbûn, peyda bûn, pêk hatin (bi taybetî bûyer)

forms:
qewiman
qewman
qewmîn

etymology_text: Ji erebî قَوََّمَ (qewweme).

הוי

roman: hwy

ঘটা

roman: ghota

булыу

roman: bulïw

здара́цца

roman: zdarácca

зда́рыцца

roman: zdárycca

адбыва́цца

roman: adbyvácca

адбы́цца

roman: adbýcca

трапля́цца

roman: trapljácca

тра́піцца

roman: trápicca

ঘটা

roman: ghôṭa

слу́чвам се

roman: slúčvam se

ста́вам

roman: stávam

ဖြစ်

roman: hprac

ᏂᎦᎵᏍᏗᎭ

roman: nigalisdiha

發生

roman: faat³ sang¹

發生

roman: fāshēng

حَدَثَ

roman: ḥadaṯa

جَرَى

roman: jarā

حَصَلَ

roman: ḥaṣala

وَقَعَ

roman: waqaʿa

حصل

roman: ḥaṣal

صار

roman: ṣār

وقع

roman: uqəʕ

պատահել

roman: patahel

روی دادن

roman: ruy dâdan

اتفاق افتادن

roman: ettefâq oftâdan

واقع شدن

roman: vâqe' šodan

پیشامد کردن

roman: pišâmad kardan

მოხდომა

roman: moxdoma

बीतना

roman: bītnā

קָרָה

roman: kará

הָלַךְ

roman: halákh

болуу

roman: boluu

일어나다

roman: ireonada

발생하다

roman: balsaenghada

ບັງເກີດ

roman: bang kœ̄t

ເກີດ

roman: kœ̄t

ເປັນ

roman: pen

се случува

roman: se slučuva

се случи

roman: se sluči

болох

roman: boloh

тохиолдох

roman: tohioldoh

يۈز بەرمەك

roman: yüz bermek

болу

roman: bolu

происходи́ть

roman: proisxodítʹ

произойти́

roman: proizojtí

случа́ться

roman: slučátʹsja

случи́ться

roman: slučítʹsja

состоя́ться

roman: sostojátʹsja

рӯй додан

roman: rüy dodan

воқеъ шудан

roman: voqeʾ šudan

иттифоқ афтодан

roman: ittifoq aftodan

ஆகு

roman: āku

நட

roman: naṭa

เกิด

roman: gə̀ət

𐰉𐰆𐰞

roman: bol-

བྱུང

roman: byung

ہونا

roman: honā

става́тися

roman: stavátysja

ста́тися

roman: státysja

трапля́тися

roman: trapljátysja

тра́питися

roman: trápytysja

відбува́тися

roman: vidbuvátysja

відбу́тися

roman: vidbútysja

чини́тися

roman: čynýtysja

учини́тися

roman: učynýtysja

зчини́тися

roman: zčynýtysja

роби́тися

roman: robýtysja

зроби́тися

roman: zrobýtysja

កើតឡើង

roman: kaətlaəng

កើត

roman: kaət

געשען

roman: geshen

συμβαίνω

roman: symvaíno

γίνομαι

roman: gínomai

τυχαίνω

roman: tychaíno

λαχαίνω

roman: lachaíno

τυγχάνω

roman: tyncháno

διαδραματίζομαι

roman: diadramatízomai

σημειώνομαι

roman: simeiónomai

τυγχάνω

roman: tunkhánō

συμφέρω

roman: sumphérō


qewimîn

осраҡ

roman: osraq

вы́падак

roman: výpadak

здарэ́нне

roman: zdarénnje

падзе́я

roman: padzjéja

слу́чка

roman: slúčka

事件

roman: shìjiàn

حُدُوث

roman: ḥudūṯ

պատահար

roman: patahar

դեպք

roman: depkʻ

դիպված

roman: dipvac

իրադարձություն

roman: iradarjutʻyun

מקרה

roman: miqre

사건

roman: sageon

случај

roman: slučaj

происше́ствие

roman: proisšéstvije

слу́чай

roman: slúčaj

घटना

roman: ghaṭanā

ви́падок

roman: výpadok

поді́я

roman: podíja


bûyer

glosses: Tişta/ê qewimiye yan diqewime, tişta/ê rû daye yan rû dide, tişta/ê bûye yan dibe.

forms: بوویەر

etymology_text: Ji bû + -er.

ваҡиға

roman: vaqiğa

хәл

roman: xäl

осраҡ

roman: osraq

ঘটনা

roman: ghôṭna

съби́тие

roman: sǎbítie

事件

roman: si⁶ gin⁶⁻²

活動

roman: wut⁶ dung⁶

сыҗян

roman: sɨži͡an

事件

roman: sṳ-khien

活動

roman: fa̍t-thung

活動

roman: huódòng

事件

roman: sū-kiāⁿ

活動

roman: oa̍h-tāng

وَاقِعَة

roman: wāqiʿa

حَادِثَة

roman: ḥādiṯa

رویداد

roman: ruydâd

حادثه

roman: hâdese

رخداد

roman: roxdâd

მოვლენა

roman: movlena

შემთხვევა

roman: šemtxveva

घटना

roman: ghaṭnā

वाक़या

roman: vāqyā

हादिसा

roman: hādisā

אירוע \ אֵרוּעַ

roman: erúa

окуя

roman: okuya

행사

roman: haengsa

이벤트

roman: ibenteu

ເຫດການ

roman: hēt kān

настан

roman: nastan

збиднување

roman: zbidnuvanje

явдал

roman: javdal

үйл явдал

roman: üjl javdal

ۋەقە

roman: weqe

ھادىسە

roman: hadise

رویداد

roman: roydā́d

واقعه

roman: wāqe'á

حادثه

roman: hādesá

оқиға

roman: oqiğa

собы́тие

roman: sobýtije

рӯйдод

roman: rüydod

воқеа

roman: voqea

ҳодиса

roman: hodisa

очрак

roman: oçraq

вакыйга

roman: waqıyga

واقعہ

roman: vāqi'a

حادثہ

roman: hādisa

за́хід

roman: záxid

געשעעניש

roman: gesheenish

γεγονός

roman: gegonós

συμβαν

roman: symvan

ipa: /buːˈjɛɾ/

hyphenation: bû·yer


bûyergeh

forms:
bûyerga
bûyerge
bûyergih

etymology_text: Ji bûyer + -geh

ipa: /buːjɛɾˈɡɛh/


qatil

glosses: Kesa/ê kesek yan hin kes kuştine (bi taybetî bi zanebûn).

forms: qatîl

etymology_text: Ji erebî قَاتِل (qatil), hevreha aramî ܩܛܘܠܐ (qaṭola), îbrî קוטל (qotêl) ji rehê q-t-l- (kuştin). Ji eynî rehî: qetil, qetl, qutîl.

ҡатил

roman: qatil

забо́йца

roman: zabójca

খুনী

roman: khuni

কাতেল

roman: qatel

уби́ец

roman: ubíec

уби́йца

roman: ubíjca

ᎠᏓᎯᎯ

roman: adahihi

兇手

roman: hung¹ sau²

殺人犯

roman: saat³ jan⁴ faan⁶⁻²

殺手

roman: saat³ sau²

兇手

roman: xiōngshǒu

殺人犯

roman: shārénfàn

殺手

roman: shāshǒu

殺手

roman: sat-chhiú

قَاتِل

roman: qātil

قَاتِلَة

roman: qātila

մարդասպան

roman: mardaspan

قاتل

roman: qâtel

آدمکش

roman: âdamkoš

હત્યારો

roman: hatyāro

მკვლელი

roman: mḳvleli

हत्यारा

roman: hatyārā

ख़ूनी

roman: xūnī

רוצח \ רוֹצֵחַ

roman: rotséakh

רוצחת \ רוֹצַחַת

roman: rotsákhat

алач

roman: alaç

ಕೊಲೆಗಾರ

roman: kolegāra

өлтүргүч

roman: öltürgüç

өлтүрүүчү

roman: öltürüüçü

මිනීමරුවා

roman: minīmaruwā

살인자

roman: sarinja

ຄາດຕະກອນ

roman: khāt ta kǭn

убиец

roman: ubiec

катиљ

roman: katilj

കൊലപാതകി

roman: kolapātaki

алуурчин

roman: aluurčin

شۇمبەن

roman: shumben

قاتل

roman: qātél

خوني

roman: xuní

қанішер

roman: qanışer

қаныпезер

roman: qanypezer

ки́ллер

roman: kíller

душегу́б

roman: dušegúb

घातक

roman: ghātaka

ताडक

roman: tāḍaka

головьникъ

roman: golovĭnikŭ

қотил

roman: qotil

кушанда

roman: kušanda

одамкуш

roman: odamkuš

கொலைகாரன்

roman: kolaikāraṉ

హంతకుడు

roman: hantakuḍu

үтерүче

roman: üterüçe

катыйль

roman: qatıyl’

вби́вця

roman: vbývcja

уби́вця

roman: ubývcja

душогу́б

roman: dušohúb

ឃាតករ

roman: khéatkâr

អ្នកសម្លាប់

roman: ʼnâkâsmléab

өлөрүөхсүт

roman: ölörüöxsüt

מערדער

roman: merder

רוצח

roman: rotseyekh

טויטשלאַגער

roman: toytshlager

δολοφόνος

roman: dolofónos

δολοφόνισσα

roman: dolofónissa

φονιάς

roman: foniás

φόνισσα

roman: fónissa

φονεύς

roman: phoneús

φονεύτρια

roman: phoneútria


bîjî

glosses: Kesa/ê ji jinek û zelamek ne jin û mêrên hev çêbûye.

text: Ferîde bi bêhneke fireh lê bi awirên tuj bersiva dijminê xwe da: "Ka huş be dêla heram. Bîjî yê te ne. mêre te nekifş e... Xwedê zane te ew bîjî ji kê li kû derê peyda kiriye ku wisa newêrek, jarik, beredayî ye."

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 49, ISBN 978-605-5585-41-9

text: Berî ketina bajêr, Feyrûşayê xwe bi xwe got: Ez bi vê bedewtiya xwe, bi vê kelsim û gewretiya hanê herim ku jî, wê hin sofî û cendirmene bîjî min nerihet bikin û kula xwîna kurê min bînitin pêberî avên xwîndar.

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, r. 111, ISBN 91 972090 3 1

text: Bi serê min û we, ez dibêjim di dinyayê de ji van segbavên rojnamevanên Tirk bîjîtir kes tuneye.

ref: Ehmedê Bişêrî, Fatma Kûrtûlan bû benîştê devê segbavan https://web.archive.org/http://www.lotikxane.com/arsiv/arsiv%2076.html arşîv, lotikxane.com, 09.11.07

glosses: Kesa/ê pirr şatir yan şeytan yan fêlbaz.

forms:
بیژی
bîj
bîje

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

банка́рт

roman: bankárt

байстру́к

roman: bajstrúk

баста́рд

roman: bastárd

незаконнороде́н

roman: nezakonnorodén

извънбра́чен

roman: izvǎnbráčen

私生子

roman: sīshēngzǐ

庶子

roman: shùzǐ

私生兒

roman: sīshēng'ér

اِبْن زِنًى

roman: ibn zinan

بِنْت زِنًى

roman: bint zinan

اِبْنَة زِنًى

roman: ibna(t) zinan

ولد حرام

roman: wəld ḥrām

بنت حرام

roman: bənt ḥrām

բիճ

roman: bič

حرامزاده

roman: harâm-zâde

روسپیزاده

roman: ruspi-zâde

مول

roman: mul

ნაბიჭვარი

roman: nabič̣vari

ტრიკი

roman: ṭriḳi

हरामज़ादा

roman: harāmzādā

מַמְזֵר

roman: mamzer

מַמְזֶרֶת

roman: mamzeret

בֶּן זוֹנָה

roman: ben zona

בַּת זוֹנָה

roman: bat zona

בֶּן זְנוּנִים

roman: ben zenunīm

בַּת זְנוּנִים

roman: bat zenunīm

사생자

roman: sasaengja

서자

roman: seoja

사생아

roman: sasaeng-a

копиле

roman: kopile

حرامي

roman: harāmi

ارامي

roman: arāmi

ублю́док

roman: ubljúdok

байстрю́к

roman: bajstrjúk

незаконноро́жденный

roman: nezakonnoróždennyj

вы́блядок

roman: výbljadok

незако́нный ребёнок

roman: nezakónnyj rebjónok

внебра́чный ребёнок

roman: vnebráčnyj rebjónok

ҳаромзода

roman: haromzoda

జారజుడు

roman: jārajuḍu

незаконнонаро́джений

roman: nezakonnonaródženyj

בן זונה

roman: ben zoyne

בת זונה

roman: bat zoyne

εξώγαμο

roman: exógamo

μπάσταρδο

roman: bástardo

νόθος

roman: nóthos

ipa: /biːˈʒiː/

hyphenation: bî·jî


heramzade

glosses: kesa/ê ji jinek û zelamek ne jin û mêrên hev çêbûye

forms:
heramza
heramzad
ḧeramza
ḧeramzad
ḧeramzade

etymology_text: Ji farisî حرامزادہ (ḧeramzade) ji erebî حرام (ḧeram: heram) ji farisî زادہ- (-zade: -za, -zade, benî-)


weledzina

text: Geh 'edl e ji bo me kar û geh cewrHerçend Bekir weledzina yeAşê me ji wî bi fetl û ba ye

forms: weledzîna

etymology_text: Ji weled + zina.


zina

glosses:
têkiliyên cinsî li gelek kesekê/î ya / yê ku ne jina yan mêrê wê ye
 (ku li gor Îslamê guneh e)

text: Bê cennetê 'edn-i cawidanîHeywansifet em bikîn zinayêBêhûde di meskenê fenayê

forms:
زنا
zine
zinê
zinya
zîna

etymology_text: Ji erebî زِناء (zināʾ) ji زنا (zena, “zina kirin”), hevreha aramî זני (z-n-y-, “zina kirin”) û îbranî זני (z-n-y-, “zina kirin”).

ܓܲܝܵܪܘܼܬܵܐ

roman: gāyaruta

ܙܵܢܝܘܼܬܵܐ

roman: zanyuta

пралюбадзе́йства

roman: praljubadzjéjstva

пералю́б

roman: pjeraljúb

адзюльтэ́р

roman: adzjulʹtér

шлю́бная здра́да

roman: šljúbnaja zdráda

шлю́бная няве́рнасць

roman: šljúbnaja njavjérnascʹ

прелюбодея́ние

roman: preljubodejánie

ᎠᏓᏲᏁᎯ

roman: adayonehi

通姦

roman: tōngjiān

奸情

roman: jiānqíng

姦淫

roman: jiānyín

私通

roman: sītōng

外遇

roman: wàiyù

不倫之戀

roman: búlún-zhī liàn

زِنَاء

roman: zināʾ

زِنىً

roman: zinan

خَيَانَة زَوْجِيَّة

roman: ḵayāna zawjiyya

زِنَا المُحْصَنَيْن

roman: zinā l-muḥṣanayn

դավաճանություն

roman: davačanutʻyun

زنا

roman: zenâ

پلیدکاری

roman: palidkâri

زنای محصنه

roman: zenâ-ye mohsene

روسپیگری

roman: ruspi-gari

𐌷𐍉𐍂𐌹𐌽𐌰𐍃𐍃𐌿𐍃

roman: hōrinassus

მრუშობა

roman: mrušoba

ღალატი

roman: ɣalaṭi

სიძვა

roman: siʒva

ადიულტერი

roman: adiulṭeri

ניאוף \ נֵאוּף

roman: ne'úf

간통

roman: gantong

불륜

roman: bullyun

прељуба

roman: preljuba

زىنا

roman: zina

прелюбодея́ние

roman: preljubodejánije

адюльте́р

roman: adjulʹtér

супру́жеская изме́на

roman: suprúžeskaja izména

супру́жеская неве́рность

roman: suprúžeskaja nevérnostʹ

వ్యభిచారము

roman: vyabhicāramu

перелю́бство

roman: pereljúbstvo

подру́жня зра́да

roman: podrúžnja zráda

подру́жня неві́рність

roman: podrúžnja nevírnistʹ

נואף

roman: nief

μοιχεία

roman: moicheía

μοιχεία

roman: moikheía


zina kirin

glosses:
fahîşe kirin, encamdana kiriyara seksî, tekiliyên cinsî encam dan
 (ku li gor Îslamê û filetiyê guneh e)

forms:
zina dikim (present)
zina dikî (present)
zina dike (present)
zina dikin (present)
zina bike (imperative singular)
zina bikin (imperative plural)
zina kir (past)
zina kir (past)
zina kir (past)
zina kir (past)
zina –k– (root present)
zina –kir– (root past)
ez zina dikim (indicative present positive)
ez zina nakim (indicative present negative)
min zina kir (indicative past positive)
min zina nekir (indicative past negative)
tu zina dikî (indicative present positive)
tu zina nakî (indicative present negative)
te zina kir (indicative past positive)
te zina nekir (indicative past negative)
ew zina dike (indicative present positive)
ew zina nake (indicative present negative)
wê/wî zina kir (indicative past positive)
wê/wî zina nekir (indicative past negative)
em zina dikin (indicative present positive)
em zina nakin (indicative present negative)
me zina kir (indicative past positive)
me zina nekir (indicative past negative)
hûn zina dikin (indicative present positive)
hûn zina nakin (indicative present negative)
we zina kir (indicative past positive)
we zina nekir (indicative past negative)
ew zina dikin (indicative present positive)
ew zina nakin (indicative present negative)
wan zina kir (indicative past positive)
wan zina nekir (indicative past negative)
min zina dikir (imperfect positive)
min zina nedikir (imperfect negative)
min zina kiribû (positive)
min zina nekiribû (negative)
te zina dikir (imperfect positive)
te zina nedikir (imperfect negative)
te zina kiribû (positive)
te zina nekiribû (negative)
wê/wî zina dikir (imperfect positive)
wê/wî zina nedikir (imperfect negative)
wê/wî zina kiribû (positive)
wê/wî zina nekiribû (negative)
me zina dikir (imperfect positive)
me zina nedikir (imperfect negative)
me zina kiribû (positive)
me zina nekiribû (negative)
we zina dikir (imperfect positive)
we zina nedikir (imperfect negative)
we zina kiribû (positive)
we zina nekiribû (negative)
wan zina dikir (imperfect positive)
wan zina nedikir (imperfect negative)
wan zina kiribû (positive)
wan zina nekiribû (negative)
ez ê zina bikim (future positive)
ez ê zina nekim (future negative)
minê zina kiribe (future perfect positive)
minê zina nekiribe (future perfect negative)
tu yê zina bikî (future positive)
tu yê zina nekî (future negative)
teyê zina kiribe (future perfect positive)
teyê zina nekiribe (future perfect negative)
ew ê zina bike (future positive)
ew ê zina neke (future negative)
wê/wîyê zina kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê zina nekiribe (future perfect negative)
em ê zina bikin (future positive)
em ê zina nekin (future negative)
meyê zina kiribe (future perfect positive)
meyê zina nekiribe (future perfect negative)
hûn ê zina bikin (future positive)
hûn ê zina nekin (future negative)
weyê zina kiribe (future perfect positive)
weyê zina nekiribe (future perfect negative)
ew ê zina bikin (future positive)
ew ê zina nekin (future negative)
wanê zina kiribe (future perfect positive)
wanê zina nekiribe (future perfect negative)
min zina kiriye (perfect positive)
min zina nekiriye (perfect negative)
min zina kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min zina nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te zina kiriye (perfect positive)
te zina nekiriye (perfect negative)
te zina kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te zina nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî zina kiriye (perfect positive)
wê/wî zina nekiriye (perfect negative)
wê/wî zina kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî zina nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me zina kiriye (perfect positive)
me zina nekiriye (perfect negative)
me zina kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me zina nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we zina kiriye (perfect positive)
we zina nekiriye (perfect negative)
we zina kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we zina nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan zina kiriye (perfect positive)
wan zina nekiriye (perfect negative)
wan zina kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan zina nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez zina bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez zina nekim (present subjunctive negative)
(bila) min zina kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min zina nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu zina bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu zina nekî (present subjunctive negative)
(bila) te zina kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te zina nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew zina bike (present subjunctive positive)
(bila) ew zina neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî zina kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî zina nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em zina bikin (present subjunctive positive)
(bila) em zina nekin (present subjunctive negative)
(bila) me zina kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me zina nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn zina bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn zina nekin (present subjunctive negative)
(bila) we zina kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we zina nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew zina bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew zina nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan zina kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan zina nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min zina bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min zina nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min zina kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min zina nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te zina bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te zina nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te zina kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te zina nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî zina bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî zina nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî zina kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî zina nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me zina bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me zina nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me zina kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me zina nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we zina bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we zina nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we zina kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we zina nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan zina bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan zina nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan zina kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan zina nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê zina bikira (present conditional positive)
minê zina nekira (present conditional negative)
minê zina kiribûya (preterite conditional positive)
minê zina nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê zina bikira (present conditional positive)
teyê zina nekira (present conditional negative)
teyê zina kiribûya (preterite conditional positive)
teyê zina nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê zina bikira (present conditional positive)
wê/wîyê zina nekira (present conditional negative)
wê/wîyê zina kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê zina nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê zina bikira (present conditional positive)
meyê zina nekira (present conditional negative)
meyê zina kiribûya (preterite conditional positive)
meyê zina nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê zina bikira (present conditional positive)
weyê zina nekira (present conditional negative)
weyê zina kiribûya (preterite conditional positive)
weyê zina nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê zina bikira (present conditional positive)
wanê zina nekira (present conditional negative)
wanê zina kiribûya (preterite conditional positive)
wanê zina nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) zina bike (imperative present positive)
(tu) zina neke (imperative present negative)
(hûn) zina bikin (imperative present positive)
(hûn) zina nekin (imperative present negative)
زنا کرن
zine kirin

etymology_text: Ji zina + kirin.

ipa: /zɪˈnɑː kɪˈɾɪn/

hyphenation: zi·na ki·rin


zinakirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /zɪnɑːkɪˈɾɪn/


guneh

glosses: Tiştê ku nabe bêt kirin, tiştê ku kirina wî/wê qedexe ye, tişta/ê ger bêt kirin dê bêt cizakirin.

text: Li gor îslamê zina guneh e.

text: Ey şefî'ê sahibê alayê hemdMin hene bêhed guneh, nisyan û 'emd

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

text: Ti guneha min tê de nîne ku hûn xusirîn.

text: Guneh e ku ev xwarin hemû nexwarî bimîne û kevn bibe.

text: Guneha min pê tê.

text: Sêwî guneh in.

forms:
گونەھ
guna
gunah
gunaḧ
gune
guneḧ

etymology_text: Ji farisî گناه (gonah), ji farisiya navîn wn'h (winah), ji farisiya kevn *wínāθya, hevreha kurmancî binas, soranî گوناه (gunah), zazakî guna, partî wn's (winas), farisiya navîn wnʾsytn (winahîden, “ziyan lê kirin, hevsanî "binasandin"”), avestayî vi-nas-, latînî nex, necis (“merg”), noceo (“ziyan”), nocere (“ziyan lê kirin”), yûnanî νεκρός (nekrós, “cendek, term, kelex”), sanskrîtî विनाश (vināśa). Bide ber erebî جِنَايَة (jināya) (> cinayet), osmanî گناه (günah) (> tirkî günah), ermeniya kevn վնաս (vnas), gurciya kevn უნასი (unasi); deynên ji îranî.

кыял

roman: kïyal

кӱне

roman: küne

זינד

roman: zind

ኀጢአት

roman: ḫäṭiʾät

পাপ

roman: pap

гонаһ

roman: gonah

грэх

roman: hrex

পাতক

roman: patôk

грях

roman: grjah

ᎠᏍᎦᏂ

roman: asgani

зуй

roman: zuy

罪

roman: chhui

罪

roman: zuì

孽

roman: niè

罪

roman: cò

罪

roman: cô̤i

罪

roman: chōe

خَطِيئَة

roman: ḵaṭīʾa

إِثْم

roman: ʾiṯm

ذَنْب

roman: ḏanb

مَعْصِيَة

roman: maʿṣiya

خِطْء

roman: ḵiṭʾ

ذنب

roman: zanb

ذَنْب

roman: zanb, ḏanb

مَعْصِية

roman: maʕṣiya

մեղք

roman: meġkʻ

گناه

roman: gonâh

𐍆𐍂𐌰𐍅𐌰𐌿𐍂𐌷𐍄𐍃

roman: frawaurhts

પાપ

roman: pāp

ცოდვა

roman: codva

गुनाह

roman: gunāh

ख़ता

roman: xatā

חֵטְא

roman: khet

килнц

roman: kilnts

ಪಾಪ

roman: pāpa

күнөө

roman: künöö

පාපය

roman: pāpaya

죄

roman: joe

ບາບ

roman: bāp

грев

roman: grev

പാപം

roman: pāpaṃ

нүгэл

roman: nügel

گۇناھ

roman: gunah

ګناه

roman: gwənā

ګناه ګاري

roman: gwənāhgārí

күнә

roman: künä

обал

roman: obal

грех

roman: grex

पाप

roman: pāpá

आगस्

roman: āgas

एनस्

roman: enas

грѣхъ

roman: grěxŭ

қыйал

roman: qıyal

гуноҳ

roman: gunoh

பாவம்

roman: pāvam

บาป

roman: bàap

పాపము

roman: pāpamu

гөнаһ

roman: gönah

бачыт

roman: baçıt

гріх

roman: hrix

បាប

roman: baap

អំពើបាប

roman: ʼɑmpəəbaap

ទោស

roman: tooh

αμάρτημα

roman: amártima

αμαρτία

roman: amartía

ἁμάρτημα

roman: hamártēma

ἁμαρτία

roman: hamartía

ipa: /ɡʊˈnɛh/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-guneh.wav

hyphenation: gu·neh


guneh bûn

forms:
guneh dibim (present)
guneh dibî (present)
guneh dibe (present)
guneh dibin (present)
guneh bibe (imperative singular)
guneh bibin (imperative plural)
guneh bûm (past)
guneh bûyî (past)
guneh bû (past)

etymology_text: Ji guneh + bûn

ipa: /ɡʊˈnɛh buːn/

hyphenation: gu·neh bûn


guneh kirin

glosses: xeletî kirin, kirina wî tiştê ku nabe bê kirin, zenb kirin, îxlal kirin

forms:
guneh dikim (present)
guneh dikî (present)
guneh dike (present)
guneh dikin (present)
guneh bike (imperative singular)
guneh bikin (imperative plural)
guneh kir (past)
guneh kir (past)
guneh kir (past)
guneh kir (past)
guneh –k– (root present)
guneh –kir– (root past)
ez guneh dikim (indicative present positive)
ez guneh nakim (indicative present negative)
min guneh kir (indicative past positive)
min guneh nekir (indicative past negative)
tu guneh dikî (indicative present positive)
tu guneh nakî (indicative present negative)
te guneh kir (indicative past positive)
te guneh nekir (indicative past negative)
ew guneh dike (indicative present positive)
ew guneh nake (indicative present negative)
wê/wî guneh kir (indicative past positive)
wê/wî guneh nekir (indicative past negative)
em guneh dikin (indicative present positive)
em guneh nakin (indicative present negative)
me guneh kir (indicative past positive)
me guneh nekir (indicative past negative)
hûn guneh dikin (indicative present positive)
hûn guneh nakin (indicative present negative)
we guneh kir (indicative past positive)
we guneh nekir (indicative past negative)
ew guneh dikin (indicative present positive)
ew guneh nakin (indicative present negative)
wan guneh kir (indicative past positive)
wan guneh nekir (indicative past negative)
min guneh dikir (imperfect positive)
min guneh nedikir (imperfect negative)
min guneh kiribû (positive)
min guneh nekiribû (negative)
te guneh dikir (imperfect positive)
te guneh nedikir (imperfect negative)
te guneh kiribû (positive)
te guneh nekiribû (negative)
wê/wî guneh dikir (imperfect positive)
wê/wî guneh nedikir (imperfect negative)
wê/wî guneh kiribû (positive)
wê/wî guneh nekiribû (negative)
me guneh dikir (imperfect positive)
me guneh nedikir (imperfect negative)
me guneh kiribû (positive)
me guneh nekiribû (negative)
we guneh dikir (imperfect positive)
we guneh nedikir (imperfect negative)
we guneh kiribû (positive)
we guneh nekiribû (negative)
wan guneh dikir (imperfect positive)
wan guneh nedikir (imperfect negative)
wan guneh kiribû (positive)
wan guneh nekiribû (negative)
ez ê guneh bikim (future positive)
ez ê guneh nekim (future negative)
minê guneh kiribe (future perfect positive)
minê guneh nekiribe (future perfect negative)
tu yê guneh bikî (future positive)
tu yê guneh nekî (future negative)
teyê guneh kiribe (future perfect positive)
teyê guneh nekiribe (future perfect negative)
ew ê guneh bike (future positive)
ew ê guneh neke (future negative)
wê/wîyê guneh kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê guneh nekiribe (future perfect negative)
em ê guneh bikin (future positive)
em ê guneh nekin (future negative)
meyê guneh kiribe (future perfect positive)
meyê guneh nekiribe (future perfect negative)
hûn ê guneh bikin (future positive)
hûn ê guneh nekin (future negative)
weyê guneh kiribe (future perfect positive)
weyê guneh nekiribe (future perfect negative)
ew ê guneh bikin (future positive)
ew ê guneh nekin (future negative)
wanê guneh kiribe (future perfect positive)
wanê guneh nekiribe (future perfect negative)
min guneh kiriye (perfect positive)
min guneh nekiriye (perfect negative)
min guneh kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min guneh nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te guneh kiriye (perfect positive)
te guneh nekiriye (perfect negative)
te guneh kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te guneh nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî guneh kiriye (perfect positive)
wê/wî guneh nekiriye (perfect negative)
wê/wî guneh kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî guneh nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me guneh kiriye (perfect positive)
me guneh nekiriye (perfect negative)
me guneh kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me guneh nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we guneh kiriye (perfect positive)
we guneh nekiriye (perfect negative)
we guneh kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we guneh nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan guneh kiriye (perfect positive)
wan guneh nekiriye (perfect negative)
wan guneh kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan guneh nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez guneh bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez guneh nekim (present subjunctive negative)
(bila) min guneh kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min guneh nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu guneh bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu guneh nekî (present subjunctive negative)
(bila) te guneh kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te guneh nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew guneh bike (present subjunctive positive)
(bila) ew guneh neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî guneh kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî guneh nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em guneh bikin (present subjunctive positive)
(bila) em guneh nekin (present subjunctive negative)
(bila) me guneh kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me guneh nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn guneh bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn guneh nekin (present subjunctive negative)
(bila) we guneh kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we guneh nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew guneh bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew guneh nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan guneh kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan guneh nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min guneh bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min guneh nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min guneh kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min guneh nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te guneh bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te guneh nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te guneh kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te guneh nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî guneh bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî guneh nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî guneh kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî guneh nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me guneh bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me guneh nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me guneh kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me guneh nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we guneh bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we guneh nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we guneh kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we guneh nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan guneh bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan guneh nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan guneh kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan guneh nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê guneh bikira (present conditional positive)
minê guneh nekira (present conditional negative)
minê guneh kiribûya (preterite conditional positive)
minê guneh nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê guneh bikira (present conditional positive)
teyê guneh nekira (present conditional negative)
teyê guneh kiribûya (preterite conditional positive)
teyê guneh nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê guneh bikira (present conditional positive)
wê/wîyê guneh nekira (present conditional negative)
wê/wîyê guneh kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê guneh nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê guneh bikira (present conditional positive)
meyê guneh nekira (present conditional negative)
meyê guneh kiribûya (preterite conditional positive)
meyê guneh nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê guneh bikira (present conditional positive)
weyê guneh nekira (present conditional negative)
weyê guneh kiribûya (preterite conditional positive)
weyê guneh nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê guneh bikira (present conditional positive)
wanê guneh nekira (present conditional negative)
wanê guneh kiribûya (preterite conditional positive)
wanê guneh nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) guneh bike (imperative present positive)
(tu) guneh neke (imperative present negative)
(hûn) guneh bikin (imperative present positive)
(hûn) guneh nekin (imperative present negative)
گونەه کرن

etymology_text: Ji guneh + kirin.

ipa: /ɡʊˈnɛh kɪˈɾɪn/

hyphenation: gu·neh ki·rin


guna

glosses: bi kar anîn, xebitandin, şuxilandin, îstîmal kirin


gunehbûn

etymology_text: Ji guneh + bûn.


gunehkirin

forms: گونههكرن

ipa: /ɡʊnɛhkɪˈɾɪn/


tirsîn

glosses: Hest bi tirsê kirin, tirs di dilî de hebûn.

text:
Ser nebî ber kufrê zulfê 'aqibet
Ez ditirsim lê ji îmanê xelet
Pehniya vê çerx û dolabê dinê

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
ditirsim (present)
ditirsî (present)
ditirse (present)
ditirsin (present)
bitirse (imperative singular)
bitirsin (imperative plural)
tirsîm (past)
tirsiyam (past)
tirsî (past)
tirsiyayî (past)
tirsî (past)
tirsiya (past)
tirsiyan (past)
–tirs– (root present)
–tirsî– / –tirsiya– (root past)
ez ditirsim (indicative present positive)
ez natirsim (indicative present negative)
ez tirsîm / tirsiyam (indicative past positive)
ez netirsîm / netirsiyam (indicative past negative)
tu ditirsî (indicative present positive)
tu natirsî (indicative present negative)
tu tirsî / tirsiyayî (indicative past positive)
tu netirsî / netirsiyayî (indicative past negative)
ew ditirse (indicative present positive)
ew natirse (indicative present negative)
ew tirsî / tirsiya (indicative past positive)
ew netirsî / netirsiya (indicative past negative)
em ditirsin (indicative present positive)
em natirsin (indicative present negative)
em tirsîn / tirsiyan (indicative past positive)
em netirsîn / netirsiyan (indicative past negative)
hûn ditirsin (indicative present positive)
hûn natirsin (indicative present negative)
hûn tirsîn / tirsiyan (indicative past positive)
hûn netirsîn / netirsiyan (indicative past negative)
ew ditirsin (indicative present positive)
ew natirsin (indicative present negative)
ew tirsîn / tirsiyan (indicative past positive)
ew netirsîn / netirsiyan (indicative past negative)
ez ditirsiyam (imperfect positive)
ez neditirsiyam (imperfect negative)
ez tirsîbûm / tirsiyabûm (positive)
ez netirsîbûm / netirsiyabûm (negative)
tu ditirsiyayî (imperfect positive)
tu neditirsiyayî (imperfect negative)
tu tirsîbûyî / tirsiyabûyî (positive)
tu netirsîbûyî / netirsiyabûyî (negative)
ew ditirsiya (imperfect positive)
ew neditirsiya (imperfect negative)
ew tirsîbû / tirsiyabû (positive)
ew netirsîbû / netirsiyabû (negative)
em ditirsiyan (imperfect positive)
em neditirsiyan (imperfect negative)
em tirsîbûn / tirsiyabûn (positive)
em netirsîbûn / netirsiyabûn (negative)
hûn ditirsiyan (imperfect positive)
hûn neditirsiyan (imperfect negative)
hûn tirsîbûn / tirsiyabûn (positive)
hûn netirsîbûn / netirsiyabûn (negative)
ew ditirsiyan (imperfect positive)
ew neditirsiyan (imperfect negative)
ew tirsîbûn / tirsiyabûn (positive)
ew netirsîbûn / netirsiyabûn (negative)
ez ê bitirsim (future positive)
ez ê netirsim (future negative)
ez ê tirsîbim / tirsiyabim (future perfect positive)
ez ê netirsîbim / netirsiyabim (future perfect negative)
tu yê bitirsî (future positive)
tu yê netirsî (future negative)
tu yê tirsîbî / tirsiyabî (future perfect positive)
tu yê netirsîbî / netirsiyabî (future perfect negative)
ew ê bitirse (future positive)
ew ê netirse (future negative)
ew ê tirsîbe / tirsiyabe (future perfect positive)
ew ê netirsîbe / netirsiyabe (future perfect negative)
em ê bitirsin (future positive)
em ê netirsin (future negative)
em ê tirsîbin / tirsiyabin (future perfect positive)
em ê netirsîbin / netirsiyabin (future perfect negative)
hûn ê bitirsin (future positive)
hûn ê netirsin (future negative)
hûn ê tirsîbin / tirsiyabin (future perfect positive)
hûn ê netirsîbin / netirsiyabin (future perfect negative)
ew ê bitirsin (future positive)
ew ê netirsin (future negative)
ew ê tirsîbin / tirsiyabin (future perfect positive)
ew ê netirsîbin / netirsiyabin (future perfect negative)
ez tirsîme / tirsiyame (perfect positive)
ez netirsîme / netirsiyame (perfect negative)
ez tirsîbûme / tirsiyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez netirsîbûme / netirsiyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu tirsiyî / tirsiyayî (perfect positive)
tu netirsiyî / netirsiyayî (perfect negative)
tu tirsîbûyiye / tirsiyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu netirsîbûyiye / netirsiyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew tirsiye / tirsiyaye (perfect positive)
ew netirsiye / netirsiyaye (perfect negative)
ew tirsîbûye / tirsiyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew netirsîbûye / netirsiyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em tirsîne / tirsiyane (perfect positive)
em netirsîne / netirsiyane (perfect negative)
em tirsîbûne / tirsiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em netirsîbûne / netirsiyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn tirsîne / tirsiyane (perfect positive)
hûn netirsîne / netirsiyane (perfect negative)
hûn tirsîbûne / tirsiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn netirsîbûne / netirsiyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew tirsîne / tirsiyane (perfect positive)
ew netirsîne / netirsiyane (perfect negative)
ew tirsîbûne / tirsiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew netirsîbûne / netirsiyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bitirsim (present subjunctive positive)
(bila) ez netirsim (present subjunctive negative)
(bila) ez tirsîbim / tirsiyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez netirsîbim / netirsiyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bitirsî (present subjunctive positive)
(bila) tu netirsî (present subjunctive negative)
(bila) tu tirsîbî / tirsiyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu netirsîbî / netirsiyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bitirse (present subjunctive positive)
(bila) ew netirse (present subjunctive negative)
(bila) ew tirsîbe / tirsiyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew netirsîbe / netirsiyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bitirsin (present subjunctive positive)
(bila) em netirsin (present subjunctive negative)
(bila) em tirsîbin / tirsiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em netirsîbin / netirsiyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bitirsin (present subjunctive positive)
(bila) hûn netirsin (present subjunctive negative)
(bila) hûn tirsîbin / tirsiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn netirsîbin / netirsiyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bitirsin (present subjunctive positive)
(bila) ew netirsin (present subjunctive negative)
(bila) ew tirsîbin / tirsiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew netirsîbin / netirsiyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bitirsiyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez netirsiyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez tirsîbûma / tirsiyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez netirsîbûma / netirsiyabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bitirsiyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu netirsiyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu tirsîbûyayî / tirsiyabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew bitirsiyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew netirsiyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew tirsîbûya / tirsiyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew netirsîbûya / netirsiyabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bitirsiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em netirsiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em tirsîbûna / tirsiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em netirsîbûna / netirsiyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bitirsiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn netirsiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn tirsîbûna / tirsiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn netirsîbûna / netirsiyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bitirsiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew netirsiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew tirsîbûna / tirsiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew netirsîbûna / netirsiyabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bitirsiyama (present conditional positive)
ez ê netirsiyama (present conditional negative)
ez ê tirsîbûma / tirsiyabûma (preterite conditional positive)
ez ê netirsîbûma / netirsiyabûma (preterite conditional negative)
tu yê bitirsiyayî (present conditional positive)
tu yê netirsiyayî (present conditional negative)
tu yê tirsîbûyayî / tirsiyabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê netirsîbûyayî / netirsiyabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bitirsiyaya (present conditional positive)
ew ê netirsiyaya (present conditional negative)
ew ê tirsîbûya / tirsiyabûya (preterite conditional positive)
ew ê netirsîbûya / netirsiyabûya (preterite conditional negative)
em ê bitirsiyana (present conditional positive)
em ê netirsiyana (present conditional negative)
em ê tirsîbûna / tirsiyabûna (preterite conditional positive)
em ê netirsîbûna / netirsiyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê bitirsiyana (present conditional positive)
hûn ê netirsiyana (present conditional negative)
hûn ê tirsîbûna / tirsiyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê netirsîbûna / netirsiyabûna (preterite conditional negative)
ew ê bitirsiyana (present conditional positive)
ew ê netirsiyana (present conditional negative)
ew ê tirsîbûna / tirsiyabûna (preterite conditional positive)
ew ê netirsîbûna / netirsiyabûna (preterite conditional negative)
(tu) bitirse (imperative present positive)
(tu) netirse (imperative present negative)
(hûn) bitirsin (imperative present positive)
(hûn) netirsin (imperative present negative)
ترسین
(dengnasî: طرسین)
tirsan
tirsiyan
tirsîyan
tirisîn
tirisan
tirisiyan
tirisîyan

etymology_text:
Ji tirs + -în.
* proto-hindûewropî *tres- (“tirsîn”)
:* proto-hindûaryanî *thrah- / *trs- ("tirsîn")
::Avestayî: thrāh- (“tirsîn”)
::Farisiya kevn: tars (“tirsîn”)
::Partî: tyrs (“tirsîn”)
::Farisiya navîn: tls- tars- (“tirsîn”)
::sogdî: trš- ("tirsîn")
::farisî: tarsīdan / tars- ("tirsîn")
::belûçî: tursit / turs- ("tirsîn")
::xunserî:tersā / ters- ("tirsîn")
::kîrîbatî: tärsēn / tärs- ("tirsîn") ... ^(alfabeya arî)
::kurmancî: tirsîn / tirs- ("tirsîn")
::soranî: tirsan / tirs- ("tirsîn")
::hewramî: tersay / tars- ("tirsîn")
::zazakî: tersayen / ters- ("tirsîn")
:sanskrîtî: tras- ("tirsîn")
:yûnanî: treëin ("tirsîn")
:latînî: terrēre ("tirsîn") ...
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 393
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 93
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

ܕܚܠ

roman: dħel

бая́цца

roman: bajácca

пужа́цца

roman: pužácca

пало́хацца

roman: palóxacca

страшы́цца

roman: strašýcca

ляка́цца

roman: ljakácca

ভয় করা

roman: bhôẏ kôra

боя́ се

roman: bojá se

страху́вам се

roman: strahúvam se

пла́ша се

roman: pláša se

ကြောက်

roman: krauk

ᎠᏍᎦᎢᎭ

roman: asgaiha

害怕

roman: hàipà

怕

roman: pà

بترسستن

roman: betersesten

خَافَ

roman: ḵāfa

خَشِيَ

roman: ḵašiya

هَابَ

roman: hāba

رَهِبَ

roman: rahiba

خاف

roman: ḵāf

خاف

roman: ḵæf

تْخْلع

roman: tḵlæʿ

վախենալ

roman: vaxenal

երկյուղել

roman: erkyuġel

երկնչել

roman: erknčʻel

ترسیدن

roman: tarsidan

𐍉𐌲𐌰𐌽

roman: ōgan

ეშინია

roman: ešinia

डरना

roman: ḍarnā

פָּחַד

roman: pakhád

יָרֵא

roman: yaré

коркуу

roman: korkuu

두려워하다

roman: duryeowohada

무섭다

roman: museopda

ຢ້ານກົວ

roman: yān kūa

ກົວ

roman: kūa

ຂຍາດ

roman: kha nyāt

ຂາມ

roman: khām

се стравува

roman: se stravuva

се плаши

roman: se plaši

ഭയക്കുക

roman: bhayakkuka

പേടിക്കുക

roman: pēṭikkuka

ᡤᡝᠯᡝᠮᠪᡳ

roman: gelembi

ᠰᡝᠰᡠᠯᠠᠮᠪᡳ

roman: sesulambi

ᠰᡝᠩᡤᡠᠸᡝᠮᠪᡳ

roman: sengguwembi

ᡤᠣᠯᠣᠮᠪᡳ

roman: golombi

айх

roman: ajh

डराउनु

roman: ḍarāunu

तर्सिनु

roman: tarsinu

қорқу

roman: qorqu

жасқану

roman: jasqanu

боя́ться

roman: bojátʹsja

страши́ться

roman: strašítʹsja

опаса́ться

roman: opasátʹsja

пуга́ться

roman: pugátʹsja

बिभेति

roman: bibheti

त्रसति

roman: trasati

ᱵᱳᱨᱳ

roman: boro

กลัว

roman: gluua

หวั่น

roman: hwàn

เกรง

roman: greeng

ขาม

roman: kǎam

คร้าม

roman: kráam

ปอด

roman: bpɔ̀ɔt

курку

roman: qurku

𐰴𐰆𐰺𐰴

roman: qorq-

𐰇𐰼𐰛

roman: ürk-

𐰖𐰃𐰣

roman: ayïn-

𐰪

roman: ań-

𐎄𐎈𐎍

roman: dḥl

боя́тися

roman: bojátysja

ляка́тися

roman: ljakátysja

поло́хатися

roman: polóxatysja

страши́тися

roman: strašýtysja

страха́тися

roman: straxátysja

ខ្លាច

roman: khlaac

куттан

roman: kuttan

מוירע האָבן

roman: moyre hobn

φοβάμαι

roman: fovámai

φοβέομαι

roman: phobéomai

δείδω

roman: deídō

ὀκνέω

roman: oknéō

ipa: /tˁɪɾˈsiːn/

hyphenation: tir·sîn


mijûl

glosses: Kesa/ê tiştekî dike û lewre nikare tiştek din bike.

forms:
mijûltir (comparative)
herî mijûl (superlative)
mijûltirîn (superlative)
مژوول
mijîl
mijul
mujûl
mujîl
mujul
mijwîl
mujwîl
gîro

etymology_text: Ji meşxul ji erebî مَشْغُول (mašḡūl) ji شُغْل (šuḡl) ku wek şuxl û şol ketiye kurdî jî.

ipa: /mɪˈʒuːl/

hyphenation: mi·jûl


mijûl bûn

glosses: meşxul bûn, xerîk bûn, bişol bûn, nebetalbûn, biîş bûn

forms:
mijûl dibim (present)
mijûl dibî (present)
mijûl dibe (present)
mijûl dibin (present)
mijûl bibe (imperative singular)
mijûl bibin (imperative plural)
mijûl bûm (past)
mijûl bûyî (past)
mijûl bû (past)
مژوول بوون

etymology_text: Ji mijûl + bûn.


mijûl kirin

glosses: meşxul kirin, ne betal bûn, ne etal bûn, bi şol êxistin

forms:
mijûl dikim (present)
mijûl dikî (present)
mijûl dike (present)
mijûl dikin (present)
mijûl bike (imperative singular)
mijûl bikin (imperative plural)
mijûl kir (past)
mijûl kir (past)
mijûl kir (past)
mijûl kir (past)
mijûl –k– (root present)
mijûl –kir– (root past)
ez mijûl dikim (indicative present positive)
ez mijûl nakim (indicative present negative)
min mijûl kir (indicative past positive)
min mijûl nekir (indicative past negative)
tu mijûl dikî (indicative present positive)
tu mijûl nakî (indicative present negative)
te mijûl kir (indicative past positive)
te mijûl nekir (indicative past negative)
ew mijûl dike (indicative present positive)
ew mijûl nake (indicative present negative)
wê/wî mijûl kir (indicative past positive)
wê/wî mijûl nekir (indicative past negative)
em mijûl dikin (indicative present positive)
em mijûl nakin (indicative present negative)
me mijûl kir (indicative past positive)
me mijûl nekir (indicative past negative)
hûn mijûl dikin (indicative present positive)
hûn mijûl nakin (indicative present negative)
we mijûl kir (indicative past positive)
we mijûl nekir (indicative past negative)
ew mijûl dikin (indicative present positive)
ew mijûl nakin (indicative present negative)
wan mijûl kir (indicative past positive)
wan mijûl nekir (indicative past negative)
min mijûl dikir (imperfect positive)
min mijûl nedikir (imperfect negative)
min mijûl kiribû (positive)
min mijûl nekiribû (negative)
te mijûl dikir (imperfect positive)
te mijûl nedikir (imperfect negative)
te mijûl kiribû (positive)
te mijûl nekiribû (negative)
wê/wî mijûl dikir (imperfect positive)
wê/wî mijûl nedikir (imperfect negative)
wê/wî mijûl kiribû (positive)
wê/wî mijûl nekiribû (negative)
me mijûl dikir (imperfect positive)
me mijûl nedikir (imperfect negative)
me mijûl kiribû (positive)
me mijûl nekiribû (negative)
we mijûl dikir (imperfect positive)
we mijûl nedikir (imperfect negative)
we mijûl kiribû (positive)
we mijûl nekiribû (negative)
wan mijûl dikir (imperfect positive)
wan mijûl nedikir (imperfect negative)
wan mijûl kiribû (positive)
wan mijûl nekiribû (negative)
ez ê mijûl bikim (future positive)
ez ê mijûl nekim (future negative)
minê mijûl kiribe (future perfect positive)
minê mijûl nekiribe (future perfect negative)
tu yê mijûl bikî (future positive)
tu yê mijûl nekî (future negative)
teyê mijûl kiribe (future perfect positive)
teyê mijûl nekiribe (future perfect negative)
ew ê mijûl bike (future positive)
ew ê mijûl neke (future negative)
wê/wîyê mijûl kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê mijûl nekiribe (future perfect negative)
em ê mijûl bikin (future positive)
em ê mijûl nekin (future negative)
meyê mijûl kiribe (future perfect positive)
meyê mijûl nekiribe (future perfect negative)
hûn ê mijûl bikin (future positive)
hûn ê mijûl nekin (future negative)
weyê mijûl kiribe (future perfect positive)
weyê mijûl nekiribe (future perfect negative)
ew ê mijûl bikin (future positive)
ew ê mijûl nekin (future negative)
wanê mijûl kiribe (future perfect positive)
wanê mijûl nekiribe (future perfect negative)
min mijûl kiriye (perfect positive)
min mijûl nekiriye (perfect negative)
min mijûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min mijûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te mijûl kiriye (perfect positive)
te mijûl nekiriye (perfect negative)
te mijûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te mijûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî mijûl kiriye (perfect positive)
wê/wî mijûl nekiriye (perfect negative)
wê/wî mijûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî mijûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me mijûl kiriye (perfect positive)
me mijûl nekiriye (perfect negative)
me mijûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me mijûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we mijûl kiriye (perfect positive)
we mijûl nekiriye (perfect negative)
we mijûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we mijûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan mijûl kiriye (perfect positive)
wan mijûl nekiriye (perfect negative)
wan mijûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan mijûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez mijûl bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez mijûl nekim (present subjunctive negative)
(bila) min mijûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min mijûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu mijûl bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu mijûl nekî (present subjunctive negative)
(bila) te mijûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te mijûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew mijûl bike (present subjunctive positive)
(bila) ew mijûl neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî mijûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî mijûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em mijûl bikin (present subjunctive positive)
(bila) em mijûl nekin (present subjunctive negative)
(bila) me mijûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me mijûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn mijûl bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn mijûl nekin (present subjunctive negative)
(bila) we mijûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we mijûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew mijûl bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew mijûl nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan mijûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan mijûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min mijûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min mijûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min mijûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min mijûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te mijûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te mijûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te mijûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te mijûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî mijûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî mijûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî mijûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî mijûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me mijûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me mijûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me mijûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me mijûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we mijûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we mijûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we mijûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we mijûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan mijûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan mijûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan mijûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan mijûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê mijûl bikira (present conditional positive)
minê mijûl nekira (present conditional negative)
minê mijûl kiribûya (preterite conditional positive)
minê mijûl nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê mijûl bikira (present conditional positive)
teyê mijûl nekira (present conditional negative)
teyê mijûl kiribûya (preterite conditional positive)
teyê mijûl nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê mijûl bikira (present conditional positive)
wê/wîyê mijûl nekira (present conditional negative)
wê/wîyê mijûl kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê mijûl nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê mijûl bikira (present conditional positive)
meyê mijûl nekira (present conditional negative)
meyê mijûl kiribûya (preterite conditional positive)
meyê mijûl nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê mijûl bikira (present conditional positive)
weyê mijûl nekira (present conditional negative)
weyê mijûl kiribûya (preterite conditional positive)
weyê mijûl nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê mijûl bikira (present conditional positive)
wanê mijûl nekira (present conditional negative)
wanê mijûl kiribûya (preterite conditional positive)
wanê mijûl nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) mijûl bike (imperative present positive)
(tu) mijûl neke (imperative present negative)
(hûn) mijûl bikin (imperative present positive)
(hûn) mijûl nekin (imperative present negative)
مژوول کرن

etymology_text: Ji mijûl + kirin.

ipa: /mɪˈʒuːl kɪˈɾɪn/

hyphenation: mi·jûl ki·rin


mijûlbûn

glosses: bişolbûn, meşxulbûn, xerîkbûn nebetalbûn

forms:
مژویلبوون
mijîlbûn


mijûlkirin

forms: مژویلكرن

ipa: /mɪʒuːlkɪˈɾɪn/


glosses:
nexêr, ne, no, bersiva redker,
bersiva neyînî bo pirseke erênî,
peyvikek e ku wateya dijî gotinekê didiyê:

text:
– Gelo ew kurd e?
– Na.

text:
– Tu dê îro biçî?
– Na.

glosses: erêkirina pirseke neyînî, qebûlkirina pirseke negatîv

text: Gelo ew ne kurd e? – Na.

text: Tu îro nayê? – Na.

text: Na, wisa nekin!

forms:
نا
на
an

etymology_text:
Herwiha ne û no, hevrehên soranî نا (na) û نه (ne), goranî/hewramî ne, zazakî nê, farisî نا (na) û نه (ne, nê) û نی (nê), tacikî на (na) û не (ne), pehlewî 𐭫𐭠 (nê), avestayî 𐬥𐬀 (na, /ne/), osetî нæ (næ), hexamenişî nai (/ney/), sanskrîtî न (ná), hindî न (na) û ना (nā), ûrdûyî نہ (na, ne), latviyayî ne, lîtwanî nè, rusî не (nʸê, nʸi), bulgarî не (nê), çekî ne, polonî û slovakî nie, bretonî ne, îrlendî ní, latînî nē û nōn, fransî ne û non, îtalî no û non, spanî no, portugalî não, romanî nu, îngilîzî no û not, almanî nein, danmarkî û swêdî nej (/ney, nêy/), norwecî nei... hemû ji proto-hindûewropî *ne.
Peyv wek ne ... ne ji zimanên îranî ketiye tirkî jî.
Peyva kurdî nexêr û ya farisî نخیر (nexêyr) awayekî rêzgirtin û ihtiramê yê gotina na, ne ye û ji ne ya îranî û خیر (xeyr) (xêr, xweşî, bereket) ya erebî hatiye çêkirin wek heçku mirov bibêje "bixêr be lê na" yan "na lê bixêr be".
Peyva tirkî hayır (na, ne, nexêr) jî dîsa ji erebî خیر (xeyr) (xêr, xweşî, bereket) e û wê di tirkî de bergeha bikaranînê li yok ya xwemalî teng kiriye. Di zimanên din yên tirkîkî de bi piranî hevrehên peyva yok hem li cihê yok û hem jî cihê hayır tên bikaranîn.
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon. University of Leiden.
* Nişanyan, Sevan: Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî)
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/

نه

roman: ne

мап

roman: māṗ

לא

roman: lā’

নাই

roman: nai

নহয়

roman: nohoy

юҡ

roman: yuq

не

roman: nje

জি না

roman: ji na

জ্বী না

roman: jī na

хӏан-хӏа

roman: han-ha

ᏝᏃ

roman: tlano

Ꮭ

roman: tla

бу

roman: bu

不

roman: bù

否

roman: fǒu

沒

roman: méi

沒有

roman: méiyǒu

لَا

roman: lā

لَأ

roman: laʔ

ոչ

roman: očʻ

չէ

roman: čʻē

نخیر

roman: naxeyr

خیر

roman: xeyr

𐌽𐌴

roman: nē

ના

roman: nā

არ

roman: ar

არა

roman: ara

नहीं

roman: nahī̃

जी नहीं

roman: jī nahī̃

לֹא

roman: lo

ಇಲ್ಲ

roman: illa

жок

roman: cok

නැ

roman: næ

아니요

roman: aniyo

아뇨

roman: anyo

아니

roman: ani

ບໍ່

roman: bǭ

അല്ല

roman: alla

नाही

roman: nāhī

үгүй

roman: ügüj

नाई

roman: nāī

हुन्न

roman: hunna

अहँ

roman: ahã

нӕй

roman: næj

یوق

roman: yok

ياق

roman: yaq

نہیں

roman: nheṉ

жоқ

roman: joq

ⲙⲙⲟⲛ

roman: mmon

нет

roman: net

нїт

roman: njit

नहि

roman: nahi

ⱀⰻ

roman: ni

இல்லை

roman: illai

ไฮ้

roman: hái

ไม่

roman: mâi

เปล่า

roman: bplào

కాదు

roman: kādu

లేదు

roman: lēdu

ⵓⵀⵓ

roman: uhu

юк

roman: yuk

ទេ

roman: tei

អត់ទេ

roman: ʼɑttei

បាទទេ

roman: baattei

ניין

roman: neyn

όχι

roman: óchi

οὐχί

roman: oukhí

οὔ

roman: oú

ipa: /nɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-na.wav


pos: prep

pos_title: Daçek


pos: pron

pos_title: Cînav

etymology_text: bi metatezêhevreha farisî an, belûçî ã, kurmancî hin- (wê/wî: hingê = wê demê) ji zimanên îranî


audio: LL-Q5146 (por)-JnpoJuwan-na.wav


wate

glosses: Gotinên diyar dikin ka peyvek yan tiştek çi ye.

forms: wata

etymology_text: Deynkirî ji soranî واتا (wata) ji hewramî wate, bide ber watey (gotin). Maneya "wate" ji "gotî" bûye "anku, yanî" paşî bûye "mane, me'na". Bo guherîna maneya vê peyvê, bide ber tirkî "demek" (gotin > anku > mane: "ne demek = maneya wê çi ye?") yan jî peyvên erebî yên hevreh "ye'nî" û "me'na".

мәғәнә

roman: mäğänä

значэ́нне

roman: značénnje

অর্থ

roman: ôrth

значе́ние

roman: značénie

意義

roman: yìyì

含義

roman: hányì

意思

roman: yìsi

意味

roman: yìwèi

مَعْنًى

roman: maʿnan

الْمَعْنَى

roman: al-maʿnā

معنى

roman: maʕna

իմաստ

roman: imast

معنی

roman: ma'ni

مطلب

roman: matlab

અર્થ

roman: arth

მნიშვნელობა

roman: mnišvneloba

मअनी

roman: maanī

מַשְׁמָעוּת

roman: mashma'út

маани

roman: maani

뜻

roman: tteut

의미

roman: uimi

의의

roman: uiui

ຄວາມຫມາຽ

roman: khuām māi

значење

roman: značenje

അർത്ഥം

roman: artthaṃ

സാരം

roman: sāraṃ

утга

roman: utga

ᠤᠳᠬ ᠠ

roman: udk a

مەنە

roman: mene

معنى

roman: ma'nã

мағына

roman: mağyna

значе́ние

roman: značénije

अर्थ

roman: artha

маънӣ

roman: maʾnī

маъно

roman: maʾno

мәгънә

roman: mäğnä

معنی

roman: ma'nī

зна́чення

roman: znáčennja

សំនួន

roman: sɑmnuən

טײַטש

roman: taytsh

σημασία

roman: simasía


wate

glosses: anku, yanî, ye'nî, dêmek, bi gotineke din:


mane

text: Herfa ku me gotî, neqşê hûr e Lê meqsed û maneya wê kûr e

text: (...) min bi ken gotê û gotina axparê ko bi zimanê ermenî dihate maneya xweşikê, lê zêde kir (...)

ref: Mehmed Uzun, Hawara Dîcleyê 1, Weşanên Nefel, 2003, r. 169

text: Di ferhenga şêniyên gundê me de gotina Mala Kulîlkê gelek maneyên xwe hene.

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994, r. 101

text: Heke mimkin be wê gavê maneya wext çi ye?

ref: Serdar Roşan, Dara gozê, Weşanxaneya Nefel, 2002, r. 65

forms:
مانە
mana
me'na
me'ne
mehna
mehne
meḧna
meḧne

etymology_text: Hevreha soranî مانا (mana), herdu ji erebî معنى (me'na).


mane

glosses: ma ne, ne wisa, ne wilu, awayê ku mirov tiştekî dibêje û tekîd dike ka wisaye an jî ne


mane

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-mane.wav


mane

glosses: mêr, zilam, zelam (mirovê nêr yê mezinbûyî)


mana

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-mana.wav


mana

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-mana.wav


anku

glosses: yanî, yenî, wate, mane, dêmek, (heman tişt) bi gotinek din, du gotinên eynî wateyê didin

forms:
ئانكو
ango
angu
anko
ankû

etymology_text: Ji an + ku. "ango" dişê ku bi etîmolojiya gelêrî têkildarî gotinê hatiye kirin, bide ber soranîواتا (wata).

йәғни

roman: yäğni

гэ́та зна́чыць

roman: héta znáčycʹ

то́ бок

roman: tó bok

то́ест

roman: tóest

т. е.

roman: t. e.

即係話

roman: zik¹ hai⁶ waa⁶

就是說

roman: jiùshìshuō

換句話說

roman: huànjùhuàshuō

亦即

roman: yìjí

يَعْنِي

roman: yaʿnī

أَي

roman: ʾay

այսինքն

roman: aysinkʻn

یعنی

roman: ya'ni

ესე იგი

roman: ese igi

ანუ

roman: anu

यानी

roman: yānī

כְּלוֹמַר

roman: k'lomár

במילים אחרות

roman: bemilím acherót

היינו

roman: haynu

즉

roman: jeuk

말하자면

roman: malhajamyeon

то ест

roman: to est

яғни

roman: äğni

то́ есть

roman: tó jestʹ

т. е.

roman: t. je.

то́ бишь

roman: tó bišʹ

ина́че говоря́

roman: ináče govorjá

други́ми слова́ми

roman: drugími slovámi

яъне

roman: yaʾne

คือ

roman: kʉʉ

یعنی

roman: ya'nī

то́бто

roman: tóbto

це́бто

roman: cébto

се́бто

roman: sébto

គ៖

roman: kɨː

δηλαδή

roman: diladí


çi

glosses: peyvikek pirsînê ye ku kesa/ê dibêje dixwaze agadariyekê wergire

text: Navê te çi ye?

text: Te çi got?

text:
Ya qelem binvîs bi emrê Padîşah.
Ez çi binvîsim bi ferman ya Îlah

text: Niha seet çi ye?

text: Çi pîs e!

text: Tu çi bêjî jî, ew her bawer nake.

forms:
چ
чь
çir
çî
çu
kî
ti

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *kʷis.

چی

roman: çî

چ

roman: çi

сыд

roman: səd

কি

roman: ki

ни

roman: ni

нимә

roman: nimä

што

roman: što

چی

roman: čē

какво́

roman: kakvó

ဘာ

roman: bha

хӏун

roman: hun

乜嘢

roman: mat¹ je⁵

са

roman: sa

什哩

roman: siit⁶ 'li⁴, xit⁶ 'li⁴, siit⁶ li, xit⁶ li

麼個

roman: má-ke, mak-ke

什麼

roman: shénme

啥

roman: shá

何

roman: hé

什乇

roman: sié-nó̤h, siéh-nó̤h

啥

roman: siáⁿ, sáⁿ, siahⁿ, sahⁿ

啥物

roman: siáⁿ-mih, siáⁿ-mi̍h, siáⁿ-mí

啥貨

roman: siáⁿ-hòe, siáⁿ-hè, sáⁿ-hòe, sáⁿ-hè, sáⁿ-hèr

物代

roman: mih-tāi, bìn-tāi

麼子

roman: mo³ zr

мӗн

roman: mĕn

се

roman: se

مَاذَا

roman: māḏā

مَا

roman: mā

ايه

roman: ēh

شُو

roman: šū

شنو

roman: šinu

إيش

roman: ʾēš

شنو

roman: šunu

أشنو

roman: ʾašnu

شنو

roman: šnu

شني

roman: šni

شني

roman: šanni

آش

roman: ʾāš

أش

roman: ʾaš

ش

roman: š-

وش

roman: weš

ինչ

roman: inčʻ

як

roman: jak

экун

roman: əkun

چه

roman: če

چی

roman: či

چه چیزی

roman: če čizi

𐍈𐌰

roman: ƕa

શું

roman: śũ

რა

roman: ra

क्या

roman: kyā

का

roman: kā

อิหยัง

roman: ì-yǎng

מה

roman: ma

фу

roman: fu

сыт

roman: sət

ю

roman: yu

ಏನು

roman: ēnu

نا

roman: nē

эмне

roman: emne

не

roman: ne

මොකක්ද

roman: mokakda

무엇

roman: mueot

뭐

roman: mwo

ຫຍັງ

roman: nyang

вуч

roman: vuč

какво

roman: kakvo

എന്ത്

roman: entŭ

എന്തൊരു

roman: entoru

ᠶᠠ

roman: ya

ᠠᡳ

roman: ai

काय

roman: kāy

мезе

roman: meze

юу

roman: juu

уу

roman: uu

के

roman: ke

କଣ

roman: kôṇô

цы

roman: cy

نېمە

roman: nëme

څه

roman: cә

ਕੀ

roman: kī

ⲁϣ

roman: aš

किम्

roman: kim

ꠇꠤꠔꠣ

roman: kita

чьто

roman: čĭto


çî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


peyk

text: Ev wêneyê rojê ku lotikan davêje, cara ewil e hatiye weşandin û ji aliyê peyîka bi navê HINODEyê ve hatiye kişandin.

ref: Lotikxane.com, 3/2007

forms: peyik

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha farisî پیک (peyk), farisiya navîn peyk, pedik, têkilî pê (ling) anku maneya bingehîn "xizmetkarê pê û pêlavan" bû.

ipa: /pɛjk/

hyphenation: peyk


satelît

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kerese

glosses: Tiştê tiştek jê tê çêkirin yan dikare jê bê çêkirin; tiştê bi kêrî çêkirina tiştek din tê.

text: Qumaş kereseyê cilan e.

text: Ev kaxez bo rojnameyê kereseyek giran e.

forms:
keres
kerest
kereste
keris
kerist
keriste

etymology_text: Herwiha kereste, hevreha farisî کراستە (keraste/kerastê, “çêkirî, hazirkirî, hazir”) ji zimanên îranî, têkilî peyvên kirin, kar. Herwiha wek kereste ketiye tirkî jî.

material#Swedish

roman: material

ipa: /kɛɾɛˈsɛ/

hyphenation: ke·re·se


keres

glosses: Guhartoyeke kerese (“malzeme, materyal”).


cil

glosses:
Tiştên mirov li xwe dikin anku dikin ber xwe
(wek gumlek, derpî, gore, fanêle, saqo û hwd).

text: Darûwê qelbê Melê bûLew bi çehvên min cila yeBanesîm dê çî lezînî

forms:
جل
cilik
cilk

etymology_text: Herwiha cilik, hevreha tirkî çul, herdu ji erebî جلة (culleᵗ: cil, libas; sercil). Peyva erebî bi xwe ihtimalen ji tirkî yelek e, ji tirkiya kevn yél- (pif dan, pif kirinê). Ji eynî rehî: êlek, jîle. Bo guherîna Y bi C bide ber: cihû, cejn, cuda, cot... Peyva çek ya bi maneya "cil" jî dîsa kurtkirina "*celek" (cil, cilik) e lê L û E-yek jê hatine avêtin û C hatiye bêlerzkirin anku bûye Ç. Heman peyv wek jelick / gilet ketiye zimanên ewropî jî û wek jîle / jile li kurdî û tirkî vegeriye.

кийим

roman: kiyim

кейем

roman: keyem

адзе́жа

roman: adzjéža

адзе́нне

roman: adzjénnje

পোশাক

roman: pośak

কাপড়

roman: kapôṛ

বস্ত্র

roman: bôśtr

облекло́

roman: oblekló

дре́хи

roman: dréhi

оде́жда

roman: odéžda

ᏧᎾᏄᏬ

roman: tsunanuwo

ᏗᎿᏬ

roman: dihnawo

衣服

roman: ji¹ fuk⁶

服裝

roman: fuk⁶ zong¹

衣着

roman: ji¹ zoek³

衫褲

roman: saam¹ fu³

йишон

roman: yišon

йифу

roman: yifu

服裝

roman: fu̍k-chông

衫褲

roman: sâm-fu

衣服

roman: yīfu

服裝

roman: fúzhuāng

衣裳

roman: yīshang

衣着

roman: yīzhuó

衣裳

roman: ĭ-siòng

衣服

roman: i-ho̍k

服裝

roman: ho̍k-tsong

衫褲

roman: saⁿ-khò͘

衫仔褲

roman: saⁿ-á-khò͘

衫

roman: saⁿ

таӈас

roman: taňas

مَلَابِس

roman: malābis

ثِيَاب

roman: ṯiyāb

كِسْوَة

roman: kiswa

هدوم

roman: hidūm

لبس

roman: libs

հագուստ

roman: hagust

զգեստ

roman: zgest

لباس

roman: lebâs

پوشاک

roman: pušâk

ტანსაცმელი

roman: ṭansacmeli

कपड़े

roman: kapṛe

בְּגָדִים

roman: bgadím

хувцн

roman: xuvtsn

옷

roman: ot

의복

roman: uibok

гийим

roman: giyim

ສົ້ງເສື້ອ

roman: song sư̄a

ເສື້ອຜ້າ

roman: sư̄a phā

ເຄື່ອງນຸ່ງ

roman: khư̄ang nung

облека

roman: obleka

хувцас

roman: huvtsas

хунар

roman: hunar

कपडा

roman: kapaḍā

дарӕс

roman: daræs

уӕлӕдарӕс

roman: wælædaræs

дзаума

roman: ʒawma

البسه

roman: albesá

نواري

roman: nawārí

ਬਸਤਰ

roman: bastar

ਕੱਪੜੇ

roman: kappaṛē

ਪਹਿਰਾਵਾ

roman: pahirāvā

киім

roman: kiım

одёжа

roman: odjóža

одежда

roman: odežda

либос

roman: libos

உடுப்பு

roman: uṭuppu

உடை

roman: uṭai

ஆடை

roman: āṭai

துணி

roman: tuṇi

кием

roman: kiyem

ན་བཟའ

roman: na bza'

དུག་སློག

roman: dug slog

кедім

roman: kedim

لباس

roman: libās

پوشاک

roman: pośāk

о́дяг

roman: ódjah

оде́жа

roman: odéža

о́діж

roman: ódiž

т'ийим

roman: t́iyim

кип

roman: kip

ខោអាវ

roman: khaoʼaaw

អាវ

roman: ʼaaw

таҥас

roman: taŋas

אָנטאָן

roman: onton

קליידער

roman: kleyder

ρούχο

roman: roúcho

ἐσθής

roman: esthḗs

ἱμάτια

roman: himátia

ipa: /d͡ʒɪl/


cil

audio: LL-Q150 (fra)-Helenou66-cil.wav


film

glosses: Bernameyên televizyonê yên aşopî anku xeyalî.

glosses:
wêne, resim, fotograf
 (bi taybetî wek negatîv anku dema hê di kamerayê de ne yan jî hê nehatine şûştin)

glosses:
wêneyên livok,
wêneyên wisan li dû hev dilivin ku mîna rast bin dixuyin

glosses: pêkenok, kesa/ê yan tişta/ê xelk pê dikene

glosses: hîle, xapandin, fêlbazî, nerastî, tişta ku ji qesta çêkirî daku yekî pe bixapînin

forms:
filim
fîlm
fîlim
fîlîm
flîm
flim
filîm

etymology_text: Ji îngilîzî film.

ፊልም

roman: film

ተላዋሽ

roman: tälawaš

ሲኒማ

roman: sinima

চলচ্চিত্ৰ

roman: solossitro

фільм

roman: filʹm

кіно́

roman: kinó

кінафі́льм

roman: kinafílʹm

মুভি

roman: mubhi

ফিল্ম

roman: philm

সিনেমা

roman: śinema

চলচ্চিত্র

roman: côlôccitr

ки́но

roman: kíno

ки́нофи́лм

roman: kínofílm

ဇာတ်ကား

roman: jatka:

ရုပ်ရှင်

roman: ruphrang

ᎤᎾᏛᏁᎶᏗ

roman: unadvnelodi

дянйин

roman: di͡anyin

電影

roman: thien-yáng

影片

roman: yǐngpiàn

شَرِيط

roman: šarīṭ

فِيلْم سِينَمَائِيّ

roman: fīlm sīnamāʾiyy

تَصْوِير مُتَحَرِّك

roman: taṣwīr mutaḥarrik

فيلم

roman: felm

فيلم

roman: fīlm

կինոնկար

roman: kinonkar

կինո

roman: kino

կինոֆիլմ

roman: kinofilm

эрянеявкс

roman: erjanejavks

эрямарт

roman: erjamart

фильма

roman: filʹma

ચિત્રપટ

roman: citrapaṭ

ચલચિત્ર

roman: calcitra

ફિલ્મ

roman: philma

સિનેમા

roman: sinemā

ფილმი

roman: pilmi

კინოფილმი

roman: ḳinopilmi

კინოსურათი

roman: ḳinosurati

კინო

roman: ḳino

पिक्चर

roman: pikcar

मूवी

roman: mūvī

סֶרֶט

roman: séret

ಸಿನಮಾ

roman: sinamā

ಓಡುತಿಟ್ಟ

roman: ōḍutiṭṭa

ಚಲಚಿತ್ರ

roman: calacitra

тасма

roman: tasma

영화

roman: yeonghwa

ຟີມ

roman: fīm

ໜັງ

roman: nang

ຊິເນມາ

roman: si nē mā

ຮູບເງົາ

roman: hūp ngao

ພາບພະຍົນ

roman: phāp pha nyon

ᦐᧂ

roman: ṅang

ചലച്ചിത്രം

roman: calaccitraṃ

ഫിലിം

roman: philiṃ

сүүдэр ший

roman: süüder šij

संकिपा

roman: saṃkipā

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର

roman: côḷôccitrô

ସିନେମା

roman: sinema

فىلىم

roman: filim

پلم

roman: pilm, pilëm

خوځنده انځور

roman: xwëźënda anźor

ਫਿਲਮ

roman: philam

ਸਿਨੇਮਾ

roman: sinēmā

кинокартина

roman: kinokartina

кинофи́льм

roman: kinofílʹm

кинокарти́на

roman: kinokartína

карти́на

roman: kartína

филм

roman: fylm

चलच्चित्रम्

roman: calaccitram

ငဝ်းတူင်ႉ

roman: ngáw tṵ̂ung

ငဝ်း

roman: ngáw


film

etymology_text: Ji îngilîziya kevn filmen (“perde, pûstik”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-film.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-film.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-film.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-film.wav


film

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-film.wav


ji bilî

glosses: ji xeyrî, ji xeynî, (ew) ne tê de, (ew) ne di nav de, (ew) li derî (hesabê), (ew) ne pê re, (ew) ne li gel, jê pê ve, ji pêvî.

text: Ji bilî wî, em hemî kurd in.

text: Ji bilî gotinê, ew tiştek din nikarin.

text: Ji bilî wê, min ti kes din nevê.

text: Ti kes nehatiye, ji bilîme.

forms:
ژ بلی
bilî
ji bil
jibil
jibilî

etymology_text: ji + bil + -î

акрамя́

roman: akramjá

за выключэ́ннем

roman: za vyključénnjem

освен

roman: osven

с изключение на

roman: s izključenie na

إِلَّا

roman: ʾillā

بِاسْتِثْنَاء

roman: bi-stiṯnāʔ

عَدَا

roman: ʿadā

دُونَ

roman: dūna

سِوَى

roman: siwā

حَاشَا

roman: ḥāšā

خَلَا

roman: ḵalā

غَيْر

roman: ḡayr

مَا عَدَا

roman: mā ʿadā

غير

roman: ḡēr

الا

roman: ella

إلَّا

roman: illa

ما عدا

roman: mā ʕada

բացի

roman: bacʻi

جز

roman: joz

გარდა

roman: garda

חוץ מ־

roman: khúts mi-

... 말고는

roman: ... Malgoneun

... 외에는

roman: ... Oeeneun

...을 빼면

roman: ...eul ppaemyeon

ഒഴികെ

roman: oḻike

кро́ме

roman: króme

исключа́я

roman: isključája

за исключе́нием

roman: za isključénijem

ยกเว้น

roman: yók-wén

తప్ప

roman: tappa

తక్క

roman: takka

крім

roman: krim

о́крі́м

roman: ókrím

пріч

roman: prič

опрі́ч

roman: opríč

за ви́нятком

roman: za výnjatkom

אַחוץ

roman: akhuts

חוץ

roman: khuts

אויסער

roman: oyser

εκτός

roman: ektós

εξαιρούμενου

roman: exairoúmenou

πλήν

roman: plḗn

ipa: /ʒɪ bɪˈliː/


ji xeynî

glosses: (Ew) ne tê de, (ew) ne di nav de, (ew) li derî (hesabê), (ew) ne pê re, (ew) ne li gel.

forms:
ژ غەینی
ji xeyn
jixeyn
jixeynî
ji xeyrî
ji xên
ji xênî
ji xendî
jixên
jixênî
xeyn
xeynî
xên
xênî
xendî

etymology_text: Ji ji û xeyn bixwe ji erebî غَيْر (ḡayr).

ipa: /ʒɪ xɛjˈniː/


apocî

glosses: Di dema avabûna PKKê de ji van kesan re digotin telebe

forms:
apocî
apogir
apoperist
apoyî

etymology_text: Ji Apo + -cî.


serok

glosses: Bilindtirîn kesa/ê desthilat yan hêz di destî de li dewletekê yan rêkxistinekê yan dezgehekê.

forms:
سەرۆک
serek

etymology_text:
Ji ser + -ok.
Weke çêbûna رَئِيس (raʾīs, “serok”) ji رَأْس (raʾs, “ser”) di erebî de, û (başkan: serok) ji (baş: ser) di tirkî de.

راع

roman: rāʿ


peyrew

glosses: Kesa/ê li dû anku li pey kesekê/î yan tiştekê/î diçin.

text: Herwiha dirûd û silavên Xwedê li ser ehl, jin, sehabî, tabi'în û peyrewên wî jî bin.

ref: Ebû'l Hesen en Nedwî, Siyera Nebi, Weşanên Nûbihar, Wergêr: Mela Mûhemmed Bêrkevanî, r. 11.

text:
Tor im bi dil û peyrewê Mûsa yim ez
Tor im bi dil û peyrewê Mûsa yim ez

glosses: Bernameya rêxistinekê yan dezgehekê ku divê li dû wê bimeşe.

forms:
peyrrew
pêrew
pêrrew

etymology_text: Ji pey + -rew.

адепт

roman: adept

ipa: /pɛjˈɾɛw/

hyphenation: pey·rew


dû

glosses:
Dûkêl, dûman, dûxan, moran,
toza yan bayê gewr yê ku ji agirî hildikeve.

etymology_text:
dû, dûkêl, dûman, dûxan, ji proto-hindûewropî *dʰuh₂- (“dû kirin, dûman kirin”) > *dʰuh₂mós (“dû, dûkêl, dûman, dûxan”), hevrehadûn ya zazakî, دود (dûd) ya farisî, dûd ya parsî, dût ya pehlewî û belûçî, dunmen ("ewr") ya avestayî, धूम (dhūmá) ya sanskrîtî, дым (dim) ya rusî, dūmas ya lîtwanî, θυμός (thymós: can, ruh, hiş) ya yûnaniya kevn, fūmus ya latînî (> fumée ya fransî, fumo ya îtalî, humo ya spanî)...
proto-hindûewropî: * dʰeu- ("fûrîn, hilfûrîn, wek dûkêlî bilind bûn") > * dʰuh₂mós ("dû, dûkêl, dûman, dûxan")
* proto-îranî:
::avestayî: dunman- ("ewr")
::pehlewî: dût ("dû, dûkêl, dûman")
::partî: dûd ("dû, dûkêl, dûman")
::farisî: dūd ("dû, dûkêl, dûman")
::belûçî: dût ("dû, dûkêl, dûman") ^(alfabeya arî)
::kurmancî: dû ("dû, dûkêl, dûman")
::zazakî: dûn ("dû, dûkêl, dûman")
:sanskrîtî: dhūmā- ("dû, dûkêl, dûman")
:yûnanî: thumos ("can, giyan, ruh")
:latînî: fumus ("dû, dûkêl, dûman") ...
Çavkanî: Horn p.129, Watkins p.19, Etymonline | Pokorny: 261 - 267

лгӏва

roman: lʿvā

алҩа

roman: ālʿ°ā

ӏугъу

roman: ʾ°ġ°

ыш

roman: ïš

тӱдӱн

roman: tüdün

ትኪ

roman: təki

ܬܢܢܐ

roman: tennānā

ধোঁৱা

roman: dhü̃a

цӏцӏазе

roman: c̣̄aze

кӏкӏуй

roman: ḳ̄uj

スプヤ

roman: supuya

төтөн

roman: tötön

дым

roman: dym

دوت

roman: dot

ধোঁয়া

roman: dhõẏa

дим

roman: dim

пу́шек

roman: púšek

утаан

roman: utaan

དུ་པ

roman: du pa

кӏур

roman: ḳur

म्हेःकुः

roman: hmeʔkuʔ

ᏧᎦᏒᏍᏗ

roman: tsugasvsdi

ян

roman: i͡an

煙

roman: yān

煙

roman: ian

тӗтӗм

roman: tĕtĕm

ދުމް

roman: dum̊

دُخَان

roman: duḵān

ծուխ

roman: cux

մուխ

roman: mux

качамо

roman: kačamo

ханин

roman: haņin

саңнян

roman: saңņan

دود

roman: dud

𐌳𐌰𐌿𐌽𐍃

roman: dauns

ધુમાડો

roman: dhumāḍo

ბოლი

roman: boli

კვამლი

roman: ḳvamli

धूआँ

roman: dhūā̃

धूम्र

roman: dhūmra

хъо

roman: qo

עָשָׁן

roman: ashán

ӏугъуэ

roman: ʾ°ġ°ă

утан

roman: utan

ಧೂಮ

roman: dhūma

ಹೊಗೆ

roman: hoge

ду’

roman: du’

түтүн

roman: tütün

දුමාරය

roman: dumāraya

тшын

roman: tšyn

연기

roman: yeon-gi

ӈылӈыл

roman: ŋəlŋəl

ипиип

roman: ipiip

ᑲᐢᑳᐸᐦᑌᐤ

roman: kaskâpahtêw

ຄວັນ

roman: khuan

ຄວັນໄຟ

roman: khuan fai

კომა

roman: ḳoma

მკომა

roman: mḳoma

ნკომა

roman: nḳoma

гум

roman: gum

ᦩᦸᧃ

roman: xwoan

чад

roman: čad

പുക

roman: puka

ᡧᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ

roman: šanggiyan

посым

roman: posym

धूर

roman: dhūr

шӹкш

roman: šÿkš

ლოლი

roman: loli

ფურკი

roman: purḳi

ფუტი

roman: puṭi

качам

roman: kačam

утаа

roman: utaa

ᠤᠲᠤᠭᠠ

roman: utuɣ-a

ယက်

roman: jak

якэ

roman: jake

धुँवा

roman: dhũwā

धूवाँ

roman: dhūwā̃

кинтә

roman: kintĕ

дякагә

roman: djakagĕ

тʼуф

roman: tʼuf

туьтин

roman: tütin

ଧୂଆଁ

roman: dhūam̐

фӕздӕг

roman: fæzdæg

𐌚𐌄𐌔𐌚

roman: fesf

دومان

roman: duman

دخان

roman: duhân

ئىس

roman: is

ਧੂੰ

roman: dhū̃

түтін

roman: tütın

ⲭⲣⲉⲙⲧⲥ

roman: khremts


dû

glosses: dûvik, kilik, kurî, terrî, doçik, dêl (2), kilk, kurîk, terrîk

etymology_text: Ji proto-îranî *dume-, hevreha avestayî, dume-, farisî دم (dum), دنب (dunb), soranî دووگ (dûg).

ipa: /duː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dû.wav

hyphenation: dû


dû

glosses: Pey, dûv, piştî kesekê/î yan tiştekê/î bi heman rê ve.

text: Ez li dû wî çûm.

forms:
dûf
dûv
dûw
duv
duw
dî
dîf
dîv
diw
dîw
dwî
dwîv
dwîf

etymology_text: Ji zimanên îranî, bi avestayî dume bû, binêre dûv.

зад

roman: zad

...後面

roman: ...hòumiàn

خَلْفَ

roman: ḵalfa

وَرَاء

roman: warāʾ

ورا

roman: wara

հետո

roman: heto

𐌰𐍆𐌰𐍂

roman: afar

뒤-에

roman: dwie

പിന്നാലെ

roman: pinnāle

ପଛରେ

roman: pôchôre

за

roman: za

позади́

roman: pozadí

сза́ди

roman: szádi

поза́ду

roman: pozádu


dû

pos: num

pos_title: Hejmar


dûv

glosses: kilik, kurî, terrî, boç, daw, derqûn, terriya kin, dûvik

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha belûçî دمب (dumb), farisî دم (dom), avestayî dume-.

ipa: /duːv/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dûv.wav

hyphenation: dûv


dêw

glosses: Hin afirandiyên aşopî anku çîrokî yên pir mezin.

text: Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwabDêwê mel'ûn û munafiq ê Xudê rûreş kirîMa bi bala hilkişêtin 'aqibet çî bit selab

forms:
dêwel
دێو
cin
firîşte
perî

etymology_text:
Hevreha soranî دێو (dêw), zazakî dêw (devoka Çewlîgêdêb, dyêb), belûçî [skrîpt hewce ye] (dêw), farisî دیو (dîv, dêv), peştûyî [skrîpt hewce ye] (dêw), farisiya navîn dêv, hexamenişî deyve-, avestayî 𐬛𐬀𐬉𐬬𐬀 (deêve-, deêwe-), sanskrîtî देव (devá, “xweda”), rûsî диво (dîvo, “ecêb”), latînî dīvus (xwedayî) û deus (xweda > fransî dieu, spanî dios), latviyayî dievs (xweda), lîtwanî dievas (xweda), yûnaniya kevn Ζεύς (Zeús) (Zêûs: xweda, Zeûs), hîtîtî 𒅆𒍑 (sîus: xweda), îngilîziya kevn Tīw (xweda > îngilîziya nû Tuesday = sêşem, "roja Tīwî")... hemû ji proto-hindûewropî *deywós (“xweda, esmanî”) ji *dyew- (“esman, roja li esmanan”) ku herwiha serekaniya diēs (“roj, 24 saet”) ya latînî ye.
Pêşî wateya peyvê "xweda" bû lê paşî di zimanên îranî de maneya wê guherî û bû "xwedayê jêrîn, dêw, şeytan".
ديو (diyû) ya erebî, dev ya tirkî, دیو (dîv) ya osmanî, դեւ (dew) ya ermeniya kevn, դև (dew) ya ermeniya nû, დევი (devi) ya gurcî, دیو (dîv) ya urdûyî, див (dîv) ya sirbî, div ya xirwatî... ji zimanên îranî hatine wergirtin.
;Çavkanî
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon. University of Leiden.
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em

аиныжә

roman: āinəž°

адау

roman: ādāu

веліка́н

roman: vjelikán

гіга́нт

roman: hihánt

во́лат

roman: vólat

দৈত্য

roman: doitjô

велика́н

roman: velikán

гига́нт

roman: gigánt

ᏧᎵᎧᎷ

roman: tsulikalu

ᏧᎵᎦᎳ

roman: tsuligala

巨人

roman: geoi⁶ jan⁴

巨人

roman: jùrén

عِمْلَاق

roman: ʿimlāq

عِملاق

roman: ʕimlāq, ʕimlāg

հսկա

roman: hska

աժդահա

roman: aždaha

հսկայ

roman: hskay

սկայ

roman: skay

غول

roman: ğul

ბუმბერაზი

roman: bumberazi

გოლიათი

roman: goliati

დევი

roman: devi

दानव

roman: dānav

देव

roman: dev

दैत्य

roman: daitya

עֲנָק

roman: anák

נָפִיל

roman: nafíl

дөө

roman: döö

алп

roman: alp

거인

roman: geoin

ຍັກ

roman: nyak

џин

roman: džin

ги́гант

roman: gígant

پالۋان

roman: palwan

گىگانت

roman: gigant

دېب

roman: deb

دېو

roman: dew

алып

roman: alyp

ⲁⲫⲱⲫ

roman: aphōph

исполи́н

roman: ispolín

тита́н

roman: titán

ве́лет

roman: vélet

во́лот

roman: vólot

девпайкар

roman: devpaykar

ғул

roman: ġul

ве́летень

roman: véletenʹ

យក្ស

roman: yɔɔyŭəksɑɑ

កុម្ពណ្ឌ

roman: kompɔɔndɔɔ

γίγαντας

roman: gígantas

γίγας

roman: gígas

dîn

translation: bi maneyabêaqil, bêhiş

ipa: /deːw/


dêw

glosses: Rewşa çemandî ya nêr a yekjimar a binavkirî ya dew.

text: Ew dêw vedixwe.


dêw

audio: LL-Q10199 (zza)-Mirzali-dêw.wav