nihandin

glosses: danîn, danan, danihan, bi cih kirin, tê kirin

forms:
dinihînim (present)
dinihînî (present)
dinihîne (present)
dinihînin (present)
binihîne (imperative singular)
binihînin (imperative plural)
nihand (past)
nihand (past)
nihand (past)
nihand (past)
–nihîn– (root present)
–nihand– (root past)
ez dinihînim (indicative present positive)
ez nanihînim (indicative present negative)
min nihand (indicative past positive)
min nenihand (indicative past negative)
tu dinihînî (indicative present positive)
tu nanihînî (indicative present negative)
te nihand (indicative past positive)
te nenihand (indicative past negative)
ew dinihîne (indicative present positive)
ew nanihîne (indicative present negative)
wê/wî nihand (indicative past positive)
wê/wî nenihand (indicative past negative)
em dinihînin (indicative present positive)
em nanihînin (indicative present negative)
me nihand (indicative past positive)
me nenihand (indicative past negative)
hûn dinihînin (indicative present positive)
hûn nanihînin (indicative present negative)
we nihand (indicative past positive)
we nenihand (indicative past negative)
ew dinihînin (indicative present positive)
ew nanihînin (indicative present negative)
wan nihand (indicative past positive)
wan nenihand (indicative past negative)
min dinihand (imperfect positive)
min nedinihand (imperfect negative)
min nihandibû (positive)
min nenihandibû (negative)
te dinihand (imperfect positive)
te nedinihand (imperfect negative)
te nihandibû (positive)
te nenihandibû (negative)
wê/wî dinihand (imperfect positive)
wê/wî nedinihand (imperfect negative)
wê/wî nihandibû (positive)
wê/wî nenihandibû (negative)
me dinihand (imperfect positive)
me nedinihand (imperfect negative)
me nihandibû (positive)
me nenihandibû (negative)
we dinihand (imperfect positive)
we nedinihand (imperfect negative)
we nihandibû (positive)
we nenihandibû (negative)
wan dinihand (imperfect positive)
wan nedinihand (imperfect negative)
wan nihandibû (positive)
wan nenihandibû (negative)
ez ê binihînim (future positive)
ez ê nenihînim (future negative)
minê nihandibe (future perfect positive)
minê nenihandibe (future perfect negative)
tu yê binihînî (future positive)
tu yê nenihînî (future negative)
teyê nihandibe (future perfect positive)
teyê nenihandibe (future perfect negative)
ew ê binihîne (future positive)
ew ê nenihîne (future negative)
wê/wîyê nihandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nenihandibe (future perfect negative)
em ê binihînin (future positive)
em ê nenihînin (future negative)
meyê nihandibe (future perfect positive)
meyê nenihandibe (future perfect negative)
hûn ê binihînin (future positive)
hûn ê nenihînin (future negative)
weyê nihandibe (future perfect positive)
weyê nenihandibe (future perfect negative)
ew ê binihînin (future positive)
ew ê nenihînin (future negative)
wanê nihandibe (future perfect positive)
wanê nenihandibe (future perfect negative)
min nihandiye (perfect positive)
min nenihandiye (perfect negative)
min nihandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nenihandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nihandiye (perfect positive)
te nenihandiye (perfect negative)
te nihandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nenihandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nihandiye (perfect positive)
wê/wî nenihandiye (perfect negative)
wê/wî nihandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nenihandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nihandiye (perfect positive)
me nenihandiye (perfect negative)
me nihandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nenihandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nihandiye (perfect positive)
we nenihandiye (perfect negative)
we nihandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nenihandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nihandiye (perfect positive)
wan nenihandiye (perfect negative)
wan nihandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nenihandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez binihînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nenihînim (present subjunctive negative)
(bila) min nihandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nenihandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu binihînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nenihînî (present subjunctive negative)
(bila) te nihandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nenihandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binihîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nenihîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nihandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenihandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em binihînin (present subjunctive positive)
(bila) em nenihînin (present subjunctive negative)
(bila) me nihandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nenihandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn binihînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nenihînin (present subjunctive negative)
(bila) we nihandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nenihandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binihînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nenihînin (present subjunctive negative)
(bila) wan nihandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nenihandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min binihanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nenihanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nihandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nenihandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te binihanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nenihanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nihandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nenihandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî binihanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenihanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nihandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenihandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me binihanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nenihanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nihandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nenihandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we binihanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nenihanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nihandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nenihandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan binihanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenihanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nihandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenihandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê binihanda (present conditional positive)
minê nenihanda (present conditional negative)
minê nihandibûya (preterite conditional positive)
minê nenihandibûya (preterite conditional negative)
teyê binihanda (present conditional positive)
teyê nenihanda (present conditional negative)
teyê nihandibûya (preterite conditional positive)
teyê nenihandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê binihanda (present conditional positive)
wê/wîyê nenihanda (present conditional negative)
wê/wîyê nihandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nenihandibûya (preterite conditional negative)
meyê binihanda (present conditional positive)
meyê nenihanda (present conditional negative)
meyê nihandibûya (preterite conditional positive)
meyê nenihandibûya (preterite conditional negative)
weyê binihanda (present conditional positive)
weyê nenihanda (present conditional negative)
weyê nihandibûya (preterite conditional positive)
weyê nenihandibûya (preterite conditional negative)
wanê binihanda (present conditional positive)
wanê nenihanda (present conditional negative)
wanê nihandibûya (preterite conditional positive)
wanê nenihandibûya (preterite conditional negative)
(tu) binihîne (imperative present positive)
(tu) nenihîne (imperative present negative)
(hûn) binihînin (imperative present positive)
(hûn) nenihînin (imperative present negative)
نهاندن
niyandin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /nɪhɑːnˈdɪn/

hyphenation: ni·han·din


nihandin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


oxlim

text: - Ka bêjedîkil axa, gelo mirîşk ji hêkê ji hêkê derketiye yan hêk ji mirîşkê. - Ji min re çi, oxlim! Ez nihandimên xwe dikim û xilas!

ref: Lotikxane.com, 12/2010

forms: oxlum

etymology_text: Ji tirkî oğlum ji oğul (kurr + -m (yê min)


xafil

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: Ji tiştekî nehaydar, ne agadar, ne serwext.

text: Li Tirkiyeyê û bakurê Kurdistanê di destpêka havîna bêt de hilbijartinên giştî dê çêbin lê belê tansiyona siyasetê her ji niho ve germ dibe û partiyên siyasî rexneyên dijwar li hev digirin. Serokwezîrê tirkan Erdogan di gelek rexneyên xwe yên li BDP-ê de dikare heq be û ji aliyê siyasî ve ew çi rexneyan li BDP-ê digire bila bigire lê belê çênabe ko Erdogan xwe ji Xwedê xafil bike û gotinên ko esl û esasê wan nîne bibêje.

glosses: Kesa/ê ku ji ser rêya rast (bi taybetî ya li gor dînî) varrê bûye û guneh kirine yan gunehan dike.

etymology_text: Ji erebî غَافِل (ḡāfil).


dorfireh

text: Serokkomarê Tirkiyeyê Abdullah Gul 30’ê kanûnê tê Amedê. Ev hatin girîng e. Bendewarî ew e ku Gul ji Amedê peyama sersalê ya ji bo tevahiya Tirkiyeyê bide. Gul dê li Amedê çi bêje? Bêguman, şêwirmendên wî dorfireh li ser peyama ku ew ê bide dixebitin. Her wiha divê paşguh neyê kirin ku Gul piştî civîna MGK’ê [Encûmena Asayîşa Neteweyî] ya dawiya salê pêk bîne dê bê Amedê. Ev noqte, peyama Gul dê bide hê jî giranbuhatir dike. Lewre tiştên ku Gul dê li Amedê bîne ziman, dê wekî peyamên di civîna MGK’ê de hatine rafînekirin bêne qebûlkirin. Ligel raya giştî ya Tirkiyeyê siyaseta kurd jî dê peyamên ku li Amedê bêne dayîn wisa şîrove bike.

ref: Adil Zozanî, Heke Abdullah Gul kurd bûya, Welat.com, 12/2010

forms:
dorfere
dorfereh
dorfire
dorferhe
dorfirhe
dewrfireh

etymology_text: Ji dor + fireh.

hyphenation: dor·fi·reh


mexdûriyet

text: Huseyîn Çelîkê arîkarê serokê Ak Partiyê Recep Tayyip Erdoganî îro piştî civîna heyeta birêveber ya partiyê got bêguman Erdogan dizane ka "wehdet, tewhîd û şirk" çi ye û got rêza wan ji hebûna etnîsîteyên cida re heye lê belê ew di ”nêv pirbûnê de yekîtiyê” diparêzin û got BDP jî dixwaze bi ”hesta mexduriyetê” piştgiriyê bo xwe peyda bike.

forms:
mexdûrî
mexdûrîtî
mexdûrtî
mehkûmiyet
mezlûmiyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]. Herwiha wek mexdûr + -iyet.


biserûber

text: Serokê Ak Partiyê Erdogan gelek caran gotinên ne di rê de dike û paşê heval û arîkarên wî mecbûr dibin ko hinekê rewşê serûber bikin.

forms:
biserûbertir (comparative)
herî biserûber (superlative)
biserûbertirîn (superlative)
serûber

etymology_text: bi- + ser + -û- + ber (1)


birêkûpêk

glosses:
biserûber, durist, rast, sererast, edil,
 her tişt li cihê xwe yê dirist

forms:
birêkûpêktir (comparative)
herî birêkûpêk (superlative)
birêkûpêktirîn (superlative)
برێکوپێک
bi rêk û pêk
rêkûpêk
rêk û pêk

etymology_text: Ji bi- + rêkûpêk.


medyaya sosyal

glosses: Awayên medyaya înteraktîv yên ku rê didin ku bikarîner li gel hev danûstandinan bikin û ji hev re tiştan biweşînin (bo nimûne Facebook).

text: HAWAR NET bi xwendevanên xwe re pêywendiyên berfireh danîne û di qadên medyaya sosyal de jî bi xwendevanên xwe re ye.

ref: Danasîna malpera hawarnet.com, jêwergirtin 12/2010

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî social media, herwiha wek medya + -ya + sosyal.


elegant

glosses: şayeste, şayîk, şengûşox, spehî, delal, maqûl, jêhatî, bijare

text: Fîstanên elegant û femînîn yên salên 20 û 30î vegeriyan. Mirov dikare modernû elegant be. Dibêjin tiştê baş herdem dubare dibe. Ji ber vê yekê ye ku fîstanên salên [19]20 û [19]30î û xwediyênmodayê niha careke din li pêş in.

ref: Hawarnet.com, 12/2010

glosses: xweşik, şîrîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
eleganttir (comparative)
herî elegant (superlative)
eleganttirîn (superlative)

etymology_text: Bi riya îngilîzî elegant yan fransî élégant, ji latînî elegantia, elegans (“ya/yê ku dizane bibijêre”).

우아한

roman: uahan

элегантный

roman: el'egántnyj

шикарный

roman: šikárnyj

شائسته

roman: śā'istه

κομψός

roman: kompsós


elegant

glosses: meles, ferz, ciwanpoş, çeleng, çelebî~ spehî, delal, şepal, şeng, kok, cindî, bedew, ciwan, çeleng, nazik, xemlî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-elegant.wav


deodorant

glosses: ava yan dermankê ku mirov li binkefşên xwe direşîne yan dihesû daku xuhê nede û bêhna pîs jê neyê

text: Di van salên dawiyê de li dijî xwêdanê bikaranîna deodorantê zêde bûye. Lê divê mirov bizanibe çawa bikarbîne. Berî hertiştî divê berî bikaranîna deodorantê, binçengên mirov pak û ziwa bin. Bi vî awahî mirov dikare encameke baş ji deodorantê wergire. Dema mirov deodorantê di bin çengekî xwêdandayî bide, wê bêhna wî û bêhna xwêdanê têkel bibin û bibin sedema derketina bêhneke giran û nexweş.

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]dé- + odorant anku "yê ku bêbêhn" dike

дезодорант

roman: dezodorant

体香剂

roman: tǐxiāngjì

除臭剂

roman: chúchòujì

防臭剂

roman: fángchòujì

مزيل العرق

roman: muziil al-3áraq

مزيل الرائحة

roman: muziil al-raa'iHa

דאודורנט

roman: deodoránt'

אל-ריח

roman: al-ré'akh

탈취제

roman: talchwije

дезодоранс

roman: dezodoráns

дезодорант

roman: dezodoránt

дезодоранс

roman: dezodorans

αποσμητικό

roman: aposmitikó


spray

glosses: boyaxa bexe, boyaxa yan dermankê ku mirov ji qapikekê direşîne anku bi hêz piço-piço jê derdixe

text: Hegerdeodorant bi rengê sprayê be, divê mirov wê 15 santîman ji dûr ve li binçengê xwe bike. Heger ev spray xwediyê taybetmendiyeke antîperspîrant û bi bodra be, divê ew berî bikaranînê baş were şilqandin. Deodorantê li kincên xwe nekin, dibe ku ew rengê kincên we biguherîne. Heger di rojekê de hûn bixwazin du caran bi kar bînin, divê her carê hûn binçengên xwe pak û ziwa bikin.

forms: sprey

etymology_text: Ji îngilîzî spray (“lê reşandin, lê kirin, avêtinê”).


dermank

etymology_text: Ji derman + -k.

ipa: /dɛɾˈmɑːŋk/

hyphenation: der·mank


bilboard

glosses: Tabloyên mezin yên li ber rêyan ku bi taybetî reklam li ser hene.

text: Hewldan û xebatên di çarçoveya kampanya du-zimanî ya BDP û KCD'ê de berfireh dibe. Şaredariya Bazîdê di çarçoveya kampanyayê de ji bo pêşxistina Kurdî dest bi hewildanan kir. Şaredariyê li Taxa Hurriyetê li ser pira nû "Şaredariya Bazîdê" nivîs û her wiha ji bo sersalê jî di bîllboardan de afîşên "Sersala we piroz be" û gotinên Helbestvan Cegerxwîn ên "Ji kûye? li kûye? Nebi, Diçî ku? Cihan tev seranser welatê me bî" hatin daliqandin. Gel ji ber afîşên kurdî keyfxweş e. Her wiha şaredariyê demsala 2011'an jî bi Kurdî û Tirkî amade kir.

forms: bilbord

etymology_text: Ji îngilîzî billboard, ji bill + board.


naed

glosses: helbestên ku bo pesndana Mihemed-pêxemberî hatine nivîsîn û tên xwendin

forms:
naad
neid
nehd

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /nɑːˈɛd/

hyphenation: na·ed


yaw

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: çepdan, ladan, goşeya çepdanê, çep dan, la dan


yaho

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses:
babo! yabo! kuro! de, wey Xwedêyo,
gotinek xweacizkirinê yan ricakirinê ye

forms:
yaw
yao
yawo

etymology_text: ya + ho (heyho!)


pere dikute mere

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: "pare mirovan digê" anku pare dikare her tiştê pîs jî bi mirovî bide kirin

text: Lawo, ev pere çi dike û çi nake. Belasebeb negotine "pere dikute mere", ellahwekîl. Ma ku ne ji pareyên wî bûya, dê Crystal Harris a 24 salî bi Hugh Hefner ê 84 salî re bizewiciya? Dikeve serê we?

etymology_text: pere (pare) + kutan + mere (mirov)


ellahwekîl

etymology_text: Ji Ellah + wekîl.


nermijandin

text: Îcar hûn bi qedrê xwedê û pêxember kin, heger ne ji dewlemendî û perên Hugh Hefner efendî bûya, wê karxezala Crystal Harris a 24 salî ew kalêmêr bera ser xwe dabûya? Ma law jnika 24 salî ji ku bi lotikên kalekî 84 salî têr dixwe? Ma go yekî wek min harûdîn nekeve ser dilê wê û wê nenermijîne, wê rebenê Hugh Hefner çi xwelîyê li serê xwe û wê rebenê bike.

forms:
dinermijînim (present)
dinermijînî (present)
dinermijîne (present)
dinermijînin (present)
binermijîne (imperative singular)
binermijînin (imperative plural)
nermijand (past)
nermijand (past)
nermijand (past)
nermijand (past)
–nermijîn– (root present)
–nermijand– (root past)
ez dinermijînim (indicative present positive)
ez nanermijînim (indicative present negative)
min nermijand (indicative past positive)
min nenermijand (indicative past negative)
tu dinermijînî (indicative present positive)
tu nanermijînî (indicative present negative)
te nermijand (indicative past positive)
te nenermijand (indicative past negative)
ew dinermijîne (indicative present positive)
ew nanermijîne (indicative present negative)
wê/wî nermijand (indicative past positive)
wê/wî nenermijand (indicative past negative)
em dinermijînin (indicative present positive)
em nanermijînin (indicative present negative)
me nermijand (indicative past positive)
me nenermijand (indicative past negative)
hûn dinermijînin (indicative present positive)
hûn nanermijînin (indicative present negative)
we nermijand (indicative past positive)
we nenermijand (indicative past negative)
ew dinermijînin (indicative present positive)
ew nanermijînin (indicative present negative)
wan nermijand (indicative past positive)
wan nenermijand (indicative past negative)
min dinermijand (imperfect positive)
min nedinermijand (imperfect negative)
min nermijandibû (positive)
min nenermijandibû (negative)
te dinermijand (imperfect positive)
te nedinermijand (imperfect negative)
te nermijandibû (positive)
te nenermijandibû (negative)
wê/wî dinermijand (imperfect positive)
wê/wî nedinermijand (imperfect negative)
wê/wî nermijandibû (positive)
wê/wî nenermijandibû (negative)
me dinermijand (imperfect positive)
me nedinermijand (imperfect negative)
me nermijandibû (positive)
me nenermijandibû (negative)
we dinermijand (imperfect positive)
we nedinermijand (imperfect negative)
we nermijandibû (positive)
we nenermijandibû (negative)
wan dinermijand (imperfect positive)
wan nedinermijand (imperfect negative)
wan nermijandibû (positive)
wan nenermijandibû (negative)
ez ê binermijînim (future positive)
ez ê nenermijînim (future negative)
minê nermijandibe (future perfect positive)
minê nenermijandibe (future perfect negative)
tu yê binermijînî (future positive)
tu yê nenermijînî (future negative)
teyê nermijandibe (future perfect positive)
teyê nenermijandibe (future perfect negative)
ew ê binermijîne (future positive)
ew ê nenermijîne (future negative)
wê/wîyê nermijandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nenermijandibe (future perfect negative)
em ê binermijînin (future positive)
em ê nenermijînin (future negative)
meyê nermijandibe (future perfect positive)
meyê nenermijandibe (future perfect negative)
hûn ê binermijînin (future positive)
hûn ê nenermijînin (future negative)
weyê nermijandibe (future perfect positive)
weyê nenermijandibe (future perfect negative)
ew ê binermijînin (future positive)
ew ê nenermijînin (future negative)
wanê nermijandibe (future perfect positive)
wanê nenermijandibe (future perfect negative)
min nermijandiye (perfect positive)
min nenermijandiye (perfect negative)
min nermijandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nenermijandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nermijandiye (perfect positive)
te nenermijandiye (perfect negative)
te nermijandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nenermijandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nermijandiye (perfect positive)
wê/wî nenermijandiye (perfect negative)
wê/wî nermijandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nenermijandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nermijandiye (perfect positive)
me nenermijandiye (perfect negative)
me nermijandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nenermijandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nermijandiye (perfect positive)
we nenermijandiye (perfect negative)
we nermijandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nenermijandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nermijandiye (perfect positive)
wan nenermijandiye (perfect negative)
wan nermijandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nenermijandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez binermijînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nenermijînim (present subjunctive negative)
(bila) min nermijandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nenermijandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu binermijînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nenermijînî (present subjunctive negative)
(bila) te nermijandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nenermijandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binermijîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nenermijîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nermijandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenermijandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em binermijînin (present subjunctive positive)
(bila) em nenermijînin (present subjunctive negative)
(bila) me nermijandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nenermijandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn binermijînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nenermijînin (present subjunctive negative)
(bila) we nermijandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nenermijandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binermijînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nenermijînin (present subjunctive negative)
(bila) wan nermijandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nenermijandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min binermijanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nenermijanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nermijandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nenermijandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te binermijanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nenermijanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nermijandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nenermijandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî binermijanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenermijanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nermijandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenermijandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me binermijanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nenermijanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nermijandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nenermijandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we binermijanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nenermijanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nermijandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nenermijandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan binermijanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenermijanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nermijandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenermijandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê binermijanda (present conditional positive)
minê nenermijanda (present conditional negative)
minê nermijandibûya (preterite conditional positive)
minê nenermijandibûya (preterite conditional negative)
teyê binermijanda (present conditional positive)
teyê nenermijanda (present conditional negative)
teyê nermijandibûya (preterite conditional positive)
teyê nenermijandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê binermijanda (present conditional positive)
wê/wîyê nenermijanda (present conditional negative)
wê/wîyê nermijandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nenermijandibûya (preterite conditional negative)
meyê binermijanda (present conditional positive)
meyê nenermijanda (present conditional negative)
meyê nermijandibûya (preterite conditional positive)
meyê nenermijandibûya (preterite conditional negative)
weyê binermijanda (present conditional positive)
weyê nenermijanda (present conditional negative)
weyê nermijandibûya (preterite conditional positive)
weyê nenermijandibûya (preterite conditional negative)
wanê binermijanda (present conditional positive)
wanê nenermijanda (present conditional negative)
wanê nermijandibûya (preterite conditional positive)
wanê nenermijandibûya (preterite conditional negative)
(tu) binermijîne (imperative present positive)
(tu) nenermijîne (imperative present negative)
(hûn) binermijînin (imperative present positive)
(hûn) nenermijînin (imperative present negative)
نهرمژاندن

etymology_text: nerm, -ijandin

ipa: /nɛɾmɪʒɑːnˈdɪn/

hyphenation: ner·mi·jan·din


nermijandin

ipa: /nɛɾmɪʒɑːnˈdɪn/


kirmê şîrî heta pîrî ye

glosses: xirabiyên ku mirov di zarokiya xwe de bike dê di meziniya xwe de jî bidomîne

text: De werin li lîstikêndewleta Elî Osman binerin û kirasê xwe neçirînin. Tirkên ku qaşo dixwazin di sedsala 21ê de hinekî bibin insan û bêhna insanetîyê ji wan bê, dev ji dek û dolabên xwe bernadin û kerê Kurdan bera nizanim ser çiyî xwe didin. Ê helbet belasebeb negotine “Kurmê şîrî heta pîrî ye” canim, ma jina qereçî dibe xatûn? Na.

forms: kurmê şîrî heta pîrî ye

etymology_text: Ji kirmê + şîrî + heta + pîrî + ye


dewleta Elî Osman

glosses: (henekkirina bi navê) dewleta Alî Osman anku Dewleta Osmanî


hi

glosses: Hey xiyar oxlî xiyar, ma ne qaşo tu profesor î, ma tirr li kûûû û das li kû, oxlim? Helbet kurdî û farisî pismamên hev in, meriv û xizmên hev in, ji kokekê ne. Lê kengî û çawa Kurdî bûye zaraveyek farisî hi? Olan ewladim, heger kurdî zaraveyek farisî be, gelo tirkî jî ne zaraveyek çeqel û heftaran be? Ne zaraveyek seg û kûçikan be? — (Lotikxane.com, 12/2010)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hi

audio: Anna Pete, hi! Hi, we are here!.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Anna Pete, hi! Hi, we are here!.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-hi.wav


prosedûr

glosses:
rêbaz, meşandin, birêvebirin, azîne, metod, prose, pêvajo,
awayê meşandina yan meşîna karekî

forms: prosedur

etymology_text: Bi rêya fransî procédure yan îngilîzî procedure ji latînî procedere (pêşve çûn, pêş ketin)

διαδικασία

roman: diadikasía


bextê xwe xirab kirin

glosses: bêbextî kirin, neheqî kirin, derew kirin

text: Arkeologên Israîlî didanek 400 hezar sal kevnare dît. Hinek dibêjin 400 hezar sal wextek pir dirêj e, hinek jî bi sê telaqên jinberdanê sûnd dixwin ku ew didan diranê Birahîm Xelîl pêxember e. Niha arkeologên israîlî li ser vî diranî ketine qirika hev û dê weledê xwe avêtiye. Em bi xwe bawerin ku ew diran diranê bapîrê Kurdan Îbrahîm Xelîl pêxember e. Tew ji xwe hinek jî bextê xwe xera dikin û dibêjin: "Bi ellawekîl ev diran dişibe diranê Selaheddînê Eyyûbî" û bi hev re şert û berberiyê dikin.


Kadiz

pos: name

pos_title: Serenav

text: Ku meriv şevên sahî (sayî) li ezmên dinêregewraxîyeke dirêj xuya dibe, ji wê re dibêjin Kadiz û em di nava vê galaksiyê de ne. Ew gewraxîya ji komeke stêran tê. Di Kadizê de di navbera 200 û 400 milyar stêr hene û stêra herî kevn 13.2 milyon salî ye. Navê Kadizê ji mîtolojiya kurdî tê. Gorî çîrokê yek dihere diziya kaya Xwedê. Tûrê xwe tijî dike, hildide xwe û dihere lê tûrê wî qul/kun bûye. Loma li şopa wî wek riyeka gewr dimîne. Li ser vê meseleyê bi vê galaksiyê re dibêjin Kadiz. Navê wê yê tirkî jî dîsa wek yê kurdî ye û ew dibêjin Samanyolu (Riya kayê). Çima tirk dibêjin, ne diyar e, lê ihtimal e ku navê wê ji eynî çîrokê tê.

etymology_text: Ji kadiz^([Divê were berfirehtirkirin])

млечен път

roman: mlečen pǎt

우리 은하

roman: uri eunha

млечен пат

roman: mlečen pat

سامان يولى سىستىمېسى

roman: saman yoli sistimësi

Млечный Путь

roman: Mlečnyj Putʹ

чумацький шлях

roman: čumacʹkyj šljax

γαλαξίας

roman: galaxías

ipa: /kɑːˈdɪz/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-kadiz.wav

hyphenation: Ka·diz


xaşe

glosses: Cilê ku ji navtengê berjor ta ber stuyî digire û bihuçik û bipistok e bi gelemperî li ser fanêlan lê li bin cakêtan tê bikaranîn û carine stubend jî li ser tê girêdan.

forms:
cakêt
fanêl
tîşort

قميص

roman: qemîs

क़मीज़

roman: qemîz

ipa: /xɑːˈʃɛ/

hyphenation: xa·şe


sosyaldemokrat

glosses: Çepgirên nerm, alîgirên sosyaldemokrasiyê.

forms:
sosyal demokrat
sosyal-demokrat
demokrat
sosyalîst

etymology_text: Ji sosyal + demokrat, wergerandina yekser ji îngilîzî social democrat yan swêdî sosialdemokrat.


sosyaldemokrat

text: Parlamenterê Şirnexê yê Partiya Aştî û Demokrasiyê (BDP) Hasip Kaplan behsaCHPê (Partiya Gel ya Komarî li Tirkiyê) jî kir û got ew nikare bibe partiyeke sosyaldemokrat.

ref: Aknews.com, 1/2011


sosyaldemokrasî

glosses:
çepgiriya nerm,
çepgiriya ku kapîtalîzmê bi temamî red nake lê dixwaze ku dewlet xizmetên giştî bi rê ve bibe û bi taybetî alîkariya hejaran bike

forms:
sosyal demokrasî
sosyal-demokrasî
demokrasî
sosyalîzm
komunîzm
kapîtalîzm

etymology_text: sosyal + demokrasî, li gor social democracy ya îngilîzî yan sosialdemokrati ya swêdî hatiye formulekirin


pişka şêrî

forms:
beşa şêrî
behra şêrî
para şêrî

etymology_text: a lion's share ya îngilîzî ku bi xwe ji çîrokek Aysoposî ye ku tê de piştî nêçîrekhevbeş ya ajelan, şêr dixwaze ku hemû berhemê nêçîrê bo wî be.

львиная доля

roman: l’vinaia dolia

µερίδα του λέοντος

roman: µerída tou léontos


duzimanî

glosses: kesa/ê ku du zimanan dizane yan bi du zimanan dipeyive

glosses: tişta/ê ku bi du zimanan hatiye nivîsîn yan tê pêşkêşkirin

glosses: welatê yan devera ku du zimanên fermî yan bikaranînê hene

etymology_text: du + ziman + -î

দ্বিভাষিক

roman: dbibhaśik

двуезичен

roman: dvuezičen

双语

roman: shuāngyǔ

ثنائي اللغة

roman: thunaa'iy al-lugha

двојазичен

roman: dvojázičen

двуязычный

roman: dvujazýčnyj

δίγλωσσος

roman: díglossos


duzimanî

glosses: duzimanîtî, zanîna yan bikaranîna du zimanan


nava hefteyê

glosses: rojên karkirinê, ji roja duşemê heta înê (lê ne şemî û yekşeman)

forms:
nava heftiyê
nav hefteyê
nav heftiyê

etymology_text: Ji nava + hefteyê.

平日

roman: píngrì

平常日

roman: píngchángrì

평일

roman: pyeongil

делник

roman: délnik

рабочий день

roman: rabóčij den'

будний день

roman: búdnij den'

будни

roman: búdni

καθημερινή

roman: kathimeriní


ezgorî

glosses:
ezheyran, ezqurban, ezxulam, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me

glosses: rêzdar, hêja^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ez-gorî
ez gorî

etymology_text: Ji ez + gorî.


ezheyran

glosses:
ezgorî, ezqurban, ezxulam, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me

forms:
ez-heyran
ez heyran

etymology_text: Ji ez + heyran.


ezqurban

glosses:
ezgorî, ezheyran, ezxulam, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me

forms:
ez-qurban
ez qurban

etymology_text: Ji ez + qurban.


ezxulam

glosses:
ezgorî, ezheyran, rêzdar, hêja, ezqurban, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me

forms:
ئەزخولام
ez-xulam
ez xulam

etymology_text: Ji ez + xulam.


porsor

glosses: Kesa/ê ku rengê porê wê anku pirça wê sor e.

forms:
porrsor
por-reş
porzer

etymology_text: Ji por + sor.

рыжий

roman: rýžij


porsor

text: Ajana Rûs, delala dilê xortên 18-70 salî, porsora 28 salî Anna Chapman, li Rûsya ji alî “Kanal 1” ve wek jina salê hat hilbijartin. Chapman a ku li Amerîkayê bi sedema ajantîyê hatibû dersînorkirin, li welatê xwe Rûsyayê bû jina salê û doxîn li zilaman şil û pil kir.

ref: Lotikxane.com, 1/2011


dublajvan

glosses: Kesa/ê ku filman yan bernameyên din dublaj dike.

text: Înîsiyatîfa Dublajvanên Kurdî (ÎDK) ji aliyê dublajvanên Kurdî ve li ser pirsgirêkên karê Dublaja Kurdî hat damezirandin. Her çiqas me dixwest vî karî wek odeyeke pîşeyî bimeşînin jî, ji ber hin kêmasiyan çênebû. Ji ber vê jî me civîna xwe ya ewil bi beşdariya 21 kesan li Taksimê pêk anî. Civîna duyem jî di 24 Tîrmeh 2010 an de hate kirin.

ref: Dublajakurdi.com, jêwergirtin 1/2011

etymology_text: Ji dublaj + -van


dokumanter

glosses: Fîlmên yan bernameyên li ser bûyerên rast (ne yên xeyalî).

text: Rûken Bagdu Keskînê diyar dike ku Kurd 1’a Stenbolê heta niha di serî de fîlmên Hollywoodê, dublaja gelek fîlm, dokumanter û rêzefîlman kiriye: “Heta niha me dengdayîna li dora 30 fîlman kiriye. Me li vir Brehavert, Kleopatra, Titanik, Dr. Jivago, Toys, İndependence Day û gelek fîlmên ji klasîkên dinyayê bi dengê kurdî xiste nav malên kurdan. Kurd 1 Stenbol, her wiha bi navê Tropico û Condesa du rêzefîlmên ji Amerîkaya Latîn ku ji 200 beşan pêk dihat amade kir û da weşandin. Condesa vê gavê her roj bi baldarî tê temaşekirin. Kevî, Vegotin û Xoşebere sê bername ne ku berhemên Kurd 1’a Stenbolê ne. Kevî, li ser civat û jiyana koçber a kurdan; vegotin li ser edebiyat û Xoşebere jî bernameyeke çandî ye ku bi zaravayê zazakî/kirmanckî tê amadekirin û weşandin.”

forms: dokumenter

etymology_text: Ji îngilîzî documentary.


hîphop

glosses: Cûnek muzîka bajarî ya rojavayî ye û bi taybetî têkildarî muzîka rapê ye.

text: Milyarderê rûs Roman Ambramovic sersala xwe li mala xwe ya li girava St. Bartsê û bi 250 mêvanên bijare pîroz kir. Li gora agahiyên rojnameya rûsî Expressê, Abramovicî bo şahiya sersalê 7, 5 milyon dolarê amerîkî xerc kirine. Di şahiyê de Ben Stiller, Selma Hayek, Demi Moore, Ashton Kutcher, koma muzîka hip hopê ya amerîkî Black Eyed Peas û gelek navdarên din beşdar bûne.

ref: Netkurd.com, 1/2011

forms:
hiphop
hip-hop
hip hop
hîp hop
hîp-hop
hophop

etymology_text: Ji îngilîzî hip-hop.


mehelmî

glosses: erebên Mêrdînê (bi taybetî hin eşîrên wan)

text: "Tat" li cem me ji bo hin eşîrên ereb tê gotin. Bi kurdî jî dizanin, lê belê kurmanciya wan ji ya mehelmiyan jî xirabtir e. Hin zarokên wan di dema me de nêzîkî Hizbillahçiyan jî bûbûn. Lê, bi pirranî peywendiyên wan yên bi Kurdan re ne zêde xirab bûn. Bîstanên wan hene, cotkariyê dikin û heywanan xwedî dikin. Me li dikana xwe mastê wan difiroşt. Ez bi xwe jî çûme Sellaxê, nêzîkî Qezê ye, me ji wira cebeş û petêx dianîn û difiroştin.

ref: Îbrahîm Seydo Aydogan di Facebook.com de, 1/2011

forms: mihelmî


hîts

glosses: hejmara serdanên li rûpelek malperekê, vekirina rûpelekê li ser înternetê

text: NÛKURD di 15 rojan de bi ser 1 mîlyon 146 hezar 631 hîtsî ket!

ref: Nukurd.com, 1/22011

forms:
hît
hîtz

etymology_text: Deyn ji îngilîzî hits, pirjimara hit.


bi xêra xwe

glosses: ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe

text: Ti kesmafan bi xêra xwe nade, mirov mafên xwe bi darê zorê distînin.

ref: Şehîd Şêx Maşûqê Xiznewî, wergerrandina ji erebî: Ehmedê Huseynî, Beroj.org, 5/2009

etymology_text: Ji bi + xêra + xwe

калі ласка

roman: kalí láska

прашу

roman: prašú

প্লিজ

roman: pliz

моля

roman: mólja

ပါ

roman: pa

唔該

roman: m⁴ goi¹

请

roman: qǐng

拜托

roman: bàituō

من فضلك

roman: min fáDlak (to a male), min fáDlik (to a female)

لو سمحت

roman: law samaHt

لطفاً

roman: lutfen

խնդրեմ

roman: xndrem

لطفاً

roman: lotfan

თუ შეიძლება

roman: tu šeiʒleba

कृपया

roman: kr̥payā

मेहरबानी करके

roman: meharbānī karkē

प्लीज़

roman: plīz

제발

roman: jebal

молам

roman: mólam

пожалуйста

roman: požálujsta

прошу

roman: prošú

ช่วย

roman: chûay

กรุณา

roman: gà-rú-naa

مہربانی

roman: meharbānī

مہربانی فرماکے

roman: meharbānī farmake

будь ласка

roman: bud' láska

παρακαλώ

roman: parakaló


ji qenciya xwe

glosses: bi xêra xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe

forms: ji qenciya xwe re

etymology_text: Ji ji + qenciya + xwe

калі ласка

roman: kalí láska

прашу

roman: prašú

প্লিজ

roman: pliz

моля

roman: mólja

ပါ

roman: pa

唔該

roman: m⁴ goi¹

请

roman: qǐng

拜托

roman: bàituō

من فضلك

roman: min fáDlak (to a male), min fáDlik (to a female)

لو سمحت

roman: law samaHt

لطفاً

roman: lutfen


ji kerema xwe

glosses: bi xêra xwe, ji qenciya xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe, tenikî

forms:
ji kerema xwe re
ji kerema xwe ra

etymology_text: Ji ji + kerema + xwe

խնդրեմ

roman: xndrem

لطفاً

roman: lotfan

თუ შეიძლება

roman: tu šeiʒleba

कृपया

roman: kr̥payā

मेहरबानी करके

roman: meharbānī karkē

प्लीज़

roman: plīz

제발

roman: jebal

молам

roman: mólam

пожалуйста

roman: požálujsta

прошу

roman: prošú

ช่วย

roman: chûay


ji camêriya xwe

glosses: bi xêra xwe, ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet

forms:
ji camêriya xwe re
ji camêriya xwe ra

etymology_text: Ji ji + camêriya + xwe

калі ласка

roman: kalí láska

прашу

roman: prašú

প্লিজ

roman: pliz

моля

roman: mólja

ပါ

roman: pa

唔該

roman: m⁴ goi¹

กรุณา

roman: gà-rú-naa

مہربانی

roman: meharbānī

مہربانی فرماکے

roman: meharbānī farmake

будь ласка

roman: bud' láska

παρακαλώ

roman: parakaló


basketbollîz

glosses: yarîkerê/a basketbolê, lîstikvanê/a basketbolê

text: Kurdistan basketbollîzên amerîkî transfer dike'*

forms:
basketbolker
basketbolvan
basketor
basketvan
beyzbollîz
futbollîz
hendbollîz
voleybollîz

etymology_text: basketbol + -lîz (< lîstin)

농구선수

roman: nongguseonsu


yarîker

glosses:
lîstikker, lîzer, leyizer, kesa/ê ku lîstikekê yan lîstikan anku yariyekê yan yariyan dike
(bi taybetî zarok)

forms:
یاریكهر
yarîvan
yarîzan

etymology_text: Ji yarî + -ker.

игрок

roman: igrók

спортсмен

roman: sportsmén

παίκτης

roman: paíktis

παίκτρια

roman: paíktria


fêkîfiroş

text: Fêkîfiroşê bi navê Omer Erîk jî navên fêkiyan bi kurdî û tirkî nivîsand û piştgirî da kampanyayê. Erîk, anî ziman ku kurdî zimanê pêşiyên wan e û dê kurdî ferî zarokên xwe jî bikin.

ref: Firatnews.com, 1/2010

forms: fêqîfiroş

etymology_text: Ji fêkî + -firoş.

水果商

roman: shuǐguǒshāng

մրգավաճառ

roman: mrgavačaṙ

торго́вец фру́ктами

roman: torgóvec frúktami

торго́вка фру́ктами

roman: torgóvka frúktami

οπωροπώλης

roman: oporopólis

οπωροπώλισσα

roman: oporopólissa

μανάβης

roman: manávis


Frucht

audio: LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Frucht.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Frucht.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Student16 de-Frucht.wav


फल

audio: LL-Q1568 (hin)-AryamanA-फल.wav

audio: LL-Q1568 (hin)-Mauryaar-फल.wav


verkaufen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-verkaufen.wav


umûmî

glosses: tevayî, piranî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: imûmî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî am, amî


femînîst

glosses: kesa/ê ku daxwaza bicihanîn û zêdekirina mafên jinan dike

text: Nivîskara femînîst Hîdayet Şefkatli Tuksal, di kanala Habertürk de behsa hebûna cemaetek îslamî kir û tofanekkesanedî rakir. Hîdayet Şefkatli Tuksal, mêrê xwe ji xwe berdide û dibêje: "Min bi rêya nasek xwe ew nas kir û min bi çavê serê xwe dît. Gava ez çûm mala jinikê, min keçek ciwan di mala wê de dît. Piştî pirsê, jinikê got „ew hewîya min e, min ji mêrê xwe re aniye".

ref: , Lotikxane.com, 1/2011

forms: fêmînîst

etymology_text: Ji îngilîzî feminist, ji latînî femininus + -îst.

女权主义者

roman: nǚquánzhǔyìzhě

女权扩张论者

roman: nǚquánkuòzhānglùnzhě

феминист

roman: feminíst

феминистка

roman: feminístka


Benelux

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-Benelux.wav


gende

glosses: zarok, doman, piçûk, mindal, sebî, sêlek, sêwelek

forms: gede

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɡɛnˈdɛ/

hyphenation: gen·de


hêlînxane

glosses:
zarokxane, zarokistan, pêşdibistan, rewze, kodekistan, kreş,
cihê ku dêbav rojane zarokên xwe yên ku hê bo çûna dibistanê biçûk in bo çavdêrîkirin û lîstikan dibinê
(bi taybetî dema ku dêbav bi xwe li kar in)

etymology_text: hêlîn + -xane, belkî wergerra yuva ya tirkî

유치원

roman: yuchiwon


title: Überfluß

redirect: Überfluss

pos: hard-redirect


nähen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-nähen.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Ionenlaser-nähen.wav


Wikiwörterbuch

glosses: çapa almanî ji ferhenga navneteweyî Wiktionary


portable

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-portable.wav


koşmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-koşmak.wav


diciassette

pos: num

pos_title: Hejmar

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-diciassette.wav

audio: LL-Q652 (ita)-Ciampix-diciassette.wav


derhal

glosses: di cih de, di cî de, di gavê de, tavilê, tafil, hemen, demildest, filhal

text: Ew Şems û Qemer ko muttesil bûnDerhal bi yek ve mudmehil bûnGava weko pêk ve muqtebis bûn

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

etymology_text: Ji farisî در حال (der ḥal) ji در (der, “di ... de, tê de”) + ji erebî حال (ḥal, “hal, rewş; dem, car”).


derhal

glosses: di cih de, di cî de, di gavê de, tavil, tafil, hemen, heman, derhal


processing

glosses: pêveajoyî, pêveajotin, pêveajokarî, ajotin an birina tiştekî bi rêya çendîn qonaxa rûtîn bi mebesta gorrîna wê

etymology_text: Ji process + -ing.


Bier

audio: LL-Q9051 (ltz)-Procrastineur49-Bier.wav


Wasser

audio: LL-Q188 (deu)-CamelCaseNick-Wasser.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Poslovitch-Wasser.wav


Weihnachten

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-Weihnachten.wav


title: qonslosxane

redirect: qonsolosxane


wollen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-wollen.wav


català

audio: LL-Q7026 (cat)-Millars-català.wav


ruthenium

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ruthenium.wav


magister

text: Meus pater magister est


magistra

text: Hatice magistra est.

discipulus

translation: şagirt


frater

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *bʰréh₂tēr.


przyjaciółka

audio: LL-Q809 (pol)-Olaf-przyjaciółka.wav


zompe

glosses: kotek, zilm, zor, darê zorê, lêxistin, lêdan

glosses: zordarî, stem, sengî, fişar, pesto^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

notes:
zompe kirin
zompekirin
zompekirî


toplîst

glosses: lîsteya kesên yan tiştên herî bijare yan herî zêde ecibandî yan firotî

text: Kovara navdar Time-yê piştî referandûma serxwebûnê ya li Sûdanê “Toplîst 10” ya “neteweyên nêzîkî serxwebûnê” amade kir. Li gorî lîsteyê Kurdistan di rêza pêncê de cih digire. Di kovarê de têt gotin ko Tirkiyeyê heta salên 90-ê kurd wekî “tirkên çiyayî” dida nas kirin.

ref: Nefel.com, 1/2011

forms:
top lîst
toplîste
top lîste

etymology_text: Ji îngilîzî top list ji top (jorîn, bijare) + list (lîste)


pâte

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-pâte.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-pâte.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Penegal-pâte.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-pâte.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Simon Villeneuve-pâte.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-pâte.wav


ore

audio: LL-Q8752 (eus)-Aioramu-ore.wav


ore

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ore.wav


hamur

text: Birinci hamur kâğıt.

etymology_text: Deyn ji erebî خَمِير (ḵamīr).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hamur.wav


pasta

audio: LL-Q7026 (cat)-Marvives-pasta.wav


pasta

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-pasta.wav


pasta

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-pasta.wav


infrastructure

etymology_text: Deyn ji fransî infrastructure.


zerrîn

pos: unknown

pos_title: Mane

text: Danî û li wan veşar-i meş'elYe'nî ko vekuşt çiraxê zerrînWergirt-i ji nû libasê rengîn


architecture

glosses: mîmarî, avasazî, bînasazî, telarsazî, sazewanî

etymology_text: Deyn ji fransî architecture, ji latînî architectūra. Bi eslê xwe ji architect, ji yûnaniya kevn ἀρχιτέκτων (arkhitéktōn, “mîmar”).


kewşen

forms:
Bi alfabeya erebî:
کەوشەن

ipa: /kɛwˈʃɛn/

hyphenation: kew·şen


ji dêr û mizgeftê man

glosses: di hewldana wergirtina tiştek baştir de hem tiştên xwe ji dest dan û hem jî negihiştin tiştê baştir

text: Bi axaftina zimanê cîran, me xwe bextewar û nûjen hîs dikir, cîran jî bi qûna xwe bi me dikeniya. Bi axaftina zimanê cîran, em ji kurdayetiya xwe bi dûr diketin, cîran jî qerf û henekên xwe bi me dikir. Piştî demekê ku hişê me dihat serê me, em ne diman kurd û ne jî dibûn cîran. Yanî em diman ji dêrê jî û ji mizgeftê jî…

ref: Lotikxane.com, 2/2011


label

glosses: etîket (Şirketa ku qeydên muzîkê difiroşe.)


firrokexane

etymology_text: Ji firroke (firroke) + -xane (-xane).


çermig

forms:
kurdî-erebî:
چەرمگ
سفێد
سپێ


gwêçke

glosses: goçik, guh, parçeya leşî ya mirov pê dengan dibîze

forms: gwê


نمونه

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-نمونه.wav


گل

text: چاوم گل دەکات.

translation: Çavê min dêşe.

roman: Çawim gil dekat.


خوب

forms: xub (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-خوب.wav


مهم

forms: mohem (romanization)

مهمتر

roman: mohem-tar

مهمترین

roman: mohem-tarin


ابر

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-ابر.wav


beyaz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-beyaz.wav


nuage

audio: LL-Q150 (fra)-Roll-Morton-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Penegal-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GAllegre-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ash Crow-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Idéalités-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-nuage.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Madehub-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-nuage.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Kaderousse-nuage.wav


ظالم

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-ظالم.wav


injuste

audio: LL-Q150 (fra)-VictorDtmtc-injuste.wav


tenikî

glosses: bi xêra xwe, ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe

forms: tenkî

etymology_text: tenik

калі ласка

roman: kalí láska

прашу

roman: prašú

প্লিজ

roman: pliz

моля

roman: mólja

ပါ

roman: pa

唔該

roman: m⁴ goi¹

请

roman: qǐng

拜托

roman: bàituō

من فضلك

roman: min fáDlak (to a male), min fáDlik (to a female)

لو سمحت

roman: law samaHt

لطفاً

roman: lutfen

խնդրեմ

roman: xndrem

لطفاً

roman: lotfan

თუ შეიძლება

roman: tu šeiʒleba

कृपया

roman: kr̥payā

मेहरबानी करके

roman: meharbānī karkē

प्लीज़

roman: plīz

제발

roman: jebal

молам

roman: mólam

пожалуйста

roman: požálujsta

прошу

roman: prošú

ช่วย

roman: chûay

กรุณา

roman: gà-rú-naa

مہربانی

roman: meharbānī

مہربانی فرماکے

roman: meharbānī farmake

будь ласка

roman: bud' láska

παρακαλώ

roman: parakaló


terwende

glosses:
kêm, kêmpeyda, bêzin, nadîr, degmen
tiştê ku kêm heye

text:
Zewqa cama 'işqê nakit ger nekit imsak-i rûh
Dil bi tayek nêrgizan de, nazikek terwende de
Gul dikin teşbîhê xaran her xes û xaşak-i rûh

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: nadir, hindik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
terwendetir (comparative)
herî terwende (superlative)
terwendetirîn (superlative)
tewrende


bipaşil

forms:
bipaşiltir (comparative)
herî bipaşil (superlative)
bipaşiltirîn (superlative)
bipaxil
stewr

etymology_text: Ji bi- + paşil.


Einfluss

glosses: hêz, qewet, taqet, zever, desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar


tun

glosses: birmîlê şerabê yan bîreyê, kodikê tirşandina bîreyê, kop


Gabar

glosses: Çiyayek û devera wî çiyayî ye li Bakurê Kurdistanê û Başûr-Rojavaya Kurdistanê.

forms:
Dêrşew
Meydîn
Deştalela
Sipivyan
Xursê
Dêrşew
Biyave
Bertîl
Dara

etymology_text: Belki ji zimanê Sûmerî. Bi Sûmeri ji bo yek çiya em dibêjin "gabiri".


démographie

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-démographie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-démographie.wav


tangible

etymology_text: Deyn ji fransiya navîn tangible, ji latîniya dereng tangibilis, ji latînî tangere (“dest kirin”).


طبیب

glosses: bijîşk, nijdar, hekîm, luqman, doktor, cebar

forms: tabib (romanization)


طبيب

forms: طَبِيبة (feminine)

etymology_text: Ji rehê ط ب ب (ṭ-b-b).

طبيب

roman: ṭabīb

طبيب

roman: ṭbīb

তবীব

roman: tôbib

طبیب

roman: tabib

тәуіп

roman: täuıp


xişûxalî

text: Ji ber kelekela germa havînê meriv nedihewî û xişûxalî dibû.

etymology_text: Ji xiş + -û- + xalî.


neysizî

text: Di şevên zivistanê yên dirêj de dengbêjan stranên Derwêşê Evdî, Siyabend û Xecê, Bêmalê, Mem û Zînê… di odeyên gundan de; û dapîran jî çîrokên pêrî û neysizî û dêw û Kûpkeskan ji neviyên xwe re digotin.

ref: Wendabûn: www.tirej.name, Şahînê Bekirê Soreklî, 1987

forms:
melek
perî


März

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-März.wav


Nord

audio: LL-Q188 (deu)-PetiteTrolline-Nord.wav


befasst

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker befassen

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker befassen

glosses: kesê duyem pirrjimar forma fermanî ji lêker befassen


Frankreich

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-Frankreich.wav


Partei

audio: LL-Q188 (deu)-Poslovitch-Partei.wav


Fluss

audio: LL-Q188 (deu)-CamelCaseNick-Fluss.wav


Hand

audio: LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Hand.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Hand.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Student16 de-Hand.wav


Berg

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Michael Schoenitzer (MichaelSchoenitzer)-Berg.wav

audio: LL-Q188 (deu)-CamelCaseNick-Berg.wav

audio: LL-Q188 (deu)-ENERGY ENCHANTED-Berg.wav


See

audio: LL-Q188 (deu)-Lucas Werkmeister-See.wav

audio: LL-Q188 (deu)-CamelCaseNick-See.wav


Höhe

forms:
Höh'
Höh

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn hœhe, ji almaniya bilind a kevn hōhī. Wek hoch + -e analîz dibe.

word: Höhenluft<w:hewayê çiyayê><z:m>

word: Höhenruder<w:elevator (zemîna kontrolê ya teyareyan)><z:n>

word: Höhepunkt<w:lûtke, gupik><z:n>

word: Anhöhe<w:girik; tilik><z:m>

word: Tonhöhe<w:ton (frekansa pêhesînê ya dengek an notayekê)><z:m>

word: Höhensonne<w:lampeya tavê><z:m>

word: erhöhen<w:bilind kirin>

word: überhöhen<w:nepixandin, zêde kirin, mibalexe kirin>


Seite

text: Ein Dreieck hat drei Seiten.

text: Ein Würfel hat sechs identische Seiten.

raw_tags: yek ji pelên kaxezê (ku li ser her pelekî du rûpel hene

text: Du kannst auf beide Seiten des Blattes schreiben.

text: Auf der rechten Seite findest du nützliche Info. Die andere Seite ist nutzlos.

text: Beide Seiten sind unleserlich.

text: Die eine Seite des Gebäudes brannte.

glosses: alî, fraksiyon an grupa reqîbên di herb, lîstik, pevçûn an her çeşîd halên reqabetê li dijî reqîbên wan

text: Keine Seite kann diesen Krieg gewinnen.

text: Ich bin immer auf der Seite der Verlierer.

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn [Peyv?], ji almaniya bilind a kevn sīta, ji proto-cermenî *sīdǭ. Bide ber holendî zijde, îngilîzî side, swêdî sida.


rehend

glosses: Dirêjahî û bilindahî û firehiya tiştekî.

text: Pêwîst e ku xwerêxistinkirina sîstema KCKê ya çar rehendî (dört boyutlu) were pejirandin.

text: Di navdorbenda zagona navnetewî da konsepta mafê biryardana çarenûs piştî gelek salan guheriye. Ev guherîn ji aliyekî ve rehendeka derveyî eşkere dike ku bi cudaxwaziyê ve têkildar e; ji aliyê din ve jî rehendeka hindirîn eşkere dike ku vê yekê rê daye demokrasiya beşdar û parastina kêmaniyan di konteksta pevrejiyaneka piranîgir/pluralîst di nav sînorên dewletê da.

ref: Kovara "Kurdish Studies" Volume: 1, No: 1, rp:5-27

glosses: Perçeyek taybet ya rewş an jî hêlekî ku li ser fikr û ramanê mirov bandorê çêdike.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

মাত্রা

roman: matra

размер

roman: razmer

размер

roman: razmér

ماپَ

roman: maapa


تمیز

forms: tamiz (romanization)

etymology_text: Ji erebî تَمْيِيز (tamyīz).

کثیف

roman: kesîf


kurtik

glosses: aran^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


title: aujourd’hui

redirect: aujourd'hui


desteber

forms: دەستەبەر


desteberî

glosses: piştevanî, zimanet, himayet, înşurans, wekalet, garantî

forms: دەستەبەری

etymology_text: * dest + -e + berî


Soldat

text: Der Vater meiner Freundin ist ein Soldat.


title: can’t

redirect: can't


berdaw

glosses: hiriya ber dawa mihan http://www.institutkurde.org/publications/kurmanci/dictionnaire/


archéologue

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-archéologue.wav


muscle

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-muscle.wav


çolemêrgî

glosses: Kesa/ê yan tişta/ê Çolemêrgê anku yan têkildarî wê.


stenbolî

glosses: Kesa/ê yan tişta/ê Stenbolê anku yan têkildarî wê.

etymology_text: Ji Stenbol + -î


hambûrgerxane

glosses: cihê ku lê hambûrger tên firotin an jî çêkirin

etymology_text: :Ji peyvên hambûrger û xane


lesen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-lesen.wav


bindan

hyphenation: bin·dan


dirûngeh

glosses: cih ku pez tê de tê alif kirin, taybetî mehên zivistanê gîhê davêjine vir da ku pez li ser berfê gihê qirêj neke û bixwe

forms: dirûnge

etymology_text: Ji dirûn + geh.

ipa: /dɪɾuːnˈɡɛh/


cement

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-cement.wav


pêpeling

glosses:
derence, paplûk, pêpelûk, sêlim
 cihên ku her yek bi qasî gavekê ji yê din bilindtir yan nizmtir e
 û mirov pê ve dimeşe ta ku ji qatek avahî digihe taqek dî
yan jî ji cihek bilind digihe yekî nizm yan jî berevajî

text: Min xatirê xwe nizanim çawa jê xwest, lingên xwe hilda û mîna çivîkekê firiyam, lezelez bi pêpelingan re hilkişiyam qatê jorê, ketim hundir.

ref: Hawarî, Heciyê Cindî, rp.26

glosses: nêrdevan, pêlik, pîk, sêlim^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
پێپەلنگ
zîne
pêlekan
pêpelank
pêpelan

лестница

roman: lestnica


apatride

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-apatride.wav


Espagne

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-Espagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Espagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Espagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Arthur Crbz-Espagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Espagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-Espagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Espagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-Espagne.wav


Pologne

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Pologne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Pologne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Pologne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Pologne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-Pologne.wav


Russie

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Russie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Russie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-Russie.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Laszlo Cárdenas (Culex)-Russie.wav


Allemagne

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Allemagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-Allemagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Arthur Crbz-Allemagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Allemagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-Allemagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Allemagne.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-Allemagne.wav


Luxembourg

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-Luxembourg.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Luxembourg.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Luxembourg.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Luxembourg.wav


Luxembourg

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Luxembourg.wav


Danemark

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Danemark.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Arthur Crbz-Danemark.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Danemark.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Danemark.wav


Afrique

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Afrique.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Afrique.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Kiminou1-Afrique.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-Afrique.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-Afrique.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Afrique.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-Afrique.wav


Turquie

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-Turquie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Turquie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Arthur Crbz-Turquie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Turquie.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Laszlo Cárdenas (Culex)-Turquie.wav


maladie

audio: LL-Q150 (fra)-Exilexi-maladie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-maladie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-maladie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-maladie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-maladie.wav


dinosaure

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-dinosaure.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-dinosaure.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-dinosaure.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-dinosaure.wav


anniversaire

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-anniversaire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-anniversaire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-anniversaire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-anniversaire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-anniversaire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-anniversaire.wav


melivandin

glosses: Tiştekî an jî karekî dan kirin. Sûc û tawan dan kirin

ipa: /mɛlɪvɑːnˈdɪn/

hyphenation: me·li·van·din


freundlich

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-freundlich.wav


pirtûkhezî

glosses:
hezkirina ji pirtûkan,
 evîna hemberî pirtûkan


ajalhez

ipa: /ɑːʒɑːlˈhɛz/

hyphenation: a·jal·hez


ajalhezî

glosses:
hezkirina ji ajalan,
 evîna hemberî ajalan

ipa: /ɑːʒɑːlhɛˈziː/

hyphenation: a·jal·he·zî


welathezî

glosses:
hezkirina ji welat,
 evîna hemberî welatekî de


teknîkhez

etymology_text: :teknîk + -hez

ipa: /tɛkniːkˈhɛz/

hyphenation: tek·nîk·hez


teknîkhezî

glosses:
hezkirina ji teknîkê,
 evîna hemberî teknîkê de


wore

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-wore.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-wore.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-TurtleMedicine-wore.wav


fought

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-fought.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-fought.wav


overcame

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-overcame.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-overcame.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-overcame.wav


crept

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-crept.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-TurtleMedicine-crept.wav


Hausarbeit

etymology_text: * Ji Haus (“mal, xanî”) + Arbeit (“kar, îş”).


Hausschlüssel

etymology_text: * Ji Haus (mal, xanî) + Schlüssel (nifte)


Hausadresse

etymology_text: Ji Haus (mal, xanî) + Adresse (adres, navnîşan)


Privathaus

etymology_text: * Ji privat (şexsî) + Haus (mal, xanî)


Haushund

etymology_text: * Ji Haus (mal, xanî) + Hund (kuçik, se)


Hauskatze

etymology_text: Ji Haus (“mal, xanî”) + Katze (“pisîk”).


Hausnummer

etymology_text: Ji Haus (“mal, xanî”) + Nummer (“nimre”).


Van

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Van.wav


propterea quod

text: Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt […]

ref: Julius Caesar, De bello Gallico, r. 1-2

etymology_text: Ji propterea + quod.


connect

forms:
connection
connector

etymology_text: : Ji peyva "cōnnectō" a Latînî, ji "con" (pêkve, bihevre) + "nectō" (girêdan, vebestin).

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-connect.wav


connector

forms:
connect
connection

etymology_text: Ji connect + -or.


mamosteyê elmanî

glosses: kesê di dibistanekî an jî di zanîngehekî de zimnaê elmanî hîn dike


mamosteyê kurdî

glosses: kesê di dibistanekî an jî di zanîngehekî de zimanê kurdî hîn dike


mamosteyê tirkî

glosses: kesê ku di dibistanêkî de zimanê tirkî hîn dike


title: mamosteyê zimanê tirkî

redirect: mamosteyê tirkî


nikisîn

glosses: Ji ber astengiyekî hevsengiya xwe winda kirin

forms: نکسین

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


nikisîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


haş

forms:
haştir (comparative)
herî haş (superlative)
haştirîn (superlative)

hyphenation: haş


çökmek

glosses: pelişîn, çongdan, tutukandin Ez li erdê rûneniştim, min çong da.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-çökmek.wav


çökmek

glosses: tutukandin, Erd şil bû, xwe bera ser tutuka da! Heso tutukî.


kevanek

glosses: Di xalbendiyê de nîşaneya ku dişibe heyvikê ye, kevane an jî parantez ( û ). Bi mebesta bêtir îzah û amajekirina peyveka di nav hevokekî de tê bikaranîn.

text: Ji bo ku ev nav neyên ji bîr kirin, nifşên nû ew binasin, Enstitu ji ber encamên vê civîna payizê xarîteyeke rengîn a Kurdistanê da çap kirin, tê de navên kevn ên bajar, bajarok, çem, gol, deşt û çiyayên Welatê Kurdan bi awayekî zanistî bi cî kir û li bin navan, di nav kevanekan de, navên wan ên resmî jî nivîsî da ku welatiyên me çêtir tê bigihên. Weka her xebata destpêkî ev xarîta jî bê kêmasî û şaşî nîne. Ewê di çapa duwemîn de bên rast kirin.

ref: Kurmancî, hejmar 2 rp.1

йәйә

roman: yäyä

ду́жка

roman: dúžka

ско́бка

roman: skóbka

ско́ба

roman: skóba

قَوْس

roman: qaws

أَقْوَاس

roman: ʾaqwās

قَوْسَانِ

roman: qawsāni

փակագիծ

roman: pʻakagic

پَرانتِز

roman: parântez

قُلّاب

roman: qollâb

ფრჩხილი

roman: prčxili

მრგვალი ფრჩხილები

roman: mrgvali prčxilebi

कोष्ठक

roman: koṣṭhak

סוֹגֵר

roman: sogér

кашаа

roman: kaşaa

괄호(括弧)

roman: gwalho

жая

roman: jaya

ນະຂາລິຂິດ

roman: na khā li khit

ວົງເລັບ

roman: wong lep

заграда

roman: zagrada

വലയം

roman: valayaṃ

хаалт

roman: haalt

تىرناق

roman: tirnaq

жақша

roman: jaqşa

кру́глая ско́бка

roman: krúglaja skóbka

आवरण

roman: āvaraṇa

कोष्ठक

roman: koṣṭhaka

қавс

roman: qavs

қавсайн

roman: qavsayn

җәя

roman: cäya

قَوس

roman: qaus

វង់ក្រចក

roman: vôngkrâchâk

קלאַמער

roman: klamer

παρένθεση

roman: parénthesi


tsunami

forms: sunami

etymology_text: Deyn ji japonî津波(つなみ) (tsunami), ji 津 (tsu, “lîman”) + 波 (nami, “pêl”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-tsunami.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-tsunami.wav


Middle East

glosses: Rojhilata Navîn, Rojhilata Naverast, Şerq Elewset


birojî

glosses:
kesa/ê ku rojiyan digire,
kesa/ê ku demek diyar ti tiştî naxwe û venaxwe
(bi taybetî misilman li meha remezanê)

রোজাদার

roman: rozadar

ipa: /bɪɾoːˈʒiː/

hyphenation: bi·ro·jî


Demokratische Republik Kongo

audio: De-Demokratische Republik Kongo.ogg


teokratîk

text: Herçend e bi gotin nebêje jî, rejîma teokratîk (ya Îranê) ji destekê ne bêpar e: Qet paxavê bi hişyarîyên rojavayiyan nake û ne xema wê ye. Li gel vê yekê jî hebûna wê pir qels bûye, lewre weke ku serokkomarê tirk Abdullah Gul jî 14ê sibatê di dema gera xwe ya Tehranê de dest nîşan kir: "Gava serokên dewletê guh nedin daxwazên neteweya xwe, hingê gel bixwe bi wê peywirê radibe."

ref: Serge Halimi, .lemonde-kurdi.com, hj. 16, /2011

forms:
teokratîktir (comparative)
herî teokratîk (superlative)
teokratîktirîn (superlative)
teokratî

etymology_text: Ji teokrat + -îk.


herçend e ku

pos: conj

pos_title: Girêdek

glosses: tevî ku ... jî, digel ku ... jî, herçi ye ku

text: Herçend e bi gotin nebêje jî, rejîma teokratîk (ya Îranê) jidestekê ne bêpar e: Qet paxavê bi hişyarîyên rojavayiyan nake û ne xema wê ye. Li gel vê yekê jî hebûna wê pir qels bûye, lewre weke ku serokkomarê tirk Abdullah Gul jî 14ê sibatê di dema gera xwe ya Tehranê de dest nîşan kir: "Gava serokên dewletê guh nedin daxwazên neteweya xwe, hingê gel bixwe bi wê peywirê radibe."

ref: lemonde-kurdi.com(Serge Halimi hj. 16, /2011

forms:
her çend e ku
her çend e
herçend e

etymology_text: herçend + e + ku

hyphenation: her·çend e ku


sprechen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-sprechen.wav


demonstration

glosses: xwepêşandan, xopîşandan, gelekoyî, rêpêwan


capall

audio: LL-Q9142 (gle)-Ériugena-capall.wav


pijk

glosses: pejk, Ew av yan jî tiştên wekî avê ku pijîqîne ser tiştekî yan belav bûne ser tiştekî

forms: pejk


pijk

glosses: pejk, Di hin nexweşiyan de ew rengê sor ku li çermê mirovan dide der.

forms:
pejk
pijq


pijiqîn

glosses: Ji bo av an jî agir an jî tiştên wekî avê belavbûn ser tiştekî.

text: Dergevan destikê eketrîkê bada û ronahî bi wê yekê pijiqî û çavên min kwîr kir.

ref: Biyanî, Albert Camus, Weşanên Nûdem

forms:
dipijiqim (present)
dipijiqî (present)
dipijiqe (present)
dipijiqin (present)
bipijiqe (imperative singular)
bipijiqin (imperative plural)
pijiqîm (past)
pijiqiyam (past)
pijiqî (past)
pijiqiyayî (past)
pijiqî (past)
pijiqiya (past)
pijiqiyan (past)

ipa: /pɪʒɪˈqiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pijiqîn.wav

hyphenation: pi·ji·qîn


aging

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-aging.wav


abbreviate

glosses: Kesê duyem pirrjimar forma fermanî ji lêkera abbreviare


abbreviated

glosses: dema borî (simple past) ji lêker abbreviate


abacuses

pos_title: Formeke navdêrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-abacuses.wav


variable

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-variable.wav


çavlirê

glosses:
bendewarî, payîn, li bendê bûn, li hêviyê bûn,
hêvî yan bawer kirin ku dê tiştek bibe

etymology_text: * çav + li + rê

notes:
çavlirê bûn
çavlirê kirin
çavlirêbûn
çavlirêkirin
çavlirêbûyî
çavlirêkirî


Äpfel

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-Äpfel.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Mathieu Kappler-Äpfel.wav


Kinder

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-Kinder.wav


kêr gihiştin hestî

text: Leyla Zanayê nerazîbûna xwe li hemberî şideta polîs û eskeran ya li Kurdistanê nîşan da û ji serokwezîrê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdoganî re got: — Tu tank û polîsên xwe paşde bikişîne, heger gelê kurd kevir avêt hingê berpirsiyarî ya min e. Ne tu û ne jî partiya te ji vî gelî mezintir e. Ev gel dixwaze ko dergehên zîndanan bên vekirin, û ciwanên li serê çiyayan dakevin û ji bo gelê xwe siyasetê bikin. Kêr giha hestî. Ew krediya ko gelê kurd dabû te xelas bû. Li vî welatî gelek tiştên tarî hene ko nahêlin ev problem çareser bibe û ji vê ditirsin. Heta ko ev problem çareser jî nebe ew tirs jî her dê mezintir bibe.

ref: Nefel.com, 5/2011

etymology_text: Ji kêr + gihiştin + hestî


abacules

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-abacules.wav


abadies

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-abadies.wav


ecêb-ecêb

text: Roj-bi-rojhijmara deriyên nûçeyan û torgehên (websaytên) kurdî û kanalên radyoyî û televizyonî yên kurdan zêde dibe. Lê mixabin, hemî jî miştî şaşiyên ecêbecêb in.

ref: Lezgîn Çalî: Xwediyên kurdan û zimanê kurdî kurdînezan in?, Nefel.com, 5/2011

forms:
ecêb-ecêbtir (comparative)
herî ecêb-ecêb (superlative)
ecêb-ecêbtirîn (superlative)
ecêb ecêb
ecêbecêb


pejk

glosses: Ew av yan jî tiştên wekî avê ku pijiqîne ser tiştekî yan belav bûne ser tiştekî


pejk

glosses: Di hin nexweşiyan de ew rengê sor ku li çermê mirovan dide der.


arîfe

glosses: erefat, rojber, roja berî cejnê, êvara cejnê

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /ɑːɾiːˈfɛ/

hyphenation: a·rî·fe


rojber

glosses: erefat, arîfe, roja berî cejnê, êvara cejnê

forms: rojberî

etymology_text: Ji roj + ber.


sersarî

glosses: piştguhkirin, pûtepênekirin, giringînedanê, bayexpênedan, bênirxhêlan, xemsarî, terkexemî, îgnor

text: Dewlet siyasetek 40-50 salî datînin ber xwe, bi plan û projeyên dûdirêj dixebitin, siyaseta xwe berfireh dimeşînin. Lê em Kurd heta bi îro jî rojane fikirî ne, me rojane siyaset kiriye û em bi plan û projeyên dewletê derneketine ser rê. Halbûkî ger rewşenbîr, zanyar û siyasetmedarên Kurd bi aqlê selîm têketana nav partîyên dewletê û di wan partîyan de „hêlînek ji bo pêşeroja Kurdan“ çêkirana, belkî di van 30 salên dawî de rewş cudatir bibûya û hetta heta bi ciyekî rêveberîya wan partîyan jî têketa destê Kurdan. Lê mixabin me nekir. Me „ji hindur de fetihkirina kelehê“ neanî bîra xwe. Me bîr biribe jî me li xwe dananî û sersarî kir û hîna jî dikin.

ref: Nûrî Çelîk: Sezgîn Tanrikûlû û CHP a nû, Lotikxane.com, 5/2011

glosses: ihmal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
sersarîtî
sersartî

etymology_text: Ji sersar + -î

αγνοώ

roman: agnoó

notes:
sersarî kirin
sersarîkirin


hînded

glosses: hawar, îmdad, alîkarî, firya, li hawarê çûn

text:
Kanîkilê li ber beleka
Li min xweş tê dengê van tifeka
Ji mala bavê min kuştine Silêmanê purtû
Dîka li navordeka
Weyla nayê nayê
Cizîrê dûr e, Hekarî Xayîn in
Han û hîndeda mala bavê min nayê
Kanîkilê xweş zozan e
Sera deravê berxan e
Binêre afirê miyan e
Te murzaxayê Didêrî, te malika xana xwedê be

ref: stranek gelêrî, wergirtin: Îsa Gultekîn

forms: hîndet


di navbera Xelîl û Celîl de man

glosses:
bêbiryar bûn, nikarîn biryara xwe bide, nezanîn ka baştir e ku tiştekî bike yan neke,
rewşa ku tê de tenê alternatîv nebaş hene

text: Wezîrê derve yê Tirkiyeyê Ahmet Davutogluyî ji rojnamevana tirk Asli Aydintaşbaşê re (Milliyet, 6/5 2011) got ew ji aliyê wijdanî ve di nêvbera Xelîl û Celîl de maye lê belê di dilê xwe de piştgirê xelkê ye û li dijî dîktarorên wekî Muemmer Qeddafî û Beşar Esedî ye.

forms: di navbera Xelo û Celo de man


nikarîn

glosses: neşiyan, netiwanîn, nekarîn, taqet nebûn, hêz nebûn, derfet nebûn

forms: nikanîn

etymology_text: Ji ni- + karîn.

ipa: /nɪkɑːˈɾiːn/

hyphenation: ni·ka·rîn


înternat

glosses: fêrgehên ku şagirt ne tenê lê dersê dixwînin lê herwiha lê dijîn û bi şev jî lê dimînin

text: Siyaseta asîmîlasyonê ya hikûmeta tirk hema bêje bi ser ket. Li bajarên mezin, wê dibistanên înternat saz kiribûn û ciwanên kurd pênc salên xwe yên perwerdeya seretayî ya mecbûrî bi şevûroj li wan dibistanan derbas dikirin. Bikaranîn a zimanê kurdî li wir qedexe bû û ciwanên kurd, li gel fêrbûna zimanê tirkî, diviyabû bibin welatîyên tirk ên maqûl, kemalîstên baş. Gelek caran, malbatan jî –ji ber egerên aborî– di vê kampanyaya pişaftinê de hevkarîya sûc dikir. Mamosteyekî mîlîtan ku îro di nav rêxistineke kurd de cih digire, li ser mijarê ji jiyana xwe vê serpêhatîyê vedibêje: "Bavê min neteweperwerek bû û tevlî tevgera Şêx Seîd bûbû. Lê belê em deh xuşk û bira bûn; erdê bavê min pir hindik bû û wî êdî dixwest dawî li wê destengî û xizanîyê bîne. Wî dixwest ez bibim mamoste. Li Kurdistanê, wergirtina dîplomaya mamostetîyê, weke xewnekê ye, ew bi awayekî ji awayan misogerkirina serxwebûna aborî ye. Ji bo vê yekê jî, zimanê kurdî, berevajî, ti feydeya wî tunebû. De îca, eger we divê, bawer bikin, bavê min pir dixwest em li malê bi tirkî biaxivin –û her cara ku me peyveke bi kurdî bikar dianî, diviyabû me pênc çerxî bavêta qutîyeke piçûk a li malê."

ref: Chris Kutschera: Lawaziya berxwedaneke parçebûyî, wergerandin: Baran Nebar, Lemonde-kurdi.com, hejmar 16, 3/2011

forms: Internet


rozgar

ipa: /roːzˈɡɑːɾ/


werzeba

glosses: Bayê dawiya adarê û destpêka meha nîsanê ye. Bi vî bayî re bişkoj dara diteqin û kulîlk vedidin.

text: Îsal werzeba dereng ma, daran gul veneda.

ref: SZK Medya, bernamaye "Her carê peyvek" li ser youtube, xeleka 34.

text: Vêga bişkojên dara me li benda werzebayê ne.

ipa: /wɛɾzɛˈbɑː/

hyphenation: wer·ze·ba


xewa hingorê

ipa: /xɛˈwɑː hɪnɡoːˈɾeː/

hyphenation: xe·wa hin·go·rê


dan ser rê

glosses: ketina rê, ji bo çûna ciyê armanckirî dest bi çûnê kirin

etymology_text: Ji dan + ser + rê


di cî de

glosses: Bêyî gîrobûnê yan gîrokirinê, yekser, hemen, şirp, car de, demildest, zû

etymology_text: Ji di + cî + de


ludi

glosses: (amûreke muzîkê) jenîn, lê dan, lê xistin


locus

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-locus.wav


nex

glosses: ben, dezî, bizînk, werîs û tiştên din yên dirêj yên tişt pê tên girêdan

text: Jina wî rabû derî vekir, dît ku sê leşker li ber derîne û nexek di destê wan deye

ipa: /nɛx/

hyphenation: nex


causa

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-causa.wav


causa

forms: caussa

audio: LL-Q397 (lat)-Seb35-causa.wav


dialînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker alandin

ipa: /dɪɑːliːˈnɪm/


dialîne

ipa: /dɪɑːliːˈnɛ/


dialînin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha ji lêker alandin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker alandin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker alandin

ipa: /dɪɑːliːˈnɪn/


alandim

glosses: kesê yekem pirrjimar dema borî ji lêker alandin

ipa: /ɑːlɑːnˈdɪm/


berdidim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker berdan

ipa: /bɛɾdɪˈdɪm/


berdidî

ipa: /bɛɾdɪˈdiː/


berdide

ipa: /bɛɾdɪˈdɛ/


gehe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker gehen


lache

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera lachen.


trage

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker tragen


singe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker singen


singe

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Arthur-Édouard C. (BiblioCanet66)-singe.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-singe.wav


habe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker haben

audio: LL-Q188 (deu)-Poslovitch-habe.wav


gebe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker geben


gebe

text: Gece gündüze gebe.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-gebe.wav


liege

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-liege.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-liege.wav


liege

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker liegen


decke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker decken


schenke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker schenken


denke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker denken


lenke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker lenken


wîzewîz

glosses: Dengê ku çêçikên (çêlik) çivîkan yan çivîk bi xwe bi hevre derdixin. Wî dengê hanê dema ku ji ber tiştekî ditirsin yan dema diqirqilin derdixin.Yan jî dema ku hinek xwarinê ji wan re tîne ji ber kêfxweşiyê derdixin

text: Dere radihêjezirnehîtekî weke gayekî û dike ku bi ser serê Mihemed de berde. Hema çêlikan kir wîzewîz û gotin; yadê wilo nek!

ref: Eslîxan Yıldırım, Pirtûka Herdemciwanê, Enstîtuya Kurdî ya Amedê, Çapa yekemîn, 2009, rp:15

forms: wîze wîz

etymology_text: wîz + -e + wîz


trinke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker trinken


hänge

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker hängen


küsse

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker küssen


liebe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker lieben


dringe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker dringen


zwinge

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker zwingen


muss

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker müssen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-muss.wav


muss

glosses: bêserûberî, tevlihevî, bêserûber kirin, tevlihev kirin, cirenîx kirin


schaffe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker schaffen


kränke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker kränken


ziehe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker ziehen


verziere

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker verzieren


verlange

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker verlangen


mache

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera machen.


tue

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker tun


leide

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker leiden


suche

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker suchen


lerne

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker lernen


lehre

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker lehren


lutsche

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker lutschen


gratuliere

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker gratulieren


messe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker messen


wachte

glosses: kesê yekem yekjimar dema borî ji lêker wachen


wîtwît

glosses: Dengê ku firindeyên wek elok û mirîşk bi hevre derdixin. Wî dengê hanê dema ku ji ber tiştekî ditirsin yan dema diqirqilin derdixin.Yan jî dema ku hinek xwarinê ji wan re tîne ji ber kêfxweşiyê derdixin

forms: wîtewît

etymology_text: Ji wît + wît.


brauchte

glosses: kesê yekem yekjimar dema borî ji lêker brauchen


quoll

glosses: kesê yekem yekjimar dema borî ji lêker quellen

glosses: kesê sêyem yekjimar dema borî ji lêker quellen


log

glosses: kesê yekem yekjimar dema borî ji lêker lügen

glosses: kesê sêyem yekjimar dema borî ji lêker lügen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-log.wav


log

glosses: darê sotandinê, êzing, gizre, tomar, kolkedar , kirat


sott

glosses: kesê yekem yekjimar dema borî ji lêker sieden

glosses: kesê sêyem yekjimar dema borî ji lêker sieden


qetqetî

glosses: perçe perçe, bi qetandin an qusandinê kirin gelek perçeyên hûrik û piçûk

text: Piştî gereke dirêj ber êvarî rastî laşên wan ên qetqetî hatin. Guran ew tew ji hevdû belav kiribûn.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, Çapa Duyem, r. 37, ISBN 978-605-5585-41-9

text: Ew jî nemerdiyê nake, hema radibe ser xwe, radihêje şûrê xwe li serê mar dixe û dike qetqetî. Sê çar çêlikên baz hene, her çêlikekê qetekî datîne ber wan û yekî jî datîne dera hanê.

ref: Eslîxan Yıldırım, Herdemciwanê, Enstîtuya Kurdî ya Amedê, Çapa yekemîn, 2009, rp:15

text: Bayê ku bi kelecahdeke şaşwaz, qetqetî û belawela ku nizane ber bi kuderê ve bisûre, bi toz û tirabêlka deştê, şevê distirê.

ref: Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 5, ISBN 9786058152175

forms:
qet qetî
qet
qetandî
perçekirî


hîmdar

glosses: Tişta/ê ku bingeh heye, tişta/ê ku bingehê wê/wî qayîm e.

etymology_text: Ji hîm + -dar.


hîmdar

text: Mijara alfabeya me ya latînî mijareke wisan e ku tim kevn û nû dibe. A rast ev nîqaşa li ser alfabeya kurdî ya latînî jî, ku hîmdarê wê nemir Celadet Bedirxan e, qet ne nû ye. Ji roja ku bi wê dest bi nivîsandina kurdî hatiye kirin bi vir de rexne lê hatine kirin. Yek ji wan rexnegiran jî nemir Osman Sebrî ye.

ref: Zana Farqînî: Bera kêmasiyên alfabeya me hene?!, Amidakurd.com, 5/2011


homofon

glosses: Peyvên ku wek hev tên gotin lê wateya wan yan awayê nivîsandina wan ji hev cuda ye.

text: Gelş û arîşeya bingehîn di ç, k, p, r û t’yê de ye. Bi rastî di hin peyvan de, bi heman tîpan nivîsandina wan, mîna kar (şixul) û kar (karik, kara bizinê), par (sala çûyî) û par (pay, behr, hîse), ta (bend, dezî) û ta (nexweşîna tayê) û hwd. ji bo kesên ku baş bi kurdî nizanin dibe sedema bilêvkirineke ne rast. Lê divê em ji bîr nekin ku di gelek zimanan de jî rewşeke wiha heye, ango peyvên homofon ûhomograf hene û ev jî dîsan mijara fonetîk û rastnivîsê ne. Belê peyv hene ku nivîsandina wan eynî lê belê telafuz û wateya wan ji hev cuda ye, peyv jî hene ku nivîsandin cuda, wate cuda lê belê îcar bilêvkirina wan eynî ye. Wek mînak, peyva tîr (tîra kevan) û tîr a bi wateya dewê tîr jî nivîsandin eynî, bilêvkirin eynî lê mehneyên wan ji hev cihê ye. Tiştên wiha jî hema hema di hemû zimanan de hene.

forms:
homojen
homonîm
homograf

etymology_text: Ji îngilîzî homophone.

同音词

roman: tóngyīncí

同音字

roman: tóngyīnzì

لفظة متجانسة

roman: lafZa mutajānisa

омофон

roman: omofón

ομόφωνος

roman: omófonos


homograf

glosses:
peyvên hevtîp,
peyvên ku wek hev tên nivîsîn lê wateya wan û carina gotina wan jî ji hev cuda ye

forms:
homojen
homonîm
homofon

etymology_text: Ji homo + -graf.

多音字

roman: duōyīnzì

הומוגרף

roman: homográf

омограф

roman: omógraf

омоним

roman: omónim


kelefe

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


schäle

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker schälen


danke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker danken

audio: CPIDL German - Danke.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/CPIDL German - Danke.ogg


gidiyorum

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker gitmek


geliyorum

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker gelmek


ölüyorum

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker ölmek


biliyorum

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker bilmek


elliyorum

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker ellemek


belliyorum

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker bellemek.


eziyorum

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha aktîf ji lêker ezmek


görülüyorum

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha pasîf ji lêker görülmek


Erfindung

glosses: lihevanîn, lêanîn, qalkirina tiştan a bi zêdekirin û mibalexekirinê


dewleta federal

glosses: welatê ku lê desthilat hatiye desantralîzekirin anku xweserî di destê herêm û deveran de ye û ew herêm di gelek biwaran de xweser in

text: Platforma Makezagona Dewleta Federal pêwîst e

ref: sernavê nivîseka Îbrahîm Güçlü di Netkurd.com de, 5/2011

etymology_text: Ji dewleta + federal.


konfederal

glosses:
têkildarî konfederasyonê,
welatên yan deverên ku konfederasyonekê pêk tînin

text: Mijara din ya girîng jî ew e ku divê kurd biryara bidin ku dewletek serbixwe dixwazin, an dewletek federal û konfederal dixwazin. Hîç şik tune ye ku kurd jî, xwediyê mafê çarenivîsiya xwe ne, ev mafê xwe gorî fêde û berjewendiya xwe dikarin bi kar bînin. Kurd, heger dewletek serbixwe dixwazin ava bikin, wê demê bi neteweya tirk re hewcedariya wan peymenek hevbeş nîn e. Kurdan, piştî dewleta xwe ya serbixwe ava kirin, heger biryar dabûn ku ew dewleta bibe dewletek demokratîk û makezagonî, wê demê jî, ji bo dewleta xwe makezagonek pêk tînin. Heta niha jî, helwesta dewleta tirk ya kolonyalîst ji bona kurdan ji derveyî dewletek serbixwe tu çare û rê nehiştibûn. Lê di van salên dawî de dema ku ji makezagonek nû tê bahs kirin û hebûna kurdan wek netewe de facto/fîîlî hat pejirandin, derfet çêbû ku kurd û tirk bi hev re ji bona dewletek hevbeş hewil bididn. Ew dewleta jî, gorî ceribandinên neteweyên dinyayê, dewleta federal e.

ref: Îbrahîm Güçlü: Platforma Makezagona Dewleta Federal Pêwîst e, di Netkurd.com de, 5/2011

forms:
konfederaltir (comparative)
herî konfederal (superlative)
konfederaltirîn (superlative)
federal
herêmî
navendî
otonom
unîter
xweser

etymology_text: Ji kon- + federal.


semsek

glosses:
şamborek, borekên Şamê,
cûnek xwarinê ku ji şikeva, lorik, goşt, pîvaz û hwd li ser sêlê çêdibe

text: Li cem me dibêjin ”Semsek”. Kurdên bakur dibêjin "Şamborek. Yanî Borekên Şamê.

ref: Dilbixwîn Dara, Avestakurd.com, 5/2011

forms: sermîsek

ipa: /sɛmˈsɛk/

hyphenation: sem·sek


berdirêj

text: Bi baweriya gelekan, bûyerên vê dawiyê yên Rojhilata Navîn dê ji bûyerên herî giring yên sedsalekê bin ko hêşta em li destpêka wê ne. Lê bi dîtina min, pirraniya welat û neteweyên herêmê jibo hema bibêje hemî salên berdirêj yên sedsala 20ê, tûşî guhartinên mezin bûn. Bi gotinahizirvanekê emrîkayî, guhartinên ko di sedsala 20ê da bi ser welatekê mîna Erebistana Seûdî da hatin ji hemî wan guhartinan mezintir û bileztir bûn ko di van sêsed salên bihurî da bi ser Brîtanyayê da hatine.

ref: Lezgîn Çalî: Sedsala 21-ê sedsala kurdan e, Nefel.com, 5/2011

forms:
berdirêjtir (comparative)
herî berdirêj (superlative)
berdirêjtirîn (superlative)

etymology_text: ber (rû, rûber) + dirêj


hizirvan

glosses: ramanwer, ronakbîr, fikirvan, hizirker, fîlozof, entelektuel

text: Bi baweriya gelekan, bûyerên vê dawiyê yên Rojhilata Navîn dê ji bûyerên herî giring yên sedsalekê bin ko hêşta em li destpêka wê ne. Lê bi dîtina min, pirraniya welat û neteweyên herêmê jibo hema bibêje hemî salênberdirêj yên sedsala 20ê, tûşî guhartinên mezin bûn. Bi gotina hizirvanekê emrîkayî, guhartinên ko di sedsala 20ê da bi ser welatekê mîna Erebistana Seûdî da hatin ji hemî wan guhartinan mezintir û bileztir bûn ko di van sêsed salên bihurî da bi ser Brîtanyayê da hatine.

forms: هزرڤان

etymology_text: Ji hizir + -van


ketwar

text: Dewletên nû li goreyê qalibê dewletên nûdem yên Ewropayê li Rojhilata Navîn hatin ava kirin. Lê avabûn û tixûbkirin û rêvebirin û geşbûna wan welatan ne li goreyê ketwar û realîteya dîrokî, civakî, siyasî, demografîk û cihnasîk (cografîk) ya herêmê bû. Ew welat li goreyê hez û berjewendiyên mêhtinkarên ewropayî hatin ava kirin û pêşdabirin. Piştî wê, bi dilsojî an bi îxanet, parêzvanên herêmî yên wan bûnewerên siyasî jî peyda bûn. Anko eger li destpêkê welatên herêmê tenê li dûv berjewendiyên ewropayiyan hatibûn avakirin, piştra, ew bûn berjewendiyên parek ji pêkhateyên civakî-çînî-dînî-qewmî yên corbicor yên herêmê. Tirk û faris û ereb bûn xwediyên dewletên neteweyî û heryek ji wan jî zêdetir ji welatekê neteweyî peyda kir: Tirkiye, Azerbaycan, Turkmenistan, Ozbekistan, Qirqîzistan jibo Tirkan; Îran, Efxanistan, Tacîkistan jibo farisan; û Cîhana Erebî jî ji Uqyanûsa Etles heta Uqyanûsa Hindê jibo ereban.

forms: kewar

ipa: /kɛtˈwɑːɾ/

hyphenation: ket·war


çeveng

text: Kurd, ji ber wê ko xwe wekî netewe didinniyasîn, mîna her neteweyeka dî hewcedarên hindek mînak û çevengên (sîmbolên) neteweyî ne. Neteweyên mîna neteweyên Rojavayê jî zûbizû sîmbolên xwe naşkênin. Babên Damezrîner li Emerîkayê pîroz in, ne mîna Xudê, lê mîna pîroziyên civakî, mîna bavan, mîna dayikan, mîna alayê wan. Lê hindek kurd niha dixwazin bi awayekê xwestî û nexwestî sîmbolên neteweyî bişikênin. Ko di vî warî da ew ser bikevin, hîviya hebûna kurdistaneka yekgirtî dê bi nivşê îdealîstê yên mîna min ra bin-ax bibe. Mela Mistefa serokê herî dawîn ji serokên bêtixûb yên kurdan bû, û nivşê me jî dê nivşê herî dawîn yên kurdan be ko xewnan bi kurdistaneka yekgirtî ve dibînin. Ko qada siyaseta Kurdistanê her bi vî awayî gova bejinkurtên dorryayî bimîne, şerrê partiyên siyasî dê bibe şerrê devokan û bajaran.

forms: çeleng


niyasîn

text: Kurd, ji ber wê ko xwe wekî netewe didin niyasîn, mîna her neteweyeka dî hewcedarên hindek mînak û çevengên (sîmbolên) neteweyî ne. Neteweyên mîna neteweyên Rojavayê jî zûbizû sîmbolên xwe naşkênin.

forms: نیاسین

ipa: /nɪjɑːˈsiːn/

hyphenation: ni·ya·sîn


niyasîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


berhelist

glosses: dijber, dijraber, raqib, beramber, mixalif, oponent, opozisyon

text: Dema ko dijmin bi dijminahiya xwe û berpirsên hukmetê jî bi gendeliya xwe Kurdistanê lawaz û qels dikin, berhelistên hukmetê anko partiyên opozîsyon jî bi şikandina hemî pîroziyan gemiya ko ew bi xwe jî liser in kun dikin.

ref: Lezgîn Çalî, Sedsala 21-ê sedsala kurdan e https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=31&RubricNr=&ArticleNr=5821 arşîv, Nefel.com, 5/2011


sikandar

glosses:
ajovanê keştî yan kelekan,
serperiştê keştî yan kelekan

text: Di vê qonaxê da, serokê Kurdistanê wekî sukandarê gemiya welatî dikare xwe, malbata xwe, partiya xwe, neteweya xwe, Kurdistana xwe serfiraz bike.

forms:
sukandar
Skender


jenerîk

glosses: Nivîsên li destpêka yan dawiya filmekî yên ku didin zanîn ka kê çi rol di wî filmî de yan di çêkirina wî filmî de hebûye.

text: Li bakurê welatê me jenerîkeka ko mirovan dihêre hergav tê nûvekirin. Çarenivîsa mirovan bi benên xav ve girêdaye.

ref: Mihemed Evdila: Ferîşteya xerabiyê, Nefel.com, 5/2011

etymology_text: Ji fransî [Peyv?] yan îngilîzî generic.


matruşka

glosses: bûkokên darîn yên di hev de (bi taybetî ji Rusyayê)

text: Li bakurê welatê mejenerîkeka ko mirovan dihêre hergav tê nûve kirin. Çarenivîsa mirovan bi benên xav ve girêdaye. Siyasetek ya ko li ser bingehê şidetê hergav; çi normal e, çi di rê de ye, çi karê aqil e wê wekî jibermamiyekê xerç dike, diavêje kenarê rê. Ferîşteya xerabîyê her dilîrîne, tenê dengê wê tê. Bûyer û rûdanên xerab wekî matroşkan, yek ji nav ya dî derdikevin; kemîn, bombe, êriş, operasyonên nava şevê kêm nabin. Îmaj, îstatîstîk, encamên rapirsînan (anket) û peyamên siyaseteke ko qet mirovan, wekî mirov nahebîne, cihê hemî heqîqetên jiyana mirovan girtiye. Mirovan êşên xwe yên rasteqîn jî, ji bîr kirine. Bawerî û hezkirinên semawî jî, ji bo vê siyaseta derveyî mirovan tên xerckirin.

forms: matryoşka

etymology_text: Ji rusî матрёшка


peyhatî

glosses: Kesa/ê yan tişta/ê ku li pey kesek yan tiştek din hatiye yan tê.

glosses: Kesên ku li pey rêberekî li ser rêbaza wî xebata xwe dikin.

text: Nazî Şîraya artîsta sîrka Moskvayê li vir ji diya xwe bûye. Dema sîrka Moskvayê diçû welatan, ser afîşa sîrkê her tenê wêneyê wê artîsta kurd ya bi nav û deng bû, ko herdem bi cilên kurdî derdikete ber temaşevanan. Dû ra peyhatîyên wê peyda bûn, ko bûn artîstên bi nav û deng – Sertîv Mûradov (Mînêralov), Ezîzê Bişar Eskeryan, ko îro artîstê Rûsîyayê yê Gelêrî ye.

ref: Têmûrê Xelîl: Kurdên Ermenistanê yên Gurcistanê li ber çavan winda kirin, Nefel.com, 5/2011

forms: pêhatî

etymology_text: Ji li + pey + hatin.

ipa: /pɛjhɑːˈtiː/

hyphenation: pey·ha·tî


peyhatî

text: Lekolînên heyî yên li ser siyaseta dijwar pirê caran dînamîkên tevgera kolektîf weke encama bûyerên peyhatî yên di siyaseta netewî û navnetewî de rave dikin.

ref: Kurdish Studies - Volume 8 Issue 2 - October 2020 https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=jfYEEAAAQBAJ&pg=PA245&dq=%22peyhat%C3%AE%22&hl=&cd=1&source=gbs_api arşîv, Ronay Bakan, Transnational Press London, r. 245


wênekêş

text: Carna jî [hin kurdênGurcistanê ji min re] digotin: filan rojê pêşengeha berhemên 6 wênekêşên kurd e, ko hemû jî endamên Yekîtîya Wênekêşên Gurcistanê ne û wênekêşên profêsyonal in: Andoyê Çildergûşî, Antonê Otar Mîrzoev, Besa Peyale, Têmûrê Sehîd, Lyovayê Cindî, Mîranê Okê. Filan rojê têatroya kurdî bi serokatîya Mirazê Ûzo û Şalîkoyê Bêkes şanoyeke kurdî ya nû nîşan dide. Filan rojê şahîya zanyarên kurd Kerem Emoêv, Lyûsya Memê Aloeva, Lamara Farê Paşayeva ye, ko di hêla kurdzanîyê da bûne doktor, Îşxanê Celîl Mûradov bûye Mamostayê Komarê yê emekdar. (K. Emoev û L. Paşayeva gelek berhemên bi ulmê kurdzanîyê va girêdayî bi zimanên rûsî û gurcikî çap kirine).

forms: وێنهكێش

etymology_text: Ji wêne + kêş.


dirozge

glosses: dua, lava, daxwaz, kibar/kebar, dirûd, diroz, wird, hewîş, parîn, niyaz, bergeran, berger

text: Komên kilam û reqasê, ko ew serokatî lê dikir, gelek caran li bajar û komarên Sovyeta berê û welatên dereke konsêrt dane. Ewî alî pêşketina têatroya kurdî ya li Tbîlîsîyê kirîye. Ewî herwiha bi zimanên cuda-cuda gelek gotarên zanyarî û pirtûkên cuda çap kirine derheqa ziman, edebîyet, dîrok, êtnografîya, folklor, dînê êzdîyan da, ewî elfebaya pêşin ya du zimanî ya kurdî-gurcikî saz kir, çend pirtûkên derheqa dua û dirozgeyên êzdîyan da dane çapkirinê,redaktorî li çend pirtûkên bi zimanê kurdî kiriye.


ilmdar

glosses: agadar, haydar, hayjêheyî, hişyar, serwext

forms:
ilimdar
ulimdar
ulmdar
ulumdar

etymology_text: Ji ilm + -dar.


bizirîn

text: Sirişt û xweza deriyê xwe li ber me vedike û bixêrhatinê li me dike daku em zewq û şadimaniyê ji delalî û bedewiya wê bigirin. Lê em ji bêdengî û aramiya wê ditirsin û em hemî dibizirin bajarên teng û xwe dikişînin nav hev mîna miyên ji gurên har ditirsin.

ref: Xelîl Cibran: Çend nameyên Xelîl Cibran, wergerandin: Husein Muhammed, Nefel.com, 5/2011

forms:
بزرین
biziryan
bişirîn
bizdîn

ipa: /bɪzɪˈɾiːn/

hyphenation: bi·zi·rîn


ekim

glosses:
kewçer, cotmeh, çiriya pêşîn, çiriya yekem, çiriya ewilî,
meha 10ê ji salê

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ekim.wav


akî

pos: pron

pos_title: Cînav

text: Li Fransayê her kes azad e, bikaranîna zimanê kurdî ji bo tiştên akî (wiha) ra serbest e lê dîsa jî xwediyêbarê zimanê tirkî bi kar tîne...

ref: Gêko Aydinkaya: Nexweşiya "tirkîzmê" an jî ya "turîzmê", Kurdigeh.com, 5/2011

forms: -akî


kolgeh

glosses: kan, bîr, cihê ku tiştek jê tê hilkolandin û derxistin

text: Wezîrêsamanên xwezayî Aştî Hewramî diyar kir ku ew pereyê ji aliyê Bexdayê ve hatine dayîn, dê bidin kompanyayên petrolê yên ku li herêma Kurdistanê bi hilberîna petrolê ve mijûl in. Ji wan jî kompanyaya DNO ya norweçî ku li kêlgeha petrolê ya Tawkê ve mijûl e, kompaniyaya Sinopec ya çînî û Genel Enerji ya tirkî ku bi awayekî hevpar bi derxistina petrola li zeviyên Teqteq mijûl in.

ref: Rudaw.net, 5/2011

forms:
کۆلگەهـ
kêlgeh

etymology_text: kolan - -an (yan kolandin - -andin) + -geh


pêlekan

glosses:
derence, paplûk, pêpelûk, pîk, sêlim, nêrdevan, pêpeling
 cihên ku her yek bi qasî gavekê ji yê din bilindtir yan nizmtir e
 û mirov pê ve dimeşe ta ku ji qatek avahî digihe taqek dî
yan jî ji cihek bilind digihe yekî nizm yan jî berevajî

text: Kovara Tîrojê gihişt pêlekana 50'iyî

ref: Diyarname.com, 5/2011

лестница

roman: lestnica


pîk

glosses:
derence, paplûk, pêpelûk, pêlekan, sêlim, nêrdevan, pêpeling
 cihên ku her yek bi qasî gavekê ji yê din bilindtir yan nizmtir e
 û mirov pê ve dimeşe ta ku ji qatek avahî digihe taqek dî
yan jî ji cihek bilind digihe yekî nizm yan jî berevajî

forms:
pak
pek
pêk
pik
pok
puk
pûk

etymology_text: Ji pî + -k.


symbol

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-symbol.wav


pencil

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-pencil.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-pencil.wav


bite

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-bite.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-bite.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bite.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-bite.wav


draught

glosses: hewa yê sar yê ku ji ber pencerekê yan dergehekî têt

glosses: masîgirî, masiyên girtî, cihê ku gelek masî lê hene û lê dikarin bên girtin

audio: EN-AU ck1 draught.ogg


talent

glosses: hinêr, behre, jêhatin, şiyan, karîn, hêz, tiwanîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-talent.wav


domus

text: Domum eo.


navis

text: navem conscendere

text: de nave exire


mons

text: Alpes montes


danişîn

glosses:
şêwirîn, rawêj kirin, şîret xwestin,
daxwaza şîret û nesîhetan ji kesekî kirin

forms: دانشین


danişîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


fallen

audio: LL-Q188 (deu)-CamelCaseNick-fallen.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-fallen.wav


fallen

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-fallen.wav


öffnen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-öffnen.wav


lernen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-lernen.wav


schlagen

audio: LL-Q188 (deu)-Student16 de-schlagen.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-schlagen.wav


töten

audio: LL-Q188 (deu)-Student16 de-töten.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Ionenlaser-töten.wav


şabaş

text: Pesn û şabaş û hezar pîroz ji wan re ku hînî xwendin û nivîsandina zimanê xwe bûne û bi vî awayîmifteya heyîna xwe xistine bêrika xwe û ji bin bandora miletên biyanî derketine.

ref: Celadet Bedirxan

text: Piştî Ferda fêhm kir ku ew xizmet ji dil ji bo wî tê kirin, wî xwe pir rehet his kir û spas û şabaş bi ser jina min de barandin.

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 15

forms: şavaş

etymology_text: Ji farisî [skrîpt hewce ye] (şad baş, “şa bibe!”).

подаряване

roman: podarjavane

შენაწირი

roman: šenac̣iri

기부금

roman: gibugeum

пожертвование

roman: požertvovanije

δωρεά

roman: doreá


teberih

glosses:
bexş, hîbe, sexawet, şabaş, diyarî, hediye, berarî, bexşîn, xêrkirin,
tiştek belaş dan

forms: teberi'

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


berarî

glosses:
bexş, hîbe, sexawet, şabaş, diyarî, hediye, teberih, bexşîn, xêrkirin,
tiştek belaş dan

ipa: /bɛɾɑːˈɾiː/

hyphenation: be·ra·rî


malava

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses:
spas, memnûn, şikir, teşekur, Xwedê ji te razî be,
peyvek e bo wî kesî têt gotin yê ku qenciyek kiriye

glosses: dijmaneya "malxirab, malwêran, malkembax"

forms: mal ava

etymology_text: Ji mal + ava.

hyphenation: ma·la·va


Xwedê ji te razî be

glosses: spas, malava, memnûn, şikir, teşekur, Xwedê te bihêle, Xwedê te bisitirîne, Xwedê te biselihîne, Xwedê emrê te dirêj ke

forms:
Xudê ji te razî be
Xudê ji te razî bê
Xudê ji te razî bit
Xudê ji te razî bît
Xudê ji te razî bitin
Xudê ji te razî bîtin
Xwedê ji te razî bê
Xwedê ji te razî bit
Xwedê ji te razî bît
Xwedê ji te razî bitin
Xwedê ji te razî bîtin

etymology_text: Ji Xwedê + ji + te + razî + be


lîmît

text: Me yekemîn herêmasewalvaniyê ya organîze ava kir. Vê mehê dê bikeve meriyetê. Dê 102 heb bên avakirin. Ev tesîs dê bikaribin ji fonên Yekîtiya Ewropayê ji sedî 65 hîbe werbigirin. Lîmîta wê 1 milyon euro ye. Yên ji 40 salî biçûktir dê bikaribin ji sedî 65 piştgirî bigirin. Ger di ser 40 salî re be û mêr be, dê ji sedî 60 piştgirî werbigire.

ref: Wezîrê Çandiniyê yê Tirkiyê û parlamenterê Diyarbekirê yê AK Partiyê Mehdî Eker di hevpeyivînekê de li gel Bawer Çem, Rudaw.net, 5/2011

etymology_text: Ji îngilîzî limit


sewalvanî

glosses: ajelvanî, heywanvanî, xwedîkirin û kirîn û firotina sewalan

forms:
kewaldarî
kewalkarî
kewalvanî
sewalkarî
sewaldarî

etymology_text: sewal + vanî yan Ji sewalvan + -î


apron

glosses:
rêya ku firoke pê ve diajo heta ku radibe hewa
yan jî lê piştî dadanê anku niştinê pê ve diajo heta ku disekine

text: Ev balafirgeha niha [ya Diyarbekirê] dê bê berfirehkirin û avahiyeke nû ya balafirgehê dê bê çêkirin. Têketin dê di ser riya Ruhayê de be. Ji bo ko seferên navneteweyî çêbibin, dê aproneke mezin bê çêkirin. Têkiliya wê ya bi qada leşkerî re dê pir bê kêmkirin. Ev ê bikaribe demeke dirêj ji pêdiviya Diyarbekirê re bibe bersiv. Ger 20-30 sal şûnde pêdivî hebe, mirov dikare balafirgeheke mezin ava bike.

etymology_text: Deyn ji îngilîzî apron.


berdang

glosses:
pêşmal, berdaw,
parçeya çîtî anku cawî ya ku bi taybetî jin li ser kirasê xwe li li koşa xwe dikin daku di dema çêkirin û pêşkêşkirina xwarinê de kirasê wan pîs nebe

forms:
bervank
berbang

etymology_text: Ji ber- + dang.

алъяпҡыс

roman: alʺyapqïs

фа́ртух

roman: fártux

прести́лка

roman: prestílka

ᎠᏤᏌᏙ

roman: atsesado

圍裙

roman: wai⁴ kwan⁴⁻²

вичүнзы

roman: vičünzɨ

圍身裙

roman: vì-sṳ̂n-khiùn

圍裙

roman: wéiqún

圍身裙

roman: ṳ̌-séng-gê̤ng

圍身裙

roman: ùi-sĭng-gùng

圍身裙

roman: ûi-sin-kûn

مِرْيَلَة

roman: miryala

مِئْزَر

roman: miʾzar

وِزْرَة

roman: wizra

مريلة

roman: maryala

գոգնոց

roman: gognocʻ

پیش بند

roman: piš band

წინსაფარი

roman: c̣insapari

तहबन्द

roman: tahband

एप्रन

roman: epran

סִינָר

roman: sinár

заппу

roman: zappu

алжапкыч

roman: alcapkıç

фартук

roman: fartuk

앞치마

roman: apchima

ຜ້າກັນເປື້ອນ

roman: phā kan pư̄an

престилка

roman: prestilka

скутник

roman: skutnik

фута

roman: futa

скута

roman: skuta

скутача

roman: skutača

скутела

roman: skutela

скутина

roman: skutina

скутница

roman: skutnica

хормогч

roman: hormogč

پەرتۇق

roman: pertuq

پەشمال

roman: peshmal

алжапқыш

roman: aljapqyş

алжапғыш

roman: aljapğyş

фа́ртук

roman: fártuk

пере́дник

roman: perédnik

пешбанд

roman: pešband

алъяпкыч

roman: alʺyapkıç

פֿאַרטעך

roman: fartekh

ποδιά

roman: podiá

ipa: /bɛɾˈdɑːnɡ/

hyphenation: ber·dang


karakterîze kirin

glosses: kirin karakter, di filmekê yan şanoyekê de rola kesekî lîstin

text: Tu di hêla sîyasî û hunerî de herî zêde kîja jin a Kurd temaşe dikî? Kîja pir zêde nas dikî û eger rojekê derfet hebin tu dixwazî jiyana kê karaketerîze bikî? - Bersiva min pir zelal e: Jiyana Leyla Zanayê pir di zehmetiyan de derbas bûye. Ew di çavên min de bi cesareta xwe, bi serbilindiya xwe, jineke mînak e. Eger rojekê kesek bixwaze jiyana wê bîne serperdeya spî, ez bi kêfxweşî dixwazim wê rolê bileyîzim. Herwiha ji ber ku ew jî wek min ji Amedê ye, di dilê min de xwediyê cihekî bi taybet e. Ji bilî Leyla Zanayê gelek jinên Kurd ên xwedî ked û tekoşînê hene, gelek ji wan di herêmeke wek Rojhilata navîn de bûne wek sembolên dîrokî. Ez bi hebûna wan şanaz im. Ev jî karê me sînemavanan e ku em serpêhatiyên wan ji nifşên dahatû re vebêjin, wan di dîrokê de bikin kesayetên nejibîrkirî.

ref: di hevpyevînekê de Mehmet Sebatli dipirse û Zîlan Odabaşi dibersivîne, Rudaw.net, 5/2011

etymology_text: Ji îngilîzîcharacterize + kirin.


perdeya spî

glosses: ekrana anku şaşê sînemayan yê ku film li ser tên dîtin û temaşekirin

etymology_text: perde + -ya + spî


pîlates

text: Niha ti proje li ber destê te tune, gelo ti rojên xwe çawa derbas dikî? Min niha hemû enerjiya xwe daye ser perwerdeya xwe. Ez xwendekara beşa Radyo-televizyonê me û niha xwe ji bo îmtihanê amade dikim. Herwiha kursa min a kurdî û fransî jî ev bû salek hê didome. Dema ku ez wextê vala dibînim pirtûk dixwînim, bi kûçikê xwe Charlot re mijûl dibim,medîtasyon û pîlates dikim. Niyeta min heye ku ez mamostatiya pilatesê bikim.

etymology_text: Bi rêya îngilîzî pilates ji navê danerê wê werzişê Joseph Hubert Pilates (1880-1967)