guh

glosses: Organên bihîstinê; herdu beşên leşî yên ku deng pê tên bihîstin.

text: Serfê Mewlûda me yek derhem fereHemberê yek guhê zêrê ehmereFî sebîl-îllah bi bexşî her feqîr

forms:
گـوﻫ
гöh
gwih
gu
guçik

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî*g⁽ʷ⁾ʰéwsos, hevrehagwê ya soranî, goş ya zazakî, گوش (gûş) ya farisî, sanskrîtî उसि (usî), yûnaniya kevn οὖς (oûs), ermenî ունկն (unkn), albanî vesh, rusî ухо (uxo), latviyayî auss, proto-cermenî *ausô (> almanî Ohr, îngilîzî ear), latînî auris (> fransî oreille), îriya kevn au...
* proto-îranî: *gewş- ("guh, guhdarî kirin, guh danê")
:avestayî: gewşe ("guh"), gûş- ("guhdarî kirin, guh danê")
:pehlewî: guş ("guh")
:partî: guş ("guh"), ngwš ("bihîstin")
:sogdî: nguş ("bihîstin")
:osetî: gos ("guh")
:farisî: gûş ("guh"), goşîden ("guhdarî kirin, guh danê, bihîstin")
:belûçî: goş ("guh"), goşît- ("guhdarî kirin, guh danê, bihîstin")
:kurmancî: guh ("guh")
:soranî: gwê ("guh")
:zazakî: goş ("guh")
sanskrîtî: usî ("guh")
rusî: uxo ("guh")
latînî: auris ("guh") > fransîoreilleîngilîzî: ear ("guh")
almanî: Ohr ("guh")
...
Çavkanî: Cheung p.115, Horn p.210

лымхӏа

roman: ləmḥā

алымҳа

roman: āləmḥā

тхьакӏум

roman: tḥāḳ°m

𐔽𐔼

roman: ˁi

𒉿

roman: uznu

кулак

roman: kulak

ጆሮ

roman: ǧoro

ܐܕܢܐ

roman: ’idnā’

እዝን

roman: ǝzǝn

কাণ

roman: kan

гӏин

roman: ʿin

𐬔𐬀𐬊𐬴𐬀

roman: gaoṣ̌a

キサㇻ

roman: kisar

ҡолаҡ

roman: qolaq

ლარკ

roman: larḳ

ву́ха

roman: vúxa

گوش

roman: goš

কর্ণ

roman: kôrn

ибир

roman: ibir

ухо́

roman: uhó

နား

roman: na:

шэхэн

roman: šexen

лерг

roman: lerg

ᎦᎴᏂ

roman: galeni

耳仔

roman: ji⁵ zai²

эрдуә

roman: erduə

эргуазы

roman: erguazɨ

耳公

roman: ngí-kûng

耳朵

roman: ěrduo

耳

roman: ěr

耳

roman: ngê

耳空

roman: hīnn-khang/hī-khang

耳仔

roman: hīnn-á/hī-á

хӑлха

roman: hălha

лихӏи

roman: liḥi

ކަންފަތް

roman: kan̊fat̊

أُذُن

roman: ʾuḏun

ودن

roman: widn

أذون

roman: əḏun

اذن

roman: iḏin

إذن

roman: ʔidin

دانة

roman: dāne

دان

roman: dān

ականջ

roman: akanǰ

ունկն

roman: unkn

ականջք

roman: akanǰkʻ

пиле

roman: pile

እዝን

roman: ʾəzn

корит

roman: korit

се̄н

roman: sēn

گوش

roman: guš

𐌰𐌿𐍃𐍉

roman: ausō

કાન

roman: kān

ყური

roman: q̇uri

אוזן / אֹזֶן

roman: ózen

тхьэкӏумэ

roman: tḥăḳ°mă

чикн

roman: çikn

ಕಿವಿ

roman: kivi

пӑԯ

roman: păԯ

කන

roman: kana

пель

roman: pelʹ

कानु

roman: kānu

귀

roman: gwi

ᒥᐦᑕᐊᐧᑲᕀ

roman: mihtawakay

къулакъ

roman: qulaq

вичӏи

roman: wič̣i

ຫູ

roman: hū

ყუჯი

roman: q̇uǯi

йаб

roman: jab

яб

roman: äb

ᦠᦴ

roman: ḣuu

уво

roman: uvo

ചെവി

roman: cevi

കര്ണ്ണം

roman: karṇṇaṃ

ᡧᠠᠨ

roman: šan

паль

roman: palʹ

ᠴᠢᠬᠢᠨ

roman: čiqin

чих

roman: čih

коу

roman: kou

न्हाय्पं

roman: nhāypaṃ

нос

roman: nos

耳

roman: みん, min

କାନ

roman: kanô

хъус

roman: qus


ziman

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses:
organekî nerm e di devî de,
 beşek ji leşê mirov û heywanan yê di devî de ku bo tamkirin, alîstin, daûrandinê û (ji aliyê mirovan ve) bo axiftinê tê bikaranîn

glosses:
axiftina miletekî,
 axiftina komekê, miletekî, herêmekê yan welatekî ya ku ji alî pergala xwe ve yek e û ji alî hemû kesên pê diaxivin ve tê fehmkirin

glosses:
pergala danûstandinê,
 sîstema hemî dengên mirov bi kar tînin daku peyamên xwe bi hev bidin famkirin

glosses:
danûstandina bêgotin,
 jest û mîmîkên mirov bi hev re bi kar tînin daku pê peyama xwe bigihînin hev

glosses:
danûstandina lawiran,
 dengên heywan bi kar tînin daku peyamên xwe bigihînin hev yan kesekî / tiştekî

glosses:
biwêjên taybet,
pergala ragihandinê ya hin aliyên taybet

glosses:
hinêra axiftinê,
 karîna anku şiyana peyivînê

text: Sofî bi goriya zimanê te be. Ew zimanê hungivîn û xweşik...

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

glosses: Kilîl, kilît, mifte, enextar, amûrê ku derî pê tê vekirin

forms:
زمان
зьман
ezman
zman

etymology_text:
Herwiha ezman, ji *izwan, ji proto-hindûewropî *dn̥ǵʰwéh₂s. Hevreha soranî زمان (ziman), kurdiya başûrîziwan, zwan, goranî/hewramî ziwan, zwan, zazakî ziwan, zon, zûn, belûçî زوان (zewan) û زبان (ziban, zuban), farisî زبان (zeban), tacikî забон (zabon), peştûyî ژبه (žəba), partî 𐫙𐫉𐫁𐫀𐫗 (izban), farisiya navîn 𐫙𐫉𐫇𐫀𐫗 (izwan), osetî avestayî 𐬵𐬌𐬰𐬎𐬎𐬁 (hizuuā), sanskrîtî जिह्वा (jihvā́) û जुहू (juhū́), hindî जीभ (jībh), almanî Zunge, danmarkî/norwecî tunge, swêdî/îzlendî tunga, holendî tong, îngilîzî tongue, îrlendî teanga, bretonî teod, latînî lingua (guherîna D bi L din bin tesîra L ya peyva lingo anku alîstin de), îtalî lingua, portugalî língua, spanî lengua, fransî langue, ermenî լեզու (lezu) (L-ya destpêkê di bin tesîra լիզեմ /lizêm/ anku alîstin de), latviyayî insuwis, lîtwanî liežùvis (L-ya destpêkê di bin tesîra liežti anku alîstin de), slaviya kevn *ęzỳkъ, rusî/ukraynî/belarusî язы́к (yazýk), çekî/slovakî jazyk, polonî język.
Divê guherînika dengî bibûya *zivan lê ew nebûye ji ber ku dengên z/s/ş/j li destpêka bêjekê de bibin û hema pişt wan dengên wek /n/ bê, ew dibişive; bide ber nas (< niyas < *jinas < *şinas < *işnas) lê heke /m/ bibe dimîne (bide ber jimartin). Lewma zimanik ew dagerrandiye /m/ ku bişê bi lêv bibe. Carinan /iş/a pêşîn /i/ wek /e/ diguhêre ku konsonant nekeve; guhertoya ezman jê ye, bide ber hewramî ئەژناس (ejnas, “nas”), zazakî eşnawitene. Bi zimaninên kurdî, ev rêzik bi konsonantên din jî pêk tê heke dengik bibe z/s/ş/j, bin hîkariya hewramî di soranî de jî peyda dibe; bide ber zazakî eşkayene, eşkawitene, soranî ئەشکەوت (eşkewt).
;Çavkanî:
*
* Cathcart, Chundra Aroor (2015): Iranian Dialectology and Dialectometry, Doctoral dissertation, University of California at Berkeley.
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966
* Novák, Ľubomír (2013) Problem of Archaism and Innovation in the Eastern Iranian Languages (PhD dissertation)https://www.academia.edu/4896441/Problem_of_Archaism_and_Innovation_in_the_Eastern_Iranian_Languages_dissertation_, Prague: Univerzita Karlova v Praze, filozofická fakulta.
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/

زمان

roman: ziman

тил

roman: til

тел

roman: tel

език

roman: ezik

舌头

roman: shétou

舌

roman: shé

чĕлхе

roman: čĕlhe

لسان

roman: lisan

լեզու

roman: lezu

زبان

roman: zeban

𐍄𐌿𐌲𐌲𐍉

roman: tuggō

ენა

roman: ena

ᐅᖃᖅ

roman: uqaq

혀

roman: hyeo

јазик

roman: jazik

хэл

roman: hel

тіл

roman: tıl

язык

roman: iazyk

जिह्वा

roman: jihvā

நாக்கு

roman: nākku

дыл

roman: dıl

زبان

roman: zbān

язик

roman: jazyk

тіл

roman: tíl

γλώσσα

roman: glóssa

语言

roman: yǔyán

لغة

roman: luẍeᵗ

𐍂𐌰𐌶𐌳𐌰

roman: razda

ભાષા

roman: bhāṣā

ᐅᖃᐅᓯᖅ

roman: uqausiq

언어

roman: eoneo

भाषा

roman: bāṣā

забон

roman: zabon

மொழி

roman: moḻi

мова

roman: mova

ipa: /zˤɪˈmɑːn/

hyphenation: zi·man


dest

glosses: organê balekirinê anku pelandinê, tilî û kef bi hev re, herdu beşên leşî yên ku li milî ji leşî vediqetin(yên mirovan her yek ji wan xwedî pênc tilan, kefekê, zendekê û enîşkekê ye):

text: Paşî hingêXaliqê her sûretê / çêkirî Adem bi destê qudretê

ref: Mela Hisênê Bateyî: Mewlûd

text: ... jinek tê silavê li Rêberî dike û nameyekê dike destê wî û ji wê derê dûr dikeve.

ref: Sidqî Hirorî: Ez û Delal, roman, 2007

text: Dema vegerê hat û parêzer ji vî qasî pê ve ti agahî bi xwe re nebir ser nivîna xwe ya mezin û tarî, a ku di nav wê de geh bir vî alîyî û geh bir wî alîyî, ji ber şeveqa tarî heta ber destê sibehê.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 20, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
دەست
дәст
des-
dez-

etymology_text:
Hevreha soranî دەست (dest) û دەس (des), goranî/hewramî des, zazakî dest, belûçî دست (dest), partî dest, farisî دست (dest), tacikî даст (dast), farisiya navîn 𐭩𐭣𐭤 (dest), hexamenişî 𐎭𐎿𐎫 (d-s-t /deste-/), avestayî 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 (zasta, /zeste-/), bextiyariya kevn λιστο (listo), peştûyî لاس (las), sankrîtî हस्त (hásta), punjabî ਹਸਤ (hast), hindî हाथ (hāth), lîtwanî (pa)žastìs, albanî dorë, bretonî û îrlendî dorn, toxarî tsar, ermeniya kevn ձեռն (jeṙn), ermeniya niha ձեռք (jeṙkʿ), yûnaniya kevn χείρ (xeír), latînî hostia (qurbanî, diyarî, "ya ku bi destan tê dan")... hemû ji proto-hindûewropî **ǵʰes- (dest; bi destan dan/birin).
Di şaxên din yên zimanên hindûewropî de hinek peyvên ji rehên cuda tên bikaranîn, bo nimûne: îngilîzî hand, fransî main û rusî рука (ruka) ku ne hevrehên peyva kurdî dest û ne jî hevrehên hev in.
;Çavkanî
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/

анапы

roman: ānāṗə

ӏэ

roman: ʾă

𐕣𐕒𐕡𐔾

roman: kul

𒋗

roman: qātu

кол

roman: kol

እጅ

roman: ʾəǧ

ܐܝܕܐ

roman: ʾīḏā

হাত

roman: hat

квер

roman: kwer

テㇰ

roman: tek

မိုဝ်

roman: muew

ҡул

roman: qul

рука́

roman: ruká

دست

roman: dast

দস্ত

roman: dôśt

ръка́

roman: rǎká

လက်

roman: lak

гар

roman: gar

ལགཔ

roman: lagp

ꨓꨊꨪꩆ

roman: tangin

ка

roman: ka

ᎤᏬᏰᏂ

roman: uwoyeni

шу

roman: šu

手

roman: sú

手

roman: shǒu

手

roman: chiū

手

roman: chhiú

алӑ

roman: ală

އަތްތިލަ

roman: at̊tila

يَد

roman: yad

إيد

roman: īd

إدين

roman: ʔedén

يد

roman: yadd

يد

roman: yidd

ձեռք

roman: jeṙkʻ

кедь

roman: kedʹ

እድ

roman: ʾəd

ӈал

roman: ŋal

ӈа̄л

roman: ŋāl

ңалэ

roman: ңalə

ӈалэ

roman: ŋalə

دَس

roman: das

𐤉𐤃

roman: yd

𐌷𐌰𐌽𐌳𐌿𐍃

roman: handus

હાથ

roman: hāth

ხელი

roman: xeli

მტევანი

roman: mṭevani

коро

roman: koro

кулг

roman: kulg

һар

roman: har

ಕೈ

roman: kai

अथु

roman: athu

අත

roman: ata

हाथु

roman: hāthu

손

roman: son

ᒥᑎᐦᒌ

roman: mitihcii

къол

roman: qol

ལག་པ

roman: lag pa

ມື

roman: mư̄

гъил

roman: ġil

ᦙᦹ

roman: mue

рака

roman: raka

ᡤᠠᠯᠠ

roman: gala

ка̄т

roman: kāt

हात

roman: hāt

ხე

roman: xe

ल्हा:

roman: lhā:

тымк

roman: təmk

ହାତ

roman: hatô

арм

roman: arm

къух

roman: k’ux

ال

roman: el

دست

roman: dest

كف

roman: kef

ید

roman: yed

لاس

roman: lās

ਹਸਤ

roman: hasat


min

pos: pron

pos_title: Cînav

text: Ew min dinase.

text: Ev jî hevalê min e.

text: Ev pirtûk li nik min peyda nabe.

text: Te bihîst ku min çi got?

forms:
mi
مه
من
من
мьн

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *(e)me-n-, hevreha avestayî mene, parsî mene, farisî من (men), sanskrîtî ma, mam, yûnaniya kevn με (me) / εμέ (emê), îngilîzî me, mine, my, latînî me, fransî me, moi, rusî меня (minya)... Hêjayî gotinê ye ku nêzîkiya navbera min ya kurdî û lêzimên wê yên hindûewropî li gel men (ez) ya zimanên tirkîkî (bi tirkiya stenbolî ben) tenê tiştek tesedifî ye.
*proto-îranî:
**avestayî: mene ("min")
**farisiya kevn: mene ("min")
***farisî: men ("ez; min")
**partî: men ("min")
**kurmancî: min ("min")
**soranî: min ("ez; min")
**zazakî: mi, min
*sanskrîtî: ma, mam ("min")
*yûnanî: me, emê ("min")
*latînî: me ("min")
*almanî: mich ("min")
*îngilîzî: me ("min") ...
;Çavkanî:
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 222.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

ـني

roman: -nî

ـي

roman: -î

ինձ

sense: wek objeya yekser (bo nimûne: Tu min dibînî.)

من

roman: men

ipa: /mɪn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-min.wav

hyphenation: min


min

forms:
men
mine

etymology_text: Hevreha farisî من (men), erebî من (menn), îbranî מנה (menih), yûnanî μνᾶ (mnᾶ), sanskrîtî मान (men) ihtimalen ji sanskrîtî मा (me-, “pîvan”). Ji heman rehî herwiha portugalî mane, rusî ман (man) û ма́унд (máund), îngilîzî maund...


min

text: Min naçim.

translation: Ez naçim.

text: Ew hî min e.

translation: Ew ya / yê min e.


min

audio: LL-Q8752 (eus)-Xabier Cañas-min.wav


min

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-min.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-min.wav


min

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-min.wav


min

pos: adj

pos_title: Rengdêr

audio: LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-min.wav


ez

glosses:
kesa/ê ku dipeyive dema ku behsa xwe dike,
kesa/ê ku tiştekî dibêje,
kesê yekem yê yekjimar

text: Ez û tu.

text: Ez te dibînim.

text: Ez neçûm.

text: Wê ez nasîm.

text: Ez şefî'ê wî me roja mehşerêDê vexwit ew tasek ava kewserê

forms:
ئەز
әз
az
e
es
wez

etymology_text:
Hevreha zazakî ez, goranî/hewramî ez, tatî ez, talîşî ez, partî 𐫀𐫉 (ʾz), pehlewî 𐫀𐫗 (ʾn) (/ez/, /en/), osetî ӕз (æz), sogdî 𐫀𐫉𐫇 (əzú), peştûyî زه (ze), avestayî 𐬀𐬰𐬆 (ezə) û 𐬀𐬰𐬇𐬨 (ezə̄m), hexamenişî 𐎠𐎭𐎶 (a-d-m, /edem/), sanskrîtî अहम् (ahám), ermenî ես (es), latviyayî es, lîtwanî aš, slaviya kevn ꙗзъ (yazŭ), bulgarî аз (az), novgorodiya kevn ѧꙁо (ęzo), rûsî я (ya), yûnanî εγώ (egó), latînî ego, portugalî eu, îtalî io, spanî yo, fransî je, norwecî eg / jeg, danmarkî jeg, swêdî jag, almanî ich, inglîziya kevn iċ, inglîziya niha I (bixwîne: ay)... hemû ji proto-hindûewropî *éǵh₂.
Bo guherîna *ǵ ya proto-hindûewropî bi Z di zimanên îranî de, binêrin bo nimûne: zanîn, zer, mezin.
Di goranî/hewramî de peyv tenê di helbestên klasîk de maye, ji axiftina rojane winda bûye. Di soranî û farisî de ez ya bi wateya "ez" ya kurmancî nemaye lê min (bi farisî من (men)) cihê wê jî girtiye.
Peyv bi forma xwe ya latînî ego wek peyveke derûnnasiyê ketiye piraniya zimanan û kurdî jî.
;Çavkanî:
*
*Paul, Ludwig. (1998) "The Position of Zazaki Among West Iranian languages" University of Hamburg. pdf.
* Novák, Ľubomír (2013) Problem of Archaism and Innovation in the Eastern Iranian Languages (PhD dissertation)https://www.academia.edu/4896441/Problem_of_Archaism_and_Innovation_in_the_Eastern_Iranian_Languages_dissertation_, Prague: Univerzita Karlova v Praze, filozofická fakulta.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 22
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

من

roman: min

сара

roman: sārā

сэ

roman: să

𐔵𐕒𐕡

roman: zu

እኔ

roman: ʾəne

ܐܢܐ

roman: ʾĕnā

אֲנָא

roman: ʾănā

মই

roman: moi

дун

roman: dun

𐬀𐬰𐬇𐬨

roman: azə̄m

カニ

roman: káni

я

roman: ja

আমি

roman: ami

مو

roman: mo

зын

roman: zın

аз

roman: az

ကျွန်တော်

roman: kywantau

ကျွန်မ

roman: kywanma.

ငါ

roman: nga

ကျုပ်

roman: kyup

би

roman: bi

со

roman: so

ᎠᏯ

roman: aya

вә

roman: və

𠊎

roman: ngài

我

roman: ngô

我

roman: wǒ

俺

roman: ǎn

我

roman: uòi

我

roman: nguāi, ngō̤

我

roman: góa

我

roman: ua², ngo²

эпӗ

roman: epĕ

اه

roman: a

أَنَا

roman: ʾanā

انا

roman: ana

آنا

roman: āna

أنا

roman: ʔana

آنا

roman: ʔāna

ես

roman: es

мон

roman: mon

би

roman: ʙi

من

roman: man

مه

roman: mə, me

𐎠𐎭𐎶

roman: a-d-m

𐌹𐌺

roman: ik

હું

roman: hũ

მე

roman: me

मैं

roman: ma͠i

हम

roman: ham

अहम्

roman: aham

אֲנִי

roman: aní

אנוכי \ אָנֹכִי

roman: anokhí

yo

sense: wek biker

মুই

roman: mui

ನಾನು

roman: nānu

بہٕ

roman: bụ

बॖ

roman: baॖ

зы

roman: zɨ

මම

roman: mama

저

roman: jeo

ᓂᔭ

roman: niya

ຂ້ອຍ

roman: khǭi

ຜູ້ຂ້າ

roman: phū khā

ຂ້າພະເຈົ້າ

roman: khā pha chao

зун

roman: zun

𐤠𐤪𐤰

roman: amu

𐊚𐊎𐊒

roman: ẽmu

јас

roman: jas

ഞാൻ

roman: ñān

ам

roman: am

मी

roman: mī

من

roman: mën

我ん

roman: ばん, ban


tu

glosses:
kesa/ê duyem ya / yê yekjimar,
kesa/ê jê re tê axiftin yan nivîsîn,
 kesa/ê guhdar

text: – Tu çawa yî?

text: – Ez û tu biçin!

forms:
ti
to
تو
тӧ
ez
em
ew
hûn

etymology_text: Hevreha din ya kurmancî te, soranî تۆ (to) û soraniya devokî ئهتۆ (eto), zazakî ti (tu) û to (te), farisî تو (tû), tacikî ту (tu), peştûyî ته (të), avestayiya nûtir 𐬙𐬏𐬨 (tūm), avestayiya kevn 𐬙𐬎𐬎𐬇𐬨 (tuuə̄m), hexamenişî 𐎬𐎺𐎶 (tu-v-m /tuvam/), sanskrîtî त्वम् (tvám), hindî तू (tū), ûrdûyî تو (to) (tū), latînî tū, fransî/îtalî/katalanî/portugalî/romanî tu, spanî tú, latviyayî tu, lîtwanî tù, rusî/belarusî/ukraynî ты (ti), çekî/polonî/slovakî ty, bulgarî/makedonî ти (tî), îngilîziya navîn û îngilîziya nû ya berê thou (niha cih daye you ya bi eslê xwe pirhejmar anku bi maneya "hûn"), almanî/danmarkî/norwecî/swêdî du, ermenî դու (du), albanî ti, yûnaniya kevn σύ (sú) û yûnaniya niha εσύ (esý), hîtîtî 𒍣𒄿𒅅 (zi-i-ik /zīk/)... hemû ji proto-hindûewropî *túh₂

уара

roman: uārā

бара

roman: bārā

𐕛𐕒𐕡𐕎

roman: vun

አንተ

roman: ʾäntä

አንቺ

roman: ʾänči

እርስዎ

roman: ʾərswo

אנת

roman: ’ant

אנתי

roman: ’antī

አንክ

roman: änkä

তই

roman: toi

তুমি

roman: tumi

আপুনি

roman: apuni

мун

roman: mun

𐬙𐬏𐬨

roman: tūm

һин

roman: hin

ты

roman: ty

вы

roman: vy

তুই

roman: tui

আপনি

roman: apni

تو

roman: to

ти

roman: ti

Ви́е

roman: Víe

နင်

roman: nang

မင်း

roman: mang:

ခင်ဗျား

roman: hkangbya:

ရှင်

roman: hrang

ши

roman: ši

хьо

roman: ḥo

ни

roman: ni

你

roman: n³

你

roman: ngì, ǹg, nì, ǹ

你

roman: nǐ

您

roman: nín

你

roman: nì

汝

roman: nṳ̄

汝

roman: lí, lú

гынан

roman: gynan

эсӗ

roman: esĕ

эс

roman: es

ته

roman: te

أَنْتَ

roman: ʾanta

أَنْتِ

roman: ʾanti

حَضْرَتَك

roman: ḥaḍratak

حَضْرَتِك

roman: ḥaḍratik

انت

roman: ínta

انتي

roman: ínti

انتوا

roman: intu

إنت

roman: ʾinta/ʾinte

إنتي

roman: ʾinti

դու

roman: du

դուն

roman: dun

Դուք

roman: Dukʻ

хи

roman: hi

си

roman: si

𐎬𐎺𐎶

roman: tu-v-m

شما

roman: šomâ

𐌸𐌿

roman: þū

შენ

roman: šen

თქვენ

roman: tkven

तू

roman: tū

तुम

roman: tum

आप

roman: āp

אַתָּה

roman: 'atá

אַתְּ

roman: 'at

ನೀನು

roman: nīnu

سن

roman: sen

сиз

roman: siz

ඔයා

roman: oyā

ඔබ

roman: oba

당신

roman: dangsin

너

roman: neo

네

roman: ne

자네

roman: jane

그대

roman: geudae

ເຈົ້າ

roman: chao

ທ່ານ

roman: thān

ви́е

roman: víe

നീ

roman: nī

താൻ

roman: tān

താങ്കൾ

roman: tāṅkaḷ

тӹнь

roman: tÿnʹ

تو

roman: tu

чи

roman: či

та

roman: ta

ဗှ်ေ

roman: pɛ̀h

notes: Cînavê "tu" û forma wî ya çemandî/tewandî yekhejmar in. Carinan li cihê wan jî bo mebesta rêzgirtin anku qedirgirtinê cînavê "hûn" û forma wî ya çemandî "we" tên bikaranîn. Ev bikaranîn vê dawiyê ji zimanên ewropî belavî kurdî bûye. Di farisî û bi taybetî di îngilîzî cînavê duyem yê yekhejmar (bi farisî "tû", bi îngilîzî "thou") cih daye cînavê duyem yê pirhejmar (bi farisî "şoma", bi îngilîzî "you") ku niha êdî hem li şûna cînavê pirhejmar û hem jî yê yekhejmar tên bikaranîn.


tu

pos: adv

pos_title: Hoker

etymology_text: Binêrin: ti

ipa: /tʊ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Keyomerd-tu (cînav).wav

ipa: /tʰʊ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Keyomerd-tu (hoker).wav

hyphenation: tu


tu

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-tu.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-tu.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ash Crow-tu.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-tu.wav


tu

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-tu.wav

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-tu.wav


tu

audio: LL-Q7026 (cat)-Unjoanqualsevol-tu.wav


tu

audio: LL-Q809 (pol)-Krokus-tu.wav

audio: LL-Q809 (pol)-Matlin-tu.wav

audio: LL-Q809 (pol)-Olaf-tu.wav


tu

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-tu.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-tu.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-tu.wav

audio: LL-Q5146 (por)-Waldyrious-tu.wav

audio: LL-Q5146 (por)-Sillim-tu.wav


tu

audio: LL-Q7913 (ron)-Andreea Teodoraa-tu.wav


tu

audio: LL-Q1321 (spa)-AdrianAbdulBaha-tu.wav


zarok

glosses: Mirovên bi jiyê xwe biçûk, mirovên hê mezin nebûne.

text: Weku lebe û leyzok eÇi zanin tifl û zarok eFelek çerx e û xeddar e

ref: Feqiyê Teyran,

text: Kovara wêneromanî ya zarokan a bi kurdî ya yekemîn GOG, dest bi weşanê kir. Kovar bi du zaravayên kurdî kurmancî û kirmanckî ye û ji bo zarokên temenê wan di navbera 7-14’an de ye

ref: https://xwebun.org/goga-zarokan-derket/ https://web.archive.org/https://xwebun.org/goga-zarokan-derket/ arşîv, Xwebûn

text: Çar zarokên wê hene.

text: Ev zarokên min in.

glosses: Kesa/ê negihiştî, kesa/ê ji hiş û aqilê xwe ve mîna zarokan.

text: Zarokê wê ji ber çû.

forms:
زاڕۆک
зар'ок
zar
zaro
zarr
zarro
zarrok
zarrû
zarrûk
zarû
zarûk
baliq
ciwan
genc
mezin
pîr
xort
xama

etymology_text: Ji zimanên kurdî, hevreha hewramî زاڕوڵە (zarrûlle) ku ketiye soranî ڕۆڵە (rolle, “xort, law, zarok”) û dibe ku herwiha (an jî bi sadehî hevreha) palewanî ڕووڵە (rûlle), lariyî رود (rûd, “kur, law”), luriya başûrî رود (rûd, “zarok”), tatiya kevn رود (rûd), farisiya navîn 𐬭𐬈𐬛𐬀𐬐 (rêdek, “geda, law”), farisî ریدک (rêdek, reydek), ji formek îranî a wek *raita-ka (reyte-ke, -ke = -ik), bide ber ermeniya kevn երիտասարդ (eritasard) ji pehlewanî*rêteserd (ji *rêt + sal an ku salbiçûk/temenbiçûk; ciwan). Ji *za + *ro + -ik/-il (paşgirahûredar); *za ji proto-îranî *ȷ́aHtás (“zarok, ê/a zayî”). Ne têkildarî zar (“ziman, devok, wek di zarava, şêwezar de”) ji ber ku /r/ req e.

منداڵ

roman: mindal

аԥшқа

roman: āpškā

асаби

roman: āsābi

сабый

roman: sābəj

𐕘𐔰𐕙

roman: ġar

ልጅ

roman: ləǧ

ብላቴና

roman: bəlatena

ল’ৰা-ছোৱালী

roman: löra-süali

কণমানি

roman: konmani

অকণি

roman: okoni

শিশু

roman: xixu

ছলি

roman: soli

лъимер

roman: łimer

бала

roman: bala

дзіця́

roman: dzicjá

дзіцё

roman: dzicjó

рабёнак

roman: rabjónak

چک

roman: cukk

বাচ্চা

roman: bacca

শিশু

roman: śiśu

ওলদ

roman: olôd

дете́

roman: deté

че́до

roman: čédo

ро́жба

roman: róžba

хүүгэд

roman: xüüged

бер

roman: ber

ᎠᏳᎴ

roman: ayule

ᎠᏲᏟ

roman: ayotli

仔女

roman: zai² neoi⁵

細路

roman: sai³ lou⁶

細蚊仔

roman: sai³ man¹ zai²

細路哥

roman: sai³ lou⁶ go¹

細路仔

roman: sai³ lou⁴ zai²

хэзы

roman: hezɨ

щёхэр

roman: xi͡oher

вава

roman: vava

ва

roman: va

細人仔

roman: se-ngìn-è

小孩

roman: xiǎohái

小孩子

roman: xiǎoháizi

孩子

roman: háizi

小孩兒

roman: xiǎoháir

伲囝

roman: niè-giāng

囡仔

roman: gín-á

孥囝

roman: nou⁵ gian²

ача

roman: ača

وَلَد

roman: walad

اِبْن

roman: ibn

اِبْنَة

roman: ibna

երեխա

roman: erexa

զավակ

roman: zavak

ወልድ

roman: wäld

куңакан

roman: kuңakan

بچه

roman: bačče, bače

کودک

roman: kudak

فرزند

roman: farzand

کر

roman: kor

𐍆𐍂𐌰𐍃𐍄𐍃

roman: frasts

𐌱𐌰𐍂𐌽

roman: barn

બાળક

roman: bāḷka

ბავშვი

roman: bavšvi

შვილი

roman: švili

ძე

roman: ʒe

ასული

roman: asuli

बच्चा

roman: baccā

बेटा

roman: beṭā

बेटी

roman: beṭī

बालक

roman: bālak

लड़का

roman: laṛkā

लड़की

roman: laṛkī

छोरा

roman: chorā

छोरी

roman: chorī

बच्ची

roman: baccī

बचा

roman: bacā

बालकी

roman: bālkī

बालिका

roman: bālikā

لَزَک

roman: lazak

יֶלֶד

roman: yéled

יַלְדָּה

roman: yaldá

בֵּן

roman: ben

בַּת

roman: bat

сабий

roman: sābij

ಹಸುಳೆ

roman: hasuḷe

ಮಗು

roman: magu

наристе

roman: nariste

ළමයා

roman: ḷamayā

어린이

roman: eorini

아이

roman: ai

애

roman: ae

яш

roman: yaş

ເດັກນ້ອຍ

roman: dek nǭi

ລູກ

roman: lūk

ເດັກ

roman: dek


em

glosses:
cînavê kesîn yê yekem yê pirjimar,
 kesa/ê diaxive û bi kêmî kesek din

glosses:
li şûna ez,
 nivîser yan peyiver carine li şûna "ez" bi kar tîne daku xwendevanên / guhdarên xwe jî beşdar bike

forms:
ئەم
әм

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *wéy (“em”). Guherîna W bi M di bin tesîra cînavê min de.
Hevrehasoranî ئێمە (ême), kurdiya başûrî îme, bextiyarî û luriya başûrî ئیما, zazakî ma, farisî ما (mā), farisiya navîn 𐭫𐭭𐭤 (amāh, amā), farisiya kevn 𐎠𐎶𐎠𐎧𐎶 (amāxam), ermenî մեք (mekʻ), lîtwanî mes, latviyayî mēs, rusî мы (my).

ҳара

roman: ḥārā

𐔷𐔰𐕎

roman: žan

бис

roman: bis

እኛ

roman: ʾəña

אֲנַחְנָא

roman: ʾănaḥnā

אֲנַן

roman: ʾănan

ܐ̄ܢܲܚܢܲܢ

roman: naḥnan

ܚ̱ܢܲܢ

roman: ḥənan

আমি

roman: ami

𐬬𐬁

roman: vā

𐬬𐬀𐬉𐬨

roman: vaēm

беҙ

roman: beð

мы

roman: my

আমরা

roman: amra

ایما

roman: imâ

ни́е

roman: níe

ကျုပ်တို့

roman: kyuptui.

တို့

roman: tui.

ကျွန်တော်တို့

roman: kywantautui.

ငါတို့

roman: ngatui.

бидэ

roman: bide

вәму

roman: vəmu

我個俚

roman: ngo³ go li

我等

roman: ngo³ diin

𠊎兜

roman: ngài-têu

𠊎等

roman: ngài-tén, ngài-tên, ngài-nên

𠊎等人

roman: ngai² dên¹ ngin² / ngai² dên³ ngin²

我們

roman: ghe² me

俺們

roman: ghan² me / gha² me

我們

roman: wǒmen

俺們

roman: ǎnmen

我人

roman: uòi-nêng

我各儂

roman: nguāi-gáuk-nè̤ng

我們

roman: ngo³ men

моргынан

roman: morgynan

эпир

roman: epir

جیمه

roman: jime

نَحْنُ

roman: naḥnu

احنا

roman: ʾíḥna

نحنا

roman: niḥna

أَحْنَا

roman: ʾaḥnā

մենք

roman: menkʻ

մեք

roman: mekʻ

бу

roman: ʙu

бу

roman: bu

ما

roman: mâ

ჩვენ

roman: čven

हम

roman: ham

אֲנַחְנוּ

roman: anákhnu

אָנוּ

roman: ánu

бид

roman: bid

бидн

roman: bidn

ನಾವು

roman: nāvu

биз

roman: biz

අපි

roman: api

吾里

roman: *WUli

우리

roman: uri

저희

roman: jeohui

ພວກເຮົາ

roman: phūak hao

ເຮົາ

roman: hao

ຮາ

roman: hā

ຕູ

roman: tū

ເຜືອ

roman: phư̄a

ເຜືອຂ້ອຽ

roman: phư̄ak ʼīa

ᦣᧁ

roman: haw

ᦎᦴ

roman: ṫuu

ᦣᦱᦎᦴ

roman: haaṫuu

ние

roman: nie

اما

roman: amâ

ပိုဲ

roman: poi

हामी

roman: hāmī

мах

roman: max

موږ

roman: muẓ̌

مونږ

roman: mung

біз

roman: bız

мы

roman: mŷ

вѣ

roman: vě

мо

roman: mo

เรา

roman: rao

без

roman: bez

ንሕና

roman: nəḥna

ང་ཐསོ

roman: nga thso

йан

roman: jan

យើង

roman: yəəng

биһиги

roman: bihigi

מיר

roman: mir

εμείς

roman: emeís


em

ipa: /ɛm/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-em.wav

hyphenation: em


em

pos: prep

pos_title: Daçek

audio: LL-Q5146 (por)-JnpoJuwan-em.wav


em

audio: LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-em.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-em.wav


me

glosses: Forma tewandî ji cînavê em; min û yên wek min.

text: Ew me dibînin.

text: Me wisa negotiye.

text: Li gel me werin.

text: *Păkiž xudē, păkiž zahm, pākiž vēmarg, kōy hātī xāčē iž kir ma, řahmatē ma.

translation: Pakij xodê, pakij zahm, pakij vêmarg, koy hat'î xaç'ê ij kir me, rehmet'ê me

ref: D.N. Mackenzie, The Language of the Medians ji Matenadaran MS 7117 (1430-1446) https://web.archive.org/https://kurdishacademy.org/wp/the-language-of-the-medians/ arşîv, 1959

text:
Ew Xudayê malikê mulkê 'ezîm
Daye me mîrasa Qur'ana Kerîm
Dînê me kir kamil û ni'met-temam

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
em
mim (dialectal)
im
im
î
e
in
în
me
yî
ye
ne

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

nosotros

sense: wek subje

ipa: /mɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-me.wav

hyphenation: me


me

text: Me sanomme.

text: Me sanoimme.

forms:
minä
sinä
hän

audio: LL-Q1412 (fin)-Susannaanas-me.wav

audio: LL-Q1412 (fin)-Nurtsio-me.wav

audio: LL-Q1412 (fin)-Seqv-me.wav


me

text: She knows me.

text: She saw me.

forms:
you
she
they

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-me.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-me.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-me.wav


me

glosses: navê tîpa şazdemîn herfa alfabeya tirkî, M


me

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: me, cînavkê rewşên vegerok û ravekirî bo kesên yekem yê pirjimar


ême

text:
rolekanim le bîr meken
ême kurd în, Kurdistanîn

ref: Hêwa Seîd


te

forms:
to
tû
tûwe

ipa: /tɛ/

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-te (cînav).wav

hyphenation: te


te

audio: LL-Q1412 (fin)-Susannaanas-te.wav

audio: LL-Q1412 (fin)-Nurtsio-te.wav


bang

glosses: gazî, hewar, tika, daxwaz, hêvî, rica, vexwendin, dawet, ezimandin, deng

text:
Ji şuhret pê hisîn 'amî
Bi deng û bang û awazê
Dibêjit nexmeya sazê

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
بانگ
банг

etymology_text:
proto-hindûewropî *wekʷ- ("gotin")
:proto-îranî *weç- ("gotin")
::avestayî: vaxş ("peyv, deng")
::pehlewî: w'g ("deng")
::farisî: bang ("deng")
::kurdî: bang, deng, -bêj-, awaz
::belûçî: gwānk ("deng")
::sîvendî: vang ("deng") …
::zazakî: veng ("deng"), vaten (gotin)
:sanskrîtî: वच (vac) ("peyv, gotin"), वक्त्र (vektra) ("dev")
:latînî: vox ("veng")
:yûnanî: êpos (dastan)
:
:Çavkanî: Cheung p.404, Horn p.41, Watkins p.97, Etymonline
:Hem-rıstım: deng, -bêj-

вик

roman: vik

крясък

roman: krjasǎk

կանչ

roman: kančʻ

крик

roman: krik

κραυγή

roman: kravgí

αναφώνηση

roman: anafónisi

ξεφωνητό

roman: xefonitó

ipa: /bɑːnɡ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bang.wav

hyphenation: bang


bang

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-bang.wav


bang

audio: LL-Q1860 (eng)-Fake estate-bang.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-bang.wav


gazî

text: Hem meylî evrazî dikînHem “keynûn” hem gazî dikînCarek bibinin ru'yetê

forms: گازی

etymology_text:
Ji reha *gaz + -î. Hevreha gazind.
* proto-hindûewropî: *gʷerdʰ- ("gazî kirin, hewar kirin")
*:proto-îranî: *gard- ("gazî, dengê bilind")
::avestayî: gatha ("gazî; dua")
::hotenî: rgnd- ("gazî, dengê bilind")
::bektirî: gird- ("gazî, dengê bilind")
::kurdî: gazî ("gilî, şikayet"), gazî ("gazî, dengê bilind")
::zazakî: gazî ("gazî, dengê bilind")
:ermenî: kardam ("gazî kirin")
:weylsî: gweddi ("dua")
:Çavkanî: Cheung p.106

ipa: /ɡɑːˈziː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-gazî.wav

hyphenation: ga·zî


gazî

glosses: zaravayekî kurdî ye, ku li bajarê Gaz tê axaftin


gazî

etymology_text: Ji gaz + -î


hawar

ipa: /hɑːˈwɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hawar.wav

hyphenation: ha·war


hewar

text: "- Hewar û hewar!..." Dengê vê hewara wî li zinaren çiyayên hember olan dide (...)"

ref: Hesenê Metê, Epîlog, Weşanxaneya Avesta

text: Herroj-i hezar şukir nakîEvçende dikî hewar û gazîÊdî çi muradekê dixwazî

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: Beşeke nexweşxaneyê ye ku nexweşên ku divê yekser midaxale pê bê kirin dihewîne.

forms:
hawar
hawer

etymology_text: Herwiha hawar, hevreha soranî ھاوار (hawar), farisî هوار (hewar), bi gengazî ji proto-hindûewropî *swer- (“êşîn, jan dan”) nê îro têkil bi bangên wek ha, wa hatiye kirin.

ipa: /hɛˈwɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hewar.wav

hyphenation: he·war


tika

text: Carek biçitin Memê reca kitSûc û gunehê Memê tika kitDa mîr ji wi ra birayî berdit

glosses: hewar, vexwendin, dawet, ezimandin, deng, awat, mirad, umêd, xwezî, xwestek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Belkî ji erebî تقاضا (teqaza).


xanî

glosses: wêjeya Ehmedê Xanî yan ya li ser wê hatiye avakirin

forms:
خانی
хани
xane
xaneh
xani
xanih
xanîh
xanû

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehasoranî خانوو (xanû), farisî خانه (xanê), pehlewî [skrîpt hewce ye] (xanek).

خانوو

roman: xanû

аҩны

roman: āʿ°nə

унэ

roman: wnă

𐕄𐕒𐕁

roman: ḳod'

𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫

roman: rün

𒂍

roman: bītu, bētu

ӱй

roman: üy

ቤት

roman: bet

ܒܝܬܐ

roman: baytā

בֵּיתָא

roman: bêṯā

ঘৰ

roman: ghor

мина

roman: mina

рукъ

roman: ruq̇̄

チセ

roman: cise

өй

roman: öy

дом

roman: dom

ха́та

roman: xáta

لوگ

roman: log

گس

roman: gis

ঘর

roman: ghôr

ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ

roman: tigmmi

ⵜⴰⴷⴷⴰⵔⵜ

roman: taddart

حونه

roman: hőwe

кӏул

roman: kʼul

къ́ща

roman: kǎ́šta

အိမ်

roman: im

гэр

roman: ger

байшан

roman: bajšan

ཁྱིམ

roman: khyim

ꨧꩃ

roman: sang

цӏа

roman: c̣a

цӏенош

roman: c̣enoš

хӏусам

roman: husam

ᎨᏣᏗ

roman: getsadi

ᎦᎵᏦᏕ

roman: galitsode

фонзы

roman: fonzɨ

屋

roman: vuk

屋仔

roman: vuk-é

房屋

roman: fángwū

家

roman: jiā

房子

roman: fángzi

屋子

roman: wūzi

住宅

roman: zhùzhái

厝

roman: chio̤̿

厝

roman: chió

厝

roman: chhù

住宅

roman: chū-the̍h, chū-the̍eh

ҫурт

roman: śurt

кил

roman: kil

ގެ

roman: ge

کیه

roman: kiye

بَيْت

roman: bayt

مَنْزِل

roman: manzil

دَار

roman: dār

بيت

roman: bēt

خيمة

roman: ḵīma

տուն

roman: tun

кудо

roman: kudo

дьу

roman: ʒu

гулэ

roman: gulə

خانه

roman: xâne

کاشانه

roman: kâšâne

𐤁𐤉𐤕

roman: byt

𐤁𐤕

roman: bt

𐍂𐌰𐌶𐌽

roman: razn

ઘર

roman: ghar

სახლი

roman: saxli

मकान

roman: makān

गृह

roman: gŕh

𒂍

roman: per

کیه

roman: kiya

בַּיִת

roman: báyit

거리

roman: geori

ಮನೆ

roman: mane

گَرٕ

roman: garụ

иӈг̡усь

roman: iŋġusʹ

цӏва

roman: c̣wa

ගෙය

roman: geya

නිවස

roman: niwasa

керка

roman: kerka

집

roman: jip

댁

roman: daek

ບ້ານ

roman: bān


xanî

etymology_text: Ji xan + -î.

ipa: /xɑːˈniː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-xanî.wav

hyphenation: xa·nî


memik

glosses: çiçik, sîng, bersîng, herdu beşên şîr tê de yên sîngê jinan

glosses: botlê şîrî, botlê zarok şîrî jê vedixwin

forms:
مهمك
memk
hengil
pêsîr
pîst

etymology_text: Ji mem + -ik.

грудь

roman: grudʹ

στήθος

roman: stíthos

ipa: /mɛˈmɪk/

hyphenation: me·mik


çiçik

glosses: memik, sîng, bersîng, herdu beşên şîr tê de yên sîngê jinan

forms:
چچك
çiç
çiçk
çuçik

etymology_text: Ji çiç + -ik.

ipa: /t͡ʃɪˈt͡ʃɪk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-çiçik.wav

hyphenation: çi·çik


serçiçik

glosses: serikê memikên ango çiçikên jinan, cihê kuna şîr jê tê lê ye

etymology_text: * çiçik

ipa: /sɛɾt͡ʃɪˈt͡ʃɪk/

hyphenation: ser·çi·çik


sermemik

glosses:
serê memikan, serçiçik,
kuna şîrî li leşê jinan,
serikê memikan anku çiçikan

text: Ne tenê bi pênûsan lê bi lêv û serê memikan jî helbest têne nivîsandin.

ref: sernavê hevpeyivînek xeyalî ya Qado Şêrîn, Tirej.net, 11/2005

glosses:
serikê botlê şîrî,
serikê botlê zarok jê şîrî dimêjin

forms:
memik
sermem
sermemk
bermemik

etymology_text: Ji ser + memik.

ipa: /sɛɾmɛˈmɪk/

hyphenation: ser·me·mik


sîng

glosses: Beşa leşê mirovan û hin heywanan ya dikeve navbera zikî û gerdenê û organên wek dil û pişika di hendirê wê de ye.

text: Hatî şebak û pencerêKeşf bû ji sîng heta serêXweşhorî û cebhetperê

glosses: Qûntar, ango pala çiya an, giran. Cîhê çiyayan ên xwar, serberjêr, qiyame.

forms:
سینگ
sing
sing
sîngfirehî

etymology_text: Hevreha pehlewî û belûçî sêneg, zazakî û hewramî sîne, farisî sînê ji zimanên îranî.

বুকু

roman: buku

гру́дзі

roman: hrúdzi

উর

roman: ur

гръден кош

roman: grǎden koš

ရင်

roman: rang

ရင်ဘတ်

roman: rangbhat

胸

roman: xiōng

胸部

roman: xiōngbù

胸膛

roman: xiōngtáng

صَدْر

roman: ṣadr

صدر

roman: ṣedr

صدر

roman: ṣadir

կրծքավանդակ

roman: krckʻavandak

կուրծք

roman: kurckʻ

سینه

roman: sine

بر

roman: bar

છાતી

roman: chātī

მკერდი

roman: mḳerdi

सीना

roman: sīnā

חָזֶה

roman: khaze

ёшюн

roman: öşün

төш

roman: töş

көкүрөк

roman: kökürök

가슴

roman: gaseum

ຫນ້າເອິກ

roman: nā ʼœk

гради

roman: gradi

നെഞ്ച്

roman: neñcŭ

ᡨᡠᠩᡤᡝᠨ

roman: tunggen

цээж

roman: tseež

كوكرك

roman: kökrek

اوك

roman: ök

گوگس

roman: göğüs

سینه

roman: sîne

төс

roman: tös

көкірек

roman: kökırek

ⲙⲉⲥⲧⲉⲛϩⲏⲧ

roman: mestenhēt

ⲥⲧⲏⲑⲟⲥ

roman: stēthos

грудна́я кле́тка

roman: grudnája klétka

वक्षस्

roman: vakṣas

ᱠᱚᱲᱟᱢ

roman: kôṛam

ꠛꠥꠇ

roman: buk

రొమ్ము

roman: rommu

хөрек

roman: xörek

гру́ди

roman: hrúdy

ទ្រូង

roman: truung

туөс

roman: tuös

ברוסטקאַסטן

roman: brustkastn

στέρνο

roman: stérno

θώρακας

roman: thórakas

στῆθος

roman: stêthos

ipa: /siːnɡ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-sîng.wav

hyphenation: sîng


zik

glosses:
ûr, mîde, gedek, firşik, meîde, sîng,
beşê leşî yê ku dikeve navbera sîngî û navtengê,
cihê ku xwarina xwarî diçe tê de

text: Ew pîremêr rabû sivikJi agir û wehca di zikMa bêt hewaya derdetê

forms:
زک
зьк
zig

etymology_text:
Hevreha soranî زگ (zig) û سک (sik), kelhurî zig, farisî شکم (şikem, şêkem) û اشکم (işkem), pehlewî şekemb, eşkom, tacikî шикам (şikem), ji zimanên îranî. Peyva îranî wek شکم (şikem) ketibû osmanî û jê derbasî bulgarî bûye û niha jî wek шкембе (şkêmbê) tê de maye. Bo guherîna Ş û Z bi hev bide ber zebeş û şebeş. Bo ketina "-em /-im" ji dawiyê bide ber "ala" ji erebî elem.
==== Bi zaravayên din ====
* Soranî: sik
* Kurdiya başûrî:
*: Feylî: zig
* Zazakî: pîze
==== Werger ====
* Afrîkansî: maag → af
* Aklanon: tiyan
* Albanî: bark → sq n
* Almaniya Pennsylvania: Bauch n
* Almanî: Bauch → de n, Magen → de n
*: Elmanîşî: Büdel n
* Amharî: ሆድ (hod)
* Aragonî: pancha m
* Aromanî: pãntic, pãnticã, bicã, foale
* Asamî: পেট (pet)
* Astûrî: barriga → ast m
* Aşkunî: banī
* Azerî: göbək → az, qarın → az, qursaq → az
* Baskî: sabel
* Belarusî: жыво́т n (žyvót), бру́ха nt (brúxa)
* Belûçî: لاپ (láp)
* Bengalî: পেট → bn (peṭ)
* Bretonî: kof → br n
* Bruneyî: parut
* Bulgarî: коре́м → bg n (korém), шкембе → bg (škembe), тумба́к → bg n (tumbák)
* Burmayî: ဗိုက် → my (buik), ဝမ်း → my (wam:)
* Çekî: břicho → cs nt
* Çepangî: 'योङ्
* Çîçewayî: mimba
* Çînî:
*: Kantonî: 腹 (fuk¹), 腹部 (fuk¹ bou⁶), 肚 (tou⁵)
*: Dunganî: дўзы (dwzɨ)
*: Hakkayî: 肚屎 (tú-sṳ́)
*: Mandarînî: 腹 → zh (fù), 腹部 → zh (fùbù), 肚子 → zh (dùzi)
*: Min dongî: 腹老 (bók-lō̤)
*: Minnanî: 腹 → zh-min-nan (pak), 腹肚 → zh-min-nan (pak-tó͘, bak-tó͘, pat-tó͘)
*: Wuyî: 肚皮
* Dalmatî: viantro n
* Danmarkî: bug → da g, mave → da g
* Endonezyayî: perut → id
* Erebî: بَطْن n (baṭn)
*: Erebiya misrî: بطن m (baṭn), كرش n (kirš)
*: Erebiya hîcazî: بطن m (baṭin), كرشة m (kirša)
*: Erebiya fasî: كرش n (kerš)
* Ermenî: փոր → hy (pʻor), որովայն → hy (orovayn)
* Esperantoyî: ventro → eo
* Estonî: kõht → et, vats → et
* Evenî: ур (ur)
* Evenkî: ур (ur)
* Farisî: شکم → fa (šekam)
* Fenîkî: 𐤁𐤈𐤍 (bṭn /baṭn/)
* Ferî: búkur → fo n, magi → fo n
* Fînî: maha → fi, masu → fi, vatsa → fi
* Fransiya kevn: ventre n
* Fransî: ventre → fr n
* Friyolî: vintri n, panze m, gradoan
* Gaelîka skotî: balg n, brù m
* Galîsî: bandullo → gl n, panza m, boxo n, andorga m, barriga → gl m, tripa → gl m
* Gotî: 𐌵𐌹𐌸𐌿𐍃 n (qiþus)
* Gurcî: მუცელი → ka (muceli)
* Guwaranî: py'a → gn
* Haîtî: vant
* Hawayî: ʻōpū
* Hindî: पेट → hi n (peṭ), उदर → hi n (udar)
* Holendî: buik → nl n
* Îbranî: בֶּטֶן → he m (béten)
* Îngilîziya kevn: wamb m
* Îngilîzî: belly → en, abdomen → en, stomach → en
* Înterlîngua: pancia, ventre
* Îranunî: tian
* Îrlendî: bolg n
* Îtalî: pancia → it m, ventre → it n
* Îvatanî: vodek
* Îzlendî: magi → is n, malli n
* Japonî: 胃 → ja (い, i), お腹 → ja (おなか, o-naka), 腹 → ja (はら, hara)
* Javayiya kevn: wĕtĕng
* Javayî: weteng → jv
* Kapampanganî: atian, atyan
* Kaşûbî: brzëch
* Katalanî: buc → ca n, abdomen → ca n, panxa → ca m, ventre → ca
* Keçwayî: wiksa, pach'a
*: Keçwayî: wiksa
*: Keçwayî: pata
*: Keçwayî: paca
* Kirgizî: курсак → ky (kursak)
* Kîkûyûyî: nda
* Koreyî: 배 → ko (bae)
* Kreyoliya morîtanî: vant
* Kreyoliya seyşelî: vant
* Latgalî: vādars n
* Latînî: abdomen, venter, pantex
* Latviyayî: vēders → lv n
* Lawsî: ທ້ອງ (thǭng), ໂພ່ນ (phōn)
* Lezgînî: руфун (rufun)
* Lîgûrî: pansa m
* Lîtwanî: pilvas n
* Lombardî: venter
* Makedonî: мев n (mev), стомак n (stomak)
* Malezî: perut → ms
* Maltayî: żaqq → mt n
* Mançûyî: ᡥᡝᡶᡝᠯᡳ (hefeli)
* Maorî: puku
* Maranaoyî: tiyan
* Mecarî: has → hu
* Mongolî: гэдэс → mn (gedes)
* Nahwatliya klasîk: ihtetl
* Nanayî: хэмдэ
* Napolîtanî: panza m
* Navajoyî: atéél
* Nedersaksî: Buuk → nds n
* Normandî: ventre n, vãtr n
* Norwecî:
*: Norweciya bokmålî: mage → no n
* Ohloniya bakur: hút̄u
* Ojibweyî: nimisad
* Oksîtanî: ventre → oc
* Oriyayî: ପେଟ → or (peṭô), ଉଦର (udôrô)
* Oromoyî: garaa
* Osmanî: قارن (karn, karın), شكم (şikem), بطن (batın)
* Oygurî: قورساق (qorsaq)
* Ozbekî: qorin → uz
* Peştûyî: نس → ps n (nas), خېټه → ps m (xéṭa)
* Plodîşî: Buck n
* Polonî: brzuch → pl n
* Portugalî: barriga → pt m, pança → pt m, ventre → pt n
* Qazaxî: қарын (qaryn), құрсақ (qūrsaq), іш (ış)
* Qiptî:
*: Bohaîrî: ϧⲏⲧ n (xēt), ⲛⲉϫⲓ m (neji)
*: Sahîdî: ϩⲏ n (hē)
* Rajasthanî: पैदौ n (paidau)
* Romancî: venter, vainter
* Romanyayî: burtă → ro, abdomen → ro, pântece → ro, vintre → ro
* Rusî: живо́т → ru n (živót), брю́хо → ru nt (brjúxo), пу́зо → ru nt (púzo)
* Rusînî: бріх (brix)
* Sanskrîtî: उदर → sa n (udara)
* Sardînî: bentre, bentri, brente, brenti
* Sebwanoyî: tiyan
* Sicîlî: panza → scn m
* Sirananî: bere
* Sirboxirwatî:
*: Kirîlî: тр̀бух n
*: Latînî: tr̀buh → sh n
* Slaviya kevn: чрѣво nt (črěvo), брюхо nt (brjuxo)
* Slovakî: brucho → sk nt
* Slovenî: trebuh → sl n
* Sorbî:
*: Sorbiya jêrîn: brjuch n
*: Sorbiya jorîn: brjuch n
* Spanî: barriga → es, panza → es, vientre → es, guata → es m
* Sundanî: beuteung → su, patuangan → su
* Sûdovî: vederas n
* Swêdî: buk → sv g, mage → sv g
* Tabasaranî: фун (fun)
* Tacikî: шикам → tg (šikam)
* Tagalogî: tiyan → tl, puson
* Tamîlî: தொப்பை → ta (toppai), தொந்தி → ta (tonti)
* Tarifitî: aɛeddis n, aɛebbuḍ n
* Tausugî: tian
* Tayî: ท้อง → th (tɔ́ɔng), พุง → th (pung)
* Telûgûyî: పొట్ట → te (poṭṭa), కడుపు → te (kaḍupu)
* Ternateyî: oru
* Tetûmî: kabun
* Tigrînî: ከብዲ (käbdi)
* Tirkî: göbek → tr, karın → tr
* Tirkmenî: garyn
* Tîbetî: ཕོ་བ (pho ba)
* Tokpisinî: bel → tpi
* Toxarî B: kātso
* Ugarîtî: 𐎋𐎗𐎒 (krs)
* Umbunduyî: imo
* Urdûyî: پیٹ n (peṭ)
* Ûkraynî: живі́т n (žyvít), бру́хо nt (brúxo)
* Venîsî: pansa m, pança m
* Viyetnamî: bụng → vi
* Volapûkî: bälid → vo
* Walonî: vinte → wa n
* Wînnebagoyî: nįįxa
* Wolofî: biir
* Ximêrî: ក្រពះ → km (krɑɑpĕəh), ពុង → km (pung), ពោះ → km (pŭəh), ក្បាលពោះ (kbaalpŭəh)
* Yidîşî: בויך n (boykh)
* Yorubayî: inú, ikùn
* Yûnanî: κοιλιά → el (koiliá)
*: Kevn: κοιλία m (koilía)
* Zêlandî: buuk n, poke m
* Zhuangî: aendungx, dungx
* Zuluyî: isisu → zu 7 an 8

ipa: /zɪk/

hyphenation: zik


ûr

glosses:
mîde, gedek, meîde, firşik, hinav
endamê leşê mirovan û hin ajalan ku xwarinê dihelîne

forms:
îr
'îr
îwr
'ûr
hûr

etymology_text: Hevreha soranî ورگ (wirg) (wirg) ji zimanên îranî*udara, avestayî udara-, sanskrît उदर (udara).

瘤胃

roman: liúwèi

معدة

roman: mr'îda

شکمبه

roman: šekambe

سیرابی

roman: sirâbi

рубец

roman: rubéc

ipa: /uːɾ/

hyphenation: ûr


kirin

text: Tu çi dikî?

text: Bikin! – Neke! – Meke!

text: Min hemû ev kar kiriye.

text:
Were nîşanê Nişanî de xwe bêperde seher
Lê ji xûnê bike perhîz ku şehîdan çi hisab

glosses: niyet hebûn, li ber bûn, biniyet bûn, hewl dan, armanc bûn

text: Min dikir bipirsim lê ez newêriyam.

text: Ji qehran dike xwe bikuje.

text: Ez futbolê dikim.

glosses: zewicîn, mêr kirin, şû kirin, jin anîn, wek hevser qebûl kirin

text: Ez bêmêr bimirim jî, ez te nakim.

text: Kir ku ji avê derbas bibe.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 116

glosses: wek lêkereke sivik bo çêkirina lêkerên nû ji navdêr û rengdêran

text: qebûl kirin, razî kirin, xwedî kirin, dest pê kirin

text: mezin kirin, xurt kirin, bihêz kirin, perîşan kirin

forms:
dikim (present)
dikî (present)
dike (present)
dikin (present)
bike (imperative singular)
bikin (imperative plural)
kir (past)
kir (past)
kir (past)
kir (past)
–k– (root present)
–kir– (root past)
ez dikim (indicative present positive)
ez nakim (indicative present negative)
min kir (indicative past positive)
min nekir (indicative past negative)
tu dikî (indicative present positive)
tu nakî (indicative present negative)
te kir (indicative past positive)
te nekir (indicative past negative)
ew dike (indicative present positive)
ew nake (indicative present negative)
wê/wî kir (indicative past positive)
wê/wî nekir (indicative past negative)
em dikin (indicative present positive)
em nakin (indicative present negative)
me kir (indicative past positive)
me nekir (indicative past negative)
hûn dikin (indicative present positive)
hûn nakin (indicative present negative)
we kir (indicative past positive)
we nekir (indicative past negative)
ew dikin (indicative present positive)
ew nakin (indicative present negative)
wan kir (indicative past positive)
wan nekir (indicative past negative)
min dikir (imperfect positive)
min nedikir (imperfect negative)
min kiribû (positive)
min nekiribû (negative)
te dikir (imperfect positive)
te nedikir (imperfect negative)
te kiribû (positive)
te nekiribû (negative)
wê/wî dikir (imperfect positive)
wê/wî nedikir (imperfect negative)
wê/wî kiribû (positive)
wê/wî nekiribû (negative)
me dikir (imperfect positive)
me nedikir (imperfect negative)
me kiribû (positive)
me nekiribû (negative)
we dikir (imperfect positive)
we nedikir (imperfect negative)
we kiribû (positive)
we nekiribû (negative)
wan dikir (imperfect positive)
wan nedikir (imperfect negative)
wan kiribû (positive)
wan nekiribû (negative)
ez ê bikim (future positive)
ez ê nekim (future negative)
minê kiribe (future perfect positive)
minê nekiribe (future perfect negative)
tu yê bikî (future positive)
tu yê nekî (future negative)
teyê kiribe (future perfect positive)
teyê nekiribe (future perfect negative)
ew ê bike (future positive)
ew ê neke (future negative)
wê/wîyê kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê nekiribe (future perfect negative)
em ê bikin (future positive)
em ê nekin (future negative)
meyê kiribe (future perfect positive)
meyê nekiribe (future perfect negative)
hûn ê bikin (future positive)
hûn ê nekin (future negative)
weyê kiribe (future perfect positive)
weyê nekiribe (future perfect negative)
ew ê bikin (future positive)
ew ê nekin (future negative)
wanê kiribe (future perfect positive)
wanê nekiribe (future perfect negative)
min kiriye (perfect positive)
min nekiriye (perfect negative)
min kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te kiriye (perfect positive)
te nekiriye (perfect negative)
te kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî kiriye (perfect positive)
wê/wî nekiriye (perfect negative)
wê/wî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me kiriye (perfect positive)
me nekiriye (perfect negative)
me kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we kiriye (perfect positive)
we nekiriye (perfect negative)
we kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan kiriye (perfect positive)
wan nekiriye (perfect negative)
wan kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez nekim (present subjunctive negative)
(bila) min kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu nekî (present subjunctive negative)
(bila) te kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bike (present subjunctive positive)
(bila) ew neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bikin (present subjunctive positive)
(bila) em nekin (present subjunctive negative)
(bila) me kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nekin (present subjunctive negative)
(bila) we kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bikira (present conditional positive)
minê nekira (present conditional negative)
minê kiribûya (preterite conditional positive)
minê nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê bikira (present conditional positive)
teyê nekira (present conditional negative)
teyê kiribûya (preterite conditional positive)
teyê nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bikira (present conditional positive)
wê/wîyê nekira (present conditional negative)
wê/wîyê kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê bikira (present conditional positive)
meyê nekira (present conditional negative)
meyê kiribûya (preterite conditional positive)
meyê nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê bikira (present conditional positive)
weyê nekira (present conditional negative)
weyê kiribûya (preterite conditional positive)
weyê nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê bikira (present conditional positive)
wanê nekira (present conditional negative)
wanê kiribûya (preterite conditional positive)
wanê nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) bike (imperative present positive)
(tu) neke (imperative present negative)
(hûn) bikin (imperative present positive)
(hûn) nekin (imperative present negative)
–ke– (root present)
ez dikem (indicative present positive)
ez nakem (indicative present negative)
tu dikeyî (indicative present positive)
tu nakeyî (indicative present negative)
em diken (indicative present positive)
em naken (indicative present negative)
hûn diken (indicative present positive)
hûn naken (indicative present negative)
ew diken (indicative present positive)
ew naken (indicative present negative)
ez ê bikem (future positive)
ez ê nekem (future negative)
tu yê bikeyî (future positive)
tu yê nekeyî (future negative)
em ê biken (future positive)
em ê neken (future negative)
hûn ê biken (future positive)
hûn ê neken (future negative)
ew ê biken (future positive)
ew ê neken (future negative)
(bila) ez bikem (present subjunctive positive)
(bila) ez nekem (present subjunctive negative)
(bila) tu bikeyî (present subjunctive positive)
(bila) tu nekeyî (present subjunctive negative)
(bila) em biken (present subjunctive positive)
(bila) em neken (present subjunctive negative)
(bila) hûn biken (present subjunctive positive)
(bila) hûn neken (present subjunctive negative)
(bila) ew biken (present subjunctive positive)
(bila) ew neken (present subjunctive negative)
(hûn) biken (imperative present positive)
(hûn) neken (imperative present negative)
کرن
кьрьн

etymology_text:
Hevreha soranî کردن (kirdin), kurdiya başûrî kirdin, lekî kirdin, goranî/hewramî kerdey, zazakî kerdene, farisî کردن (kerden), tacikî кардан (kardan), partî 𐭪𐭫𐭲 (kirt), pehlewî 𐭪𐭫𐭲 (kirt), avestayî 𐬐𐬆𐬭𐬆𐬙𐬀 (kərəta, “kirî”) û 𐬐𐬆𐬭𐬆𐬥𐬀𐬊𐬌𐬙𐬌 (kərənaoiti, “ew dike”), hexamenişî 𐎠𐎤𐎢𐎫𐎠 (a-ku-u-t-a /akutā/, “wî kir”), sanskrîtî कृणोति (kṛṇóti) û करोति (karóti), hindî करना (kerna), ûrdûyî کرنا (kerna), hîtîtî 𒆪𒂊𒅕𒋫 (ku-e-er-ta, “kir”) û 𒆪𒅕𒈪 (ku-er-mi, “dikim”), lîtwanî kùrti (“kirin, çêkirin, ava kirin”) û kerė́ti (“sihr kirin”), rûsî ча́ры (čáry, “sihrkirin”). hemû ji proto-hindûewropî *kʷer- (“kirin, çêkirin, ava kirin”).
Ji heman rehî herwiha peyva kar û paşgirên -kar, -ker, -gar, -ger (-ger wek bo nimûne di peyva asinger, hesinger de).
Peyv ji zimanekî hindûîranî ketiye hinek zimanên ûralî jî, bo nimûne: ûdmûrtî карыны (karyny) û komî-permyakî керны (kerny).
Wek paşgirên -kâr, -ker, -gâr ketiye tirkî û gelek zimanên din jî yên tirkîkî, bo nimûne di van peyvên tirkî de: muhafazakâr, peyker, rüzgâr û bi dehan an bi sedan peyvên din.
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Derksen, Rick: Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon [Ferhenga etîmolojî ya peyvên mîrasî yên slavî] (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill 2008.
* Kloekhorst, Alwin (2008): Etymological Dictionary of the Hittite Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 5), Leiden, Boston: Brill.
* Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon. University of Leiden.
* Mallory, J. P.; Adams, D. Q., editors (1997): Encyclopedia of Indo-European culture [Zanistnameya Çandeya Kultûra Hindûewropî], London, Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers.
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010

کردن

roman: kirdin

ማድረግ

roman: madräg

ܥܵܒ݂ܹܕ

roman: ʿawed

কৰ

roman: kor

キ

roman: ki

рабі́ць

roman: rabícʹ

зрабі́ць

roman: zrabícʹ

করা

roman: kôra

کردن

roman: kerden

пра́вя

roman: právja

လုပ်

roman: lup

ပြု

roman: pru.

да

roman: da

дан

roman: dan

ᎾᏛᏁᎭ

roman: nadvneha

做

roman: zuò

ту

roman: tu

فَعَلَ

roman: faʿala

عَمِلَ

roman: ʿamila

عمل

roman: ʕamal

سَوَّى

roman: sawwa

անել

roman: anel

کَردَن

roman: kardan

𐍄𐌰𐌿𐌾𐌰𐌽

roman: taujan

კეთება

roman: ḳeteba

करना

roman: karnā

עָשָׂה

roman: asá

פָּעַל

roman: pa'al

де

roman: de

ಮಾಡು

roman: māḍu

کَرُن

roman: karun

этүү

roman: etüü

කරනවා

roman: karanawā

하다

roman: hada

этмек

roman: etmek

ເຮັດ

roman: het

ທຳ

roman: tham

авун

roman: avun

прави

roman: pravi

врши

roman: vrši

направи

roman: napravi

ചെയ്യുക

roman: ceyyuka

هاکردن

roman: hâkërden

хийх

roman: hijh

गर्नु

roman: garnu

କରିବା

roman: kôriba

кӕнын

roman: kænyn

قىلماق

roman: qilmaq

کول

roman: kawël

істеу

roman: ısteu

ⲉⲓⲣⲉ

roman: eire

де́лать

roman: délatʹ

сде́лать

roman: sdélatʹ

роби́ти

roman: robýty

करोति

roman: karóti

कृणोति

roman: kṛṇóti

ꠇꠞꠣ

roman: xora

робити

roman: robiti

ႁဵတ်း

roman: hét

апӏуб

roman: aṗub

செய்

roman: cey

பண்ணு

roman: paṇṇu

ทำ

roman: tam

చేయు

roman: cēyu

эшләү

roman: eşläü

кылыр

roman: kılır

карыны

roman: karyny

зроби́ти

roman: zrobýty

ធ្វើ

roman: thvəə

טאָן

roman: ton

きるん

roman: kirun

κάνω

roman: káno

πράσσω

roman: prássō

ποιέω

roman: poiéō

ῥέζω

roman: rhézō

ἔρδω

roman: érdō

δράω

roman: dráō

τελέω

roman: teléō

ipa: /kɪˈɾɪn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-kirin.wav

hyphenation: ki·rin


kirin

glosses: kar, kiryar, emel, fêl, fealiyet, xebat, şol, encamdan, bicihanîn, çêkirin

text: Kirina wî karî ne hêsan e.

text: Divê mirov ji kirinê netirse.

text: Di berhemên Fiqih û Usûlu’l-Fiqhê derbas dibe; fermaneke ku kirina tiştekî/’îbadeketekê di wextê wê lazim bike, qezakirina vê peywira ku di dema xwe nehatiye edakirin jî pêwîst didêre. Ma ev tişt ne rast e? Hûn dikarin di çarçoveya nimêja qeza de vê şîrove bikin?

text: Lêkera netêger an jî întransîtîv ew tewre lêker e ku tevger an kirina wê yekser tesîrê li objektekê nake. Ew çalakî an bûyer bê objekt çêdibe û dema ku ew çalakî pêk tê, tesîreke yekser li tişt an kesekî nayê.

etymology_text: Li jortir binêrin.

ғәмәл

roman: ğämäl

дзе́янне

roman: dzjéjannje

акт

roman: akt

де́йствие

roman: déjstvie

постъпка

roman: postǎpka

行为

roman: xíngwéi

عَمَل

roman: ʿamal

فِعْل

roman: fiʿl

արարք

roman: ararkʻ

کردار

roman: kirdar

کار

roman: kâr

اعمال

roman: e'mal

מעשה

roman: ma'ase

행위

roman: haeng-wi

дело

roman: delo

постапка

roman: postapka

посту́пок

roman: postúpok

де́йствие

roman: déjstvije

дея́ние

roman: dejánije

कार्य

roman: kārya

చర్య

roman: carya

ді́я

roman: díja

ді́яння

roman: díjannja

πράξη

roman: práxi

πρᾶξις

roman: prâxis


netewe

glosses: Komek mirovan ya ziman û / yan dîroka wan yek e, bi taybetî yên dewletek yan jî yeketiyek din ya siyasî ji xwe re damezrandiye.

forms:
netew
eşîr
êl
hoz
nijad

etymology_text: Ji soranî نهتهوه (netewe), guhertoyek a bi metatezê a نەوەتە (newete, “nevîçirk; dunde; bere, tov; çêlik”), têkilî نهوە (newe, “nevî”), bide ber farsiya klasîk نواسه (nevase) û erdelanî نەوادە (newade), herdu bi maneya nevî. Ji نەوە (newe, “nevî”) + -چە (-çe, “-çe”), yeksanî nevî + -çe, bide ber nevîçirk. Xuya dike ku di kurdî da dengên ewsan bi vî awayî werar dibin, wek soranî نەوەتە (newete) - kurmancî *nevîçe, bide ber soranî ڕەتەوە (retewe, “regez, nijad, binyat; reh”) (ji *ڕەوەتە (rewete), ji reh + -çe), bineçe - binate.

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-netewe.wav


netewe

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina نهتهوه (netewe).


milet

glosses:
komeke mirovan ya ku ziman û / yan dîroka wan yek e,
 bi taybetî yên ku dewletek yan jî yeketiyek din ya siyasî ji xwe re damezrandiye

glosses:
xelk, gel, mirovên din, alem,
 beşeka mirovan a taybet a ku di derheqê de tê qal kirin

forms:
millet
ملەت
мьләт
eşîr
êl
hoz
nijad

etymology_text: Ji erebî مِلَّة (milleᵗ) ji aramî מלא (m-l-l: ziman) ji מלל (m-l-l: axivîn, peyivîn) anku maneya "milet" kesên hevziman in.

цӏыфы лъэпкъ

roman: c̣əfə łăpq

ብሔር

roman: bəḥer

ܐܘܡܬܐ

roman: ʾumməṯā

милләт

roman: millät

на́цыя

roman: nácyja

наро́д

roman: naród

কওম

roman: kôom

মিল্লত

roman: millôt

উম্মত

roman: ummôt

на́ция

roman: nácija

လူမျိုး

roman: lu-myui:

ပြည်သူပြည်သား

roman: pranysu-pranysa:

ᎠᏰᎵᎯ

roman: ayelihi

ᎠᏰᎵᎤᏙᏢᏒ

roman: ayeliudotlvsv

人民

roman: rénmín

國民

roman: guómín

варат

roman: varat

أُمَّة

roman: ʾumma

قَوْم

roman: qawm

ազգ

roman: azg

ժողովուրդ

roman: žoġovurd

ملت

roman: mellat

𐍂𐌴𐌹𐌺𐌹

roman: reiki

ერი

roman: eri

ნაცია

roman: nacia

ხალხი

roman: xalxi

समाज

roman: samāj

क़ौम

roman: qaum

मिल्लत

roman: millat

אומה \ אֻמָּה

roman: umá

халкъ

roman: χalq̇

улут

roman: ulut

журт

roman: curt

국민

roman: gungmin

ປະຊາຊົນ

roman: pa sā son

нација

roman: nacija

народ

roman: narod

രാജ്യം

roman: rājyaṃ

ᡠᡵᠰᡝ

roman: urse

үндэстэн

roman: ündesten

ایل

roman: il

مىللەت

roman: millet

ملت

roman: millát

ولس

roman: wolᶕs

ұлт

roman: ūlt

ұлыс

roman: ūlys

राष्ट्र

roman: rāṣṭra

народъ

roman: narodŭ

நாடு

roman: nāṭu

జాతి

roman: jāti

រាស្ត្រ

roman: riəstrɑɑ

ប្រជាជន

roman: brâchéachnô

ពលរដ្ឋ

roman: pôlôrdthâ

ប្រជាជាតិ

roman: prɑɑciəciəteʼ

រដ្ឋ

roman: rɔɔrŭətthɑɑ

ជាតិ

roman: ciəteʼ

ប្រជា

roman: prɑɑciə

פֿאָלק

roman: folk

έθνος

roman: éthnos

ipa: /mɪˈlɛt, mɪˈɫɛt/

ipa: /mɪˈɫɛt/, /mɪɫˈɫɛt/


millet

text: Kürt milleti.

text: Şoför milleti.

text: Millet meydana toplanmış.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-millet.wav


qewm

text: Ez dê vekujim bi agir avê«Mala xwe ji rengê qewmê ZerdeştDa agir, û gaziya xwe raheşt

glosses: komek mirovan ya ku ziman û / yan dîroka wan yek e

forms:
قەوم
qawm
qawîm
qewîm
eşîr
êl
hoz
nijad

etymology_text: Ji erebî قوم (qewm).

ipa: /qɛwm/

hyphenation: qewm


eşîr

glosses: yekîtiya komek babik û binemalên ku mirovên hev in û yên di bin serokatiya axayekî de

forms:
eşîre
eşîret
aşîr
(di bin tesîra tirkî de)
aşîret
(di bin tesîra tirkî de)
عەشیر

etymology_text: Ji erebî عشيرة ('eşîreᵗ) ku herwiha ketiye farisî û tirkî jî.

ҡәбилә

roman: qäbilä

пле́мя

roman: pljémja

род

roman: rod

উপজাতি

roman: upjati

пле́ме

roman: pléme

тукхам

roman: tuqam

部落

roman: bùluò

部族

roman: bùzú

قَبِيلَة

roman: qabīla

عَشِيرَة

roman: ʿašīra

قَوْم

roman: qawm

قوم

roman: ʔōm

قَبِيلَة

roman: gabīla

ցեղ

roman: cʻeġ

قَبیلِه

roman: qabile

عَشیرِه

roman: 'ašire

زَند

roman: zand

قُوم

roman: qowm

ტომი

roman: ṭomi

जनजाति

roman: janjāti

क़बीला

roman: qabīlā

क़ौम

roman: qaum

שֵׁבֶט

roman: shévet

уруу

roman: uruu

тукум

roman: tukum

эл

roman: el

겨레

roman: gyeore

부족

roman: bujok

민족

roman: minjok

ຊົນເຜົ່າ

roman: son phao

ເຜົ່າ

roman: phao

племе

roman: pleme

ᠠᡳᠮᠠᠨ

roman: aiman

ᠠᡳᠮᠠᠨ ᡥᠣᡴᡳ

roman: aiman hoki

овог

roman: ovog

аймаг

roman: ajmag

قەبىلە

roman: qebile

тайпа

roman: taipa

пле́мя

roman: plémja

қабила

roman: qabila

қавм

roman: qavm

ашира

roman: ašira

เผ่า

roman: pào

తెగ

roman: tega

кабилә

roman: qabilä

སྡེ་རིགས

roman: sde rigs

пле́м'я

roman: plémʺja

рід

roman: rid

កុលសម័្ពន្ធ

roman: kŏlsâmôpnthô

שבֿט

roman: sheyvet

φύλο

roman: fýlo

φυλή

roman: fylí

φυλή

roman: phulḗ

ipa: /ʕɛˈʃiːɾ/

hyphenation: e·şîr


hoz

glosses:
eşîr, êl, qebîle, koz, kom,
yeketiya komek babik û binemalên mirovên hev yên di bin serokatiya axayekî de, bu mînak Hoz a Berwariya

forms:
axa
babik
binemal
dewlet
gel
malbat
milet
netewe

etymology_text: An hevreha hêz, an dibe ku peywendî proto-hindûewropî *sekʷ- (“şopandin”) > *sékʷ-h₂-ō ~ *sékʷ-h₂-y-os, hevzaya proto-hindûîranî *sákʰā (“heval, hogir”), avestayî 𐬵𐬀𐬑𐬁𐬌𐬌 (haxāii), farisiya kevn [skrîpt hewce ye] (*haxā). Bo guherrîna watekê bide ber latînî socius (“êl û eşîrên xweser ên li giravistanika îtalî; civak, kom”) ku ji heman reha hindûewropî tê.

ҡәбилә

roman: qäbilä

пле́мя

roman: pljémja

род

roman: rod

উপজাতি

roman: upjati

пле́ме

roman: pléme

тукхам

roman: tuqam

部落

roman: bùluò

部族

roman: bùzú

قَبِيلَة

roman: qabīla

عَشِيرَة

roman: ʿašīra

قَوْم

roman: qawm

قوم

roman: ʔōm

قَبِيلَة

roman: gabīla

ցեղ

roman: cʻeġ

قَبیلِه

roman: qabile

عَشیرِه

roman: 'ašire

زَند

roman: zand

قُوم

roman: qowm

ტომი

roman: ṭomi

जनजाति

roman: janjāti

क़बीला

roman: qabīlā

क़ौम

roman: qaum

שֵׁבֶט

roman: shévet

уруу

roman: uruu

тукум

roman: tukum

эл

roman: el

겨레

roman: gyeore

부족

roman: bujok

민족

roman: minjok

ຊົນເຜົ່າ

roman: son phao

ເຜົ່າ

roman: phao

племе

roman: pleme

ᠠᡳᠮᠠᠨ

roman: aiman

ᠠᡳᠮᠠᠨ ᡥᠣᡴᡳ

roman: aiman hoki

овог

roman: ovog

аймаг

roman: ajmag

قەبىلە

roman: qebile

ұлыс

roman: ūlys

ipa: /hoːz/


hoz

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-hoz.wav


axa

text: De lêxin lêxin Birano lêxin, xayinên mezin axa û şex in.

ref: ne diyare, lê dibe ji Cegerxwîn

forms:
ئاغا
aẍa
muxtar

etymology_text: Ji osmanî آغا (aẍa) (bi tirkî ağa) ji forma kevn a آقا (aqa), ji proto-tirkî *āka (“(birayê) mezin”) Hevreha mongolî ака (aka).

ага́

roman: ahá

ага́

roman: agá

阿迦

roman: ājiā

آغَا

roman: ʾāḡā

աղա

roman: aġa

آقا

roman: âqâ

آغا

roman: âğâ

आक़ा

roman: āqā

आग़ा

roman: āġā

ага

roman: aga

аға

roman: ağa

оғо

roman: oġo

αγάς

roman: agás

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-aẍa.wav

ipa: /ɑːˈxɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-aẍa-2.wav

hyphenation: a·xa


axa

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimara binavkirî ya ax.

forms: axên (feminine definite construct plural)


axa

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: axa, kesê ku xwedî erd û axa zêde û hûkmê bibe


muxtar

text: Taha ti te ra tilism e »tasîn«Her ev bes e ey hebîbê muxtarBarî ji te ra bijîte sondxwar

forms:
axa
parêzgar
şaredar
walî

etymology_text: Ji erebî [skrîpt hewce ye] (muxtar, “bijartî”) ji mu- + ixtiyar ji "xar" (bijartin).


muxtarî

glosses: kar û jiyana muxtaran: Muxtarî li wî nayê.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


muxtarî

glosses: formek tewandî ji peyva muxtar: Muxtarî ew ji gund derxist. Hevwate: muxtêr

text: Dû re bi emrê çawîş, leşkeran bi milê muxtêr girtin, ew derxistin der, birin meydana gund û ew bi kindirê, bi darê ve girê dan

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


pêlav

glosses: Tiştek e mirov dikin herdu piyên xwe daku piyên xwe ji êşînê biparêzin dema li derve digerin.

text: Cotê pêlavan ji du kitan pêk tên ku yek kita piyê rastê û yek jî kita piyê çepê ye.

text: Cûnên sol û pêlavan li ba me ev in: pêlav (navekî giştî ye), şimik, qundere, kilaş (pêlava dezî ye), kale (pêlava werzişî ye anku ya sporê), kalik (pêlava şivanan) = çarox = reşik, potîn (pêlava basik kurt), cezme (pêlava lastîka basikdirêj), çekme (pêlava qayîşa basikdirêj), sendel (pêlava tenişt û bêvil vekirî ya havînan), şekal (qundereya dirryayî).

ref: Îsmaîl Şahîn di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 1/2013

forms:
پێلاڤ
пелав
gore
xufik

etymology_text:
Hevreha soranî pêlaw, bi metatezê ji *pêval / *pêwal (ji *pêvar / *pêwar) anku "cilê piyan, ya ku piyan diniximîne" ji pê + -wal / -war ( wek şelwal / şelwar.
ji pê û lav, lav hevreha lam a Farisî bi wateya xemil, kumzirî.

ашьапымаҭәата

roman: āš̍āṗəmāt°āṭā

цуакъэ

roman: c°āqă

ጫማ

roman: č̣ama

ܡܣܐܢܐ

roman: məsānā

পানৈ

roman: panoi

জোতা

roman: züta

ケイㇾ

roman: keyr

ケㇾ

roman: ker

аяҡ кейеме

roman: ayaq keyeme

чараві́к

roman: čaravík

জুতা

roman: juta

обу́вка

roman: obúvka

ခြေနင်း

roman: hkrenang:

𑄎𑄧𑄘

roman: jadā

мача

roman: mača

ᎠᎳᏑᎶ

roman: alasulo

鞋仔

roman: haai⁴ zai²

хэҗүә

roman: hežüə

хэ

roman: he

鞋仔

roman: hài-è

鞋子

roman: xiézi

鞋

roman: xié

鞋

roman: ǎi

鞋

roman: à̤

鞋

roman: ôe / ê

鞋仔

roman: ê-á / ôe-á

حِذَاء

roman: ḥiḏāʾ

نَعْل

roman: naʿl

جزمة

roman: gazma

جُوتِي

roman: jūti

جزمة

roman: jazma

قندرا

roman: qundara

سبّاط

roman: sebbaṭ

կոշիկ

roman: košik

унта

roman: unta

کفش

roman: kafš

𐍃𐌺𐍉𐌷𐍃

roman: skōhs

જૂતા

roman: jūtā

ფეხსაცმელი

roman: pexsacmeli

נַעַל

roman: náal

вакъэ

roman: vāq̇ă

ಕೆರ

roman: kera

бут кийим

roman: but kiyim

туфли

roman: tufli

ботинки

roman: botinki

батинке

roman: batinke

සපත්තු

roman: sapattu

신발

roman: sinbal

신

roman: sin

ເກີບ

roman: kœ̄p

ປາທຸກາ

roman: pā thu kā

чевел

roman: čevel

чевли

roman: čevli

кондура

roman: kondura

кондури

roman: konduri

обувка

roman: obuvka

ചെരുപ്പ്

roman: ceruppŭ

ᠰᠠᠪᡠ

roman: sabu

बूट

roman: būṭ

шаахай

roman: šaahaj

гутал

roman: gutal

ботинк

roman: botink

靴

roman: ふや, fuya

ଜୋତା

roman: jota

ئاياق

roman: ayaq

كەش

roman: kesh

بەتىنكە

roman: betinke

پڼې

roman: рaṇé

بوټ

roman: boṭ

ਜੁੱਤੀ

roman: juttī

аяқ киім

roman: aäq kiım

бәтеңке

roman: bäteñke

ⲑⲱⲟⲩⲓ

roman: thōoui

ⲧⲟⲟⲩⲉ

roman: tooue

ту́фля

roman: túflja

боти́нок

roman: botínok

полуботи́нок

roman: polubotínok

башма́к

roman: bašmák

о́бувь

roman: óbuvʹ

چمش

roman: čamaš

ꠎꠥꠔꠣ

roman: zuta

чрѣвии

roman: črěvii

сапогъ

roman: sapogŭ

черевикъ

roman: čerevikŭ

காலணி

roman: kālaṇi

เกือก

roman: gʉ̀ʉak

చెప్పు

roman: ceppu

షూ

roman: ṣū

башмак

roman: başmaq

ལྷམ

roman: lham

ཇུར་རྟ

roman: jur rta

ལྷམ་གོ

roman: lham go

ཞབས་ཕྱགས

roman: zhabs phyags


sol

glosses: Tiştek e mirov dikin herdu piyên xwe daku piyên xwe ji êşînê biparêzin dema li derve digerrin.

text: Sol cot in. Cotê solan ji du kitan pêk tên ku yek kita piyê rastê û yek jî kita piyê çepê ye.

forms:
gore
xufik

etymology_text:
Ji latînî solea (“binê pêlavê, sandele”) ji solum (“bin, erd, ax”) ji proto-hindûewropî *swol- (“binê piyan”) ku herwiha serekaniya peyva soil (“ax, erd”) e.
Peyva latînî solea (“binê piyan”) serekaniya peyvên bi eynî maneyên yên bi gelek zimanên din e jî: îtalî suola, spanî suela, portugalî solha, sólea, fransî û îngilîzî sole, almanî Sohle, holendî zool, danmarkî sål, norwecî såle, swêdî sul, fransî seuil (“1. derazînk 2. merhele”).
Herwiha bide ber aramî ܨܵܘܸܠܬܵܐ (ṣāwiltā, “sol, pêlav”), pirhejmarܨܵܘ̈ܠܹܐ (ṣāwlē) ji ܨܵܠܵܐ (ṣālā, “çerm, post”).

ашьапымаҭәата

roman: āš̍āṗəmāt°āṭā

цуакъэ

roman: c°āqă

ጫማ

roman: č̣ama

ܡܣܐܢܐ

roman: məsānā

পানৈ

roman: panoi

জোতা

roman: züta

ケイㇾ

roman: keyr

ケㇾ

roman: ker

аяҡ кейеме

roman: ayaq keyeme

чараві́к

roman: čaravík

জুতা

roman: juta

обу́вка

roman: obúvka

ခြေနင်း

roman: hkrenang:

𑄎𑄧𑄘

roman: jadā

мача

roman: mača

ᎠᎳᏑᎶ

roman: alasulo

鞋仔

roman: haai⁴ zai²

хэҗүә

roman: hežüə

хэ

roman: he

鞋仔

roman: hài-è

鞋子

roman: xiézi

鞋

roman: xié

鞋

roman: ǎi

鞋

roman: à̤

鞋

roman: ôe / ê

鞋仔

roman: ê-á / ôe-á

حِذَاء

roman: ḥiḏāʾ

نَعْل

roman: naʿl

جزمة

roman: gazma

جُوتِي

roman: jūti

جزمة

roman: jazma

قندرا

roman: qundara

سبّاط

roman: sebbaṭ

կոշիկ

roman: košik

унта

roman: unta

کفش

roman: kafš

𐍃𐌺𐍉𐌷𐍃

roman: skōhs

જૂતા

roman: jūtā

ფეხსაცმელი

roman: pexsacmeli

נַעַל

roman: náal

вакъэ

roman: vāq̇ă

ಕೆರ

roman: kera

бут кийим

roman: but kiyim

туфли

roman: tufli

ботинки

roman: botinki

батинке

roman: batinke

සපත්තු

roman: sapattu

신발

roman: sinbal

신

roman: sin

ເກີບ

roman: kœ̄p

ປາທຸກາ

roman: pā thu kā

чевел

roman: čevel

чевли

roman: čevli

кондура

roman: kondura

кондури

roman: konduri

обувка

roman: obuvka

ചെരുപ്പ്

roman: ceruppŭ

ᠰᠠᠪᡠ

roman: sabu

बूट

roman: būṭ

шаахай

roman: šaahaj

гутал

roman: gutal

ботинк

roman: botink

靴

roman: ふや, fuya

ଜୋତା

roman: jota

ئاياق

roman: ayaq

كەش

roman: kesh

بەتىنكە

roman: betinke

پڼې

roman: рaṇé

بوټ

roman: boṭ

ਜੁੱਤੀ

roman: juttī

аяқ киім

roman: aäq kiım

бәтеңке

roman: bäteñke

ⲑⲱⲟⲩⲓ

roman: thōoui

ⲧⲟⲟⲩⲉ

roman: tooue

ту́фля

roman: túflja

боти́нок

roman: botínok

полуботи́нок

roman: polubotínok


sol

glosses:
gava pêncê ya muzîkê bi pîvana solfejê:
Do, Re, Mî, Fa, So(l), La, Tî (or Si), Do

ipa: /soːl/

hyphenation: sol


sol

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-sol.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-sol.wav


sol

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-sol.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sol.wav


sol

audio: LL-Q7026 (cat)-Beusson-sol.wav

audio: LL-Q7026 (cat)-Unjoanqualsevol-sol.wav


sol

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-sol.wav


sol

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-sol.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-sol.wav


sol

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-sol.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-sol.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-sol.wav


şekal

glosses:
pêlav, sol, meras, șekal
tiştek binreq e ku mirov dikin herdu piyên xwe daku piyên xwe ji êşînê biparêzin dema ku li derve digerin

text: Bûbê piştî cigara xwe bi binê şekala xwe vemirand (...)

glosses: maras^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
شهکال
gore
xufik

etymology_text: Hevrehên zazakî çeqalî û lekaş, feylî/kelhurî kiłaş, soranî کهڵاش (kełaş) hemû ji rusî калоша (kaloşa) yan галоша (galoşa) ji fransî galoche (bixwîne: galoş) ji latînî *galopium ji yûnanî καλοπόδιον (kalopódion) ku forma biçûkker e ji καλόπους (kalopous: qalibên ku koşkarpêlavan pê çêdikin yan jî pê diparêzin) ji κᾶλον (kalon: dep, texte, dar) + πούς (pous: pê) anku "piyê darî". Peyva kurmancî û ya zazakî bi metatezê ji serekaniya xwe gelekî dûr ketine. Heman peyv bi hin zimanên din jî: farisî گالش, tirkî galoş, bulgarî галош (galoş), îngilîzî galosh, galoche, îtalî galoscia, almanî Galosche, polonî kalosz, danmarkî û holendî galoche, swêdî galosch, çekî galoše... Di pirraniya zimanan de ew maneya hin pêlavên taybet dide, bi taybetî yên avragir ku li ber baranê tên bikaranîn.

鞋子

sense: Pêlav, sol (bi giştî, ne tenê dirriyayî

ботинок

roman: botinok


sarma

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serma.


sarma

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-sarma.wav


serma

text: Hewayî zer kirin dareXezam zer bûn ji sermayêRevî rewneq ji dunyayê

glosses: persîv, zekem, nezle, bapêş, înfluenza, grîp, nesaxî, arsim, sitam, sar, sirr, seqem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: sar/serd + -ma

ipa: /sˤɛɾˈmɑː/

hyphenation: ser·ma


pirtûk

glosses: Komeke peran anku kaxezan yên bi nivîs û / yan wêne yên di nav bergekê de hatine çapkirin.

text: Du pirtûkên kurdî bi lawê Hemîdo re hatibûn girtin. Ji bo herdu pirtûkan qala heft sal ceze dibû.

text: Ez vê yekê dibêjim ji ber ku ez naxwazim ku yek bi çavekî biçûk li pirtûka min binere. Ez bi behskirina van bîranînan gelekî xemgîn dibim. Ev heye şeş sal ku hevalê min bi berxê min re çûye.

ref: Mîrzayê Biçûk, Antoine de Saint-Exupéry, werger: Fawaz Husên, Weşanên Nûdem

text: Gotineke pêşiyên afrîki wiha dibêje: Pirtûk baxçek gulan e di bêrîka mirovan da. Pirtûk dost e, rêber e, heval e, zana ye.

ref: ciwan ikbal, Em ê Çawa Pirtûka Bidene Hezkirin? Pirtûk Çi ye? Em Çima Pirtûka Dixwûnin https://web.archive.org/http://www.ozedonus.net/em-e-cawa-pirtuka-bidene-hezkirin-pirtuk-ci-ye-em-cima-pirtuka-dixw-149yy.htm arşîv, 02.01.2017

forms:
پرتووک
belavok
defter
kovar
namilke
rojname

книга

roman: knigā

апхьага

roman: āpx̍āgā

кьтап

roman: k̍tāp

ашәҟәы

roman: āš°q̇°ə

тхылъ

roman: txəł

𐕁𐔼𐕗

roman: d'iṗ

бичик

roman: bičik

книга

roman: kniga

መጽሃፍ

roman: mäṣhaf

কিতাপ

roman: kitap

পুথি

roman: puthi

тӏехь

roman: ṭex

таптар

roman: taptar

тӏахьал

roman: ṭaxal

カㇺビソㇱ

roman: kambisosh

кні́га

roman: kníha

кні́жка

roman: knížka

বই

roman: bôi

কিতাব

roman: kitab

গ্রন্থ

roman: grônth

পুস্তক

roman: puśtôk

кни́га

roman: kníga

စာအုပ်

roman: caup

ном

roman: nom

кинишка

roman: kiniška

книшка

roman: kniška

кинчка

roman: kinčka

жайна

roman: žajna

ᏗᎪᏪᎵ

roman: digoweli

ᎪᏪᎵ

roman: goweli

фу

roman: fu

書

roman: sû

冊

roman: chheh

書

roman: chu

кӗнеке

roman: kĕneke

ފޮތް

roman: fot̊

كِتَاب

roman: kitāb

كتاب

roman: ktāb

كتاب

roman: ketāb

كتاب

roman: ktāb, ktēb

كتاب

roman: ktēb

գիրք

roman: girkʻ

конёвкс

roman: konjovks

кинига

roman: kiniga

መጽሐፍ

roman: mäṣḥäf

книга

roman: kņiga

کِتاب

roman: ketâb

نَسک

roman: nask

نامِه

roman: nâme

𐌱𐍉𐌺𐍉𐍃

roman: bōkōs

પુસ્તક

roman: pustak

ચોપડી

roman: copḍī

წიგნი

roman: c̣igni

बुक

roman: buk

ग्रंथ

roman: granth

बही

roman: bahī

पोथी

roman: pothī

पोथा

roman: pothā

पुस्तिका

roman: pustikā

सिफर

roman: siphar

ปึ้ง

roman: pụ̂ng

סֵפֶר

roman: séfer

дегтр

roman: degtr

ಪುಸ್ತಕ

roman: pustaka

китеп

roman: kitep

පොත

roman: pota

небӧг

roman: nebög

책(冊)

roman: chaek

도서(圖書)

roman: doseo

лу

roman: lu

ປຶ້ມ

roman: pưm

ປຶ້ມຂຽນ

roman: pưm khīan

ຫນັງສື

roman: nang sư̄

ສັດຖະ

roman: sat tha

ພັບ

roman: phap

სუპარა

roman: suṗara

улуб

roman: ulub

ктаб

roman: ktab

дафтар

roman: daftar

പുസ്തകം

roman: pustakaṃ

ᠪᡳᡨᡥᡝ

roman: bithe

ᠴᠠᡤᠠᠨ

roman: cagan

ᠨᠣᠮᡠᠨ

roman: nomun

кнӣга

roman: knīga


kitêb

glosses: Komek peran ango kaxezan yên bi nivîs û / yan wêne yên di nav bergekê de hatine çapkirin.

text: Wê rûpela 50 ya kitêbê vekir û dest bi xwendinê kir.

text: Min kitêba wî xwendibû, nivîskarekî pir serkeftî ye.

text: - Ma lê, ji te xeyidîme, ma çawan ji te naxeyidim. Te ez avêtim nav kitêb û kaxizan, te ez kirim hogir û hevala bermayênqaşûlên dar û qirş û hevsera caw û potikên zibilgehê.

ref: Gazinda Xencera Min, Hawar, Celadet Alî Bedir-Xan, hejmar 12

forms:
کتێب
к'ьтеб
belavok
defter
kovar
namilke
rojname

etymology_text: Ji erebî كِتَاب (kitāb) ji reha ك ت ب (k-t-b)têkilî rêzkirinê û çêkirina rêzikan ji wê yekê jî têkilî nivîsînê, ji proto-samiya rojavayî *katab- (“xurandin, xeritandin”). Ev reh koka peyvin din jî ne weku: katib, mekteb, ketîbe.

книга

roman: knigā

апхьага

roman: āpx̍āgā

кьтап

roman: k̍tāp

ашәҟәы

roman: āš°q̇°ə

тхылъ

roman: txəł

𐕁𐔼𐕗

roman: d'iṗ

бичик

roman: bičik

книга

roman: kniga

መጽሃፍ

roman: mäṣhaf

কিতাপ

roman: kitap

পুথি

roman: puthi

тӏехь

roman: ṭex

таптар

roman: taptar

тӏахьал

roman: ṭaxal

カㇺビソㇱ

roman: kambisosh

кні́га

roman: kníha

кні́жка

roman: knížka

বই

roman: bôi

কিতাব

roman: kitab

গ্রন্থ

roman: grônth

পুস্তক

roman: puśtôk

кни́га

roman: kníga

စာအုပ်

roman: caup

ном

roman: nom

кинишка

roman: kiniška

книшка

roman: kniška

кинчка

roman: kinčka

жайна

roman: žajna

ᏗᎪᏪᎵ

roman: digoweli

ᎪᏪᎵ

roman: goweli

фу

roman: fu

書

roman: sû

冊

roman: chheh

書

roman: chu

кӗнеке

roman: kĕneke

ފޮތް

roman: fot̊

كِتَاب

roman: kitāb

كتاب

roman: ktāb

كتاب

roman: ketāb

كتاب

roman: ktāb, ktēb

كتاب

roman: ktēb

գիրք

roman: girkʻ

конёвкс

roman: konjovks

кинига

roman: kiniga

መጽሐፍ

roman: mäṣḥäf

книга

roman: kņiga

کِتاب

roman: ketâb

نَسک

roman: nask

نامِه

roman: nâme

𐌱𐍉𐌺𐍉𐍃

roman: bōkōs

પુસ્તક

roman: pustak

ચોપડી

roman: copḍī

წიგნი

roman: c̣igni

बुक

roman: buk

ग्रंथ

roman: granth

बही

roman: bahī

पोथी

roman: pothī

पोथा

roman: pothā

पुस्तिका

roman: pustikā

सिफर

roman: siphar

ปึ้ง

roman: pụ̂ng

סֵפֶר

roman: séfer

дегтр

roman: degtr

ಪುಸ್ತಕ

roman: pustaka

китеп

roman: kitep

පොත

roman: pota

небӧг

roman: nebög

책(冊)

roman: chaek


kitêbî

glosses:
nivîskî, ketbî,
ya / yê kitêban anku pirtûkan,
 ya / yê di kitêban de,
ya / yê taybetmendî kitêban

forms:
kitêbîtir (comparative)
herî kitêbî (superlative)
kitêbîtirîn (superlative)
kîtabî
ketbî

etymology_text: Ji kitêb + -î


nivîsîn

glosses:
(bi qelemî) herf yan hejmar li ser kaxezê çêkirin,
peyamek bi rêzkirina gotinan li ser kaxezê yan li ser bernameyeke kompûterê diyarkirin

text: Du keman li bircê mîzan bi xedeb li min kişandinNe du nûn qelem muqabil bi bedî'ê xet nivîsînDu hilalê destê qudret bi qeranê yek kişandin

forms:
dinivîsim (present)
dinivîsî (present)
dinivîse (present)
dinivîsin (present)
binivîse (imperative singular)
binivîsin (imperative plural)
nivîsî (past)
nivîsî (past)
nivîsî (past)
nivîsî (past)
–nivîs– (root present)
–nivîsî– (root past)
ez dinivîsim (indicative present positive)
ez nanivîsim (indicative present negative)
min nivîsî (indicative past positive)
min nenivîsî (indicative past negative)
tu dinivîsî (indicative present positive)
tu nanivîsî (indicative present negative)
te nivîsî (indicative past positive)
te nenivîsî (indicative past negative)
ew dinivîse (indicative present positive)
ew nanivîse (indicative present negative)
wê/wî nivîsî (indicative past positive)
wê/wî nenivîsî (indicative past negative)
em dinivîsin (indicative present positive)
em nanivîsin (indicative present negative)
me nivîsî (indicative past positive)
me nenivîsî (indicative past negative)
hûn dinivîsin (indicative present positive)
hûn nanivîsin (indicative present negative)
we nivîsî (indicative past positive)
we nenivîsî (indicative past negative)
ew dinivîsin (indicative present positive)
ew nanivîsin (indicative present negative)
wan nivîsî (indicative past positive)
wan nenivîsî (indicative past negative)
min dinivîsî (imperfect positive)
min nedinivîsî (imperfect negative)
min nivîsîbû (positive)
min nenivîsîbû (negative)
te dinivîsî (imperfect positive)
te nedinivîsî (imperfect negative)
te nivîsîbû (positive)
te nenivîsîbû (negative)
wê/wî dinivîsî (imperfect positive)
wê/wî nedinivîsî (imperfect negative)
wê/wî nivîsîbû (positive)
wê/wî nenivîsîbû (negative)
me dinivîsî (imperfect positive)
me nedinivîsî (imperfect negative)
me nivîsîbû (positive)
me nenivîsîbû (negative)
we dinivîsî (imperfect positive)
we nedinivîsî (imperfect negative)
we nivîsîbû (positive)
we nenivîsîbû (negative)
wan dinivîsî (imperfect positive)
wan nedinivîsî (imperfect negative)
wan nivîsîbû (positive)
wan nenivîsîbû (negative)
ez ê binivîsim (future positive)
ez ê nenivîsim (future negative)
minê nivîsîbe (future perfect positive)
minê nenivîsîbe (future perfect negative)
tu yê binivîsî (future positive)
tu yê nenivîsî (future negative)
teyê nivîsîbe (future perfect positive)
teyê nenivîsîbe (future perfect negative)
ew ê binivîse (future positive)
ew ê nenivîse (future negative)
wê/wîyê nivîsîbe (future perfect positive)
wê/wîyê nenivîsîbe (future perfect negative)
em ê binivîsin (future positive)
em ê nenivîsin (future negative)
meyê nivîsîbe (future perfect positive)
meyê nenivîsîbe (future perfect negative)
hûn ê binivîsin (future positive)
hûn ê nenivîsin (future negative)
weyê nivîsîbe (future perfect positive)
weyê nenivîsîbe (future perfect negative)
ew ê binivîsin (future positive)
ew ê nenivîsin (future negative)
wanê nivîsîbe (future perfect positive)
wanê nenivîsîbe (future perfect negative)
min nivîsiye (perfect positive)
min nenivîsiye (perfect negative)
min nivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nenivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nivîsiye (perfect positive)
te nenivîsiye (perfect negative)
te nivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nenivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nivîsiye (perfect positive)
wê/wî nenivîsiye (perfect negative)
wê/wî nivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nenivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nivîsiye (perfect positive)
me nenivîsiye (perfect negative)
me nivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nenivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nivîsiye (perfect positive)
we nenivîsiye (perfect negative)
we nivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nenivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nivîsiye (perfect positive)
wan nenivîsiye (perfect negative)
wan nivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nenivîsîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez binivîsim (present subjunctive positive)
(bila) ez nenivîsim (present subjunctive negative)
(bila) min nivîsîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nenivîsîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu binivîsî (present subjunctive positive)
(bila) tu nenivîsî (present subjunctive negative)
(bila) te nivîsîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nenivîsîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binivîse (present subjunctive positive)
(bila) ew nenivîse (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nivîsîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenivîsîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em binivîsin (present subjunctive positive)
(bila) em nenivîsin (present subjunctive negative)
(bila) me nivîsîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nenivîsîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn binivîsin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nenivîsin (present subjunctive negative)
(bila) we nivîsîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nenivîsîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binivîsin (present subjunctive positive)
(bila) ew nenivîsin (present subjunctive negative)
(bila) wan nivîsîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nenivîsîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) min binivîsiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nenivîsiya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nivîsîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nenivîsîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te binivîsiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nenivîsiya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nivîsîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nenivîsîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî binivîsiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenivîsiya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nivîsîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenivîsîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me binivîsiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nenivîsiya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nivîsîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nenivîsîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we binivîsiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nenivîsiya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nivîsîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nenivîsîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan binivîsiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenivîsiya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nivîsîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenivîsîbûya (pluperfect subjunctive negative)
minê binivîsiya (present conditional positive)
minê nenivîsiya (present conditional negative)
minê nivîsîbûya (preterite conditional positive)
minê nenivîsîbûya (preterite conditional negative)
teyê binivîsiya (present conditional positive)
teyê nenivîsiya (present conditional negative)
teyê nivîsîbûya (preterite conditional positive)
teyê nenivîsîbûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê binivîsiya (present conditional positive)
wê/wîyê nenivîsiya (present conditional negative)
wê/wîyê nivîsîbûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nenivîsîbûya (preterite conditional negative)
meyê binivîsiya (present conditional positive)
meyê nenivîsiya (present conditional negative)
meyê nivîsîbûya (preterite conditional positive)
meyê nenivîsîbûya (preterite conditional negative)
weyê binivîsiya (present conditional positive)
weyê nenivîsiya (present conditional negative)
weyê nivîsîbûya (preterite conditional positive)
weyê nenivîsîbûya (preterite conditional negative)
wanê binivîsiya (present conditional positive)
wanê nenivîsiya (present conditional negative)
wanê nivîsîbûya (preterite conditional positive)
wanê nenivîsîbûya (preterite conditional negative)
(tu) binivîse (imperative present positive)
(tu) nenivîse (imperative present negative)
(hûn) binivîsin (imperative present positive)
(hûn) nenivîsin (imperative present negative)
nivîsandin
nivêsîn
nivsandin
نڤیسین
ньвисин
xwendin

etymology_text:
Hevreha soranî نووسین (nûsîn), kurdiya başûrînüsîn, nüsanîn, lekî nüsan, hewramî niwîsey, zazakî nuştene, belûçî نویسگ (niwîseg) û نبیسگ (nibîseg), farisî نوشتن (nivişten, nevişten) û rehê dema nihaنویس (nevîs), partî 𐫗𐫁𐫏𐫢𐫤 (nbyşt), hexamenişî 𐎴𐎹𐎱𐎰𐎶 (n-i-y-p-i-θ-m /niyapaişam/: nexşandin, nikirandin)... hemû ji îraniya kevn *nipicát ji ni- (jêr, xwarê > nişîv, nizm) + *picát (nexşandin, reng dan) ku herwiha serekaniya van peyvan e jî: pehlewî 𐫛𐫏𐫘𐫏𐫤 (pysyt: rengdayî), avestayî 𐬞𐬀𐬉𐬯𐬀 (paēsa, /peêse/: nexş, neqş) û 𐬟𐬭𐬀𐬞𐬌𐬑𐬱𐬙𐬀 (fra-pixşta, /fre-pixşte/: boyaxkirî)... sanskrîtî पेश (péśa: nexş, neqş)... lîtwanî piẽšti (xêz kirin, nîgar kirin), rusî писа́ть (pisátʹ: nivîsîn, boyax kirin), bulgarî пиша (píša: nivîsîn), serbokroatî пи́сати / písati (nivîsîn), çekî psát / píši (nivîsîn), polonî pisać... latînî pictus (nexşandî, rengdayî > îngilîzî picture) û pingo (boyax kirin, reng dan), portugalî û spanî pintar (boyax kirin, reng dan), îtalî pittare (boyax kirin, reng dan), fransî peindreboyax kirin, reng dan > îngilîzî paint)... yûnaniya kevn ποικῐ́λος (poikílos: rengîn)... hemû ji proto-hindûewropî *peyḱ-.
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Derksen, Rick: Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon [Ferhenga etîmolojî ya peyvên mîrasî yên slavî] (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill 2008.
*
* Kanga, Kavasji Edalji (1900): A Complete Dictionary of the Avesta Language, Bombay: Education society's steam press.
* Rix, Helmut, edîtor (2001): Lexikon der indogermanischen Verben, çapa duyem, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag. ISBN 3895002194
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010

аҩра

roman: āʿ°rā

ጻፈ

roman: ṣafä

ደረሰ

roman: däräsä

ܟܬܒ

roman: kateb

כתב

roman: kātēb

লিখ

roman: likh

লেখ

roman: lekh

хъвазе

roman: q̄waze

яҙыу

roman: yaðïw

піса́ць

roman: pisácʹ

напіса́ць

roman: napisácʹ

লেখা

roman: lekha

пиша

roman: piša

ရေး

roman: re:

စာရေး

roman: care:

ཡི་གུ་བྲི

roman: yi gu bri

йаз дан

roman: jaz dan

寫

roman: se², se³

ще

roman: xi͡ə

寫

roman: siá

寫

roman: xiě

寫

roman: siā

кэԓичитык

roman: kėḷičityk

ҫыр

roman: śyr

ލިޔަނީ

roman: liyanī

كَتَبَ

roman: kataba

كتب

roman: katab

كِتَب

roman: kɪtəb

գրել

roman: grel

ጸሐፈ

roman: ṣäḥäfä

ከተበ

roman: kätäbä

дуку-

roman: duku-

𐭭𐭯𐭩𐭱𐭲𐭭

roman: npyštn

نوشتن

roman: neveštan

𐌼𐌴𐌻𐌾𐌰𐌽

roman: mēljan

લખવું

roman: lakhvũ

დაწერა

roman: dac̣era

მიწერა

roman: mic̣era

लिखना

roman: likhnā

כָּתַב

roman: katáv

язде

roman: jazde

ಬರೆ

roman: bare

لیکھُن

roman: lēkhun

жазуу

roman: cazuu

ලියනවා

roman: liyanawā

쓰다

roman: sseuda

적다

roman: jeokda

ຂຽນ

roman: khīan

пишува

roman: pišuva

ᠠᡵᠠᠮᠪᡳ

roman: arambi

लिहिणे

roman: lihiṇe

бичих

roman: bičih

लेख्नु

roman: lekhnu

ଲେଖ

roman: lekhô

фыссын

roman: fyssyn

يازماق

roman: yazmaq

کاږل

roman: kāẓǝ́l

کويښل

roman: kweӽǝ́l

کوښل

roman: koӽǝ́l

ਲਿਖਣਾ

roman: likhṇā

жазу

roman: jazu

ⲥϧⲁⲓ

roman: sxai

писа́ть

roman: pisátʹ

написа́ть

roman: napisátʹ

लिखति

roman: likhati

ꠟꠦꠈꠣ

roman: lexá

пьсати

roman: pĭsati

တႅမ်ႈ

roman: tāem

བྲིག

roman: thri'

навиштан

roman: navištan

எழுது

roman: eḻutu

เขียน

roman: kǐian

ขีด

roman: kìit

язарга

roman: yazarga

𐰋𐰃𐱅𐰃

roman: biti-

འབྲི

roman: 'bri

гожъяны

roman: gožʺjany

𐎋𐎚𐎁

roman: ktb

писа́ти

roman: pysáty

написа́ти

roman: napysáty

សរសេរ

roman: sɑɑsee

суруй

roman: suruy

שרײַבן

roman: shraybn

γράφω

roman: gráfo

γράφω

roman: gráphō

ipa: /nɪviːˈsiːn/


nivîsîn

glosses: çêkirina herf an hejmaran li ser kaxezê yan kompûterê:

пісьмо

roman: pismo

писане

roman: pisane

文字

roman: wénzì

كِتَابَة

roman: kitabe

գրություն

roman: grutʻyun

գիր

roman: gir

نوشتن

roman: nivişten

წერა

roman: c̣era

लेखन

roman: lekhan

כתיבה

roman: ktiva

문자

roman: munja

쓰기

roman: sseugi

пишување

roman: pišuvanje

бичиг

roman: bičig

жазу

roman: jazu

письменность

roman: pisʹmennostʹ

писање

roman: pisanje

எழுத்து முறைமை

roman: eḻuttu muṟaimai

การเขียน

roman: gân kîan

письмо

roman: pysʹmo

γραφή

roman: graphḗ

γραφή

roman: grafí


nivîsandin

glosses: dan nivîsîn, wisan kirin ku kesek binivîse

forms:
dinivîsînim (present)
dinivîsînî (present)
dinivîsîne (present)
dinivîsînin (present)
binivîsîne (imperative singular)
binivîsînin (imperative plural)
nivîsand (past)
nivîsand (past)
nivîsand (past)
nivîsand (past)
–nivîsîn– (root present)
–nivîsand– (root past)
ez dinivîsînim (indicative present positive)
ez nanivîsînim (indicative present negative)
min nivîsand (indicative past positive)
min nenivîsand (indicative past negative)
tu dinivîsînî (indicative present positive)
tu nanivîsînî (indicative present negative)
te nivîsand (indicative past positive)
te nenivîsand (indicative past negative)
ew dinivîsîne (indicative present positive)
ew nanivîsîne (indicative present negative)
wê/wî nivîsand (indicative past positive)
wê/wî nenivîsand (indicative past negative)
em dinivîsînin (indicative present positive)
em nanivîsînin (indicative present negative)
me nivîsand (indicative past positive)
me nenivîsand (indicative past negative)
hûn dinivîsînin (indicative present positive)
hûn nanivîsînin (indicative present negative)
we nivîsand (indicative past positive)
we nenivîsand (indicative past negative)
ew dinivîsînin (indicative present positive)
ew nanivîsînin (indicative present negative)
wan nivîsand (indicative past positive)
wan nenivîsand (indicative past negative)
min dinivîsand (imperfect positive)
min nedinivîsand (imperfect negative)
min nivîsandibû (positive)
min nenivîsandibû (negative)
te dinivîsand (imperfect positive)
te nedinivîsand (imperfect negative)
te nivîsandibû (positive)
te nenivîsandibû (negative)
wê/wî dinivîsand (imperfect positive)
wê/wî nedinivîsand (imperfect negative)
wê/wî nivîsandibû (positive)
wê/wî nenivîsandibû (negative)
me dinivîsand (imperfect positive)
me nedinivîsand (imperfect negative)
me nivîsandibû (positive)
me nenivîsandibû (negative)
we dinivîsand (imperfect positive)
we nedinivîsand (imperfect negative)
we nivîsandibû (positive)
we nenivîsandibû (negative)
wan dinivîsand (imperfect positive)
wan nedinivîsand (imperfect negative)
wan nivîsandibû (positive)
wan nenivîsandibû (negative)
ez ê binivîsînim (future positive)
ez ê nenivîsînim (future negative)
minê nivîsandibe (future perfect positive)
minê nenivîsandibe (future perfect negative)
tu yê binivîsînî (future positive)
tu yê nenivîsînî (future negative)
teyê nivîsandibe (future perfect positive)
teyê nenivîsandibe (future perfect negative)
ew ê binivîsîne (future positive)
ew ê nenivîsîne (future negative)
wê/wîyê nivîsandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nenivîsandibe (future perfect negative)
em ê binivîsînin (future positive)
em ê nenivîsînin (future negative)
meyê nivîsandibe (future perfect positive)
meyê nenivîsandibe (future perfect negative)
hûn ê binivîsînin (future positive)
hûn ê nenivîsînin (future negative)
weyê nivîsandibe (future perfect positive)
weyê nenivîsandibe (future perfect negative)
ew ê binivîsînin (future positive)
ew ê nenivîsînin (future negative)
wanê nivîsandibe (future perfect positive)
wanê nenivîsandibe (future perfect negative)
min nivîsandiye (perfect positive)
min nenivîsandiye (perfect negative)
min nivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nenivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nivîsandiye (perfect positive)
te nenivîsandiye (perfect negative)
te nivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nenivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nivîsandiye (perfect positive)
wê/wî nenivîsandiye (perfect negative)
wê/wî nivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nenivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nivîsandiye (perfect positive)
me nenivîsandiye (perfect negative)
me nivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nenivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nivîsandiye (perfect positive)
we nenivîsandiye (perfect negative)
we nivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nenivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nivîsandiye (perfect positive)
wan nenivîsandiye (perfect negative)
wan nivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nenivîsandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez binivîsînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nenivîsînim (present subjunctive negative)
(bila) min nivîsandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nenivîsandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu binivîsînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nenivîsînî (present subjunctive negative)
(bila) te nivîsandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nenivîsandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binivîsîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nenivîsîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nivîsandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenivîsandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em binivîsînin (present subjunctive positive)
(bila) em nenivîsînin (present subjunctive negative)
(bila) me nivîsandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nenivîsandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn binivîsînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nenivîsînin (present subjunctive negative)
(bila) we nivîsandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nenivîsandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binivîsînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nenivîsînin (present subjunctive negative)
(bila) wan nivîsandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nenivîsandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min binivîsanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nenivîsanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nivîsandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nenivîsandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te binivîsanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nenivîsanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nivîsandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nenivîsandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî binivîsanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenivîsanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nivîsandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenivîsandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me binivîsanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nenivîsanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nivîsandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nenivîsandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we binivîsanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nenivîsanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nivîsandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nenivîsandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan binivîsanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenivîsanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nivîsandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenivîsandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê binivîsanda (present conditional positive)
minê nenivîsanda (present conditional negative)
minê nivîsandibûya (preterite conditional positive)
minê nenivîsandibûya (preterite conditional negative)
teyê binivîsanda (present conditional positive)
teyê nenivîsanda (present conditional negative)
teyê nivîsandibûya (preterite conditional positive)
teyê nenivîsandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê binivîsanda (present conditional positive)
wê/wîyê nenivîsanda (present conditional negative)
wê/wîyê nivîsandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nenivîsandibûya (preterite conditional negative)
meyê binivîsanda (present conditional positive)
meyê nenivîsanda (present conditional negative)
meyê nivîsandibûya (preterite conditional positive)
meyê nenivîsandibûya (preterite conditional negative)
weyê binivîsanda (present conditional positive)
weyê nenivîsanda (present conditional negative)
weyê nivîsandibûya (preterite conditional positive)
weyê nenivîsandibûya (preterite conditional negative)
wanê binivîsanda (present conditional positive)
wanê nenivîsanda (present conditional negative)
wanê nivîsandibûya (preterite conditional positive)
wanê nenivîsandibûya (preterite conditional negative)
(tu) binivîsîne (imperative present positive)
(tu) nenivîsîne (imperative present negative)
(hûn) binivîsînin (imperative present positive)
(hûn) nenivîsînin (imperative present negative)
نڤیساندن
nivêsandin
nivisandin
nivsandin

аҩра

roman: āʿ°rā

ጻፈ

roman: ṣafä

ደረሰ

roman: däräsä

লিখা

roman: likha

লেখা

roman: lekha

хвази

roman: χwazi

піса́ць

roman: pisácʹ

напіса́ць

roman: napisácʹ

пиша

roman: piša

ရေး

roman: re:

စာရေး

roman: care:

ཡི་གུ་བྲི

roman: yi gu bri

ҫыр

roman: śyr

كَتَبَ

roman: kataba

գրել

roman: grel

𐭭𐭯𐭩𐭱𐭲𐭭

roman: npyštn

લખવું

roman: lakhvũ

लिखना

roman: likhnā

ಬರೆ

roman: bare

жазуу

roman: cazuu

ලියනවා

roman: liyanawā

쓰다

roman: sseuda

ຂຽນ

roman: khīan

пишува

roman: pišuva

എഴുത്ത്

roman: eḻuttŭ

ᠠᡵᠠᠮᠪᡳ

roman: arambi

लिहिणे

roman: lihiṇe

бичих

roman: bičih

ଲେଖ

roman: lekhô

фыссын

roman: fyssyn

يازماق

roman: yazmaq

ਲਿਖਣਾ

roman: likhṇā

писа́ть

roman: pisátʹ

написа́ть

roman: napisátʹ

लिख्

roman: likh

пьсати

roman: pĭsati

навиштан

roman: navištan

எழுது

roman: eḻutu

เขียน

roman: kǐian

ขีด

roman: kìit

язарга

roman: yazarga

འབྲི

roman: 'bri

гожъяны

roman: gožʺjany

لکھنا

roman: lkhnā

писа́ти

roman: pysáty

написа́ти

roman: napysáty

សរសេរ

roman: sɑɑsee

שרײַבן

roman: shraybn

γράφω

roman: gráphō

γράφω

roman: gráfo

ipa: /nɪviːsɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nivîsandin.wav

hyphenation: ni·vî·san·din


nivîsandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.