razan

text: - Ax Xezal, ez îşev qet ranezame.

ref: Sîma Semend, Xezal, Weşanên Nûdem, 1996

glosses: (li gel razan): kirina kiriyara sêksî, li cem nivist

forms:
radizim (present)
radizî (present)
radize (present)
radizin (present)
raze (imperative singular)
razin (imperative plural)
razam (past)
razayî (past)
raza (past)
ra –z– (root present)
ra –za– (root past)
ez radizim (indicative present positive)
ez ranazim (indicative present negative)
ez razam (indicative past positive)
ez ranezam (indicative past negative)
tu radizî (indicative present positive)
tu ranazî (indicative present negative)
tu razayî (indicative past positive)
tu ranezayî (indicative past negative)
ew radize (indicative present positive)
ew ranaze (indicative present negative)
ew raza (indicative past positive)
ew raneza (indicative past negative)
em radizin (indicative present positive)
em ranazin (indicative present negative)
em razan (indicative past positive)
em ranezan (indicative past negative)
hûn radizin (indicative present positive)
hûn ranazin (indicative present negative)
hûn razan (indicative past positive)
hûn ranezan (indicative past negative)
ew radizin (indicative present positive)
ew ranazin (indicative present negative)
ew razan (indicative past positive)
ew ranezan (indicative past negative)
ez radizam (imperfect positive)
ez ranedizam (imperfect negative)
ez razabûm (positive)
ez ranezabûm (negative)
tu radizayî (imperfect positive)
tu ranedizayî (imperfect negative)
tu razabûyî (positive)
tu ranezabûyî (negative)
ew radiza (imperfect positive)
ew ranediza (imperfect negative)
ew razabû (positive)
ew ranezabû (negative)
em radizan (imperfect positive)
em ranedizan (imperfect negative)
em razabûn (positive)
em ranezabûn (negative)
hûn radizan (imperfect positive)
hûn ranedizan (imperfect negative)
hûn razabûn (positive)
hûn ranezabûn (negative)
ew radizan (imperfect positive)
ew ranedizan (imperfect negative)
ew razabûn (positive)
ew ranezabûn (negative)
ez ê razim (future positive)
ez ê ranezim (future negative)
ez ê razabim (future perfect positive)
ez ê ranezabim (future perfect negative)
tu yê razî (future positive)
tu yê ranezî (future negative)
tu yê razabî (future perfect positive)
tu yê ranezabî (future perfect negative)
ew ê raze (future positive)
ew ê raneze (future negative)
ew ê razabe (future perfect positive)
ew ê ranezabe (future perfect negative)
em ê razin (future positive)
em ê ranezin (future negative)
em ê razabin (future perfect positive)
em ê ranezabin (future perfect negative)
hûn ê razin (future positive)
hûn ê ranezin (future negative)
hûn ê razabin (future perfect positive)
hûn ê ranezabin (future perfect negative)
ew ê razin (future positive)
ew ê ranezin (future negative)
ew ê razabin (future perfect positive)
ew ê ranezabin (future perfect negative)
ez razame (perfect positive)
ez ranezame (perfect negative)
ez razabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez ranezabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu razabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu ranezabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew razaye (perfect positive)
ew ranezaye (perfect negative)
ew razabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew ranezabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em razane (perfect positive)
em ranezane (perfect negative)
em razabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em ranezabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn razane (perfect positive)
hûn ranezane (perfect negative)
hûn razabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn ranezabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew razane (perfect positive)
ew ranezane (perfect negative)
ew razabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew ranezabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez razim (present subjunctive positive)
(bila) ez ranezim (present subjunctive negative)
(bila) ez razabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez ranezabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu razî (present subjunctive positive)
(bila) tu ranezî (present subjunctive negative)
(bila) tu razabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu ranezabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew raze (present subjunctive positive)
(bila) ew raneze (present subjunctive negative)
(bila) ew razabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew ranezabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em razin (present subjunctive positive)
(bila) em ranezin (present subjunctive negative)
(bila) em razabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em ranezabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn razin (present subjunctive positive)
(bila) hûn ranezin (present subjunctive negative)
(bila) hûn razabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn ranezabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew razin (present subjunctive positive)
(bila) ew ranezin (present subjunctive negative)
(bila) ew razabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew ranezabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez razama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez ranezama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez razabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez ranezabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu razayayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu ranezayayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu razabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu ranezabûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew razaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew ranezaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew razabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew ranezabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em razana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em ranezana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em razabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em ranezabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn razana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn ranezana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn razabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn ranezabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew razana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew ranezana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew razabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew ranezabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê razama (present conditional positive)
ez ê ranezama (present conditional negative)
ez ê razabûma (preterite conditional positive)
ez ê ranezabûma (preterite conditional negative)
tu yê razayayî (present conditional positive)
tu yê ranezayayî (present conditional negative)
tu yê razabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê ranezabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê razaya (present conditional positive)
ew ê ranezaya (present conditional negative)
ew ê razabûya (preterite conditional positive)
ew ê ranezabûya (preterite conditional negative)
em ê razana (present conditional positive)
em ê ranezana (present conditional negative)
em ê razabûna (preterite conditional positive)
em ê ranezabûna (preterite conditional negative)
hûn ê razana (present conditional positive)
hûn ê ranezana (present conditional negative)
hûn ê razabûna (preterite conditional positive)
hûn ê ranezabûna (preterite conditional negative)
ew ê razana (present conditional positive)
ew ê ranezana (present conditional negative)
ew ê razabûna (preterite conditional positive)
ew ê ranezabûna (preterite conditional negative)
(tu) raze (imperative present positive)
(tu) raneze (imperative present negative)
(hûn) razin (imperative present positive)
(hûn) ranezin (imperative present negative)
ڕازان
ranze

etymology_text: Ji ra + zan.

𑜃𑜨𑜃𑜫

roman: non

ܕܡܟ

roman: dəmeḵ

ܢܡ

roman: nām

শো

roman: xü

кьижизе

roman: kḷižize

йоҡлау

roman: yoqlaw

йоҡтау

roman: yoqtaw

спаць

roman: spacʹ

শোয়া

roman: śoẏa

ঘুমানো

roman: ghumano

спя

roman: spja

အိပ်

roman: ip

тхъанг

roman: tχʾang

ᎦᏟᎭ

roman: gatliha

睏覺

roman: fan³ gaau³

睏覺

roman: kun³ 'gau⁴

睡目

roman: soi-muk

睡覺

roman: shuìjiào

眠

roman: mián

睏

roman: káung

睏

roman: khùn

йыԓӄэтык

roman: jyḷqėtyk

ҫывӑр

roman: śyvăr

نَامَ

roman: nāma

رَقَدَ

roman: raqada

رقد

roman: ragad

انخمد

roman: anḵamad

نعس

roman: nʕas

رقد

roman: rqad

քնել

roman: kʻnel

ննջել

roman: nnǰel

նիրհել

roman: nirhel

а-

roman: a-

خوابیدن

roman: xâbidan

خفتن

roman: xoftan

𐍃𐌻𐌴𐍀𐌰𐌽

roman: slēpan

ઊંઘવું

roman: ū̃ghavũ

ძილი

roman: ʒili

सोना

roman: sonā

יָשֵׁן

roman: yashén

ᓯᓂᑦᑐᖅ

roman: sinittuq

укта

roman: ukta

නිදියනවා

roman: nidiyanawā

බුදියනවා

roman: budiyanawā

නින්ද

roman: ninda

자다

roman: jada

잠자다

roman: jamjada

주무시다

roman: jumusida

юхламакъ

roman: yuxlamaq

ນອນ

roman: nǭn

ᦓᦸᧃ

roman: noan

спие

roman: spie

ഉറങ്ങുക

roman: uṟaṅṅuka

ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ

roman: amgambi

झोपणे

roman: jhopṇe

निजणे

roman: nijṇe

унтах

roman: untah

सुत्नु

roman: sutnu

ନିଦ୍ରାଯିବା

roman: nidrajiba

хуыссын

roman: x°yssyn

اویومق

roman: uyumak

ئۇخلىماق

roman: uxlimaq

اوده کېدل

roman: udǝ́ kedǝ́l

ਸੌਣਾ

roman: sauṇā

ұйықтау

roman: ūiyqtau

ⲉⲛⲕⲟⲧ

roman: enkot

спать

roman: spatʹ

поспа́ть

roman: pospátʹ

вуэдтӭ

roman: vuedtʹe

स्वपिति

roman: svapiti

सस्ति

roman: sasti

निद्राति

roman: nidrāti

द्रायति

roman: drāyati

प्रस्वपिति

roman: prasvapiti

ꠢꠥꠔꠣ

roman: huta

съпати

roman: sŭpati

ၼွၼ်း

roman: nóan

གཟིམས

roman: zim

узурға

roman: uzurğa

хобидан

roman: xobidan

தூங்கு

roman: tūṅku

உறங்கு

roman: uṟaṅku

นอน

roman: nɔɔn

หลับ

roman: hlàp

నిద్రించు

roman: nidriñcu

కునుకుట

roman: kunukuṭa

йокларга

roman: yoqlarga

𐰆𐰑𐰃

roman: udï-

ཉལ་བ

roman: nyal ba

གཟིམས

roman: gzims

གཟིམ

roman: gzim

གཟིམ་པ

roman: gzim pa


razan

pos: noun

pos_title: Navdêr

ܫܢܬܐ

roman: šennəṯā

ܢܘܡܬܐ

roman: nawməṯā

שֵׁינְתָא

roman: šênəṯā

שִׁנְתָא

roman: šinṯā

টোপনি

roman: tüponi

сон

roman: son

واب

roman: wáb

ঘুম

roman: ghum

сън

roman: sǎn

наб

roman: nab

睡眠

roman: seoi⁶ min⁴

睡眠

roman: soi-mìn

睡目

roman: soi-muk

睡覺

roman: shuìjiào

睡眠

roman: shuìmián

睏

roman: khùn

睏眠

roman: khùn-bîn

睡眠

roman: sūi-bîn

نَوْم

roman: nawm

سِنَة

roman: sina

نوم

roman: nōm

نومة

roman: nōma

نعاس

roman: nʕās

رقاد

roman: rqād

քուն

roman: kʻun

ами

roman: ami

𐭧𐭥𐭠𐭡

roman: xwāb

خواب

roman: xvâb, xâb

𐍃𐌻𐌴𐍀𐍃

roman: slēps

ძილი

roman: ʒili

नींद

roman: nīnd

निद्रा

roman: nidrā

שינה

roman: sheiná

уйку

roman: uyku

잠

roman: jam

ໄສຍາດ

roman: sai nyāt

ഉറക്കം

roman: uṟakkaṃ

ᠠᠮᡠ

roman: amu

नीद

roman: nīd

झोप

roman: jhop

خو

roman: xu

нойр

roman: nojr

ұйқы

roman: ūiqy

нагерь

roman: nagʹerʹ

вуадтмушш

roman: vuadtmušš

स्वप

roman: svapa

स्वाप

roman: svāpa

ꠘꠤꠖ

roman: nid

сънъ

roman: sŭnŭ

உறக்கம்

roman: uṟakkam

தூக்கம்

roman: tūkkam

నిద్ర

roman: nidra

𐰆

roman: u

གཉིད

roman: gnyid

уйгу

roman: uygu

непӏ

roman: neṗ

ដំណើរដេកលក់

roman: dɑmnaə deɛk lʊək

уу

roman: uu

שלאָף

roman: shlof

ύπνος

roman: ýpnos

ὕπνος

roman: húpnos


veketin

pos: verb

pos_title: Lêker

forms:
vedikevim (present)
vedikevî (present)
vedikeve (present)
vedikevin (present)
vekeve (imperative singular)
vekevin (imperative plural)
veketim (past)
veketî (past)
veket (past)
ve –kev– (root present)
ve –ket– (root past)
ez vedikevim (indicative present positive)
ez venakevim (indicative present negative)
ez veketim (indicative past positive)
ez veneketim (indicative past negative)
tu vedikevî (indicative present positive)
tu venakevî (indicative present negative)
tu veketî (indicative past positive)
tu veneketî (indicative past negative)
ew vedikeve (indicative present positive)
ew venakeve (indicative present negative)
ew veket (indicative past positive)
ew veneket (indicative past negative)
em vedikevin (indicative present positive)
em venakevin (indicative present negative)
em veketin (indicative past positive)
em veneketin (indicative past negative)
hûn vedikevin (indicative present positive)
hûn venakevin (indicative present negative)
hûn veketin (indicative past positive)
hûn veneketin (indicative past negative)
ew vedikevin (indicative present positive)
ew venakevin (indicative present negative)
ew veketin (indicative past positive)
ew veneketin (indicative past negative)
ez vediketim (imperfect positive)
ez venediketim (imperfect negative)
ez veketibûm (positive)
ez veneketibûm (negative)
tu vediketî (imperfect positive)
tu venediketî (imperfect negative)
tu veketibûyî (positive)
tu veneketibûyî (negative)
ew vediket (imperfect positive)
ew venediket (imperfect negative)
ew veketibû (positive)
ew veneketibû (negative)
em vediketin (imperfect positive)
em venediketin (imperfect negative)
em veketibûn (positive)
em veneketibûn (negative)
hûn vediketin (imperfect positive)
hûn venediketin (imperfect negative)
hûn veketibûn (positive)
hûn veneketibûn (negative)
ew vediketin (imperfect positive)
ew venediketin (imperfect negative)
ew veketibûn (positive)
ew veneketibûn (negative)
ez ê vekevim (future positive)
ez ê venekevim (future negative)
ez ê veketibim (future perfect positive)
ez ê veneketibim (future perfect negative)
tu yê vekevî (future positive)
tu yê venekevî (future negative)
tu yê veketibî (future perfect positive)
tu yê veneketibî (future perfect negative)
ew ê vekeve (future positive)
ew ê venekeve (future negative)
ew ê veketibe (future perfect positive)
ew ê veneketibe (future perfect negative)
em ê vekevin (future positive)
em ê venekevin (future negative)
em ê veketibin (future perfect positive)
em ê veneketibin (future perfect negative)
hûn ê vekevin (future positive)
hûn ê venekevin (future negative)
hûn ê veketibin (future perfect positive)
hûn ê veneketibin (future perfect negative)
ew ê vekevin (future positive)
ew ê venekevin (future negative)
ew ê veketibin (future perfect positive)
ew ê veneketibin (future perfect negative)
ez veketime (perfect positive)
ez veneketime (perfect negative)
ez veketibûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez veneketibûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu veketiyî (perfect positive)
tu veneketiyî (perfect negative)
tu veketibûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu veneketibûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew veketiye (perfect positive)
ew veneketiye (perfect negative)
ew veketibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew veneketibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em veketine (perfect positive)
em veneketine (perfect negative)
em veketibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em veneketibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn veketine (perfect positive)
hûn veneketine (perfect negative)
hûn veketibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn veneketibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew veketine (perfect positive)
ew veneketine (perfect negative)
ew veketibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew veneketibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez vekevim (present subjunctive positive)
(bila) ez venekevim (present subjunctive negative)
(bila) ez veketibim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez veneketibim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu vekevî (present subjunctive positive)
(bila) tu venekevî (present subjunctive negative)
(bila) tu veketibî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu veneketibî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew vekeve (present subjunctive positive)
(bila) ew venekeve (present subjunctive negative)
(bila) ew veketibe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew veneketibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em vekevin (present subjunctive positive)
(bila) em venekevin (present subjunctive negative)
(bila) em veketibin (preterite subjunctive positive)
(bila) em veneketibin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn vekevin (present subjunctive positive)
(bila) hûn venekevin (present subjunctive negative)
(bila) hûn veketibin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn veneketibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew vekevin (present subjunctive positive)
(bila) ew venekevin (present subjunctive negative)
(bila) ew veketibin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew veneketibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez veketama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez veneketama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez veketibûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez veneketibûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu veketayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu veneketayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu veketibûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu veneketibûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew veketa (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew veneketa (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew veketibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew veneketibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em veketana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em veneketana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em veketibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em veneketibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn veketana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn veneketana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn veketibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn veneketibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew veketana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew veneketana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew veketibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew veneketibûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê veketama (present conditional positive)
ez ê veneketama (present conditional negative)
ez ê veketibûma (preterite conditional positive)
ez ê veneketibûma (preterite conditional negative)
tu yê veketayî (present conditional positive)
tu yê veneketayî (present conditional negative)
tu yê veketibûyayî (preterite conditional positive)
tu yê veneketibûyayî (preterite conditional negative)
ew ê veketa (present conditional positive)
ew ê veneketa (present conditional negative)
ew ê veketibûya (preterite conditional positive)
ew ê veneketibûya (preterite conditional negative)
em ê veketana (present conditional positive)
em ê veneketana (present conditional negative)
em ê veketibûna (preterite conditional positive)
em ê veneketibûna (preterite conditional negative)
hûn ê veketana (present conditional positive)
hûn ê veneketana (present conditional negative)
hûn ê veketibûna (preterite conditional positive)
hûn ê veneketibûna (preterite conditional negative)
ew ê veketana (present conditional positive)
ew ê veneketana (present conditional negative)
ew ê veketibûna (preterite conditional positive)
ew ê veneketibûna (preterite conditional negative)
(tu) vekeve (imperative present positive)
(tu) venekeve (imperative present negative)
(hûn) vekevin (imperative present positive)
(hûn) venekevin (imperative present negative)
ڤهکهتن
ketinve


veketin

glosses: lêhatin, taybetiyek bi zikmakî ji dêbavên xwe wergirtin

text: Hevokek ji devê bapîrê min " filan kesê kurê filankes nemerd e. Bav û bapîrên wî jî nemerd bûn. her tişt VEKETIN e. Ma wê bi ku de vekeve ji bavê xwe digihê mala filankes û xalên wî jî filan kesin" Ez goman dikim bapîrê min peyva "veketin" ê wekî peyva "kalıtım" a tirkî, "heredity" a ingilîsî bikaranî ye.

ref: Kesekî bi bernavê Mami Al di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 8/2012

etymology_text: Ji ve- + ketin.


xewtin

forms:
xeftin
xewîn

etymology_text: Ji xew + tin.

نام

roman: nām

ipa: /xɛwˈtɪn/

hyphenation: xew·tin


xewtin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xewîn

glosses: nivistin, razan, raketin, veketin, di xew çûn, ketin xewê, di xew bûn, di xew man

glosses: xewtin, xew kirin, ramedîn, hênijîn, nivîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
خهوین
xeftin
xewtin

etymology_text: Ji xew + în.

ipa: /xɛˈwiːn/

hyphenation: xe·wîn


nivîn

glosses: (çûn def): çûn def kesekê bo encamdana kiriyara seksî


nivîn

glosses:
tiştên ku mirov li ser yan di bin ve dinivin anku radikevin anku razin anku xewê dikin
(wek: mitêl, lihêf, betenî û balguh anku balîfk)

text: Gava ketin nava nivînan, dîsan dengê giriyê lêwik hat.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: işqê di wî hiştibû qusûrekGo »rabe bira ji nav nivînanBes ah-i bike ji ber birînan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
نڤين
livîn

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *ped- (meşîn, bi piyanlivîn ji proto-hindûewropî *ped = pê), proto-îranî *ni- (jêr, xwarê) + *ped- (ketin, asê bûn), hevreha avestayî ni-pes/z- (raketin, razan, xwe pal dan, xwe dirêj kirin ji pes/z- (ketin), sanskrîtî ni-ped, parsî ni-b'y- (raketin, razan, xwe pal dan, xwe dirêj kirin), pehlewî nibist- (avêtin erdê), xotanî nuved- (pal dan, dirêj kirin erdê), sogdî nips- (dirêj kirin erdê), soranî نووستن (nûstin) / nûstin (nivistin), kurmancî nivistinnivîsîn, pê... Herwiha hevreha sanskrîtî ped- (ketin, çûn, livîn), latînî pessum: (jêr, xwarê, ber bi jêr ve), lîtwanî pedinti (hêdî meşîn), îngilîzî fetch → en_(Çavkanî: Cheung)

বিছানা

roman: bichana

အိပ္ရာ

roman: ip-ra

床

roman: chuáng

մահճակալ

roman: mahčakal

بستر

roman: bister

બિછાનું

roman: bichānũ

શય્યા

roman: śayyā

बिस्तर

roman: bistar

ᐃᒡᓕᖅ

roman: igliq

침대

roman: chimdae

बिछाना

roman: bichānā

ਬਿਸਤਰਾ

roman: bistarā

кровать

roman: krovat’

кат

roman: kat

кроват

roman: krovat

เฅียง

roman: kiiang

ཉལ་ཁིྲ་

roman: nyal khira

بستر

roman: bstr

κρεβάτι

roman: kreváti


doşek

glosses: Metîl, nivîna nerm ya ku mirov li ser xewê dike yan jî wek din li ser pal dide.

glosses: Nivîn.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
doşeg
دۆشهک
balguh
balîf
berik
betenî
binnivînk
codelî
codelîn
çarçev
lihêf
mafûr
merş
qenepe
xalîçe

etymology_text: Hevreha soranî دۆشهگ (doşeg), farisî دوشک (dûşek) û توشک (tûşek) / تشک (toşek), ermenî դոշակ (doşak), sirbo-xirwatî душек / dušek, hemû ji tirkî döşek, hevreha azerî döşək, gagawzî döşek, tirkmenistanî düşek, ji tirkiya kevn töşek, têkilî tirkiya nû döşemek (raxistin) bi mecazî ji tirkiya kevn töş (bersîng, sîng, sîngûber), tirkiya nû döş (bersîng, sîng, sîngûber). Ji heman rehî: doşk (rûniştek)

матра́с

roman: matrás

матра́ц

roman: matrác

তোশক

roman: tośôk

матра́к

roman: matrák

дюше́к

roman: djušék

ᎠᏤᏍᏙ

roman: atsesdo

床褥

roman: cong⁴ juk⁶⁻²

床墊

roman: chuángdiàn

فِرَاش

roman: firāš

مَرْتَبَة

roman: martaba

دوشق

roman: dawšag

ներքնակ

roman: nerkʻnak

դոշակ

roman: došak

تشک

roman: tošak

برخوابه

roman: barxâbe

ლეიბი

roman: leibi

მატრასი

roman: maṭrasi

गद्दा

roman: gaddā

गादी

roman: gādī

गद्दी

roman: gaddī

तोशक

roman: tośak

מִזְרָן

roman: mizrán

ಮೆತ್ತೆ

roman: mette

матрас

roman: matras

매트리스

roman: maeteuriseu

요

roman: yo

тёшек

roman: töşek

ຟູກ

roman: fūk

ເບາະ

roman: bǫ

душек

roman: dušek

ᠰᡳᠰᡥᡝ

roman: sishe

гудас

roman: gudas

тоьсек

roman: tösek

شلته

roman: şilte

تەشتەك

roman: teshtek

توشکه

roman: tošaka

пе̄ренҍ

roman: pʹērʹenʹ

ฟูก

roman: fûuk

เบาะ

roman: bɔ̀

పరుపు

roman: parupu

మెత్త

roman: metta

ཉལ་གདན

roman: nyal gdan

ពូក

roman: puuk

מאַטראַץ

roman: matrats

στρώμα

roman: stróma

στρῶμα

roman: strôma

στρωμνή

roman: strōmnḗ

ipa: /doːˈʃɛk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-doşek.wav

hyphenation: do·şek


doşekok

etymology_text: Ji doşek + -ok.

ipa: /doːʃɛˈkoːk/

hyphenation: do·şe·kok


binrax

glosses: tiştên mirov datîne bin nivînan daku nivîn pîs nebin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɪnˈɾɑːx/


binnivîn

forms: binnivînk

etymology_text: Ji bin + nivîn.

ipa: /bɪnnɪˈviːn/


binnivînk

forms: binnivîn

etymology_text: bin + nivînk

ipa: /bɪnnɪˈviːŋk/

hyphenation: bin·ni·vînk


bin

forms:
بن
бьн

etymology_text: Ji proto-hindûewropî*bʰudʰno-, hevreha بن (bun) ya farisî, बुध्न (budhne) ya sanskrîtî, Boden ya almanî, bodan, botm yên inglîziya kevn, bottom ya inglîziya nû, fundus ya latînî, fond ya fransî û pythmen ya yewnaniya kevn e.

дно

roman: dno

ніз

roman: niz

дъно́

roman: dǎnó

бух

roman: buχ

底部

roman: dǐbù

底端

roman: dǐduān

底

roman: dǐ

قَاع

roman: qāʿ

قَعْر

roman: qaʿr

տակ

roman: tak

հիմք

roman: himkʻ

ներքև

roman: nerkʻew

հատակ

roman: hatak

хэрэ

roman: hərə

ته

roman: tah

بن

roman: bon

*𐌲𐍂𐌿𐌽𐌳𐌿𐍃

roman: *grundus

ძირი

roman: ʒiri

תחתית

roman: takhtít

пыдӧс

roman: pydös

밑

roman: mit

바닥

roman: badak

바탕

roman: batang

доод хэсэг

roman: dood heseg

ёроол

roman: jorool

бын

roman: byn

ни́жняя часть

roman: nížnjaja častʹ

กก

roman: gòk

ก้น

roman: gôn

โคน

roman: koon

пыдэс

roman: pydes

низ

roman: nyz

πάτος

roman: pátos

πυθμένας

roman: pythménas

πυθμήν

roman: puthmḗn

πύνδαξ

roman: púndax

ipa: /bɪn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-bin.wav

hyphenation: bin


bin

pos: prep

pos_title: Daçek

etymology_text: Ji bin ya navdêr - li jor binêre.

чӏэгъ

roman: č̣ăġ

пад

roman: pad

নিচে

roman: nice

под

roman: pod

အောက်

roman: auk

ᎭᏫᎾᏗᏢ

roman: hawinaditlv

تَحْتَ

roman: taḥta

تحت

roman: taḥt

տակ

roman: tak

ներքո

roman: nerkʻo

ներքևում

roman: nerkʻewum

تحت

roman: taht

زیر

roman: zir

ქვეშ

roman: kveš

... के नीचे

roman: ... ke nīce

תַחַת

roman: tákhat

щӏагъ

roman: ṣ̂āġ

астында

roman: astında

...아래에서

roman: ...araeeseo

...아래의

roman: ...arae-ui

ໃຕ້

roman: tai

дор

roman: dor

доош

roman: dooš

ئاستىدا

roman: astida

د لاندی

roman: dë lânde

لاندی

roman: lânde

астында

roman: astynda

ни́же

roman: níže

अध

roman: adha

таҳти

roman: tahti

ใต้

roman: dtâi

адаанда

roman: adaanda

під

roman: pid

ក្រោម

roman: kraom

ខាងក្រោម

roman: kʰaaŋ kraom

אונטער

roman: unter

υπό

roman: ypó

ὑπό

roman: hupó


bin

pos_title: Formeke lêkerê


bin

audio: LL-Q1860 (eng)-Fake estate-bin.wav


bin

pos: adj

pos_title: Rengdêr

text: Bu taşları, toprakları bin zorlukla taşıdık.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bin.wav


kîr

glosses:
xirr, pidok, batî, terrik, xiyar,
organê cinsî yê zelaman û candarên din yên nêr, parçeyê ganpêkirinê yê leşê zelaman û candarên din yên nêr

glosses: cûc, tilêtik, bêtir ji bo organên cinsî yê "Zarokên kur" tê bikaranîn.

forms:
کیر
quz

etymology_text:
* proto-îranî: *kur ("zan")
:sogdî: kwrt' ("zarrok")
:xunsarkî: kur ("kîr")
:farisî: kīr ("kir")
:kurmancî: kîr ("kîr, pênîs"), kurr ("lawik")
:soranî: kêr, kîr ("kîr, pênîs"), kurr ("lawik")
:zazakî: kîr ("kîr, pênîs")
:lorî: kur(r) ("kurr, kurrik")
Çavkanî: Cheung p.250
Baldarî: Ne ji proto-hindûewropî ye.
Bi Bulgarî "кур", Makedonî, û Arnavutî/Albanî "kur".
kilik (kîr an kîrik) jî wateya dêl dide
Di almanî de jî zagel heye ku hem wateya alet dide hem jî dêl. Peyva zîl an zîlik an gîlik jî dibe ku ji heman rehê be. Hemî ji koka proto hindî ewropî ya *doklos tên ku ew jî ji *dek tê bi wateya zayideyeke dirêj û nazik.

𒍑

roman: , išaru, GÌŠ

魔羅

roman: mara

ቁላ

roman: ḳula

ሙርጥ

roman: murṭ

ልምቡጥ

roman: ləmbuṭ

ልንቡጥ

roman: lənbuṭ

শিশ্ন

roman: xisno

কেলা

roman: kela

চুচু

roman: susu

কনি

roman: koni

বাৰী

roman: bari

নুনু

roman: nunu

𐬟𐬭𐬀𐬎𐬎𐬁𐬑𐬴

roman: frauuāxṣ̌

チイェヘ

roman: ciyehe

チイェネ

roman: ciyene

ир енес ағзаһы

roman: ir yenes ağzahï

ҡутаҡ

roman: qutaq

бөстөр

roman: böstör

пе́ніс

roman: pjénis

палавы́ член

roman: palavý čljen

хуй

roman: xuj

শিশ্ন

roman: śiśn

পুরুষাঙ্গ

roman: puruśaṅg

ধন

roman: dhôn

пе́нис

roman: pénis

кур

roman: kur

хуй

roman: huj

пи́шка

roman: píška

ကျင်ချောင်း

roman: kyanghkyaung:

тӏен

roman: ṭen

ᎤᏩᏙᎵ

roman: uwadoli

賓舟

roman: ban¹ zau¹

陰莖

roman: jam¹ king³

朘

roman: zeoi¹, zoe¹

陽具

roman: joeng⁴ geoi⁶

陰莖

roman: yīnjīng

陽物

roman: yángwù

雞巴

roman: jība

屌

roman: diǎo

陽具

roman: yángjù

𡳞鳥

roman: lān-tsiáu

陰莖

roman: im-keng

戛

roman: khiat

訶

roman: hoⁿ

ފިރިހެން ހަށި

roman: firihen̊ haṣi

قَضِيب

roman: qaḍīb

ذَكَر

roman: ḏakar

أَيْر

roman: ʾayr

زِبّ

roman: zibb

بتاع

roman: betaʕ

زبر

roman: zubr

առնանդամ

roman: aṙnandam

կլիր

roman: klir

ագի

roman: agi

نری

roman: nari

ذکر

roman: zakar

قضیب

roman: qazib

آلت تناسلی مرد

roman: âlat-e tanâsoli-ye mard

શિશ્ન

roman: śiśna

લિંગ

roman: liṅg

લોડો

roman: loḍo

პენისი

roman: ṗenisi

ყლე

roman: q̇le

ასო

roman: aso

פִּין

roman: pin

זַיִן

roman: záyin

ತುಣ್ಣಿ

roman: tuṇṇi

يِغَجْ

roman: yïɣač

пенис

roman: penis

ශිෂ්නය

roman: śiṣnaya

음경

roman: eumgyeong

자지

roman: jaji

고추

roman: gochu

페니스

roman: peniseu

남근

roman: namgeun

좆

roman: jot

魔羅

roman: marā

ໂຄ້ຍ

roman: khōi

ແບ້ນ

roman: bǣn

ລິງຄະ

roman: ling kha

ອົງຄະຊາດ

roman: ʼong kha sāt

ກະດໍ

roman: ka dǭ

ലിംഗം

roman: liṅgaṃ

ᠴᠣᠴᠣ

roman: coco

बुल्ला

roman: bullā

नुन्नी

roman: nunnī

लवडा

roman: lavḍā

लंड

roman: laṇḍa


terrik

glosses: (Devkî) organê cinsî yê zelaman û candarên din yên nêr, parçeyê ganpêkirinê yê leşê zelaman û candarên din yên nêr

forms: quz

лат

roman: lat

анат

roman: anat

пенис

roman: penis

хуй

roman: xuj

ipa: /tɛɾˈɾɪk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-terrik.wav

hyphenation: ter·rik


doqişk

forms:
دۆقشک
gilç
kête
dûpişk

etymology_text: Dibe ji doq + -işk

ipa: /doːˈqɪʃk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-doqişk.wav

hyphenation: do·qişk


pido

glosses:
(devkî) (peyvek biçûkker yan şirînker e bo) organê cinsî yê zelaman û candarên din yên nêr,
parçeyê ganpêkirinê yê leşê zelaman û candarên din yên nêr

forms:
pidok
quz

ipa: /pɪˈdoː/

hyphenation: pi·do


pidok

ipa: /pɪˈdoːk/

hyphenation: pi·dok


minał

etymology_text: Ji erebî منال (menal). Bo zêdebûna D li pey (I)N bide ber "qalind" ji tirkî "kalın" û "elind" ji erebî "'elen".


mindał

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina منداڵ (mindall).

forms: minał


horî

glosses: Zeriyên ciwan û spehî yên ku tê bawerkirin ku li biheştê di xizmeta zelaman de ne

text: Li axretê 70 horî, li vê dinyayê 40 horî, oxxxxxx!

ref: Lotikxane.com, 7/2008

forms:
hûrî
esmer
kezîzer
zerî
حۆری

etymology_text: Ji erebî حورية (ḧûriyeᵗ) ji zimanên îranî, hevreha pehlewî hurust (jinên spehî), avestayî hu-rewse- ji hu- (spehî, baş, xweş - binere hewa) + -rewse- (dirûv, şikil, awa - binere xwerist, sirişt). Hê berî îslamê di berhemên zerdeştî de, bi taybetî di Erde Viraz Namek (Kitêba Virazê Rast) de, tê behskirin. Paşî li ber Erde Viraz Namekê herwiha Mi'raca Mihemed-pêxember jî hatiye nivîsîn. Herwiha hevreha huner, hinêr.


xelat

glosses:
tişta/ê kesek werdigire dema bi ser dikeve
(bi taybetî di pêşbaziyekê ango pêşbirkekê de)

text: Ba mujde û emr û beratNîşan hinarin hem xelatŞehzadeya gulgûn qeba

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
خهلات
xalet

etymology_text:
Hevreha soranî خهڵات (xellat), farisî خلعت (xel'et, “ebayê xelatkirinê”), osmanî خلعت, azerî xələt (“xilat, keftan”), ozbekî xalat, rusî халат (xalat), tirkî halat... Hemû ji erebî خِلْعَة (ḵilʿa) (ebayê xelatkirinê) ji خَلَعَ (ḵalaʿa) (ji xwe kirin, ji ber xwe kirin, veşelandin). Di zimanên din de wateya "eba, kiras" yan "ebayê/cilê xelatkirinê" dide lê kurdî (kurmancî û soranî) de wateya "padaşt, xelat" wergirtiye. Bo guherîna -i- bi -e- (xil'et > xelat bidin ber welat û ʕe anku عە (xilʕet > xelat) bidin ber eql > aqil.
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.,
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010

خهڵات

roman: xellat

বঁটা

roman: bõta

прэ́мія

roman: prémija

прыз

roman: pryz

узнагаро́да

roman: uznaharóda

нагаро́да

roman: naharóda

প্রাইজ

roman: praij

পুরষ্কার

roman: purôśkar

награ́да

roman: nagráda

ဆု

roman: hcu.

ᎠᏓᎪᎾᏙᏗ

roman: adagonadodi

獎品

roman: jiǎngpǐn

獎金

roman: jiǎngjīn

جَائِزَة

roman: jāʾiza

مُكَافَأَة

roman: mukāfaʾa

մրցանակ

roman: mrcʻanak

جایزه

roman: jâyeze

مکافات

roman: mokâfât

انعام

roman: en'âm

პრიზი

roman: ṗrizi

ჯილდო

roman: ǯildo

इनाम

roman: inām

पुरस्कार

roman: puraskār

פְּרָס

roman: pras

байге

roman: bayge

приз

roman: priz

сыйлык

roman: sıylık

상

roman: sang

ລາງວັນ

roman: lāng wan

награда

roman: nagrada

шагнал

roman: šagnal

ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ

roman: šangnal

انعام

roman: en'ãm

жүлде

roman: jülde

марапат

roman: marapat

сыйлық

roman: syilyq

бәйге

roman: bäige

मीढ

roman: mīḍha

мукофот

roman: mukofot

ҷоиза

roman: joyiza

инъом

roman: inʾom

бүләк

roman: büläq

انعام

roman: in'ām

нагоро́да

roman: nahoróda

រង្វាន់

roman: rɔɔrŭəngvŏən

פּרײַז

roman: prayz

פּרעמיע

roman: premye

βραβείο

roman: vraveío

βραβεῖον

roman: brabeîon

ἆθλον

roman: âthlon

ipa: /xɛˈlɑːt/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelat.wav

hyphenation: xe·lat

notes: Zayenda vê peyvê di kurmanciya navendî û rojavayî de bi piranî mê ye lê di kurmanciya rojhilatî de bi gelemperî nêr e.


pevre

pos: adv

pos_title: Hoker

forms: bi hev ra

вместе

roman: vmeste

разом

roman: razom


bakur

glosses: Alê dikeve destê rastê dema mirov berê xwe dide rojavayê.

text: Ber bi bakur ve biçe, cihê me li wira ye.

text: Li Bakurê Kurdistanê bi sermê re nexweşî bêtir bûne.

forms:
bakûr
باکور
бакöр
rojava
rojhilat

etymology_text: Ji ba + kur (dijwar, tund, xurt) ji ber ku ev ba ji aliyê bakur ve tê û sar û dijwar e

باکوور

roman: bakûr

ۋاسارد

roman: wasard

سەرنیشت

roman: sernîşt

тӱндӱк

roman: tündük

北

roman: にし, nishi

ሰሜን

roman: sämen

גרביא

roman: garbyā, garbyo

উত্তৰ

roman: uttor

ヘペラ

roman: hepera

төньяҡ

roman: tön’yaq

شُمال

roman: śumāl

وۄتُر

roman: wọtur

по́ўнач

roman: póŭnač

উত্তর

roman: uttôr

се́вер

roman: séver

မြောက်

roman: mrauk

къилбаседе

roman: q̇ilbasede

ᏧᏴᏨᎢ

roman: tsuyvtsvi

бый

roman: bɨy

быйфон

roman: bɨyfon

北

roman: pet

北

roman: běi

北方

roman: běifāng

北

roman: báe̤k

北

roman: pak, pok

эйгысӄын

roman: ėjgysqyn

ҫурҫӗр

roman: śurśĕr

شَمَال

roman: šamāl

հյուսիս

roman: hyusis

شمال

roman: šomâl

ઉત્તર

roman: uttar

ჩრდილოეთი

roman: črdiloeti

ऊतर

roman: ūtar

צָּפוֹן

roman: tsafón

ищхъэрэ

roman: iŝχără

ಉತ್ತರ

roman: uttara

шимал

roman: şimal

උතුර

roman: utura

북

roman: buk

북쪽

roman: bukjjok

айгытӄын

roman: aygətqən

темиркъазыкъ

roman: temirqazıq

ເໜືອ

roman: nư̄a

ທິດເໜືອ

roman: thit nư̄a

север

roman: sever

വടക്ക്

roman: vaṭakkŭ

ᠠᠮᠠᡵᡤᡳ

roman: amargi

хойд

roman: hojd

умард зүг

roman: umard züg

ᠬᠣᠶᠢᠳᠤ

roman: qoyidu

ଉତ୍ତର

roman: uttôrô

цӕгат

roman: cægat

شىمال

roman: shimal

солтүстік

roman: soltüstık

ϧⲏⲧ

roman: xēt

ϩⲏⲧ

roman: hēt

норд

roman: nord

по́лночь

roman: pólnočʹ

сѣ́вер

roman: sî́ver

таввял

roman: tavvʹal

ᱮᱛᱚᱢ

roman: etôm

ᱩᱛᱟᱹᱨ

roman: utăr

сѣверъ

roman: sěverŭ

ပွတ်းႁွင်ႇ

roman: póat hòang

қузам

roman: quzam

шимол

roman: šimol

வடக்கு

roman: vaṭakku

ఉత్తరము

roman: uttaramu

ఉత్తరం

roman: uttaraṃ

төньяк

roman: tön’yak

བྱང

roman: byang

соңгу чүк

roman: soñgu çük

соңгужүк

roman: soñgujük

𐎕𐎔𐎐

roman: ṣpn

شمال

roman: śamāl

пі́вніч

roman: pívnič

алтынзарых

roman: altınzarıx

ខាងជើង

roman: khaangcəəng

ឧត្តរ

roman: ʼŏttâr

хоту

roman: xotu


başûr

glosses: alê dikeve destê çepê dema mirov berê xwe dide rojavayê

text: Dema cara pêşîn însanên sipî çûn Amerîkayê, guman dikirin ku çûne Hîndistanê. Ji ber vê yekê ji xelkê wir re gotin hîndî. Lêbelê berî ku însanên sipî biçin Amerîkayê bi hezar salan îndîyanî li wir dijiyan. Ew ji bakur heta başûr bi kom û eşîrî dijiyan.

ref: Amadekar: Komxebat, Ansîklopediya Zarokan, APEC, 2004, r. 88, ISBN 91-89675-32-0

glosses: wek termeke coxrafî, di giroverka dinyayê de aliyê jêrîn

text: Pengûen çûkek mezin e. Ew nikare bifire lê baş ajnê dike. Pengûen li cemsara başûr hene. Yê herî mezin şahpengûen e û ji metreyekê dirêjtir e. Di nav pengûenan de yê nêr li ser hêkê kurk dikeve.

ref: Amadekar: Komxebat, Ansîklopediya Zarokan, APEC, 2004, r. 154, ISBN 91-89675-32-0

text: Sêyemîn pirtûk û yekem romana hevserokê berê yê Partiya Demokratîk a Gelan Selahattin Demirtaş ku niha li Edirneyê girtîgehê de ye, hat belavkirin. Ew pirtûka Demîrtaş niha li Başûrê Kurdistanê bo Kurdî tê wergerandin.

ref: rûdaw, Romana Demirtaş li Başûrê Kurdistanê bo Kurdî tê wergerandin https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/culture-art/200120202 arşîv, 21.01.2020

forms:
başur
rojava
rojhilat

etymology_text: Ji ba + şûr (şor, sûr, têrxwê) ji ber ku ev ba ji zirêyê ve tê û şor e anku têrxwê ye. Li pirraniya deverên Kurdiya Bakurî li şûna dibêjin qulbe, ji qible.

тӱштӱк

roman: tüštük

ደቡብ

roman: däbub

תימנא

roman: taymnā, taymno

দক্ষিণ

roman: dokhin

көньяҡ

roman: kön’yaq

по́ўдзень

roman: póŭdzjenʹ

দক্ষিণ

roman: dôkkhin

юг

roman: jug

တောင်

roman: taung

къилбе

roman: q̇ilbe

ᏧᎦᏃᏮᎢ

roman: tsuganowvi

нанфон

roman: nanfon

南

roman: nàm

南

roman: nán

南方

roman: nánfāng

南

roman: lâm

айвалыӈӄал

roman: ajvalyṇqal

جَنُوب

roman: janūb

جنوب

roman: gunūb

հարավ

roman: harav

𐭭𐭩𐭬𐭫𐭥𐭰

roman: nymlʿc

جنوب

roman: jonub

نیمروز

roman: nimruz

દક્ષિણ

roman: dakṣiṇ

სამხრეთი

roman: samxreti

दक्खिन

roman: dakkhin

दक्खण

roman: dakkhaṇ

दखन

roman: dakhan

क़िबला

roman: qiblā

जुनूब

roman: junūb

דָּרוֹם

roman: darόm

ದಕ್ಷಿಣ

roman: dakṣiṇa

къыбыла

roman: qıbıla

түштүк

roman: tüştük

දකණ

roman: dakaṇa

남

roman: nam

남쪽

roman: namjjok

앞

roman: ap

эвʼтылаӈӄал

roman: ewtəlañqal

къыбла

roman: qıbla

ທິດໃຕ້

roman: thit tai

ໃຕ້

roman: tai

തെക്ക്

roman: tekkŭ

өмнө

roman: ömnö

өмнө зүг

roman: ömnö züg

ଦକ୍ଷିଣ

roman: dôkṣiṇô

جەنۇب

roman: jenub

جنوب

roman: ǰanúb

پښوخوا

roman: pӽóxbā

оңтүстік

roman: oñtüstık

ⲣⲏⲥ

roman: rēs

зюйд

roman: zjujd

по́лдень

roman: póldenʹ

юг

roman: juh

соа̄ввьй

roman: soāvvʹj

соа̄ййв

roman: soājjv

ᱠᱚᱧᱮ

roman: kôñe

ᱫᱟᱹᱠᱷᱤᱱ

roman: dăkhin

югъ

roman: jugŭ

угъ

roman: ugŭ

кӱнегей

roman: künegey

ҷануб

roman: janub

தெற்கு

roman: teṟku

ทิศใต้

roman: tít dtâi

ใต้

roman: dtâi

దక్షిణం

roman: dakṣiṇaṃ

көньяк

roman: kön’yak

ལྷོ

roman: lho

мурнуу чүк

roman: murnuu çük

دکشن

roman: dakšin

пі́вдень

roman: pívdenʹ

ӱстінзарых

roman: üstínzarıx

ខាងត្បូង

roman: khaangtboung

ទក្សិណ

roman: tɔɔtŭəksən

соҕуруу

roman: soğuruu

דרום

roman: dorem

ハイ

roman: hayi

νότος

roman: nótos

ipa: /bɑːˈʃuːɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-başûr.wav

hyphenation: ba·şûr


şîmal

forms:
şimal
şemal

etymology_text: Ji erebî شمال (şimal: 1. bakur 2. çep), hevreha aramî סמל (sêmel), akadî şumêlu. Ji heman rehî: şûm

ipa: /ʃiːˈmɑːl/

hyphenation: şî·mal


cinûb

etymology_text: Ji erebî جَنُوب (janūb, “başûr”)

ipa: /d͡ʒɪˈnuːb/

hyphenation: ci·nûb


şîr

glosses: Şileya spî ya ji memikên jinan û ji guhanên candarên din yên mê tê (û wisa tê vexwarin yan jî mast yan penîr jê tê çêkirin).

text:
Inzalê legen nuzûlê ibrîq
Tesʿîd kirin bi qer û inbîq
Memzûc-i şebîhê şîr û şekker

forms:
شیر
шир
şêr
şîre

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *sṷēid- (“şîr”).
Hevreha sanskrîtî क्षीर (kṣîre, “şîr”), avestayî 𐬑𐬱𐬎𐬎𐬌𐬛- (xšuuid- /xşvid-/, “şîr”) farisiya kevn [skrîpt hewce ye] (şift-, “şîr”), farisî شیر (şîr, “şîr”), partî [skrîpt hewce ye] (šift), soranî شیر (şîr), zazakî şid / şit, hewramî şot.
Herwiha hevreha şil (“ruhn, şilî, têrav”) ya kurmancî û rehê [skrîpt hewce ye] (ksviḍ, “şil bûn”) ya sanskrîtî.
Peyva tirkî süt hevreha ya mongolî ᠰᠦᠨ (sün) e û di zimanên kevnar yên altayî de hebû lê belkî deynkirineke kevn ya ji hindûewropî be yan jî peyveke hevbeş ya herdu makezimanan be. Hêjayî gotinê ye ku ev rehê peyva şîr di pirraniya zimanên din yên hindûewropî de peyda nabe lê rehê *h₂melg̑- gelek berbelavtir e: latînî mulgeo, yûnanî ἀμέλγω (ἀmélgo), îngilîzî milk, rusî молозиво (molozivo), lîtwanî mélžti, toçarî A malke...

ахш

roman: āxš

щэ

roman: š̍ă

сӱт

roman: süt

ⴰⵛⴼⴼⴰⵢ

roman: ašffay

ⴰⴽⵯⴼⴰⵢ

roman: akʷfay

ⴰⵖⵖⵓ

roman: aɣɣu

ⴰⵖⵓ

roman: aɣu

ወተት

roman: wätät

ܚܠܒܐ

roman: ḥaləḇā

חַלְבָּא

roman: ḥalbā

গাখীৰ

roman: gakhir

рахь

roman: rax

दूध

roman: dūdh

トペ

roman: tope

һөт

roman: höt

შურ

roman: šur

малако́

roman: malakó

شیر

roman: šír

দুধ

roman: dudh

شیر

roman: šir

мля́ко

roman: mljáko

နို့

roman: nui.

һүн

roman: hün

འོ་མ

roman: 'o ma

шура

roman: šura

ᎤᏅᏗ

roman: unvdi

нэзы

roman: nezɨ

奶

roman: nǎi

乳

roman: rǔ

乳汁

roman: rǔzhī

牛乳

roman: niúrǔ

奶

roman: leng/ni/nai

лывээръын

roman: lyvėėrʺyn

сӗт

roman: sĕt

ниъ

roman: niʾ

ކިރު

roman: kiru

حَلِيب

roman: ḥalīb

لَبَن

roman: laban

حليب

roman: ḥlīb

կաթ

roman: katʻ

ловсо

roman: lovso

ሐሊብ

roman: ḥälib

өкэнь

roman: ökəņ

укумни

roman: ukumņi

𐤇𐤋𐤁

roman: ḥlb

दूद

roman: dūd

𐌼𐌹𐌻𐌿𐌺𐍃

roman: miluks

რძე

roman: rʒe

חָלָב

roman: khaláv

шэ

roman: šă

үсн

roman: üsn

ಹಾಲು

roman: hālu

دۄد

roman: dọd

द्वद

roman: dwad

කිරි

roman: kiri

йӧв

roman: jöv

젖

roman: jeot

유즙(乳汁)

roman: yujeup

밀크

roman: milkeu

우유(牛乳)

roman: uyu

ᒎᒎᔑᓈᐴ

roman: coocooshinaapoo

ਦੁੱਧ

roman: duddh

ນ້ຳນົມ

roman: nam nom

ນົມ

roman: nom

ბჯა

roman: bǯa

нек

roman: nek

млеко

roman: mleko

പാൽ

roman: pāl

ᠰᡠᠨ

roman: sun

ბჟა

roman: bža

лофца

roman: lofca

сүү

roman: süü

ᠰᠦᠨ

roman: sün

ᠰᠦ

roman: sü

दुरु

roman: duru

うしぬちー

roman: ʼushinuchī

କ୍ଷୀର

roman: kṣīrô

ଦୁଧ

roman: dudhô

ӕхсыр

roman: æxsyr

حلیب

roman: halîb

لبن

roman: leben


şîr

ipa: /ʃiːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şîr.wav

hyphenation: şîr


şûr

glosses: Çekek devikdirêj e bi gelemperî hinekî tewandî anku çemandî ye (mirov bi dest xwe digirin û pê şerr dikin).

text: Di piraniya şevan de gava ku wan şûrên sibhanî yên dudev bi milên xwe ve dadileqdin, saweke giran dixistine hinav û dilên dijminan.

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, ISBN 91 972090 3 1

text: Şûrê Xalid li pişta te ye, / Ji neha û heta sibê heft sed siwarê, / Kurda bi gerdanî li pişta te ye

ref: Amadekar: Mele Xelefê Bafê Dîroka kelepora mîrnişîniya Botan, Çapxaneya Emîral, 2004

text: Hatin, lê bi tang, top, şûr û dekên xwe ve hatin.

ref: Mehmed Uzun, Hêz û Bedewiya Pênûsê, Weşanên Nûdem, 1993

text: U adetê Ekradan, xândar şîrê xwe (şûrê xwe) davê ustuyê Xwe û topekî cawî didite bin çengê xwe û diçit xwe davējite mala xweyî xûnê ko "Ev e şîr û ev e kefen, yan min bikuje yan min aza bike." Icarê xweyê xûnê elbette wî xûndarê xwe aza dike.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 56, ISBN 9789944360678

forms:
شوور
şîr
şwîr
şimşûr

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *ḱōro- ji *ḱō- (“sûn, hesûn, sûtin”), hevreha hesan, san, sûn, hesûn, sûtin yên kurdî, سان (san) ya farisî, अश्रि (áśri: devê kêr û amûrên weke wê) û शूल (śū'la: amûrên tûj) ya sanskrîtî, սուր (sur: şûr; tûj) û հեսան (hesan: hesan) yên ermenî, cōt (hesan) û catus (jîr) yên latînî.

شمشێر

roman: şimşêr

شەفرە

roman: şefre

аса

roman: āsā

чатэ

roman: čātă

кылыш

roman: kïlïš

ሰይፍ

roman: säyf

তৰোৱাল

roman: torüal

হেংদাং

roman: heṅdaṅ

кӏалден

roman: ḳalden

ҡылыс

roman: qïlïs

ша́бля

roman: šáblja

меч

roman: mječ

زہم

roman: zahm

তলোয়ার

roman: tolōẏar

তরোয়াল

roman: torōẏal

তেগ

roman: teg

শমশের

roman: śômśer

ছুরি

roman: churi

দাও

roman: dao

দা

roman: da

меч

roman: meč

ဓား

roman: dha:

һэлмэ

roman: helme

𑄙𑄟

roman: dhāmā

гӏалакх

roman: ġalaq

тур

roman: tur

ᎭᏰᎳᏍᏗ ᎦᏅᎯᏓ

roman: hayelasdi ganvhida

劍

roman: kiam

劍

roman: jiàn

刀

roman: dāo

劍

roman: giéng

劍

roman: kiàm

ކަނދި

roman: kaⁿdi

سَيْف

roman: sayf

سيف

roman: sēf

թուր

roman: tʻur

սուր

roman: sur

тутэкэ̄н

roman: tutəkə̄n

شمشیر

roman: šamšir

𐌷𐌰𐌹𐍂𐌿𐍃

roman: hairus

𐌼𐌴𐌺𐌴𐌹𐍃

roman: mēkeis

તલવાર

roman: talvār

શમશેર

roman: śamśer

ხმალი

roman: xmali

დაშნა

roman: dašna

მახვილი

roman: maxvili

ლახვარი

roman: laxvari

חֶרֶב

roman: ẖérev

סַיִף

roman: sáyif

селм

roman: selm

үлд

roman: üld

мишл

roman: mişl

чашк

roman: çaşk

ಕತ್ತಿ

roman: katti

кылыч

roman: kılıç

කඩුව

roman: kaḍuwa

шыпурт

roman: šypurt

검

roman: geom

칼

roman: kal

къылыч

roman: qılıç

ດາບ

roman: dāp

വാള്

roman: vāḷŭ

ᠯᠣᡥᠣ

roman: loho

илд

roman: ild

сэлэм

roman: selem

кылыш

roman: kılış

ଖଡ୍ଗ

roman: khôḍgô

кард

roman: kard

цирхъ

roman: cirq

قلج

roman: kılıc

سیف

roman: seyf

شمشیر

roman: şimşir

قىلىچ

roman: qilich

شەمشەر

roman: shemsher

توره

roman: túra

қылыш

roman: qylyş

ⲥⲏϥⲓ

roman: sēfi

ⲥⲏϥⲉ

roman: sēfe

шпа́га

roman: špága

са́бля

roman: sáblja

мӣһкь

roman: mīhkʹ

कृपाण

roman: kṛpāṇa

असि

roman: asi

खड्ग

roman: khaḍga

ܣܝܦܐ

roman: sāyp̄ā

мечь

roman: mečĭ

လႅဝ်း

roman: láew

қылыш

roman: qılış

шамшер

roman: šamšer

வாள்

roman: vāḷ

ꪒꪱꪚ

roman: đáp


şûr

glosses: têrxwê, tiştê zêde xwê di nav de heye (bi taybetî xwarin)

forms: şor

ipa: /ʃuːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şûr.wav

hyphenation: şûr


çek

glosses: Tiştên şer pê tê kirin (wek: tifeng, top, moşek, şûr).

text: Çek û rextên kuştiyan jî hema wisan bi terkiya hespên wan va girêdayî bûn.

ref: Perwîz Cihanî, Bilîcan, Nefel, 2002, ISBN 91-89687-12-4

text: Loma kurdan jî, ji bo parastina welêt, çek hildan û ketin nav refên ordiya Osmanî.

ref: Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, 2002

text: Ekrad hesp û çekêd xwe, memnû'e(qedexe ye)eslen bi emanet nadine birayê xwe jî. Ekrad dibêjin mirov jina xwe emanet biditin, ne ko hesp û alatêd xwe î herbê bi emnanet biditin.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 90, ISBN 9789944360678

forms: چەک

etymology_text:
Hevreha soranî چەک (çek), zazakî çeke, hewramî چەک (çek). Dibe ku pêbestî bi çek/çaka nêr a bi ramana "cil, kinc", ku dariştiyeka cil e. Bide ber rext ku di zimaninên kurdî da ramana cil û bergan jî bi kar tê anîn. Bi gengaztirîn ji proto-hindûewropî *keku-, hevreha çakuç, çeqo.
Dîtaneya ku doz dike ji ermenî զենք (zenkʻ), firejimara զէն (zēn) e nepêkan e ji ber pirsgirêkên dengnasîkî, û êdî nayê pejirandin.

абџьар

roman: ābǯ̍ār

ӏашэ

roman: ʾāšă

ашэ

roman: āšă

wapen

roman: wâpen

የጦር መሣሪያ

roman: yäṭor mäśariya

זינא

roman: zaynā’

ярагъ

roman: jaraġ

ҡорал

roman: qoral

збро́я

roman: zbrója

ару́жжа

roman: arúžža

অস্ত্র

roman: ôśtr

হাতিয়ার

roman: hatiẏar

оръ́жие

roman: orǎ́žie

လက်နက်

roman: laknak

зэбсэг

roman: zebseg

герз

roman: gerz

武器

roman: mou⁵ hei³

兵器

roman: bing¹ hei³

җүнчи

roman: žünči

武器

roman: wǔqì

兵器

roman: bīngqì

軍器

roman: jūnqì

武器

roman: bú-khì

ирвын

roman: irvyn

سِلَاح

roman: silāḥ

զենք

roman: zenkʻ

سلاح

roman: selâh

𐍅𐌴𐍀𐌽

roman: wēpn

શસ્ત્ર

roman: śastra

იარაღი

roman: iaraɣi

საჭურველი

roman: sač̣urveli

हथियार

roman: hathiyār

आयुध

roman: āyudh

כְּלִי נֶשֶׁק

roman: kli néshek

ಆಯುಧ

roman: āyudha

сауут

roman: sawut

курал

roman: kural

курал-жарак

roman: kural-carak

жарак

roman: carak

무기

roman: mugi

병기

roman: byeonggi

ຄຳເພິງ

roman: kham phœng

ອາວຸດ

roman: ʼā wut

оружје

roman: oružje

ആയുധം

roman: āyudhaṃ

зэвсэг

roman: zevseg

ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ

roman: ǰebseg

мирв

roman: ḿirw°

савыт

roman: savıt

ଶସ୍ତ୍ର

roman: śôstrô

وسله

roman: waslá

اسلحه

roman: aslehá

ਹਥਿਆਰ

roman: hathiāra

қару

roman: qaru

ору́жие

roman: orúžije

орѫжиѥ

roman: orǫžije

оружие

roman: oružie

လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ

roman: lāak nāak

ၵွင်ႈၵၢင်ႇ

roman: kōang kàang

силоҳ

roman: siloh

яроқ

roman: yaroq

аслиҳа

roman: asliha

ஆயுதம்

roman: āyutam

ఆయుధము

roman: āyudhamu

ብረት

roman: bərät

མཚོན་ཆ

roman: mtshon cha

གོ་མཚོན

roman: go mtshon

ору́жжя

roman: orúžžja

គ្រឿងអាវុធ

roman: krɨəngʼaavut

អាវុធ

roman: ʼaavut

וואָפֿן

roman: vofn

כּלי־זיין

roman: klezayen

όπλο

roman: óplo

ὅπλον

roman: hóplon

ἄορ

roman: áor

ipa: /t͡ʃɛk/

hyphenation: çek


çek

glosses: Kaxezek e tê dagirtin û îmzekirin bo ku kesek bikare tevavek pareyan ji bankeyê pê wergire.

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî چهک (çek), farisî چک (çek), pehlewî [skrîpt hewce ye] (çekk), têkilî peyva şah. صَكّ (ṣekk) ya erebî, çek ya tirkî, check û cheque yên îngilîzî, chèque ya fransî, almanî Scheck, cheque ya spanî û portugalî, чек (çêk) ya rusî... ji zimanên îranî hatine wergirtin.

επιταγύ

roman: epitagý


çek

glosses:
Tiştên mirov li ber xwe dike, tiştên mirov dike ber xwe, tiştên mirov li xwe dike
(wek: çakêt, gumlek, saqo, kiras, şelwal, derpî).

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


şile

glosses:
her tiştê şil (wek: av, dew, şîr, şerbet, mey, bade)
 tiştê dikare bêt rêtin ango rijandin

forms:
şilavî
şilemenî
gazatî
hişkatî

etymology_text: Ji şil + e.

شلە

roman: şle


şilavî

forms:
şile
şilemenî
gazatî
hişkatî

etymology_text: Ji şil + avî.


şilemenî

forms:
شلەمەنی
şilavî
şile
gazatî
hişkatî

etymology_text: şil + e + menî


ronatî

forms:
ruhnatî
rûnatî
riwînatî
gazatî
hişkatî

etymology_text: ron (2) + atî


quz

glosses:
organê cinsî yê jinan û candarên din yên mê,
kuna mîz jê tê ya leşê jinan û candarên din yên mê
 kuna zarok tê re tên ya leşê jinan û candarên din yên mê

forms:
qeyz
qûz
kuz
piz
çiz
gilik
zîlik
kîr

etymology_text: Hevreha soranî قوز (quz) û کوز (kuz), zazakî kîs, kis belûçî [skrîpt hewce ye] (kus), farisî کس (kos), sanskrîtî कुक्षि (kukṣí: zik, malzarok), lîtwanî kūšỹs, latviyayî kūsis, rûsî ки́ска (kîska)... hemû ji proto-hindûewropî *kuḱis (“quz”). Maneya bingehîn ya peyvê dikare "zik, malzarok" be jî wek ku di sanskrîtî de hatiye parastin lê paşî wek bernavekî bi maneya "quz" hatibe bikaranîn.

እምስ

roman: ʾəms

по́хва

roman: póxva

вагі́на

roman: vahína

пізда́

roman: pizdá

যোনি

roman: joni

बुर

roman: bur

योनि

roman: yoni

ваги́на

roman: vagína

влага́лище

roman: vlagálište

пу́тка

roman: pútka

ᎤᎴᏍᏓᎸᎢ

roman: ulesdalvi

陰道

roman: jam¹ dou⁶

陰道

roman: yīndào

陰道

roman: im-tō

مَهْبَل

roman: mahbal

مَهْبِل

roman: mahbil

فَرْج

roman: farj

ڤاچاينا

roman: vāžāynā

հեշտոց

roman: heštocʻ

պուց

roman: pucʻ

واژن

roman: vâžan

مهبل

roman: mahbel

યોની

roman: yonī

ვაგინა

roman: vagina

საშო

roman: sašo

चूत

roman: cūt

נַרְתִּיק

roman: nartik

ತುಲ್ಲು

roman: tullu

ಯೋನಿ

roman: yōni

влагалище

roman: vlagalişçe

ийин

roman: iyin

жыныс коңулу

roman: cınıs koñulu

보지

roman: boji

질

roman: jil

바기나

roman: bagina

ຊ່ອງຄອດ

roman: sǭng khǭt

ຫີ

roman: hī

ໂຍນີ

roman: nyō nī

родница

roman: rodnica

пичка

roman: pička

эм бэлэг эрхтэн

roman: em beleg erhten

үтрээ

roman: ütree

ᠦᠲᠦᠷᠦᠭᠡ

roman: ütürüge

पुति

roman: puti

योनीमार्ग

roman: yonīmārga

陰目

roman: ほーみー, hōmī

مهبل

roman: mehbil

جىنسىي يول

roman: jinsiy yol

فرج

roman: farǰ

қынап

roman: qynap

влагалище

roman: vlagalişşe

влага́лище

roman: vlagálišče

же́нский полово́й о́рган

roman: žénskij polovój órgan

योनिः

roman: yoniḥ

स्त्रीन्द्रिय

roman: strīndriya

யோனி

roman: yōṉi

பெண்குறி

roman: peṇkuṟi

புண்டை

roman: puṇṭai

дымлык

roman: dımlıq

ጉሕጓሕ

roman: guḥgʷaḥ

སྟུ

roman: stu

མོ་མཚན

roman: mo mtshan

གསོལ་སྟུ

roman: gsol stu

پھدی

roman: phuddi

وجائنا

roman: vajā'inā

пі́хва

roman: píxva

пизда́

roman: pyzdá

យោនី

roman: yoonii

שייד

roman: sheyd

וואַגינע

roman: vagine

מוטערשייד

roman: mutersheyd

κόλπος

roman: kólpos

κολεός

roman: koleós

μυχή

roman: mukhḗ

ipa: /qʊz/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-quz.wav

hyphenation: quz


mîz

glosses:
destava zirav, îdrar,
ava di kîrî yan quzî re ji leşê mirovan û candarên din derdikeve

text: Sîstema mîzê ji du gurçikan, lulên mîzê, kîsika mîzê (mîzdank) û ji rêya mizê pêktê. Bedenê mirovan her roj nêziki 2 lître mîz çêdike.

ref: Anatomiya Bedena Mirovan, Huseyin Bektaş, Weşanên Deng

forms:
میز
gû

etymology_text:
* proto-hindûewropî: *meigʰ- ("mîstin")
:* proto-îranî: *maiz- ("mîstin")
::avestayî: maez- ("mîstin")
::farisiya kevn: mēz- ("mîstin")
::hotenî: myz- ("mîstin")
::farisî: mīz ("mîz")
::osetî: mîzyn- ("mîstin")
::semnanî: damīz- ("gı kerden")
::xunsarî: mīz ("mîz") … ^(alfabeya arî)
::kurmancî: mîz ("mîz")
::soranî: mêz ("mîz")
::zazakî: mîz) ("mîz")
::hewramî: gimîz ("mîz") ...
:sanskrîtî: meh- ("mîstin")
:yûnanî: omeikhein ("mîstin")
:latînî: meiere ("mîstin")
:îngilîziya kevn: migan ("mîstin") ...
:Çavkanî: Cheung p.179, Watkins p.53, MacKenzie P.139, Etymonline

сийдик

roman: siydik

ሽንት

roman: šənt

পেচাপ

roman: pesap

মূত

roman: mut

һейҙек

roman: heyðek

бәүел

roman: bäwel

мача́

roman: mačá

পেচ্ছাপ

roman: pecchap

প্রস্রাব

roman: prôśrab

মূত্র

roman: mutr

ури́на

roman: urína

ဆီး

roman: hci:

ᎠᏗᎧᏓ

roman: adikada

小便

roman: siu² bin⁶

尿

roman: ngiau

尿

roman: niào

小便

roman: xiǎobiàn

尿

roman: jiō, liō

小便

roman: sió-piān

بَوْل

roman: bawl

بول

roman: bōl

شُخَّان

roman: šuḵḵān

մեզ

roman: mez

ادرار

roman: edrâr

شاش

roman: šâš

پیشاب

roman: pešâb

میزه

roman: mize

بول

roman: bowl

پیشیار

roman: pišyâr

کمیز

roman: komiz

મૂતર

roman: mūtar

შარდი

roman: šardi

ფსელი

roman: pseli

पेशाब

roman: peśāb

मूत

roman: mūt

मूत्र

roman: mūtra

प्रस्राव

roman: prasrāv

שֶׁתֶן

roman: shéten

שתינה

roman: shtína

шеесн

roman: şeyesn

مٕتھٕر

roman: mụthụr

زَل

roman: zal

اِدرار

roman: idrār

заара

roman: zaara

오줌

roman: ojum

소변

roman: sobyeon

ປັດສາວະ

roman: pat sā wa

ຍ່ຽວ

roman: nyiāu

ມຸດຕະ

roman: mut ta

ເບົາ

roman: bao

цвар

roman: c°ar

чухь

roman: čux

урина

roman: urina

мочка

roman: močka

മൂത്രം

roman: mūtraṃ

ᠰᡳᡴᡝ

roman: sike

шээс

roman: šees

သျာ

roman: həya

ମୂତ

roman: mūtô

ମୂତ୍ର

roman: mūtrô

سۈيدۈك

roman: süydük

ادرار

roman: edrãr

بولې

roman: báwle

پېشاب

roman: pešãb

ميچيازې

roman: mičyãze

ਪਿਸ਼ਾਬ

roman: piśāb

зәр

roman: zär

несеп

roman: nesep

сідік

roman: sıdık

моча́

roman: močá

प्रस्राव

roman: prasrāva

پشاب

roman: pešâbu

مُٽُ

roman: muṭu

моча

roman: moča

ᮎᮤᮊᮤᮄᮂ

roman: cikiih

пешоб

roman: pešob

шоша

roman: šoša

бавл

roman: bavl

мезак

roman: mezak

ฉี่

roman: chìi

เยี่ยว

roman: yîao

ఉచ్చ

roman: ucca

మూత్రము

roman: mūtramu


çiz

forms: çîz


destav

forms: دەستئاڤ

etymology_text: Ji dest + av.

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-destav.wav

hyphenation: des·tav


şil

glosses: Tişta/ê av pê ve; tişta/ê av yan ronatiyek din ketiye ser; tişta/ê di avê yan ronatiyek din hilandin.

text: Cilên min li ber baranê şil bûn.

text: Xweş dibû wê saetêPê xweş dibû sed lal û şilPê ron dibû sed çav û dil

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
şiltir (comparative)
herî şil (superlative)
şiltirîn (superlative)
شل

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *sṷēid- (“şîr; şilî”).
Hevreha[skrîpt hewce ye] (ksviḍ, “şil bûn”) ya sanskrîtî. Herwiha hevreha şîr ya kurmancî, sanskrîtî क्षीर (kṣîre, “şîr”), avestayî [skrîpt hewce ye] (xşvid-, “şîr”) farisiya kevn [skrîpt hewce ye] (şift-, “şîr”), farisî شیر (şîr, “şîr”), soranî شیر (şîr), zazakî şid / şit, hewramî şot. Herwiha hevreha şil (ruhn, şilî, têrav) ya kurmancî û rehê [skrîpt hewce ye] (ksviḍ, “şil bûn”) ya sanskrîtî.

су

roman: su

чыкту

roman: čïktu

তিঁতা

roman: tĩta

ভিজা

roman: bhiza

еүеш

roman: yeweš

дымлы

roman: dïmlï

сей

roman: sey

мо́кры

roman: mókry

вільго́тны

roman: vilʹhótny

ভিজা

roman: bhija

мо́кър

roman: mókǎr

вла́жен

roman: vlážen

စို

roman: cui

ꨚꨔꩍ

roman: pathah

тӏеда

roman: ṭeda

ᎦᏚᎵᏓ

roman: gadulida

濕//溼//湿

roman: shī

澹

roman: tâm

مَبْلُول

roman: mablūl

مُبْتَلّ

roman: mubtall

فازڭ

roman: fāzag

فازڭة

roman: fāzga

թաց

roman: tʻacʻ

خیس

roman: xis

*𐌵𐍂𐌰𐌼𐌼𐍃

roman: *qramms

სველი

roman: sveli

ნოტიო

roman: noṭio

ტენიანი

roman: ṭeniani

गीला

roman: gīlā

רטוב

roman: ratóv

רטובה

roman: retuvá

нымдуу

roman: nımduu

суу

roman: suu

젖은

roman: jeojeun

젖다

roman: jeotda

сув

roman: suw

изгъар

roman: izğar

дым

roman: dım

йибиген

roman: yibigen

бавукъ

roman: bawuq

ປຽກ

roman: pīak

мокар

roman: mokar

влажен

roman: vlažen

чийг

roman: čijg

нойтон

roman: nojton

भिजेको

roman: bhijeko

لوند

roman: lund

дымқыл

roman: dymqyl

мо́крый

roman: mókryj

आर्द्र

roman: ārdra

เปียก

roman: bpìiak

ฉ่ำ

roman: chàm

తడి

roman: taḍi

воло́гий

roman: volóhyj

ទទឹក

roman: tɔɔ tɨk

សើម

roman: saəm

נאַס

roman: nas

υγρός

roman: ygrós

ὑγρός

roman: hugrós

ipa: /ʃɪl/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şil.wav

hyphenation: şil


navran

glosses:
(peyvek rêzgir e li şûna) quz,
organê cinsî yê jinan û candarên din yên mê

forms: navpî

etymology_text: Ji nav + ran.


nav

text:
Herçibîvêrê ku navê dilberê bêtin li ser,
Xweş dibit hadir di gavê bêguman û şubhe ye.

ref: Melayê Cizîrî: Dilberê Serdarê Xuba

text:
Ma li ser lewhê nivîsî dem bi dem
Serxweş û şukranê Wî navê şêrîn
Paşî bi ilhamê Rebb-il 'alemîn

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

glosses: peyveke taybet ku welat, bajarek an devereke din pê tê nasîn

text:
Dûr bû ji wî zad û te’am,
Xizmet dikir daim mudam,
Navê wî çûbû şerq û şam,
Kamil ji qedr û qîmetê

ref: Feqiyê Teyran: Bersîsê Abid

forms:
naw
ناڤ
нав

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *h₁nómn̥. Hevreha soranî ناو (naw), kurdiya başûrî naw, lekî nam, hewramî name, zazakî name, belûçî û farisî نام (nam), tacikî û osetî ном (nom), peştûyî نوم (num), farisiya navîn 𐫗𐫀𐫖 (nam), partî 𐫗𐫀𐫖 (nʾm) / 𐭍𐭀𐭌 (nam), farisiya kevn 𐎴𐎠𐎶 (n-a-m /nāma/), avestayî 𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥 (nāman)... sanskrîtî नामन् (nā́man), hindî नाम (nām), urdûyî نام (nām), maratî नाव (nāv), nepalî û sindhî नाउँ (nāũ)... hîtîtî 𒆷𒀀𒈠𒀭 (lāman)... almanî Name, holendî naam, îngilîzî name, swêdî namn, norwecî namn / nav, danmarkî navn, îzlendî nafn... oskanî 𐌍𐌖𐌌𐌍𐌄𐌝𐌔 (numneís), umbriyî 𐌍𐌏𐌌𐌄 (nome) û 𐌍𐌖𐌌𐌄𐌌 (numem), latînî nomen, îtalî û portugalî nome, fransî nom, romanî nume, spanî nombre... yûnaniya kevn όνομα (ónoma)... ermenî անուն (anun) (anun)... bretonî anv, îrlendî ianm... albanî êmën / emër... rusî и́мя (ímja) (íma), polonî imię, miano.
Bo guherîna M bi V di kurdî de, binêrin herwiha: dav, gav...
;Çavkanî:
* Beekes, Robert S. P. (2011): Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction, revised by Michiel de Vaan.
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* Kloekhorst, Alwin (2008): Etymological Dictionary of the Hittite Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 5), Leiden, Boston: Brill.
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966
* Mackenzie, D. N. (1971), A Concise Pahlavi Dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press.
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
* Ringe, Donald (2006): From Proto-Indo-European to Proto-Germanic (A Linguistic History of English; 1), Oxford: Oxford University Press
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em

ناو

roman: naw

ахьʒ

roman: āx̍ʒ

цӏэ

roman: c̣ă

名

roman: なー, nā, なみん, namin

名

roman: なー, nā

ስም

roman: səm

ܫܡܐ

roman: šəmā

নাম

roman: nam

цӏар

roman: c̣ar

レ

roman: re

исем

roman: isem

ат

roman: at

імя́

roman: imjá

назо́ў

roman: nazóŭ

на́зва

roman: názva

نام

roman: nám

тур

roman: tur

и́ме

roman: íme

назва́ние

roman: nazvánie

наименова́ние

roman: naimenovánie

နာမည်

roman: namany

нэрэ

roman: nere

མིང

roman: ming

цӏе

roman: c̣e

मेङ्

roman: meng

名字

roman: ming⁴ zi⁶

名稱

roman: ming⁴ cing¹

минзы

roman: minzɨ

名字

roman: 'miang⁴ ci⁵

名仔

roman: miàng-é

名字

roman: miàng-sṳ

名

roman: míng

名字

roman: míngzi

名稱

roman: míngchēng

名

roman: miàng

名

roman: miâ

名字

roman: miâ-jī, miâ-lī

名稱

roman: miâ-chheng

нынны

roman: nynny

ят

roman: jat

ނަން

roman: nan̊

اِسْم

roman: ism

أَسْمَاء

roman: ʾasmāʾ

اسم

roman: esm

اسم

roman: isim

اسمية

roman: smiyya

اسم

roman: sem

اِسْمْ

roman: ʾism

անուն

roman: anun

лем

roman: lem

гэрбэ

roman: gərʙə

гэрби

roman: gərbi

نام

roman: nâm

বিমুং

roman: bimuŋ

𐌽𐌰𐌼𐍉

roman: namō

નામ

roman: nām

სახელი

roman: saxeli

სახელწოდება

roman: saxelc̣odeba

დასახელება

roman: dasaxeleba

𒆷𒀀𒈠𒀭

roman: lāman

نومَ

roman: nōma

שֵׁם

roman: shem

цӏи

roman: c̣i

ᚐᚅᚋ

roman: anm

نوم

roman: Latin: nom

нерн

roman: nern

ಹೆಸರು

roman: hesaru

ااتْ

roman: āt

ناو

roman: nāv

ысым

roman: ısım

නම

roman: nama

ним

roman: nim

이름

roman: ireum

성함

roman: seongham

명칭

roman: myeongching

ຊື່

roman: sư̄

тӏвар

roman: ṭvar

име

roman: ime

назив

roman: naziv

പേര്

roman: pērŭ

നാമം

roman: nāmaṃ

ᡤᡝᠪᡠ

roman: gebu


nav

glosses: hindir, merkez, navend, nîvek, navber, daxil, beyn, navbeyn, di nav de, li gel, pê re

text:
Li nav narê, evêpêtê,
Li ser sêlê xewa kê tê,
Ecel gurg e yeqîn kê tê,
Te ne fikr e û ne ew kar e...

ref: Feqiyê Teyran: Rabe dilo, dilo rabe!

forms:
nêv
naw
nêw

etymology_text:
Hevreha soranî ناو (naw), farisî ناف (naf, “navik”), farisiya navîn 𐭭𐭠𐭯𐭪 (nāfag, nafeg: navik)... sanskrîtî नभ्य (nábhya) û नाभि (nā́bhi)... latviyayî naba... almanî Nabe, Nabel, holendî naaf, îngilîzî nave, navel, swêdî nav, navel, danmarkî navnavle... ermenî անիւ (aniw)... yûnaniya kevn ὀμφαλός (omphalós)... latînî umbilīcus, fransî nombril, ombilic, îtalî ombelico, portugalî umbigo, spanî ombligo... hemû ji proto-hindûewropî *h₃nobʰilos ji *h₃nebʰ- (nav, nîve; navik).
Binêre herwiha: hinav, navik.
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Mackenzie, D. N. (1971), A Concise Pahlavi Dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press.
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em

вътре

roman: vátre

内

roman: nèi

შიგ

roman: šig

შიგნით

roman: šignit

внутри

roman: vnutri

μέσα

roman: mésa

ipa: /nɑːv/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-nav.wav

hyphenation: nav


nav

etymology_text: Binêre: nav (navdêr 2)

в

roman: v

във

roman: vǎv

در

roman: der

تو

roman: tû


nav

pos: num

pos_title: Hejmar

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q12107 (bre)-Ifig Flatrès - ROUDOUR-nav.wav


Wîkîferheng

glosses: Çapa kurdî ya ferhenga navneteweyî Wiktionary.

etymology_text: Ji wîkî + ferheng, wergerandina yekser ji îngilîzî Wiktionary.

ویکیفەرھەنگ

roman: wîkîferheng

ዊኪ-መዝገበ-ቃላት

roman: Wiki-mêzbabê-kalat

Викиһүҙлек

roman: Vikihüðlek

ВікіСлоўнік

roman: VikiSloŭnik

Уикиречник

roman: Uikirechnik

维基字典

roman: Wéijī zìdiǎn

ވިކިރަދީފު

roman: vikiradīfu

ويكاموس

roman: Wikamus

ویكیواژه

roman: Wîkîvaje

વિક્ષનરી

roman: Wikjanari

विकीशब्दकोश

roman: Vikijabdej

विक्षनरी

roman: Vikjanari

ויקימילון

roman: Vikimillon

Уикисөздүк

roman: Uikisözdük

වික්ෂනරි

roman: wikṣanari

위키낱말사전

roman: Wikinatmalsajeon

Викиречник

roman: Vikirečnik

Викидзырдуат

roman: Vikiʒyrdwat

Викисөздік

roman: Vikisözdık

Викисловарь

roman: Vikislovarʹ

విక్షనరీ

roman: vikṣanarī

Вікісловник

roman: Vikislovnik

װיקיװערטערבוך

roman: Vikiverterbuq

Βικιλεξικό

roman: Vikilexikó


filanî

glosses:
zimanê siryanî yan aşûrî
(ku zimanên yan zaravayên fileyên Başûrê Kurdistanê ne)

glosses:
ermenî, zimanê ermeniyan
(ku zimanê fileyên Bakurê Kurdistanê ye)

etymology_text: Ji file + -anî.


filanî

forms:
filanîtir (comparative)
herî filanî (superlative)
filanîtirîn (superlative)


çip

glosses: dilop, libên avê, hebên avê yan yên şiliyeke din

text: Qedeha xwe ta çipa dawîn bi ser dilê xwe de kir, destê xwe bi serûçavên xwe de anî. Paşî destê xwe kir berîka xwe de û parçehelbesta xwe deranî. Xemek xweşik ket ser rûyê wî, dişibî mijek binefşî. Ji xwe re got: Helbest jiyanek bi serê xwe ye, wek tê gotin, zimanê xwedayan e. Ev tenêtiya min, esmanê sayî, dara şên, çîrok û şano, hemî bedewî û delaliyên vê jiyanê helbest in. 'Neke' û 'here' yên keçan, axîn û nalînên kuran, xwişîn û lemelema kanîkan, berfa rizde û betenan, hemî helbest in. Jiyana helbest tê de nemîne, dê bibe cemed û qeşayek bêtam û bêbêhn.

ref: Reûf Bêgerd: Mirina helbestvanekî, wergerrandin ji soranî: Husein Muhammed, Nefel.com, 10/2009

etymology_text: Onomatopoetîk, bide ber îbrî טיפה (ṭipa)


dilop

glosses: Libên avê, hebên avê yan yên ronatiyek din.

forms:
dlop
دلۆپ

etymology_text: onomatopoetîk

دڵۆپ

roman: diłop

چۆڕ

roman: çorr

تنۆک

roman: tinok

زەنگوڵ

roman: zenguł

тамчы

roman: tamčï

টোপাল

roman: tüpal

тамсы

roman: tamsï

кро́пля

roman: króplja

বিন্দু

roman: bindu

ка́пка

roman: kápka

дуһал

roman: duhal

тӏадам

roman: ṭadam

滴

roman: dik⁶; dik¹

滴

roman: dī

液滴

roman: yèdī

тумлам

roman: tumlam

قَطْرَة

roman: qaṭra

نقطة

roman: nuʾṭa

կաթիլ

roman: katʻil

قطره

roman: qatre

چِکّه

roman: čekke

ژیگ

roman: žig

წვეთი

roman: c̣veti

बूंद

roman: būnd

טיפה \ טִפָּה

roman: tipá

дусал

roman: dusal

ಹನಿ

roman: hani

тамчы

roman: tamçı

войт

roman: vojt

тёп

roman: tjop

방울

roman: bang-ul

ຢອດ

roman: yǭt

капка

roman: kapka

തുള്ളി

roman: tuḷḷi

витсам

roman: vitsam

раквсам

roman: rakvsam

थेंब

roman: themba

патька́лтыш

roman: patʹkáltyš

တော်

roman: tok

थोपा

roman: thopā

тамшы

roman: tamşı

تامچە

roman: tamche

قطره

roman: qatrá

زرامی

roman: zrāmáy

دړی

roman: daṛáy

څاڅکى

roman: cãckay

тамшы

roman: tamşy

ка́пля

roman: káplja

каплꙗ

roman: kaplja

кроплꙗ

roman: kroplja

ཐིའ་བ

roman: thiiwa

шурлақ

roman: şurlaq

қатра

roman: qatra

துளி

roman: tuḷi

ཐིག་པ

roman: thig pa

дамды

roman: damdı

тёпык

roman: tjopyk

шапык

roman: šapyk

кра́пля

roman: kráplja

тамӌы

roman: tamcı

តំណក់

roman: tɑmnɑk

таммах

roman: tammax

טראָפּן

roman: tropn

σταγόνα

roman: stagóna

σταγών

roman: stagṓn

ῥανίς

roman: rhanís


çipik

etymology_text: Ji çip + -ik.


heval

glosses: Kesên hev dinasin û têkiliyên baş li gel hev hene û ji hev hez dikin.

text:
Xwarin bi yeqîn dewa û me'cûn
Rabûne ve çûne nik hevalan
Çendek ji meharim û rewalan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: Yar, keç û kurên ji hev hez dikin lê ne jin û mêrê hev in.

glosses: Peyvek şirîn e bo her kesa/ê jê re tê axiftin.

glosses: Peyvek şirîn e bo her kesa/ê behs jê tê kirin.

glosses: Kesên ji heman partiya yan baweriya siyasî (bi taybetî çepgir).

glosses: Peyvek ji bo pizdan, plasenta tê bikaranîn.

forms:
ههڤال
هڤال
lêzim
nas
xizm

etymology_text: Ji hev + yar lê "r" bûye "l" û "y" ketiye, ji zimanên îranî, bide ber pazendîhemeyar: hem-, hev- + eyar, yar Û pehlewîhemahl an hemal: hem-, hev- + ahl / al (yar). Ne ji "hev" + "al" (alî). Herwiha hevreha peyva "alîkar". Binere herwiha hevrê. Di îranîkiyanavîn de wek "alîkar, yawer" hatiye bikaranîn, paşê hatiye wateya wê a îro.

тумгытум

roman: tumɣətum

ጓደኛ

roman: gʷadäña

ወዳጅ

roman: wädaǧ

ܚܲܒ݂ܪܵܐ

roman: ḳawra

ܚܲܒ݂ܸܪܬܵܐ

roman: ḳawirta

বন্ধু

roman: bondhu

বান্ধৱী

roman: bandhowi

লগৰ

roman: logor

লগৰীয়া

roman: logoria

সখী

roman: xokhi

гьудул

roman: hudul

дуҫ

roman: duθ

მეგობარ

roman: megobar

ся́бар

roman: sjábar

ся́бра

roman: sjábra

сябро́ўка

roman: sjabróŭka

друг

roman: druh

пры́яцель

roman: prýjacjelʹ

пры́яцелька

roman: prýjacjelʹka

падру́га

roman: padrúha

دوست

roman: dost

বন্ধু

roman: bôndhu

বান্ধবী

roman: bandhbi

দোস্ত

roman: dośt

прия́тел

roman: prijátel

прия́телка

roman: prijátelka

သူငယ်ချင်း

roman: su-ngaihkyang:

မိတ်ဆွေ

roman: mithcwe

မိတ်

roman: mit

нүхэр

roman: nüxer

доттагӏ

roman: dottaġ

ᎣᎩᎾᎵᎢ

roman: oginalii

朋友

roman: pang⁴ jau⁵

友人

roman: jau⁵ jan⁴

пын-ю

roman: pɨn-i͡u

ляншу

roman: li͡anšu

дос

roman: dos

朋友

roman: pung² iu

朋友

roman: phèn-yû

朋友

roman: peng¹ iou²

朋友

roman: péngyǒu

友人

roman: yǒurén

朋友

roman: bèng-īu

朋友

roman: pêng-iú

友人

roman: iú-lîn

тус

roman: tus

ރަތތެހި

roman: rattehi

صَدِيق

roman: ṣadīq

صَدِيقَة

roman: ṣadīqa

صَاحِب

roman: ṣāḥib

صَاحِبَة

roman: ṣāḥiba

رَفِيق

roman: rafīq

رفيج

roman: rfīj

ربع

roman: rabiʿ

ընկեր

roman: ənker

բարեկամ

roman: barekam

оя

roman: oja

ялга

roman: jalga

гирки

roman: girki

анда

roman: anda

دوست

roman: dôst

رفیق

roman: rafiq

یار

roman: yâr

𐍆𐍂𐌹𐌾𐍉𐌽𐌳𐍃

roman: frijōnds

𐍆𐍂𐌹𐌾𐍉𐌽𐌳𐌹

roman: frijōndi

મિત્ર

roman: mitra

მეგობარი

roman: megobari

მოყვარე

roman: moq̇vare

ტოლი

roman: ṭoli

არიფი

roman: aripi

ნაცნობი

roman: nacnobi

თვისტომი

roman: tvisṭomi

ძმაკაცი

roman: ʒmaḳaci

ამხანაგი

roman: amxanagi

साथी

roman: sāthī

सखा

roman: sakhā

यार

roman: yār

मीत

roman: mīt

हबीब

roman: habīb

सहेली

roman: sahelī

יָדִיד

roman: yadíd

ידידה

roman: yedida

חבר

roman: chaver

חברה

roman: chavera

доттагӏа

roman: dottaġa

иньг

roman: in'g

үр

roman: ür


dost

glosses: Kesên ku hev dinasin û têkiliyên baş li gel hev hene û ji hev hez dikin.

text:
Tîran li me dit dostê me tê sîne hedef kir
Nazan li me kit yarê me zarî û niyaz in

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: Yar, keç û kurrên yan jin û zelamên ji hev hez dikin lê ne jin û mêrê hev in.

forms:
دۆست
дост
dust
dûst
lêzim
nas
xizm

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *ǵews- (tam kirin; jê hez kirin) > ǵéwstus (çêj, tam; hez), proto-îranî *jewşter-, hevreha kurmancî çêj, avestayî zewşe-, farisiya kevn dewşter-, pehlewî dost, farisî دوست (dûst), soranî دۆست (dost), zazakî dost. (Dost ya tirkî ji zimanekî îranî hatiye deynkirin.) Herwiha hevreha latînî gustus (çêj, tam) > îtalî û spanî gusto, fransî goût, gout; îngilîzî choose (bijartin) û cost (awa wek di "at all cost" de = bi çi awayî be jî)...

друг

roman: drug

φιλος

roman: filos

ipa: /doːst/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dost.wav

hyphenation: dost


dost

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina دۆست (dost).


dost

text: Köpek insan dostudur.

text: İki dost devlet.

text: Adam kendine bir dost tutmuştu.

text: Kitap dostu.


yar

glosses: Kesa/ê pirr jê tê hezkirin (bi taybetî jina zelamek ya zelamê jinek hez jê dike.).

text: Qelbê me bê cellab-i daHusna hebîb û lutfa yarAvête dil 'işqa xedar

text: Kesê ku evîndar e li kêmasiyên yara xwe negare. Yara wî ji hemû aliyan ve bêkêmasî ye û bi hemû teşeyan evîndarê xwe bi xwe ve girêdide.

ref: Di Helbestên Melayê Bateyî de Evîn û Hezkirin, Reşît Rojdar Yildiz, Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi

forms:
یار
lêzim
nas
xizm

etymology_text: Hevreha soranî یار (yar), farisî یار (yar), farisiya navîn eyar, eyyar, edyevar, avestayî eydyû- (alîkarî) ji zimanên îranî *edyave-bere- (alîkar, înera/ê alîkariyê), têkilî al, alîk, hêl, alîkarî, yarmetî...

ipa: /jɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-yar.wav

hyphenation: yar


yar

audio: LL-Q12107 (bre)-Nadej Roudour-yar.wav


yar

glosses: kurtkirina peyva yardımcı yar kendal, dulêr, yaxir, zer, teriş, cihê tik


birader

glosses:
kesên hev dinasin û têkiliyên baş li gel hev hene û ji hev hez dikin
(bi taybetî zelam), kesê wek bira; kesê ji der hatiye û wek bira nêzik e

text:
Zinhar bi wan nekî tu bawer
Ger bab û pis î û ger birader
Xasma ko muqerrebê di bedxwah

glosses: kurrê dêbavên kesekê/î, lawê deybabên kesekê/î

glosses: peyvek rêzgir e bo her zelamê basa wî tê kirin: Biraderek li te dipirsî, nizanim kî bû.

forms:
bira
bra
brader
lêzim
nas
xizm

etymology_text: Ji farisî برادر (birader: bira) ku hevrehabira ya kurdî ye. Bo ketina "-(d)er" ji kurdî bide ber "dot[mam]" (farisî: doxter), "ma-k" (farisî: mader), xweh (farisî: x[v]aher), zazakî pî=bab (farisî: pider).

ipa: /bɪɾɑːˈdɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-birader.wav

hyphenation: bi·ra·der


birader

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-birader.wav


dijmin

glosses: Dewletên têkiliyên wan bi hev re xirab in.

glosses: Kesa/ê kerbên wê / wî ji kesekê/î vedibin û dixwaze ziyanê bigihîniyê.

text:
Bendeyê sadiq seher amancê reştûzên xwe kir
Min bi qewlê dijminan dit ber xedengan bêsebebLeşkerê qehr û xeman wê çûn hisara dil bikin'

text: Û dijminêd xwe heta li ser nimêjê jî lê didin û dikujin.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 102, ISBN 9789944360678

forms:
دژمن
dujmin
humin
men
mengî
mane
raman
ramanîn
girmin
hêmîn

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *dus- (“xirab; dij”) + *ménos (“niyet, raman, fikir, hizir, hiş”) anku "niyetxirab", proto-îranî *dusmene-, hevreha duj-meneh- / duş-meneh ya avestayî, duşmen ya pehlewî, dişmen ya zazakî, دشمن (duşmen) ya farisî, दुर्मन्मन् (dur-manmen) ya sanskrîtî, δυσ-μενής (dus-menos) (dijmin) ya yûnaniya kevn. Düşman ya tirkî û թշնամի (tişnemî) ya ermenî ji zimanên îranî ne. Hevreh: dij, dijwar, diz, zirr-

аӷа

roman: āγā

ጠላት

roman: ṭälat

ܕܸܫ̃ܡܸܢ

roman: dižmin

ܒܥܸܠܕܒ݂ܵܒ݂ܵܐ

roman: bʿildwāwā

ܒܥܸܠܕܒ݂ܵܒ݂ܬܵܐ

roman: bʿildwāwtā

тушман

roman: tušman

дошман

roman: došman

მასთხოვ

roman: mastxov

во́раг

roman: vórah

праці́ўнік

roman: pracíŭnik

праці́ўніца

roman: pracíŭnica

دژمن

roman: dužman

دشمن

roman: dušman

শত্রু

roman: śôtru

দুশমন

roman: duśmôn

враг

roman: vrag

неприя́тел

roman: neprijátel

неприя́телка

roman: neprijátelka

проти́вник

roman: protívnik

проти́вница

roman: protívnica

проти́вничка

roman: protívnička

душма́нин

roman: dušmánin

душма́нка

roman: dušmánka

ရန်သူ

roman: ransu

ရန်ဖက်

roman: ranhpak

дайсан

roman: dajsan

мостагӏ

roman: mostaġ

ᏓᎾᏓᏍᎧᎩ

roman: danadaskagi

дижын

roman: diřɨn

дўшыман

roman: dwšɨman

敵人

roman: dírén

仇敵

roman: chóudí

敵

roman: dí

тӑшман

roman: tăšman

عَدُوّ

roman: ʿaduww

عَدُوَّة

roman: ʿaduwwa

عدو

roman: ʿadu

թշնամի

roman: tʻšnami

ոսոխ

roman: osox

булэн

roman: ʙulən

булэн

roman: bulən

خصم

roman: xasm

عدو

roman: 'adu

𐍆𐌹𐌾𐌰𐌽𐌳𐍃

roman: fijands

દુશ્મન

roman: duśman

શત્રુ

roman: śatru

მტერი

roman: mṭeri

वैरी

roman: vairī

द्वेषी

roman: dveṣī

बैरी

roman: bairī

विरोधी

roman: virodhī

विपक्षी

roman: vipakṣī

अरि

roman: ari

אוֹיֵב

roman: oyév

שׂוֹנֵא

roman: soné

дәәсн

roman: dääsn

يَغىٖ

roman: yaɣï

жоо

roman: coo

душман

roman: duşman

සතුරා

roman: saturā

вӧрӧг

roman: vörög

적

roman: jeok

구적

roman: gujeok

원수

roman: wonsu

원쑤

roman: wonssu

ສັດຕູ

roman: sat tū

დუშმენი

roman: dušmeni

დუშმანი

roman: dušmani

ᦶᦉᧆᦏᦜᦴ

roman: ṡaedṫhl̇uu

непријател

roman: neprijatel

непријателка

roman: neprijatelka

душманка

roman: dušmanka

शत्रू

roman: śatrū

ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ

roman: dayisun

знаг

roman: znag

фыдгул

roman: fydgul

دشمن

roman: düşman

یاغی

roman: yağı

دۈشمەن

roman: düshmen

دوښمن

roman: dux̌mán

دښمن

roman: dox̌mán

ਦੁਸ਼ਮਣ

roman: duśmaṇ

жау

roman: jau

дұшпан

roman: dūşpan

қас

roman: qas


dujmin

ipa: /dʊʒˈmɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dujmin.wav

hyphenation: duj·min


neyar

text: 'işqê ji xwidê da tu bixwazî jê raGer dê li neyarek xwe bikî nefrînêYek secde tinê ferd e di dînê 'işqê

glosses: dewletên têkiliyên wan bi hev re xirab in

glosses: kesa/ê kerbên wê / wî ji kesekê/î vedibin û dixwaze ziyanê bigihîniyê

etymology_text: Ji ne + yar.

적

roman: jeok

εχθρός

roman: echthrós

ipa: /nɛˈjɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-neyar.wav

hyphenation: ne·yar


hevrê

glosses:
kesên bi hev re bi rêyekê dimeşin,
kesên rêya wan yek e

glosses:
kesên li ser heman rêbazê yan baweriyê
(bi taybetî di siyasetê de)

etymology_text: Ji hev + rê.

друг

roman: drug

φιλος

roman: filos

ipa: /hɛvˈɾeː/

hyphenation: hev·rê


rêheval

text: Hespên wan rêhevalê wan bûn.

ref: Eyüp Kiran, Dewrêşê Evdî Kulîlka Bilbizêk û Rim, Nûbihar, 2018, çapa 4em, r. 34, ISBN 978-9944-360-95-1

etymology_text: Ji rê + heval.


hev

pos: pron

pos_title: Cînav

glosses: Her yek ya din, her yek yê dî, yekdu, êkûdu.

text: Bi şubhê murxê nîmbismilDi hev wertêm di xwînê da

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî*sem-, *seme- (di zimanên îranî de s- ya proto-hindûewropî dibe h- û di kurmancî de -m- dibe -v-), hevrehahaw- ya soranî, hem ya zazakî, hem ya avestayî, heme ya farisiya kevn, هم (hem) ya farisiya nû, am ya osetî, hem ya belûçî, सम (seme: heman, eynî, wekhev) ya sanskrîtî, ամէն (amên) ya ermeniya kevn, ὁμός (homόs: heman, eynî) ya yûnaniya kevn, самый (eynî, ew bi xwe) ya rusî, îngilîzî same (seym: heman, eynî), swêdî samma (heman, eynî), latînî similis (heman, eynî).
* proto-hindûewropî: *som-o- ("heman, eynî")
*:proto-îranî:
::avestayî: ham- ("heman, eynî")
::farisiya kevn: ham- ("heman, eynî")
::pehlewî: ham ("heman, eynî")
::farisî: ham ("heman, eynî")
::belûçî: ham ("heman, eynî")
::osetî: ām ("heman, eynî") ... ^(alfabeya arî)
::kurmancî: hem, hev, heman, hemû ("heman, eynî")
::soranî: hem, heman, hemû ("heman, eynî")
::zazakî: hem ("heman, eynî")
:sanskrîtî: sama- ("heman, eynî")
:ermenî: hem, hev ("heman, eynî")
:yûnanî: homo ("heman, eynî")
:latînî: similis ("heman, eynî")
:îngilîzî: same ("heman, eynî") ...
Çavkanî: Horn p.246, Watkins p.75, Etymonline
Hevreh: hem, heman

سهوبین

roman: sewbîn

یهکتر

roman: yektir

𐕚𐕒𐕡𐕚𐕎

roman: susn

адзі́н аднаго́

roman: adzín adnahó

互相

roman: wu⁶ soeng¹

互相

roman: hùxiāng

彼此

roman: bǐcǐ

交互

roman: jiāohù

بَعْضُهُ الْبَعْض

roman: baʿḍuhu l-baʿḍ

միմյանց

roman: mimyancʻ

իրար

roman: irar

միմեանց

roman: mimeancʻ

իրեար

roman: irear

همدیگر

roman: hamdigar

یکدیگر

roman: yekdigar

ერთმანეთი

roman: ertmaneti

서로

roman: seoro

еден со друг

roman: eden so drug

еден на друг

roman: eden na drug

меѓусебно

roman: meǵusebno

друг дру́га

roman: drug drúga

друг дру́гу

roman: drug drúgu

взаи́мно

roman: vzaímno

ینده

roman: yandə

оди́н о́дного

roman: odýn ódnoho

оди́н о́дному

roman: odýn ódnomu

គ្នានឹងគ្នា

roman: kniənɨngkniə

គ្នា

roman: kniə

αλλήλων

roman: allílon

ἀλλήλων

roman: allḗlōn

ipa: /hɛv/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-hev.wav

hyphenation: hev


hev-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

etymology_text: * hev

თანა-

roman: tana-

со-

roman: so-

ко-

roman: ko-

взаимо-

roman: vzaimo-

ብሓባር-

roman: bəḥabar-


temaşevan

glosses:
kesên li tiştekê/î temaşe dikin, kesên li tiştekê/î diqewime dinerin
 (bi taybetî wek bernameyek TVyê yan lîstikekê)

forms: temaşeker

etymology_text: Ji temaşe + -van


Firat

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: Çemek e ku ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûr-Rojavaya Kurdistanê û Sûriyê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Dîcle û bi hev re dirije Kendavê.

forms:
فرات
Ferat
Furat

etymology_text:
Navmiletî. Hevreha soranî فورات (Furat), zazakî Firat, tirkî Fırat, farisî فرات (Furat), erebî الفرات (el-Furat), farisiya navîn Prat, Frat, hexamenişîUfratu, aramî ܦܪܬ (Piraṭ), akadî Purattu, îbranî פרת (Pirat), elamîú-ip-ra-tu-iš, ermenî Եփրատ (Epʻrat) (Yêprat), hurrî Puranti, sabarî Uruttu... Navê wî yê îngilîzî Euphrates, fransî Euphrate û navên bi zimanên din yên ewropî bi rêya yûnaniya kevn Εὐφράτης (Euphrátēs) (Êûfratês) ji zimanekê Rojhilata Navîn in.
Wek navê mêran ihtimalen ne ji navê vî çemî ye lê varyanteka navê Ferhadî ye, bi guherandina "d" bi "t" di bin tesîra tirkî de ku "d" li dawiya peyvê qebûl nake û herwiha sivikkirina navî bi avêtina "h" û kurtkirina "e" bi dengê "i".

𒀀𒇉𒌓𒄒𒉣

roman: Purattu

ኤፍራጥስ

roman: ʾefraṭs

ܦܪܬ

roman: Prāṯ

ফোরাত

roman: phorat

Ефра́т

roman: Efrát

幼發拉底河

roman: Yòufālādǐ Hé

اَلْفُرَات

roman: al-furāt

Եփրատ

roman: Epʻrat

𐭯𐭫𐭠𐭲𐭩

roman: Prāt, Frād

فرات

roman: forât

𐎢𐎳𐎼𐎠𐎬𐎢𐏁

roman: hUfrātuš

ევფრატი

roman: evpraṭi

फ़रात

roman: farāt

פְּרָת

roman: P'rát

𒌑𒅁𒊏𒌅𒅖

roman: ú-ip-ra-tu-iš

ꦌꦥ꦳ꦿꦠ꧀

roman: Éfrat

^유프라테스 강

roman: Yupeurateseu gang

യൂഫ്രട്ടീസ്

roman: yūphraṭṭīsŭ

Евфрат

roman: Jevfrat

Евфрат

roman: Evfrat

Евфра́т

roman: Jevfrát

𒀀𒇉𒌓𒄒𒉣

roman: ídBuranun

Еуфратес

roman: Eufrates

Фурот

roman: Furot

புராத்து

roman: purāttu

Ευφράτης

roman: Effrátis

Εὐφράτης

roman: Euphrátēs

ipa: /fɪˈɾɑːt/


Ferat

text:
Ribab im, dilkibab im, tim dinalim,
Wekî Zab û Ferat im, her bi coş im.

ref: Cegerxwîn


Dîcle

glosses:
Ava Mezin, Ava Şîn,
çemek e ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûrê Kurdistanê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Firat û bi hev re dirijin Kendavê
(dirêjahiya wî: 1900 km)

forms: Dîjle

etymology_text:
Deyn ji erebî دِجْلَة (dijla) ji aramî דיגלת (diḡlāṯ), ji akadî 𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼 (idiqlat), ji sûmerî 𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼 (idigna, idigina) ji înd (çem) û îgîna (şîn) - bi kurdî jî jê re dibêjin "Ava Şîn". "In-" ji destpêkê ketiye, "g" ji ber tinebûna di erebî de bû ye "c" û guherîna N/L di kurdî û gelek zimanên din de jî diyardeyeke berbelav e: nivîn > livîn, nimêj > limêj...
;Çavkanî:

𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼

roman: ÍDIdiqlat

ጤግሮስ

roman: ṭegros

ܕܝܓܠܐܬ

roman: diglath

ܕܩܠܬ

roman: deqlaṯ

দজলা

roman: dôjla

Ти́гър

roman: Tígǎr

底格里斯河

roman: Dǐgélǐsī Hé

دِجْلَة

roman: dijla

Տիգրիս

roman: Tigris

Դգլաթ

roman: Dglatʻ

دجله

roman: dejle

𐭣𐭢𐭫𐭲𐭩

roman: dglty

𐎫𐎡𐎥𐎼𐎠

roman: t-i-g-r-a

ტიგრი

roman: ṭigri

ტიგროსი

roman: ṭigrosi

दजला

roman: dajlā

חידקל \ חִדֶּקֶל

roman: khidékel

𒋾𒅅𒊏

roman: tiigra

^티그리스 강

roman: Tigeuriseu gang

Тигар

roman: Tigar

Тигр

roman: Tigr

دجله

roman: Dicle

اروند

roman: Ervend

𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼

roman: ÍDIdigna, ÍDIdigina

டைகிரிசு

roman: ṭaikiricu

Τίγρις

roman: Tígris

Τίγρης

roman: Tígrēs

ipa: /diːd͡ʒˈlɛ/


kîlometre

forms:
کیلۆمەترە
kîlomîtro
kîlomêter

etymology_text: Ji kîlo + metre.

километр

roman: kilometr

саҡрым

roman: saqrïm

кіламе́тр

roman: kilamjétr

кілямэ́тар

roman: kiljamétar

вярста́

roman: vjarstá

কিলোমিটার

roman: kilomiṭar

киломе́тър

roman: kilométǎr

ကီလိုမီတာ

roman: kiluimita

公里

roman: gung¹ lei⁵

千米

roman: cin¹ mai⁵

гунли

roman: gunli

公里

roman: kûng-lî

奇勞

roman: khi-ló

公里

roman: gōnglǐ

千米

roman: qiān-mǐ

公里

roman: kong-lí

كيلومتر

roman: kīlomitr

كيلومتر

roman: kīlumetr

კილომეტრი

roman: ḳilomeṭri

किलोमीटर

roman: kilomīṭar

सहस्रमान

roman: sahasramān

קִילוֹמֶטֶר

roman: kilométer

ಕಿಲೋಮೀಟರು

roman: kilōmīṭaru

чакырым

roman: çakırım

킬로미터

roman: killomiteo

ກິໂລແມັດ

roman: ki lō mæt

ᦜᧅ

roman: l̇ak

ᦂᦲᦷᦟᦙᦶᧆ

roman: k̇iilomaed

километар

roman: kilometar

كىلومېتىر

roman: kilomëtir

كىلومېتر

roman: kilomëtr

چاقىرىم

roman: chaqirim

کيلومتر

roman: kilométәr

шақырым

roman: şaqyrym

киломе́тр

roman: kilométr

верста́

roman: verstá

ၵိလူဝ်မႅတ်

roman: kǐ lǒ mǎet

чакрым

roman: çaqrım

སྤྱི་ལེ།

roman: spyi le

کلومیٹر

roman: kilōmīṭar

គីឡូម៉ែត្រ

roman: kiiloumaetrɑɑ

килэмиэтир

roman: kilemietir

קילאָמעטער

roman: kilometer

χιλιόμετρο

roman: chiliómetro


kîlo-

glosses: pêşgirek e maneya hezar dide hin peyvan:

etymology_text: Ji kîlo.


kîlogram

glosses: Kîlogram yekê giranbûnê ye. Kîlogramek 1000 g e

etymology_text: Ji kîlo + gram.

ኪሎግራም

roman: kilogram

килограмм

roman: kilogramm

кілагра́м

roman: kilahrám

кілягра́м

roman: kiljahrám

কিলো

roman: kilo

килогра́м

roman: kilográm

公斤

roman: gung¹ gan¹

千克

roman: cin¹ hak¹

гунҗин

roman: gunžin

公斤

roman: kûng-kîn

奇勞

roman: ki-ló

公斤

roman: gōngjīn

千克

roman: qiān kè

公斤

roman: kong-kin

كِيلُوغْرَام

roman: kīlūḡrām

كِيلُوجْرَام

roman: kīlūgrām

كيلوجرام

roman: kilogrām

კილოგრამი

roman: ḳilogrami

ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್

roman: kilōgrām

කිලෝග්රෑම්

roman: kilōgrǣm

킬로그램

roman: killogeuraem

키로

roman: kiro

킬로

roman: killo

ກິໂລກຣາມ

roman: ki lōk rām

ກິໂລ

roman: ki lō

ກິໂລກາມ

roman: ki lō kām

ᦂᦲᦷᦟᦂᧄ

roman: k̇iilok̇am

കിലോഗ്രാം

roman: kilōgrāṃ

किलोग्रॅम

roman: kilogrĕm

اوقه

roman: oqqa

کېلو

roman: kiló, keló

килогра́мм

roman: kilográmm

кило́

roman: kiló

килогра́м

roman: kylohrám

ၵိလူဝ်ၷြမ်

roman: kǐ lǒ grǎm

கிலோகிராம்

roman: kilōkirām

โล

roman: loo

కిలోగ్రాము

roman: kilōgrāmu

килограм

roman: kiloğram

ཀི་ལོ

roman: ki lo

སྤྱི་རྒྱ

roman: spyi rgya

སྤྱིའི་རྒྱ་མ

roman: spyi'i rgya ma

кілогра́м

roman: kilohrám

គីឡូក្រាម

roman: kiiloukraam

χιλιόγραμμο

roman: chiliógrammo


Nîl

glosses: Dirêjtirîn çemê dinyayê li bakurê Afrîkayê (bi taybetî li Misrê)

text: Qedrê gulan çi zanit kerbeş divêt kerê reşFeyda me şubhê Nîl e em Dicle û Firat inGer şeyx û wer imam e vê ra ye min keşakeş

forms:
Nîlê Spî
Nîlê Şîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

አባይ

roman: ʾäbay

নীলনদ

roman: nilnôd

尼羅河

roman: Níluó hé

Նեղոս

roman: Neġos

𐎱𐎡𐎼𐎠𐎺

roman: p-i-r-a-v

ნილოსი

roman: nilosi

नील

roman: nīl

נִילוּס

roman: nilus

יְאוֹר

roman: y'ór

שיחור \ שִׁחוֹר

roman: shikhór

נְהַר מִצְרַיִם

roman: n'har mitsráyim

ನೈಲ್

roman: nail

^나일 강

roman: Nail gang

നൈൽ നദി

roman: nail nadi

नाईल

roman: nāīl

Ніл

roman: Nıl

Ⲫⲓⲁⲣⲟ

roman: Phiaro

Ⲡⲉⲓⲉⲣⲟ

roman: Peiero

แม่น้ำไนล์

roman: mɛ̂ɛ-náam-nail

నైలు నది

roman: nailu nadi

ទន្លេនីល

roman: tɔɔtŭənlei-niil

នីល

roman: niil

Νείλος

roman: Neílos

Νεῖλος

roman: Neîlos

ܢܝܠܘܣ

roman: Nīlōs

ipa: /niːl/


Amazon

glosses: Duyem dirêjtirîn çemê dinyayê li Emerîkaya Başûr.

etymology_text: Ji spanî Amazonas.

ipa: /ɑːmɑːˈzoːn/

hyphenation: A·ma·zon


Amazon

glosses: (di mîtolojiya yûnanî de) jinên şervan yên bihêz

etymology_text: Ji îngilîzî Amazonlatînî Amazon, ji yûnaniya kevn Ἀμαζών (Amazṓn).

ipa: /ɑːmɑːˈzoːn/


Amazon

etymology_text: Ji yûnaniya kevn Ἀμαζών (Amazṓn).


çem

glosses: Herrikek mezin ya siriştî ya avê (ya ji co û royan mezintir).

text: Çemê Firat, Çemê Dîcle

glosses: Her herika avê yan ya ronatiyek din ya boş.

text: Çavên min bûn çemê rondikan.

text: Li meydana cengê xwîn bû çem.

forms:
چەم
co
cok
derya
ro
robar

etymology_text: Hevrehazazakî çem, hewramî çem û soranî چۆم (çom). Jê wêdetir etîmolojiya peyvê nayê zanîn.

аʒиас

roman: āʒiās

псыхъо

roman: psəχo

𒀀𒇉

roman: nāru

суу

roman: suu

ወንዝ

roman: wänz

ܢܗܪܐ

roman: nahrā

נַהֲרָא

roman: nahărā

নৈ

roman: noi

নদী

roman: nodi

গাং

roman: gaṅ

гӏор

roman: ʿor

ペッ

roman: pet

йылға

roman: yïlğa

рака́

roman: raká

рэ́чка

roman: réčka

کور

roman: kor

کھور

roman: khor

নদী

roman: nôdi

река́

roman: reká

မြစ်

roman: mrac

гол

roman: gol

мүрэн

roman: müren

གཙང་ཆུ

roman: gtsang chu

𑄉𑄧𑄋

roman: gaṅā

ꨯꨴꨆ꨷

roman: kraung

хи

roman: χi

ᎤᏪᏴ

roman: uweyv

ᎠᎹᏱ

roman: amayi

ᎡᏉᏂ ᎨᏴᎢ

roman: equoni geyvi

河流

roman: ho⁴ lau⁴

хә

roman: hə

җён

roman: ži͡on

河

roman: hé

河流

roman: héliú

江

roman: jiāng

江河

roman: jiānghé

水流

roman: shuǐliú

川

roman: chuān

河川

roman: héchuān

河

roman: ò̤

河

roman: hô

江

roman: kang

юханшыв

roman: juhanšyv

ކޯރު

roman: kōru

نَهْر

roman: nahr

أَنْهَار

roman: ʾanhār

أَنْهُر

roman: ʾanhur

نهر

roman: nahar

գետ

roman: get

лей

roman: lej

ока̄т

roman: okāt

бира

roman: bira

رود

roman: rud

رودخانه

roman: rudxâne

નદી

roman: nadī

მდინარე

roman: mdinare

दरिया

roman: dariyā

नद

roman: nad

נָהָר

roman: nahár

һол

roman: hol

мөрн

roman: mörn

ನದಿ

roman: nadi

ಹೊಳೆ

roman: hoḷe

өзөн

roman: özön

дарыя

roman: darıya

дайра

roman: dayra

ගඟ

roman: gaⁿga

ва

roman: va

ю

roman: ju

강

roman: gang

수

roman: su

가람

roman: garam

вʼэем

roman: v'ėjem

оьзен

roman: özen

ແມ່ນ້ຳ

roman: mǣ nam

ᦶᦩ

roman: xwae

ᦷᦀᧉᦆᦱᧉ

roman: ˙ʼo²xaa²

река

roman: reka

ᡠᠯᠠ

roman: ula

წყარმალუ

roman: c̣q̇armalu

ляй

roman: ljaj

ᠮᠥᠷᠡᠨ

roman: mören

мөрөн

roman: mörön

ᠭᠣᠤᠯ

roman: ɣoul

ကြုၚ်

roman: krɜŋ


Minzûr

glosses: çemek e li Bakurê Kurdistanê li nêzî Dêrsimê.

forms:
Mizur
Mizûr
Munzûr


Xabûr

glosses: çemek e li Kurdistanê li herêma Botan û ya Badînan li ser sinorê Bakur û Başûrê Kurdistanê

glosses: çemek e li başûrê Rojavayê Kurdistan e li Bajarê Hesekê

forms: Xabîr


Bakurê Kurdistanê

glosses: parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Tirkiyeyê de ye

forms: Kurdistana Bakur

etymology_text: bakur + ê + Kurdistan + ê


Kurdistana Bakur

forms: Bakurê Kurdistanê

etymology_text: Kurdistan + a + Bakur


Kurdistana Tirkiyeyê

etymology_text: Kurdistan + a + Tirkiye + yê


Kurdistana Iraqê

glosses: parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Iraqê de

etymology_text: Kurdistan + a + Iraq + ê


Başûrê Kurdistanê

glosses: parçeya Kurdistanê ya di nav sinorên siyasî yên Iraqê de

forms:
Başûrî Kurdistan
Kurdistana Başûr

etymology_text: başûr + ê + Kurdistan + ê

쿠르드족 자치구

roman: kureudeujok jachigu


gorr

glosses: (Tirb, qebir, mezar) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gor.

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-gor-2.wav

hyphenation: gorr


gorr

glosses: (gef, tehdîd, hereşe) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gor.


gor

forms:
گۆر
anegor
angor
pey

etymology_text: Deyn ji tirkî göre ji lêkera gör- (dîtin), bi tirkiya kevn köre ji rehê kör- (dîtin). Heman peyv wek گوێرە (gwêre) ketiye soranî jî. Di devoka Kobaniyê de bûye gulle.

паводле

roman: pavódlje

зго́дна

roman: zhódna

според

roman: spored

按照

roman: on³ ziu³

對……嚟講

roman: deoi³…lei⁴ gong²

根據

roman: gan¹ geoi³

根據

roman: gēnjù

按照

roman: ànzhào

依據

roman: yījù

طِبْقًا لِـ

roman: ṭibqan li-

وَفْقًا لِـ

roman: wafqan li-

على حسب

roman: ʕalā ḥasab

حسب

roman: ḥasab

համաձայն

roman: hamajayn

طبق

roman: tebqe

𐌰𐍆𐌰𐍂

roman: afar

მიხედვით

roman: mixedvit

შესაბამისად

roman: šesabamisad

თანახმად

roman: tanaxmad

के मुताबिक़

roman: ke mutābiq

לפי

roman: lefí

...에 따르면

roman: ...e ttareumyeon

പ്രകാരം

roman: prakāraṃ

അനുസരിച്ച്

roman: anusariccŭ

प्रमाणे

roman: pramāṇe

согла́сно

roman: soglásno

в соотве́тствии с

roman: v sootvétstvii s

படி

roman: paṭi

ตามที่

roman: dtaam têe

بَقَول

roman: baqaul

بامُطابِق

roman: bamut̤ābiq

згідно

roman: zhidno

לויט

roman: loyt

σύμφωνα με

roman: sýmfona me

κατά

roman: katá

συν

roman: sun

ipa: /ɡoːɾ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-gor.wav

hyphenation: gor


gor

text: Sê rojan bi wî awayî, bê ku bipeyive û devê xwe veke, bêlebat, bêhêvî, di nav malê de wek miriya ji gorê rabûye, diçû û dihat.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

glosses: Derdora binê darê, cîhê ku qurmê darê lê dikeve binax.

forms:
gorr
gorn
gorrn
گۆڕ

etymology_text: Hevreha soranî گۆڕ (gorr, “gor”), kelhûrî gûrr, farisî گور (gûr), têkilî peyva gir (cihên piçekê bilind), ji proto-hindûewropî *gʰrābʰ- (kolandin, kolan), hevreha proto-slavî *grobъ (grobi: gor > polonî grób, sirbî гро̏б / grȍb, çekî hrob), proto-cermenî *graban / *grabō (almanî Grab îngilîzî grave, danmarkî / norwecî / swêdî grav, îzlendî gröf), albanî varr... Delîlekî din jî yê têkiliya wan, ji bilî şibîna peyva "gir" û "gor", ew e ku di zimanên din de jî ew têkilî heye û gelek caran peyva bi maneya "gir, girik" wateya "gor" girtiye, bo nimûne peyva τύμβος (tûmbos: girik > gor) ya yûnanî serekaniya peyva tumba (gor) ya latînî, tombe (gor) ya fransî, tomb (gor) ya îngilîzî û (bi rêya aramî) heta tirb (gor) ya kurdî ye jî.

адамра

roman: ādāmrā

хъэ

roman: χă

бэны

roman: bănə

መቃብር

roman: mäḳabr

ܩܲܒ݂ܪܵܐ

roman: qaḇrāʾ

কবৰ

roman: kobor

ҡәбер

roman: qäber

магі́ла

roman: mahíla

гроб

roman: hrob

কবর

roman: kôbôr

সমাধি

roman: śômadhi

гроб

roman: grob

သင်္ချိုင်း

roman: sanghkyuing:

хүүр

roman: xüür

墳墓

roman: fan⁴ mou⁶

фын

roman: fɨn

фынкын

roman: fɨnkɨn

墳墓

roman: fénmù

قَبْر

roman: qabr

ضَرِيح

roman: ḍarīḥ

قبر

roman: gabir

قبر

roman: gabur

قبر

roman: qbar

գերեզման

roman: gerezman

گور

roman: gur

საფლავი

roman: saplavi

სამარე

roman: samare

समाधि

roman: samādhi

קֶבֶר

roman: kéver

кхъэ

roman: qă

зийарт

roman: zijart

көр

roman: kör

мүрзө

roman: mürzö

бейит

roman: beyit

мүрдө

roman: mürdö

шойгу

roman: šojgu

гу

roman: gu

무덤

roman: mudeom

ຊຸມຜີ

roman: sum phī

ຂຸມຝັງສົບ

roman: khum fang sop

ຂຸມເຮ່ວ

roman: khum hē wa

булш

roman: bulš

ингӕн

roman: ingæn

цирт

roman: cirt

قەبرە

roman: qebre

قبر

roman: qábәr

ᚺᛚᚨᛁᚹᚨ

roman: hlaiwa

мазар

roman: mazar

қабыр

roman: qabyr

ⲃⲏ

roman: bē

моги́ла

roman: mogíla

гробъ

roman: grobŭ

гӯр

roman: gür

кабер

roman: qaber

መቓብር

roman: mäḳʰabr

ҝаьраьмзаь

roman: gʲärämzä

шайгу

roman: šajgu

𐎖𐎁𐎗

roman: qbr

моги́ла

roman: mohýla

гріб

roman: hrib

ផ្នូរ

roman: phnou

גרוב

roman: grub

קבֿר

roman: keyver

קבֿרל

roman: keyverl

τάφος

roman: táfos

τάφος

roman: táphos


gor

text:
Teşbîhê şecer digo »ene l-lah«
Xergûş û xezal û gor û ahû
Ev qaz û quling û kebk û tîhû


silav

glosses:
Yek yan çend gotinên xweş û şirîn yên kesek dibêje bi taybetî dema kesekê/î dibîne yan jî dest bi axiftinekê dike.
(Wek merheba, rojbaş, bi xêr hatî û hwd.)

glosses: Peyamek ji gotinên xweş pêkhatî ya ji kesekê/î yan aliyekî re tê şandin.

text:
Seyra felekan li nik te gavek
Fexra melekan ji te silavek
Şeqqe l-qemera te yek işaret

forms:
سلاڤ
سڵاڤ
(dengnasî: صڵاڤ)
selav
selam
silam
slav
slam
silaf
slaf

etymology_text: Ji erebî سَلَام (salām, “silav, selam, aştî”), hevreha aramî ܫܠܡܐ (şilama), îbrî שלום (şalom), akadî šalāmu, ge'ezî ሰላም (sälam), tigrînî ሰላም (sälam), ugarîtî š-l-m... hemû ji proto-samî *šalām-. Di kurdî de hê jî di hin devokan de li cihê "silav"ê "silam" yan "selam" tê gotin (hem bi maneya "merheba!" û hem jî bi wateya "merhebayî, silavdan, silavkirin, silavlêkirinê". Bi heman maneyan di farisî de jî wek "selam" tê bikaranîn. -m- ya proto-hindûewropî û proto-aryayî û hevreha peyvên kurdî di zimanên lêzim de gelek caran di kurmancî de dibe "v": "nam" ya farisî û nav ya kurmancî, "gam" ya zazakî û gav ya kurmancî, "gom" ya ermenî û gov ya kurmancî. -e- jî di kurmancî de bi gelemperî vediguhere -i-: "behar" ya farisî, bihar ya kurmancî, "kerden" ya farisî, kirin ya kurmancî. Peyvên ku ji mêj ve ji zimanên biyanî hatine deynkirin jî bi heman awayî dengên xwe diguherînin.

سڵاو

roman: siław

ওলগ

roman: ülog

прывіта́нне

roman: pryvitánnje

віта́нне

roman: vitánnje

সালাম

roman: śalam

по́здрав

roman: pózdrav

приве́тствие

roman: privétstvie

迎接

roman: yíngjiē

تَحِيَّة

roman: taḥiyya

բարև

roman: barew

پیشواز

roman: pišvâz

تبریک

roman: tabrik

سلام

roman: salâm

احوالپرسی

roman: ahvâl-porsi

მისალმება

roman: misalmeba

अभिवादन

roman: abhivādan

саламдашуу

roman: salamdaşuu

인사

roman: insa

поздрав

roman: pozdrav

поздравување

roman: pozdravuvanje

мэндчилгээ

roman: mendčilgee

сәлемдесу

roman: sälemdesu

приве́тствие

roman: privétstvije

салом

roman: salom

віта́ння

roman: vitánnja

привіта́ння

roman: pryvitánnja

גרוס

roman: grus

χαιρετισμός

roman: chairetismós

ἀσπασμός

roman: aspasmós

ipa: /sˁɪˈlɑːv/


silav

glosses: (rûsî û miletên nêzîkî wan) Binêre: slav (1)


silav

pos: intj

pos_title: Baneşan

бзиа збаша

roman: bziā zbāšā

мыш бзи

roman: məš bzi

бзиара убааит

roman: bziārā ubāāiṭ

бзиара ббааит

roman: bziārā bbāāiṭ

бзиара жәбааит

roman: bziārā ž°bāāiṭ

ሰላም

roman: sälam

নমস্কাৰ

roman: nomoskar

আচ্চেলামো আলাইকোম

roman: asselamü alaiküm

হেল’

roman: helö

イランカラㇷ゚テ

roman: irankarapte

сәләм

roman: säläm

віта́ю

roman: vitáju

здаро́ў

roman: zdaróŭ

до́бры дзень

roman: dóbry dzjenʹ

আসসালামু আলাইকুম

roman: aśśalamu alaikum

সালাম

roman: śalam

নমস্কার

roman: nômôśkar

হ্যালো

roman: hjalo

प्रणाम

roman: praṇām

здра́сти

roman: zdrásti

здраве́й

roman: zdravéj

здраве́йте

roman: zdravéjte

маршалла ду хьоьга

roman: maršalla du ḥöga

маршалла ду шуьга

roman: maršalla du šüga

ассаламу ӏалайкум

roman: assalamu ʿalajkum

ᎣᏏᏲ

roman: osiyo

你好

roman: nei⁵ hou²

哈佬

roman: haa¹ lou²

ни хо

roman: ni ho

сэляму

roman: seli͡amu

хома

roman: homa

你好

roman: ngì-hó

你好

roman: nǐ hǎo

您好

roman: nín hǎo

你們好

roman: nǐmen hǎo

好

roman: hǎo

嗨

roman: hāi

哈囉

roman: hāluó

汝好

roman: nṳ̄ hō̤

汝好

roman: lí hó

еттык

roman: ettyk

ети

roman: eti

етти

roman: etti

އައްސަލާމު ޢަލައިކުމް

roman: assalāmu ʿalaikum̊

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ

roman: as-salāmu ʿalaykum

سَلَام

roman: salām

مَرْحَبًا

roman: marḥaban

أَهْلًا

roman: ʾahlan

اهلاً

roman: ahlan

مَرحَبا

roman: marḥaba

هلا

roman: hala

السلام عليكم

roman: as-salāmu ʕalēkum

أهلًا

roman: ʔahlan

هلو

roman: helaww

բարև

roman: barew

բարև ձեզ

roman: barew jez

բարև Ձեզ

roman: barew Jez

ողջույն

roman: oġǰuyn

سلام

roman: salâm

سلام علیکم

roman: salâmo 'alaykom

درود

roman: dorud

𐌷𐌰𐌹𐌻𐍃

roman: hails

𐌷𐌰𐌹𐌻𐌰

roman: haila

નમસ્તે

roman: namaste

નમસ્કાર

roman: namaskār

გამარჯობა

roman: gamarǯoba

ჰეი

roman: hei

सत श्री अकाल

roman: sat śrī akāl

हेलो

roman: helo

हलो

roman: halo

सत्य

roman: satya

आदाब

roman: ādāb

שָׁלוֹם

roman: shalóm

שָׁלוֹם עָלֵיכֶם

roman: shalóm 'aleikhém

уузыншэм

roman: wwzənšăm

мендвт

roman: mendvt

менд

roman: mend

ತುಳಿಲು

roman: tuḷilu

ನಮಸ್ಕಾರ

roman: namaskāra

саламатсыздарбы

roman: salamatsızdarbı

салам

roman: salam

හලෝ

roman: halō

ආයුබෝවන්

roman: āyubōwan

안녕하십니까

roman: annyeonghasimnikka

안녕하세요

roman: annyeonghaseyo

안녕

roman: annyeong

ສະບາຍດີ

roman: sa bāi dī

გეგაჯგინას

roman: gegaǯginas

ᦍᦲᧃᦡᦲ

roman: yiinḋii

здраво

roman: zdravo

നമസ്തേ

roman: namastē

നമസ്കാരം

roman: namaskāraṃ

ᠰᠠᡳᠶᡡᠨ

roman: saiyūn


selam

text:
"We Eleyke esselam û Rehmetê"
Bûye sunnet lew selam û redde ferd.
Cumle ehwal paşê hingê kirne erd.

etymology_text: Ji erebî سلام (selam)


selam

etymology_text: Ji erebî سلام (selam, “silav”)


elo

glosses: Silavek e tê gotin dema kesek bersiva telefonê dide.

forms:
alo
halo
helew
helo

etymology_text: Ji fransî allô.

হেল’

roman: helö

алло

roman: allo

алё

roman: aljó

হ্যালো

roman: hjalo

а́ло

roman: álo

摩西摩西

roman: mò-si-mo-sí

噯

roman: ói

喂

roman: wéi

喂

roman: oeh

آلُو

roman: ʾālū

آلُوْ

roman: ʾāluw

أَلُو

roman: ʾalū

أَلُوْ

roman: ʾaluw

اَلُو

roman: alū

ألو

roman: ʔalu

الو

roman: alow

ალო

roman: alo

გისმენთ

roman: gisment

हलो

roman: halo

हैलो

roman: hailo

हेलो

roman: helo

שָׁלוֹם?

roman: shalóm?

הָלוֹ?

roman: haló?

여보세요

roman: yeoboseyo

ອາໂຫຼ

roman: ʼā lō

हॅलो

roman: hĕlo

ହ୍ୟାଲୋ

roman: hyalo

ياخشىمۇسىز

roman: yaxshimusiz

ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم

roman: essalamu eleykum

алло́

roman: alló

слу́шаю

roman: slúšaju

ҳа

roman: ha

лаббай

roman: labbay

ہیلو

roman: hailo, helo

слу́хаю

roman: slúxaju

អាឡូ

roman: ʼaalou

εμπρός

roman: emprós

παρακαλώ

roman: parakaló

ναι;

roman: nai?

ipa: /ɛˈloː/

hyphenation: e·lo


alo

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-alo.wav


helo

glosses: (silava bersivdana telefonê) Binêre elo.


helo

glosses: (firrindeyek gir û dirrinde) Binêre eylo.