kaxez

glosses:
per, pel, wereqe, weraqe,
kereseyê nerm û tenik yê ku li ser tê nivîsîn

text: Wekî Heyder Fazil li nessa kaxezê nêrî û navê Gulendam Banûyê dît, ehwal zanî...

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 114

text: Ber “Mîm û Hê û Dal” bibêjŞerh û beyana kaxetê

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
کاغهز
kagad
kaged
kagid
kagez
kagiz
kaqad
kaqed
kaqid
kaqez
kaqiz
kaxad
kaxed
kaxet
kaxêz
kaxid
kaxiz
keqad
keqaz
kexad
kexaz
qaqed
qaqid
qaqez
qaqiz
qaxed
qaxid
qeqad
qeqaz
qexad
qexaz

etymology_text: Hevreha soranî کاغهز (kaẍez), farisî کاغذ (kaẍez), sogdî kaẍida / qaẍida, ihtimalen ji çînî [Peyv?].

aқьаад

roman: ak̍āād

тхылъыпӏ

roman: txəłəṗ

чаазын

roman: čaazïn

кэгэс

roman: keges

ወረቀት

roman: wäräḳät

ܘܲܪܵܩܵܐ

roman: wāraqa

কাগজ

roman: kagoz

কাকত

roman: kakot

তুলাপাত

roman: tulapat

кагъат

roman: kaġat

カㇺビ

roman: kambi

ҡағыҙ

roman: qağïð

папе́ра

roman: papjéra

کاگد

roman: kágad

কাগজ

roman: kagôj

харти́я

roman: hartíja

စက္ကူ

roman: cakku

саарһан

roman: saarhan

кехат

roman: keχat

ᎪᏪᎵ

roman: goweli

зы

roman: zɨ

紙

roman: chṳ́

紙

roman: zhǐ

紙

roman: cāi

紙

roman: chí/chóa

хут

roman: hut

ކަރުދާސް

roman: karudās

وَرَق

roman: waraq

قِرْطَاس

roman: qirṭās

كَاغِد

roman: kāḡid

ورق

roman: wáraʾ

ورقة

roman: wriga

ورق

roman: warag

كاغط

roman: kāḡiṭ

ورقة

roman: werqa

թուղթ

roman: tʻuġtʻ

թուղթ

roman: tʻułtʻ

конёв

roman: konjov

кабала

roman: kabala

کاغذ

roman: kâğaz

કાગળ

roman: kāgaḷ

કાગળિયું

roman: kāgaḷiyũ

ქაღალდი

roman: kaɣaldi

काग़ज़

roman: kāġaz

कागज

roman: kāgaj

पन्ना

roman: pannā

कागद

roman: kāgad

पेपर

roman: pepar

वरक

roman: varak

किरतास

roman: kirtās

กระดาษ

roman: grà-dàat

נייר \ נְיָר

roman: n'yár

דַּף

roman: dáf

каьхат

roman: käχat

цаасн

roman: tsaasn

ಕಾಗದ

roman: kāgada

кагаз

roman: kagaz

කඩදාසිය

roman: kaḍadāsiya

종이

roman: jong-i

кагъыз

roman: kağız

чагъар

roman: čaġar

ເຈ້ຍ

roman: chīa

ເຈັ້ຍ

roman: chia

ກະດາດ

roman: ka dāt

кагъаз

roman: kaġaz

ᦂᦡᦱᧆ

roman: k̇ḋaad

хартија

roman: hartija

കടലാസ്

roman: kaṭalāsŭ

പേപ്പർ

roman: pēppar

ᡥᠣᠣᡧᠠᠨ

roman: hoošan

нэ̄пак

roman: nè̄pak

ქაღარდი

roman: kaɣardi

ქარღადი

roman: karɣadi

кагод

roman: kagod

цаас

roman: tsaas

хаузул

roman: xauzul

хаулус

roman: xaulus

кагыт

roman: kagıt

ପେପର୍

roman: pepôr

କାଗଜ

roman: kagôjô

гӕххӕтт

roman: gæxxætt

гӕгъӕди

roman: gæǧædi

كاغد

roman: kâğıd

قەغەز

roman: qeghez

کاغذ

roman: kāǧáz

ਪੇਪਰ

roman: pēpar

қағаз

roman: qağaz

бума́га

roman: bumága

папі́рь

roman: papírʹ

پنو

roman: panno

ڪاغذ

roman: kāgaz

ქაღალთ

roman: kaɣalt


man

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: Ji cihekî neçûn, li cihekî sekinîn, li cihekî rawestîn.

text: Ew du mehan li Dihokê ma.

text:
Qumrî û bilbil dixwînin
Lê 'eceb ew xweş dimînin
Her seher mehbûb dibînin

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: Xilas nebûn, bi dawî nehatin, temam nebûn.

text: Ev sê roj e em vê girarê dixwin lê hê jî maye!

text: Ez ecêbgirtî dimînim.

text: Bapîrê te hê jî dimîne (sax e) yan miriye?

forms:
dimînim (present)
dimînî (present)
dimîne (present)
dimînin (present)
bimîne (imperative singular)
bimînin (imperative plural)
mam (past)
mayî (past)
ma (past)
–mîn– (root present)
–ma– (root past)
ez dimînim (indicative present positive)
ez namînim (indicative present negative)
ez mam (indicative past positive)
ez nemam (indicative past negative)
tu dimînî (indicative present positive)
tu namînî (indicative present negative)
tu mayî (indicative past positive)
tu nemayî (indicative past negative)
ew dimîne (indicative present positive)
ew namîne (indicative present negative)
ew ma (indicative past positive)
ew nema (indicative past negative)
em dimînin (indicative present positive)
em namînin (indicative present negative)
em man (indicative past positive)
em neman (indicative past negative)
hûn dimînin (indicative present positive)
hûn namînin (indicative present negative)
hûn man (indicative past positive)
hûn neman (indicative past negative)
ew dimînin (indicative present positive)
ew namînin (indicative present negative)
ew man (indicative past positive)
ew neman (indicative past negative)
ez dimam (imperfect positive)
ez nedimam (imperfect negative)
ez mabûm (positive)
ez nemabûm (negative)
tu dimayî (imperfect positive)
tu nedimayî (imperfect negative)
tu mabûyî (positive)
tu nemabûyî (negative)
ew dima (imperfect positive)
ew nedima (imperfect negative)
ew mabû (positive)
ew nemabû (negative)
em diman (imperfect positive)
em nediman (imperfect negative)
em mabûn (positive)
em nemabûn (negative)
hûn diman (imperfect positive)
hûn nediman (imperfect negative)
hûn mabûn (positive)
hûn nemabûn (negative)
ew diman (imperfect positive)
ew nediman (imperfect negative)
ew mabûn (positive)
ew nemabûn (negative)
ez ê bimînim (future positive)
ez ê nemînim (future negative)
ez ê mabim (future perfect positive)
ez ê nemabim (future perfect negative)
tu yê bimînî (future positive)
tu yê nemînî (future negative)
tu yê mabî (future perfect positive)
tu yê nemabî (future perfect negative)
ew ê bimîne (future positive)
ew ê nemîne (future negative)
ew ê mabe (future perfect positive)
ew ê nemabe (future perfect negative)
em ê bimînin (future positive)
em ê nemînin (future negative)
em ê mabin (future perfect positive)
em ê nemabin (future perfect negative)
hûn ê bimînin (future positive)
hûn ê nemînin (future negative)
hûn ê mabin (future perfect positive)
hûn ê nemabin (future perfect negative)
ew ê bimînin (future positive)
ew ê nemînin (future negative)
ew ê mabin (future perfect positive)
ew ê nemabin (future perfect negative)
ez mame (perfect positive)
ez nemame (perfect negative)
ez mabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nemabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu mabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nemabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew maye (perfect positive)
ew nemaye (perfect negative)
ew mabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nemabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em mane (perfect positive)
em nemane (perfect negative)
em mabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nemabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn mane (perfect positive)
hûn nemane (perfect negative)
hûn mabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nemabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew mane (perfect positive)
ew nemane (perfect negative)
ew mabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nemabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bimînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nemînim (present subjunctive negative)
(bila) ez mabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nemabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bimînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nemînî (present subjunctive negative)
(bila) tu mabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nemabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nemîne (present subjunctive negative)
(bila) ew mabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nemabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bimînin (present subjunctive positive)
(bila) em nemînin (present subjunctive negative)
(bila) em mabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nemabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bimînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nemînin (present subjunctive negative)
(bila) hûn mabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nemabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nemînin (present subjunctive negative)
(bila) ew mabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nemabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bimama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nemama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez mabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nemabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bimayayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nemayayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu mabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nemabûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bimaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew mabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bimana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nemana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em mabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nemabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bimana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nemana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn mabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nemabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bimana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew mabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bimama (present conditional positive)
ez ê nemama (present conditional negative)
ez ê mabûma (preterite conditional positive)
ez ê nemabûma (preterite conditional negative)
tu yê bimayayî (present conditional positive)
tu yê nemayayî (present conditional negative)
tu yê mabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nemabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bimaya (present conditional positive)
ew ê nemaya (present conditional negative)
ew ê mabûya (preterite conditional positive)
ew ê nemabûya (preterite conditional negative)
em ê bimana (present conditional positive)
em ê nemana (present conditional negative)
em ê mabûna (preterite conditional positive)
em ê nemabûna (preterite conditional negative)
hûn ê bimana (present conditional positive)
hûn ê nemana (present conditional negative)
hûn ê mabûna (preterite conditional positive)
hûn ê nemabûna (preterite conditional negative)
ew ê bimana (present conditional positive)
ew ê nemana (present conditional negative)
ew ê mabûna (preterite conditional positive)
ew ê nemabûna (preterite conditional negative)
(tu) bimîne (imperative present positive)
(tu) nemîne (imperative present negative)
(hûn) bimînin (imperative present positive)
(hûn) nemînin (imperative present negative)
مان

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî: *men- ("man"),
proto-îranî: *(d)mān ("man"),
avestayî: mān- ("man"),
farisiya kevn: mān- ("man"),
partî: m'n- ("man"),
pehlewî: m'n- /mān-/ ("man"),
sogdî: myn- ("man"),
farisî: māndan / mān- ("man"),
kîrîbatî: mānēstēn / man- ("man") ... ^(alfabeya arî),
kurmancî: man, mayîn / -mîn-/ ("man") ,
kurmancî: man / -mên-/ ("man") ,
hewramî: manáy / man- ("man"),
zazakî: menden / man- ("man"),
sanskrîtî: man- ("man"),
ermenî: մնալ (minel) ji ermeniya kevn մնամ (minem),
yûnanî: menein ("man"),
latînî: manēre ("man"),
îngilîzî: remain ("man")
Ji *mandin bûye man piştî ku -andin êdî maneya gerguhêziyê daye, lêkera man negerguhêz e lewma jî zimanî wê wiha veguherandiye.
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 73

оставаться

roman: ostavatʹsja

остаться

roman: ostatʹsja

ipa: /mɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-man.wav

hyphenation: man


man

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

الإقامة

roman: al-ʾiqāma


man

audio: LL-Q1860 (eng)-Robust Footman-man.wav


sekinîn

glosses: Rawestîn, man, tebitîn, neçûn, nelivîn, nelebitîn, neqeliqîn, li cihê xwe man, ji cihê xwe neçûn, êdî nelivîn.

forms:
disekinim (present)
disekinî (present)
disekine (present)
disekinin (present)
bisekine (imperative singular)
bisekinin (imperative plural)
sekinîm (past)
sekinî (past)
sekinî (past)
–sekin– (root present)
–sekinî– (root past)
ez disekinim (indicative present positive)
ez nasekinim (indicative present negative)
ez sekinîm (indicative past positive)
ez nesekinîm (indicative past negative)
tu disekinî (indicative present positive)
tu nasekinî (indicative present negative)
tu sekinî (indicative past positive)
tu nesekinî (indicative past negative)
ew disekine (indicative present positive)
ew nasekine (indicative present negative)
ew sekinî (indicative past positive)
ew nesekinî (indicative past negative)
em disekinin (indicative present positive)
em nasekinin (indicative present negative)
em sekinîn (indicative past positive)
em nesekinîn (indicative past negative)
hûn disekinin (indicative present positive)
hûn nasekinin (indicative present negative)
hûn sekinîn (indicative past positive)
hûn nesekinîn (indicative past negative)
ew disekinin (indicative present positive)
ew nasekinin (indicative present negative)
ew sekinîn (indicative past positive)
ew nesekinîn (indicative past negative)
ez disekiniyam (imperfect positive)
ez nedisekiniyam (imperfect negative)
ez sekinîbûm (positive)
ez nesekinîbûm (negative)
tu disekiniyayî (imperfect positive)
tu nedisekiniyayî (imperfect negative)
tu sekinîbûyî (positive)
tu nesekinîbûyî (negative)
ew disekiniya (imperfect positive)
ew nedisekiniya (imperfect negative)
ew sekinîbû (positive)
ew nesekinîbû (negative)
em disekiniyan (imperfect positive)
em nedisekiniyan (imperfect negative)
em sekinîbûn (positive)
em nesekinîbûn (negative)
hûn disekiniyan (imperfect positive)
hûn nedisekiniyan (imperfect negative)
hûn sekinîbûn (positive)
hûn nesekinîbûn (negative)
ew disekiniyan (imperfect positive)
ew nedisekiniyan (imperfect negative)
ew sekinîbûn (positive)
ew nesekinîbûn (negative)
ez ê bisekinim (future positive)
ez ê nesekinim (future negative)
ez ê sekinîbim (future perfect positive)
ez ê nesekinîbim (future perfect negative)
tu yê bisekinî (future positive)
tu yê nesekinî (future negative)
tu yê sekinîbî (future perfect positive)
tu yê nesekinîbî (future perfect negative)
ew ê bisekine (future positive)
ew ê nesekine (future negative)
ew ê sekinîbe (future perfect positive)
ew ê nesekinîbe (future perfect negative)
em ê bisekinin (future positive)
em ê nesekinin (future negative)
em ê sekinîbin (future perfect positive)
em ê nesekinîbin (future perfect negative)
hûn ê bisekinin (future positive)
hûn ê nesekinin (future negative)
hûn ê sekinîbin (future perfect positive)
hûn ê nesekinîbin (future perfect negative)
ew ê bisekinin (future positive)
ew ê nesekinin (future negative)
ew ê sekinîbin (future perfect positive)
ew ê nesekinîbin (future perfect negative)
ez sekinîme (perfect positive)
ez nesekinîme (perfect negative)
ez sekinîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nesekinîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu sekiniyî (perfect positive)
tu nesekiniyî (perfect negative)
tu sekinîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nesekinîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew sekiniye (perfect positive)
ew nesekiniye (perfect negative)
ew sekinîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nesekinîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em sekinîne (perfect positive)
em nesekinîne (perfect negative)
em sekinîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nesekinîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn sekinîne (perfect positive)
hûn nesekinîne (perfect negative)
hûn sekinîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nesekinîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew sekinîne (perfect positive)
ew nesekinîne (perfect negative)
ew sekinîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nesekinîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bisekinim (present subjunctive positive)
(bila) ez nesekinim (present subjunctive negative)
(bila) ez sekinîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nesekinîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bisekinî (present subjunctive positive)
(bila) tu nesekinî (present subjunctive negative)
(bila) tu sekinîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nesekinîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisekine (present subjunctive positive)
(bila) ew nesekine (present subjunctive negative)
(bila) ew sekinîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nesekinîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bisekinin (present subjunctive positive)
(bila) em nesekinin (present subjunctive negative)
(bila) em sekinîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nesekinîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bisekinin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nesekinin (present subjunctive negative)
(bila) hûn sekinîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nesekinîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisekinin (present subjunctive positive)
(bila) ew nesekinin (present subjunctive negative)
(bila) ew sekinîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nesekinîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bisekiniyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nesekiniyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez sekinîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nesekinîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bisekiniyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nesekiniyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu sekinîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nesekinîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bisekiniyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nesekiniyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew sekinîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nesekinîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bisekiniyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nesekiniyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em sekinîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nesekinîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bisekiniyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nesekiniyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn sekinîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nesekinîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bisekiniyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nesekiniyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew sekinîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nesekinîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bisekiniyama (present conditional positive)
ez ê nesekiniyama (present conditional negative)
ez ê sekinîbûma (preterite conditional positive)
ez ê nesekinîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bisekiniyayî (present conditional positive)
tu yê nesekiniyayî (present conditional negative)
tu yê sekinîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nesekinîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bisekiniyaya (present conditional positive)
ew ê nesekiniyaya (present conditional negative)
ew ê sekinîbûya (preterite conditional positive)
ew ê nesekinîbûya (preterite conditional negative)
em ê bisekiniyana (present conditional positive)
em ê nesekiniyana (present conditional negative)
em ê sekinîbûna (preterite conditional positive)
em ê nesekinîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bisekiniyana (present conditional positive)
hûn ê nesekiniyana (present conditional negative)
hûn ê sekinîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê nesekinîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bisekiniyana (present conditional positive)
ew ê nesekiniyana (present conditional negative)
ew ê sekinîbûna (preterite conditional positive)
ew ê nesekinîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bisekine (imperative present positive)
(tu) nesekine (imperative present negative)
(hûn) bisekinin (imperative present positive)
(hûn) nesekinin (imperative present negative)
سەکنین
sikinîn

etymology_text: Ji erebî سكن (sekene, “sekinîn”) + -în, hevreha aramî שכנ (ş-k-n-: sekinîn), akadî şekanu, têkilî sekn, sakin, sikûn, iskan, mesken, meskûn, misekin, sikûnet...

спирам

roman: spiram

ရပ်

roman: rap

停

roman: tíng

توقف

roman: tawáqqafa

وقف

roman: waqafa

ایستادن

roman: istâdan

रुकना

roman: ruknā

그치다

roman: geuchida

останавливаться

roman: ostanávlivatʹsja

остановиться

roman: ostanovítʹsja

หยุด

roman: yòot

ఆగు

roman: āgu

παύω

roman: pávo

σταματώ

roman: stamató

ipa: /sɛkɪˈniːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-sekinîn.wav

hyphenation: se·ki·nîn


rawestîn

glosses: sekinîn, man, tebitîn, ji cihekî neçûn, nelivîn, nelebitîn, neqeliqîn

text: Heger hesp biçûna ber deriyê jinebîyekê, zarokekî yan dizek û xizanekî rawestiyana, dîsa jî ji wan nedixwest.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

forms:
radiwestim (present)
radiwestî (present)
radiweste (present)
radiwestin (present)
raweste (imperative singular)
rawestin (imperative plural)
rawestîm (past)
rawestiyam (past)
rawestî (past)
rawestiyayî (past)
rawestî (past)
rawestiya (past)
rawestiyan (past)
rawestan
rawestin
rawestiyan
rawistan
rawistin
rawistîn
rawistiyan
rawestandin

etymology_text: Ji ra- + westîn. ra- ji bo maneya pêşiyê hatiye zêdekirin wek rûniştî bûn û paşê rabûn li ser piyan, bide ber dawestîn, dastîn.

ipa: /rɑːwɛsˈtiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rawestîn.wav

hyphenation: ra·wes·tîn


rawestan

ipa: /rɑːwɛsˈtɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rawestan.wav

hyphenation: ra·wes·tan


ra-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

glosses: Pêşbendikeka bi ramana pêş, alî, hember, an dawiya tiştekî dide.

glosses: ra- dema ku zêde dibe ser lêkerekî ramaneka nû dirist dike, hindek caran ramaneka mecazî dirist dike bu nimûne: mal hatemalîn. raman: hate paqijkirin.

etymology_text:
Ji proto-îranî *frā- (“ber, pêş”)proto-hindûîranî *pra-proto-hindûewropî *pro-, ku hevreha gelek peyvên zimanên din ên hindûewropî wek latînî pro, per, pre-, ingilîzî for-, elmanî ver-.
Hevrehafiraja (“têjika qaz û miravî”) û firêj kirin (“pêşxistin”), soranîfirajan/firajandin, فراژ (fraj)/هەراش (heraş, “kamil, pêşketî, mikemel”), pehlewanî𐫜𐫡𐫀𐫝 (frʾc /fraj/, “li pêş, pêşî; nêzîk”), farisî فراز (firaz) ku di peyva serfiraz de ketiye di kurdî jî.
Guherîna fr>hr(û carinan ew jî >r) di zimanên kurdî de diyardeyekeberbelav e, bi taybetî zimanên têkildarî zimanê pehlewî, wek kurmancî firotin - zazakî rotene (/*fro/ > /*hro/ > /ro/), binêre herwiha soranî firaj>heraş. "fraz/j" di serdema îraniya navîn de bêhtir li kar bû lê êdî pirraniya zimanên îranîkî de nemaye, ji xênî kurdî, ku hê ra- gelek maneyan dide di gelek lêkerên cûrbicûr de. Bi gengazî berê wek pêşlêkerek (mîna *fraj, ku wek "fraz" bi farisiya navîn li ber lêkeran dihat) dihat bikaranîn lê niha yekser bûye pêşgirekê. Mîna hevrehên wê ên di zimanên din ên hindûewropî de ku di çêkirina lêkeran de tên bikaranîn, maneya xwe a rastîn bi piranî ne parastiye û ne ku maneya pêşiyê dide. Carinan bilindahiyê (rakirin, rabûn, rakêşan), carinan jorê û tinekirinê (ramîn, ramalîn), carinan livînê û carinan jî rast û dûziyê (rawestîn, raketin, raxistin) diyar dike.


rakirin

text: Zulfên di dora cebhetêRakit qiyam wê sa'etê,Alem bibit zîr û zeber

forms:
radikim (present)
radikî (present)
radike (present)
radikin (present)
rake (imperative singular)
rakin (imperative plural)
rakir (past)
rakir (past)
rakir (past)
rakir (past)
ra –k– (root present)
ra –kir– (root past)
ez radikim (indicative present positive)
ez ranakim (indicative present negative)
min rakir (indicative past positive)
min ranekir (indicative past negative)
tu radikî (indicative present positive)
tu ranakî (indicative present negative)
te rakir (indicative past positive)
te ranekir (indicative past negative)
ew radike (indicative present positive)
ew ranake (indicative present negative)
wê/wî rakir (indicative past positive)
wê/wî ranekir (indicative past negative)
em radikin (indicative present positive)
em ranakin (indicative present negative)
me rakir (indicative past positive)
me ranekir (indicative past negative)
hûn radikin (indicative present positive)
hûn ranakin (indicative present negative)
we rakir (indicative past positive)
we ranekir (indicative past negative)
ew radikin (indicative present positive)
ew ranakin (indicative present negative)
wan rakir (indicative past positive)
wan ranekir (indicative past negative)
min radikir (imperfect positive)
min ranedikir (imperfect negative)
min rakiribû (positive)
min ranekiribû (negative)
te radikir (imperfect positive)
te ranedikir (imperfect negative)
te rakiribû (positive)
te ranekiribû (negative)
wê/wî radikir (imperfect positive)
wê/wî ranedikir (imperfect negative)
wê/wî rakiribû (positive)
wê/wî ranekiribû (negative)
me radikir (imperfect positive)
me ranedikir (imperfect negative)
me rakiribû (positive)
me ranekiribû (negative)
we radikir (imperfect positive)
we ranedikir (imperfect negative)
we rakiribû (positive)
we ranekiribû (negative)
wan radikir (imperfect positive)
wan ranedikir (imperfect negative)
wan rakiribû (positive)
wan ranekiribû (negative)
ez ê rakim (future positive)
ez ê ranekim (future negative)
minê rakiribe (future perfect positive)
minê ranekiribe (future perfect negative)
tu yê rakî (future positive)
tu yê ranekî (future negative)
teyê rakiribe (future perfect positive)
teyê ranekiribe (future perfect negative)
ew ê rake (future positive)
ew ê raneke (future negative)
wê/wîyê rakiribe (future perfect positive)
wê/wîyê ranekiribe (future perfect negative)
em ê rakin (future positive)
em ê ranekin (future negative)
meyê rakiribe (future perfect positive)
meyê ranekiribe (future perfect negative)
hûn ê rakin (future positive)
hûn ê ranekin (future negative)
weyê rakiribe (future perfect positive)
weyê ranekiribe (future perfect negative)
ew ê rakin (future positive)
ew ê ranekin (future negative)
wanê rakiribe (future perfect positive)
wanê ranekiribe (future perfect negative)
min rakiriye (perfect positive)
min ranekiriye (perfect negative)
min rakiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min ranekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te rakiriye (perfect positive)
te ranekiriye (perfect negative)
te rakiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te ranekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî rakiriye (perfect positive)
wê/wî ranekiriye (perfect negative)
wê/wî rakiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî ranekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me rakiriye (perfect positive)
me ranekiriye (perfect negative)
me rakiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me ranekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we rakiriye (perfect positive)
we ranekiriye (perfect negative)
we rakiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we ranekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan rakiriye (perfect positive)
wan ranekiriye (perfect negative)
wan rakiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan ranekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez rakim (present subjunctive positive)
(bila) ez ranekim (present subjunctive negative)
(bila) min rakiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min ranekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu rakî (present subjunctive positive)
(bila) tu ranekî (present subjunctive negative)
(bila) te rakiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te ranekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew rake (present subjunctive positive)
(bila) ew raneke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî rakiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî ranekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em rakin (present subjunctive positive)
(bila) em ranekin (present subjunctive negative)
(bila) me rakiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me ranekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn rakin (present subjunctive positive)
(bila) hûn ranekin (present subjunctive negative)
(bila) we rakiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we ranekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew rakin (present subjunctive positive)
(bila) ew ranekin (present subjunctive negative)
(bila) wan rakiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan ranekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min rakira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min ranekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min rakiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min ranekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te rakira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te ranekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te rakiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te ranekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî rakira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî ranekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî rakiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî ranekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me rakira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me ranekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me rakiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me ranekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we rakira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we ranekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we rakiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we ranekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan rakira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan ranekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan rakiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan ranekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê rakira (present conditional positive)
minê ranekira (present conditional negative)
minê rakiribûya (preterite conditional positive)
minê ranekiribûya (preterite conditional negative)
teyê rakira (present conditional positive)
teyê ranekira (present conditional negative)
teyê rakiribûya (preterite conditional positive)
teyê ranekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê rakira (present conditional positive)
wê/wîyê ranekira (present conditional negative)
wê/wîyê rakiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê ranekiribûya (preterite conditional negative)
meyê rakira (present conditional positive)
meyê ranekira (present conditional negative)
meyê rakiribûya (preterite conditional positive)
meyê ranekiribûya (preterite conditional negative)
weyê rakira (present conditional positive)
weyê ranekira (present conditional negative)
weyê rakiribûya (preterite conditional positive)
weyê ranekiribûya (preterite conditional negative)
wanê rakira (present conditional positive)
wanê ranekira (present conditional negative)
wanê rakiribûya (preterite conditional positive)
wanê ranekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) rake (imperative present positive)
(tu) raneke (imperative present negative)
(hûn) rakin (imperative present positive)
(hûn) ranekin (imperative present negative)
ڕاکرن
rabûn

etymology_text: Ji ra- + kirin.

إزالة

roman: ʾizāla

الإماطة

roman: al-ʾimāṭa

ipa: /rɑːkɪˈɾɪn/

hyphenation: ra·ki·rin


raker

glosses: Tiştê ku mirov pê tiştekî nivîsî jê dibe.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /rɑːˈkɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-raker.wav

hyphenation: ra·ker


raker

etymology_text: rakirin + -irin + -er


hildan

glosses: bilind kirin, rakirin, hewa xistin, berz kirin, hilkirin, rakirin

glosses: bijartin, jê girtin, tercih kirin, hilbijartin

forms:
hildidim (present)
hildidî (present)
hildide (present)
hildidin (present)
hilde (imperative singular)
hildin (imperative plural)
hilda (past)
hilda (past)
hilda (past)
hilda (past)
hil –d– (root present)
hil –da– (root past)
ez hildidim (indicative present positive)
ez hilnadim (indicative present negative)
min hilda (indicative past positive)
min hilneda (indicative past negative)
tu hildidî (indicative present positive)
tu hilnadî (indicative present negative)
te hilda (indicative past positive)
te hilneda (indicative past negative)
ew hildide (indicative present positive)
ew hilnade (indicative present negative)
wê/wî hilda (indicative past positive)
wê/wî hilneda (indicative past negative)
em hildidin (indicative present positive)
em hilnadin (indicative present negative)
me hilda (indicative past positive)
me hilneda (indicative past negative)
hûn hildidin (indicative present positive)
hûn hilnadin (indicative present negative)
we hilda (indicative past positive)
we hilneda (indicative past negative)
ew hildidin (indicative present positive)
ew hilnadin (indicative present negative)
wan hilda (indicative past positive)
wan hilneda (indicative past negative)
min hildida (imperfect positive)
min hilnedida (imperfect negative)
min hildabû (positive)
min hilnedabû (negative)
te hildida (imperfect positive)
te hilnedida (imperfect negative)
te hildabû (positive)
te hilnedabû (negative)
wê/wî hildida (imperfect positive)
wê/wî hilnedida (imperfect negative)
wê/wî hildabû (positive)
wê/wî hilnedabû (negative)
me hildida (imperfect positive)
me hilnedida (imperfect negative)
me hildabû (positive)
me hilnedabû (negative)
we hildida (imperfect positive)
we hilnedida (imperfect negative)
we hildabû (positive)
we hilnedabû (negative)
wan hildida (imperfect positive)
wan hilnedida (imperfect negative)
wan hildabû (positive)
wan hilnedabû (negative)
ez ê hildim (future positive)
ez ê hilnedim (future negative)
minê hildabe (future perfect positive)
minê hilnedabe (future perfect negative)
tu yê hildî (future positive)
tu yê hilnedî (future negative)
teyê hildabe (future perfect positive)
teyê hilnedabe (future perfect negative)
ew ê hilde (future positive)
ew ê hilnede (future negative)
wê/wîyê hildabe (future perfect positive)
wê/wîyê hilnedabe (future perfect negative)
em ê hildin (future positive)
em ê hilnedin (future negative)
meyê hildabe (future perfect positive)
meyê hilnedabe (future perfect negative)
hûn ê hildin (future positive)
hûn ê hilnedin (future negative)
weyê hildabe (future perfect positive)
weyê hilnedabe (future perfect negative)
ew ê hildin (future positive)
ew ê hilnedin (future negative)
wanê hildabe (future perfect positive)
wanê hilnedabe (future perfect negative)
min hildaye (perfect positive)
min hilnedaye (perfect negative)
min hildabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min hilnedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hildaye (perfect positive)
te hilnedaye (perfect negative)
te hildabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te hilnedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hildaye (perfect positive)
wê/wî hilnedaye (perfect negative)
wê/wî hildabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî hilnedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hildaye (perfect positive)
me hilnedaye (perfect negative)
me hildabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me hilnedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hildaye (perfect positive)
we hilnedaye (perfect negative)
we hildabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we hilnedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hildaye (perfect positive)
wan hilnedaye (perfect negative)
wan hildabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan hilnedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez hildim (present subjunctive positive)
(bila) ez hilnedim (present subjunctive negative)
(bila) min hildabe (preterite subjunctive positive)
(bila) min hilnedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu hildî (present subjunctive positive)
(bila) tu hilnedî (present subjunctive negative)
(bila) te hildabe (preterite subjunctive positive)
(bila) te hilnedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hilde (present subjunctive positive)
(bila) ew hilnede (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hildabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî hilnedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em hildin (present subjunctive positive)
(bila) em hilnedin (present subjunctive negative)
(bila) me hildabe (preterite subjunctive positive)
(bila) me hilnedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn hildin (present subjunctive positive)
(bila) hûn hilnedin (present subjunctive negative)
(bila) we hildabe (preterite subjunctive positive)
(bila) we hilnedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hildin (present subjunctive positive)
(bila) ew hilnedin (present subjunctive negative)
(bila) wan hildabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan hilnedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) min hildaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min hilnedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hildabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min hilnedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te hildaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te hilnedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hildabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te hilnedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hildaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hilnedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hildabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hilnedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me hildaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me hilnedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hildabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me hilnedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we hildaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we hilnedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hildabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we hilnedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan hildaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan hilnedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hildabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan hilnedabûya (pluperfect subjunctive negative)
minê hildaya (present conditional positive)
minê hilnedaya (present conditional negative)
minê hildabûya (preterite conditional positive)
minê hilnedabûya (preterite conditional negative)
teyê hildaya (present conditional positive)
teyê hilnedaya (present conditional negative)
teyê hildabûya (preterite conditional positive)
teyê hilnedabûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê hildaya (present conditional positive)
wê/wîyê hilnedaya (present conditional negative)
wê/wîyê hildabûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê hilnedabûya (preterite conditional negative)
meyê hildaya (present conditional positive)
meyê hilnedaya (present conditional negative)
meyê hildabûya (preterite conditional positive)
meyê hilnedabûya (preterite conditional negative)
weyê hildaya (present conditional positive)
weyê hilnedaya (present conditional negative)
weyê hildabûya (preterite conditional positive)
weyê hilnedabûya (preterite conditional negative)
wanê hildaya (present conditional positive)
wanê hilnedaya (present conditional negative)
wanê hildabûya (preterite conditional positive)
wanê hilnedabûya (preterite conditional negative)
(tu) hilde (imperative present positive)
(tu) hilnede (imperative present negative)
(hûn) hildin (imperative present positive)
(hûn) hilnedin (imperative present negative)
هلدان
heldan
heldayîn
hildayîn
hilbûn
hilhatin
hilkirin

etymology_text: Ji hil- + dan

hyphenation: hil·dan


hilder

glosses: Kesa/ê tiştekî hildide ango radike ango bilind dike.

etymology_text: hildan


bilindker

etymology_text: Ji bilind + ker.


ker

glosses:
Cûnek dewaran e ku dişibe hespan û hêstiran lê ji wan kurttir û biçûktir e
(bi taybetî bo barhilgirtinê tê bikaranîn).

text: ابله چه کت طوافی نابینتن بری رشبیزی دکت ژ قنجان ژ رمز و ناز و غنجانقدری گلان چه زانت کربش دڤیت کری رش

roman: Ebleh çi kit ṭewafê nabînitin Berê reşBêzê dikit ji qencan ji remz û naz û x̣encanQedrê gulan çi zanit kerbeş divêt kerê reş

glosses: Bêaqil, bêhiş, bêmejî, mejîreş, aqilsivik, nezan.

glosses: (ji peyva ker a heywan) ji bo kesê zir, serhişk û bêpîr û şerde

text: - Hûn in, ha!. . . Ji bo çi hûn diziyê dikin ker lawê keran?

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

etymology_text:
Ji proto-îranî *xárah (“ker”), ji proto-hindûîranî *kʰáras (“ker”); belkî taliyê ji zimanekî samî^([çavkanî hewce ye]) , bo nimûne ji akadî [skrîpt hewce ye] (xeradu, “ker, nêreker”).^([çavkanî hewce ye])
Hevreha soranî کهر (ker), zazakî her, hewramî ھەر (her), farisî خر (xer), avestayî 𐬑𐬀𐬭𐬀 (xere), sanskrîtî खर (khére), osetî хӕрӕг (xæræg), peştûyî خر (xer), belûçî ہر (her).

کەر

roman: ker

аҽада

roman: āčādā

щыды

roman: š̍ədə

𒀲

roman: imēru

эштек

roman: eštek

አህያ

roman: äheyya

ܚܡܪܐ

roman: ḥəmārā

ܚܡܪܬܐ

roman: ḥəmārtā

ܐܬܢܐ

roman: ʾăṯānā

חֲמָרָא

roman: ḥămārā

গাধ

roman: gadh

хӏама

roman: ḥama

गदहा

roman: gadhā

ишәк

roman: išäk

асёл

roman: asjól

ہر

roman: har

গাধা

roman: gadha

лем

roman: lem

мага́ре

roman: magáre

осе́л

roman: osél

မြည်း

roman: mrany:

элжэгэн

roman: elžegen

вир

roman: wir

ᏗᎦᎵᏅᎯᏛ

roman: digalinvhidv

驢仔

roman: leoi⁴ zai²

лү

roman: lü

驢仔

roman: lì-è

驢

roman: lǘ

驢子

roman: lǘzi

驢

roman: lè̤

驢

roman: lîr / lû / lî

驢仔

roman: lû-á / lî-á / lîr-á

ашак

roman: ašak

ހިާމރު

roman: hiާmru

حِمَار

roman: ḥimār

حمار

roman: ḥumār, ḥmār

حُمار

roman: ḥumār

زمال

roman: zmāl

حمار

roman: ḥmār

بهيم

roman: bhīm

حمارة

roman: ḥmāra

دحش

roman: daḥš

دحشة

roman: daḥša

էշ

roman: ēš

ավանակ

roman: avanak

አድግ

roman: ʾädg

خر

roman: xar

الاغ

roman: olâğ

𐌰𐍃𐌹𐌻𐌿𐍃

roman: asilus

ગધેડો

roman: gadheḍo

ვირი

roman: viri

ჯორი

roman: ǯori

חֲמוֹר

roman: khamór

אָתוֹן

roman: atón

элҗгн

roman: eljgn

ಕತ್ತೆ

roman: katte

эшек

roman: eşek

බූරුවා

roman: būruwā

당나귀

roman: dangnagwi

나귀

roman: nagwi

ລາ

roman: lā

ມ້າລໍ

roman: mā lǭ

ეშეღი

roman: ešeɣi

лам

roman: lam

магаре

roman: magare

കഴുത

roman: kaḻuta

ᡝᡳᡥᡝᠨ

roman: eihen

गाढव

roman: gāḍhav

გირინი

roman: girini

ишме

roman: išme

илжиг

roman: ilžig

ଗଧ

roman: gôdhô

хӕрӕг

roman: xæræg

ئېشەك

roman: ëshek

есек

roman: esek

ⲉⲱ

roman: eō

осёл

roman: osjól

осли́ца

roman: oslíca

иша́к

roman: išák

गर्दभ

roman: gardabha

گڏھ

roman: gaḋahu

осьлъ

roman: osĭlŭ

𒀲

roman: ANŠE

கழுதை

roman: kaḻutai

ลา

roman: laa

గాడిద

roman: gāḍida

ишәк

roman: işäq

ኣድጊ

roman: ʾadgi

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (navdêr 1).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-ker (Navdêr 3).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-ker(koma pez).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (navdêr 4).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36368 (kur)-Dildadil-ker (kesê ku nabihîze).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (rengdêr 1).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (rengdêr).wav


ker

glosses:
felqe, parçe, qet, par, pirt
 (bi taybetî ya ku bi kêrê hatiye birîn).

text: Kerek ji sêva xwe da min.

text:
Cewherek lê kir nezer ew bû du ker
Paşê Wî çêkir ji nûranamuwer

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
kert
کهر

etymology_text:
Hevreha soranî کهرت (kert), hewramî û zazakî kerd, kurdiya başûrîqeł, belûçî [skrîpt hewce ye] (karç), farisî کارد (kard), pehlewî kart, avestayî kerite-, sanskrîtî krti-, ermeniya kevn քերեմ (kʻerem, “jê birin, xîç kirin”), yûnaniya kevn κείρω (kêiro, “birîn, cew kirin”), latînî curtus (“kurt”), îngilîzî share (“par, beş”), shear (“birîn, cew kirin”), short (“kurt”), hemû ji proto-hindûewropî *(s)ker- (“birîn, jê kirin”).
:Çavkanî: Cheung p.243, Horn p.185, MacKenzie P.129, Watkins p.100 | Pokorny: 941 - 942
:Hevreh: kêr kurt, çerm

лу́ста

roman: lústa

скрыль

roman: skrylʹ

скі́ба

roman: skíba

филия

roman: filija

резен

roman: rezen

片

roman: piàn

قاچ

roman: qâč

تیکه

roman: tikke

لزگه

roman: lazge

کرچ

roman: karč

פְּרוּסָה

roman: prusá

נֵתַח

roman: nétaḥ

פֶּלַח

roman: pélaḥ

부분

roman: bubun

몫

roman: mok

슬라이스

roman: seullaiseu

ປ່ຽງ

roman: pīang

ແຜ່ນບາງໆ

roman: phǣn bāng bāng

ломо́ть

roman: lomótʹ

ло́мтик

roman: lómtik

кусо́к

roman: kusók

кусо́чек

roman: kusóček

слайс

roman: slajs

ชิ้น

roman: chín

ски́ба

roman: skýba

ски́бка

roman: skýbka

шмато́к

roman: šmatók

φέτα

roman: féta

τέμαχος

roman: témakhos

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-ker.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (navdêr 1).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-ker (Navdêr 3).wav

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-ker(koma pez).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (navdêr 4).wav

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-kerr.wav

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-ker (kesê ku nabihîze).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (rengdêr 1).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (rengdêr).wav


ker

text: Divê kerên vê xirabiyê bên sizadan.

etymology_text: Ji rehê dema niha yê kevn yê lêkera kirin


ker

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses:
Guhgiran, nebihîz,
kesa/ê qet yan baş dengan nabihîze.

text: Ker û lal

forms:
کهڕ
kerr
kor
lal

etymology_text: Hevreha soranî کهڕ (kerr), kurdiya başûrîkeř, zazakî kerr, hewramî kerr, belûçî کر (kerr), farisî کر (kerr), pehlewî k-rr, soxdî k-rn-, avestayî kerne-, peştûyî کوڼ (kuṇ), sanskrîtî कर्ण (kárṇa-: guh), slavoniya kevn кърнъ (kŭrnŭ), latviyayî kurls, lîtwanî kurčias, hemû ji proto-hindûewropî *kʷorno- (“guh”). Maneya bingehîn "guh" bû lê di zimanên îranî û yên baltî de maneya "guhgiran" wergirtiye. Di zimanên hindî de bi maneya "guh" maye: hindî कान (kan), urdûyî کان (kan), bengalî কর্ণ (korno) û কান (kan)...

адагәа

roman: ādāg°ā

дэгу

roman: dăg°

𐕆𐔼𐕒𐔽𐔰

roman: hioˁa

কলা

roman: kola

অন্ধ

roman: ondho

гӏинкъаб

roman: ʿinq̇̄ab

һаңғырау

roman: hañğïraw

глухі́

roman: hluxí

глух

roman: gluh

къора

roman: q̇ora

ᏧᎵᎡᎾ

roman: tsuliena

耳聾

roman: ji⁵ lung⁴

聾

roman: lóng

耳聾

roman: ěrlóng

耳聾

roman: hīⁿ-lâng

أَصَمّ

roman: ʾaṣamm

أصم

roman: ʔaṣamm

أطرش

roman: ʔaṭraš

խուլ

roman: xul

کر

roman: kar

ناشنوا

roman: nâšenavâ

𐌱𐌰𐌿𐌸𐍃

roman: bauþs

ყრუ

roman: q̇ru

სმენადაკარგული

roman: smenadaḳarguli

बहरा

roman: bahrā

חֵירֵשׁ

roman: kheresh

баьш

roman: bäš

බිහිරි

roman: bihiri

귀머거리-의

roman: gwimeogeoriui

ຫູໜວກ

roman: hū nūak

биши

roman: biši

глув

roman: gluv

ᡩᡠᡨᡠ

roman: dutu

बधीर

roman: badhīr

बहिरा

roman: bahirā

ჸუნგა

roman: ʾunga

ჸურუ

roman: ʾuru

ჸუჯა

roman: ʾuǯa

დაგუ̂ა

roman: dagûa

ବଧିର

roman: bôdhirô

صاغر

roman: sağır

کوڼ

roman: kuṇ

саңырау

roman: sañyrau

глухо́й

roman: gluxój

बधिर

roman: badhira

कल्ल

roman: kalla

ყუ̂რიუ̂

roman: q̇ûriû

ყუგ

roman: q̇ug

చెవిటి

roman: ceviṭi

འོན་པ

roman: 'on pa

глухи́й

roman: hluxýj

ថ្លង់

roman: tlɑŋ

טויב

roman: toyb

טויבלעך

roman: toyblekh

חושימדיק

roman: khushemdik

κωφός

roman: kofós

κουφός

roman: koufós

κωφός

roman: kōphós


maker

forms:
ماكهر
mahîn
mange
mêkew

etymology_text: Ji ma- + ker (1).

магари́ца

roman: magaríca

騲驢

roman: cǎolǘ

أَتَان

roman: ʾatān

حِمَارَة

roman: ḥimāra

حمارة

roman: ḥmāra

مادهخر

roman: mâde-xar

ماچهخر

roman: mâče-xar

ჭაკი ვირი

roman: č̣aḳi viri

ფაშატი ვირი

roman: pašaṭi viri

خٔرِنؠ

roman: xạrin'

мәші

roman: mäşı

осли́ца

roman: oslíca

ⵜⴰⵖⵢⵓⵍⵜ

roman: taɣyult

осли́ха

roman: oslýxa

осли́ця

roman: oslýcja

γαϊδούρα

roman: gaïdoúra


nêreker

forms:
ga
gamêş
hesp
hêstir
nêrî
qantir

etymology_text: Ji nêr + -e- + ker.

ipa: /neːɾɛˈkɛɾ/

hyphenation: nê·re·ker


kû

pos: adv

pos_title: Hoker

forms:
کوو
ку
ku
kû derê
kûva
kûve
kûde
kî derê
kîrê
kêrê
kîve
kwîve
kû ve
kû derê
kû de
kî derê
kur
kuva
ku
ko

etymology_text: Hevreha soranî کوێ (kwê), farisî کجا (ko-ca) û forma kevnar کو (kû), avestayî 𐬐𐬎𐬛𐬁 (kudā) sanskrîtî कुह (kúha) û कुत्र (kútra), hindî किधर (kidhar), rusî куда́ (kudá), sirbokroatî ку̀да / kùda, ukraynî куди́(kudý), çekî kudy, albanî ku, latviyayî û lîtwanî kur, latînî quō, norwecî kvar, kor, danmarkî hvor, swêdî var, îngilîzî where, almanî wo ... hemû ji proto-hindûewropî *kʷu-, *kʷo- (kû, li kû, çi cih?), têkilî kʷís (çi; kî).

የት

roman: yet

哪儿

roman: nǎr

哪里

roman: nǎli

کجا

roman: koca

სად

roman: sad

कहाँ

roman: kahā̃

ᓇᐅᒃ

roman: nauk

ᓇᒥ

roman: nami

ᓇᓂ

roman: nani

어디

roman: eodi

қайда

roman: qaida

где

roman: gde

куда

roman: kuda

สถานที่

roman: S̄t̄hān thī̀

πού

roman: poú


kû

glosses: Gava pez û bi taybetî mih serê xwe dikine ber hev û li hev kom dibin.

text: Li germê pez ê serê xwe di ber hev ke, bi rê nare. Ew ketina kûyê.

ref: Mem Xelîkan, Germîya Arê Şivanan https://web.archive.org/http://www.mifikan.com/Cand-huner/mem-xelikan.htm arşîv, mifikan.com, 2005


kû der

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kû derê.


kêrê

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya kêr.

forms:
kêran (feminine definite oblique plural)
kêrino (feminine definite vocative plural)


kêrê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya kêr.

forms: kêrên (masculine definite construct plural)


kîrê

glosses: Rewşa îzafeyî ya binavkirî ya yekjimar ya kîr.

forms: kîrên (masculine definite construct plural)


ku

pos: symbol

pos_title: Sembol

glosses: (standardên navneteweyî) Koda zimanî ya ISO 639-1 ji bo kurdî.


ku

pos: conj

pos_title: Girêdek

glosses: peyv e du hevokan bi hev ve girê dide lê çi wateyê lê zêde nake.

text: Baxê ku baxvan bête berErdek heye ew tê de bî

forms:
ke
kî
go
ko
کو
кӧ
ko
kû

etymology_text:
Herwiha ke, kî (2), ko (2), go (2)hevreha soranî که (ke), farisî که (kê) û forma berê کو (kû), tacikî ки, pehlewî kû, latviyayî ka, lîtwanî kad, fransî que, portugalî que, spanî que, îtalî che (bixwîne: kê)... hemû ji proto-hindûewropî *kʷ-.
Peyva tirkî ki, ûrdûyî کہ (kh) (ki) û hindî कि (ki) ji zimanên îranî hatine wergirtin.

што

roman: što

че

roman: če

أَنَّ

roman: ʾanna

أَنْ

roman: ʾan

ان

roman: ʔinn

إنّه

roman: ʔinno

որ

roman: or

که

roman: ke

რომ

roman: rom

कि

roman: ki

אֲשֶׁר

roman: ashér

שֶׁ־

roman: she-

그

roman: geu

дека

roman: deka

ว่า

roman: wâa

що

roman: ščo

ថា

roman: thaa

אַז

roman: az

ότι

roman: óti

πως

roman: pos

ὅτι

roman: hóti

ὡς

roman: hōs

ipa: /kʊ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ku.wav

hyphenation: ku


ku

pos: pron

pos_title: Cînav


pak

text:
Ke'b û Murre hem Kilab û hem Qusey
Hem ji pişta wî Quseyyê pak û saf
Ew emanet hate nik 'Ebdulmenaf

forms:
paktir (comparative)
herî pak (superlative)
paktirîn (superlative)
پاک
gemar
genî
helal
heram
lekeyî
lewitî
şêlî
tewizî
zelal

etymology_text:
proto-hindûewropî: *peu- / *pu- ("pak kirin, paqij kirin")
:proto-îranî:
::partî: pewag
::pehlewî: pak, pakih ("pak, paqij")
::farisî: pak ("pak, paqij")
::kurmancî: pak, paqij ("pak, paqij")
::soranî: pak ("pak, paqij")
::zazakî: pak ("pak, paqij")
:sanskrîtî: paveka- ("pak, paqij")
:latînî: purus, putus ("pak, paqij") > fransî: pur, îngilîzî: pure
:Çavkanî: Horn p.62, Watkins p.67, Etymonline

чистый

roman: čistyj

καθαρός

roman: katharós

παστρικός

roman: pastrikós


pak

glosses: Ji bo qelîte yan jî tenduristîyê ne baş ne jî xerap, li ortê.

text: Tu çewa yî? − Pak im.

text: Hewa çewa ye? − Pak e.

text: Soleke pak kirî.


paqij

text:
Bavêje erdê bê xillet
Ew dexlekê paqij diket
Ji sunbula ziraetê

forms:
paqijtir (comparative)
herî paqij (superlative)
paqijtirîn (superlative)
پاقژ
gemar
genî
helal
heram
lekeyî
lewitî
şêlî
tewizî
zelal

etymology_text: Herwiha pak, hevreha farisî پاکیزه (pakîzê --> pakîze), pehlewî pak, pakih, sanskrîtî paveka, latînî purus (--> îngilîzî û fransî pure)... hemû ji proto-hindûewropî *peu-, *pu- (paqij kirin).

къабзэ

roman: qābză

ару

roman: aru

ܕܸܟ݂ܝܵܐ

roman: diḳya

ܬܲܡܸܙ

roman: tāmiz

চফা

roman: sopha

চাফা

roman: sapha

চাফ চিকুণ

roman: saph sikun

চিকুণ

roman: sikun

পৰিষ্কাৰ

roman: poriskar

таҙа

roman: taða

чы́сты

roman: čýsty

পরিষ্কার

roman: pôriśkar

সাফ

roman: śaph

чист

roman: čist

သန့်

roman: san.

цӏена

roman: c̣ena

ᎤᏓᏅᎦᎸᏓ

roman: udanvgalvda

乾淨

roman: gon¹ zeng⁶

乾淨

roman: gānjìng

таса

roman: tasa

نَظِيف

roman: naẓīf

نضيف

roman: naḍīf

մաքուր

roman: makʻur

پاک

roman: pâk

تمیز

roman: tamiz

𐌷𐌻𐌿𐍄𐍂𐍃

roman: hlutrs

სუფთა

roman: supta

साफ़

roman: sāf

स्वच्छ

roman: svacch

נָקִי

roman: nakí

аруу

roman: aruu

пакиз

roman: pakiz

таза

roman: taza

පිරිසුදු

roman: pirisudu

깨끗하다

roman: kkaekkeuthada

맑다

roman: makda

ສະອາດ

roman: sa ʼāt

വൃത്തിയായ

roman: vr̥ttiyāya

ശുദ്ധ

roman: śuddha

цэвэр

roman: tsever

सफा

roman: saphā

сыгъдӕг

roman: syǧdæg

آری

roman: arı

تمیز

roman: temiz

صفی

roman: safi

پاك

roman: pak

سُتْھرا

roman: suthrā

صاف

roman: ṣāf

صاف سُتْھرا

roman: ṣāf suthrā

саф

roman: saf

чи́стый

roman: čístyj

ꠌꠣꠚꠣ

roman: safá

чистъ

roman: čistŭ

арығ

roman: arığ

пок

roman: pok

тоза

roman: toza

покиза

roman: pokiza

соф

roman: sof

சுத்தம்

roman: cuttam

чиста

roman: çista

གཙང་མ

roman: gtsang ma

арыг

roman: arıg

чи́стий

roman: čýstyj

ស្អាត

roman: sʼaat

ыраас

roman: ıraas

ריין

roman: reyn

ipa: /pʰɑːˈqɪʒ/


pakij

text: *Păkiž xudē, păkiž zahm, pākiž vēmarg, kōy hātī xāčē iž kir ma, řahmatē ma.

translation: Pakij xodê, pakij zahm, pakij vêmarg, koy hat'î xaç'ê ij kir me, rehmet'ê me

ref: D.N. Mackenzie, The Language of the Medians ji Matenadaran MS 7117 (1430-1446) https://web.archive.org/https://kurdishacademy.org/wp/the-language-of-the-medians/ arşîv, 1959


bijûn

glosses: saxlem, tendirist, sax, ne nesax, ne nexweş, ne êşewî

glosses: bêjeya bijon, li Devera Goyan ji bo fêkiyên nû, taze tê gotin

forms:
bijîn
bijwîn
bijon

etymology_text: bi + jûn ji jîn


bijûn

glosses: (derziyên gir yên dirûnê) Binêre bişûjin.


temîz

text:
Niveka dî çêkirin jê çarî çîz
'Erş û kursî û qelem lewhe temîz
Hate emrê Padîşahê Layezal

forms:
temîztir (comparative)
herî temîz (superlative)
temîztirîn (superlative)
temûz
gemar
genî
helal
heram
lekeyî
lewitî
şêlî
tewizî
zelal

etymology_text: Ji erebî تَمْيِيز (temyîz) ji rehê مَيَّزَ (mayyaza, “bijartin, ji hev kirin, cuda kirin”). Wek تمیز (temîz) ketiye di farisî û wek temiz di tirkî de jî cih girtiye. Ji heman rehî: imtiyaz, mimeyiz, mimtaz, mitemayiz, temayiz, temyîz. Tevî ku "temîz" ji erebî ye jî lê ew bi rêya tirkî ketiye kurdî û tenê di tirkmancî de tê bikaranîn.

чистый

roman: čistyj

καθαρός

roman: katharós

παστρικός

roman: pastrikós


xawên

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


paqijî

forms:
pakijî
gemarî
genîtî
helalî
heramî
leke
lewitîn
şêlîtî
tewizîn
zelalî

etymology_text: Ji paqij + -î

ipa: /pʰɑːqɪˈʒiː/

hyphenation: pa·qi·jî


pakî

forms:
gemarî
genîtî
helalî
heramî
leke
lewitîn
şêlîtî
tewizîn
zelalî

etymology_text: Ji pak + -î


bijûnî

etymology_text: Ji bijûn + -î

ipa: /bɪʒuːˈniː/

hyphenation: bi·jû·nî


temîzî

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji temîz + -î


pîsî

glosses: qirêjî, pîs, genî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
پیسی
pîsatî
pîsîtî
pîstî
gemarî
genîtî
helalî
heramî
leke
lewitîn
şêlîtî
tewizîn
zelalî

etymology_text: Ji pîs + -î

կեղտ

roman: keġt

грязь

roman: grjazʹ

ῥύπος

roman: rhúpos


qirêjî

etymology_text: Ji qirêj + -î

ipa: /qɪɾeːˈʒiː/

hyphenation: qi·rê·jî


pîs

forms:
pîstir (comparative)
herî pîs (superlative)
pîstirîn (superlative)
gemarî
genî
helal
heram
leke
lewitî
şêlî
tewizî
zelal

etymology_text: Hevreha soranî پیس (pîs)

шӏои

roman: ṣ̂oi

кирлӱ

roman: kirlü

লেতেৰা

roman: letera

アチカ

roman: acika

ヤヤシㇱ

roman: yayasis

бысраҡ

roman: bïsraq

бру́дны

roman: brúdny

নোংরা

roman: noṅra

мръ́сен

roman: mrǎ́sen

изца́пан

roman: izcápan

ညစ်

roman: nyac

ပေ

roman: pe

боьха

roman: böχa

ᎠᎦᏓᎭᎢ

roman: agadahai

汙糟

roman: wu¹ zou¹ laat⁶ taat³

зон

roman: zon

зонщи

roman: zonxi

нон

roman: non

髒

roman: zāng

垃渣

roman: lă-că

癩𰣻

roman: thái-ko

垃圾

roman: lah-sap

腌臢

roman: a-tsa

垃儳

roman: lâ-sâm

قَذِر

roman: qaḏir

وَسِخ

roman: wasiḵ

موسخ

roman: musəḵ

կեղտոտ

roman: keġtot

کثیف

roman: kasif

پلید

roman: palid

ბინძური

roman: binʒuri

गंदा

roman: gandā

मैला

roman: mailā

מלוכלך \ מְלֻכְלָךְ

roman: m'lukhlákh

бӏеха

roman: bʿeχa

фӏей

roman: f̣ej

кир

roman: kir

баткак

roman: batkak

කිලිටි

roman: kiliṭi

더럽다

roman: deoreopda

ເປື້ອນ

roman: pư̄an

валкан

roman: valkan

मळकट

roman: maḷkaṭ

бохир

roman: bohir

заваан

roman: zavaan

मैलो

roman: mailo

ମଇଳା

roman: môiḷa

سخا

roman: sxâ

خيرن

roman: xirën

кір

roman: kır

лас

roman: las

батпақты

roman: batpaqty

гря́зный

roman: grjáznyj

испа́чканный

roman: ispáčkannyj

मल

roman: mala

пурлой

roman: purloy

лойолуд

roman: loyolud

чиркин

roman: čirkin

ҷазир

roman: jazir

ифлос

roman: iflos

เลอะ

roman: lə́

เปื้อน

roman: bpʉ̂ʉan

మురికి

roman: muriki

བཙོག་པ

roman: btsog pa

брудни́й

roman: brudnýj

ក្រខ្វក់

roman: krɑɑkhvɑk

កខ្វក់

roman: kɑɑkɑkvŭək

ប្រឡាក់

roman: prɑɑlak

кирдээх

roman: kirdeex

גראָב

roman: grob

שמוציק

roman: shmutsik

βρόμικος

roman: vrómikos

ακάθαρτος

roman: akáthartos

λερωμένος

roman: leroménos

μυσαρός

roman: musarós

hyphenation: pîs


qirêj

glosses: Tiştê ne pak e ku li ser lebatên laşê kesek yan li ser cilên kesek û wd. peyda dibe û wan dixe rewşa ne pakîyê.

text: Li gor daneyên Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanî (WHO) salane 7 milyon kes ji ber hewayê qirêj canê xwe ji dest didin.

ref: Salane 7 milyon kes ji ber hewayê qirêj canê xwe ji dest didin https://web.archive.org/https://www.basnews.com/kr/babat/433840 arşîv, www.basnews.com, 01.05.2018

text: Berpirsên Komîseriya Mafên Mirovan li Besrayê aşkera kirin ku li gel vebûna dibistanan hejmareke zêde ya xwendekaran jî ji ber ava vexwerinê ya qirêj jehrî bûne û bang li rêveberiya herêmî û hikûmeta navendî hat kirin ku di vê mijarê de gavên cidî bavêjin.

ref: Li Besrayê hejmara kesên ji ber ava qirêj jehrî bûne her zêde dibe! https://web.archive.org/https://www.basnews.com/kr/babat/473111 arşîv, www.basnews.com, 15.10.2018

text: …de biçin weke xwe bikin, bi derew û tevgerên xwe yên qirêj dijminiya min bikin.

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Peywend, 1994, r. 132, ISBN ISBN:9789197125475

text: Bi tekezî û wek min pêştir jî gotiye, di vê cîhana herî qirêj de û mirov bi awayekî gelekî xirap ji bo hin armancan tê bikar û di siya van hemû kuştin, wêranî û koçberiya bi ser me de hatiye, ti rê û amraz ji hunerê bilindtir nîn e ku mirovatiya me ji cîhana qirêj biparêze.

ref: Siyamend Brim, Bi hunerê mirovatiyê ji cîhana qirêj diparêzin https://web.archive.org/https://www.kurdistan24.net/ku/interview/e82f461d-daa5-4753-adb8-5512827e1a9d arşîv, www.kurdistan24.net, 16.09.2019

text: Ez pareyê te yên qirêj naxwazim!

forms: قڕێژ

etymology_text:
Hevreha soranî کڕێش (krrêş) (kirrêş), kurdiya başûrîqirêşt, jê wêdetir nayê zanîn. Dibe ku bi metatezê ji erebî قذر (qeðir) e. "ð" anku "zal" yanî z-ya fis ya erebî adeten di kurdî de dibe "z" û /z/ên ji zimanên biyanî gelek caran dibin /j/ (bide ber hejîn, mêj). Dikare bê texmînkirin ku hevreha "kirêt" ya ji ermenî կեղտ (kêłt) yan jî "kirh" ji tirkî kir (pîsî) be (heman peyv di zimanên din jî yên tirkîkî de heye - azerî, ozbekî, tirkmenistanî - loma ya kurdî dê ji tirkî be, ne berevajî). /êj/a dawîn gengaz e ku ber modêla paqij (<*pakêj) çêbûye. Hebûna bêjeyê di gelek zimanan de hesibandî, herwiha pêkan e ku Wanderwortekê bibe.
Gengaziyeke din a mezin jî ew e ku peywendî gil bibe û hevreha qilêr û gilêş û soranî گڵاو (gllaw, “qirrêj”) bibe . An bide ber qîr. Bo guherrîna /g/>/q/ bide ber qerec (<tirkî garaj). Ev mîna ku rave dike dixuye nê ev guherrîna dengî di ti bêjeyeke xwemalî a din de hêj nehatiye aşkartin.
Herwiha "qirêj" - berevajî texmîna etîmolojiya gelêrî - ne têkilî peyva "qereç / qereçî" ye jî ku ji urdûyî کراچی (Keraçî) ye ku bajarekî mezin e li başûrê Pakistanê).

шӏои

roman: ṣ̂oi

кирлӱ

roman: kirlü

লেতেৰা

roman: letera

アチカ

roman: acika

ヤヤシㇱ

roman: yayasis

бысраҡ

roman: bïsraq

бру́дны

roman: brúdny

নোংরা

roman: noṅra

мръ́сен

roman: mrǎ́sen

изца́пан

roman: izcápan

ညစ်

roman: nyac

ပေ

roman: pe

боьха

roman: böχa

ᎠᎦᏓᎭᎢ

roman: agadahai

汙糟

roman: wu¹ zou¹ laat⁶ taat³

зон

roman: zon

зонщи

roman: zonxi

нон

roman: non

髒

roman: zāng

垃渣

roman: lă-că

癩𰣻

roman: thái-ko

垃圾

roman: lah-sap

腌臢

roman: a-tsa

垃儳

roman: lâ-sâm

قَذِر

roman: qaḏir

وَسِخ

roman: wasiḵ

موسخ

roman: musəḵ

կեղտոտ

roman: keġtot

کثیف

roman: kasif

پلید

roman: palid

ბინძური

roman: binʒuri

गंदा

roman: gandā

मैला

roman: mailā

מלוכלך \ מְלֻכְלָךְ

roman: m'lukhlákh

бӏеха

roman: bʿeχa

фӏей

roman: f̣ej

кир

roman: kir

баткак

roman: batkak

කිලිටි

roman: kiliṭi

더럽다

roman: deoreopda

ເປື້ອນ

roman: pư̄an

валкан

roman: valkan

मळकट

roman: maḷkaṭ

бохир

roman: bohir

заваан

roman: zavaan

मैलो

roman: mailo

ମଇଳା

roman: môiḷa

سخا

roman: sxâ

خيرن

roman: xirën

кір

roman: kır

лас

roman: las

батпақты

roman: batpaqty

гря́зный

roman: grjáznyj

испа́чканный

roman: ispáčkannyj

मल

roman: mala

пурлой

roman: purloy

лойолуд

roman: loyolud

чиркин

roman: čirkin

ҷазир

roman: jazir

ipa: /qɪˈreːʒ/


qirêj

glosses: qirêjî, pîsî, gemarî, genîtî, ne paqijî, rewşa tiştên pîs

text: Ey xame te jî gelek dirêj kirEv name bes e te pir qirêj kirHerçend-i kelam şubhê dir bit

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
qirrêj
gemarî
genî
helal
heram
leke
lewitî
şêlî
tewizî
zelal

бруд

roman: brud

гразь

roman: hrazʹ

мръсотия

roman: mrǎsotija

污垢

roman: wūgòu

穢物

roman: huìwù

污

roman: wū

قَذَارَة

roman: qaḏāra

կեղտ

roman: keġt

կեղտ

roman: kełt

գայռ

roman: gayṙ

چرک

roman: čerk

ჭუჭყი

roman: č̣uč̣q̇i

गंदगी

roman: gandgī

गंद

roman: gand

לִכלוּך

roman: likhlúkh

кир

roman: kir

오물

roman: omul

ມົນທິນ

roman: mon thin

нечистотија

roman: nečistotija

былғаныш

roman: bylğanyş

грязь

roman: grjazʹ

нечистота́

roman: nečistotá

лой

roman: loy

гил

roman: gil

лоиқа

roman: loyiqa

чирк

roman: čirk

қарқ

roman: qarq

మురికి

roman: muriki

گندگی

roman: gandagī

ភាពកខ្វក់

roman: phiəp kɑkvɑk

ακαθαρσία

roman: akatharsía

ῥύπος

roman: rhúpos

ῤυπαρία

roman: ruparía


û

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: Bîst û şeşem tîpa alfabeya kurdî, dengdêrek dirêj û hevdengî ئوو (û) (li destpêka peyvê) û وو (û) ya kurdî-erebî ye.

forms:
وو
у

ipa: /uː/

audio: LL-Q36368 (kur)-Pispor-û.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-û.wav


û

glosses:
Peyvikek e bo girêdana du yan çend tiştên mîna hev yan yên beşdarî heman tiştî;
 herwiha, jî, hem ... hem ...

forms:
an
herwiha
jî
yan

etymology_text: Bi wateya "herwiha" ji proto-hindûewropî * eti, proto-îranî *et, hevreha avestayî et (lê; û), pehlewî ud, u-, farisî و (u, we), rusî и (i), latînî et, fransî et, spanî y...

-и

roman: -i

-гьы

roman: -g̍ə

ыкӏи

roman: əč̣̍i

𒅇

roman: u

ло

roman: lo

ту

roman: tu

ⴻⴷ

roman: ed

እና

roman: ʾəna

ܘ-

roman: wə-, wa-

וְ־

roman: wə-

আৰু

roman: aru

ва

roman: wa

-ги

roman: -gi

һәм

roman: häm

ла

roman: la

лә

roman: lä

менән

roman: menän

і

roman: i

ды

roman: dy

ও

roman: o

এবং

roman: ebôṅ

আর

roman: ar

आ

roman: ā

နဲ့

roman: nai.

ба

roman: ba

དང

roman: dang

а

roman: a

кхин а

roman: qin a

ᎠᎴ

roman: ale

及

roman: kap⁶, gap⁶

дэ

roman: de

摎

roman: lâu

同

roman: thùng

和

roman: hé

與

roman: yǔ

及

roman: jí

以及

roman: yǐjí

暨

roman: jì

同

roman: tóng

佮

roman: kap/kah

和

roman: hām

以及

roman: í-ki̍p

與

roman: ú/í

ынкъам

roman: ynkʺam

тата

roman: tata

އަދި

roman: adi

وَـ

roman: wa-

و

roman: we

և

roman: ew

-𐎨𐎠

roman: -c-a

𐎢𐎫𐎠

roman: u-t-a

𐎠𐎫𐎹

roman: a-t-y

𐭥

roman: ʿ

𐭠𐭥

roman: ʾʿ

𐭠𐭥𐭣

roman: ʾʿd

و

roman: va, o

𐤅

roman: w

𐌾𐌰𐌷

roman: jah

-𐌿𐌷

roman: -uh

અને

roman: ane

და

roman: da

और

roman: aur

एवं

roman: evam

व

roman: va

तथा

roman: tathā

וְ־

roman: ve

וְ־

roman: wə

хойр

roman: xoyr

болн

roman: boln

ಹಾಗೂ

roman: hāgū

ಮತ್ತು

roman: mattu

жана

roman: cana

සහ

roman: saha

과

roman: gwa

그리고

roman: geurigo

하고

roman: hago

및

roman: mit

이랑

roman: irang

ແລະ

roman: læ

roman: l̇ae

ᦂᧇ

roman: k̇ab

ഉം

roman: uṃ

കൂടാതെ

roman: kūṭāte

ᡪᠠᡳ

roman: ᡪai

आणि

roman: āṇi

დო

roman: do


bûn

glosses: Rewşa berdewam ya kesekî yan tiştekî diyar dike.

text: Ez kurd im.

text: Tu kî yî?

text: Ew mamoste bû?

text: Çengalê zulfan tab-i daDa 'işq-i hil bit pêl-i-pêlQelbê me bê cellab-i da

text: Ew kengî bû mamoste?

text: Ma tu vê nizanî paşa? Tu bûyî Osmanî?

glosses: welidîn, ji dayik bûn, Xwedê dan, hatin dinyayê

text: Kurrê te kengî bûye?

forms:
dibim (present)
dibî (present)
dibe (present)
dibin (present)
bibe (imperative singular)
bibin (imperative plural)
bûm (past)
bûyî (past)
bû (past)
–b– (root present)
–bû– (root past)
ez dibim (indicative present positive)
ez nabim (indicative present negative)
ez bûm (indicative past positive)
ez nebûm (indicative past negative)
tu dibî (indicative present positive)
tu nabî (indicative present negative)
tu bûyî (indicative past positive)
tu nebûyî (indicative past negative)
ew dibe (indicative present positive)
ew nabe (indicative present negative)
ew bû (indicative past positive)
ew nebû (indicative past negative)
em dibin (indicative present positive)
em nabin (indicative present negative)
em bûn (indicative past positive)
em nebûn (indicative past negative)
hûn dibin (indicative present positive)
hûn nabin (indicative present negative)
hûn bûn (indicative past positive)
hûn nebûn (indicative past negative)
ew dibin (indicative present positive)
ew nabin (indicative present negative)
ew bûn (indicative past positive)
ew nebûn (indicative past negative)
ez dibûm (imperfect positive)
ez nedibûm (imperfect negative)
ez bûbûm (positive)
ez nebûbûm (negative)
tu dibûyî (imperfect positive)
tu nedibûyî (imperfect negative)
tu bûbûyî (positive)
tu nebûbûyî (negative)
ew dibû (imperfect positive)
ew nedibû (imperfect negative)
ew bûbû (positive)
ew nebûbû (negative)
em dibûn (imperfect positive)
em nedibûn (imperfect negative)
em bûbûn (positive)
em nebûbûn (negative)
hûn dibûn (imperfect positive)
hûn nedibûn (imperfect negative)
hûn bûbûn (positive)
hûn nebûbûn (negative)
ew dibûn (imperfect positive)
ew nedibûn (imperfect negative)
ew bûbûn (positive)
ew nebûbûn (negative)
ez ê bibim (future positive)
ez ê nebim (future negative)
ez ê bûbim (future perfect positive)
ez ê nebûbim (future perfect negative)
tu yê bibî (future positive)
tu yê nebî (future negative)
tu yê bûbî (future perfect positive)
tu yê nebûbî (future perfect negative)
ew ê bibe (future positive)
ew ê nebe (future negative)
ew ê bûbe (future perfect positive)
ew ê nebûbe (future perfect negative)
em ê bibin (future positive)
em ê nebin (future negative)
em ê bûbin (future perfect positive)
em ê nebûbin (future perfect negative)
hûn ê bibin (future positive)
hûn ê nebin (future negative)
hûn ê bûbin (future perfect positive)
hûn ê nebûbin (future perfect negative)
ew ê bibin (future positive)
ew ê nebin (future negative)
ew ê bûbin (future perfect positive)
ew ê nebûbin (future perfect negative)
ez bûme (perfect positive)
ez nebûme (perfect negative)
ez bûbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nebûbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu bûbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nebûbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bûye (perfect positive)
ew nebûye (perfect negative)
ew bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em bûne (perfect positive)
em nebûne (perfect negative)
em bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn bûne (perfect positive)
hûn nebûne (perfect negative)
hûn bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bûne (perfect positive)
ew nebûne (perfect negative)
ew bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebim (present subjunctive negative)
(bila) ez bûbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nebûbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebî (present subjunctive negative)
(bila) tu bûbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nebûbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibe (present subjunctive positive)
(bila) ew nebe (present subjunctive negative)
(bila) ew bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibin (present subjunctive positive)
(bila) em nebin (present subjunctive negative)
(bila) em bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebin (present subjunctive negative)
(bila) hûn bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebin (present subjunctive negative)
(bila) ew bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bibûma (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebûma (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez bûbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebûbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bibûyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebûyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu bûbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebûbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) em bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bibûma (present conditional positive)
ez ê nebûma (present conditional negative)
ez ê bûbûma (preterite conditional positive)
ez ê nebûbûma (preterite conditional negative)
tu yê bibûyayî (present conditional positive)
tu yê nebûyayî (present conditional negative)
tu yê bûbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nebûbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bibûya (present conditional positive)
ew ê nebûya (present conditional negative)
ew ê bûbûya (preterite conditional positive)
ew ê nebûbûya (preterite conditional negative)
em ê bibûna (present conditional positive)
em ê nebûna (present conditional negative)
em ê bûbûna (preterite conditional positive)
em ê nebûbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bibûna (present conditional positive)
hûn ê nebûna (present conditional negative)
hûn ê bûbûna (preterite conditional positive)
hûn ê nebûbûna (preterite conditional negative)
ew ê bibûna (present conditional positive)
ew ê nebûna (present conditional negative)
ew ê bûbûna (preterite conditional positive)
ew ê nebûbûna (preterite conditional negative)
(tu) bibe (imperative present positive)
(tu) nebe (imperative present negative)
(hûn) bibin (imperative present positive)
(hûn) nebin (imperative present negative)
–w– (root present)
ez diwim (indicative present positive)
ez nawim (indicative present negative)
min bû (indicative past positive)
min nebû (indicative past negative)
tu diwî (indicative present positive)
tu nawî (indicative present negative)
te bû (indicative past positive)
te nebû (indicative past negative)
ew diwe (indicative present positive)
ew nawe (indicative present negative)
wê/wî bû (indicative past positive)
wê/wî nebû (indicative past negative)
em diwin (indicative present positive)
em nawin (indicative present negative)
me bû (indicative past positive)
me nebû (indicative past negative)
hûn diwin (indicative present positive)
hûn nawin (indicative present negative)
we bû (indicative past positive)
we nebû (indicative past negative)
ew diwin (indicative present positive)
ew nawin (indicative present negative)
wan bû (indicative past positive)
wan nebû (indicative past negative)
min dibû (imperfect positive)
min nedibû (imperfect negative)
min bûbû (positive)
min nebûbû (negative)
te dibû (imperfect positive)
te nedibû (imperfect negative)
te bûbû (positive)
te nebûbû (negative)
wê/wî dibû (imperfect positive)
wê/wî nedibû (imperfect negative)
wê/wî bûbû (positive)
wê/wî nebûbû (negative)
me dibû (imperfect positive)
me nedibû (imperfect negative)
me bûbû (positive)
me nebûbû (negative)
we dibû (imperfect positive)
we nedibû (imperfect negative)
we bûbû (positive)
we nebûbû (negative)
wan dibû (imperfect positive)
wan nedibû (imperfect negative)
wan bûbû (positive)
wan nebûbû (negative)
ez ê biwim (future positive)
ez ê newim (future negative)
minê bûbe (future perfect positive)
minê nebûbe (future perfect negative)
tu yê biwî (future positive)
tu yê newî (future negative)
teyê bûbe (future perfect positive)
teyê nebûbe (future perfect negative)
ew ê biwe (future positive)
ew ê newe (future negative)
wê/wîyê bûbe (future perfect positive)
wê/wîyê nebûbe (future perfect negative)
em ê biwin (future positive)
em ê newin (future negative)
meyê bûbe (future perfect positive)
meyê nebûbe (future perfect negative)
hûn ê biwin (future positive)
hûn ê newin (future negative)
weyê bûbe (future perfect positive)
weyê nebûbe (future perfect negative)
ew ê biwin (future positive)
ew ê newin (future negative)
wanê bûbe (future perfect positive)
wanê nebûbe (future perfect negative)
min bûye (perfect positive)
min nebûye (perfect negative)
min bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te bûye (perfect positive)
te nebûye (perfect negative)
te bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî bûye (perfect positive)
wê/wî nebûye (perfect negative)
wê/wî bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me bûye (perfect positive)
me nebûye (perfect negative)
me bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we bûye (perfect positive)
we nebûye (perfect negative)
we bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan bûye (perfect positive)
wan nebûye (perfect negative)
wan bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biwim (present subjunctive positive)
(bila) ez newim (present subjunctive negative)
(bila) min bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biwî (present subjunctive positive)
(bila) tu newî (present subjunctive negative)
(bila) te bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biwe (present subjunctive positive)
(bila) ew newe (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biwin (present subjunctive positive)
(bila) em newin (present subjunctive negative)
(bila) me bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biwin (present subjunctive positive)
(bila) hûn newin (present subjunctive negative)
(bila) we bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biwin (present subjunctive positive)
(bila) ew newin (present subjunctive negative)
(bila) wan bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bibûya (present conditional positive)
minê nebûya (present conditional negative)
minê bûbûya (preterite conditional positive)
minê nebûbûya (preterite conditional negative)
teyê bibûya (present conditional positive)
teyê nebûya (present conditional negative)
teyê bûbûya (preterite conditional positive)
teyê nebûbûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bibûya (present conditional positive)
wê/wîyê nebûya (present conditional negative)
wê/wîyê bûbûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nebûbûya (preterite conditional negative)
meyê bibûya (present conditional positive)
meyê nebûya (present conditional negative)
meyê bûbûya (preterite conditional positive)
meyê nebûbûya (preterite conditional negative)
weyê bibûya (present conditional positive)
weyê nebûya (present conditional negative)
weyê bûbûya (preterite conditional positive)
weyê nebûbûya (preterite conditional negative)
wanê bibûya (present conditional positive)
wanê nebûya (present conditional negative)
wanê bûbûya (preterite conditional positive)
wanê nebûbûya (preterite conditional negative)
(tu) biwe (imperative present positive)
(tu) newe (imperative present negative)
(hûn) biwin (imperative present positive)
(hûn) newin (imperative present negative)
بوون
бун
bûyin

etymology_text:
Ji proto-îranî *bew-, ji proto-hindûewropî *bʰuH-. Hevreha avestayî bew- (bew-), farisiya kevn bev-, pehlewî û sogdî bu-, farisî بودن (bûden), soranî بوون (bûn), zazakî biyayen, hewramî biyay, sanskrîtî भवति (bhevetî), rusî быть (biyti), lîtwanî būti, bretonî buot, yûnaniya kevn φύω (phúō) (phuō), latînî fui.
Bo etîmolojiya rehên dema niha ya statîk, binere: im, î, e û in.
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 17
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 11
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.
* Pokorny: 146 f.

بوون

roman: bûn

ܗܵܘܹܐ

roman: hawe

быць

roman: bycʹ

съм

roman: sǎm

зэ

roman: ze

在

roman: zài

كَانَ

roman: kāna

يبقى

roman: yebʔā

كان

roman: kān

լինել

roman: linel

եմ

roman: em

улемс

roman: ulems

است

roman: ast

هست

roman: hast

بودن

roman: budan

𐍅𐌹𐍃𐌰𐌽

roman: wisan

ყოფნა

roman: q̇opna

არის

roman: aris

होना

roman: honā

הָיָה

roman: hayá

있다

roman: itda

계시다

roman: gyesida

ຢູ່

roman: yū

ᦊᦴᧈ

roman: ẏuu¹

е

roman: e

се наоѓа

roman: se naoǵa

بوئن

roman: boen

быть

roman: bytʹ

находи́ться

roman: naxodítʹsja

бꙑти

roman: byti

இரு

roman: iru

அமர்

roman: amar

бу́ти

roman: búty

នៅ

roman: nɨw

זײַן

roman: zayn

είμαι

roman: eímai

εἰμί

roman: eimí

መሆን

roman: mähon

ܦܵܝܹܫ

roman: payeš

станаві́цца

roman: stanavícca

стаць

roman: stacʹ

اویدن

roman: awiðen

ставам

roman: stavam

случвам се

roman: slučvam se

ဖြစ်

roman: hprac

ᏂᎦᎵᏍᏗᎭ

roman: nigalisdiha

成

roman: chéng

成為

roman: chéngwéi

صَارَ

roman: ṣāra

أَصْبَحَ

roman: ʾaṣbaḥa

بقى

roman: báʔa

بقت

roman: báʔet

بقو

roman: báʔu

بقم

roman: báʔom

դառնալ

roman: daṙnal

شدن

roman: šodan

გახდომა

roman: gaxdoma

बनना

roman: bannā

हो जाना

roman: ho jānā

הפך

roman: hafákh

بُلْماقْ

roman: bolmāq

болуу

roman: boluu

जांव्चे

roman: zāvce

되다

roman: doeda

ກາຽ

roman: kāi

ᦂᦻ

roman: k̇aay

стане

roman: stane

ᠣᠮᠪᡳ

roman: ombi

болох

roman: boloh

ᠪᠣᠯᠬᠤ

roman: bolqu

बन्नु

roman: bannu

اولمق

roman: olmaq

بولماق

roman: bolmaq

болу

roman: bolu

станови́ться

roman: stanovítʹsja

стать

roman: statʹ

стати

roman: stati

шудан

roman: šudan

ஆகு

roman: āku

กลาย

roman: glaai

అగు

roman: agu

булырга

roman: bulırga

ཆགས

roman: chags

става́ти

roman: staváty

ста́ти

roman: státy

ក្លាយ

roman: klaay

ទៅជា

roman: tɨwciə

буол

roman: buol

ווערן

roman: vern

γίνομαι

roman: gínomai

γίγνομαι

roman: gígnomai

туулар

roman: tuular

জগা

roman: zoga

ওপজা

roman: üpoza

জন্ম হোৱা

roman: zonmo hüa


bûn

glosses: hebûn, peydabûn, wucûd, mewcûdî, amadebûn, hazirbûn

text: Bi bûna we li vê derê dilşa me.

glosses: guherîna rewşa kesekî yan tiştekî diyar dike

text: Bo bûna doktor divê mirov gelekî bixwîne.

text: Bûna wî di malbateke hejar de tesîreke mezin li hemû jiyana wî kiriye.

барлыҡ

roman: barlïq

йәшәйеш

roman: yäšäyeš

існава́нне

roman: isnavánnje

быццё

roman: byccjó

съществу́ване

roman: sǎštestvúvane

битие

roman: bitie

存在

roman: cúnzài

كَيْنُونَة

roman: kaynūna

كَوْن

roman: kawn

գոյություն

roman: goyutʻyun

وجود

roman: vojud

بوش

roman: boveš

هستی

roman: hasti

𐍅𐌹𐍃𐍄𐍃

roman: wists

ישות

roman: yeshut

존재

roman: jonjae

постоење

roman: postoenje

болмыс

roman: bolmys

существова́ние

roman: suščestvovánije

бытие́

roman: bytijé

існува́ння

roman: isnuvánnja

буття́

roman: buttjá

ύπαρξη

roman: ýparxi

ভবন

roman: bhôbôn

صَيْرُورَة

roman: ṣayrūra

ро́ды

roman: ródy

нараджэ́нне

roman: naradžénnje

পয়দায়েশ

roman: pôẏdaẏeś

ра́ждане

roman: ráždane

рожде́ние

roman: roždénie

出生

roman: chūshēng

وِلَادَة

roman: wilāda

مَوْلِد

roman: mawlid

مِيلَاد

roman: mīlād

تَوَلُّد

roman: tawallud

ծնունդ

roman: cnund

تولد

roman: tavallod

زایش

roman: zâyeš

𐌲𐌰𐌱𐌰𐌿𐍂𐌸𐍃

roman: gabaurþs

დაბადება

roman: dabadeba

जन्म

roman: janma

जनन

roman: janan

पैदाइश

roman: paidāiś

לידה \ לֵדָה

roman: leidá

төрөлүш

roman: törölüş

туулуш

roman: tuuluş

출생

roman: chulsaeng

ການເກິດ

roman: kān kœt

породување

roman: poroduvanje

раѓање

roman: raǵanje

ജനനം

roman: jananaṃ

ଜନ୍ମ

roman: jônmô

تۇغۇلۇش

roman: tughulush

تولد

roman: tawalód

туу

roman: tuu

рожде́ние

roman: roždénije

उत्पाद

roman: utpāda

таваллуд

roman: tavallud

பிறப்பு

roman: piṟappu

జననము

roman: jananamu

జన్మము

roman: janmamu

పుట్టుక

roman: puṭṭuka

پیدائش

roman: paidāish

ولادت

roman: wilādat

поло́ги

roman: polóhy

наро́дження

roman: naródžennja

កំណើត

roman: kɑmnaət

γέννα

roman: génna

τοκετός

roman: toketós

τόκος

roman: tókos

γένεσις

roman: génesis

ipa: /buːn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-bûn.wav

hyphenation: bûn


hatin

glosses: Ji cihek dûrtir gihiştin cihek nêzîktir; nêzîktir bûn, nêzîk bûn.

text: Em ji dûr hatine.

text:
Lew Melek hatin ji bo wî sacidîn
Bû xezîne ew ji bo durra yetîm

text: Xuya ye ji devera wan dihên û ber bi Zaxo diçin.

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

text: Erd û esman li te bên hev.

ref: Ahmet Öner, Di edebiyata Kurdî ya Gelêrî da di’a û nifir, Zanîngeha Wan Yûzûncû Yîlê Enstîtuya Zimanên Zindî Şaxa Makezanîsta Ziman û Çanda Kurdî Teza Lîsansa Bilind, 2017, r. 119

text: Telefonek bu min hat.

text: Em pêya hatin vêrê.

glosses: Lêkerek alîkar bo çêkirina forma tebatî anku pasîv.

text: Hemî hatin kuştin.

text: Stranên ko heta niha nehatine gotin, zimanê ko nehatiye vejandin, wêjeya ko nehatiye nivîsandin, klasîkên ko nehatine çapkirin û belavkirin, çanda ko nehatiye nasandin û gelek tiştên din...

forms:
têm (present)
têyî (present)
tê (present)
tên (present)
bê (imperative singular)
bên (imperative plural)
hatim (past)
hatî (past)
hat (past)
–ê– (root present)
–hat– (root past)
ez têm (indicative present positive)
ez nayêm (indicative present negative)
ez hatim (indicative past positive)
ez nehatim (indicative past negative)
tu têyî (indicative present positive)
tu nayêyî (indicative present negative)
tu hatî (indicative past positive)
tu nehatî (indicative past negative)
ew tê (indicative present positive)
ew nayê (indicative present negative)
ew hat (indicative past positive)
ew nehat (indicative past negative)
em tên (indicative present positive)
em nayên (indicative present negative)
em hatin (indicative past positive)
em nehatin (indicative past negative)
hûn tên (indicative present positive)
hûn nayên (indicative present negative)
hûn hatin (indicative past positive)
hûn nehatin (indicative past negative)
ew tên (indicative present positive)
ew nayên (indicative present negative)
ew hatin (indicative past positive)
ew nehatin (indicative past negative)
ez dihatim (imperfect positive)
ez nedihatim (imperfect negative)
ez hatibûm (positive)
ez nehatibûm (negative)
tu dihatî (imperfect positive)
tu nedihatî (imperfect negative)
tu hatibûyî (positive)
tu nehatibûyî (negative)
ew dihat (imperfect positive)
ew nedihat (imperfect negative)
ew hatibû (positive)
ew nehatibû (negative)
em dihatin (imperfect positive)
em nedihatin (imperfect negative)
em hatibûn (positive)
em nehatibûn (negative)
hûn dihatin (imperfect positive)
hûn nedihatin (imperfect negative)
hûn hatibûn (positive)
hûn nehatibûn (negative)
ew dihatin (imperfect positive)
ew nedihatin (imperfect negative)
ew hatibûn (positive)
ew nehatibûn (negative)
ez ê bêm (future positive)
ez ê neyêm (future negative)
ez ê hatibim (future perfect positive)
ez ê nehatibim (future perfect negative)
tu yê bêyî (future positive)
tu yê neyêyî (future negative)
tu yê hatibî (future perfect positive)
tu yê nehatibî (future perfect negative)
ew ê bê (future positive)
ew ê neyê (future negative)
ew ê hatibe (future perfect positive)
ew ê nehatibe (future perfect negative)
em ê bên (future positive)
em ê neyên (future negative)
em ê hatibin (future perfect positive)
em ê nehatibin (future perfect negative)
hûn ê bên (future positive)
hûn ê neyên (future negative)
hûn ê hatibin (future perfect positive)
hûn ê nehatibin (future perfect negative)
ew ê bên (future positive)
ew ê neyên (future negative)
ew ê hatibin (future perfect positive)
ew ê nehatibin (future perfect negative)
ez hatime (perfect positive)
ez nehatime (perfect negative)
ez hatibûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nehatibûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu hatiyî (perfect positive)
tu nehatiyî (perfect negative)
tu hatibûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nehatibûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew hatiye (perfect positive)
ew nehatiye (perfect negative)
ew hatibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nehatibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em hatine (perfect positive)
em nehatine (perfect negative)
em hatibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nehatibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn hatine (perfect positive)
hûn nehatine (perfect negative)
hûn hatibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nehatibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew hatine (perfect positive)
ew nehatine (perfect negative)
ew hatibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nehatibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bêm (present subjunctive positive)
(bila) ez neyêm (present subjunctive negative)
(bila) ez hatibim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nehatibim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bêyî (present subjunctive positive)
(bila) tu neyêyî (present subjunctive negative)
(bila) tu hatibî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nehatibî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bê (present subjunctive positive)
(bila) ew neyê (present subjunctive negative)
(bila) ew hatibe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nehatibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bên (present subjunctive positive)
(bila) em neyên (present subjunctive negative)
(bila) em hatibin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nehatibin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bên (present subjunctive positive)
(bila) hûn neyên (present subjunctive negative)
(bila) hûn hatibin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nehatibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bên (present subjunctive positive)
(bila) ew neyên (present subjunctive negative)
(bila) ew hatibin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nehatibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bihatama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nehatama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez hatibûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nehatibûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bihatayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nehatayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu hatibûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nehatibûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bihata (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nehata (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew hatibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nehatibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bihatana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nehatana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em hatibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nehatibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bihatana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nehatana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn hatibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nehatibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bihatana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nehatana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew hatibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nehatibûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bihatama (present conditional positive)
ez ê nehatama (present conditional negative)
ez ê hatibûma (preterite conditional positive)
ez ê nehatibûma (preterite conditional negative)
tu yê bihatayî (present conditional positive)
tu yê nehatayî (present conditional negative)
tu yê hatibûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nehatibûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bihata (present conditional positive)
ew ê nehata (present conditional negative)
ew ê hatibûya (preterite conditional positive)
ew ê nehatibûya (preterite conditional negative)
em ê bihatana (present conditional positive)
em ê nehatana (present conditional negative)
em ê hatibûna (preterite conditional positive)
em ê nehatibûna (preterite conditional negative)
hûn ê bihatana (present conditional positive)
hûn ê nehatana (present conditional negative)
hûn ê hatibûna (preterite conditional positive)
hûn ê nehatibûna (preterite conditional negative)
ew ê bihatana (present conditional positive)
ew ê nehatana (present conditional negative)
ew ê hatibûna (preterite conditional positive)
ew ê nehatibûna (preterite conditional negative)
(tu) bê (imperative present positive)
(tu) neyê (imperative present negative)
(hûn) bên (imperative present positive)
(hûn) neyên (imperative present negative)
–hê– (root present)
ez dihêm (indicative present positive)
ez nahêm (indicative present negative)
tu dihêyî (indicative present positive)
tu nahêyî (indicative present negative)
ew dihê (indicative present positive)
ew nahê (indicative present negative)
em dihên (indicative present positive)
em nahên (indicative present negative)
hûn dihên (indicative present positive)
hûn nahên (indicative present negative)
ew dihên (indicative present positive)
ew nahên (indicative present negative)
ez ê bihêm (future positive)
ez ê nehêm (future negative)
tu yê bihêyî (future positive)
tu yê nehêyî (future negative)
ew ê bihê (future positive)
ew ê nehê (future negative)
em ê bihên (future positive)
em ê nehên (future negative)
hûn ê bihên (future positive)
hûn ê nehên (future negative)
ew ê bihên (future positive)
ew ê nehên (future negative)
(bila) ez bihêm (present subjunctive positive)
(bila) ez nehêm (present subjunctive negative)
(bila) tu bihêyî (present subjunctive positive)
(bila) tu nehêyî (present subjunctive negative)
(bila) ew bihê (present subjunctive positive)
(bila) ew nehê (present subjunctive negative)
(bila) em bihên (present subjunctive positive)
(bila) em nehên (present subjunctive negative)
(bila) hûn bihên (present subjunctive positive)
(bila) hûn nehên (present subjunctive negative)
(bila) ew bihên (present subjunctive positive)
(bila) ew nehên (present subjunctive negative)
(tu) bihê (imperative present positive)
(tu) nehê (imperative present negative)
(hûn) bihên (imperative present positive)
(hûn) nehên (imperative present negative)
هاتن
һатьн

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *gʷem- ("hatin"),
proto-îranî *a- ("ber bi … ve") + gem- ("hatin"),
avestayî: a-gem- ("hatin"),
farisiya kevn: a-gem- ("hatin"),
pehlewî: a-md- ("hatin"),
farisî: a-meden ("hatin"),
partî: a-gd- ("hatin"),
sogdî: a-ğd- ("hatin"),
kîrîbatî: a-men- ("hatin"),
sîvendî: ā-mēy ("hatin") ^(alfabeya arî),
partî: a-γd- ... ^(alfabeya arî),
kurmancî: ha-tin ("hatin"),
soranî: ha-tin ("hatin"),
hewramî: a-may ("hatin"),
zazakî: a-mayen ("hatin"),
sanskrîtî: gem ("hatin"),
latînî: venire ("hatin"),
yûnanî: bainein ("hatin"),
îngilîzî: come ("hatin") ...
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 100
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 33
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959, r. 465
Hevreh: zeman, gav, peyam
rehê dema niha "-ê-":
Ji proto-hindûewropî: *ei- ("çûn"),
proto-îranî: *ai- ("çûn"),
avestayî: aē- ("çûn"),
partî: ay- ("çûn"),
pehlewî: 'y- ("-ê-"),
somalî: 'ys- ("-ê-"),
farisî: ay- ("-ê-") ("-ê-"),
semnanî: ī- ("-ê-"),
kîrîbatî: aj- ("-ê-") ... ^(alfabeya arî),
kurmancî: -ê-- ("-ê-"),
soranî: -ê-- ("-ê-"),
hewramî: e-,
zazakî: -y- ("-ê-"),
sanskrîtî: ay- ("çûn"),
yûnanî: eimi ("ez diçim"),
latînî: īre ("çûn")
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 156 ,
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 22
Bo rehê -wer- binêre: -wer-

аара

roman: āārā

къэкӏон

roman: qăč̣̍on

келер

roman: keler

আস্

roman: as

আ

roman: a

আহ

roman: ah

𐬘𐬀𐬨𐬀𐬌𐬙𐬌

roman: jamaⁱti

прыбыва́ць

roman: prybyvácʹ

прыбы́ць

roman: prybýcʹ

прыхо́дзіць

roman: pryxódzicʹ

прыйсці́

roman: pryjscí

прыязджа́ць

roman: pryjazdžácʹ

прые́хаць

roman: pryjéxacʹ

আসা

roman: aśa

اودن

roman: aweðen

и́двам

roman: ídvam

до́йда

roman: dójda

လာ

roman: la

کلادو

roman: kelādū

лела

roman: lela

嚟

roman: lei⁴; lai⁴

лэ

roman: le

來

roman: lái

來

roman: lì

кэл

roman: kel

جَاءَ

roman: jāʾa

أَتَى

roman: ʾatā

جا

roman: gā

جه

roman: geh

جا

roman: jā

إجا

roman: ʾijā

جاء

roman: jāʾ

գալ

roman: gal

آمدن

roman: âmadan

𐤁𐤀

roman: bʾ

მისვლა

roman: misvla

ჩამოსვლა

roman: čamosvla

आना

roman: ānā

בָּא

roman: ba

къэкӏуэн

roman: q̇ăḳ°ăn

کَلْماكْ

roman: kelmēk

یُن

roman: yun

келүү

roman: kelüü

එනවා

roman: enawā

오다

roman: oda

гелмек

roman: gelmek

ມາ

roman: mā

ᦙᦱ

roman: maa

доаѓа

roman: doaǵa

дојде

roman: dojde

ᠵᡳᠮᠪᡳ

roman: jimbi

ирэх

roman: ireh

आउनु

roman: āunu

ଆସିବା

roman: asiba

ӕрцӕуын

roman: ærcæwyn

كەلمەك

roman: kelmek

راتلل

roman: rātlᶕl

ਆਉਣਾ

roman: āuṇā

келу

roman: kelu

приходи́ть

roman: prixodítʹ

прийти́

roman: prijtí

приезжа́ть

roman: prijezžátʹ

прие́хать

roman: prijéxatʹ

गमति

roman: gamati

आगच्छति

roman: āgacchati

ꠀꠃꠣ

roman: aua

омадан

roman: omadan

வா

roman: vā

ᨾᩣ

roman: ma

килергә

roman: kilergä

𐰚𐰠

roman: kel-

ཡོང

roman: yong

ཕེབས

roman: phebs

келир

roman: kelir

прихо́дити

roman: pryxódyty

прийти́

roman: pryjtý

приїжджа́ти

roman: pryjiždžáty

приї́хати

roman: pryjíxaty

приїзди́ти

roman: pryjizdýty

килерге

roman: kilerge

មក

roman: mɔɔk

קומען

roman: kumen

έρχομαι

roman: érchomai

ἀφικνέομαι

roman: aphiknéomai

ἔρχομαι

roman: érkhomai

ἱκνέομαι

roman: hiknéomai

ἱκάνω

roman: hikánō

ἵκω

roman: híkō

ἥκω

roman: hḗkō

ἕπομαι

roman: hépomai

ipa: /hɑːˈtɪn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-hatin.wav

hyphenation: ha·tin


hatin

text: Bi hatina te kêfxweş bûm.

прыбыццё

roman: prybyccjó

прые́зд

roman: pryjézd

прыхо́д

roman: pryxód

прылёт

roman: pryljót

আগমন

roman: agmôn

присти́гане

roman: pristígane

ဆိုက်ရောက်

roman: hcuik-rauk

ရောက်လာခြင်း

roman: rauklahkrang:

到達

roman: dàodá

到來

roman: dàolái

抵達

roman: dǐdá

وُصُول

roman: wuṣūl

وِفَادَة

roman: wifāda

ժամանում

roman: žamanum

գալուստ

roman: galust

ورود

roman: vorud

𐌵𐌿𐌼𐍃

roman: qums

ჩამოსვლა

roman: čamosvla

ჩამოფრენა

roman: čamoprena

आगमन

roman: āgman

הַגָּעָה

roman: haga'a

도착(到着)

roman: dochak

пристигнување

roman: pristignuvanje

ادراك

roman: idrak

прибы́тие

roman: pribýtije

прие́зд

roman: prijézd

прихо́д

roman: prixód

прилёт

roman: priljót

आगमन

roman: āgamana

การมาถึง

roman: gaan maa tʉ̌ng

ఆగమనము

roman: āgamanamu

آمد

roman: āmad

прибуття́

roman: prybuttjá

приї́зд

roman: pryjízd

прихі́д

roman: pryxíd

прилі́т

roman: prylít

ដំណល់

roman: dɑmnɑl

άφιξη

roman: áfixi

ἄφιξις

roman: áphixis

ἔλευσις

roman: éleusis


dahatin

forms:
datêm (present)
datêyî (present)
datê (present)
datên (present)
daê (imperative singular)
daên (imperative plural)
dahatim (past)
dahatî (past)
dahat (past)
dêhatin

etymology_text: Ji da + hatin.


aheng

glosses: armonî, harmonî, lihevhatin, lihevkirin, ne dijberî hev bûn

forms:
ahing
ئاههنگ
аһәнг

etymology_text:
Bi rêya soranî ئاههنگ (aheng)farisî آهنگ (aheng) ku ketiye tirkî ahenk jî, ji farisî آهیختن (ahîxten, dema niha "ahenc-", “kişandin der, avê hilkişandin”) ku bixwe ji partî [skrîpt hewce ye] (ahenc-) e, hevreha soranî هەڵهێنجان (hellhêncan) û zazakî antene (“kişandin”) û sengandin û ferheng û dibe ku hênciqandin jî.
Di kurmancî de (û ihtimalen di soranî de jî) peyveka nû ye û di nav xelkê de peyda nabe.

جشن

roman: ceşin

мелодия

roman: melodiya

آهنگ

roman: aheng

μελωδία

roman: melodía

ipa: /ɑːˈhɛnɡ/


an

text:
Narit axir ger bi mûyek behsê zulfa yar-i bit
Silsila behsê ji xwîna dilber an zulfa biçîn
Dê xeta bit navê misk er nafe'ê tatar-i bit

forms:
yan
ya
ئان
ан
û

etymology_text: Herwiha yan, hevreha soranî یا (ya) (ya), farisî یا (ya), pertî agam, pehlewî eyab, ji zimanên îranî. Peyva tirkî "ya" di ya (da) û (ve)ya de ji zimanên îranî hatiye wergirtin.

ipa: /ɑːn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-an.wav

hyphenation: an


an

pos: article

pos_title: Artîkel

glosses: -ek, -yek, yek, êk (dema peyva piştî wê vokal be)

text: an apple

forms: the

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-an.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-an.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-an.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-She animates-an.wav


an

text: İçeriye geçtiği an.