astronotê

glosses:
Formeke astronot:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms:
astronotan (feminine definite oblique plural)
astronotino (feminine definite vocative plural)


astronotê

pos: noun

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya astronot.

forms: astronotên (masculine definite construct plural)


astronotên

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî pirjimar ya astronot.

forms: astronotê (masculine definite construct singular)


astronotan

glosses: Rewşa çemandî binavkirî pirjimar ya astronot.

forms: astronotî (masculine definite oblique singular)


kouprey

pos_title: Navdêr

etymology_text: Deyn ji ximêrî គោព្រៃ (kooprɨy).


panîslamîzm

glosses: Tevgereke siyasî ya ku yekitiya misilmanan di bin dewlet an rêxistineke îslamî de diparêze.

text: Silo Dirboyanî di axaftina xwe de bal kişand ser tevlîbûna Tirkiyeyê ya şer û wiha domand: “Di vê dema dawî de Tirkiye dît ku li Ermenistanê qelsî heye, xwest xeyalên xwe yên panîslamîzm û panturkîzmê pêk bîne. …”

ref: Ne Azerbeycan ne jî Ermenistanê qezenc kir https://web.archive.org/https://xwebun1.org/ne-azerbeycan-ne-ji-ermenistane-qezenc-kir/ arşîv, xwebun1.org, 17.12.2020

etymology_text: Ji fransî panislamisme.


panislamisme

etymology_text: Ji pan- + islamisme.

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-panislamisme.wav


ئەحمەق

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: aqilsivik, peledîn, tirredîn, delodîn, ehmeq, gêjok, bêaqil


cheminée

etymology_text: Ji fransiya kevn cheminee, ji latîniya dereng [camera] camīnāta, ji latînî camīnus (“firin”), ji yûnaniya kevn κάμῑνος (kámīnos).

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-cheminée.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-cheminée.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-cheminée.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-cheminée.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-cheminée.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-cheminée.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-cheminée.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-cheminée.wav


aeon

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-aeon.wav


ka çewa

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Demê gehiştîn, [Paulos û Barnabas] kenîse kom kir û beḧsê wan hemî tiştan kir, ewên Xudê li ser destê wan kirîn û ka çewa dergehê baweriyê bo necuhiyan jî vekir

ref: Karên Hinartiyan 14:27


çêrik

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


دەمەقاڵی

forms:
دەمەقاڵێ
دەمەقالە
دمەقاڵی


دەمەقاڵی کردن

pos: verb

pos_title: Lêker

text: دەمەقاڵیم مەکە!

translation: Bi min re gengeşî neke!

roman: Demeqałîm meke!

etymology_text: Ji دەمەقاڵی (demeqallî) + کردن (kirdin)


arkeolojiya

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya arkeolojî.

forms: arkeolojiyên (feminine definite construct plural)


arkeolojiyê

glosses: Rewşa çemandî binavkirî yekjimar ya arkeolojî.

forms: arkeolojiyan (feminine definite oblique plural)


grand slam

glosses: Her serkeftinek berbiçav an serkeftinek tevahî.

glosses: Teklîfkirin û qezenckirina temamê lîstikê, gava lîstina yek destî.

glosses: Serkeftina di temamê aktîvîteyên berdest, mezin an diyarkirî yê di salek an sezoneke sporê de.

glosses: Lêdana bazdana malê (home run) ya bi bingehên barkirî.

glosses: Rewşa ku tê de jammer li jammera tîma dijber dixe, pênc xalan digire.

glosses: Rewşa ku tê de pêşbazek ji pozîsyona pole dest pê dike, dû re dema ku di tevahiya pêşbaziyê de cihê pêşîn digire, di eynî wextê de lûleya herî bilez a pêşbaziyê jî qeyd dike.


tirknasiyê

glosses: Rewşa çemandî binavkirî yekjimar ya tirknasî.

forms: tirknasiyan (feminine definite oblique plural)


tirkolojiyê

glosses: Rewşa çemandî binavkirî yekjimar ya tirkolojî.

forms: tirkolojiyan (feminine definite oblique plural)


qunêtî

forms:
qunêtîtir (comparative)
herî qunêtî (superlative)
qunêtîtirîn (superlative)


qunêtî

forms:
qunêtî
qunêtîbûn


aerologist

glosses: Kesa/ê ku beşeke meteorolojiyê lê dikole.

etymology_text: Ji aero- + -logist


aeronaut

forms: aëronaut

etymology_text: Ji aero- + -naut, ji fransî aéronaute; bide ber îtalî aeronauta.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-aeronaut.wav


aestheticism

forms:
æstheticism
estheticism

etymology_text: Ji aesthetic + -ism.


خالۆزە

glosses: Nexweşiyeke riwekan e ku dema pê dikevin xalên reş di wan de tên.


دوومەڵ

forms:
دمەڵ
دومەڵ
دۆمەڵ


xestexaneya

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya xestexane.

forms: xestexaneyên (feminine definite construct plural)


xestexaneyê

glosses: Rewşa çemandî binavkirî yekjimar ya xestexane.

forms: xestexaneyan (feminine definite oblique plural)


xestexaneyên

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî pirjimar ya xestexane.

forms: xestexaneya (feminine definite construct singular)


xestexaneyan

glosses: Rewşa çemandî binavkirî pirjimar ya xestexane.

forms: xestexaneyê (feminine definite oblique singular)


buddy-buddy

glosses: Yê pir dostane, samîmî an pir nêzîktiya bi kesekî re îfade dike.

text: They're over there being all buddy-buddy with one another.

forms: buddy buddy

etymology_text: Ducarkirina ji "buddy".

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-buddy-buddy.wav


peopleless

text: I had been up since before dawn, sweating and smoking cigarettes, roaming the large empty house with the peopleless rooms.

translation: Ez ji ber serê sibê radibûm, min xwêdan dida û cixare dikişand, li mala vala ya mezin a bi odeyên "bêmirov" re digeriyam.

ref: Dan Fante, 'Chump Change', Qismê Sêyem, 1998

etymology_text: Ji people + -less.


serxas

glosses: Fermandarê artêşên milîsan, serdarê hêza gel ku heyna şer de dibe alîkar.

glosses: Yê rêberiya rêkxistin an dezgehekê dike.

glosses: Kesê li meqamê herî bilind, xwedî-desthilat an xwedî-qewet yê li dewlet, rêkxistin an dezgehekê.

etymology_text: Ji ser + xas.


terkeselat bûn

glosses: Dest ji nimêjê berdan, zêde girîngî nedan ji nimêjê re yan jî ji pênc rekaet nimêjê tenê du-sê rekaet nimêj kirin.

forms:
terkeselat dibim (present)
terkeselat dibî (present)
terkeselat dibe (present)
terkeselat dibin (present)
terkeselat bibe (imperative singular)
terkeselat bibin (imperative plural)
terkeselat bûm (past)
terkeselat bûyî (past)
terkeselat bû (past)
terkeselat –b– (root present)
terkeselat –bû– (root past)
ez terkeselat dibim (indicative present positive)
ez terkeselat nabim (indicative present negative)
ez terkeselat bûm (indicative past positive)
ez terkeselat nebûm (indicative past negative)
tu terkeselat dibî (indicative present positive)
tu terkeselat nabî (indicative present negative)
tu terkeselat bûyî (indicative past positive)
tu terkeselat nebûyî (indicative past negative)
ew terkeselat dibe (indicative present positive)
ew terkeselat nabe (indicative present negative)
ew terkeselat bû (indicative past positive)
ew terkeselat nebû (indicative past negative)
em terkeselat dibin (indicative present positive)
em terkeselat nabin (indicative present negative)
em terkeselat bûn (indicative past positive)
em terkeselat nebûn (indicative past negative)
hûn terkeselat dibin (indicative present positive)
hûn terkeselat nabin (indicative present negative)
hûn terkeselat bûn (indicative past positive)
hûn terkeselat nebûn (indicative past negative)
ew terkeselat dibin (indicative present positive)
ew terkeselat nabin (indicative present negative)
ew terkeselat bûn (indicative past positive)
ew terkeselat nebûn (indicative past negative)
ez terkeselat dibûm (imperfect positive)
ez terkeselat nedibûm (imperfect negative)
ez terkeselat bûbûm (positive)
ez terkeselat nebûbûm (negative)
tu terkeselat dibûyî (imperfect positive)
tu terkeselat nedibûyî (imperfect negative)
tu terkeselat bûbûyî (positive)
tu terkeselat nebûbûyî (negative)
ew terkeselat dibû (imperfect positive)
ew terkeselat nedibû (imperfect negative)
ew terkeselat bûbû (positive)
ew terkeselat nebûbû (negative)
em terkeselat dibûn (imperfect positive)
em terkeselat nedibûn (imperfect negative)
em terkeselat bûbûn (positive)
em terkeselat nebûbûn (negative)
hûn terkeselat dibûn (imperfect positive)
hûn terkeselat nedibûn (imperfect negative)
hûn terkeselat bûbûn (positive)
hûn terkeselat nebûbûn (negative)
ew terkeselat dibûn (imperfect positive)
ew terkeselat nedibûn (imperfect negative)
ew terkeselat bûbûn (positive)
ew terkeselat nebûbûn (negative)
ez ê terkeselat bibim (future positive)
ez ê terkeselat nebim (future negative)
ez ê terkeselat bûbim (future perfect positive)
ez ê terkeselat nebûbim (future perfect negative)
tu yê terkeselat bibî (future positive)
tu yê terkeselat nebî (future negative)
tu yê terkeselat bûbî (future perfect positive)
tu yê terkeselat nebûbî (future perfect negative)
ew ê terkeselat bibe (future positive)
ew ê terkeselat nebe (future negative)
ew ê terkeselat bûbe (future perfect positive)
ew ê terkeselat nebûbe (future perfect negative)
em ê terkeselat bibin (future positive)
em ê terkeselat nebin (future negative)
em ê terkeselat bûbin (future perfect positive)
em ê terkeselat nebûbin (future perfect negative)
hûn ê terkeselat bibin (future positive)
hûn ê terkeselat nebin (future negative)
hûn ê terkeselat bûbin (future perfect positive)
hûn ê terkeselat nebûbin (future perfect negative)
ew ê terkeselat bibin (future positive)
ew ê terkeselat nebin (future negative)
ew ê terkeselat bûbin (future perfect positive)
ew ê terkeselat nebûbin (future perfect negative)
ez terkeselat bûme (perfect positive)
ez terkeselat nebûme (perfect negative)
ez terkeselat bûbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez terkeselat nebûbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu terkeselat bûbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu terkeselat nebûbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew terkeselat bûye (perfect positive)
ew terkeselat nebûye (perfect negative)
ew terkeselat bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew terkeselat nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em terkeselat bûne (perfect positive)
em terkeselat nebûne (perfect negative)
em terkeselat bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em terkeselat nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn terkeselat bûne (perfect positive)
hûn terkeselat nebûne (perfect negative)
hûn terkeselat bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn terkeselat nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew terkeselat bûne (perfect positive)
ew terkeselat nebûne (perfect negative)
ew terkeselat bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew terkeselat nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez terkeselat bibim (present subjunctive positive)
(bila) ez terkeselat nebim (present subjunctive negative)
(bila) ez terkeselat bûbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez terkeselat nebûbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu terkeselat bibî (present subjunctive positive)
(bila) tu terkeselat nebî (present subjunctive negative)
(bila) tu terkeselat bûbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu terkeselat nebûbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bibe (present subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebe (present subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em terkeselat bibin (present subjunctive positive)
(bila) em terkeselat nebin (present subjunctive negative)
(bila) em terkeselat bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em terkeselat nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn terkeselat bibin (present subjunctive positive)
(bila) hûn terkeselat nebin (present subjunctive negative)
(bila) hûn terkeselat bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn terkeselat nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bibin (present subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebin (present subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez terkeselat bibûma (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez terkeselat nebûma (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez terkeselat bûbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez terkeselat nebûbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu terkeselat bibûyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu terkeselat nebûyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu terkeselat bûbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu terkeselat nebûbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em terkeselat bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) em terkeselat nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) em terkeselat bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em terkeselat nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn terkeselat bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn terkeselat nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn terkeselat bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn terkeselat nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew terkeselat bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew terkeselat nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê terkeselat bibûma (present conditional positive)
ez ê terkeselat nebûma (present conditional negative)
ez ê terkeselat bûbûma (preterite conditional positive)
ez ê terkeselat nebûbûma (preterite conditional negative)
tu yê terkeselat bibûyayî (present conditional positive)
tu yê terkeselat nebûyayî (present conditional negative)
tu yê terkeselat bûbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê terkeselat nebûbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê terkeselat bibûya (present conditional positive)
ew ê terkeselat nebûya (present conditional negative)
ew ê terkeselat bûbûya (preterite conditional positive)
ew ê terkeselat nebûbûya (preterite conditional negative)
em ê terkeselat bibûna (present conditional positive)
em ê terkeselat nebûna (present conditional negative)
em ê terkeselat bûbûna (preterite conditional positive)
em ê terkeselat nebûbûna (preterite conditional negative)
hûn ê terkeselat bibûna (present conditional positive)
hûn ê terkeselat nebûna (present conditional negative)
hûn ê terkeselat bûbûna (preterite conditional positive)
hûn ê terkeselat nebûbûna (preterite conditional negative)
ew ê terkeselat bibûna (present conditional positive)
ew ê terkeselat nebûna (present conditional negative)
ew ê terkeselat bûbûna (preterite conditional positive)
ew ê terkeselat nebûbûna (preterite conditional negative)
(tu) terkeselat bibe (imperative present positive)
(tu) terkeselat nebe (imperative present negative)
(hûn) terkeselat bibin (imperative present positive)
(hûn) terkeselat nebin (imperative present negative)

etymology_text: Ji terkeselat + bûn.


terkeselat

glosses: Kesê dest ji nimêjê berdaye û zêde girîngî nade ji nimêjê re yan jî ji pênc rekaet nimêjê tenê du-sê rekaet nimêj dike.

etymology_text: Ji terk + -e- + selat.


xaçhebîn

glosses: Bawermend û peyrewên Îsa Mesîh û Mizgînê (Incîlê).

etymology_text: Ji xaç + hebîn.


peopleness

glosses: Wesfa însanbûnê; nasnameya sosyal ya komî.

etymology_text: Ji people + -ness.


agueweed

glosses: Riwekeke pirsalî yê ji Famîleya stêregulan (Asteraceae) e ku li Amerîkaya Bakur peyda dibe.

etymology_text: Ji ague + weed.


common boneset

glosses: Riwekyeke pirsalî yê ji Famîleya stêregulan (Asteraceae) e ku li Amerîkaya Bakur peyda dibe.


thoroughwort

glosses: Yek ji çendîn riwekên ji cinsê Eupatorium.

glosses: Riwekeke pirsalî yê ji Famîleya stêregulan (Asteraceae) e ku li Amerîkaya Bakur peyda dibe. Bi latînî: Eupatorium perfoliatum.

etymology_text: Ji thorough (“tê re, di ... re”) + wort: binê pelan bi hev ve ye, lewma wisa tê xuyan wekî ku bistîka riwekê ji ser yek pelek mezin dibe.


girlfriend

text: Marc went to the park with his girlfriend and watched the sunset with her.

text: Mary always enjoyed hanging out with her girlfriend Jessica.

forms:
girl friend
girl-friend

etymology_text: Ji girl + friend.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-girlfriend.wav

notes: Ev term ji bo her keçik an jinê tê bikaranîn ku bi kesekî din re di têkiliyeke romantîk de ne.

notes: Ji bo jinên gihîştî yên di têkiliyeke wisa yê nezewicî de, li şûna vê " kesê muhîm (significant other) an partner" tê gotin, xisûsen ger bi hev re bijîn. Ji ber ku girlfriend (hevala keçik) û partner ji kesên cuda re tê maneyên cuda. Ferqên di navbera terman de subjektîv e, peyva ku were bikaranîn bi tercîha şexsî tê qerardayîn.

notes: Bikaranîna girlfriendê yê ji bo hevaleke ne-romantîk ya keçik, bi sînoreke cografîk sînordar e û carinan ji aliyê jenerasyonên kevintir ve tê bikaranîn. Ev ji aliyê gelek jinên lezbiyenî ve xweş nayê dîtin, ku difikirin ev yek têkiliyên lezbiyenî ji holê radike an/û pîs dike.

notes: Carinan di nav mêran de, nemaze zilamên homoseksuel, wekî termeke gazîkirinê tê emilandin.

गर्लफ़्रेंड

roman: garlfreṇḍ

걸프렌드

roman: geolpeurendeu

гёрлфренд

roman: gjorlfrɛ́nd

گرل فرینڈ

roman: garl frenḍ


girl friend

notes: Nivîsîna girl friendê wekî du peyvên ji hev cuda, ji bo ferqa ji peyva "girlfriend"ê (keçik an jineke ku di têkiliyeke romantîk de ye) diyar bibe tê emilandin.


şev şikestin

glosses: Nîvê şevê derbas kirin, şevê bi nîvî kirin.

etymology_text: Ji şev + şikestin.


kiranî

glosses: bikaranîn, sepandin, anîn cih, xebitandin, pratîzekirin, tetbîq

text: Kira xwe kiranî kir.

etymology_text: Ji kir + -anî + kirin.


lingê

glosses: Rewşa îzafeyî ya nêr a yekjimar a binavkirî ya ling.

forms: lingên (masculine definite construct plural)

ipa: /lɪnˈɡeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingê.wav

hyphenation: lin·gê


lingên

glosses: Rewşa îzafeyî ya nêr a pirjimar a binavkirî ya ling.

forms: lingê (masculine definite construct singular)

ipa: /lɪnˈɡeːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingên.wav

hyphenation: lin·gên


lingî

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya ling.

forms: lingan (masculine definite oblique plural)

ipa: /lɪnˈɡiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingî.wav

hyphenation: lin·gî


lingan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya ling.

forms: lingî (masculine definite oblique singular)

ipa: /lɪnˈɡɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingan.wav

hyphenation: lin·gan


lingo

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a yekjimar ya ling.

forms: lingino (masculine vocative plural)

ipa: /lɪnˈɡoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingo.wav

hyphenation: lin·go


lingino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a pirjimar a ling.

forms: lingo (masculine vocative singular)

ipa: /lɪnɡɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingino.wav

hyphenation: lin·gi·no


lingek

glosses: Rewşa navkî ya yekjimar a nebinavkirî ya ling.

forms: lingin (masculine indefinite nominative plural)

ipa: /lɪnˈɡɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingek.wav

hyphenation: lin·gek


lingin

glosses: Rewşa navkî ya nêr a pirjimar a nebinavkirî ya ling.

forms: lingek (masculine indefinite nominative singular)

ipa: /lɪnˈɡɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingin.wav

hyphenation: lin·gin


lingekî

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya ling.

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a nebinavkirî ya ling.

forms:
lingine (masculine indefinite construct plural)
linginan (masculine indefinite oblique plural)

ipa: /lɪnɡɛˈkiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingekî.wav

hyphenation: lin·ge·kî


lingine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya ling.

forms: lingekî (masculine indefinite construct singular)

ipa: /lɪnɡɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lingine.wav

hyphenation: lin·gi·ne


linginan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya ling.

forms: lingekî (masculine indefinite oblique singular)

ipa: /lɪnɡɪˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-linginan.wav

hyphenation: lin·gi·nan


ma ez li ber golika me?

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Kesê ku nikaribe desthilatdariya xwe bi kar bîne, hêza xwe bi rêkûpêk nîşan bide, an jî desthilatdariya wî were paşguh kirin, her çend li cîhek an civatek serok û rêvebir be.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hîva çardeşevî

glosses: Gihaneka ku tê de rûyê hîvê ber bi erdê ve wekî çemberekî tijî bi tevahî ronî xuya dike.

etymology_text: Ji hîva + çarde şevî


gotin û galegal

glosses: Komek peyvên vala ku ti têkiliya wan bi mijar, maddeyek yan pirsgirêka ku tê nîqaş kirin re nîne.

etymology_text: Ji gotin + û + galegal.


jovem

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-jovem.wav


flak

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-flak.wav


dixwazim

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera xwastin.

ipa: /dɪxʷɑːˈzɪm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dixwazim.wav

hyphenation: dix·wa·zim


dixwazin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ji lêkera xwastin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêkera xwastin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêkera xwastin.

ipa: /dɪxʷɑːˈzɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dixwazin.wav

hyphenation: dix·wa·zin


bixwaze

glosses: Kesê duyem yekjimar dema fermanî ji lêkera xwastin.

ipa: /bɪxʷɑːˈzɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bixwaze.wav

hyphenation: bix·wa·ze


bixwazin

glosses: Kesê yekem yekjimar dema bê ji lêkera xwastin.

glosses: Kesê duyem yekjimar dema bê ji lêkera xwastin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema bê ji lêkera xwastin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema fermanî ji lêkera xwastin.

ipa: /bɪxʷɑːˈzɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bixwazin.wav

hyphenation: bix·wa·zin


xelata

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a yekjimar a binavkirî ya xelat.

forms: xelatên (feminine definite construct plural)

ipa: /xɛlɑːˈtɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelata.wav

hyphenation: xe·la·ta


xelatên

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a pirjimar a binavkirî ya xelat.

forms: xelata (feminine definite construct singular)

ipa: /xɛlɑːˈteːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatên.wav

hyphenation: xe·la·tên


xelatan

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya pirjimar a binavkirî ya xelat.

forms: xelatê (feminine definite oblique singular)

ipa: /xɛlɑːˈtɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatan.wav

hyphenation: xe·la·tan


xelatino

glosses: Rewşa bangkirinê ya mê a pirjimar ya xelat.

forms: xelatê (feminine vocative singular)

ipa: /xɛlɑːtɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatino.wav

hyphenation: xe·la·ti·no


xelatek

glosses: Rewşa navkî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya xelat.

ipa: /xɛlɑːˈtɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatek.wav

hyphenation: xe·la·tek


xelatin

glosses: Rewşa navkî ya mê ya pirjimar a nebinavkirî ya xelat.

forms: xelatek (feminine indefinite nominative singular)

ipa: /xɛlɑːˈtɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatin.wav

hyphenation: xe·la·tin


xelateke

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya xelat.

forms: xelatine (feminine indefinite construct plural)

ipa: /xɛlɑːtɛˈkɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelateke.wav

hyphenation: xe·la·te·ke


xelatine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya xelat.

forms: xelateke (feminine indefinite construct singular)

ipa: /xɛlɑːtɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatine.wav

hyphenation: xe·la·ti·ne


xelatekê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya xelat.

forms: xelatinan (feminine indefinite oblique plural)

ipa: /xɛlɑːtɛˈkeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatekê.wav

hyphenation: xe·la·te·kê


xelatinan

glosses: Rewşa çemandî ya mê a pirjimar a nebinavkirî ya xelat.

forms: xelatekê (feminine indefinite oblique singular)

ipa: /xɛlɑːtɪˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xelatinan.wav

hyphenation: xe·la·ti·nan


rebbê

glosses: Rewşa îzafeyî ya nêr a yekjimar a binavkirî ya rebb.

forms: rebê

ipa: /rɛbˈbeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rebbê.wav

hyphenation: reb·bê


rebê

glosses: Rewşa îzafeyî ya nêr a yekjimar a binavkirî ya reb.

forms: rebên (masculine definite construct plural)

ipa: /rɛˈbeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rebê.wav

hyphenation: re·bê


سرک

glosses: Kesê/a ku ji tiştan zû ditirse û direve.


Sêwreg

pos: name

pos_title: Serenav


dilevîn

text:
Rehîm û Rehman, letîf û mihriban
Bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms: دلەڤین

etymology_text: Ji dil + evîn.

رَحِيم

roman: raḥīm

ipa: /dɪlɛˈviːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dilevîn.wav

hyphenation: di·le·vîn


alîkariyê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya yekjimar a binavkirî ya alîkarî.

forms: alîkariyan (feminine definite oblique plural)

ipa: /ɑːliːkɑːɾɪˈjeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-alîkariyê.wav

hyphenation: a·lî·ka·ri·yê


alîkariya

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a yekjimar a binavkirî ya alîkarî.

forms: alîkariyên (feminine definite construct plural)

ipa: /ɑːliːkɑːɾɪˈjɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-alîkariya.wav

hyphenation: a·lî·ka·ri·ya


alîkariyên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya alîkarî.

forms: alîkariya (feminine definite construct singular)

ipa: /ɑːliːkɑːɾɪˈjeːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-alîkariyên.wav

hyphenation: a·lî·ka·ri·yên


électrogène

etymology_text: Ji électro- + -gène (“ya/ê ku hildiberîne”).

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-électrogène.wav


navo

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr ya yekjimar ya nav.

forms: navino (masculine vocative plural)

ipa: /nɑːˈvoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-navo.wav

hyphenation: na·vo


orchard

glosses: Bostan. Erdê ji bo çandina darên fêkî an gûzan.

glosses: Darên li van deran yên xwe-bi-xwe mezin bûne.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn orchard, orcherd, ji îngilîziya kevn orċeard, ortġeard, parçeyek ji *ort (muhtemelen ji proto-cermenî *urtiz, halê guhertî ji proto-cermenî *wurt- (“nebat, riwek”), paşê bi şikleke xelet bi latînî hortus (“bexçe”)) + ġeard re wekî eleqedar be hatiye fikirîn (binêre yard). Bide ber swêdî örtagård (“baxçeyê nebatan”), gotî 𐌰𐌿𐍂𐍄𐌹𐌲𐌰𐍂𐌳𐍃 (aurtigards, “bostan”), almaniya bilind a kevn orzōn (“çandina zeviyekê”). Wekheva wort + yard. Zêdetir li root.


سمێڵبابڕ

etymology_text: Ji سمێڵ (smêll) + بابڕ (babirr)


شێوان

text: تۆ ژینت بە قسەی کەس ناشێوێت.

translation: Jîyana te bi gotinên kesî naxerbite.

roman: To jînit be qisey kes naşêwêt.


دێوجامە

glosses: Cawekî rengareng e ku nêçîrvan dema nêçîra kewan wê hildawîse da ku kew lê bicivin û nêçîrvan jî wan bikuje.


خەمەگڕوو

forms:
xemegiřû (romanization)
خەمەگرۆ


piştsistî

سووزەنەک

roman: sûzenek

ipa: /pɪʃtsɪsˈtiː/

hyphenation: pişt·sis·tî


word: There's no such thing as bad weather, only inappropriate clothing

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: Binêre There's no such thing as bad weather, only unsuitable clothing.


word: There's no such thing as bad weather, only unsuitable clothing

glosses:
cewê xirab tune ye, bi tenê cilûbergên neguncan
 Eger kesek dibêje 'Ez dernakevim bo geriyanê; cew nexweş e', hin mirovan bersiv didin 'cewê nexweş tune ye, bi tenê cilûbergên neguncan', ramana wî/wê ev e, ku li gel qapûta dijav tu dikarî bi keyfê li derve bigeriyê

etymology_text: Ji Alfred Wainwright (1907-1991), çiyavan û nivîskarê pirtûkên çiyagerî


tiştê bû, nekeve dû

glosses: Ev biwêj diyar dike ku lidûçûna tiştên çûyê beredayî ye.

text: Tiştê bû, mekeve dû. Gotina kurdan. Lê niha ev gotin ne raste.Çawan mekeve dû?.. Tiştê ku bûye,jiyanaMemduh Selîm Begê serûbin dike,di jiyana wî de şopin kûr dihêle. Ew bi vê yekê dizane.Tiştê ku bûye,windabûna evînekêye

ref: Siya Evînê, Mehmed Uzun, Weşanxana Orfeus

forms:
tiştê çû nede dû
tiştê bû mekeve dû

etymology_text: Ji tiştê + bû + nekeve + dû


goşeyçik

glosses: Di geometrî û trigonometrî de, goşeyçik tam nod pile ye di çaryeka zivirandinê de.

etymology_text: Ji goşe + -y + çik.


goşeteng

glosses: Goşeya ku pîvana wê ji 90 pileyî kêmtir e.

etymology_text: Ji goşe + teng.


aqibeta wî serê te

glosses: Piştî serkeftineke baş yan bextewarî, bi maneya “Ez dixwazim ku tu jî bigihê vê rewşa xweş” tê gotin.


aqûbet li serê te be

forms:
aqibeta wî serê te
nexşe li serê te be


bextê te spî be

glosses: Gava ku mirov li ser karek mijul be yan beriya ku dest pê bike tê gotin da ku karê wî rast biçe.


palûn kirin

forms:
palûn dikim (present)
palûn dikî (present)
palûn dike (present)
palûn dikin (present)
palûn bike (imperative singular)
palûn bikin (imperative plural)
palûn kir (past)
palûn kir (past)
palûn kir (past)
palûn kir (past)

etymology_text: Ji palûn + kirin.


قوڵە

text: قوڵەی کێو.

translation: Serê çîyayî.

roman: Qułey kêw.


ـڵان

pos: suffix

pos_title: Paşgir

text: بەردەڵان

translation: beristan

roman: berdełan


سەرکۆنە

text: سەرکۆنەم مەکە!

translation: Gazinan ji min neke!

roman: Serkonem meke!

forms: سەرکۆ


epicentered

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera epicenter.


epicentre

glosses: Nuqteya li ser erdê an zemîna avê ku rasterast li jorê fokûsa erdhejê, an hîposentera erdhejê.

glosses: Nuqteya li ser zemîna erdê yê rasterast li ser teqîneke binzemînê.

glosses: Nuqteya merkezî ya her fealiyetekê, nemaze eger xeternak an wêranker be.

glosses: Qada cografîk ya ku afat, nexweşî, krîz, an waqiayeke din a wêranker yê dewam dike vêga tê de herî giran e.

forms: epicenter

etymology_text:
Ji epi- (“li serê, ji serê”) + centre, ji yûnaniya kevn ἐπί (epí, “li ser”) + κέντρον (kéntron, “merkez”).
Maneya "merkeza fealiyetekê (xisûsen yê afatekê)" (1908) bi giştîkirina ji erdhejan, îxtîmal e ku ji peyva "epidemic" tesîr girtibe.


epicentre

glosses: Yê erdhejekê: (li merkeza erdhejê) xwedî bûn (li cihekî diyarkirî).


epicentred

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera epicentre.


feux

audio: LL-Q150 (fra)-Roptat-feux.wav


landslide

etymology_text: Ji land + slide.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-landslide.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-landslide.wav


landslide

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-landslide.wav


bellhop

glosses: Karmendê hotelekî yê ku bagaj an valêzên mêvanan bar dike û telebên wan bi cih tîne.


bellhopped

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera bellhop.


bellboy

glosses: Karmendek zilam, bi piranî yê li hotelekê, bagaj an valêzên mêvanan bar dike û xwestekên mêvanan bicih tîne.

etymology_text: Ji bell + boy.


bellman

glosses: Kesê ku li qezayekê îlanên fermî bi dengê birî radigihîne.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn belleman, wekheva bell + man.


streetwalker

glosses: Kesekî ku li kolanê digere; welatiyeke edetî.

glosses: Fahîşeyeke ku li kolanan û li cihên din ên giştî li mişteriyan digere.

forms: street walker

etymology_text: Ji street + walker.


time killer

glosses: Her aktîvîteyekê ku bi awayekî neberhemdar pir wext digire; mijûlahiyekê.

forms:
time-killer
timekiller


jukeboxed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera jukebox.


afterglow

glosses: Zeraqa tavê. Şewqa ku piştî avabûna rojê li asîmanê tê dîtin.

glosses: Ronahiya ku di dema sarbûnê de ji objeyeke ronahiyê belav dibe.

glosses: Ronahiya ku piştî hişyarkirinê (bi tetbîqkirina enerjiyê) ji fosforê derdikeve.

glosses: Hesta coşdariyê yê nerm ku piştî tecrûbeyeke kêfdêr tê hîskirin, xisûsen piştî orgazmê an rehetiya derman-tesîrkirî (madeyên hişbir).

glosses: Partiyeke ku piştî aktîvîteyeke tê lidarxistin.

text: There's an afterglow with singing after the evening worship.

forms: after-glow

etymology_text: Ji after- + glow.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-afterglow.wav


practical joker

glosses: Kesê ku ji bo kêfê henekên wekî fen û dolabeka dikin ku li zirara kesekî din e.

etymology_text: Ji practical joke + -er.


tege

glosses: qure: kesê ku xwe payebilind dibîne û bawer e ku divê mirovên din li ber destên wî bigerin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


overwhelms

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera overwhelm.


overwhelmed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera overwhelm.


flabbergast

glosses: Heyirî man, şaşmayî man, matmayî man; şaşwaz kirin, xisûsen bi awayekî ku wekî komîk were xuyan.

text: He was flabbergasted to find that his work had been done for him before he began.

text: Her stupidity flabbergasts me, and I have to force myself to keep a straight face while she explains her beliefs.

text: I love to flabbergast the little-minded by shattering their preconceptions about my nationality and gender.

text: The oddity of the situation was so flabbergasting I couldn’t react in time for anyone to see it.


flabbergast

glosses: Sergêjî, tevlihevî, şok, an surprîzek pir mezin.

text: When I saw my house on fire, the flabbergast overcame me and I just stood and stared, too shocked to comprehend what I was seeing.

text: His flabbergast was so great he couldn’t even come up with a plausible answer.

etymology_text:
Eslê lêkerê nediyar e; muhtemelen diyalektî ye (ji herêma "Suffolk"ê), ji flabby an flap (“lê dan”) + aghast. Dibe ku eleqedarê peyva skotî flabrigast (“pesin dan”) an flabrigastit (“bêhalketî bi zehmetiyê”) be.
Forma navdêrê ji lêkerê hatiye çêkirin.


flabbergasts

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flabbergast.


flabergasts

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flabergast.


flobbergrasts

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flobbergrast.


flobbergrasted

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera flobbergrast.


flabaghasts

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flabaghast.


flabrigasts

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flabrigast.


flabrigasted

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera flabrigast.


flabberghasts

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flabberghast.


flabberghasted

glosses: Dema boriya sade ji lêkera flabberghast.


flappergasts

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flappergast.


flappergasted

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera flappergast.


hardball

glosses: Di beyzbolê de, çeşîdeke gogê û lîstika beyzbolê ye, eksê softballê.

glosses: Tevgerên dijwar an bêrehm, xisûsen di herb, siyaset an karsaziyê de.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-hardball.wav


hardball

glosses: Bûn an nîşandana reftarên dijwar an bêrehm, xisûsen di şer, siyaset an karsaziyê de.


hardball

glosses: (Ji yekî re) tevgerên dijwar û bêrehm nîşan dan.

etymology_text: Ji hard + ball.


hardballed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera hardball.


azl kirin

ipa: /ɑːzl kɪˈɾɪn/

hyphenation: azl ki·rin


pipes down

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera pipe down.


piped down

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera pipe down.


ガールフレンド

raw_tags: partnereke keçik yê di têkiliyeke romantîk de

etymology_text: Deyn ji îngilîzî girlfriend.

ボーイフレンド

translation: hevala kurik


걸프렌드

notes: Ev term di 1960an û 1970an de berbelav bû ji bo nîşandana konsepta civakî ya nûderketî ya "girlfriend"ê (hevala keçik) ku wê çaxê ji welatên Rojavayê hêj nû hatibû naskirin, lê belê vêga peyva xwemalî ya 여자친구 (yeojachin-gu) şûna wê girtiye.

notes: Ev peyva deyngirtî îro kêm tê emilandin, û wê çaxê jî qestîka ji bo referekirina peyva îngilîzî ya girlfriendê, an ji bo berambera wê ya japonî ガールフレンド (gārufurendo) dihat bikaranîn (di kontekstên biyanî, an di wan cureyên nivîsan de li kar bû ku qestîka nivîsên biyaniyan teqlîd dikirin).


гёрлфренд

forms: gjorlfrɛ́nd (romanization)

etymology_text: Ji îngilîzî girlfriend.

notes: Ev term carinan bi teqlîdkirina îngilîzî tê telafûzkirin û yên safîkirina ziman diparêzin nerazîbûna xwe li dijî vê nîşan didin, ev yek wekî "îngilîsîzm" an "kod-guhertin" tê dîtin, lê belê li gorî termên din kêmtir nezelal û nerasterast tê dîtin.


ボーイフレンド

raw_tags: partnerê zilam yê di têkiliyeke romantîk de

etymology_text: Deyn ji îngilîzî boyfriend.

ガールフレンド

translation: hevala keçik


여자친구

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî girlfriend. Peyva sîno-koreyî ji 女子親舊, ji 女子 (“keçik”) + 親舊 (“heval”)


여친

etymology_text: Kurtkirina 여자친구 (yeojachin-gu).


남친

etymology_text: Kurtkirina 남자친구 (namjachin-gu, “hevalê kurik”).


남자친구

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî boyfriend. Peyva sîno-koreyî ji 男子親舊, ji 男子 (“mêr”) + 親舊 (“heval”)


한국어

etymology_text: Peyva sîno-koreyî ji 韓國語, ji 韓國 (“Kore”) + 語 (語, “ziman”).

audio: LL-Q9176 (kor)-호로조-한국어.wav


국어

text: 국어사전

glosses: Guoyu (navê çîniya mandarîn (ziman) li Taywanê)

etymology_text: Peyva sîno-koreyî ji 國語, ji 國 (國, “welat”) + 語 (語, “ziman”).


조선어

etymology_text: Peyva sîno-koreyî ji 朝鮮語, ji 朝鮮 (“Kore”) + 語 (語, “ziman”).


조선말

glosses: Zimanê koreyî di konteksta Joseonê (1392—1910) an periyoda kolonyal a japonî (1910—1945).

glosses: Forma koreya bakurî ya koreyiya modern, eksê yê li Koreya Başûr tê xeberdan.

etymology_text: 조선 (朝鮮, joseon, “Kore”) + 말 (mal, “xeberdan”)


우리말

etymology_text: Ji 우리 (uri, “yê me, yê min”) + 말 (mal, “ziman; xeberdan”).


contestant

glosses: Beşdarekî di pêşbaziyekê de; xisûsen kesekî ku lîstikeke dilîze, wekî şowên lîstikan ên li ser TVyan.

etymology_text: Ji fransî contestant, partîsîpa niha ya contester.


Derbas

text: Derbas Mistefa, nivîskar û pisporê zimanê Kurdî di dema beşdrîkirin di bultena demjimêr 13:00 a Rûdaw TV de ku ji aliyê Şehyan Tehsîn ve tê pêşkêşkirin, rexneyan ji awayê nivîsîna Badînî digire û dibêje bûye “Gêlma Gavanî” û pirtûkên Wezareta Perwerdeyê gelek bi xerab hatine nivîsandin, pirtûkên berî sala 2020ê baştir bûn.

ref: Rudaw.net/kurmanci 2/2023

forms: Derbaz

etymology_text: Ji derbas.


Shrove Tuesday

raw_tags: Roja Dînê Mesîhî berê despêkê demê rojîgirtinê

etymology_text: Dema boriyê ji shrive, ramana wî kiriyareke katolîkî, yanî bexşandina gunehan ji aliyê qeşeyekî piştî îtirafkirinê. Shrive ji hevreha scribe e, lê ev peyv pir kevnar e


siyamî

glosses: taylandî, tayî, xelkê Siyamê anku Taylandayê

etymology_text: Ji Siyam + -î.


siyamî

glosses: taylandî, tayî, zimanê fermî yê Siyamê anku Taylandayê


cêwiyên siyamî

glosses: Cêwiyên ku bi hev ve ji dayik bûne û bi hev ve dijîn.

text: Cêwiyên siyamî Sema û Ayşe Tanrikulu yên li Mereş a Bakurê Kurdistanê dijîn, bi balafira Serokkomariyê birin Enqereyê.

ref: Cêwiyên Siyamî yên li Mereşê birin Enqerê https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/210220234 arşîv, rudaw.net, 21-02-2023

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî Siamese twin.

сиамын ихэр

roman: siamyn iher

сиа́мский близне́ц

roman: siámskij bliznéc


nocturnal

glosses: Yê êvaran / her êvar dibe an dikeve dewreyê.


nocturnal

glosses: Cîhazeke ji bo diyarkirina saeta şevê, zêdetir wekî saeteke tavê ye lê li gorî stêran dixwîne.

etymology_text: Ji fransiya navîn nocturnal, ji latînî nocturnus (“şev-aktîvî, şevîn”), ji latînî nox (“bi şev”), ji proto-hindûewropî *nókʷts (“bi şev”). Hevrihê yûnaniya kevn νύξ (núx), sanskrîtî नक्ति (nákti), îngilîziya kevn niht (îngilîzî night) û proto-slavî *noťь ye.


conscription

glosses: Kar an xizmeta bêyî dilxwazî didin kirin, xisûsen xizmeta leşkerî, ji aliyê otorîteya fermî ve tê xwestin.

glosses: Nivîsîna navê xwe ji bo eskeriyê an qeydbûna ji bo eskeriyê.

etymology_text: Ji fransiya navîn conscription, ji latînî cōnscriptiō (“civandin an komkirina leşkeran”).


conscription

etymology_text: Ji aliyê morfolojîk ve, deyngirtinek e ji latînî cōnscrīptiō; lê belê, ji aliyê semantîk ve ji conscrit hatiye çêkirin.


keso

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a yekjimar ya kes.

forms: kesino (masculine vocative plural)

ipa: /kɛˈsoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-keso.wav

hyphenation: ke·so


kesino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a pirjimar a kes.

forms:
keso (masculine vocative singular)
kesîno
kesno

ipa: /kɛsɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-kesino.wav

hyphenation: ke·si·no


kesine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya kes.

forms: kesekî (masculine indefinite construct singular)

ipa: /kɛsɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-kesine.wav

hyphenation: ke·si·ne


kesinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya kes.

forms: kesekî (masculine indefinite oblique singular)

ipa: /kɛsɪˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-kesinan.wav

hyphenation: ke·si·nan


sîsmîk

glosses: erdhejî, zelzeleyî, bumelerzî, hejok, hejîner:

text: li qada ku dikeve navbera taxên Bîldîm û Kuçukxanê daxuyanî da û diyar kir, li ser 1400 dekarî û 32 parsêlan 1000 avahî wê werin avakirin û di bingeha avahiyan da îzolatorên sîsmîk wê werin bikaranîn.

ref: Aa.com.tr/kk 2/2023

forms:
seîsmîk
seîzmîk

etymology_text: Ji fransî sismique ji yûnaniya kevn σεισμός (seismós) (erdhej, hej) + -ique (-îk). Formên seîsmîk û seîzmîk ji yan bi riya îngilîzî ne.

земетръсен

roman: zemetrǎsen

زلزلهای

roman: zelzele-'i

სეისმური

roman: seismuri

भूकम्पीय

roman: bhūkampīya

сейсми́ческий

roman: sejsmíčeskij

σεισμικός

roman: seismikós


birano

forms:
birayo (masculine vocative singular)
birayino (masculine vocative plural)
birayino
birayno


birao

forms:
hevalo (masculine vocative singular)
hevalino (masculine vocative plural)


expectancy

glosses: Hêvîkirin an çaverêbûn; halê hêvîkirina tiştekî.

glosses: Berjewendiya dahatûyê wekî xwedîtî an fêdedîtinê.

glosses: Tiştekî ku tê hêvîkirin an li bendê sekinîn.

etymology_text: Ji expectant + -cy an expect + -ancy.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-expectancy.wav


well off

glosses: Zengîn, dewlemend, halxweş. Yê xwedî ewlehiya fînansî.

text: He is very well off as a result of his illegal money-making activities.

glosses: Her hêmaneke di pozîsyon an şertûmercên baş de.

forms: well-off


kurino

glosses: Rewşa bangkirinê ya pirjimar ya kur (kurr).

forms:
kuro (masculine vocative singular)
kurîno
kurno
kurdino


kurîno

forms:
kuro (masculine vocative singular)
kurino (masculine vocative plural)


kurno

forms:
kuro (masculine vocative singular)
kurino (masculine vocative plural)
kurdino


keçino

forms:
keçê (feminine vocative singular)
keçîno
keçno
kiçino
kiçîno
kiçno


birayêd

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya bira.

forms:
birayê (masculine definite construct singular)
birayên (masculine definite construct plural)
birayên
birên
birayêt


birayêt

text: Rojekê du bira çîne (çûne) nêçîrê, birayek têt nav rezî avê dibid (dibit), fêqî dibid, bo birayêd xwe şîvê hazir ti(di)kit heta birayêt wî êvarî ji nêçîrê tên

ref: Rostemê Zal -1 https://web.archive.org/https://cankurd.wordpress.com/2010/09/15/rosteme-zal-1/ arşîv, Cankurd.wordpress.com, 9/2010

forms:
birayê (masculine definite construct singular)
birayên (masculine definite construct plural)
birayên
birên
birayêd


dinyayê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya yekjimar a binavkirî ya dinya.

forms:
dinyayan (feminine definite oblique plural)
dinê
dinyê
dunyayê
dunyê

ipa: /dɪnjɑːˈjeː/


dinyê

forms:
dinyayê (feminine definite oblique singular)
dinyayan (feminine definite oblique plural)

ipa: /dɪnˈjeː/


dunyayê

forms: dunyayan (feminine definite oblique plural)

ipa: /dʊnjɑːˈjeː/


dunyê

forms:
dunyayê (feminine definite oblique singular)
dunyayan (feminine definite oblique plural)

ipa: /dʊnˈjeː/


إخوة

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-إخوة.wav


bizinêt

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya bizin.

forms:
bizina (feminine definite construct singular)
bizinên (feminine definite construct plural)
biznêt


biznêt

forms:
bizina (feminine definite construct singular)
bizinên (feminine definite construct plural)
bizinêt


tekiye

forms:
tekiya
tekya
tekye
تهكیا

etymology_text: Ji erebî تكية ji rehê ٳتّكأ (itteka) ji rehê وكا.


bikeve

glosses: Kesê yekem yekjimar dema bê ji lêkera ketin.

glosses: Kesê yekem yekjimar dema fermanî ji lêkera ketin.

ipa: /bɪkɛˈvɛ/

hyphenation: bi·ke·ve


bikevin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema bê ji lêkera ketin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema bê ji lêkera ketin.

glosses: Kesê yekem pirjimar dema fermanî ji lêkera ketin.

ipa: /bɪkɛˈvɪn/

hyphenation: bi·ke·vin


kirinê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya kirin.

forms:
kirinan (feminine definite oblique plural)
kirinino (feminine definite vocative plural)

ipa: /kɪɾɪˈneː/

hyphenation: ki·ri·nê


kirina

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya kirin.

forms: kirinên (feminine definite construct plural)

ipa: /kɪɾɪˈnɑː/

hyphenation: ki·ri·na


ketina

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya ketin.

forms: ketinên (feminine definite construct plural)

ipa: /kɛtɪˈnɑː/

hyphenation: ke·ti·na


ketinên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya ketin.

text: Bi hemû xewn û xeyalên xwe ve, bi hemû êş û janên xwe ve, bi hemû kêmasî û ketinên xwe ve, bi hemû çûyîn û dûrketinên xwe ve, ji xwe re bûm çal û kendal, çalên kûr û kendalên xedar.

ref: Faîk Ocal, Zarok û Keştiya Aytmatov https://web.archive.org/https://candname.com/zarok-u-kestiya-aytmatov/ arşîv, Candname.com, 7/2022

forms: ketina (feminine definite construct singular)

ipa: /kɛtɪˈneːn/

hyphenation: ke·ti·nên


kirinên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya kirin.

forms: kirina (feminine definite construct singular)

ipa: /kɪɾɪˈneːn/

hyphenation: ki·ri·nên


kirinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimara a binavkirî ya kirin.

forms: kirinê (feminine definite oblique singular)

ipa: /kɪɾɪˈnɑːn/

hyphenation: ki·ri·nan


ketinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimara a binavkirî ya ketin.

forms: ketinê (feminine definite oblique singular)

ipa: /kɛtɪˈnɑːn/

hyphenation: ke·ti·nan


ketinino

forms: ketinê (feminine vocative singular)

ipa: /kɛtɪnɪˈnoː/

hyphenation: ke·ti·ni·no


kirinino

forms: kirinê (feminine vocative singular)

ipa: /kɪɾɪnɪˈnoː/

hyphenation: ki·ri·ni·no


ketinek

glosses: Rewşa navkî ya yekjimar a nebinavkirî ya ketin.

forms: ketinin (feminine indefinite nominative plural)

ipa: /kɛtɪˈnɛk/

hyphenation: ke·ti·nek


kirinek

glosses: Rewşa navkî ya yekjimar a nebinavkirî ya kirin.

forms: kirinin (feminine indefinite nominative plural)

ipa: /kɪɾɪˈnɛk/

hyphenation: ki·ri·nek


ketineke

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya ketin.

forms: ketinine (feminine indefinite construct plural)

ipa: /kɛtɪnɛˈkɛ/

hyphenation: ke·ti·ne·ke


kirineke

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya kirin.

forms: kirinine (feminine indefinite construct plural)

ipa: /kɪɾɪnɛˈkɛ/

hyphenation: ki·ri·ne·ke


kirinekê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a nebinavkirî ya kirin.

forms: kirininan (feminine indefinite oblique plural)

ipa: /kɪɾɪnɛˈkeː/

hyphenation: ki·ri·ne·kê


ketinekê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a nebinavkirî ya ketin.

forms: ketininan (feminine indefinite oblique plural)

ipa: /kɛtɪnɛˈkeː/

hyphenation: ke·ti·ne·kê


ketininan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya ketin.

forms: ketinekê (feminine indefinite oblique singular)

ipa: /kɛtɪnɪˈnɑːn/

hyphenation: ke·ti·ni·nan


kirininan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya kirin.

forms: kirinekê (feminine indefinite oblique singular)

ipa: /kɪɾɪnɪˈnɑːn/

hyphenation: ki·ri·ni·nan


ketinin

glosses: Rewşa navkî ya pirjimar a nebinavkirî ya ketin.

forms: ketinek (feminine indefinite nominative singular)

ipa: /kɛtɪˈnɪn/

hyphenation: ke·ti·nin


ketinine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya ketin.

forms: ketineke (feminine indefinite construct singular)

ipa: /kɛtɪnɪˈnɛ/

hyphenation: ke·ti·ni·ne


kirinin

glosses: Rewşa navkî ya pirjimar a nebinavkirî ya kirin.

forms: kirinek (feminine indefinite nominative singular)

ipa: /kɪɾɪˈnɪn/

hyphenation: ki·ri·nin


kirinine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya kirin.

forms: kirineke (feminine indefinite construct singular)

ipa: /kɪɾɪnɪˈnɛ/

hyphenation: ki·ri·ni·ne


transitîv

etymology_text: Deyn ji fransî transitif an ji îngilîzî transitive.

ipa: /tɾɑːnsɪˈtiːv/

hyphenation: tran·si·tîv


serokkomarê

glosses: Rewşa îzafe ya nêr ya yekjimar a binavkirî ya serokkomar.

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya yekjimar a binavkirî ya serokkomar.

glosses: Rewşa bangkirin ya mê ya yekjimar a binavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomara (definite construct feminine)
serokkomarên (definite construct plural)
serokkomarî (definite oblique masculine)
serokkomaran (definite oblique plural)
serokkomaro (definite masculine)
serokkomarino (definite plural)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːˈɾeː/

hyphenation: se·rok·ko·ma·rê


serokkomarên

glosses: Rewşa îzafeyî pirjimar binavkirî ya serokkomar.

forms: serokkomarê (masculine definite construct singular)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːˈɾeːn/

hyphenation: se·rok·ko·ma·rên


serokkomaran

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomarê (definite oblique feminine)
serokkomarî (definite oblique masculine)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːˈɾɑːn/

hyphenation: se·rok·ko·ma·ran


serokkomara

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a yekjimar a binavkirî ya serokkomar.

forms: serokkomarên (feminine definite construct plural)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːˈɾɑː/

hyphenation: se·rok·ko·ma·ra


serokkomarino

glosses: Rewşa bangkirin ya mê û nêr ya pirjimar a binavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomarê (vocative feminine)
serokkomaro (vocative masculine)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːɾɪˈnoː/

hyphenation: se·rok·ko·ma·ri·no


serokkomaro

glosses: Rewşa bangkirin ya nêr ya yekjimar a binavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomarê (vocative feminine)
serokkomarino (vocative plural)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːˈɾoː/

hyphenation: se·rok·ko·ma·ro


serokkomarek

glosses: Rewşa navkî ya yekjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

forms: serokkomarin (indefinite nominative plural)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːˈɾɛk/

hyphenation: se·rok·ko·ma·rek


serokkomarin

glosses: Rewşa navkî ya mê û nêr ya pirjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomarek (indefinite nominative feminine)
serokkomarek (indefinite nominative masculine)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːˈɾɪn/

hyphenation: se·rok·ko·ma·rin


serokkomareke

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

forms: serokkomarine (feminine indefinite construct plural)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːɾɛˈkɛ/

hyphenation: se·rok·ko·ma·re·ke


serokkomarekî

glosses: Rewşa îzafeyî ya nêr yekjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

glosses: Rewşa çemandî ya nêr yekjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomarine (masculine indefinite construct plural)
serokkomarinan (masculine indefinite oblique plural)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːɾɛˈkiː/

hyphenation: se·rok·ko·ma·re·kî


serokkomarekê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

forms: serokkomarinan (feminine indefinite oblique plural)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːɾɛˈkeː/

hyphenation: se·rok·ko·ma·re·kê


serokkomarine

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê û nêr a pirjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomareke (indefinite construct feminine)
serokkomarekî (indefinite construct masculine)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːɾɪˈnɛ/

hyphenation: se·rok·ko·ma·ri·ne


serokkomarinan

glosses: Rewşa çemandî ya mê û nêr a pirjimar a nebinavkirî ya serokkomar.

forms:
serokkomarekê (indefinite oblique feminine)
serokkomarekî (indefinite oblique masculine)

ipa: /sɛɾoːkkoːmɑːɾɪˈnɑːn/

hyphenation: se·rok·ko·ma·ri·nan


ipucu vermek

glosses: Serê meseleyê dan. Ji bo kesê ku dixwaze tiştekî hîn bibe, dana agahiyên ku dîtin an hînbûna wê tiştî rehettir dike.


bircino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a pirjimar a birc.

forms: bircê (feminine vocative singular)

ipa: /bɪɾd͡ʒɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bircino.wav

hyphenation: bir·ci·no


title: سفارتخانه

redirect: سفارت‌خانه

pos: hard-redirect


çapan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya çap.

forms: çapê (feminine definite oblique singular)

ipa: /t͡ʃɑːˈpɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-çapan.wav

hyphenation: ça·pan


hejmara

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a yekjimar a binavkirî ya hejmar.

forms: hejmarên (feminine definite construct plural)

ipa: /hɛʒmɑːˈɾɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmara.wav

hyphenation: hej·ma·ra


hejmarên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya hejmar.

forms: hejmara (feminine definite construct singular)

ipa: /hɛʒmɑːˈɾeːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmarên.wav

hyphenation: hej·ma·rên


hejmaran

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya hejmar.

forms: hejmarê (feminine definite oblique singular)

ipa: /hɛʒmɑːˈɾɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmaran.wav

hyphenation: hej·ma·ran


hejmarino

glosses: Rewşa bangkirinê ya mê ya pirjimar ya hejmar.

forms: hejmarê (feminine vocative singular)

ipa: /hɛʒmɑːɾɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmarino.wav

hyphenation: hej·ma·ri·no


hejmarek

glosses: Rewşa navkî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya hejmar.

forms: hejmarin (feminine indefinite nominative plural)

ipa: /hɛʒmɑːˈɾɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmarek.wav

hyphenation: hej·ma·rek


hejmarin

glosses: Rewşa navkî ya mê ya pirjimar a nebinavkirî ya hejmar.

forms: hejmarek (feminine indefinite nominative singular)

ipa: /hɛʒmɑːˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmarin.wav

hyphenation: hej·ma·rin


hejmareke

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya hejmar.

forms: hejmarine (feminine indefinite construct plural)

ipa: /hɛʒmɑːɾɛˈkɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmareke.wav

hyphenation: hej·ma·re·ke


hejmarine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya hejmar.

forms: hejmareke (feminine indefinite construct singular)

ipa: /hɛʒmɑːɾɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmarine.wav

hyphenation: hej·ma·ri·ne


hejmarekê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya hejmar.

forms: hejmarinan (feminine indefinite oblique plural)

ipa: /hɛʒmɑːɾɛˈkeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmarekê.wav

hyphenation: hej·ma·re·kê


hejmarinan

glosses: Rewşa çemandî ya mê a pirjimar a nebinavkirî ya hejmar.

forms: hejmarekê (feminine indefinite oblique singular)

ipa: /hɛʒmɑːɾɪˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejmarinan.wav

hyphenation: hej·ma·ri·nan


dadgehîkirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji dadgehî + kirin.


pêşevan

ipa: /peːʃɛˈvɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pêşevan.wav

hyphenation: pê·şe·van


piran

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya pir.

forms: pirê (feminine definite oblique singular)

ipa: /pɪˈɾɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-piran.wav

hyphenation: pi·ran


pirino

glosses: Rewşa bangkirinê ya mê ya pirjimar ya pir.

forms: pirê (feminine vocative singular)

ipa: /pɪɾɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pirino.wav

hyphenation: pi·ri·no


dinivîsînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera nivîsandin.

ipa: /dɪnɪviːsiːˈnɪm/

hyphenation: di·ni·vî·sî·nim


dinivîsînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera nivîsandin.

ipa: /dɪnɪviːsiːˈniː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinivîsînî.wav

hyphenation: di·ni·vî·sî·nî


dinivîsîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera nivîsandin.

ipa: /dɪnɪviːsiːˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinivîsîne.wav

hyphenation: di·ni·vî·sî·ne


nivîsand

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya sade ji lêkera nivîsandin.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya sade ji lêkera nivîsandin.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya sade ji lêkera nivîsandin.

glosses: Kesê yekem pirjimar raboriya sade ji lêkera nivîsandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar raboriya sade ji lêkera nivîsandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar raboriya sade ji lêkera nivîsandin.

ipa: /nɪviːˈsɑːnd/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nivîsand.wav

hyphenation: ni·vî·sand


difiroşim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera firotin.

ipa: /dɪfɪɾoːˈʃɪm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-difiroşim.wav

hyphenation: di·fi·ro·şim


difiroşî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera firotin.

ipa: /dɪfɪɾoːˈʃiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-difiroşî.wav

hyphenation: di·fi·ro·şî


difiroşe

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera firotin.

ipa: /dɪfɪɾoːˈʃɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-difiroşe.wav

hyphenation: di·fi·ro·şe


dinivîsînin

glosses: Dema niha kesa yekem/duyem/sêyem pirjimar ya nivîsandin.

ipa: /dɪnɪviːsiːˈnɪn/

hyphenation: di·ni·vî·sî·nin


binivîsîne

ipa: /bɪnɪviːsiːˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-binivîsîne.wav

hyphenation: bi·ni·vî·sî·ne


binivîsînin

ipa: /bɪnɪviːsiːˈnɪn/

hyphenation: bi·ni·vî·sî·nin


difiroşin

glosses: Dema niha kesa yekem/duyem/sêyem pirjimar ya firotin.

ipa: /dɪfɪɾoːˈʃɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-difiroşin.wav

hyphenation: di·fi·ro·şin


bifiroşe

ipa: /bɪfɪɾoːˈʃɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bifiroşe.wav

hyphenation: bi·fi·ro·şe


bifiroşin

ipa: /bɪfɪɾoːˈʃɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bifiroşin.wav

hyphenation: bi·fi·ro·şin


ـیلە

glosses: -ik, -k, paşgirek e ku navdêran biçûk an şîrîn dike.


distinguishes

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera distinguish.


heznî

glosses: xemgîn, xembar, dilbikul, kovandar, dilbikovan, dilbiêş:

text: Ji ber îşxala Kerkûkê û çend bajarên din ji alî Heşdî Şîe û leşkerên Îraqê ve ev du hefte ne hemû kurd heznî ne, xewa şevan li her kurdî heram bûye.

ref: Zinarê Xamo: Hindik - Rindik, zinarexamo.blogspot.com 10/2017

forms: hiznî

etymology_text: Ji hizn + -î.

ipa: /ħɛzniː/


libertinage

glosses: forqî, dawênpîsî, bêexlaqî, doxînsistî, zewqperistî


Til Rifet

glosses: bajarokek e li Rojavayê Kurdistanê li nêzîkî Efrînê

etymology_text: Ji til (gir, girik) + Rifet/Rif'et ji aramî 𐡀𐡓𐡐𐡃 ('RPD=Arpad) bi ketina a- û guherîna P bi F ji ber ku di erebiya standard de P peyda nabe.

تل رفعت

roman: Tall Rifʿat


𒀀𒇉𒌓𒄒𒉣

etymology_text: Ji sûmerî 𒀀𒇉𒌓𒄒𒉣 (^(id₂)Buranun).

𐎢𐎳𐎼𐎠𐎬𐎢

roman: ʰUfrātuš

الْفُرَات

roman: al-furāt

ܦܪܬ

roman: P(ə)rāṯ


الفرات

etymology_text: Ji akadî 𒀀𒇉𒌓𒄒𒉣 (^(id₂)Purattu).


zerqetik

glosses: kermoz, pîzang, mozeqirtik, moza zer, mêşek pêveder e

text: Di navaweşîyê tiriyê de zerqetik û mozebeş xuya bûn .

ref: Belqitî, Xurşîd Mîrzengî, Nûbihar

glosses: kermêş, kelmêş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
zilkêtik
zilkêtk
zirkêtik
zerqete
zirkêtk
zirqetik

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Шершень

roman: Šeršenʹ


Payîzava

glosses: Navçeyek e li parêzgeha Wanê li Bakurê Kurdistanê.

forms: payîzawa

etymology_text: Ji payîz + ava.

հաւացոր

roman: hawacʻor


kenehû

forms:
keneho
kenaho
kena
keno

etymology_text: Ji erebîكـأنـه(ke ennehû)


حاڵی بوون

text: بە هیچ شتێ حاڵی نابم.

translation: Di ti tiştî nagehim.

roman: Be hîç şitê ḧalî nabim.


پەرداخ

forms:
پەرداغ
بەرداخ


destbizavî kirin

forms:
destbizavî dikim (present)
destbizavî dikî (present)
destbizavî dike (present)
destbizavî dikin (present)
destbizavî bike (imperative singular)
destbizavî bikin (imperative plural)
destbizavî kir (past)
destbizavî kir (past)
destbizavî kir (past)
destbizavî kir (past)

etymology_text: Ji destbizavî + kirin.

ipa: /dɛstbɪzɑːˈviː kɪˈɾɪn/

hyphenation: dest·bi·za·vî ki·rin


otobês

glosses: tirimpêlek mezin e bo siwarbûna bi dehan kesan

forms:
otobus
otobwîs
otobîs
otopîs
otopês
bus
bûs
bas
pas
bisiklêt
duçerxe
ereb
otomobîl
tirimpêl
kamyon
traktor

etymology_text: Ji oto- + bûs.


Çemankê

glosses: Nahyeyek e li navçeya Amêdiyê li parêzgeha Dihokê li Başûrê Kurdistanê.

text: 15ê Adara 2023an li nahyeya Çemankê ya ser bi navçeya Amêdiyê ya Duhokê helîkopterek ketibû xwarê, 7 kesan tê de canê xwe ji dest dane ku 4 zilam û 3 jin in.

ref: Rudaw.net/kurmanci 3/2023

etymology_text: Hevreha gundên Çeman yê Geverê û Çeman yê Bidlîsê, hemû belkî têkildarî peyva çem bin.

ipa: /t͡ʃɛˈmɑːŋkɛː/

hyphenation: Çe·man·kê


in particular

text: They don't want. Her family in particular, as well you know


once in a blue moon

audio: en-au-once in a blue moon.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-once in a blue moon.ogg


devê pitpitkê girtin

glosses: dev ji gotinên beredayî berdan û hatin ser mijara sereke.

etymology_text: Ji devê + pitpitkê + girtin


come to the point

glosses: devê pitpitkê girtin, hatin ser gotina sereke


spill the beans

glosses: hew hemilandin (tiştekî ku heta wê çaxê veşartîye û negotîye, ji ber hêrs û tiştên din, bi carekê re gotin)

audio: En-au-spill the beans.ogg


how dare you

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-how dare you.wav


beravêtî kirin

glosses: Têkçûna karekî ji ber bicihanîna pêşwext.

etymology_text: ber + avêtî + kirin


bi destpelkê

glosses: gerîna bi alîkariya destan dema ku tarî ye û mirov ti derê nabîne

glosses: Tevgerîna bêyî agahdarî, bi ceribandin û golîn

forms:
destpelînk
destperk

etymology_text: bi + dest + pelk

ipa: /bɪ dɛstpɛlˈkeː/


agirê pûş

glosses: Agirê ku ji nişka ve har dibe û zûka ditefe.


bi heft dilan dil ketin

glosses: wekî dînan hez kirin, ji ber eşqê şaşomaşobûn, bengîbûna xurt.


be madly in love

glosses: wekî dînan hez kirin, bi heft dilan dil ketin


bi çar çavan girîn

glosses: Her tim bêwext minmin û gilî kirin , kirin adet ku bê sedem gilî û gazin bike


title: علامت سوال

redirect: علامت سؤال


airship

glosses: Balafireke ji hewayê siviktir e ku tê birêvebirin û dikare di hewayê re ber bi pêş ve bê birin.

glosses: Yekeyeke polîsan ya hewayî, helîkoptera polîsan.

glosses: Rayedarekî payebilind ê RAFê (Hêzên Hewayî yên Qraliyetê), wekî qure û xwînsar tên dîtin.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-airship.wav


airship

glosses: Bi balafiran eşyayan neql kirin, veguhestin.

etymology_text:
Ji air + ship.
* (maneya brîtanî ya henekker) bi teqlîdkirina hurmeta zêde ya ji bo qazî / hakiman (magistrate) û hwd., muhtemelen referanseke nerasterast ji bo tebîra "Colonel Blimp".


airshipped

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera airship.


RAF

glosses: Kurtkirina Royal Air Force., RAFa brîtanî.

glosses: Rote Armee Fraktion (Red Army Faction) a almanî.

glosses: Kurtkirina Russian Automobile Federation. (Danasînera neteweyî ya ji bo rûsan di sportên motorê ya navneteweyî, gava Rûsya li bin qedexeya ji aliyê qerarê Dadgeha Hakemî ya Sporê ye ku qedexeya ji aliyê Ajansa Antî-Dopîngê yê Dinyayê ve hatiye derxistin.)


Royal Air Force

glosses: Qewetên hewayî ya qewetên çekdar ên brîtanî.


Air Force

glosses: Hêzên hewayî ya leşkerî ya hêzeke bisîleh yê xisûsî.

raw_tags: tîma sporê ku United States Air Force Academy-yê temsîl dike

forms: Airforce

USAAC

translation: Yekîneyên Hewayî yên Artêşa Dewletên Yekbûyî

USAAF

translation: Qewetên Hewayî yên Artêşa Dewletên Yekbûyî


AAC

pos: symbol

pos_title: Sembol

glosses: Koda balafirgehê ya IATAyê ji bo El Arish International Airport (Balafirgeha Navneteweyî ya El Arişê), yê ku xizmetê dibe Ariş, Sînaya Bakur, Misir.


AAC

glosses: American Cement Corporation, sembola stoka borsayê.


AAC

glosses: Kurtkirina affirming Anglican catholicism.

glosses: Kurtkirina Anno ante Christum., di sala berî zayînê de.

glosses: Kurtkirina augmentative and alternative communication.


AAC

glosses: Kurtkirina American Alumni Council., vêga tê zanîn wek Council for Advancement and Support of Education

glosses: Kurtkirina Association of American Colleges., vêga tê zanîn wek Association of American Colleges and Universities

glosses: Australian Air Corps, vêga tê zanîn wek Royal Australian Air Force

glosses: Kurtkirina Agility Association of Canada.

glosses: Kurtkirina Amphibian Airplanes of Canada.

glosses: Kurtkirina Army Air Corps.; Army Air Corps

glosses: Kurtkirina Association of Alabama Camps.

glosses: Kurtkirina Australian Agricultural Company.

glosses: Kurtkirina Aeronautical Advisory Council.

glosses: Kurtkirina American Academy of Criminalists.

glosses: Kurtkirina American Association of Criminology.

glosses: Kurtkirina Association of American Choruses.

glosses: Kurtkirina Australian Apprentiship Centre.

glosses: Kurtkirina Australian Association of Chiropractors.

glosses: Kurtkirina Auto Avia Contruzione., şirketa pêşîn yê Enzo Ferrari.

glosses: Kurtkirina Automotive Advertisers Council.


AAC

glosses: Kurtkirina Associação Académica de Coimbra (“Komeleya Akademîk a Coimbrayê”).


USAAC

glosses:
Navê berê yê USAAF (“United States Army Air Force”)
 Kurtkirina United States Army Air Corps.

raw_tags: vêga, USAF (“United States Air Force, Qewetên Esmanî yên Dewletên Yekbûyî”

forms:
U.S.A.A.C.
U. S. A. A. C.

USAF

translation: United StatesAir Force

USAAF

translation: United States Army Air Forces

USAAS

translation: United States Army Air Service


USAAF

glosses: Navê berê yê USAF ; Kurtkirina United States Army Air Forces.

forms:
U.S.A.A.F.
U. S. A. A. F.

USAAC

translation: United States Army Air Corps

USAF

translation: United States Air Force


USAAS

glosses: Navê berê yê USAAC (“United States Army Air Corps”) ; Kurtkirina United States Army Air Service.

forms:
U.S.A.A.S.
U. S. A. A. S.


AAS

glosses: Koda balafirgehê ya IATAyê ji bo Apalapsili Airport (Balafirgeha Apalapsiliyê), yê ku xizmetê dibe Papua, Endonezya.


AAS

glosses: Kurtkirina Australian Anthropological Society.

glosses: Kurtkirina American Arachnological Society.

raw_tags: civatek ji araknologên amator û profesyonel

glosses: Kurtkirina American Astronautical Society.

raw_tags: komeke serbixwe ya îlmî û teknîkî li Dewletên Yekbûyî

glosses: Kurtkirina American Astronomical Society.

raw_tags: rêxistineke Dewletên Yekbûyî yên stêrnasên profesyonel

glosses: Kurtkirina Australian Academy of Science.

raw_tags: organîzasyoneke serbixwe yê ku ji aliyê hukûmetê ve tê destekkirin bi armanca pêşxistina îlmê

raw_tags: rêxistinek ku pêşketina tovên baxçeyan ên nû yên curbicur teşwîq dike

glosses: Kurtkirina American Anti-Slavery Society.

raw_tags: an Cemaat Ensar el-Sunna, komeke çekdar ku li Îraqê kar dike

glosses: Kurtkirina American Association of Suicidology.

raw_tags: rêxistinek nemenfaetxwaz a amerîkî ya pêşîgirtina li xwekuştinê

glosses: Kurtkirina Association for Academic Surgery.

raw_tags: rêxistinek karûbarên rûmetê ya profesyonel ji bo berendamên efserê Hêza Hewayî

glosses: Kurtkirina Atomic Absorption Spectroscopy.

glosses: Kurtkirina American Antiquarian Society.

raw_tags: civakek amerîkî û kitêbxaneyeke lêkolînê ya neteweyî

glosses: Kurtkirina Association for Asian Studies.

raw_tags: rêxistineke îlmî ya li seranserê Afrîkayê


AAS

raw_tags: kontrola radarê ya korîdorên hewayî yên transokyanûsê

glosses: Kurtkirina angle-angle-side triangular congruency.


IATA

glosses: Akronîma International Air Transport Association: organîzasyoneke ticarî ya seferên teyareyan e ku merkeza wê li Swîsre û Montreal, Kanadayê ye

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-IATA.wav


AAF

glosses: Koda balafirgehê ya IATAyê ji bo Apalachicola Regional Airport (Balafirgeha Herêmî ya Apalachicolayê), yê ku xizmetê dibe Apalachicola, Florîda, Dewletên Yekbûyî.


AAF

glosses: Kurtkirina Alliance of American Football.


hêzên hewayî

glosses: Şaxeke artêşê ku bi giranî ji bo herba hewayê hatiye terxankirin, eksê artêşa erdî û deryayî.

ipa: /heːˈzeːn hɛwɑːˈjiː/

hyphenation: hê·zên he·wa·yî


ground forces

glosses: Hêzên bejahî. Yekîneyên leşkerî yên li bejahiyê kar dikin, tevî tank, leşker, topavêjan û hwd.


hêzên bejahî

glosses: Şaxeke artêşê ku bi giranî ji bo herba ser zemînê hatiye terxankirin, eksê artêşa hewayî û deryayî.

ipa: /heːˈzeːn bɛʒɑːˈhiː/

hyphenation: hê·zên be·ja·hî


hêzên erdî

glosses: Yekîneyên leşkerî yên li bejahiyê kar dikin, tevî tank, leşker, topavêjan û hwd.

ipa: /heːˈzeːn ɛɾˈdiː/

hyphenation: hê·zên er·dî


hêzên deryayî

glosses: Şaxeke artêşê ku bi giranî ji bo herba ser deryayan hatiye terxankirin, eksê artêşa bejahî û hewayî.

ipa: /heːˈzeːn dɛɾjɑːˈjiː/

hyphenation: hê·zên der·ya·yî


hêza deryayê

ipa: /heːˈzɑː dɛɾjɑːˈjeː/

hyphenation: hê·za der·ya·yê


kulûbe

glosses: Xanî an stargehek biçûk a yekqatî û sade, bi piranî tenê yek odeyek heye, û bi gelemperî ji materyalên herêmî tên çêkirin ku zû bi dest dikevin.

glosses: Koxik, pûngal. Cihê ku firindeyên kedî yên wek mirîşk, elok, dîk, qaz tê de dihêwirin yan tên xwedîkirin.

forms: qulûbe

ipa: /kʊluːˈbɛ/

hyphenation: ku·lû·be


dîzaynker

ipa: /diːˈzɑːjŋkɛɾ/

hyphenation: dî·zaynker


swimwear

glosses: Cilûbergên soberîkirinê, mayo, kincên ji bo avjeniyê.

etymology_text: Ji swim + -wear.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-swimwear.wav


perîçermok

glosses: Heywanek guhandar ya firok û reş û bibask e (bi rojê dernakeve lê bi şevê peyda dibe. Çavên wê bi şevê dibînin û bi rojê kor e.)

etymology_text:
Ji perî + çerm.
Ji per + -î + çerm + -ok pêk hatiye.


patatok

glosses: koka giyayên weke pîvok, xelîlok, kardî, kîrmiço, salep, lîzom


pîvazok

glosses: Koka giyayên bi pîvaz ên weke sîr, lale, solyask, pirpizêk ku bi piranî pel û kulîlkên wan dihên xwarin.


sehergah

glosses: berbang, spêde, sihar, seher, şefeq, ferec, fecir:

text:
Ellah sehergaha ezel
Zatê tecellaya xwe da
Nûra cemala lemyezel
Yelmûmê ’işqê şu`le da

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: سەحەرگاھ

etymology_text: Ji farisî سحرگاه (seḧergah) ji erebî سَحَر (saḥar) (spêde, berbang, seher) + farisî گاه (gah) (gav, geh, dem, wext}}.

ipa: /sɛħɛɾˈɡɑːh/

hyphenation: se·her·gah


goreya

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê ya yekhejmar a binavkirî ya gore

glosses: (devkî) Rewşa çemandî ya mê ya pirhejmar a binavkirî ya gore

forms:
gora
goreyan
goran
gora

ipa: /ɡoːɾɛˈjɑː/


gora

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya gor. (qebir, tirb, mezar).

glosses: Rewşa çemandî binavkirî pirhejmar ya gor.

forms:
gorên (feminine definite construct plural)
goran
gorra

ipa: /ɡoːˈɾɑː/


gora

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya gore.

glosses: Rewşa çemandî binavkirî pirhejmar ya gore.


goreyan

glosses: rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya gore

forms:
goran
goreya
gora

ipa: /ɡoːɾɛˈjɑːn/


germav baş

glosses: Piştî serşûştinê tê gotin da ku yekî daxwaza xweşiyê bigihîne kesekî.

ipa: /ɡɛɾˈmɑːv bɑːʃ/

hyphenation: ger·mav baş


تیژڕۆیی کردن

etymology_text: Ji تیژڕۆیی (tîjrroyî) + کردن (kirdin)


semend

glosses: hin cûre hespên rengzerve yên rewan û spehî ne:

text:
Van rehrewên himmetbelend
Berdane meydanê semend
Sergeşte yîn hetta bi çend
Ev rekbê meş`eldarê çerx.

ref: Melayê Cizîrî: Dîwan, helbesta "Ahê Ji Derdê Dil (Çerx)"

etymology_text: Hevreh yan ji farisî سمند (semend), hevrehaproto-cermenî*hemdiz / *hindiz (îngilîzî hind)... ji proto-hindûewropî *ḱem- (bêşax, bêqiloç).

ipa: /sɛˈmɛnd/

hyphenation: se·mend


نۆڕین

forms:
نواڕین
ڕوانین


Edene

glosses: parêzgehek e li başûrê Tirkiyê û bajarê ku paytextê wê parêzgehê ye

forms: Eden

etymology_text: Ji osmanî آطنه (Aḍene) ji yûnanî Ἄδανα (Ἄdana), bi tirkiya niha Adana.


underfund

glosses: Foneke kêm pêşkêş kirin (ji bo tiştekî).

etymology_text: Ji under- + fund.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-underfund.wav


underfund

text: Jag har inte riktigt kommit underfund med hur man startar den här maskinen.

notes: Esasen di îfadeya "komma underfund med" de, binêre komma, med.


nail biter

glosses: Yê ku bi adetî neynûkên tiliyên xwe gez dike an dicû.

glosses: Halekî ku dibe sedema fikar, guman, hêrsîtî an nerehetiyê

text: It was a real nail biter waiting for the test results.

forms:
nailbiter
nail-biter

audio: En-au-nail biter.ogg


dûravî

glosses: Giya û jîndarên ku li bejahiyên bê av dijîn.

forms:
dûravîtir (comparative)
herî dûravî (superlative)
dûravîtirîn (superlative)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


take part

glosses: Beşdar bûn, tê de cih girtin an tevlî bûn.

glosses: Destek kirin an yekbûn, (bi kesekî re) tifaq danîn.

etymology_text: Wergerandina yekser ji latînî participō. Bide ber partake.

audio: En-au-take part.ogg


takes part

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera take part.


underfunds

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera underfund.


underfunded

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera underfund.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-underfunded.wav


partaken

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-partaken.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-partaken.wav


partook

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera partake.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-partook.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-partook.wav


بر زمین نشستن

forms: bar zamin nişesten (romanization)

etymology_text: Ji بر (ber) + زمین (zamin) + نشستن (nişesten).


ثبت

forms: sabt (romanization)

ثبت نام کردن

roman: sabt nâm kerden

ثبت کردن

roman: sabt kerden


پارکینگ

forms: pârking (romanization)

آپارتمان

roman: âpârtemân


قفسه کتاب

forms: qafase ketâb (romanization)

etymology_text: Ji قفسه (qafase) + کتاب (ketâb).

اتاق خواب

roman: otâq xâb


nation-state

glosses: Dewleta neteweyî, dewleta yekneteweyî. Hebûneke siyasî (dewletek) ku bi pêkhateyek kulturî (milet) û yekîneyek erdî ya hakim ve girêdayî ye.

forms: nation state

etymology_text: Teqrîben di 1890an de hatiye çêkirin di bin tesîra zimanên ewropî de; bide ber Nationalstaat a almanî (ji 1840an), Stato-nazione a îtalî (ji 1860an).


فریزر

forms: ferizer (romanization)

آشپزخانه

roman: âšpaz-xâne


ماشین لباسشویی

etymology_text: Ji ماشین (mâšin) + لباس (lebâs) + شستن (šostan).

اثاث

roman: esas


آبگرمکن

forms: abgermkon (romanization)

etymology_text: Ji آب + گرم + کردن.


میز غذاخوری

etymology_text: Ji میز (miz) + غذا (ğazâ) + خوردن (xordan).


derencek

glosses: Guhartoyeke derence (“pêlik, nêrdevan”).


Emîrtiyên Ereb ên Yekbûyî

glosses: Guhartoyeke Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî.


erebiya kendavî

glosses: Cureyek ji zimanê erebî ye ku li Rojhilatê Erebistana li derdora peravên Kendava Farisî li Kuweyt, Îraq, Bahreyn, rojhilatê Erebistana Siûdî, Emîrtiyên Ereb ên Yekbûyî, Qeter, Îran û bakurê Umanê tê xeberdan.

etymology_text: Ji erebiya + kendavî.

খলীজী আরবী

roman: khôlījī arôbī

海湾阿拉伯语

roman: Hǎiwān Ālābóyǔ

ipa: /ɛɾɛbɪˈjɑː kɛndɑːˈviː/

hyphenation: e·re·bi·ya ken·da·vî


Kendava Farisî

glosses: Kendava Farisî, kendava di navbera Îran (“Pers”) û Nîvgirava Ereban de ye.

etymology_text: Ji KendavaFarisî.

ipa: /kɛndɑːˈvɑː fɑːɾɪˈsiː/

hyphenation: Ken·da·va Fa·ri·sî


Nîvgirava Erebistanê

glosses:
Nîvgiraveke li Rojhilata Navîn e, li bakur bi Urdun, çola Sûriye û Îraqê, li bakur-rojhilatê Kendava Farisî, li rojhilatê Kendava Umanê, li başûr (başûr-rojhilat) bi Deryaya Erebî (beşek ji Okyanûsa Hindî) re sînordar e, li başûr Kendava Adenê, li rojava Deryaya Sor (başûr-rojava) li bakur ber bi Kendava Aqaba, û li bakur bi Rifta Deryaya Sor ber bi Deryaya Navîn ve li rojava (bakur rojava) dirêj dibe.
Ew bi giranî ji Erebistana Siûdî pêk tê, û dibe ku ji aliyê jeolojîk ve wekî lewheya Erebî, ji xeynî vê wekî parzemîna ereban jî were tarîfkirin.

etymology_text: Ji NîvgiravaErebistanê.

Ғәрәп ярымутрауы

roman: Ğäräp yarïmutrawï

Араві́йскі паўво́страў

roman: Aravíjski paŭvóstraŭ

Ара́бски полуо́стров

roman: Arábski poluóstrov

Արաբական թերակղզի

roman: Arabakan tʻerakġzi

شبهجزیره عربستان

roman: šebe-jazire-ye 'arabestân

არაბეთის ნახევარკუნძული

roman: arabetis naxevarḳunʒuli

अरबी प्रायद्वीप

roman: arabī prāyadvīp

חֲצִי הָאִי עֲרָב

roman: khatsí ha'í 'aráv

Араб жарым аралы

roman: Arab carım aralı

아라비아 반도

roman: Arabia bando

Ара́биски Полуо́стров

roman: Arábiski Poluóstrov

Арабия түбегі

roman: Arabiä tübegı

Арави́йский полуо́стров

roman: Aravíjskij poluóstrov

คาบสมุทรอาหรับ

roman: kâap-sà-mùt aa-ràp

Гарәбстан ярымутравы

roman: Ğaräbstan yarımutrawı

Араві́йський піво́стрів

roman: Aravíjsʹkyj pivóstriv

Αραβική Χερσόνησος

roman: Aravikí Chersónisos

ipa: /niːvɡɪɾɑːˈvɑː ɛɾɛbɪstɑːˈneː/

hyphenation: Nîv·gi·ra·va E·re·bis·ta·nê


Kendava Umanê

glosses: Kendava Umanê kendavek e ku Deryaya Erebî bi Tengava Hurmizê ve girê dide û pişt re digihêje Kendava Farisî.

etymology_text: Ji KendavaUmanê.

ipa: /kɛndɑːˈvɑː ʊmɑːˈneː/

hyphenation: Ken·da·va U·ma·nê


Tengava Hurmizê

glosses: Tengava ku Kendava Umanê bi Kendava Farisî ve girê dide.

etymology_text: Ji TengavaHurmizê.

ipa: /tɛnɡɑːˈvɑː hʊɾmɪˈzeː/

hyphenation: Ten·ga·va Hur·mi·zê


Deryaya Erebî

glosses: Herêmeke ji Okyanûsa Hindî ye ku di navbera Hindistan, Nîvgirava Ereban û Kanala Guardafuiyê de ye.

etymology_text: Ji DeryayaErebî.

ipa: /dɛɾjɑːˈjɑː ɛɾɛˈbiː/

hyphenation: Der·ya·ya E·re·bî


Kanala Guardafuiyê

glosses: Kanala Guardafuiyê tengavek okyanûsî ye ku li serê Qoçê Afrîkayê ye ku dikeve navbera herêma Puntland a Somalyayê û Sokotra li rojavayê Deryaya Erebî. Ew Kendava Adenê li bakur bi Okyanûsa Hindî ve ji başûr ve girê dide.

etymology_text: Ji KanalaGuardafuiyê.

ipa: /kɑːnɑːˈlɑː ɡʊɑːɾdɑːfʊɪˈjeː/

hyphenation: Ka·na·la Gu·ar·da·fu·i·yê


Derbenda Sokotrayê

glosses: Kanala Guardafuiyê tengavek okyanûsî ye ku li serê Qoçê Afrîkayê ye ku dikeve navbera herêma Puntland a Somaliyê û Sokotra li rojavayê Deryaya Erebî. Ew Kendava Adenê li bakur bi Okyanûsa Hindî ve ji başûr ve girê dide.

forms: Derbenda Sokotra

ipa: /dɛɾbɛnˈdɑː soːkoːtɾɑːˈjeː/

hyphenation: Der·ben·da So·kot·ra·yê


Kanala Cape Guardafuiyê

glosses: Kanala Guardafuiyê tengavek okyanûsî ye ku li serê Qoçê Afrîkayê ye ku dikeve navbera herêma Puntland a Somaliyê û Socotra li rojavayê Deryaya Erebî. Ew Kendava Adenê li bakur bi Okyanûsa Hindî ve ji başûr ve girê dide.

forms: Kanala Cape Guardafui

ipa: /kɑːnɑːˈlɑː d͡ʒɑːˈpɛ ɡʊɑːɾdɑːfʊɪˈjeː/

hyphenation: Ka·na·la Ca·pe Gu·ar·da·fu·i·yê


Kanala Guardafui-Sokotrayê

forms: Kanala Guardafui-Sokotra

ipa: /kɑːnɑːˈlɑː ɡʊɑːɾdɑːfʊɪsoːkoːtɾɑːˈjeː/

hyphenation: Ka·na·la Gu·ar·da·fu·i·So·kot·ra·yê


Tengava Cape Guardafuiyê

forms: Tengava Cape Guardafui

ipa: /tɛnɡɑːˈvɑː d͡ʒɑːˈpɛ ɡʊɑːɾdɑːfʊɪˈjeː/

hyphenation: Ten·ga·va Ca·pe Gu·ar·da·fu·i·yê


Tengava Ras Asir-Sokotrayê

forms: Tengava Ras Asir-Sokotra

ipa: /tɛnɡɑːˈvɑː ɾɑːs ɑːsɪɾsoːkoːtɾɑːˈjeː/

hyphenation: Ten·ga·va Ras A·sir·So·kot·ra·yê


Tengava Ras Hafunê

forms: Tengava Ras Hafun

ipa: /tɛnɡɑːˈvɑː ɾɑːs hɑːfʊˈneː/

hyphenation: Ten·ga·va Ras Ha·fu·nê


Tengava Sokotrayê

forms: Tengava Sokotra

ipa: /tɛnɡɑːˈvɑː soːkoːtɾɑːˈjeː/

hyphenation: Ten·ga·va So·kot·ra·yê


Somali

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Somali.wav


Somalia

audio: LL-Q12107 (bre)-Gourig0-Somalia.wav


Somalia

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Somalia.wav


دیپلم

forms: diplem (romanization)

etymology_text: Deyn ji fransî diplôme.

دبیرستان

roman: debîrestan


Qoçê Afrîkayê

glosses: Nîvgiravek li Afrîkaya Rojhilat, ku dirêj dibe heya nava Kanala Guardafuiyê.

etymology_text: Ji QoçêAfrîkayê.

ipa: /qoːˈt͡ʃeː ɑːfɾiːkɑːˈjeː/

hyphenation: Qo·çê Af·rî·ka·yê


تعلیمات دینی

etymology_text: Ji تعلیمات (telîmat) + دینی (dînî)

درس

roman: ders


East Africa

glosses: Afrîkaya Rojhilat. Parçeya rojhilatê ya parzemîna Afrîkayê.


Afrîkaya Rojhilat

glosses: Parçeya rojhilatê ya parzemîna Afrîkayê.

東非

roman: Dōngfēi

東非洲

roman: Dōng Fēizhōu

동아프리카

roman: dong-apeurika

Восто́чная А́фрика

roman: Vostóčnaja Áfrika

ipa: /ɑːfɾiːkɑːˈjɑː ɾoːʒhɪˈlɑːt/

hyphenation: Af·rî·ka·ya Roj·hi·lat


Kendava Adenê

glosses: Kendava di navbera Yemen û Somalyayê de, ku bi Kanala Guardafuiyê ve bi Behra Somalyayê ve girêdayî ye.

etymology_text: Ji KendavaAdenê.

ipa: /kɛndɑːˈvɑː ɑːdɛˈneː/

hyphenation: Ken·da·va A·de·nê


Puntland

glosses: Wîlayeteke Somalyayê; dewleteke herêmî ya bakur-rojhilatê Somalyayê ye.

পুন্তিস্তান

roman: puntistan

ipa: /pʊntˈlɑːnd/

hyphenation: Punt·land


Puntland

etymology_text: Ji Punt + -land. Ji Land of Punt. Dişibe Jubaland.


Socotra

glosses: Sokotra. Girava li Yemenê, di navbera Kanala Guardafuiyê li rojava, Kendava Adenê li bakurrojava, Deryaya Somalyayê li başûr, û Deryaya Erebî li rojhilat.

forms:
Soqotra
Socotrah
Soqotrah
Suqutra
Suquṭra

etymology_text: Ji erebî سُقُطْرَى (suquṭrā).


Sokotra

glosses: Girava li Yemenê, di navbera Kanala Guardafuiyê li rojava, Kendava Adenê li bakurrojava, Deryaya Somalyayê li başûr, û Deryaya Erebî li rojhilat.

forms:
Soqotra
Suqutra

etymology_text: Ji îngilîzî Socotra, ew jî ji peyva erebî ya سُقُطْرَى (suquṭrā).

Սոկոտրա

roman: Sokotra

სოკოტრა

roman: soḳoṭra

Соко́тра

roman: Sokótra


Guardafui

glosses: Serek li herêma Puntland a otonom a li Somalyayê, ku lûtkeya cografî ya Qoçê Afrîkayê ava dike.


a priori

glosses: Li ser esasa hîpotez û teoriyê ye ji ceribandin an delîlên çavdêriyê zêdetir.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-a priori.wav


a priori

glosses: Bi awayekî ku li ser esasa deduksiyona teorîkî ne ji çavdêriya ezmûnî.

forms: apriori

etymology_text: Ewilî di 1610ê de hate pejirandin. Deyngirtî ji ā priōrī(muhakemeya ji sedemê ber bi tesîrê ve dihewîne; wergera herfî: "ji ya berê").


qurp

glosses: Balindeya li ser hêkan rûniştî yan jî xwedî çêçik.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


waqenivîs

glosses: Li Dewleta Osmanî dîroknivîsê dewletê yê ku bi tesbîtkirin û nivîsîna waqiayên dewra xwe wezîfedar e.

etymology_text: Ji waqe + -nivîs.

ipa: /wɑːqɛnɪˈviːs/

hyphenation: wa·qe·ni·vîs


عید نوروز

forms: eyd nowruz (romanization)

etymology_text: Ji عید (eyd) + نوروز (nowruz).


عید قربان

forms: eyd qorbân (romanization)

etymology_text: Ji عید (eyd) + قربان (qorbân).


سیزده بدر

glosses: Cejneke îranî ye ku di Newrozê de tê pîrozkirin.


گاه‌شماری

forms: gâhšomâri (romanization)

etymology_text: Ji گاه (gâh) + شمار (šomâr).

تقویم

roman: taqvim


department store

glosses: Firoşgehek mezin ku gelek departmanên cihêreng dihewîne ku her yek ji wan bi firotina mal û xizmetên cuda ve mijûl in; mexezeyê mezin.


industrialist

glosses: Kesek ku di xwedîtî an rêveberiya teşebiseke endustriyel de ye.

etymology_text: Ji industrial + -ist.


ocaxkor

glosses: Jin-û-mêrên ti zarok nînin, malbata bêzarok.

text: Filo, keys ya te ye. Ew jina te ya qorode ji çi re dibe? Tu dikî nakî ber nagire. Zeviyê hîtik e. Çaq dane hev, tu ocaxkorî hiştî. Kî di şuna te de bûya, niha zû de ew firotibû bazirganê bizinan.

ref: Xurşîd Mîrzengî, Belqitî, Nûbihar, 2015, çapa 1em, r. 36, ISBN 9786055053734

forms:
ocaxkortir (comparative)
herî ocaxkor (superlative)
ocaxkortirîn (superlative)
korocax
korûcax
korîcax

etymology_text: Ji ocax + kor.

ipa: /oːd͡ʒɑːxˈkoːɾ/

hyphenation: o·cax·kor


needlework

glosses: Huner an proseya xebitandina bi derziyê xisûsen di neqş an karên dantêlê de.

glosses: Pîşe yan jî xebitandina kesekî şareza di neqş, karên derziyê û hwd. de.

forms: needle-work

etymology_text: Ji needle + -work.


mediocrity

glosses: navincîtî, asayîtî, mamnavendîtî, rezîlîtî


wayfarer

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wayfarer.wav


lout

glosses: belakir, şerfiroş, şirûd, bêar, bêerz, bêşerm, rûqayim


ostinato

glosses: Parçeyek melodiyê, derbaseyeke akordê, an fîgurek bassê ku wekî tevî muzîkê her û her (li ser hev) tê tekrarkirin.

etymology_text: Ji îtalî ostinato (“biînad”). Cotrehê obstinate.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ostinato.wav


nationality

glosses: Karakter an nasnameya neteweyî yanî etnîk û/an kulturî.

glosses: Etnîsîte, qewmiyet, tebaa, welatîtî. Kok an nasnameya neteweyî; endamtiya qanûnî ya milet an dewleteke xisûsî, bi eslê xwe, jidayikbûnê, qebûlbûna welatîtiyê, xweditiyê, girêdayîbûnê an bi şiklekî din.

glosses: Gelê ku bi eslê xwe, kultur û/an zimanek hevpar parve dike û muhtemelen dewletek neteweyî ava kiriye.

glosses: Hebûna siyasî, serxwebûn an jî yekitî weke pêkhateyeke netewî.

etymology_text: Ji national + -ity, muhtemelen piştî fransî nationalité; dawiya dawî ji latînî nātio (“netewe, gel”).


ساعت دیواری

etymology_text: Ji ساعت (saet) + دیوار (dîvar).

اثاث

roman: esas


میز تلویزیون

etymology_text: Ji میز (mîz) + تلویزیون (telvîzyûn).


رادیو ضبط

etymology_text: Ji رادیو (radyû) + ضبط (zebit).


رخت آویز

etymology_text: Ji رخت (rext) + آویز (avîz).


پوتین مردانه

etymology_text: Ji پوتین (pûtîn) + مردانه (merdane).


کفش ورزشی

etymology_text: Ji کفش (kefeş) + ورزش (verziş).


شالوار

forms:
şalvar (romanization)
شلوار

لباس

roman: lebâs


گشاد

forms: gošâd (romanization)

etymology_text: Ji lêkera گُشادَن (gošâdan).

گشاد کردن

roman: gošâd kerden

گشاد بودن

roman: gošâd budan


پزشک عمومی

etymology_text: Ji پزشک + عمومی.


bi zibaretî

glosses: Bi hevkarî, karkirina bi hevkarî ya ji bo îş û şixulên li gundekî yan taxeke bajêr ku bi dor jin carê karê malekî diqedînin.

text:
Memê min î delal, dê go,
Dê û bavê wê hene gelo,
Gelo zibaretiyê zane,
Eva yeka kê eyan e?

ref: Emînê Evdal, Memê û Zînê: Poêma Cimeta Kurd, Yêrêvan, 1958

text: Daê, wekî baznê te tiştekî batinî ye, buhurîye, çima em halekî ha yî xirab da nin? Bavо hingî şev û rоj dixebite, îdî ji halketîye, tu jî him xebata malê dikî, him jî ber va diçî zibaretîê dikî, de ez û Besê jî anegоrî qewata xwe dixebitin, lê em ancax ebûrê xwe dikin, yeke me nabe duda, çevê me her tiştî da dimîne.

ref: Mîroyê Esed, Roja Reş (roman, neşir nebûye

etymology_text: Ji bi-zibare + -tî.

барщина

roman: barščina

ipa: /bɪ zɪbɑːɾɛˈtiː/

hyphenation: bi zi·ba·re·tî


سرماجوردگی

etymology_text: Ji سرما (serma) + خوردن (xorden).

بیماری

roman: bîmarî


معالجه کردن

etymology_text: Ji معالجه (mealece) + کردن (kerden).

درمان کردن

roman: derman kerden

معاینه

roman: meayene


tewaqe

text: Êvarê, wexta bavê wê ji xebatê hate malê, min tewaqe wî kir, wekî min ra gazêtê bixwûne.

ref: Min Çi Dît, Qaçaxê Mirad, Yêrêvan, 1981 (roman

text: Û awa, Ahmedê Bekо dibêje give ku dengê min ketiye. Em tewaqe dikin, dikin nakin, tu tişt jê dernayê. Û nişkêva ew diqîrîne. O... çi dengekî lê ye, çi kubreke şîrin...

ref: LI ELEGEZÊ, Hovhannes Ghukasyan, Welgerand: Şikoyê Hesen, sala 1963-ya

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

просьба

roman: prosʹba

ipa: /tɛwɑːˈqɛ/

hyphenation: te·wa·qe


tewaqe kirin

text:
Mesîya belengaz tewaqe dikir,
Bi zarê merîya jê hîvî dikir:

ref: A.S. Pûşkîn, Çîroka Masîgir û Masîya Zêrîn, Wien, 2012, r. 6

etymology_text: Ji tewaqe + kirin.

просить

roman: prositʹ


literate

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-literate.wav


خێوەت

forms:
خیوەت
خێمە
خەیمە


خێوەت هەڵدان

etymology_text: Ji خێوەت (xêwet) + هەڵدان (helldan)


bossy

glosses: Meyldar e ku emr bide kesên din, nemaze dema ku nerewa ye; otorîter, serdest.

etymology_text: Ji boss + -y.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bossy.wav


bossy

glosses: Yê bi rolyefan xemilandî; bi bizmaran neqişandî.

etymology_text: Halê biçûkkirî ya peyva îngilîzî "boss"ê, wekî di terma "boss-calf"ê de jî hatiye kirin (yê ku dişibe buss-calf, ew jî varyanteke "boose-calf" e, golikek ku li nav boose (“axûr”)ek tê girtin).


زایمان کردن

etymology_text: Ji زایمان (zayman) + کردن (kerden).

حامله

roman: hamle


Newaf

text: Newaf Xelîl, Rêveberê Navenda Kurdî ya Lêkolînan ji heman bernameyê re got, serkeftina di hindur de ji bo Erdogan ji mayina li Sûriyê girîngtir e.

ref: Rudaw.net/kurmanci 4/2023

etymology_text: Ji erebî نَوَّاف (nawwāf)


serokê giştî

forms: seroka giştî (feminine)

ipa: /sɛɾoːˈkeː ɡɪʃˈtiː/

hyphenation: se·ro·kê giş·tî


playboy

glosses: Zilamek bekar, nemaze yekî zengîn ku xwe terxan dike ji bo heyatek rehet û kêfê, pir caran cinsî, bê girêdayîbûn û mesûliyet.

etymology_text: Ji play + boy.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-playboy.wav


TC

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

text: Dê em werin nêrîna TCyê ya li ser Rojava : Şerê Sûriyê şerekî navdewletî ye û TC jî wekî aliyekî, di nav şer de ye.

ref: Hüsamettin Turan, Panoramaya Giştî ya Rewşa Siyaseta Kurdî https://web.archive.org/http://www.rupelanu.com/panoramaya-gisti-ya-rewsa-siyaseta-kurdi-474yy.htm arşîv, rupelanu.com, 28.12.2018

etymology_text: Ji tirkî TC, kurteya Türkiye Cumhuriyeti (“Komara Tirkiyeyê”).


TC

glosses: Kurteya Türkiye Cumhuriyeti (“Komara Tirkiyeyê”).


T.C.

forms: TC


teaches

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera teach.


kuşluk vakti

glosses:
Serê sibê, wexta berbangê.
Demekî ji sibê zû ye ku yekem car dengê çûkan tê.


chalice

forms: calice

etymology_text: Ji îngilîziya navîn chalis, ji anglo-normanî, ji fransiya kevn chalice, formeke calice, deynkirî ji latînî calix, calicem (“tas”), ji yûnaniya kevn κάλυξ (kálux). Cotrehê calyx û kelch.


sully

glosses: pîs kirin, lekedar kirin, herimandin, lewitandin


sullying

glosses: pîskirin, lekedarkirin, herimandin, lewitandin


balderdash

glosses: bêwate, bêmane, gotina bêwate, gotina vala, gotina nerast, gotina derew


فروردین

glosses: ferverdîn, meha yekem li gorî teqwîma hicrî. Roja 21ê adarê dest pê dike. 31 roj e.

forms: farvardin (romanization)

بهار

roman: behar

ماه

roman: mah


شهریور

glosses: şehrîver, meha şeşem li gorî teqwîma hicrî. 31 roj e.

forms: šahrivar (romanization)

تابستان

roman: tabestan


cîhanbînî

glosses: Baweriyên kesekî û nerînên wî yên giştgir li jiyanê.

text: Ew dixwazin cîhanbîniya xwe bisepînin bi ser gelê me de.

etymology_text: Deyn ji soranî جیهانبینی (cîhanbînî); wekheva cîhan + bîn + -î.

جیهانبینی

roman: cîhanbînî

ipa: /d͡ʒiːhɑːnbiːˈniː/

hyphenation: cî·han·bî·nî


هەڵتەکاندن

etymology_text: Ji هەڵ (hell) + تەکاندن (tekandin)


هەڵوەشاندن

etymology_text: Ji هەڵ (hell) + وەشاندن (weşandin)


language code

glosses: Nasnameya kurt a alfabetîk an nimreyî ku ji zimanekî re tê tayînkirin.


koda zimanî

text: "af" koda zimanî ya du-herfî ye ji bo zimanê afrîkansî.

etymology_text: Ji kod + ziman.

ipa: /koːˈdɑː zɪmɑːˈniː/

hyphenation: ko·da zi·ma·nî


kmr

glosses: (standardên navneteweyî) Koda zimanî ya ISO 639-3 ji bo kurmancî.


sdh

glosses: (standardên navneteweyî) Koda zimanî ya ISO 639-3 ji bo kurdiya başûrî.


lki

glosses: (standardên navneteweyî) Koda zimanî ya ISO 639-3 ji bo lekî.


ckb

glosses: (standardên navneteweyî) Koda zimanî ya ISO 639-3 ji bo soranî.

etymology_text: Ji zimanê îngilîzî, kurteya Central Kurdish Branch (“darê kurdiya navendî”).


İslâmî banka

glosses: Bankaya îslamî. Bankaya ku girêdayî bankavaniya îslamî tev digere.


İslâmî bankacılık

glosses: Bankavaniya îslamî. Sîstema bankavaniyê yê ku hereketkirina li gorî fiqhê teehhud dike.


eliminee

glosses: Kesê derxistî, xisûsen ji şoweke realîteyê de.

glosses: Leşkerekî ku bi ser neketiye îhtiyaciyên kursa perwerdehiya xisûsî bi cih bîne.


brunched

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera brunch.


dinasin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ji lêkera nasîn.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêkera nasîn.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêkera nasîn.

ipa: /dɪnɑːˈsɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinasin.wav

hyphenation: di·na·sin


binêrin

ipa: /bɪneːˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-binêrin.wav

hyphenation: bi·nê·rin


dinêrim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkerê nêrîn

ipa: /dɪneːˈɾɪm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinêrim.wav

hyphenation: di·nê·rim


binasin

ipa: /bɪnɑːˈsɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-binasin.wav

hyphenation: bi·na·sin


dinêrî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkerê nêrîn

ipa: /dɪneːˈɾiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinêrî.wav

hyphenation: di·nê·rî


dinêre

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker nêrîn

ipa: /dɪneːˈɾɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinêre.wav

hyphenation: di·nê·re


dinêrin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ji lêkera nêrîn.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêkera nêrîn.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêkera nêrîn.

ipa: /dɪneːˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinêrin.wav

hyphenation: di·nê·rin


bikaranîna

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a yekjimar a binavkirî ya bikaranîn.

forms: bikaranînên (feminine definite construct plural)

ipa: /bɪkɑːɾɑːniːˈnɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bikaranîna.wav

hyphenation: bi·ka·ra·nî·na


tasfîyekirin

ipa: /tɑːsfiːjɛkɪˈɾɪn/

hyphenation: tas·fî·ye·ki·rin


serrastkirina

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a yekjimar a binavkirî ya serrastkirin.

forms: serrastkirinên (feminine definite construct plural)

ipa: /sɛɾɾɑːstkɪɾɪˈnɑː/

hyphenation: ser·rast·ki·ri·na


Sino-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

glosses: Formek hevgirtî yê peyvên eleqedarê Çînê an jî çînî ye, di çendîn maneyên cihê de.

forms: sino-

etymology_text: Ji latîniya dereng Sīnae (“çînî”), ji yûnaniya kevn Σῖναι (Sînai, “çînî”) yê Ptolemy, ya etîmolojiya nediyar lê muhtemelen ji sanskrîtî ^चीन (^cīna, “Çîn”), muhtemelen bi rêya erebî ^صِين (^ṣīn, “Çîn; çînî”) û bi piranî ji bo çêkirinê ji çîniya kevn ^秦 (“Qin”). Binêre "Navên Çînê" li ser Wîkîpediyayê.


dafirînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkerê afirandin.

ipa: /dɑːfɪɾiːˈnɪm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dafirînim.wav

hyphenation: da·fi·rî·nim


dafirînî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkerê afirandin.

ipa: /dɑːfɪɾiːˈniː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dafirînî.wav

hyphenation: da·fi·rî·nî


dafirîne

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkerê afirandin.

ipa: /dɑːfɪɾiːˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dafirîne.wav

hyphenation: da·fi·rî·ne


dafirînin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ji lêkera afirandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêkera afirandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêkera afirandin.

ipa: /dɑːfɪɾiːˈnɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dafirînin.wav

hyphenation: da·fi·rî·nin


bafirîne

ipa: /bɑːfɪɾiːˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bafirîne.wav

hyphenation: ba·fi·rî·ne


bafirînin

ipa: /bɑːfɪɾiːˈnɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bafirînin.wav

hyphenation: ba·fi·rî·nin


çavkirin

ipa: /t͡ʃɑːvkɪˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-çavkirin.wav

hyphenation: çav·ki·rin


Kurdistaninan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya Kurdistan.

forms: Kurdistanekê (feminine indefinite oblique singular)

ipa: /kʊɾdɪstɑːnɪˈnɑːn/

hyphenation: Kur·dis·ta·ni·nan


Kurdistanin

glosses: Rewşa navkî ya pirjimar a nebinavkirî ya Kurdistan.

forms: Kurdistanek (feminine indefinite nominative singular)

ipa: /kʊɾdɪstɑːˈnɪn/

hyphenation: Kur·dis·ta·nin


Kurdistanine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya Kurdistan.

forms: Kurdistaneke (feminine indefinite construct singular)

ipa: /kʊɾdɪstɑːnɪˈnɛ/

hyphenation: Kur·dis·ta·ni·ne


kesek bi destekî girtin

text: Tu Hesen bi destekî digirî, lê ew di ciwaniya xwe de pir jêhatî bû.


ribaze

glosses: Di dawîya payizê yan jî serê buharê ji bo xweş bi şuxilin brîna gulîyên daran.

text: Min vê payizê ev guhîj ribaze kiribû.


ribizandin

glosses: Dawiya payîzê yan jî serê buharê ji bo xurt û bihêz bibin brîna gulîyên daran.


dînê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya dîn.

forms: dînên (masculine definite construct plural)

ipa: /diːˈneː/

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînê (Formeke navdêrê).wav

hyphenation: dî·nê


dînên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya dîn.

forms: dînê (masculine definite construct singular)

ipa: /diːˈneːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînên.wav

hyphenation: dî·nên


dînan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya dîn.

forms: dînî (masculine definite oblique singular)

ipa: /diːˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînan.wav

hyphenation: dî·nan


dîno

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr ya yekjimar ya dîn.

forms: dînino (masculine vocative plural)

ipa: /diːˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dîno.wav

hyphenation: dî·no


dînino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr ya pirjimar ya dîn.

forms: dîno (masculine vocative singular)

ipa: /diːnɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînino.wav

hyphenation: dî·ni·no


dînek

glosses: Rewşa navkî ya nêr ya yekjimar a nebinavkirî ya dîn.

forms: dînin (masculine indefinite nominative plural)

ipa: /diːˈnɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînek.wav

hyphenation: dî·nek


dînin

glosses: Rewşa navkî ya nêr ya pirjimar a nebinavkirî ya dîn.

forms: dînek (masculine indefinite nominative singular)

ipa: /diːˈnɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînin.wav

hyphenation: dî·nin


dînekî

glosses: Rewşa îzafeyî ya nêr a yekjimar a nebinavkirî ya dîn.

glosses: Rewşa çemandî ya nêr a yekjimar a nebinavkirî ya dîn.

forms:
dînine (masculine indefinite construct plural)
dîninan (masculine indefinite oblique plural)

ipa: /diːnɛˈkiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînekî.wav

hyphenation: dî·ne·kî


dînine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya dîn.

forms: dînekî (masculine indefinite construct singular)

ipa: /diːnɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dînine.wav

hyphenation: dî·ni·ne


dîninan

glosses: Rewşa çemandî ya nêr a pirjimar a nebinavkirî ya dîn.

forms: dînekî (masculine indefinite oblique singular)

ipa: /diːnɪˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dîninan.wav

hyphenation: dî·ni·nan


psychological warfare

audio: En-au-psychological warfare.ogg


şerê derûnî

glosses: Şerê ku tê de dijber hewl didin bi riyên psîkolojîk hevdu xira bikin.

text: Dîsa Ermerkanê ku di şerê derûnî yê sereke de bi ser ketibû ye, nivîs jî afirandibû ye û xistibû ye olama (xizmeta) mirovahiyê.

ref: M. Emin Altox, Ziman û Jiyan https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=A1njDwAAQBAJ&pg=PA19&dq=%22%C5%9Fer%C3%AA+der%C3%BBn%C3%AE%22&hl=&cd=1&source=gbs_api arşîv, Na Yayınları, r. 19

text: Lê vê care wê perwerdeyek taybet bidin pêşmerge ku ev perwerde jî derbarê medya, şerê derûnî û şerê taybet e.

ref: Ji bo pêşmerge perwerdeya şerê psîkolojîk https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/170720165 arşîv, rudaw.net, 2016

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî psychological warfare.


şerê psîkolojîk

психологическа война

roman: psihologičeska vojna

心理戰

roman: xīnlǐzhàn

ջիղերու պատերազմ

roman: ǰiġeru paterazm

심리전

roman: simnijeon

психолошка војна

roman: psihološka vojna

психологиялық соғыс

roman: psixologiälyq soğys

психологическая война

roman: psixologičeskaja vojna

психологічна війна

roman: psyxolohična vijna

ψυχολογικός πόλεμος

roman: psychologikós pólemos


حكاية

etymology_text: Ji rehê ح ك ي (ḥ-k-y).

әкиәт

roman: äkiät

حکایه

ھېكايە

roman: hëkaye

հեքիաթ

roman: hekʻiatʻ

حکایت

roman: hekâyat

حكایت

roman: hiḱayet

хикая

roman: xikaä

әкият

roman: äqiyat


حكایه

forms:
hiḱaye (romanization)
حكایت

etymology_text: Ji erebî حِكَايَة (ḥikāya).

حكایهجی

roman: hiḱayeci


precept

forms: præcept

etymology_text: Deyn ji latîniya dereng praeceptum, formeke praecipiō (“hîn kirin”), ji latînî prae (“pêş-”) + capiō (“girtin”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-precept.wav


probability

etymology_text: Ji fransiya navîn probabilité, ji latînî probābilitās, ji probābilis.


entomology

audio: LL-Q1860 (eng)-PRB-entomology.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-entomology.wav


adîl

forms:
adîltir (comparative)
herî adîl (superlative)
adîltirîn (superlative)


piştê

glosses: Rewşa çemandî û bangkirin ya mê ya yekjimar a binavkirî ya pişt.

forms:
piştan (feminine definite oblique plural)
piştino (feminine definite vocative plural)

ipa: /pɪʃˈteː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-piştê.wav

hyphenation: piş·tê