rende

glosses: Amûra ku dep / texte pê tên renîn anku hilûkirin.

forms:
rendeş
rindaş
ڕهنده
birrek
bivir
çekûç
mişar
qezme
tefşû
tevir
destar
bêr
mer
kûling
tevir

etymology_text: Têkilî renîn, hevreha soranî ڕهنده (rende), farisî رنده (rendê), têkilî رنديدن (rendîden, “renîn”), pehlewî rendîden (renîn), hemû ji zimanên îranî.

ᨀᨈ

roman: kattang


rende

pos: noun

pos_title: Navdêr

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-rende.wav


ekl

text: Ekl û tehma wê hêjîrê di rûyê wî de dabû der.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 38, ISBN 9786054497010

glosses: îştah, bijewî, dilbijîn,miciz, miçêj,mijaj bij

forms:
ekil
ekr
ekir
eql

etymology_text: Ji erebî أكل (ekl, “xwarin, zad”).


miadil

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
muadil
eql

etymology_text: Ji erebî معادِل (muˁādil), têkildarî adil, edil, edalet.


borre

forms:
bore
xinzîr
dengî
, û
xiznîr

etymology_text: borrîn - -în + -e* Bi zimanê baskî em dibêjin "bargo" ji bo yek "borre/beraz" http://projetbabel.org/basque/dictionnaire.php?q=cochon&c=fra


borrîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: (dengê borebor kirin) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre borîn.


laîk

glosses:
sekuler, elmanî, ne dînî,
birêvebirina li gor qanûnên mirovan, ne li gor şerîetê

forms:
laîktir (comparative)
herî laîk (superlative)
laîktirîn (superlative)
layîk
laîq
layiq

etymology_text: Bi rêya fransî laïque ji latînî laicus (mirovên sade, mirovên bê erkên dînî) ji yewnaniya kevn laîkos (gelêrî) ji laos (gel, mirov, xelk)

ipa: /lɑːˈiːk/


sekuler

glosses:
laîk, elmanî, ne dînî,
birêvebirina li gor qanûnên mirovan, ne li gor şerîetê

forms:
sekulertir (comparative)
herî sekuler (superlative)
sekulertirîn (superlative)
sekular
sekûlar
sekûler

etymology_text: Bi rêya fransî seculaire yan îngilîzî secular ji latînî saecularis (demkî, heyamî) ji saeculum (serdem, heyam)

ipa: /sɛkʊˈlɛɾ/


sezawer

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: hejî, hêja, şayeste, babet, seza, şayan, layiq, şirjav, şan, serwe, liyaq

glosses: babetî, sezaî, layiqî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

notes:
sezawer bûn
sezawer kirin
sezawerbûn
sezawerkirin
sezawerbûyî
sezawerkirî


şirjav

glosses: hejî, hêja, şayeste, babet, seza, şayan, layiq, layiq, şan, serwe, liyaq, sezawer, babetî, sezaî, layiqî


serwe

glosses: hejî, hêja, şayeste, babet, seza, şayan, layiq, şirjav, şan, layiq, liyaq

glosses: sezawer, babetî, sezaî, layiqî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


und

pos: conj

pos_title: Girêdek

audio: LL-Q188 (deu)-Lucas Werkmeister-und.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-und.wav


ist

pos_title: Formeke lêkerê

text: Er ist mein Freund.


von

pos: prep

pos_title: Daçek

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-von.wav


für

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-für.wav


mecaz

glosses: xaze, metafor, alegorî, şibandin, fîgûr, şêwaz

text: Heqîqet, ew fitîla ko ronahiyê dide ye. Lê mecaz, ew şûşeya ko ronahiya wê zêde dike ye.

ref: Bedîûzzeman Mele Seîdê Kurdî, wergerandin: Abdulkadir Bîngol, Nefel.com, 7/2009

forms: xaye

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

রূপক

roman: rupôk

隐喻

roman: yǐnyù

მეტაფორა

roman: meṭapora

Метафора

roman: Metafora


metafor

glosses: mecaz, xaze, alegorî, şibandin, fîgûr, şêwaz

text: Kî dikare ji me re bibêje ‘metaphor’ çi ye?” pirsî Mamosta Karwanî ji şagirtên xwe. Keça bi navê Susan bêyî destê xwe rake axift û got, “Wek nimûne, dema mirov bibêje ‘roj li asîmanî dikeniya’ ev ‘metaphor’ e.

ref: Şahînê Bekirê Soreklî: Şkeft, 12/2000, wergirtin ji: Peyam.eu, 7/2009

etymology_text: Bi rêya fransî métaphore yan îngilîzî metaphor ji yûnaniya kevn μεταφορά (metaphorá).


fitîl

glosses: benê nîveka findê yan fanosê ku agir pê ve tê hilkirin

text: Heqîqet, ewfitîl e ku ronahiyê dide. Lê mecaz, ew şûşe ye ku ronahiya wê zêde dike.

forms:
فتیل
fetîl
petîl

etymology_text: Ji erebî فتيل (fetîl) ji rehê ف ت ل (f-t-l) ("hûnandin, vehûnandin"), hevreha îbranî פתיל (patîl), akadî petalu. Heman peyv ketiye gelek zimanên Rojhilata Navîn û Rojhilata Ewropayê jî: tirkî fitil, rûsî фитиль (fitîli), yûnanî φιτίλι (fitîli), romanî fitil, bulgarî фитил (fitil)...

фитил

roman: fitil

ipa: /fɪˈtiːl/

hyphenation: fi·tîl


fanos

glosses: Lampeyên li beravên deryayê daku keştî bizanin bên deravê.

glosses: Şûşeyên ku li kolanan bi ser lampeyan de tên pêçan daku wan biparêzin.

forms:
fanûs
find

etymology_text: Ji yûnanî φανός (fanós, “fanos”), ji φανάριον (fanárion, “diyar bûn, xuya bûn, berçav bûn”), hevreha fener û Farûsê û herwiha fanal û phare yên fransî û îngilîzî

фар

roman: far

灯塔

sense: fenerên li beravan

منارة

roman: menare

փարոս

roman: pʻaros

შუქური

roman: šukuri

रोशनीघर

roman: rośanīghar

등대

roman: 燈臺, deungdae → ko

सागरातलादिवा

roman: sāgrātlādivā

маяк

roman: majak

दीपस्तंभः

roman: dīpastaṃbhah

منارہ

roman: manāra

روشنی گھر

roman: rośnī ghr

φάρος

roman: fáros


fener

text:
Min dî gelek ew surmelek wek meş'elek pir nûr-i bû
Dêm fener e xal 'enber e bo mawer e leb şeker e
Ew meyperest meşha û mest cama di dest ferfûr-i bû

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

etymology_text: Ji yûnanî φανάριον (fanárion) (fanaryon: fanosabiçûk) ji φανός (fanos).

등대

roman: deungdae


teesub

glosses: serhişkî, bêntengî, bêtehemilî, întolerans, tundrêyîtî, fanatîzm, radîkalîzm, esebîtî

text: Hişkebawerî (teasûb) yan ji nezanînê yan jî ji nemuhakemekirinê çêdibe.

forms:
teesib
teessib
teessub

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî esebî.


esfele safilîn

pos: phrase

pos_title: Biwêj

text: Mamsoteyê çê/baş, li ser minareyê ye, yê xirap di binê bîrê de ye. Ji bo mamosteyan nîvek tune ye. Yan di cihê bilindtirîn de (e’layê illîyyîn) ye, yan jî di xartirîn xarê de (esfelê safilîn) ye. Nava wê çênabe.

forms:
esfelesafilîn
esfelessafilîn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], ji Qur'anê esfelessafîlîn


kûrahî

forms:
kûratî
kûrayî
kûrî
kûrîtî
korahî

etymology_text: Ji kûr + -ahî.

ipa: /kuːɾɑːˈhiː/


camid

text: Ey ew mirovê ko xwe “mirov” dihesibîne! Xwe bixwîne! An jî îhtîmal heye ko tu bibî heywan yan jî camid.

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî cemed, cemidandin, cemidî, cemidîn


bêruh

text: Wan bi awê xwe wilo bêdeng li me dinerîn weke ku em li ber çavên wan ne kêm ne zêde kevirên bêrûh an darên mirî bûn.

ref: Biyanî, Albert Camus, Weşanên Nûdem

forms: bêrih

etymology_text: Ji bê- + ruh.


bêcan

text: Bê hîsab werbûn di findanSotiyê bêcan im ez

ref: Feqiyê Teyran,

etymology_text: Ji bê- + can.

hyphenation: bê·can


racih

glosses: zal, serdest, biserketî, zoran, hukimran, hakim, serwer

glosses: hêja, hejî, bijare, tercihkirî, bijartî, faîq

forms:
racihtir (comparative)
herî racih (superlative)
racihtirîn (superlative)

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî tercih


bedîh

glosses: berçav, diyar, xwiya, eşkere, ron, zelal, belî

text: Tişta ko di rabirdûyê de nezerî/teorîk (hêjan nehatibe îsbatkirin) be dibe ko di pêşerojê de bedîhî (aşîkar, li ber çavan) be.

forms:
bedîhtir (comparative)
herî bedîh (superlative)
bedîhtirîn (superlative)

etymology_text: Ji erebî بَدِيهِيّ (badīhiyy, “berçav, diyar”)


hêjan

glosses: hê, hêj, hîna, hîn, hêna, heta niha, heta hingê, hêşta, hê jî


yet

glosses: hê, hêj, hîna, hîn, hêna, heta niha, heta hingê, hêşta, hê jî, hêjan

forms: yêt

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-yet.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-yet.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-yet.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-yet.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-yet.wav


îcmal

glosses:
kurtahî, kurtasî, kurtî, kinî, xulasa,
 bi kurtî behsa tiştekî kirin,
bi kurtî peyivîn,
axivîna xwe dirêj nekirin

text: Ew qîmet û bedewiya ko di îcmal/kurtasiyê de heyî ditefsîratê de tune ye.

ref: Abdulkadir Bîngol, Wecîzeyên ustad Bedîûzzeman Mele Seîdê Kurdî https://web.archive.org/http://nefel.com/articles/article_detail.asp?RubricNr=8&ArticleNr=4500 arşîv, Nefel.com, 19.07.2009

forms: icmal


zen

glosses:
hesibandin, texmîn kirin, guman,
tiştek wek tiştekî hesab kirin

text: Xwe "serberdayî" zen meke. Lewre, dema tu bi nêrîneke zanyarî li vêmêhvangeha dinyayê binihêrî tu qet tiştekî bêxaye û bênîzam nabînî. Tu dê çawa bê nîzam û bê xaye bî.

etymology_text: Ji erebî ظن (ẓenne). Wek zan ketiye tirkî jî.

ipa: /zɛn/

hyphenation: zen

notes:
zen kirin
zenkirin
zenkirî


zen

glosses: rêbazeke yan mezhebeke bûdîstî ye û bi taybetî pûte bi medîtasyonê dike

forms: zên

etymology_text: Deyn ji îngilîzî zen ji japonî 禅 (zên) ji çînî 禪 (çen) ji sanskrîtî ध्यान (dyane-) ji proto-hindûewropî *dheiə- (“dîtin”), binere: dîtin.

禅

roman: chán

선

roman: seon


xaye

glosses: merem, mebest, mexsed, qezd, niyet, bayist, armanc, hedef, daxwaz

text: Hişmendê vê gerdûnê (kaînatê) û mêweya wê ya herî mukemel û encam û gayeya wê însan e.

glosses: qesd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: gaye


dinyanedî

glosses: kesî tişt nedînî. kesên nezan, lê ji nezaniya xwe bêxeber

text: Kî dibê Batmanî gundî û dinyanedî ne qerdeşim

ref: Lotikxane

forms: dinênedî

etymology_text: Ji dinê + nedî.


huskirin

etymology_text: Ji hus + kirin.

ipa: /hʊskɪˈɾɪn/

hyphenation: hus·ki·rin


huskirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


mehf

forms:
mahf
mahif
maf
mehif

etymology_text: Ji erebî مَحْو (maḥw).

hyphenation: mehf


pûk

glosses:
badef, bapûk, gêdûk, moryaz, bazor, boraz, xedeb, bapêç,
berf û ba, befr û bahoz,
dema ku berf û ba li gel hev tên, firtûneya berfê

text:
Kî ye siwarê vê şeva tarî, vî bayê qebe?
Peyak e li rêya mal, kurê xwe li pêş;
Qewîn girtiye di hembêza xwe de,
Jipûk û sermayê ew parastiye.

ref: Johann Wolfgang von Goethe: Qiralê Periyan, wergerandin: Şahînê Bekirê Soreklî, Peyam.eu, jêwergirtin: 7/2009

forms:
pûg
pûkele

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

вьюгa

roman: vʹjuga

мeтeль

roman: metelʹ

бурaн

roman: buran

کڕێوە

roman: krrêwe


badef

glosses:
pûk, bapûk, gêdûk, moryaz, bazor, boraz, xedeb, bapêç,
berf û ba, befr û bahoz,
dema ku berf û ba li gel hev tên, firtûneya berfê

ipa: /bɑːˈdɛf/

hyphenation: ba·def


bapûk

glosses: Dema ku berf û ba li gel hev tên, firtûneya berfê.

text: Ew ê bimeşe, bapûk ê nebe asteng, ji berevajiyê, jê re bibe heval; berf ê nebe kemîn, bibe mehfûreke spî û tenik ku rê şanî wê dide...

ref: Mehmed Uzun, Ronî Mîna Evînê Tarî Mîna Mirinê https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=cN5JJgyc8W0C&pg=PA205&dq=%22bap%C3%BBk%22&hl=&cd=3&source=gbs_api arşîv, Ithaki, 2015, r. 205

etymology_text: Ji ba + pûk.

눈보라

roman: nunbora

пурга

roman: purga

ipa: /bɑːˈpuːk/

hyphenation: ba·pûk


moryaz

glosses: Berf û ba, befr û bahoz, dema ku berf û ba li gel hev tên, firtûneya berfê.

hyphenation: mor·yaz


bazor

glosses:
pûk, bapûk, gêdûk, badef, moryaz, boraz, xedeb, bapêç,
berf û ba, befr û bahoz,
dema ku berf û ba li gel hev tên, firtûneya berfê

ipa: /bɑːˈzoːɾ/

hyphenation: ba·zor


boraz

glosses:
pûk, bapûk, gêdûk, badef, moryaz, bazor, xedeb, bapêç,
berf û ba, befr û bahoz,
dema ku berf û ba li gel hev tên, firtûneya berfê

ipa: /boːˈɾɑːz/


firtûne

text: ...rojeke firtûneyeke ezîm bûyî.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 63

forms: furtûne


sike

text: Li keleha Yezdîgurdê, ji hîm û pût û avahiya kelehî pê ve, pereyên madenî jî hatîne dîtin, ku li ser wan neqşên balkêş hene, û diyar dikin ku şahekî nenas li sikexistina wan pereyan bi xwe berçav kiriye.

ref: Cankurd: "Baronê Diz û Keleşan", jêwergirtin: Peyam.eu, 7/2009

forms:
sikke
sikir

etymology_text: Ji erebî سكة (sikkeᵗ) ji aramî סכא (sikka) ji akadî [Peyv?]sikketu


sikir

forms:
سکر
sikr
sikûr
sikur
şikir

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /sɪˈkɪɾ/

hyphenation: si·kir


baron

glosses:
efendî, malmezin, xanedan,
bernavek arîstokratên ji kontan payekêmtir e

text: Mixabin, tevî van destkeftiyên şaristanî yên balkêş û berçav, hêja Keal, bê ku belgeyekê an egerek bicihkirî bîne, ew şahê keleha Yezdîgurdê bi "Baronê diz û keleşan" nav dike. Ev jî bêmafiyek mezin e bi çandeyek mirovatiyê ya kevnare û bêbextiyek e li ser gelê Kurd, ku ji aliyê arkeologek navdar ve hatiye kirin.

etymology_text: Deyn ji îngilîzî baron (“efendî, malmezin, xanedan”).

βαρώνος

roman: varónos


baron

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-baron.wav


selîbî

text: Mîrê Mand, di dema şerê Xaçeperestan (Selîbiyan) de, arîkariya Kurdên Eyûbî kiribû û wan jî, wek spasî, herêma Qusêrê diyarî dabûn wî.

ref: Mustefa Reşîd: Herêma Çiyayê Kurmênc (Efrîn), Peyam.eu, jêwergirtin: 7/2009


bapêç

glosses: Berf û ba, befr û bahoz; dema ku berf û ba li gel hev tên, firtûneya berfê.

etymology_text: Ji ba (1) + pêç.

ipa: /bɑːˈpeːt͡ʃ/

hyphenation: ba·pêç


pêç

text: Rast e yek qanûn seraser nîne têXwehrî û pêçên perîşanî xeletPakiteb' û quwwetek mewzûn divêt

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehên din yên kurmancî pêçan, pêçandin, paçe, pate, pêçik, pehlewî pêçek, farisî پیچه (pîçê) û پوشاک (pûşak).


pêçik

glosses: Pateyên ku zaroka/ê sava di nav re tê pêçan.

forms: pêçk

etymology_text: pêç + -ik, ji zimanên îranî, hevrehên din yên kurmancî pêçan, pêçandin, paçe, pate, pêçik, pehlewî pêçek, farisî پیچه (/pîçê/) û پوشاک (/pûşak/).

ipa: /peːˈt͡ʃɪk/

hyphenation: pê·çik


pêçik

etymology_text: Ji pê (ling) + -çik (paşgirekebiçûkker/dîmînutîv)


perwaz

text: Ronahiya wijdanê zanyariya dîn e. Ronahiya aqlî zanyariya şaristaniyê ye. Be tevlîhevbûna herdukan rastî dixuye. Bi herdu baskan himeta xwendekar pervaz dike (vedibe/fir dide) Dema ko ji hev veqetiyan, ji wa ewil hişkebawerî (teesub), ji ya duyemîn jî hîle û guman dizê.

forms:
پەرواز
perawêz

etymology_text: Ji per + waz.

ipa: /pɛɾˈwɑːz/

hyphenation: per·waz


caîz

glosses: durist, rast, maqûl, meqbûl, baş, qenc, çê, çak, pêkan, gengaz

text: Gotin/axaftin mînamalî ye. Îsrafa wê ne caîz e.

forms:
caîztir (comparative)
herî caîz (superlative)
caîztirîn (superlative)


berhavîn

forms:
berbihar
berpayiz
berzivistan

etymology_text: Ji ber- + havîn.

ipa: /bɛɾhɑːˈviːn/

hyphenation: ber·ha·vîn


berpayiz

forms:
berpeyîz
berbihar
berhavîn
berzivistan

etymology_text: Ji ber- + payiz.

ipa: /bɛɾpɑːˈjɪz/

hyphenation: ber·pa·yiz


dîploma

glosses:
bawername, govanname, îcaze, şehadet, sertîfîkat, destûrname, brove, izinname, hewiyet,
belgenameya ku mirov pê dikare diyar bike ku mirovî destûr heye tiştekî bike,
belgenameya ku diyar dike ku kesek di karekî de bi ser ketiye

glosses: karname, şehadetname^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dîplom
dîplomasî
dîplomat

etymology_text: Bi rêya îngilîzî yan îtalî diploma yan fransî diplome ji latînî diploma ji yûnaniya kevn δίπλωμα (îcaze) ji διπλόος (dubare)


şehadet

glosses:
bawername, govanname, îcaze, dîploma, karname, sertîfîkat, destûrname, brove, izinname, hewiyet, şehadetname,
belgenameya ku mirov pê dikare diyar bike ku mirovî destûr heye tiştekî bike,
belgenameya ku diyar dike ku kesek di karekî de bi ser ketiye

text: Ez ko di de'wa 'aşiqî kifşe dikit zeban derewKetmê şehadetê dibit wê se'etê bi şehde ferdCebhet û dêm û gerdenê perde dema ji ber biret

glosses:
soza dînî, şertê dînî,
 (di îslamê de Eşhedu en la îlahe îlla Ellah we eşhedu enne Muhemmedun resûl Ellah.)

forms: şehade

etymology_text: Ji erebî شَهَادَة (šahāda).

شهادة

sense: şehadetname

ipa: /ʃɛhɑːˈdɛt/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şehadet.wav

hyphenation: şe·ha·det


rapêşîn

glosses: pêşkêşkirin, nîşandan, raberî, arasteyî, berpêşkirin

etymology_text: ra- + pêş + -în


beer

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-beer.wav


beer

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-beer.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-beer.wav


adolescent

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-adolescent.wav


engine

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-engine.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-engine.wav


furniture

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-furniture.wav


raxe

glosses: Kelûpelên malê wek kursî û dolab û mase û qerewêl.

forms:
raêxe
raêxek
raxek
raêx


tekber

glosses:
mobîlya, mefrûşat, cêrax, moble,
kelûpelên malê wek kursî û dolab û mase û qerewêl

glosses: raxe^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mefrûşat

forms: mafrûşat

etymology_text: Ji erebî مَفْرُوش (mafrūš)

家具

roman: jiājù

가구

roman: gagu

мебель

roman: m'éb'el

έπιπλο

roman: épiplo


moble

audio: LL-Q7026 (cat)-Marvives-moble.wav


kelûpel

glosses: pertal, mita, eşya, materyal, tiştûmişt, hûrûmûr, cilûberg, maliyet, mal, amûr, halet

text: Sala derbasbûyî di nav sinorê Balekayetîyê de 11 kes li ser nêçîrkirinê hatin girtin. Du nêçîrvan jî bi 300 hezar dînar hatine ceza kirin û piştre soz ji wan hat wergirtin ko careke din vî karî dûbare nekin. Berevajiya wê dê wan bişînin dadgehê û bi 5 milyon dînar bên ceza kirin. Di dema nêçîrkirinê de çend kelûpelên nêçîrvanan jî hatine girtin. Ji wan jî 10 çifte û 2 jeneratorên elektrîkê hatine desteser kirin.

ref: Rudawnet.com, 1/2011

forms:
kel û pel
kel-û-pel

etymology_text: Ji kel + û + pel.

тауар

roman: tawar

тава́р

roman: tavár

পণ্য

roman: pônjô

সামান

roman: saman

মাল

roman: mal

това́р

roman: továr

сто́ка

roman: stóka

бла́го

roman: blágo

ကုန်

roman: kun

ကုန်စည်

roman: kuncany

產品

roman: chǎnpǐn

貨物

roman: huòwù

製品

roman: zhìpǐn

тавар

roman: tavar

بَضَائِع

roman: baḍāʾiʿ

سِلَع

roman: silaʿ

بِضَاعَة

roman: biḍāʿa

مَتَاع

roman: matāʿ

ապրանք

roman: aprankʻ

کالا

roman: kâlâ

مال

roman: mâl

متاع

roman: matâ'

საქონელი

roman: sakoneli

पण्य

roman: paṇya

माल

roman: māl

सामान

roman: sāmān

वस्तु

roman: vastu

סְחוֹרָה

roman: s'khorá

מִטְעָן

roman: mit'án

товар

roman: tovar

상품

roman: sangpum

ສິນຄ້າ

roman: sin khā

ເຂົ້າຂອງ

roman: khao khǭng

стока

roman: stoka

добро

roman: dobro

бараа

roman: baraa

متاع

roman: matã'

тауар

roman: tauar

проду́кт

roman: prodúkt

добро́

roman: dobró

мол

roman: mol

సరుకు

roman: saruku

సరుకులు

roman: sarukulu

ཅ་ལག

roman: ca lag

ទំនិញ

roman: tumnɨñ

סחורה

roman: skhoyre

αγαθά

roman: agathá

ipa: /kɛluːpˈʰɛl/


tiştûmişt

glosses: pertal, mita, eşya, materyal, hûrûmûr, cilûberg, maliyet, mal

forms:
tişt-û-mişt
tişt û mişt

etymology_text: tişt + -û- + m- + - -t- + tişt

товар

roman: tovar

товар

roman: továr

พัสดุ

roman: phāt dòò

สินค้า

roman: sín khāā


m-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

glosses: herfek e ku cihê herfa yekem ya peyva dubarekirî digire:


wheat

audio: LL-Q1860 (eng)-AcornFrog-wheat.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-wheat.wav


lemon

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-lemon.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-lemon.wav


tomato

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-tomato.wav


arkeolojî

glosses: Vekolîna tarîxê bi riya tiştên ku ji serdemên berê mane û bin-ax bûne û paşî hatine vedîtin û hilkolan.

forms:
arkeologî
jeolojî

etymology_text: Bi rêya fransî archéologie ji yûnaniya kevn ἀρχαιολογία (arkhaiología) ji ἀρχαῖος (arkhaîos, “kevnare, kevn”) + λόγος (lógos, “lêkolîn”).

археология

roman: arxeologiya

археало́гія

roman: arxjealóhija

প্রত্নতত্ত্ব

roman: prôtntôtt

археология

roman: arheologija

考古學

roman: kǎogǔxué

عِلْمُ الآثَار

roman: ʿilmu l-ʾāṯār

آثَار

roman: ʾāṯār

عِلْمُ الْآثَارِ الْقَدِيمَة

roman: ʿilmu l-ʾāṯāri l-qadīma

հնագիտություն

roman: hnagitutʻyun

باستانشناسی

roman: bâstân-šenâsi

არქეოლოგია

roman: arkeologia

पुरातत्व

roman: purātatva

ארכאולוגיה

roman: arkheologia

ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ

roman: purātattva śāstra

археология

roman: arheologiya

고고학

roman: gogohak

ບູຮານວິທະຍາ

roman: bū hān wi tha nyā

പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം

roman: purāvastuśāstraṃ

पुरातत्त्वशास्त्र

roman: purātattvaśāstra

археологи

roman: arheologi

لرغونپوهنه

roman: larγunpohəna

археология

roman: arxeologiä

археоло́гия

roman: arxeológija

бостоншиносӣ

roman: bostonšinosī

தொல்லியல்

roman: tolliyal

పురాతత్వ శాస్త్రము

roman: purātatva śāstramu

གནའ་དངོས་རིག་གནས

roman: gna' dngos rig gnas

གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ

roman: gna' rdzas rtog zhib

археоло́гія

roman: arxeolóhija

បុរាណវិទ្យា

roman: bo’raan vityie

បុរាណវត្ថុវិទ្យា

roman: bo’raan voattʰo’ vityie

אַרכעאָלאָגיע

roman: arkheologye

αρχαιολογία

roman: archaiología

ipa: /ɑːɾkɛoːloːˈʒiː/

hyphenation: ar·ke·o·lo·jî


jeolojî

glosses:
lêkolînên ku li ser axê û tebeqên wê tên kirin daku bêt zanîn ka bi hezaran yan milyonan sal berê jiyan li ser wan çawa bû û çi ajel û riwek lê şên dibûn,
karê jeologan

forms:
geologî
arkeolojî

etymology_text: Ji fransî géologie.

ভূতত্ত্ব

roman: bhutottto

геало́гія

roman: hjealóhija

геоло́гия

roman: geológija

地質

roman: dìzhì

地質學

roman: dìzhìxué

جِيُولُوجِيَا

roman: jiyulūjiyā

عِلْم اَلْأَرْض

roman: ʿilm al-ʾarḍ

عِلْم اَلْإِرَاضَة

roman: ʿilm al-ʾirāḍa

երկրաբանություն

roman: erkrabanutʻyun

زمینشناسی

roman: zamin-šenâsi

გეოლოგია

roman: geologia

भूविज्ञान

roman: bhūvigyān

भौमिकी

roman: bhaumikī

גֵּאוֹלוֹגְיָה

roman: geológya

ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ

roman: bhūracanaśāstra

геология

roman: geologiya

지질학

roman: jijilhak

геологија

roman: geologija

भुरचनाशास्त्र

roman: bhuracnāśāstra

геологи

roman: geologi

ਭੂਵਿਵਗਆਨ

roman: bhūvivgaāna

геология

roman: geologiä

геология

roman: geoloğiya

геоло́гія

roman: heolóhija

ធរណីវិទ្យា

roman: thor rok ni vit tyea

געאָלאָגיע

roman: geologye

γεωλογία

roman: geología

ipa: /ʒɛoːloːˈʒiː/

hyphenation: je·o·lo·jî


jeolog

glosses:
axnas, xaknas,
pisporên jeolojiyê,
lêkolerên jeolojiyê,
 kesên ku karê wan jeolojî ye

forms:
geologîst
jeolojîst
arkeolog

etymology_text: Bi rêya fransî géologue ji yewnaniya kevn: jeo- + -log


arkeolog

forms:
arkeologîst
arkeolojîst
jeolog

etymology_text: Bi rêya fransî archéologue ji yûnaniya kevn ἀρχαιολογία (arkhaiología): wekheva arkeo + -log.

архео́лаг

roman: arxjeólah

архэо́лёг

roman: arxeóljoh

археоло́г

roman: arheológ

археоло́жка

roman: arheolóžka

考古學家

roman: kǎogǔxuéjiā

عَالِم آثَار

roman: ʿālim ʾāṯār

հնագետ

roman: hnaget

باستانشناس

roman: bâstân-šenâs

არქეოლოგი

roman: arkeologi

אַרְכֵאוֹלוֹג

roman: arkheolog

ארכאולוגית

roman: arkheologit

고고학자

roman: gogohakja

архео́лог

roman: arxeólog

архео́лог

roman: arxeóloh

αρχαιολόγος

roman: archaiológos


fork

audio: En-uk-a fork.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-fork.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-fork.wav


spoon

audio: En-uk-a spoon.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-spoon.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-spoon.wav


saucer

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-saucer.wav


oat

glosses:
xirpûk, xamkêsan, xamurkêsan
(Avena sativa)


xirpûk

glosses: Cûnek dexlûdanî ye û bo xwarinê tê çandin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

овес

roman: oves

燕麦

roman: yānmài

شوفان

roman: şûfan

귀리

roman: gwiri

βρώμη

roman: vrómi


sorghum

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sorghum.wav


sorgûm

glosses:
Zure,
hin cûn dexl in ku ar (ard, arvan) jê tê çêkirin û wek alif jî bo sewalan dibe.

수수

roman: susu

сорго

roman: sorgo

σόργο

roman: sórgo

ipa: /soːɾˈɡuːm/

hyphenation: sor·gûm


zure

glosses:
Sorgûm,
hin cûn dexl in ku ar (ard, arvan) jê tê çêkirin û wek alif jî bo sewalan dibe.

forms: dure

ipa: /zʊˈɾɛ/

hyphenation: zu·re


dure

glosses:
sorgûm, zure,
hin cûn dexl in ku ar (ard, arvan) jê tê çêkirin û wek alif jî bo sewalan dibe

forms: dûre

etymology_text: ji erebî

ipa: /dʊˈɾɛ/

hyphenation: du·re


hazelnut

glosses: findeq, bindeq, darbindeq, darbindeq (Corylus avellana)

forms: hazel nut

etymology_text: Ji îngilîziya navîn haselnote, ji îngilîziya kevn hæselhnutu (“findeq”). Hevreha frîsî hazzenút (“findeq”), frîsiya saterlandî Hoaselnuute (“findeq”), holendî hazelnoot, almanî Haselnuss. Herwiha wek hazel + nut.


citrus

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-citrus.wav


sîtrûs

glosses:
narinciye,
pirteqal û lîmon û fêkiyên din yên lêzimî wan

цитрус

roman: citrus


circle

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-circle.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-circle.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-circle.wav


serjêker

glosses:
qesab,
kesa/ê ku ajelan dikuje û digurû û ker dike

etymology_text: * ser jê kirin


kêrik

glosses: kêr^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: kêrk

etymology_text: Ji kêr + -ik.


soya

glosses: riwekek ji malbata kelîkan e û libên wê yên zer ji alî mirovan û sewalan ve tên xwarinê

etymology_text: Bi rêya îngilîzî soya ji japonî 醤油shōyu ji çînî 醬油 (jiàngyóu) ji 醬 + 油


soya bean

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-soya bean.wav


laborer

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-laborer.wav


explorer

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-explorer.wav


gerrvan

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gervan.


li gor serê xwe

forms: li gor dilê xwe

etymology_text: Ji li + gor + serê + xwe


doktoriya pîr û kalan

glosses:
Beşa dermanzanînê ku li ser nexweşî û tengasiyên pîr û kalan dixebite,
 Eva beşa piştgirîa psykologikÎ dide pîr û kalan û bi avayî xizmetê wana dike.

etymology_text: Ji doktoriya + pîr + û + kalan


xaşandin

glosses:
kelandin, qelandin,partilandin, kewitandin, kemitandin, zerav kirin, qemitandin,
xwarin di ava kel de çêkirin

forms:
dixaşînim (present)
dixaşînî (present)
dixaşîne (present)
dixaşînin (present)
bixaşîne (imperative singular)
bixaşînin (imperative plural)
xaşand (past)
xaşand (past)
xaşand (past)
xaşand (past)
–xaşîn– (root present)
–xaşand– (root past)
ez dixaşînim (indicative present positive)
ez nixaşînim (indicative present negative)
min xaşand (indicative past positive)
min nexaşand (indicative past negative)
tu dixaşînî (indicative present positive)
tu nixaşînî (indicative present negative)
te xaşand (indicative past positive)
te nexaşand (indicative past negative)
ew dixaşîne (indicative present positive)
ew nixaşîne (indicative present negative)
wê/wî xaşand (indicative past positive)
wê/wî nexaşand (indicative past negative)
em dixaşînin (indicative present positive)
em nixaşînin (indicative present negative)
me xaşand (indicative past positive)
me nexaşand (indicative past negative)
hûn dixaşînin (indicative present positive)
hûn nixaşînin (indicative present negative)
we xaşand (indicative past positive)
we nexaşand (indicative past negative)
ew dixaşînin (indicative present positive)
ew nixaşînin (indicative present negative)
wan xaşand (indicative past positive)
wan nexaşand (indicative past negative)
min dixaşand (imperfect positive)
min nedixaşand (imperfect negative)
min xaşandibû (positive)
min nexaşandibû (negative)
te dixaşand (imperfect positive)
te nedixaşand (imperfect negative)
te xaşandibû (positive)
te nexaşandibû (negative)
wê/wî dixaşand (imperfect positive)
wê/wî nedixaşand (imperfect negative)
wê/wî xaşandibû (positive)
wê/wî nexaşandibû (negative)
me dixaşand (imperfect positive)
me nedixaşand (imperfect negative)
me xaşandibû (positive)
me nexaşandibû (negative)
we dixaşand (imperfect positive)
we nedixaşand (imperfect negative)
we xaşandibû (positive)
we nexaşandibû (negative)
wan dixaşand (imperfect positive)
wan nedixaşand (imperfect negative)
wan xaşandibû (positive)
wan nexaşandibû (negative)
ez ê bixaşînim (future positive)
ez ê nexaşînim (future negative)
minê xaşandibe (future perfect positive)
minê nexaşandibe (future perfect negative)
tu yê bixaşînî (future positive)
tu yê nexaşînî (future negative)
teyê xaşandibe (future perfect positive)
teyê nexaşandibe (future perfect negative)
ew ê bixaşîne (future positive)
ew ê nexaşîne (future negative)
wê/wîyê xaşandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nexaşandibe (future perfect negative)
em ê bixaşînin (future positive)
em ê nexaşînin (future negative)
meyê xaşandibe (future perfect positive)
meyê nexaşandibe (future perfect negative)
hûn ê bixaşînin (future positive)
hûn ê nexaşînin (future negative)
weyê xaşandibe (future perfect positive)
weyê nexaşandibe (future perfect negative)
ew ê bixaşînin (future positive)
ew ê nexaşînin (future negative)
wanê xaşandibe (future perfect positive)
wanê nexaşandibe (future perfect negative)
min xaşandiye (perfect positive)
min nexaşandiye (perfect negative)
min xaşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nexaşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te xaşandiye (perfect positive)
te nexaşandiye (perfect negative)
te xaşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nexaşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî xaşandiye (perfect positive)
wê/wî nexaşandiye (perfect negative)
wê/wî xaşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nexaşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me xaşandiye (perfect positive)
me nexaşandiye (perfect negative)
me xaşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nexaşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we xaşandiye (perfect positive)
we nexaşandiye (perfect negative)
we xaşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nexaşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan xaşandiye (perfect positive)
wan nexaşandiye (perfect negative)
wan xaşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nexaşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bixaşînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nexaşînim (present subjunctive negative)
(bila) min xaşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nexaşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bixaşînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nexaşînî (present subjunctive negative)
(bila) te xaşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nexaşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixaşîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nexaşîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî xaşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexaşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bixaşînin (present subjunctive positive)
(bila) em nexaşînin (present subjunctive negative)
(bila) me xaşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nexaşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bixaşînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nexaşînin (present subjunctive negative)
(bila) we xaşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nexaşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixaşînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nexaşînin (present subjunctive negative)
(bila) wan xaşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nexaşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bixaşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nexaşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min xaşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nexaşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bixaşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nexaşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te xaşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nexaşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bixaşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexaşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî xaşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexaşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bixaşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nexaşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me xaşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nexaşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bixaşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nexaşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we xaşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nexaşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bixaşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nexaşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan xaşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nexaşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bixaşanda (present conditional positive)
minê nexaşanda (present conditional negative)
minê xaşandibûya (preterite conditional positive)
minê nexaşandibûya (preterite conditional negative)
teyê bixaşanda (present conditional positive)
teyê nexaşanda (present conditional negative)
teyê xaşandibûya (preterite conditional positive)
teyê nexaşandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bixaşanda (present conditional positive)
wê/wîyê nexaşanda (present conditional negative)
wê/wîyê xaşandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nexaşandibûya (preterite conditional negative)
meyê bixaşanda (present conditional positive)
meyê nexaşanda (present conditional negative)
meyê xaşandibûya (preterite conditional positive)
meyê nexaşandibûya (preterite conditional negative)
weyê bixaşanda (present conditional positive)
weyê nexaşanda (present conditional negative)
weyê xaşandibûya (preterite conditional positive)
weyê nexaşandibûya (preterite conditional negative)
wanê bixaşanda (present conditional positive)
wanê nexaşanda (present conditional negative)
wanê xaşandibûya (preterite conditional positive)
wanê nexaşandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bixaşîne (imperative present positive)
(tu) nexaşîne (imperative present negative)
(hûn) bixaşînin (imperative present positive)
(hûn) nexaşînin (imperative present negative)
خاشاندن

եփել

roman: epʻel

ipa: /xɑːʃɑːnˈdɪn/

hyphenation: xa·şan·din


xaşandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /xɑːʃɑːnˈdɪn/


li gor dilê xwe

glosses:
mirov çawa bixwaze, wisa;
 li gor keyfa xwe,
mirovî çawa bivê, wilo

forms:
li dû dilê xwe
li dûv dilê xwe
li gor serê xwe

etymology_text: Ji li + gor + dilê + xwe


versus

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-versus.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-versus.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-versus.wav


inside

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-inside.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-inside.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-inside.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-inside.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-inside.wav


thirsty

etymology_text: Ji thirst + -y.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-thirsty.wav


thirst

glosses:
tîbûn, tî bûn, tînîtî
(hewcedariya bi avê / vexwarinê)


parzemînî

glosses:
bejayî, erdî, kontînental,
ne giravî, ne deryayî, ne beravî,
têkildarî parzemînekê

forms:
parzemînîtir (comparative)
herî parzemînî (superlative)
parzemînîtirîn (superlative)

etymology_text: * Ji parzemîn + -î

ηπειρωτικός

roman: ipeirotikós

ipa: /pɑːɾzɛmiːˈniː/


kontînental

forms:
kontînentaltir (comparative)
herî kontînental (superlative)
kontînentaltirîn (superlative)

etymology_text: Ji kontînent + -al.

ipa: /koːntiːnɛnˈtɑːl/


kontînent

etymology_text: Ji fransî [Peyv?] yan îngilîzî [Peyv?]continent.


inventor

glosses: keşaf, kaşif, peydaker, vebîner, şkaftmend, derander, rêçgerîn, derîner, derhêner, mucîd, îcadkar, îcadker

etymology_text: Ji invent + -or.


keşaf

glosses:
keşifker, kaşif, peydaker, vebîner, şkaftmend, derander, rêçgerîn, derîner, derhêner, mucîd, îcadkar, îcadker,
kesa/ê ku tiştek nû dibîne yan tiştek nû çêdike,
kesa/ê ku tiştekî keşf dike

forms: keşşaf

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî keşf

εφευρέτης

roman: efevrétis


kaşif

glosses:
keşifker, keşaf, peydaker, vebîner, şkaftmend, derander, rêçgerîn, derîner, derhêner, mucîd, îcadkar, îcadker,
kesa/ê ku tiştek nû dibîne yan tiştek nû çêdike,
kesa/ê ku tiştekî keşf dike

text: Ey waqifê remz û kaşifê razBêçare me ez tu çareperdaz

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: kaşîf


keşifker

glosses:
keşaf, keşaf, peydaker, vebîner, şkaftmend, derander, rêçgerîn, derîner, derhêner, mucîd, îcadkar, îcadker,
kesa/ê ku tiştek nû dibîne yan tiştek nû çêdike,
kesa/ê ku tiştekî keşf dike

glosses: kaşif^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
keşifkar
keşfkar
keşfker

etymology_text: Ji keşif + -ker.


mucîd

glosses:
keşifker, keşaf, peydaker, vebîner, şkaftmend, derander, rêçgerîn, derîner, derhêner, kaşif, îcadkar, îcadker,
kesa/ê ku tiştek nû çêdike,
kesa/ê ku tiştekî îcad dike

forms:
micid
mucîz

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî îcad.


îcadkar

glosses:
keşifker, keşaf, peydaker, vebîner, şkaftmend, derander, rêçgerîn, derîner, derhêner, kaşif, mucîd, îcadvan, îcadker,
kesa/ê ku tiştek nû çêdike,
kesa/ê ku tiştekî îcad dike

forms:
îcadker
îcadvan

etymology_text: Ji îcad + -kar.


derhêner

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre derîner.


derîner

glosses:
çêker, peydaker, encamder, peydaker, keşifker, dîrektor, rejîsor,
kesa/ê yan fîrmaya ku tiştekî dertîne,
kesa/ê yan fîrmaya ku tiştekî çêdike

forms:
derêner
derhêner
derhîner

etymology_text: deranîn - -an- + -er. Belkî niha "derhêner" berbelavtir be ji ber ku ew vê dawiyê ji soranî hatiye û hê jî di kurmancî de rûneniştiye loma forma deynkirî wek di zaravayê jêder de tê bikaranîn. Lê bi demê re kurmancî - wek her ziman û zaravayî - peyvên deynkirî li gor xwe diguherîne. Berê di medyaya kurmancî de peyva "birêz" jî wek "berêz" dihat bikaranîn ji ber ku di soranî de "berêz" bû. Lê vê dawiyê hema bêje her kes forma kurmancîkirî "birêz" bi kar tîne ji ber ku hevbera "be" ("by, with, -ful") ya soranî di kurmancî de "bi" ye.

నిర్మాత

roman: nirmāta


neresmî

glosses: nefermî, ne fermî, ne resmî, enformel, înformal

forms: nerismî

etymology_text: Ji ne- + fermî.


roşnî

text: Kekê mi, birayê mi, roşnîyaçimê mi. Dê goş bide mi. Bineyke goşdarîya mi bike. Willay billey bi no qayde ti îfleh nêbenî, ha! Sakîn be. Na mîratmenda parçeyêkê qederê to ya, roja ke ti ameyî dinya, a zî to reyde bî. Ganî ti qebul bikî. La ti xo nêdanî ver. Ney! Ti îfleh nêbenî.

ref: Lezgîn Roşan: Nêweşîya Leblebîyan, Netkurd.com, 7/2009


sey

pos: num

pos_title: Hejmar

text: Wazenî ez to rê sere ra qisey bika. Ez newe ra bîyara vîrê to. To dî ti hemavîst û çar serre yî. Serre hezar û new sey û heştay û heşt a. A serra ke parçeyê welatê to yê cêrî de asmên ra jehr vara.


heştay

text: Wazenî ez to rê sere ra qisey bika. Ez newe ra bîyara vîrê to. To dî ti hema vîst û çar serre yî. Serre hezar ûnew sey û heştay û heşt a. A serra ke parçeyê welatê to yê cêrî de asmên ra jehr vara.


vela

text: Vela kerdene.

forms:
vila
wela


termînal

glosses:
rawestgeh, îstgeh, stasyon,
cihê ku mirov lê li firokeyê yan trênê yan otobûsê siwar dibin yan jî jê peya dibin

text: Ji aliyekî din ve û di heman demê de, li bajarê Babê kesekî din li pêşiya termînala wî bajarî xwe teqand

ref: Rudaw.net/kurmanci, 1/22

text: Ji bo xebitandina bernameyê di termînalê de bibin root û vê kodê binivîsin...

ref: Pckurd.net, 12/08

forms:
têrmînal
termal

etymology_text: Deyn ji îngilîzî terminal ji latînî terminalis (“sinorî, tixûbî, hidûdî”) ji latînî terminus (“sinor, tixûb, hidûd, dawî”).


mathematician

glosses: bîrkar, jimarnas, matematîsyen, matematîknas, matematîkvan


matematîsyen

glosses:
bîrkar, jimarnas, matematîknas, matematîkvan,
pisporê matematîkê, zanayê matematîkê, şarezayê matematîkê

text:
Enstîtuya Kurdî bi piştgiriya çalak a gellek entelektuelên rojavayî ku destekê didin karê wê pirr kêfxweş e. Ev komîteya piştgiriyê bi taybetî ji navên li jêrê pêk tê:
...; Laurent Schwartz, matematisyen, profesorê matematîkê li Ecole Polytechnique; Paul Thibaud, birêvebirê kovara Esprit; Germaine Tillion, sosyolog; Jean-Pierre Vernant, profesor li Collège de France; Pierre Vidal-Naquet, helenist û nivîskar, profesor li Sorbonê; Gunter Walraaf, rojnamevanê almanî; Marguerite Yourcenar, nivîskar.

ref: Institutkurde.org, jêwergirtin: 7/2009

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]mathématicien ji matematîk + -syen

մաթեմատիկոս

roman: matʻematikos

математичар

roman: matemátičar

математик

roman: matemátik


bîrkar

glosses:
matematîsyen, jimarnas, matematîknas, matematîkvan,
pisporê matematîkê, zanayê matematîkê, şarezayê matematîkê

text: Di binyata xwe de şaş e ko em navê hêzê li hêza coriolis bikin, di rastiyê de ew pseudohêze e. Hêza coriolis ji navê bîrkarê (mathematician) fransî Gaspard Gustave de Coriolis hatiye.

ref: netkurd.com, 8/2006

etymology_text: Ji bîr + -kar.


jimarnas

glosses: bîrkar, matematîsyen, matematîsyen, matematîknas, matematîkvan

glosses:
numerolog, pispora/ê numerolojiyê,
kesa/ê ku li gor baweriyan maneyên nepenî û mîstîk di jimaran de dibîne

forms:
hejmarkar
hejmarnas
hejmarvan
hejmarzan
hijmarkar
hijmarnas
hijmarvan
hijmarzan
jimarekar
jimarenas
jimarevan
jimarezan
jimarkar
jimarvan
jimarzan

etymology_text: Ji jimar + -nas.

hyphenation: ji·mar·nas


Antarctica

pos: name

pos_title: Serenav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-Antarctica.wav


Asia

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Asia.wav


Eurasia

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Eurasia.wav


prehistory

glosses: pêşdîrok, pêşmêjû, pêştarîx, prehîstorya


pêşdîrok

glosses: Dîroka mirovatiyê li serdemên ku nivîs hê nehatibû keşfkirin.

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî prehistory; wekheva pêş- + dîrok.

史前史

roman: shǐqiánshǐ

նախապատմություն

roman: naxapatmutʻyun

پیش تاریخ

roman: pîştarîx

პრეისტორია

roman: ṗreisṭoria

წინარეისტორია

roman: c̣inareisṭoria

선사학

roman: seonsahak

праисторија

roman: praistorija

праисто́рия

roman: praistórija

преисто́рия

roman: preistórija

доисто́рия

roman: doistórija

передісто́рія

roman: peredistórija

ipa: /peːʃdiːˈɾoːk/


prehîstorya

etymology_text: Ji îngilîzî prehistory.


prehistoric

glosses: pêşdîrokî, pêşmêjûyî, pêştarîxî, prehîstoryayî


anarchy

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-anarchy.wav


anarşî

glosses:
anarşîzm, nebûna desthilatê, nebûna kontrolê,
nebûna hikûmetê û birêveberan

forms:
anomî
kaos

etymology_text: Bi rêya fransî anarchie ji latînî anarchia ji yewnaniya kevn ἀναρχία (anarxiya) ji ἀν- (ne-, bê-) + ἀρχός (arxos = desthilat)

анархия

roman: anarhija

безвластие

roman: bezvlastie

анархия

roman: anarxija

безначалие

roman: beznačalije

αναρχία

roman: anarchía

ipa: /ɑːnɑːɾˈʃiː/

hyphenation: a·nar·şî


nûjenî

glosses: modernî, modernîtî, nûyîtî, nûjenbûn, modernîte, modernîzm

forms:
nûjenîtî
nûjentî
nûvjenî

etymology_text: Ji nûjen + -î


monarchy

glosses: monarşî, mîrîtî, paşatî, qralîtî, şahîtî


monarşî

glosses:
mîrîtî, paşatî, qralîtî, şahîtî,
desthilata paşayan anku qralan,
birêveberiya ku di destê paşayekê de ye

etymology_text: Bi rêya fransî monarchie ji yewnaniya kevn μονάρχης ji μόναρχος (tek desthilatdar) ji μόνος (tek, tenê) + ἀρχός (serok, birêveber)

монархија

roman: monárhija


dictatorship

glosses:
diktatorî, zorbazî, zoranî, totalîterî,
 desthilata diktatoran


diktatorî

glosses:
zorbazî, zoranî, totalîterî,
 desthilata diktatoran

forms:
diktatoriyet
diktatorîtî
diktatortî
diktatorya

etymology_text: Ji diktator + -î

דיקטטורה

roman: diqt'at'ura

ipa: /dɪktɑːtoːˈɾiː/

hyphenation: dik·ta·to·rî


çomax

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /t͡ʃoːˈmɑːx/

hyphenation: ço·max


gudandin

forms:
gurandin
kutandin

ipa: /ɡʊdɑːnˈdɪn/

hyphenation: gu·dan·din


piştmêr

glosses:
piştevan, piştgir, parêzer, alîgir, alîkar,
kesa/ê ku alîkariya kesekî dike yan wê/wî diparêze

forms: pişmêr

etymology_text: Ji pişt + mêr.


bîçer

glosses:
pêdirûnk, derase, makîneya dirûnê,
makîneyên ku dexlûdan pê tê dirûtin

text: Li hin deveran dest bi dirûnê kiribûn û hin dever bi bîçeran didirûtin.

ref: Zeynelabidîn Zinar di hevpeyivînekê de li gel Gabar Çiyan, Netkurd.com, 7/2009

etymology_text: Ji tirkîbiçer ji biçmek (dirûn, dirûtin) - -mek + -er

ipa: /biːˈt͡ʃɛɾ/


pêdirûnk

glosses:
derase, bîçer, makîneya dirûnê,
makîneyên ku dexlûdan pê tê dirûtin

etymology_text: pê- + dirûn + -k


rebît

forms:
rebîttir (comparative)
herî rebît (superlative)
rebîttirîn (superlative)

notes:
rebît bûn
rebît kirin
rebîtbûn
rebîtkirin
rebîtbûyî
rebîtkirî


vebuhtin

glosses:
tayîn kirin, kesek li ser karekî damezrandin,
berpirsiyariya karekî dan kesekî,
kesek erkedar kirin, kesek wezîfedar kirin

forms:
vebihandin
vebihtin
vebotin
vebuhandin

etymology_text: Ji ve- + buhtin.

ipa: /vɛbʊhˈtɪn/

hyphenation: ve·buh·tin


vebuhtin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


doçent

glosses:
waneder, mideris, mamosteyên zanîngehan,
pileya di bin profesoran de

etymology_text: Bi rêya îtalî docente ji latînî docēntem ku forma dema niha ye ji docēre (hîn kirin, fêr kirin, elimandin)


hesibîn

glosses: hatin hesibandin, hatin jimartin, hatin hejmartin, hatin hesabkirin

glosses: qebilîn, pejirîn, hatin pejirandin, hatin qebûlkirin, hatin qebilandin

forms:
ههسبین
hisêbîn
hisibîn

etymology_text: Ji hesab + -în.

ipa: /hɛsɪˈbiːn/

hyphenation: he·si·bîn


tima

forms:
timah
tîma

хці́вы

roman: xcívy

пра́гны

roman: práhny

хі́жы

roman: xížy

скупы́

roman: skupý

стиснат

roman: stisnat

скъпврнически

roman: skǎpvrničeski

孤寒

roman: gu¹ hon⁴

小氣

roman: siu² hei³

吝嗇

roman: lìnsè

小氣

roman: xiǎoqì

摳門

roman: kōumén

摳

roman: kōu

بَخِيل

roman: baḵīl

جعص

roman: jiʕṣ

ժլատ

roman: žlat

خَسیس

roman: xasis

کنس

roman: kenes

بخیل

roman: baxil

წუწურაქი

roman: c̣uc̣uraki

ძუნწი

roman: ʒunc̣i

ხელმოჭერილი

roman: xelmoč̣erili

कंजूस

roman: kañjūs

कृपण

roman: kŕpaṇ

קמצן

roman: kamtsán

인색한

roman: insaekhan

짠

roman: jjan

კიტიპიროზი

roman: ḳiṭiṗirozi

алчен

roman: alčen

нарийн

roman: narijn

پیس

roman: pis

скупо́й

roman: skupój

ска́редный

roman: skárednyj

прижи́мистый

roman: prižímistyj

жа́дный

roman: žádnyj

а́лчный

roman: álčnyj

เค็ม

roman: kem

کنجوس

roman: kanjūs

жа́дібний

roman: žádibnyj

жаді́бний

roman: žadíbnyj

жадни́й

roman: žadnýj

жадли́вий

roman: žadlývyj

скупи́й

roman: skupýj

កំណាញ់

roman: kɑmnaɲ

קאַרג

roman: karg

τσιγκούνης

roman: tsigkoúnis

φειδωλός

roman: pheidōlós


globalisation

glosses: globalîzasyon, cîhangirî, cîhanî, gerdûnî

forms: globalization


globalization

glosses: globalîzasyon, cihangirî, cihanîbûn, gerdûnîbûn

forms: globalisation


socialism

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-socialism.wav


globalîzasyon

glosses:
cîhanşimûlî, cîhanîtî, gerdûnîtî, alemîtî, globalîzm, unîversalî, dinyayîtî, alemşimûlî, mondiyalîsazyon, navneteweyîtî, enternasyonalîzm, navdewletîtî,
li hemû yan gelek deverên cîhanê anku dinyayê hebûn

forms: globalîzasiyon

etymology_text: Ji îngilîzî globalisation yan globalization li gor bilêvkirinafransî

глобалізація

roman: hlobalizacija


Islam

forms:
Islaam
Islām

etymology_text: Deyn ji erebî إِسْلَام (ʾislām).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Islam.wav


liberal

glosses: lîberal, pêşvero, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-liberal.wav


lîberal

glosses: pêşvero, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar

etymology_text: Bi rêya fransî libéral yan îngilîzî liberal ji latînî liberalis ji liber (“azad, serbest”).

hyphenation: lî·be·ral


li ber

glosses: dema li demek nêzik mirov karekî biket bu mînak

glosses: wek tiştekî bûn yan mîna tiştekî xwiya bûn

forms: liber

etymology_text: Ji li + ber.


pêşvero

glosses: lîberal, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar

forms: pêşverû

etymology_text: Ji pêşve + -ro- (“royîştin = çûn”)


pêşvero

text: Li oda Mehemmedê Abês, Axayê rewşenperest, her tim Mamosta Cegerxwîn lê dibû mihvan û çalekiya xwe ya şoreşgerî, bi ramanên pêşvero ku dij kedxwar û necadperestan bû, di nav helbestan de dida diyarkirin!….

ref: Abbas-Abbas, Teriya Ker https://web.archive.org/https://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=1202 arşîv, welateme.net


lîberalîzm

etymology_text: Bi riya fransî libéralisme ji libéral yan ji îngilîzî liberalism ji liberal ji latînî liberalis ji liber (“azad, serbest”). Wekheva lîberal + -îzm.

лібералі́зм

roman: libjeralízm

উদারনীতিবাদ

roman: udarônitibad

либерали́зъм

roman: liberalízǎm

自由主義

roman: chhṳ-yù chú-ngi

自由主義

roman: zìyóuzhǔyì

自由主義

roman: chū-iû chú-gī

لِيبْرَالِيَّة

roman: librāliyya

լիբերալիզմ

roman: liberalizm

ազատականություն

roman: azatakanutʻyun

لیبرالیسم

roman: liberâlism

ლიბერალიზმი

roman: liberalizmi

उदारतावाद

roman: udārtāvād

לִיבֶּרָלִיזְם

roman: liberalízm

자유주의

roman: jayujuui

ເສຣີນິຍົມ

roman: sē rī ni nyom

ເສລີນິຍົມ

roman: sē lī ni nyom

либерализам

roman: liberalizam

សេរីនិយម

roman: sérinĭymô

φιλελευθερισμός

roman: fileleftherismós


apartheid

glosses: apartayd, aparteîd, ferqûcudahî, cudaparêzî, nijadperistî, segregasyon, dîskrîmînasyon

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-apartheid.wav


apartheid

glosses: apartayd, awartin, ferqûcudahî, cudaparêzî, nijadperistî, segregasyon, dîskrîmînasyon

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-apartheid.wav


apartayd

glosses:
awartin, ferqûcudahî, cudaparêzî, nijadperistî, segregasyon, dîskrîmînasyon
(bi taybetî berê ji hev cudakirina mirovên reş û spî li Efrîqaya Başûr)

text: Bi liberçavgirtina vê çendê ku Îran welateke pirnetewe û pirzimanî ye ku ji neteweyên Azerî, Kurd, Fars, Ereb, Belûç, Turkmen û yên din pêk hatiye, bi agahdarbûn ji vê çendê ku yek ji sê a welat anku gelê Fars ji sala 1925’an virde desthilata welat bidestve girtiye û di encama vê desthilatdariyê de, Îran îro tevî awayên apartayd û cudahîdananên çandî û zimanî rû bi rû bûye.

ref: Daxuyaniya Hevbeş Ya Kongireya Neteweyên Îrana Federal Bi Nûneratiya Gelên Kurd, Erebên Ehwazê, Azerbaycanî Û Belûç Di Rêxistina Gel Û Neteweyên Bênûner (UNPO) De, Kurdistanmedia.com, jêwergirtin: 7/2009

etymology_text: Bi rêya îngilîzî yan fransî ji ji afrîkansî apartheid (cudahî, cudakirin) ji holendî apart (cuda) ji fransî àpart (cuda) + -heid ya holendî

апартейд

roman: apartejd

апартеид

roman: aparteid

ipa: /ɑːpɑːɾˈtɑːjd/

hyphenation: a·par·tayd


emperyalîst

glosses:
fermanrewa, mêtinkar,
kesên ku bi kotek û zorê miletekî dikin serdestên hin miletên din,
alîgirên emperyalîzmê, piştevanên emperyalîzm

forms:
imperyalîst
împeryalîst


demon

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-demon.wav


devil

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-devil.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-devil.wav


abortion

glosses:
kurtaj, îchaz, hemle betal kirin, zarok ji ber birin,
bi qest zarok di zikê dayikê de kuştin


kurtaj

text: Gulsum ducaniya 5 mehî bû ji ber tirsa malbatê li Amsterdamê kurtaj bû. Piştî ku kurtaj bû vegeriya Reesê. Piştî vegera wê Gulsum hate kuştin.

ref: Jiyaname.de, jêwergirtin: 7/2009

etymology_text: Ji fransî curetage.

إجهاض

roman: ichad, ichaz

аборт

roman: abort

hyphenation: kur·taj


abort

glosses: ji ber ketin, ji ber çûn, ji ber êxistin, bi ser neketin (di şerî de), ji ber havêtin, kêm werar bûn, rawestîn (berî demî)

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-abort.wav


jiberbirin

forms: anîn ber

etymology_text: Ji ji + ber. + birin


ji ber birin

glosses: Hemle betal kirin, bi qest zarok di zikê dayikê de kuştin.

ipa: /ʒɪ bɛɾ bɪˈɾɪn/

hyphenation: ji ber bi·rin


zarrok ji ber birin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre zarok ji ber birin.

ipa: /zɑːɾˈɾoːk ʒɪ bɛɾ bɪˈɾɪn/

hyphenation: zar·rok ji ber bi·rin


banz

glosses: baz, rev, bez, meşa bilez, xwexilaskirin, firarî, filitîn

hyphenation: banz


banzdan

glosses: bazdan, revîn, bez, koç, firarî, filitîn, xwexilaskirin

etymology_text: Ji banz + dan.


dive

glosses: nekse li avê dan , xwe berdan avê, xwe kirin av, xwe avêtin avê, noq bûn, binav bûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dive.wav


dive

glosses: cihê ku lê mirovan dixapînin û dikin di halekî xirab de


dibe

text: De ka sibe êvarê were nik min... Dibe em riyekî peyde bikin. Dibe ku çareyekê!

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

forms:
debê
debêt
dibet
dibê
dibêt
dibit
dibitin
dibît
dibîtin
dive

etymology_text: Bi wateya "çêdibe" û "gengaz e / belkî" ji bûnê û bi maneya "tê birin" ji birinê

ipa: /dɪˈbɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-dibe.wav

hyphenation: di·be


guhdarî kirin

glosses: guh dan, bi guhan bala xwe danê, bi guhan seh kirin

glosses: bi ya kesekî kirin, li gor şîretên yan fermanên kesekî kirin

forms:
guhdarî dikim (present)
guhdarî dikî (present)
guhdarî dike (present)
guhdarî dikin (present)
guhdarî bike (imperative singular)
guhdarî bikin (imperative plural)
guhdarî kir (past)
guhdarî kir (past)
guhdarî kir (past)
guhdarî kir (past)
guhdarî –k– (root present)
guhdarî –kir– (root past)
ez guhdarî dikim (indicative present positive)
ez guhdarî nakim (indicative present negative)
min guhdarî kir (indicative past positive)
min guhdarî nekir (indicative past negative)
tu guhdarî dikî (indicative present positive)
tu guhdarî nakî (indicative present negative)
te guhdarî kir (indicative past positive)
te guhdarî nekir (indicative past negative)
ew guhdarî dike (indicative present positive)
ew guhdarî nake (indicative present negative)
wê/wî guhdarî kir (indicative past positive)
wê/wî guhdarî nekir (indicative past negative)
em guhdarî dikin (indicative present positive)
em guhdarî nakin (indicative present negative)
me guhdarî kir (indicative past positive)
me guhdarî nekir (indicative past negative)
hûn guhdarî dikin (indicative present positive)
hûn guhdarî nakin (indicative present negative)
we guhdarî kir (indicative past positive)
we guhdarî nekir (indicative past negative)
ew guhdarî dikin (indicative present positive)
ew guhdarî nakin (indicative present negative)
wan guhdarî kir (indicative past positive)
wan guhdarî nekir (indicative past negative)
min guhdarî dikir (imperfect positive)
min guhdarî nedikir (imperfect negative)
min guhdarî kiribû (positive)
min guhdarî nekiribû (negative)
te guhdarî dikir (imperfect positive)
te guhdarî nedikir (imperfect negative)
te guhdarî kiribû (positive)
te guhdarî nekiribû (negative)
wê/wî guhdarî dikir (imperfect positive)
wê/wî guhdarî nedikir (imperfect negative)
wê/wî guhdarî kiribû (positive)
wê/wî guhdarî nekiribû (negative)
me guhdarî dikir (imperfect positive)
me guhdarî nedikir (imperfect negative)
me guhdarî kiribû (positive)
me guhdarî nekiribû (negative)
we guhdarî dikir (imperfect positive)
we guhdarî nedikir (imperfect negative)
we guhdarî kiribû (positive)
we guhdarî nekiribû (negative)
wan guhdarî dikir (imperfect positive)
wan guhdarî nedikir (imperfect negative)
wan guhdarî kiribû (positive)
wan guhdarî nekiribû (negative)
ez ê guhdarî bikim (future positive)
ez ê guhdarî nekim (future negative)
minê guhdarî kiribe (future perfect positive)
minê guhdarî nekiribe (future perfect negative)
tu yê guhdarî bikî (future positive)
tu yê guhdarî nekî (future negative)
teyê guhdarî kiribe (future perfect positive)
teyê guhdarî nekiribe (future perfect negative)
ew ê guhdarî bike (future positive)
ew ê guhdarî neke (future negative)
wê/wîyê guhdarî kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê guhdarî nekiribe (future perfect negative)
em ê guhdarî bikin (future positive)
em ê guhdarî nekin (future negative)
meyê guhdarî kiribe (future perfect positive)
meyê guhdarî nekiribe (future perfect negative)
hûn ê guhdarî bikin (future positive)
hûn ê guhdarî nekin (future negative)
weyê guhdarî kiribe (future perfect positive)
weyê guhdarî nekiribe (future perfect negative)
ew ê guhdarî bikin (future positive)
ew ê guhdarî nekin (future negative)
wanê guhdarî kiribe (future perfect positive)
wanê guhdarî nekiribe (future perfect negative)
min guhdarî kiriye (perfect positive)
min guhdarî nekiriye (perfect negative)
min guhdarî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min guhdarî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te guhdarî kiriye (perfect positive)
te guhdarî nekiriye (perfect negative)
te guhdarî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te guhdarî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî guhdarî kiriye (perfect positive)
wê/wî guhdarî nekiriye (perfect negative)
wê/wî guhdarî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî guhdarî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me guhdarî kiriye (perfect positive)
me guhdarî nekiriye (perfect negative)
me guhdarî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me guhdarî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we guhdarî kiriye (perfect positive)
we guhdarî nekiriye (perfect negative)
we guhdarî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we guhdarî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan guhdarî kiriye (perfect positive)
wan guhdarî nekiriye (perfect negative)
wan guhdarî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan guhdarî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez guhdarî bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez guhdarî nekim (present subjunctive negative)
(bila) min guhdarî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min guhdarî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu guhdarî bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu guhdarî nekî (present subjunctive negative)
(bila) te guhdarî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te guhdarî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew guhdarî bike (present subjunctive positive)
(bila) ew guhdarî neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî guhdarî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî guhdarî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em guhdarî bikin (present subjunctive positive)
(bila) em guhdarî nekin (present subjunctive negative)
(bila) me guhdarî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me guhdarî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn guhdarî bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn guhdarî nekin (present subjunctive negative)
(bila) we guhdarî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we guhdarî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew guhdarî bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew guhdarî nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan guhdarî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan guhdarî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min guhdarî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min guhdarî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min guhdarî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min guhdarî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te guhdarî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te guhdarî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te guhdarî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te guhdarî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî guhdarî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî guhdarî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî guhdarî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî guhdarî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me guhdarî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me guhdarî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me guhdarî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me guhdarî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we guhdarî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we guhdarî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we guhdarî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we guhdarî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan guhdarî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan guhdarî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan guhdarî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan guhdarî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê guhdarî bikira (present conditional positive)
minê guhdarî nekira (present conditional negative)
minê guhdarî kiribûya (preterite conditional positive)
minê guhdarî nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê guhdarî bikira (present conditional positive)
teyê guhdarî nekira (present conditional negative)
teyê guhdarî kiribûya (preterite conditional positive)
teyê guhdarî nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê guhdarî bikira (present conditional positive)
wê/wîyê guhdarî nekira (present conditional negative)
wê/wîyê guhdarî kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê guhdarî nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê guhdarî bikira (present conditional positive)
meyê guhdarî nekira (present conditional negative)
meyê guhdarî kiribûya (preterite conditional positive)
meyê guhdarî nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê guhdarî bikira (present conditional positive)
weyê guhdarî nekira (present conditional negative)
weyê guhdarî kiribûya (preterite conditional positive)
weyê guhdarî nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê guhdarî bikira (present conditional positive)
wanê guhdarî nekira (present conditional negative)
wanê guhdarî kiribûya (preterite conditional positive)
wanê guhdarî nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) guhdarî bike (imperative present positive)
(tu) guhdarî neke (imperative present negative)
(hûn) guhdarî bikin (imperative present positive)
(hûn) guhdarî nekin (imperative present negative)
گوهداری کرن

etymology_text: Ji guhdarî + kirin.

ማዳመጥ

roman: madamäṭ

শুনা

roman: xuna

тыңлау

roman: tïñlaw

тыңдау

roman: tïñdaw

слу́хаць

roman: slúxacʹ

паслу́хаць

roman: paslúxacʹ

শোনা

roman: śona

слу́шам

roman: slúšam

ᎠᏛᏓᏍᏗᎭ

roman: advdasdiha

聽

roman: teng¹, ting¹

тин

roman: tin

聽

roman: tīng

итле

roman: itle

أَصْغَى

roman: ʾaṣḡā

أَنْصَتَ

roman: ʾanṣata

اِسْتَمَعَ

roman: istamaʿa

سَمِعَ

roman: samiʿa

سمع

roman: simiʿ

سمع

roman: smaʿ

լսել

roman: lsel

до̄лды̄мӣ

roman: dōldīmī

до̄лды̄н

roman: dōldīn

نیوشیدن

roman: niyušidan

گوش دادن

roman: guš dâdan

گوش کردن

roman: guš kardan

𐌷𐌰𐌿𐍃𐌾𐌰𐌽

roman: hausjan

მოსმენა

roman: mosmena

სმენა

roman: smena

გაგონება

roman: gagoneba

सुनना

roman: sunnā

הִקְשִׁיב

roman: hikshív

הֶאֱזִין

roman: he'ezín

ಆಲಿಸು

roman: ālisu

بوزُن

roman: bōzun

угуу

roman: uguu

тыңшоо

roman: tıñşoo

тыңдоо

roman: tıñdoo

ඇහුම්කන් දෙනවා

roman: æhumkan denawā

අහනවා

roman: ahanawā

듣다

roman: deutda

ຟັງ

roman: fang

слуша

roman: sluša

കേൾക്കുക

roman: kēḷkkuka

ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳ

roman: donjimbi

ऐकणे

roman: aikṇe

чагнах

roman: čagnah

сонсох

roman: sonsoh

ଶୁଣିବା

roman: śuṇiba

دیكلهمك

roman: diŋlemek

غوږ نيول

roman: ğwag niwəl

тыңдау

roman: tyñdau

есту

roman: estu

слу́шать

roman: slúšatʹ

послу́шать

roman: poslúšatʹ

शृणोति

roman: śṛṇoti

ꠢꠥꠘꠣ

roman: huna

слушати

roman: slušati

гӯш додан

roman: güš dodan

гӯш кардан

roman: güš kardan

கேள்

roman: kēḷ

ఆలకించు

roman: ālakiñcu

వినుట

roman: vinuṭa

тыңларга

roman: tıñlarga

𐱃𐰃𐰭𐰞𐰀

roman: tïŋla-

གསོན་པ

roman: gson pa

𐎌𐎎𐎓

roman: šmʿ

слу́хати

roman: slúxaty

ស្ដាប់

roman: sdap

הערן

roman: hern

צוהערן

roman: tsuhern

ακούω

roman: akoúo

ἀκροάομαι

roman: akroáomai

ἀκούω

roman: akoúō

отстъ́пвам

roman: otstǎ́pvam

أَطَاعَ

roman: ʾaṭāʿa

ենթարկվել

roman: entʻarkvel

들어주다

roman: deureojuda

सांगितलेले ऐकणे

roman: sāṅgitlele aikṇe

слу́шаться

roman: slúšatʹsja

సమ్మతించు

roman: sammatiñcu

ཉན

roman: nyan

ipa: /ɡʊhdɑːˈɾiː kɪˈɾɪn/


guhdarîkirin

glosses: guhdan, kirin bi ya kesekî/ê, kirin bi hizira kesekî/ê

forms:
گوهداریکرن
guhdartîkirin


orxan

glosses: lihêf; nivînê ku mirov di bin ve dinive daku mirovî sar nebe

text: Bila dil bi dil be, bilabalgî kevir be, doşek erd be, orxan bi heft ciyaya bi qul be.

ref: biwêjek kurdî ji Efrînê, Berhevker û amadeker: Mihemed Elî û Luqman Gulîn, Efrîn, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009

forms:
orẍan
yurxan
yurẍan
organ

etymology_text: Ji tirkî yorgan (“lihêf, orxan”), hevrehayoğun û yoğurmak. Bo ketina Y ji destpêka peyvên ji tirkî wergirtî, bidin ber: ol, aprax, erpîze...


nivar

glosses: nûjen, modern, hevçerx, hevdem, nû, teze

text: Lewre hemû rûpelên rojameya jîn a ku hem kurd û hem jî cîhana derve raçav dikirin, ji xwendevanan doza ku bi serbilindî dîrok, ziman, çand û wêjeya xwe ji cîhanê re destnîşan bikin û li gorî mercên nivar tevle xwendin û zanîna serdemê bibin, dikir.

ref: Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009

forms:
nivartir (comparative)
herî nivar (superlative)
nivartirîn (superlative)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /nɪˈvɑːɾ/

hyphenation: ni·var


vejandin

glosses: Sax kirin, geş kirin, xurt kirin, rabûn, dîsan dest bi jiyanê kirin, gur kirin, nû kirin, nivar kirin, ji nû ve jiyan lê peyda kirin.

text:
Nexmê we ji perdeyê derînim
Zînê û Memê ji nû vejînim

ref: Ehmedê Xanî

forms:
vedijînim (present)
vedijînî (present)
vedijîne (present)
vedijînin (present)
vejîne (imperative singular)
vejînin (imperative plural)
vejand (past)
vejand (past)
vejand (past)
vejand (past)
ve –jîn– (root present)
ve –jand– (root past)
ez vedijînim (indicative present positive)
ez venajînim (indicative present negative)
min vejand (indicative past positive)
min venejand (indicative past negative)
tu vedijînî (indicative present positive)
tu venajînî (indicative present negative)
te vejand (indicative past positive)
te venejand (indicative past negative)
ew vedijîne (indicative present positive)
ew venajîne (indicative present negative)
wê/wî vejand (indicative past positive)
wê/wî venejand (indicative past negative)
em vedijînin (indicative present positive)
em venajînin (indicative present negative)
me vejand (indicative past positive)
me venejand (indicative past negative)
hûn vedijînin (indicative present positive)
hûn venajînin (indicative present negative)
we vejand (indicative past positive)
we venejand (indicative past negative)
ew vedijînin (indicative present positive)
ew venajînin (indicative present negative)
wan vejand (indicative past positive)
wan venejand (indicative past negative)
min vedijand (imperfect positive)
min venedijand (imperfect negative)
min vejandibû (positive)
min venejandibû (negative)
te vedijand (imperfect positive)
te venedijand (imperfect negative)
te vejandibû (positive)
te venejandibû (negative)
wê/wî vedijand (imperfect positive)
wê/wî venedijand (imperfect negative)
wê/wî vejandibû (positive)
wê/wî venejandibû (negative)
me vedijand (imperfect positive)
me venedijand (imperfect negative)
me vejandibû (positive)
me venejandibû (negative)
we vedijand (imperfect positive)
we venedijand (imperfect negative)
we vejandibû (positive)
we venejandibû (negative)
wan vedijand (imperfect positive)
wan venedijand (imperfect negative)
wan vejandibû (positive)
wan venejandibû (negative)
ez ê vejînim (future positive)
ez ê venejînim (future negative)
minê vejandibe (future perfect positive)
minê venejandibe (future perfect negative)
tu yê vejînî (future positive)
tu yê venejînî (future negative)
teyê vejandibe (future perfect positive)
teyê venejandibe (future perfect negative)
ew ê vejîne (future positive)
ew ê venejîne (future negative)
wê/wîyê vejandibe (future perfect positive)
wê/wîyê venejandibe (future perfect negative)
em ê vejînin (future positive)
em ê venejînin (future negative)
meyê vejandibe (future perfect positive)
meyê venejandibe (future perfect negative)
hûn ê vejînin (future positive)
hûn ê venejînin (future negative)
weyê vejandibe (future perfect positive)
weyê venejandibe (future perfect negative)
ew ê vejînin (future positive)
ew ê venejînin (future negative)
wanê vejandibe (future perfect positive)
wanê venejandibe (future perfect negative)
min vejandiye (perfect positive)
min venejandiye (perfect negative)
min vejandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min venejandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te vejandiye (perfect positive)
te venejandiye (perfect negative)
te vejandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te venejandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî vejandiye (perfect positive)
wê/wî venejandiye (perfect negative)
wê/wî vejandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî venejandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me vejandiye (perfect positive)
me venejandiye (perfect negative)
me vejandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me venejandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we vejandiye (perfect positive)
we venejandiye (perfect negative)
we vejandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we venejandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan vejandiye (perfect positive)
wan venejandiye (perfect negative)
wan vejandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan venejandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez vejînim (present subjunctive positive)
(bila) ez venejînim (present subjunctive negative)
(bila) min vejandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min venejandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu vejînî (present subjunctive positive)
(bila) tu venejînî (present subjunctive negative)
(bila) te vejandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te venejandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew vejîne (present subjunctive positive)
(bila) ew venejîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî vejandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî venejandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em vejînin (present subjunctive positive)
(bila) em venejînin (present subjunctive negative)
(bila) me vejandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me venejandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn vejînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn venejînin (present subjunctive negative)
(bila) we vejandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we venejandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew vejînin (present subjunctive positive)
(bila) ew venejînin (present subjunctive negative)
(bila) wan vejandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan venejandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min vejanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min venejanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min vejandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min venejandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te vejanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te venejanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te vejandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te venejandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî vejanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî venejanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî vejandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî venejandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me vejanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me venejanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me vejandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me venejandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we vejanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we venejanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we vejandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we venejandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan vejanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan venejanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan vejandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan venejandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê vejanda (present conditional positive)
minê venejanda (present conditional negative)
minê vejandibûya (preterite conditional positive)
minê venejandibûya (preterite conditional negative)
teyê vejanda (present conditional positive)
teyê venejanda (present conditional negative)
teyê vejandibûya (preterite conditional positive)
teyê venejandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê vejanda (present conditional positive)
wê/wîyê venejanda (present conditional negative)
wê/wîyê vejandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê venejandibûya (preterite conditional negative)
meyê vejanda (present conditional positive)
meyê venejanda (present conditional negative)
meyê vejandibûya (preterite conditional positive)
meyê venejandibûya (preterite conditional negative)
weyê vejanda (present conditional positive)
weyê venejanda (present conditional negative)
weyê vejandibûya (preterite conditional positive)
weyê venejandibûya (preterite conditional negative)
wanê vejanda (present conditional positive)
wanê venejanda (present conditional negative)
wanê vejandibûya (preterite conditional positive)
wanê venejandibûya (preterite conditional negative)
(tu) vejîne (imperative present positive)
(tu) venejîne (imperative present negative)
(hûn) vejînin (imperative present positive)
(hûn) venejînin (imperative present negative)
ڤهژاندن
vejiyandin

etymology_text: Ji ve- + jiyandin.

ipa: /vɛʒɑːnˈdɪn/

hyphenation: ve·jan·din


vejandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /vɛʒɑːnˈdɪn/


jiyandin

glosses: geş kirin, xurt bûn, ji nû ve jiyan lê peyda kirin, dîsan dest bi jiyanê kirin

forms:
dijiyînim (present)
dijiyînî (present)
dijiyîne (present)
dijiyînin (present)
bijiyîne (imperative singular)
bijiyînin (imperative plural)
jiyand (past)
jiyand (past)
jiyand (past)
jiyand (past)
–jiyîn– (root present)
–jiyand– (root past)
ez dijiyînim (indicative present positive)
ez najiyînim (indicative present negative)
min jiyand (indicative past positive)
min nejiyand (indicative past negative)
tu dijiyînî (indicative present positive)
tu najiyînî (indicative present negative)
te jiyand (indicative past positive)
te nejiyand (indicative past negative)
ew dijiyîne (indicative present positive)
ew najiyîne (indicative present negative)
wê/wî jiyand (indicative past positive)
wê/wî nejiyand (indicative past negative)
em dijiyînin (indicative present positive)
em najiyînin (indicative present negative)
me jiyand (indicative past positive)
me nejiyand (indicative past negative)
hûn dijiyînin (indicative present positive)
hûn najiyînin (indicative present negative)
we jiyand (indicative past positive)
we nejiyand (indicative past negative)
ew dijiyînin (indicative present positive)
ew najiyînin (indicative present negative)
wan jiyand (indicative past positive)
wan nejiyand (indicative past negative)
min dijiyand (imperfect positive)
min nedijiyand (imperfect negative)
min jiyandibû (positive)
min nejiyandibû (negative)
te dijiyand (imperfect positive)
te nedijiyand (imperfect negative)
te jiyandibû (positive)
te nejiyandibû (negative)
wê/wî dijiyand (imperfect positive)
wê/wî nedijiyand (imperfect negative)
wê/wî jiyandibû (positive)
wê/wî nejiyandibû (negative)
me dijiyand (imperfect positive)
me nedijiyand (imperfect negative)
me jiyandibû (positive)
me nejiyandibû (negative)
we dijiyand (imperfect positive)
we nedijiyand (imperfect negative)
we jiyandibû (positive)
we nejiyandibû (negative)
wan dijiyand (imperfect positive)
wan nedijiyand (imperfect negative)
wan jiyandibû (positive)
wan nejiyandibû (negative)
ez ê bijiyînim (future positive)
ez ê nejiyînim (future negative)
minê jiyandibe (future perfect positive)
minê nejiyandibe (future perfect negative)
tu yê bijiyînî (future positive)
tu yê nejiyînî (future negative)
teyê jiyandibe (future perfect positive)
teyê nejiyandibe (future perfect negative)
ew ê bijiyîne (future positive)
ew ê nejiyîne (future negative)
wê/wîyê jiyandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nejiyandibe (future perfect negative)
em ê bijiyînin (future positive)
em ê nejiyînin (future negative)
meyê jiyandibe (future perfect positive)
meyê nejiyandibe (future perfect negative)
hûn ê bijiyînin (future positive)
hûn ê nejiyînin (future negative)
weyê jiyandibe (future perfect positive)
weyê nejiyandibe (future perfect negative)
ew ê bijiyînin (future positive)
ew ê nejiyînin (future negative)
wanê jiyandibe (future perfect positive)
wanê nejiyandibe (future perfect negative)
min jiyandiye (perfect positive)
min nejiyandiye (perfect negative)
min jiyandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nejiyandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te jiyandiye (perfect positive)
te nejiyandiye (perfect negative)
te jiyandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nejiyandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî jiyandiye (perfect positive)
wê/wî nejiyandiye (perfect negative)
wê/wî jiyandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nejiyandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me jiyandiye (perfect positive)
me nejiyandiye (perfect negative)
me jiyandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nejiyandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we jiyandiye (perfect positive)
we nejiyandiye (perfect negative)
we jiyandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nejiyandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan jiyandiye (perfect positive)
wan nejiyandiye (perfect negative)
wan jiyandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nejiyandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bijiyînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nejiyînim (present subjunctive negative)
(bila) min jiyandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nejiyandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bijiyînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nejiyînî (present subjunctive negative)
(bila) te jiyandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nejiyandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bijiyîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nejiyîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî jiyandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nejiyandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bijiyînin (present subjunctive positive)
(bila) em nejiyînin (present subjunctive negative)
(bila) me jiyandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nejiyandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bijiyînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nejiyînin (present subjunctive negative)
(bila) we jiyandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nejiyandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bijiyînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nejiyînin (present subjunctive negative)
(bila) wan jiyandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nejiyandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bijiyanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nejiyanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min jiyandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nejiyandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bijiyanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nejiyanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te jiyandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nejiyandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bijiyanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nejiyanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî jiyandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nejiyandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bijiyanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nejiyanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me jiyandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nejiyandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bijiyanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nejiyanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we jiyandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nejiyandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bijiyanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nejiyanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan jiyandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nejiyandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bijiyanda (present conditional positive)
minê nejiyanda (present conditional negative)
minê jiyandibûya (preterite conditional positive)
minê nejiyandibûya (preterite conditional negative)
teyê bijiyanda (present conditional positive)
teyê nejiyanda (present conditional negative)
teyê jiyandibûya (preterite conditional positive)
teyê nejiyandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bijiyanda (present conditional positive)
wê/wîyê nejiyanda (present conditional negative)
wê/wîyê jiyandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nejiyandibûya (preterite conditional negative)
meyê bijiyanda (present conditional positive)
meyê nejiyanda (present conditional negative)
meyê jiyandibûya (preterite conditional positive)
meyê nejiyandibûya (preterite conditional negative)
weyê bijiyanda (present conditional positive)
weyê nejiyanda (present conditional negative)
weyê jiyandibûya (preterite conditional positive)
weyê nejiyandibûya (preterite conditional negative)
wanê bijiyanda (present conditional positive)
wanê nejiyanda (present conditional negative)
wanê jiyandibûya (preterite conditional positive)
wanê nejiyandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bijiyîne (imperative present positive)
(tu) nejiyîne (imperative present negative)
(hûn) bijiyînin (imperative present positive)
(hûn) nejiyînin (imperative present negative)
ژیاندن
jandin

ipa: /ʒɪjɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-jiyandin.wav

hyphenation: ji·yan·din


jiyandin

ipa: /ʒɪjɑːnˈdɪn/


pat

text: Reşîd dibêje ku ev metelok xwedî dîrokeke ne diyar in, lewre zimanê ku ew pê hatine vegotin jî wisa xwedî dîrokeke ne diyar e û di encamê de xelkê vî zimanî jî wisa kevin e û ji kûrahiya dîrokê tê… Bi vî teşeyî peresîna kesayetiya dîrokî ya miletê Kurd pat bi van metelokan ve girêdayî ye, ango çi qas metelok kone û dewlemend bin, ziman jî wisa kone û dewlemend e.


pat

glosses: tepa (lêdana sivik, tibabek, nîvişk, kêrhatî, di demî de, lêkdayî, amade


raje

glosses:
xizmet, servîs
tişta/ê bo kesek din têt kirin

text: Wek akam, Reşîd dixweze du regezên sereke ên ku gelê Kurd wek gelekî resen û zimanê wî dara û dewlemend biselimîne, û ev jî bixwe ji pêdiviyên çespandina fereziya netewî a li gorî demê diviyabû bihata damezirandin ta bikarîba şûd û kelkê ji rewşa heyîn werbigire. Reşîd pêşniyar dike ku xebatên der barê metelokan de bûne, divê der barê Mûzîk, fêr, dab, cil, çîrok, efsane de û hwd bê kirin, çimkî ev hêmanên navborî dê hem asoyên heyîna Kurdî ronîtir bikin û hem jî têkevin rajeya (xizmeta) kesayetiya netewî ya miletê Kurd.

forms:
rade
rêje

notes:
raje kirin
rajekirin
rajekirî


ged

glosses: xwî, xislet, karakter, taybetmendî, xusûsiyet

text: Xwendevanên birêz, di destpêkê de dibe ev wek serpêhatiyeke Jimes Bonde bê xuyakirin, lê mixabin ev rastî ye, û li herêma Efrînê jî qewimî ye, û min xwast wê bi hûrbînî binivîsim ta xelk hay rastiya van bûyerên dilşewat û dilêş bibe û hay biv û telûkeya kuştina ku jê re dibêjin kuştina namûsê bibe, ka ta çi radeyê ziyan û zirarê digihîne civaka me Kurdan, û min xwast ji wan re diyar bikim ku kuştina namûsê bi resenê xwe ne ji fêr û dabên kurdan e, li rex wê ne ji fêr û daba mirovê Kurd e ku ewqas diyaroka jinan nizim û kêm bike, berevajî; jina kurd ji destpêka dîroka me ta roja îro xwediya diyaroka tev bilind û birêz bû, û van angaşt û derewên namûsê tu rojan ne ji ged û taybetmendiyên me Kurdan bûn, heke mirov li stran û dastanên Kurdan ên evînî vegere dê wek mînakeke biçûk diyaroka rast ya jinan nas bike!

ref: Mihemed Elî: Kuştina namûsê diyardeyeke qirêj di serdemekî nivar de ye, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009

glosses: taybetî, xûy, çawanî, xisûsiyet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
geda
gede

ipa: /ɡɛd/


xwî

glosses: ged, xislet, karakter, taybetmendî, xisûsiyet

glosses: taybetî, xusûsiyet, edgar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
xûy
xwê

etymology_text: Binêre xûy.

ipa: /xʷiː/


perist

glosses: pîroz, peristî, tişta/ê ku tê peristin yan hejî peristinê ye

forms: perest

etymology_text: peristin - -in


sorax

glosses: lêkolîn, vekolîn, pişkinîn, teftîş, ezmûn, ceribandin

forms: sorav

notes:
sorax kirin
soraxkirin
soraxkirî


silikîn

text:
Ji Qewalisî, Bilbas silikî.
Wan Şeref anî bi ser vî milkî.

ref: Destana Mihemed Axayê Kelhokî, berhevkirina: Şakir Epözdemir, Kovara Mehname, hj. 82, Geocities.com/kmehname, jêwergirtin: 7/2009

etymology_text: Ji sil + -ikîn.

ipa: /sɪlɪˈkiːn/

hyphenation: si·li·kîn


silikandin

glosses: enirandin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
disilikînim (present)
disilikînî (present)
disilikîne (present)
disilikînin (present)
bisilikîne (imperative singular)
bisilikînin (imperative plural)
silikand (past)
silikand (past)
silikand (past)
silikand (past)
–silikîn– (root present)
–silikand– (root past)
ez disilikînim (indicative present positive)
ez nasilikînim (indicative present negative)
min silikand (indicative past positive)
min nesilikand (indicative past negative)
tu disilikînî (indicative present positive)
tu nasilikînî (indicative present negative)
te silikand (indicative past positive)
te nesilikand (indicative past negative)
ew disilikîne (indicative present positive)
ew nasilikîne (indicative present negative)
wê/wî silikand (indicative past positive)
wê/wî nesilikand (indicative past negative)
em disilikînin (indicative present positive)
em nasilikînin (indicative present negative)
me silikand (indicative past positive)
me nesilikand (indicative past negative)
hûn disilikînin (indicative present positive)
hûn nasilikînin (indicative present negative)
we silikand (indicative past positive)
we nesilikand (indicative past negative)
ew disilikînin (indicative present positive)
ew nasilikînin (indicative present negative)
wan silikand (indicative past positive)
wan nesilikand (indicative past negative)
min disilikand (imperfect positive)
min nedisilikand (imperfect negative)
min silikandibû (positive)
min nesilikandibû (negative)
te disilikand (imperfect positive)
te nedisilikand (imperfect negative)
te silikandibû (positive)
te nesilikandibû (negative)
wê/wî disilikand (imperfect positive)
wê/wî nedisilikand (imperfect negative)
wê/wî silikandibû (positive)
wê/wî nesilikandibû (negative)
me disilikand (imperfect positive)
me nedisilikand (imperfect negative)
me silikandibû (positive)
me nesilikandibû (negative)
we disilikand (imperfect positive)
we nedisilikand (imperfect negative)
we silikandibû (positive)
we nesilikandibû (negative)
wan disilikand (imperfect positive)
wan nedisilikand (imperfect negative)
wan silikandibû (positive)
wan nesilikandibû (negative)
ez ê bisilikînim (future positive)
ez ê nesilikînim (future negative)
minê silikandibe (future perfect positive)
minê nesilikandibe (future perfect negative)
tu yê bisilikînî (future positive)
tu yê nesilikînî (future negative)
teyê silikandibe (future perfect positive)
teyê nesilikandibe (future perfect negative)
ew ê bisilikîne (future positive)
ew ê nesilikîne (future negative)
wê/wîyê silikandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nesilikandibe (future perfect negative)
em ê bisilikînin (future positive)
em ê nesilikînin (future negative)
meyê silikandibe (future perfect positive)
meyê nesilikandibe (future perfect negative)
hûn ê bisilikînin (future positive)
hûn ê nesilikînin (future negative)
weyê silikandibe (future perfect positive)
weyê nesilikandibe (future perfect negative)
ew ê bisilikînin (future positive)
ew ê nesilikînin (future negative)
wanê silikandibe (future perfect positive)
wanê nesilikandibe (future perfect negative)
min silikandiye (perfect positive)
min nesilikandiye (perfect negative)
min silikandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nesilikandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te silikandiye (perfect positive)
te nesilikandiye (perfect negative)
te silikandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nesilikandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî silikandiye (perfect positive)
wê/wî nesilikandiye (perfect negative)
wê/wî silikandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nesilikandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me silikandiye (perfect positive)
me nesilikandiye (perfect negative)
me silikandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nesilikandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we silikandiye (perfect positive)
we nesilikandiye (perfect negative)
we silikandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nesilikandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan silikandiye (perfect positive)
wan nesilikandiye (perfect negative)
wan silikandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nesilikandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bisilikînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nesilikînim (present subjunctive negative)
(bila) min silikandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nesilikandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bisilikînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nesilikînî (present subjunctive negative)
(bila) te silikandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nesilikandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisilikîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nesilikîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî silikandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesilikandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bisilikînin (present subjunctive positive)
(bila) em nesilikînin (present subjunctive negative)
(bila) me silikandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nesilikandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bisilikînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nesilikînin (present subjunctive negative)
(bila) we silikandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nesilikandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisilikînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nesilikînin (present subjunctive negative)
(bila) wan silikandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nesilikandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bisilikanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nesilikanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min silikandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nesilikandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bisilikanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nesilikanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te silikandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nesilikandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bisilikanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesilikanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî silikandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesilikandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bisilikanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nesilikanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me silikandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nesilikandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bisilikanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nesilikanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we silikandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nesilikandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bisilikanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nesilikanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan silikandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nesilikandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bisilikanda (present conditional positive)
minê nesilikanda (present conditional negative)
minê silikandibûya (preterite conditional positive)
minê nesilikandibûya (preterite conditional negative)
teyê bisilikanda (present conditional positive)
teyê nesilikanda (present conditional negative)
teyê silikandibûya (preterite conditional positive)
teyê nesilikandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bisilikanda (present conditional positive)
wê/wîyê nesilikanda (present conditional negative)
wê/wîyê silikandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nesilikandibûya (preterite conditional negative)
meyê bisilikanda (present conditional positive)
meyê nesilikanda (present conditional negative)
meyê silikandibûya (preterite conditional positive)
meyê nesilikandibûya (preterite conditional negative)
weyê bisilikanda (present conditional positive)
weyê nesilikanda (present conditional negative)
weyê silikandibûya (preterite conditional positive)
weyê nesilikandibûya (preterite conditional negative)
wanê bisilikanda (present conditional positive)
wanê nesilikanda (present conditional negative)
wanê silikandibûya (preterite conditional positive)
wanê nesilikandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bisilikîne (imperative present positive)
(tu) nesilikîne (imperative present negative)
(hûn) bisilikînin (imperative present positive)
(hûn) nesilikînin (imperative present negative)

etymology_text: Ji sil + -ikandin.

ipa: /sɪlɪkɑːnˈdɪn/

hyphenation: si·li·kan·din


hevalok

forms:
heyranok
payizok

etymology_text: Ji heval + -ok.


duşes

text: Duşesa Sosret, Tişta Kej: Sylvia Plath

ref: sernavê nivîsarek Kawa Nemir, Kovara W, 3/2009

forms: duşeş

etymology_text: Bi fransî duchesse ji duc + -esse ji latînî dux

војвотка

roman: vójvotka

герцогиня

roman: g'ercogín'a


duk

glosses:
pileyek arîstokratan e,
kesê xwediyê wê pileyê

forms:
dûk
kont
vîzkont

etymology_text: Bi fransî duc ji latînî dux

ге́рцаг

roman: hjércah

князь

roman: knjazʹ

хе́рцог

roman: hércog

дук

roman: duk

公爵

roman: gōngjué

دُوق

roman: dūq

դուքս

roman: dukʻs

ჰერცოგი

roman: hercogi

ერისთავი

roman: eristavi

शासक

roman: śāsak

דוכס

roman: dukás

공작

roman: gongjak

војвода

roman: vojvoda

ᡤᡠᠩ

roman: gung

ड्यूक

roman: ḍyūk

гүн

roman: gün

دوقه

roman: duka

ге́рцог

roman: gércog

ดุ๊ก

roman: dúk

ге́рцог

roman: hércoh

ចៅពញា

roman: chav pnyie

អ្នកឧកញ៉ា

roman: neak ok nha

הערצאָג

roman: hertsog

δούκας

roman: doúkas

δούξ

roman: doúx

ipa: /dʊk/

hyphenation: duk


ranze

glosses:
textên (qerewêlên) li ser hev,
textên du- yan sê-tebeqî

forms:
ranza
razan


gil

text: "Gil" bi kurmancî "herrî" ye û li herêmaSerhedê hê jî gotineke zindî ye.

ref: Feratê Dengizî: Sirra peyvan, Amidakurd.com, 5/2009

glosses: axesork, herrî, cureyekî axê ye ku cerk û denan pê çêdiken

forms:
gilik
gilk
gîl
gîlik
gîlk
ax
gêç
qûm
xîz

etymology_text: Hevreha farisî گل (gil), pehlewî gil, belkî ji zimanên îranî lê herwiha belkî hevreha peyva "qîr", bi rêya erebî ji akadî [Peyv?]qiru.

грязь

roman: grjazʹ

ipa: /ɡɪl/

notes:
bûn gil
kirin gil


gil

text: Bunlar benim dayıgillerim oluyor.

glosses: famîle, familye, wateya famîlayê de bi awayekî piraniyê tê

text: Kedigiller.


flort

glosses:
nazdarî, nazbûn, celwe, îşwe, alûsî, cîlwe, nazdarî, naz-û-nûz, nazî, nazîtî, naztî,
îşaretên ku jin û mêr bi awirên çavan didin hev daku diyar bikin ku ji hev hez dikin

text: Beriya çar pênc saetan nasekî min ê ji Çewlikê ku birayê wî di nav têkoşîna azadiyê de şehîd bûye, bi awayekî ji xwe ewle ji min re weha got: ”Doza tirkîtî û kurdîtiyê vala ye. Em ê hemî bimirin û biçin. Tê tirsa Xweda sah bikî, kêmasî roja înê li mizgeftê limêj bikî û hêsan bibî. Hewldanên wekî din vala ne.” Wisa xuya bû ku ji van gotinên xwe pir bawer e. Mêrik çûye li ser çokên dewletê rûniştiye. Vê pevlîstina xwe ya pasîf û florta xwe jî, mîna ’tirsa Xweda’ kod kiriye. Min hewl da hinekî wî bibişkêfim; dengê xwe daye AKP’ê û dê vê carê jî wisa bike. Piştî min jê fam kir, min jê re got: ”Dengê xwe bide AKPê, tê teqez biçî bihuştê”. Şaş bû. Li ber tengezariya bê wate ya di nêrînên wî de veşarî ketim.

ref: Hejarê Şamil (wergêr mfa), Projeya bi dizî ya AKP'ê, Amidakurd.com, 7/200

forms: filort

etymology_text: Bi rêya fransî flirt, ji îngilîzî flirt, ji fransiya kevn fleureter.

hyphenation: flort


pirbêj

text: Anku mirov çênabe basî xelkê ne li cem xwe bike, herwisa nabe mirov î pirbêj be çinku (ji ber ku) mirovê pirbêj tiştê baş û xerab dê bêje û xelkê li civatê ji xwe dilgiran dike.

ref: Denwan.de, jêwergirtin: 7/2009

forms:
پڕبێژ
pirrbêj

etymology_text: Ji pir + -bêj.

ثارة

roman: ṯāra

hyphenation: pir·bêj


nifîn

glosses: nifrîn, beddua, nefret, dijûn, nalet, lanet

glosses: sixêf^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: nivîn


wêvetir

glosses: hê zêdetir wêve, hê pirtir ber bi wir ve

text: Ji derdê van kurdan ez nizanim ez ê ji Almanyayê wêvetir bi ku de biçim.

ref: Evdile Koçer: Soza Emîne Aynayê û çend pêşniyarên xwendevanan, Pen-kurd.org, 7/2009

forms:
وێڤەتر
wêdatir
wêdetir
wêvatir
pêvetir

etymology_text: Ji wêve + -tir.


kiş

text: Min go li rexan în neko kecrew weko ferzînŞah gote mi kiş mat-i li baz-i feres î tuMin go te divê ser ji reqîbî bibirim ez

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
kişwer
kişûmat

hyphenation: kiş


kişmiş

text: Dayê ka hinekî kişmiş bîne ez çay vexwim.

text: Pitê ka îro ji me ra hinekî birincê kişmiş çêke, wisa dilê min diçê.

glosses: Kesê/a ku di civakekê de fizûlî ye yan jî nayê xwastin.

forms: gijnîj

etymology_text: Hevreha farisî کشمش (kişmiş), ji zimanên îranî. kişmiş (“tiriyê hûrik”) ya tirkî û azerî û ქიშმიში (kišmiši, “mêwîj”) ya gurcî ji îranî hatine wergirtin.


mejû

forms:
مەژوو
mêjû

مُخ

roman: mux

مغز

roman: meẍz

મગજ

roman: magaj

मस्तिष्क

roman: mastiṣk

뇌

roman: noe

मस्तिष्क

roman: mastiṣka

мозг

roman: mozg

मस्तिष्कं

roman: mastiṣkaṃ

мозок

roman: mozok

εγκέφαλος

roman: egkéfalos

ipa: /mɛˈʒuː/

hyphenation: me·jû


meqtûl

glosses:
kuştî, qetilkirî,
kesa/ê ku hatiye kuştin anku qetilkirin

text: Ji ber ku hatiye kuştin jî peyva maqtûl ango yê ku hatiye kuştin li navê wî zêde kirine. Lê ew herî zêde bi navê Suhrewerdî hatiye naskirin.

ref: Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 5: Suhrewerdî, Serhed.org, 7/2009

forms:
meqtûltir (comparative)
herî meqtûl (superlative)
meqtûltirîn (superlative)

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: me- + qetil

σκοτωμένος

roman: skotoménos

δολοφονημένος

roman: dolofoniménos

πεθαμένος

roman: pethaménos


îşraq

forms:
işraq
îşrak

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî şerq


hayraz

glosses: Bi tiştek razber hesîn, di bin bandora tiştekî de ramana afirandina tiştekî ketin serê kesekî.

forms: heyraz

etymology_text: Ji hay + raz.


xwedza

forms:
xweda
xweda

etymology_text: (di) + xwe + de + zan - -n


îlham

forms:
îlham
îlhan

etymology_text: Ji erebî إِلْهَام (ʾilhām, “sirûş, îlham”).

натхне́нне

roman: natxnjénnje

вдъхновение

roman: vdǎhnovenie

鼓舞

roman: gǔwǔ

靈感

roman: línggǎn

إِلْهَام

roman: ʾilhām

ոգեշնչում

roman: ogešnčʻum

შთაგონება

roman: štagoneba

ინსპირაცია

roman: insṗiracia

הַשְׁרָאָה

roman: hashraá

고취

roman: gochwi

고무

roman: gomu

격려

roman: gyeongnyeo

감화

roman: gamhwa

вдахнове́ние

roman: vdahnovénie

вдохнове́ние

roman: vdoxnovénije

натхне́ння

roman: natxnénnja

έμπνευση

roman: émpnefsi


sembolîze

glosses: sembolîze kirin: nîşana tiştekî bûn, sembola tiştekî bûn

forms: simbolîze

etymology_text: Bi rêya fransî symbolisé ji symboliser ji latînî symbolus / symbolum ji yewnaniya kevn σύμβολον ji συμβάλλω ji σύν + βάλλω ("lê didim", "diavêjim")

notes:
sembolîze kirin
sembolîzekirin
sembolîzekirî


serqisê

glosses:
bi kurtî, bi kurt û kurmancî, welhasil,
em dirêj nekin


îslamiyet

glosses: Dînê îslamê, ola misilmanan, baweriyên îslamê.

text: Îslamiyet di hiş û mêjiyên bawermedê xwe de ne tenê bîr û baweriyekê, di heman demê de hişmendiyekê jî ava dike.

ref: Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 4: Dînawerî, Serhed.org, 7/2009

forms: islamiyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]. Wekheva îslamî + -yet.