deng lê kirin

glosses: deng li yekî/yekê kirin. yek ji xewê hesandin, ji xew rakirin, hişyar kirin

forms:
deng lê dikim (present)
deng lê dikî (present)
deng lê dike (present)
deng lê dikin (present)
deng lê bike (imperative singular)
deng lê bikin (imperative plural)
deng lê kir (past)
deng lê kir (past)
deng lê kir (past)
deng lê kir (past)
deng lê –k– (root present)
deng lê –kir– (root past)
ez deng lê dikim (indicative present positive)
ez deng lê nakim (indicative present negative)
min deng lê kir (indicative past positive)
min deng lê nekir (indicative past negative)
tu deng lê dikî (indicative present positive)
tu deng lê nakî (indicative present negative)
te deng lê kir (indicative past positive)
te deng lê nekir (indicative past negative)
ew deng lê dike (indicative present positive)
ew deng lê nake (indicative present negative)
wê/wî deng lê kir (indicative past positive)
wê/wî deng lê nekir (indicative past negative)
em deng lê dikin (indicative present positive)
em deng lê nakin (indicative present negative)
me deng lê kir (indicative past positive)
me deng lê nekir (indicative past negative)
hûn deng lê dikin (indicative present positive)
hûn deng lê nakin (indicative present negative)
we deng lê kir (indicative past positive)
we deng lê nekir (indicative past negative)
ew deng lê dikin (indicative present positive)
ew deng lê nakin (indicative present negative)
wan deng lê kir (indicative past positive)
wan deng lê nekir (indicative past negative)
min deng lê dikir (imperfect positive)
min deng lê nedikir (imperfect negative)
min deng lê kiribû (positive)
min deng lê nekiribû (negative)
te deng lê dikir (imperfect positive)
te deng lê nedikir (imperfect negative)
te deng lê kiribû (positive)
te deng lê nekiribû (negative)
wê/wî deng lê dikir (imperfect positive)
wê/wî deng lê nedikir (imperfect negative)
wê/wî deng lê kiribû (positive)
wê/wî deng lê nekiribû (negative)
me deng lê dikir (imperfect positive)
me deng lê nedikir (imperfect negative)
me deng lê kiribû (positive)
me deng lê nekiribû (negative)
we deng lê dikir (imperfect positive)
we deng lê nedikir (imperfect negative)
we deng lê kiribû (positive)
we deng lê nekiribû (negative)
wan deng lê dikir (imperfect positive)
wan deng lê nedikir (imperfect negative)
wan deng lê kiribû (positive)
wan deng lê nekiribû (negative)
ez ê deng lê bikim (future positive)
ez ê deng lê nekim (future negative)
minê deng lê kiribe (future perfect positive)
minê deng lê nekiribe (future perfect negative)
tu yê deng lê bikî (future positive)
tu yê deng lê nekî (future negative)
teyê deng lê kiribe (future perfect positive)
teyê deng lê nekiribe (future perfect negative)
ew ê deng lê bike (future positive)
ew ê deng lê neke (future negative)
wê/wîyê deng lê kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê deng lê nekiribe (future perfect negative)
em ê deng lê bikin (future positive)
em ê deng lê nekin (future negative)
meyê deng lê kiribe (future perfect positive)
meyê deng lê nekiribe (future perfect negative)
hûn ê deng lê bikin (future positive)
hûn ê deng lê nekin (future negative)
weyê deng lê kiribe (future perfect positive)
weyê deng lê nekiribe (future perfect negative)
ew ê deng lê bikin (future positive)
ew ê deng lê nekin (future negative)
wanê deng lê kiribe (future perfect positive)
wanê deng lê nekiribe (future perfect negative)
min deng lê kiriye (perfect positive)
min deng lê nekiriye (perfect negative)
min deng lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min deng lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te deng lê kiriye (perfect positive)
te deng lê nekiriye (perfect negative)
te deng lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te deng lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî deng lê kiriye (perfect positive)
wê/wî deng lê nekiriye (perfect negative)
wê/wî deng lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî deng lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me deng lê kiriye (perfect positive)
me deng lê nekiriye (perfect negative)
me deng lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me deng lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we deng lê kiriye (perfect positive)
we deng lê nekiriye (perfect negative)
we deng lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we deng lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan deng lê kiriye (perfect positive)
wan deng lê nekiriye (perfect negative)
wan deng lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan deng lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez deng lê bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez deng lê nekim (present subjunctive negative)
(bila) min deng lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min deng lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu deng lê bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu deng lê nekî (present subjunctive negative)
(bila) te deng lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te deng lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew deng lê bike (present subjunctive positive)
(bila) ew deng lê neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî deng lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî deng lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em deng lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) em deng lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) me deng lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me deng lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn deng lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn deng lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) we deng lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we deng lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew deng lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew deng lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan deng lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan deng lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min deng lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min deng lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min deng lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min deng lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te deng lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te deng lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te deng lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te deng lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî deng lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî deng lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî deng lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî deng lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me deng lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me deng lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me deng lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me deng lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we deng lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we deng lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we deng lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we deng lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan deng lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan deng lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan deng lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan deng lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê deng lê bikira (present conditional positive)
minê deng lê nekira (present conditional negative)
minê deng lê kiribûya (preterite conditional positive)
minê deng lê nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê deng lê bikira (present conditional positive)
teyê deng lê nekira (present conditional negative)
teyê deng lê kiribûya (preterite conditional positive)
teyê deng lê nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê deng lê bikira (present conditional positive)
wê/wîyê deng lê nekira (present conditional negative)
wê/wîyê deng lê kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê deng lê nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê deng lê bikira (present conditional positive)
meyê deng lê nekira (present conditional negative)
meyê deng lê kiribûya (preterite conditional positive)
meyê deng lê nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê deng lê bikira (present conditional positive)
weyê deng lê nekira (present conditional negative)
weyê deng lê kiribûya (preterite conditional positive)
weyê deng lê nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê deng lê bikira (present conditional positive)
wanê deng lê nekira (present conditional negative)
wanê deng lê kiribûya (preterite conditional positive)
wanê deng lê nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) deng lê bike (imperative present positive)
(tu) deng lê neke (imperative present negative)
(hûn) deng lê bikin (imperative present positive)
(hûn) deng lê nekin (imperative present negative)

etymology_text: deng + lê + kirin


dan hev

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: birêveçûn.^([Ji bo vê maneyê çavkanî hewce ye. (+) ])

text: Me rêyeka dirêj da hev û em hatin.

forms:
didim hev (present)
didî hev (present)
dide hev (present)
didin hev (present)
bide hev (imperative singular)
bidin hev (imperative plural)
da hev (past)
da hev (past)
da hev (past)
da hev (past)
–d– hev (root present)
–da– hev (root past)
ez didim hev (indicative present positive)
ez nadim hev (indicative present negative)
min da hev (indicative past positive)
min neda hev (indicative past negative)
tu didî hev (indicative present positive)
tu nadî hev (indicative present negative)
te da hev (indicative past positive)
te neda hev (indicative past negative)
ew dide hev (indicative present positive)
ew nade hev (indicative present negative)
wê/wî da hev (indicative past positive)
wê/wî neda hev (indicative past negative)
em didin hev (indicative present positive)
em nadin hev (indicative present negative)
me da hev (indicative past positive)
me neda hev (indicative past negative)
hûn didin hev (indicative present positive)
hûn nadin hev (indicative present negative)
we da hev (indicative past positive)
we neda hev (indicative past negative)
ew didin hev (indicative present positive)
ew nadin hev (indicative present negative)
wan da hev (indicative past positive)
wan neda hev (indicative past negative)
min dida hev (imperfect positive)
min nedida hev (imperfect negative)
min dabû hev (positive)
min nedabû hev (negative)
te dida hev (imperfect positive)
te nedida hev (imperfect negative)
te dabû hev (positive)
te nedabû hev (negative)
wê/wî dida hev (imperfect positive)
wê/wî nedida hev (imperfect negative)
wê/wî dabû hev (positive)
wê/wî nedabû hev (negative)
me dida hev (imperfect positive)
me nedida hev (imperfect negative)
me dabû hev (positive)
me nedabû hev (negative)
we dida hev (imperfect positive)
we nedida hev (imperfect negative)
we dabû hev (positive)
we nedabû hev (negative)
wan dida hev (imperfect positive)
wan nedida hev (imperfect negative)
wan dabû hev (positive)
wan nedabû hev (negative)
ez ê bidim hev (future positive)
ez ê nedim hev (future negative)
minê dabe hev (future perfect positive)
minê nedabe hev (future perfect negative)
tu yê bidî hev (future positive)
tu yê nedî hev (future negative)
teyê dabe hev (future perfect positive)
teyê nedabe hev (future perfect negative)
ew ê bide hev (future positive)
ew ê nede hev (future negative)
wê/wîyê dabe hev (future perfect positive)
wê/wîyê nedabe hev (future perfect negative)
em ê bidin hev (future positive)
em ê nedin hev (future negative)
meyê dabe hev (future perfect positive)
meyê nedabe hev (future perfect negative)
hûn ê bidin hev (future positive)
hûn ê nedin hev (future negative)
weyê dabe hev (future perfect positive)
weyê nedabe hev (future perfect negative)
ew ê bidin hev (future positive)
ew ê nedin hev (future negative)
wanê dabe hev (future perfect positive)
wanê nedabe hev (future perfect negative)
min daye hev (perfect positive)
min nedaye hev (perfect negative)
min dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te daye hev (perfect positive)
te nedaye hev (perfect negative)
te dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî daye hev (perfect positive)
wê/wî nedaye hev (perfect negative)
wê/wî dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me daye hev (perfect positive)
me nedaye hev (perfect negative)
me dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we daye hev (perfect positive)
we nedaye hev (perfect negative)
we dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan daye hev (perfect positive)
wan nedaye hev (perfect negative)
wan dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bidim hev (present subjunctive positive)
(bila) ez nedim hev (present subjunctive negative)
(bila) min dabe hev (preterite subjunctive positive)
(bila) min nedabe hev (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bidî hev (present subjunctive positive)
(bila) tu nedî hev (present subjunctive negative)
(bila) te dabe hev (preterite subjunctive positive)
(bila) te nedabe hev (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bide hev (present subjunctive positive)
(bila) ew nede hev (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî dabe hev (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedabe hev (preterite subjunctive negative)
(bila) em bidin hev (present subjunctive positive)
(bila) em nedin hev (present subjunctive negative)
(bila) me dabe hev (preterite subjunctive positive)
(bila) me nedabe hev (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bidin hev (present subjunctive positive)
(bila) hûn nedin hev (present subjunctive negative)
(bila) we dabe hev (preterite subjunctive positive)
(bila) we nedabe hev (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bidin hev (present subjunctive positive)
(bila) ew nedin hev (present subjunctive negative)
(bila) wan dabe hev (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nedabe hev (preterite subjunctive negative)
(bila) min bidaya hev (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nedaya hev (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dabûya hev (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nedabûya hev (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bidaya hev (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nedaya hev (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dabûya hev (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nedabûya hev (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bidaya hev (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedaya hev (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dabûya hev (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedabûya hev (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bidaya hev (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nedaya hev (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dabûya hev (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nedabûya hev (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bidaya hev (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nedaya hev (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dabûya hev (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nedabûya hev (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bidaya hev (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedaya hev (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dabûya hev (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedabûya hev (pluperfect subjunctive negative)
minê bidaya hev (present conditional positive)
minê nedaya hev (present conditional negative)
minê dabûya hev (preterite conditional positive)
minê nedabûya hev (preterite conditional negative)
teyê bidaya hev (present conditional positive)
teyê nedaya hev (present conditional negative)
teyê dabûya hev (preterite conditional positive)
teyê nedabûya hev (preterite conditional negative)
wê/wîyê bidaya hev (present conditional positive)
wê/wîyê nedaya hev (present conditional negative)
wê/wîyê dabûya hev (preterite conditional positive)
wê/wîyê nedabûya hev (preterite conditional negative)
meyê bidaya hev (present conditional positive)
meyê nedaya hev (present conditional negative)
meyê dabûya hev (preterite conditional positive)
meyê nedabûya hev (preterite conditional negative)
weyê bidaya hev (present conditional positive)
weyê nedaya hev (present conditional negative)
weyê dabûya hev (preterite conditional positive)
weyê nedabûya hev (preterite conditional negative)
wanê bidaya hev (present conditional positive)
wanê nedaya hev (present conditional negative)
wanê dabûya hev (preterite conditional positive)
wanê nedabûya hev (preterite conditional negative)
(tu) bide hev (imperative present positive)
(tu) nede hev (imperative present negative)
(hûn) bidin hev (imperative present positive)
(hûn) nedin hev (imperative present negative)

etymology_text: Ji dan + hev.

ipa: /dɑːn hɛv/

hyphenation: dan hev


gura yekî kirin

glosses: guhdan yekî, bi gotinên yekî kirin, îteat kirin

forms: gurra yekî kirin

ipa: /ɡʊˈɾɑː jɛˈkiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: gu·ra ye·kî ki·rin


lox

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Kevirekî giran ê ku mîna merdaneyê teraş bûye û ji bo loxkirina xaniyên ax tê bikaranîn; da ku xanî bi ax û kayê ve bête dewiskirin û zivistanê dilop neke.

text: Piştî ku zilam digel jinan dizivirîn malê; karê zilaman yê duwemîn jî ew bû ku herin ser xanî û bi micerfan berfê baqij bikin. Piştî ber paqijkirinê îcar dor dihat ser loxê. Hewce bû ku bi qeys ser xanî bihatana loxkirin da ku ava bin berfê li ser xanî necive û dilopên avê nehên hundurê malê. Ji ber ku xaniyên gund hemû ji axê hatibûn çêkirin; dema berf ango baran bibariyan karê zilaman ew bûn ku ser xanî lox bikin.

ref: Kovara Çira, Bîranîna sibehekê, Siddik Bozarslan, hj. 17, havîn 1999, r. 36

text: Xaniyên ku hîn banê wan ax e, divê piştî her barîna berfê bên paqijkirin. Ji bo xanî dilop jî nekin divê bi loxê bên loxkirin.

ref: DÊRSIM – Berfê jiyan li mirov û ajelan du qat girantir kiriye https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/07122016 arşîv, Rudaw, 7.12.2016

forms:
loq
lûq
luq

etymology_text: Bi riya tirkî loğ yan yekser ji ermenî լող (loġ, “bangurdan, avjenî”).

ipa: /loːx/, /loːɣ/

hyphenation: lox


lox kirin

glosses: Tot kirin an jî gindirandina tiştekî. Li xanîyên ax bi lox tê kirin.

forms:
lox dikim (present)
lox dikî (present)
lox dike (present)
lox dikin (present)
lox bike (imperative singular)
lox bikin (imperative plural)
lox kir (past)
lox kir (past)
lox kir (past)
lox kir (past)

etymology_text: Ji lox + kirin.

ipa: /loːx kɪˈɾɪn/

hyphenation: lox ki·rin


zimanhal

glosses: rojnameya organa rêkxistinekê yan dezgehekê

forms: ezmanhal

etymology_text: Ji ziman + hal.


seraza

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses:
azad: serbest, rizgar, serbixwe, xweser,
ne kole, ne bindest, ne girtî, ne dîl, ne zindanî, ne êsîr

forms: aza

etymology_text: Hevreha azate ("esilzade") ya avestayî, azad ("esilzade; azad") ya pehlewî, آزاد (azad, “azad”) ya farisî, ji a- + zate (-za, zarok)


qurçifandin

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: jê kirina şitl, zîl, aja giyakî. Çarde gul bi destê dijminan hatin qurçifandin.


title: qurçifîn

redirect: qurçifandin

pos: hard-redirect


zembîlfiroş

text:
Zembîlfiroşlawkê rewal bû,
Bi kilfet û ehl û eyal bû,
Husnekî Ûsif li bal bû,
Heq rizaqê qismetê.

ref: Melayê Bateyî

glosses: Kesekê evîndar bû, xwe koşt ji ber evîna xwe, zembîlfrotin karê wî bû.

forms: زەمبیلفرۆش

etymology_text: Ji zembîl + -firoş


meres

glosses: kalik, killaş, sol, pêlav, qunik, kelaş, şekal, îsqarpîn, qundire, koş, şimik, hêdik, kaşûn,

glosses:
jî, temen, emr, umr
(tenê heywanên dirinde yên kedî yan kovî):

glosses: Ev se çend meresî ye? Ev şêr çend meresî ye hwd? (Ango çend caran zaye

etymology_text: Bi wateya "hirî" yan "ji hiriyê" ji erebî مَرِس (maris) yan jî bi metatezê ji peyveke wek "*ṣemer, bo nimûne ji îbranî צֶמֶר (tsémer) yan ji aramî עמר (ʿamar).


heq ne heq

forms:
heq ne heqtir (comparative)
herî heq ne heq (superlative)
heq ne heqtirîn (superlative)


qurmiçandin

glosses: (gul û giya yan leş) Ji ber piçek hişkkirinê zeml û geşiya wan jê birin.

text: Şakir bihêrs lebitî, eniya xwe qurmiçand. Xwest ku bipeyive, mela destê xwe dirêj kir û nehişt.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 51, ISBN 978-605-5585-41-9

forms:
diqurmiçînim (present)
diqurmiçînî (present)
diqurmiçîne (present)
diqurmiçînin (present)
biqurmiçîne (imperative singular)
biqurmiçînin (imperative plural)
qurmiçand (past)
qurmiçand (past)
qurmiçand (past)
qurmiçand (past)
–qurmiçîn– (root present)
–qurmiçand– (root past)
ez diqurmiçînim (indicative present positive)
ez naqurmiçînim (indicative present negative)
min qurmiçand (indicative past positive)
min nequrmiçand (indicative past negative)
tu diqurmiçînî (indicative present positive)
tu naqurmiçînî (indicative present negative)
te qurmiçand (indicative past positive)
te nequrmiçand (indicative past negative)
ew diqurmiçîne (indicative present positive)
ew naqurmiçîne (indicative present negative)
wê/wî qurmiçand (indicative past positive)
wê/wî nequrmiçand (indicative past negative)
em diqurmiçînin (indicative present positive)
em naqurmiçînin (indicative present negative)
me qurmiçand (indicative past positive)
me nequrmiçand (indicative past negative)
hûn diqurmiçînin (indicative present positive)
hûn naqurmiçînin (indicative present negative)
we qurmiçand (indicative past positive)
we nequrmiçand (indicative past negative)
ew diqurmiçînin (indicative present positive)
ew naqurmiçînin (indicative present negative)
wan qurmiçand (indicative past positive)
wan nequrmiçand (indicative past negative)
min diqurmiçand (imperfect positive)
min nediqurmiçand (imperfect negative)
min qurmiçandibû (positive)
min nequrmiçandibû (negative)
te diqurmiçand (imperfect positive)
te nediqurmiçand (imperfect negative)
te qurmiçandibû (positive)
te nequrmiçandibû (negative)
wê/wî diqurmiçand (imperfect positive)
wê/wî nediqurmiçand (imperfect negative)
wê/wî qurmiçandibû (positive)
wê/wî nequrmiçandibû (negative)
me diqurmiçand (imperfect positive)
me nediqurmiçand (imperfect negative)
me qurmiçandibû (positive)
me nequrmiçandibû (negative)
we diqurmiçand (imperfect positive)
we nediqurmiçand (imperfect negative)
we qurmiçandibû (positive)
we nequrmiçandibû (negative)
wan diqurmiçand (imperfect positive)
wan nediqurmiçand (imperfect negative)
wan qurmiçandibû (positive)
wan nequrmiçandibû (negative)
ez ê biqurmiçînim (future positive)
ez ê nequrmiçînim (future negative)
minê qurmiçandibe (future perfect positive)
minê nequrmiçandibe (future perfect negative)
tu yê biqurmiçînî (future positive)
tu yê nequrmiçînî (future negative)
teyê qurmiçandibe (future perfect positive)
teyê nequrmiçandibe (future perfect negative)
ew ê biqurmiçîne (future positive)
ew ê nequrmiçîne (future negative)
wê/wîyê qurmiçandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nequrmiçandibe (future perfect negative)
em ê biqurmiçînin (future positive)
em ê nequrmiçînin (future negative)
meyê qurmiçandibe (future perfect positive)
meyê nequrmiçandibe (future perfect negative)
hûn ê biqurmiçînin (future positive)
hûn ê nequrmiçînin (future negative)
weyê qurmiçandibe (future perfect positive)
weyê nequrmiçandibe (future perfect negative)
ew ê biqurmiçînin (future positive)
ew ê nequrmiçînin (future negative)
wanê qurmiçandibe (future perfect positive)
wanê nequrmiçandibe (future perfect negative)
min qurmiçandiye (perfect positive)
min nequrmiçandiye (perfect negative)
min qurmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nequrmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te qurmiçandiye (perfect positive)
te nequrmiçandiye (perfect negative)
te qurmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nequrmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî qurmiçandiye (perfect positive)
wê/wî nequrmiçandiye (perfect negative)
wê/wî qurmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nequrmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me qurmiçandiye (perfect positive)
me nequrmiçandiye (perfect negative)
me qurmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nequrmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we qurmiçandiye (perfect positive)
we nequrmiçandiye (perfect negative)
we qurmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nequrmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan qurmiçandiye (perfect positive)
wan nequrmiçandiye (perfect negative)
wan qurmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nequrmiçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biqurmiçînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nequrmiçînim (present subjunctive negative)
(bila) min qurmiçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nequrmiçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biqurmiçînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nequrmiçînî (present subjunctive negative)
(bila) te qurmiçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nequrmiçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqurmiçîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nequrmiçîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî qurmiçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nequrmiçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biqurmiçînin (present subjunctive positive)
(bila) em nequrmiçînin (present subjunctive negative)
(bila) me qurmiçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nequrmiçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biqurmiçînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nequrmiçînin (present subjunctive negative)
(bila) we qurmiçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nequrmiçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqurmiçînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nequrmiçînin (present subjunctive negative)
(bila) wan qurmiçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nequrmiçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biqurmiçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nequrmiçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min qurmiçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nequrmiçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biqurmiçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nequrmiçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te qurmiçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nequrmiçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biqurmiçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nequrmiçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî qurmiçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nequrmiçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biqurmiçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nequrmiçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me qurmiçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nequrmiçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biqurmiçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nequrmiçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we qurmiçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nequrmiçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biqurmiçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nequrmiçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan qurmiçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nequrmiçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biqurmiçanda (present conditional positive)
minê nequrmiçanda (present conditional negative)
minê qurmiçandibûya (preterite conditional positive)
minê nequrmiçandibûya (preterite conditional negative)
teyê biqurmiçanda (present conditional positive)
teyê nequrmiçanda (present conditional negative)
teyê qurmiçandibûya (preterite conditional positive)
teyê nequrmiçandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biqurmiçanda (present conditional positive)
wê/wîyê nequrmiçanda (present conditional negative)
wê/wîyê qurmiçandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nequrmiçandibûya (preterite conditional negative)
meyê biqurmiçanda (present conditional positive)
meyê nequrmiçanda (present conditional negative)
meyê qurmiçandibûya (preterite conditional positive)
meyê nequrmiçandibûya (preterite conditional negative)
weyê biqurmiçanda (present conditional positive)
weyê nequrmiçanda (present conditional negative)
weyê qurmiçandibûya (preterite conditional positive)
weyê nequrmiçandibûya (preterite conditional negative)
wanê biqurmiçanda (present conditional positive)
wanê nequrmiçanda (present conditional negative)
wanê qurmiçandibûya (preterite conditional positive)
wanê nequrmiçandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biqurmiçîne (imperative present positive)
(tu) nequrmiçîne (imperative present negative)
(hûn) biqurmiçînin (imperative present positive)
(hûn) nequrmiçînin (imperative present negative)
qermiçandin
qirmiçandin
qirçimandin
qerçimandin
qurçimandin
qijilîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /qʊɾmɪt͡ʃɑːnˈdɪn/


qurmiçandin

ipa: /qʊɾmɪt͡ʃɑːnˈdɪn/


deftergirtin

glosses: girtina hesabe serikatiyan, kar û barê serikatiyan kirin

etymology_text: Ji defter + girtin.


li yekî çûn

glosses: Bi kurm, an karakter, an xislet li yekî şibîn

forms: li yekî hatin

etymology_text: Ji li + yekî + çûn


li yekî hatin

glosses: Bi xûy, an karakter, an xislet li yekî şibiyanGelo van çavên şînên vî bêbavî li kê hatine


îna kirin

text: kor bîyê weleh îna bike, lal bîyê weleh îna bike oy oy

ref: ji straneka Meraşê

ipa: /iːˈnɑː kɪˈɾɪn/

hyphenation: î·na ki·rin


hejmarmend

glosses: kesê kû di warê hejmartin û hesêb da pispor e

ipa: /hɛʒmɑːɾˈmɛnd/

hyphenation: hej·mar·mend


belloq

forms:
belloqtir (comparative)
herî belloq (superlative)
belloqtirîn (superlative)


toret

glosses: adet û toret, kelepora grubek yan jî komek meriv, tevger û helwestên wan ên çandî û folklorî


jinû

glosses: parçeya lingê mirovî ya diçeme anku ditewe

forms:
ejno
jenû
juni
junî
ling
nig
pê
pî

etymology_text: Hevreha çok, ji proto-hindûewropî *ǵónu

колено

roman: koleno

коліно

roman: kolino

ipa: /ʒɪˈnuː/

hyphenation: ji·nû


sindif

glosses: bend, qeyd, zincîr, nîr, pêwend, peywend


xelîn

glosses: rûxan, xerab bûn, ji cih çûn, ji gehçûn, nexweş bûn, pê êşan, êşandin

text: Her çi qasî mêjiyê wî dilê wî ji rewşê xeliyabû jî, venereşiyabûn çav. Bes berê awirên xwe dabû çavên Remezan û serê xwe bera ber xwe dabû.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 70, ISBN 9786054497010

forms:
dixelim (present)
dixelî (present)
dixele (present)
dixelin (present)
bixele (imperative singular)
bixelin (imperative plural)
xelîm (past)
xeliyam (past)
xelî (past)
xeliyayî (past)
xelî (past)
xeliya (past)
xeliyan (past)
–xel– (root present)
–xelî– / –xeliya– (root past)
ez dixelim (indicative present positive)
ez naxelim (indicative present negative)
ez xelîm / xeliyam (indicative past positive)
ez nexelîm / nexeliyam (indicative past negative)
tu dixelî (indicative present positive)
tu naxelî (indicative present negative)
tu xelî / xeliyayî (indicative past positive)
tu nexelî / nexeliyayî (indicative past negative)
ew dixele (indicative present positive)
ew naxele (indicative present negative)
ew xelî / xeliya (indicative past positive)
ew nexelî / nexeliya (indicative past negative)
em dixelin (indicative present positive)
em naxelin (indicative present negative)
em xelîn / xeliyan (indicative past positive)
em nexelîn / nexeliyan (indicative past negative)
hûn dixelin (indicative present positive)
hûn naxelin (indicative present negative)
hûn xelîn / xeliyan (indicative past positive)
hûn nexelîn / nexeliyan (indicative past negative)
ew dixelin (indicative present positive)
ew naxelin (indicative present negative)
ew xelîn / xeliyan (indicative past positive)
ew nexelîn / nexeliyan (indicative past negative)
ez dixeliyam (imperfect positive)
ez nedixeliyam (imperfect negative)
ez xelîbûm / xeliyabûm (positive)
ez nexelîbûm / nexeliyabûm (negative)
tu dixeliyayî (imperfect positive)
tu nedixeliyayî (imperfect negative)
tu xelîbûyî / xeliyabûyî (positive)
tu nexelîbûyî / nexeliyabûyî (negative)
ew dixeliya (imperfect positive)
ew nedixeliya (imperfect negative)
ew xelîbû / xeliyabû (positive)
ew nexelîbû / nexeliyabû (negative)
em dixeliyan (imperfect positive)
em nedixeliyan (imperfect negative)
em xelîbûn / xeliyabûn (positive)
em nexelîbûn / nexeliyabûn (negative)
hûn dixeliyan (imperfect positive)
hûn nedixeliyan (imperfect negative)
hûn xelîbûn / xeliyabûn (positive)
hûn nexelîbûn / nexeliyabûn (negative)
ew dixeliyan (imperfect positive)
ew nedixeliyan (imperfect negative)
ew xelîbûn / xeliyabûn (positive)
ew nexelîbûn / nexeliyabûn (negative)
ez ê bixelim (future positive)
ez ê nexelim (future negative)
ez ê xelîbim / xeliyabim (future perfect positive)
ez ê nexelîbim / nexeliyabim (future perfect negative)
tu yê bixelî (future positive)
tu yê nexelî (future negative)
tu yê xelîbî / xeliyabî (future perfect positive)
tu yê nexelîbî / nexeliyabî (future perfect negative)
ew ê bixele (future positive)
ew ê nexele (future negative)
ew ê xelîbe / xeliyabe (future perfect positive)
ew ê nexelîbe / nexeliyabe (future perfect negative)
em ê bixelin (future positive)
em ê nexelin (future negative)
em ê xelîbin / xeliyabin (future perfect positive)
em ê nexelîbin / nexeliyabin (future perfect negative)
hûn ê bixelin (future positive)
hûn ê nexelin (future negative)
hûn ê xelîbin / xeliyabin (future perfect positive)
hûn ê nexelîbin / nexeliyabin (future perfect negative)
ew ê bixelin (future positive)
ew ê nexelin (future negative)
ew ê xelîbin / xeliyabin (future perfect positive)
ew ê nexelîbin / nexeliyabin (future perfect negative)
ez xelîme / xeliyame (perfect positive)
ez nexelîme / nexeliyame (perfect negative)
ez xelîbûme / xeliyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nexelîbûme / nexeliyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu xeliyî / xeliyayî (perfect positive)
tu nexeliyî / nexeliyayî (perfect negative)
tu xelîbûyiye / xeliyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nexelîbûyiye / nexeliyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew xeliye / xeliyaye (perfect positive)
ew nexeliye / nexeliyaye (perfect negative)
ew xelîbûye / xeliyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nexelîbûye / nexeliyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em xelîne / xeliyane (perfect positive)
em nexelîne / nexeliyane (perfect negative)
em xelîbûne / xeliyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nexelîbûne / nexeliyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn xelîne / xeliyane (perfect positive)
hûn nexelîne / nexeliyane (perfect negative)
hûn xelîbûne / xeliyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nexelîbûne / nexeliyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew xelîne / xeliyane (perfect positive)
ew nexelîne / nexeliyane (perfect negative)
ew xelîbûne / xeliyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nexelîbûne / nexeliyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bixelim (present subjunctive positive)
(bila) ez nexelim (present subjunctive negative)
(bila) ez xelîbim / xeliyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nexelîbim / nexeliyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bixelî (present subjunctive positive)
(bila) tu nexelî (present subjunctive negative)
(bila) tu xelîbî / xeliyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nexelîbî / nexeliyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixele (present subjunctive positive)
(bila) ew nexele (present subjunctive negative)
(bila) ew xelîbe / xeliyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nexelîbe / nexeliyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bixelin (present subjunctive positive)
(bila) em nexelin (present subjunctive negative)
(bila) em xelîbin / xeliyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nexelîbin / nexeliyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bixelin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nexelin (present subjunctive negative)
(bila) hûn xelîbin / xeliyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nexelîbin / nexeliyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixelin (present subjunctive positive)
(bila) ew nexelin (present subjunctive negative)
(bila) ew xelîbin / xeliyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nexelîbin / nexeliyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bixeliyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nexeliyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez xelîbûma / xeliyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nexelîbûma / nexeliyabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bixeliyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nexeliyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu xelîbûyayî / xeliyabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nexelîbûyayî / nexeliyabûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bixeliyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nexeliyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew xelîbûya / xeliyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nexelîbûya / nexeliyabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bixeliyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nexeliyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em xelîbûna / xeliyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nexelîbûna / nexeliyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bixeliyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nexeliyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn xelîbûna / xeliyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nexelîbûna / nexeliyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bixeliyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nexeliyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew xelîbûna / xeliyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nexelîbûna / nexeliyabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bixeliyama (present conditional positive)
ez ê nexeliyama (present conditional negative)
ez ê xelîbûma / xeliyabûma (preterite conditional positive)
ez ê nexelîbûma / nexeliyabûma (preterite conditional negative)
tu yê bixeliyayî (present conditional positive)
tu yê nexeliyayî (present conditional negative)
tu yê xelîbûyayî / xeliyabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nexelîbûyayî / nexeliyabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bixeliyaya (present conditional positive)
ew ê nexeliyaya (present conditional negative)
ew ê xelîbûya / xeliyabûya (preterite conditional positive)
ew ê nexelîbûya / nexeliyabûya (preterite conditional negative)
em ê bixeliyana (present conditional positive)
em ê nexeliyana (present conditional negative)
em ê xelîbûna / xeliyabûna (preterite conditional positive)
em ê nexelîbûna / nexeliyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê bixeliyana (present conditional positive)
hûn ê nexeliyana (present conditional negative)
hûn ê xelîbûna / xeliyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê nexelîbûna / nexeliyabûna (preterite conditional negative)
ew ê bixeliyana (present conditional positive)
ew ê nexeliyana (present conditional negative)
ew ê xelîbûna / xeliyabûna (preterite conditional positive)
ew ê nexelîbûna / nexeliyabûna (preterite conditional negative)
(tu) bixele (imperative present positive)
(tu) nexele (imperative present negative)
(hûn) bixelin (imperative present positive)
(hûn) nexelin (imperative present negative)
خەلین
xeliyan

ipa: /xɛˈliːn/


xelîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xelandin

glosses: hilweşandin, pûç, xirab, xopan kirin, kavil kirin, îmha kirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: خهلاندن

ipa: /xɛlɑːnˈdɪn/

hyphenation: xe·lan·din


reşîd

text: Li müellif vê sohbetêSohbeta Şêxê reşîd têMeclisa pênsed murîd tê

ref: Feqiyê Teyran,

forms: reşît

etymology_text: Ji erebî رَشِيد (rašīd) û رَاشِد (rāšid) (?).

hyphenation: re·şîd


sutyen

glosses: bermemik, berçiçik, memikparêzk, çiçikparêzk

text: Belê bi temamî buhaya vê sudyenê bi 5 mîlyon û 195 hezar dolar e. Ev sudyena herî buha ya dinyayê ye. Û vê sudyenê dê modela brezîlî ya navdar Andriana Lima li xwe bike û bide nasîn.

ref: Diyarname.com, 10/2008

forms: sudyen

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]soutien-gorge ji soutient + gorge

σουτιέν

roman: soutién


sutyen

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-sutyen.wav


pasîfîst

glosses: Kesa/ê ku li dijî şerkirinê û cengan e, kesa/ê ku şer û şidet qebûl nake, ne şerxwaz.

text: Wekî din ez di edebiyata xwe de tirsonekan, an jî pasifîstan nakim qehreman û mohra qehremantiyê jî ji pêsîra qehremanan danaxim. Ez kesan wek kes, mirovan wek mirov digirim, an jî kes û mirovan bi xurtî û qelsiyên wan bi laş û gewde dikim. Ez mirovekî/miroveke têkçûyî xurt nîşan nadim, mirovekî/miroveke xurt jî têk nabim.

ref: Firat Cewerî, Amidakurd.com, 10/2008

etymology_text: Ji îngilîzî pacifist yan fransî pacifiste, têkildarî pasîfîk, ji fransî pacifique, ji latînî pacificus (aştîxwazî) ji pax (aştî, aramî).


pasîfîzm

text: Loma, ez ji îdeolojiyên hişk sar bûm, wê sarbûnê sarbûnek xist navbera min û hevalên min jî, wan ez bi pasîfîzmê sûcdar kirim; vegera ji dozê, wek "vegera ber bi mirinê ve" şirove kirin.

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 32

etymology_text: Ji îngilîzî pacifism yan fransî pacifisme, ji fransî pacifique, ji latînî pacificus (aştîxwazî) ji pax (aştî, aramî).


versiyon

glosses: varyant, guharto, guherto, çeşîtên hinekî ji hev cuda yên eynî tiştî

forms: versyon

etymology_text: Bi rêya fransî version ji latînî versio ji vertere (zivirandin, çerixandin, badan)

ве́рсія

roman: vjérsija

варыя́нт

roman: varyjánt

вэ́рсія

roman: vérsija

সংস্করণ

roman: śôṅśkrôn

вариа́нт

roman: variánt

版本

roman: bǎnběn

رِوَايَة

roman: riwāya

տարբերակ

roman: tarberak

نسخه

roman: nosxe

روایت

roman: revâyat

ვერსია

roman: versia

ვარიანტი

roman: varianṭi

संस्करण

roman: sanskaraṇ

версия

roman: versiya

нуска

roman: nuska

버전

roman: beojeon

판

roman: pan

верзија

roman: verzija

варија́нта

roman: varijánta

പതിപ്പ്

roman: patippŭ

хувилбар

roman: huvilbar

нұсқа

roman: nūsqa

ривоят

roman: rivoyat

ชุด

roman: chút

різно́вид

roman: riznóvyd

ច្បាប់

roman: cbap

កំណែ

roman: kɑmnae

נוסח

roman: nusekh

εκδοχή

roman: ekdochí


surrealîzm

glosses: Şaxek hunerê û wêjeyê ye ku tê dikoşe tiştên binhişî vebêje.

text: Lê belê asoyên surrealîzmê yên vekirî ko mirov û guhertinên jiyana mirovî armanc û entreseya wê ye, ne bêyî xetên sor in, nemaze heger ji normên mirovane bibore, lewra hejmarek ji endamên wê ji endametiyê hatin avêtin. Salvador Dalí surrealîstê navdar bi xwe jî dema ko ”dînîtiyên” wî zêde çûn, André Breton û avakirên surrealîzmê bi hevre biryar dan ko wî ji nêv xwe biavêjin.

ref: Rindê Çaçan: Galaya surrealîzmê, Nefel.com, 1/2012

etymology_text: Ji fransî surrealism, ji sur + réalisme. ("di ser rastiyê re")


îzm

glosses: îdeolojî, bîrdoz, her şaxê hunerê yan wêjeyê yan siyasetê

forms: îzim

etymology_text: Ji îngilîzî ism yan fransî isme


nuans

glosses: cudahiyên biçûk yên di navbera hin tiştan de

glosses: ciyawazî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji fransî [Peyv?] yan îngilîzî nuance


kuliyet

forms:
kuliye
kulliye
kulliyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]kull (hemû)


miheqeq

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Ji esmayên heqqanîLi bal min muheqqeq eDi nêv keşfa subhanî

forms:
miheqqeq
muheqeq
muheqqeq

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî heq

hyphenation: mi·he·qeq


teatro

glosses: tiyatro (cih yan bînaya ku lê piyes tên pêşkêşkirin)


word: Apê faris, tu hatî ber garis, ez ê te bikim du tir û du fis

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Bi wateya ku ezê derd û belayan bînim serê te û ezê te li gotin û kiryarên te poşman bikim

text:
Piştî ku serokwezîrê Komara Tirkiye yê fermana kuştina Kurda bi şêweyek sergirtî anî ziman Kurdekî ev nivîsand:
Kero Erdo (Recep Tayyip Erdoğan) dê tu bedela vê axaftinên xwe bidî.. Tu bisekine.. Digot "Apê faris, tu hatî ber gêris, ez ê te bikim du tir û du fis".. Cê qaytê serwezîrê paşayê xwe, li hember onbaşîyan dibe pisîng, tê xwepêşandarên Kurd re qebedayîtîyê dike!!

forms:
tir jê berdan
tir ji yekî/ê berdan


tapo

glosses:
qeydkirina mal yan milk li ser navê kesekî,
qeyda mal û milkan

forms: tapû

notes:
tapo kirin
tapokirin
tapokirî


mersûm

glosses: tomar, qeyd, tişta/ê bi nivîsandinê resmîkirî, reşname

text: Li gor biryareke nû ya serokatiya komara Sûriyeyê ko bimersûma 49 hatiye nas kirin, çi hawlatiyekî kurd yê Kurdistana binxetê maf nîne bê razîbûna saziyên ewlekariyê, wezîrê navxwe û bergiriyê yê Sûriyeyê, çi erd û xaniyan li ser navê xwe tapo bike.


mekteba siyasî

glosses:
polîtbîro, serokatiya partiyekê, birêveberî,
çend kesên biryaran li ser navê partiyekê didin

etymology_text: Ji mekteb + siyasî.


Hesîçe

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: Parêzgeh û bajarek li Başûr-rojavaya Kurdistanê ye.

forms:
Hesêçe
Hesîça
Hisiça
Ḧisiça
Hesekê


Elîko

text: Kurdên Rûsya bi kurdbûn û kurdîtîya xwe va me hemûyanheyrî dihêlin. Dota kurd Zara (Zera Paşa Mhoyan) îro siteyra êstrada Rûsyayê ye, dengbêja bi nav û deng e. Ezîzê Bişar Eskeryan artîstê Rûsya yê Gelî ye, di hêla kedîkirina terewilên sîrkê da li Rûsya yê herî serketî ye. Zelîmxanê Elîko Mûsoêv parlamêntarê Parlamêntoya Rûsyayê ye, serekê çend karxaneyên mezin e li Rûsyayê. Akadêmîk Îvanê Omer Farîzov, xudanê ferhenga Rûsî-kurdî, kubariya me hemû kurdan e.

ref: Têmûrê Xelîl: Mêvanxaneya “Koçer“, Netkurd.com, 8/2008

etymology_text: belkî têkildarî Elî^([Divê were berfirehtirkirin])


hesperofobî

glosses:
tirsa ji mirovên yan kultûrê Rojavayê anku Ewropayê,
dijminatiya Rojavayiyan anku ewropiyan kirin

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]έσπερος (rojava) + -fobî


entrîqa

glosses: lêb, dek û dolab, fêl, fen, hîle, hîlebazî

forms:
entrîka
entrîke

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]intrique


istila

glosses: dagirkirin, vegirtin, firstiqandin, fetihkirin, îşgalkirin

text: Her çi qasî ev roman ji terefê weşanxaneya Pêriyê ve di pêşgotina wê de (wek notekê, ne wek pêşgotinekê) ew wek romaneke dîroka Mêrdînê hesibandibe jî û teva ko ev roman li ser esasê dîroka Mêrdînê hatibe avakirin, di eslê xwe de ew li cografiyeke berfirek bela bûye û ji hêla bûyer û îstilayan ve ne bi Mêrdînê tenê sînorkirî ye. Ew bi naveroka xwe, bi siyaset û şerên baweriyên îqtidarên cûda ve û bi dijayetî û entrîqayên mîsyonerên dema xwe ve ko wan dixwest li hemî deverên mintîqeyê bi awayekî berfirehî hukimî bikin, ew bibin xwediyê îdareyeke mezin ya ol, mezheb û her weha desthilatên wan medeniyetên wê demê yên nola Bîzans (Yûnanî), Suryan, Ereb, Kildan, Yahûda, Kurd û Farizan ko ji bo baweriyên xwe, desthilat, talan û qebûlkirna kitêb û felsefeyên xwe şerên mezin, finêsên genî li wê cografiyayê pêk anîne ko ji bajarê qedîm Mêrdînê û axa wê wêdetir in... Di nav tevna vê vegotinê de, mirov pê dihese ko mesele bi bajarê Mêrdînê tenê de nema ye û ew xwe digîhîne heta bi Mûsil, Amûd û Serê Kaniyê jî.'

ref: Enwer Karahan: Romaneke mûhteşem: Hêlîna qertelî", li ser romana Bülent Tekin "Kartal Yuvası", Nefel.com, 10/2008

forms:
istîla
îstila
îstîla


mozaîk

text: Teva ko mijara romanê di sedsala şeşan de rû dide (P.Z.) û Mêrdîn di wê demê de di sînorên îqtidara bîzansiyan de ye; ew di bunyeya xwe de gelek ol û miletên dinê jî dihebîne ko wan li wê şarestaniyê ji bo bîr û baweriyên xwe tekoşîn dane, şer kirine û mirine jî mirov dibêje qey qala Mêrdîna îroj tête kirin... Ji ber ko Mêrdîn heta bi niha jî wê xisûsiyeta xwe diparêze û di vî warî de ew mozaîqek e ko ji ol, mezheb û miletên cûda pêk tê.

forms: mozaîq

etymology_text: Ji fransî mosaïque.

mozaik#Bosnian

roman: mozaik


pêmovkî

glosses: endamê malbata jînewerên ku pêyên wan bimovikin (girêçik), laşên wan ji beşên hişk û req pêk hatiye û gelek caran xwediyê qalikekîye. Ev qalik ji maddeya kîtîn (chitin) pêk hatiye. Mêş, pîrik û gelek jînewerên din dikevine vê malbatê

forms:
pêgirêçikî
pêgirêçkî
pêmovik
pêmovka

etymology_text: pê+movik+î


jînewer

glosses: Afirandîyên dijîn, şêweyên jiyanê ku wek hebûnek têne hejmartin wekî ajalan, riwekan, kavkulîlkan (kuvark), bakterîyan

glosses: Şêweyek jiyanê ku ji beşên pêwendîdar û rêxistinkirî ku her yek karekî cûda dike pêk hatiye

forms:
bûnewer
hûrjînewer
jiyan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


mîgren

forms: mîgrên

편두통

roman: pyeondutong

мигрень

roman: migrenʹ

ημικρανία

roman: imikranía


teperep

glosses: Ew dengê dertê dema ku sol û pêlav bi hêz û hêl li erdê tê xistin.

text: Her sal vê rojê, ba be bahoz be, qir be qelan be…heta heta ji ezman kevir jî bibarin; li tevî serokomar: hûr û pizûr, kizîr û wezîr, fermanber û fermandar ‘ferza seredanê’ pêk tînin, serê xwe li ber mozoleyê diçimînin, li deftera Anit Kabîrê spasî û şabaşiyên xwe diyarî nemir Mustafa Kemalê kalê tirkan dikin, û bi dû rêûresma leşkerî, xwepêşandana balefirên şer; di bin teperepa potînên reş de dibelişin stiran û sirûdan…

ref: azadiyawelat.com, Arjen Arî, 11/2008

forms: tepûrep

etymology_text: Ji tep + -e- + rep.


teptep

glosses: Ew dengê dertê dema mirov bi dest li tiştekî dideLi dibistanê dema xwendevan aciz dibûn bi destan li maseyan didan û dikirin teptep.

glosses: Ew dengê dile ku dema dil zêde lêdide (di dema tirs yan coşê de) dertêDema Şîlan li ser rêya dibistanê rastî segan hat gelek tirsiya û bû teptepa dilê wê.

forms: teperep

notes:
teptep kirin
teptepkirin
teptepkirî


qird

glosses: talih, şens, şans, Ew hêza tê bawerkirin ku heye û li ser jiyana mirovan bi başî û yan nebaşî kartêker e

forms:
şans
bext
siûd
rozgar

etymology_text: Bi wateya "meymûn" ji erebî قِرْد (qird).


ji ... û pê ve

pos: circumpos

pos_title: Bazinedaçek

glosses: daçekek e wateya ji vî demî û peş ve dide. Tuxubekî dixe navbera berî niha û piştî niha

text: Ruknekê esasî yê têkiliyên di nêvbera serokwezîrê tirkan Recep Tayyip Erdoganî û kurdan de ji dîwarê AKP-ê herifî û Erdogan ji îro û pê ve çi ji xwe bike jî baweriya kurdan bi wî nayêt. Arîkarê Erdoganî, Mir Dengir Mehmet Firatî duhî dest ji hemî wezîfeyên xwe yên di AKP-ê de berda.

ref: Netkurd.com, 11/2008

etymology_text: ji + û + pê + ve


oral

forms:
oraltir (comparative)
herî oral (superlative)
oraltirîn (superlative)

etymology_text: Bi rêya fransî yan îngilîzî oral ji latînî oralis ji os (dev)


oral

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-oral.wav


anal

forms:
analtir (comparative)
herî anal (superlative)
analtirîn (superlative)

etymology_text: Bi rêya fransî yan îngilîzî anal ji latînî analis ji anus (dev)


vajînal

text: Meraq dike bê ez [seksa]oral, anal an jî vajînal dixwazim. Rûyê min sor dibe, tu namîne ji ber bêedebiya wê dest bavêjim kêrê û hê berî ku wê bibim jor, xwe jê xelas bikim û ji wir baz bidim.

ref: Firat Cewerî: Ez ê yekî bikujim, roman, Weşanên Avesta, Stenbol, 2008, r. 68

forms:
vajînaltir (comparative)
herî vajînal (superlative)
vajînaltirîn (superlative)

etymology_text: Bi rêya fransî yan vaginal ji latînî vaginalis ji vagina (quz), têkildarî vajîna


eqliyet

glosses:
mentalîte, zihniyet, hişmendî, feraset, têgihiştin, mantiq, lojîk, aqildarî, aqilmendî,
awayê fehmkirina tiştan

forms:
aqiliyet
aqilyet
eqiliyet


întensîv

forms:
întensîvtir (comparative)
herî întensîv (superlative)
întensîvtirîn (superlative)
entensîf
entensîv
întensîf


cebir

glosses: kewîna birînan, saxbûna birînan, cebirîn yan cebirandin

text: Tadeya fizîkî ya ku lê bûye, ji laş derbasî ruhê bûye û derzeke bêcebir li ruh xistiye.

ref: Firat Cewerî di hevpeyivînekê de li gel Murad Ciwan li ser romana xwe "Ez ê yekî bikujim", Netkurd.com, 11/2008

forms: cebr

etymology_text: Ji erebî جَبْر (jabr).

ipa: /d͡ʒɛˈbɪɾ/


flashback

glosses:
behsa berê di nav çîroka niha de kirin,
li bûyerên berê vegerîn

text: Digel metoda flashbackê, min xwe spartiyepsîkoanalîzm û regresiyonê jî; ez carina ber bi zaroktiya wî ve diçim û ew carina li xwe, li dem û rojên xwe ên buhurî vedigere.

etymology_text: Ji îngilîzî flashback.


regresyon

glosses: paşve meşîn, paşve gerîn, ber bi paşve çûn

forms: regresiyon

etymology_text: Ji îngilîzî flash + back


pêrgî

text: Qedera xwe ya ku ew pêrgî bela û derdekî welê anîbû gunehbar kir.

ref: wergêr Serdar Roşan), Çîroka Hezar û Şevekê https://web.archive.org/http://tirsik.net/danegeh/zarok/%C3%87%C3%AErok%C3%AAn%20hezar%20%C3%BB%20%C5%9Fevek%C3%AA.pdf arşîv, 1998

hyphenation: pêr·gî


mervan

forms:
mervantir (comparative)
herî mervan (superlative)
mervantirîn (superlative)
merwan


isnad

text: Meclisên îsnadê sîstema cehşîtiyê ye û kurd dê li dijî wê rawestin

forms: îsnad

etymology_text: Ji erebî إِسْنَاد (ʾisnād).


şkest

glosses: têkçûn, biserneketin, xusaret, zererdîtin, ziyandarbûn

forms:
شكهست
şikest
şikeste
şkeste

etymology_text: Ji şkestin


ûranyûm

glosses:
madeyek e ku bi taybetî çekên navokî jê tên çêkirin
(jimara wî ya atomî 92 û kurteya wî jî U ye)

text: Şandeya Saziya Enerjiya Atomî ya Navnetewî ya Neteweyên Yekbûyî, piştî lêkolîna xwe ya litesîsa ku sala çûyî ji aliyê Îsraîlê ve hatibû bombekirin, diyar kir ku ew di wê tesîsê de rastî şopa ûranyûmê hatine.

etymology_text: Ji îngilîzî uranium.

ура́н

roman: urán

ᏳᏪᏂᎥᎻ

roman: yuwenivmi

鈾

roman: jau⁴⁻²

鈾

roman: yóu

يُورَانْيُوم

roman: yuranyum

ուրան

roman: uran

اورانیوم

roman: orâniyom

કિરણાતુ

roman: kirṇātu

ურანი

roman: urani

אורניום

roman: urányum

우라늄

roman: uranyum

ура́ниум

roman: uránium

ᱭᱩᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱢ

roman: yureniyam

அடரியம்

roman: aṭariyam

గురుత్వాకర్షణము

roman: gurutvākarṣaṇamu

អ៊ុយរ៉ាញ៉ូម

roman: uyraanyoum

ουράνιο

roman: ouránio


serma girtin

glosses: ji ber hewaya sar nexweş ketin, ji ber sar û sermayê nexweş ketin

text: Ez ê vê saetê odê germ bikim, we niha serma girtiye.

ref: Dê û Dêmarî, Egîdê Xudo, Weşanên Nûdem

text: Gava hûn sermayê bigirin, bi bapêşê bikevin û li xwe ne miqate bin, bi ser de jî hûn tedawîyeke baş nekin û an jî ji niqteyeke ters dest bi tedawîyê bikin, hingê pişika we dikare kul bibe û nexweşîya we bi vî awayî dikare girantir bibe.

forms:
serma digirim (present)
serma digirî (present)
serma digire (present)
serma digirin (present)
serma bigire (imperative singular)
serma bigirin (imperative plural)
serma girt (past)
serma girt (past)
serma girt (past)
serma girt (past)
serma –gir– (root present)
serma –girt– (root past)
ez serma digirim (indicative present positive)
ez serma nagirim (indicative present negative)
min serma girt (indicative past positive)
min serma negirt (indicative past negative)
tu serma digirî (indicative present positive)
tu serma nagirî (indicative present negative)
te serma girt (indicative past positive)
te serma negirt (indicative past negative)
ew serma digire (indicative present positive)
ew serma nagire (indicative present negative)
wê/wî serma girt (indicative past positive)
wê/wî serma negirt (indicative past negative)
em serma digirin (indicative present positive)
em serma nagirin (indicative present negative)
me serma girt (indicative past positive)
me serma negirt (indicative past negative)
hûn serma digirin (indicative present positive)
hûn serma nagirin (indicative present negative)
we serma girt (indicative past positive)
we serma negirt (indicative past negative)
ew serma digirin (indicative present positive)
ew serma nagirin (indicative present negative)
wan serma girt (indicative past positive)
wan serma negirt (indicative past negative)
min serma digirt (imperfect positive)
min serma nedigirt (imperfect negative)
min serma girtibû (positive)
min serma negirtibû (negative)
te serma digirt (imperfect positive)
te serma nedigirt (imperfect negative)
te serma girtibû (positive)
te serma negirtibû (negative)
wê/wî serma digirt (imperfect positive)
wê/wî serma nedigirt (imperfect negative)
wê/wî serma girtibû (positive)
wê/wî serma negirtibû (negative)
me serma digirt (imperfect positive)
me serma nedigirt (imperfect negative)
me serma girtibû (positive)
me serma negirtibû (negative)
we serma digirt (imperfect positive)
we serma nedigirt (imperfect negative)
we serma girtibû (positive)
we serma negirtibû (negative)
wan serma digirt (imperfect positive)
wan serma nedigirt (imperfect negative)
wan serma girtibû (positive)
wan serma negirtibû (negative)
ez ê serma bigirim (future positive)
ez ê serma negirim (future negative)
minê serma girtibe (future perfect positive)
minê serma negirtibe (future perfect negative)
tu yê serma bigirî (future positive)
tu yê serma negirî (future negative)
teyê serma girtibe (future perfect positive)
teyê serma negirtibe (future perfect negative)
ew ê serma bigire (future positive)
ew ê serma negire (future negative)
wê/wîyê serma girtibe (future perfect positive)
wê/wîyê serma negirtibe (future perfect negative)
em ê serma bigirin (future positive)
em ê serma negirin (future negative)
meyê serma girtibe (future perfect positive)
meyê serma negirtibe (future perfect negative)
hûn ê serma bigirin (future positive)
hûn ê serma negirin (future negative)
weyê serma girtibe (future perfect positive)
weyê serma negirtibe (future perfect negative)
ew ê serma bigirin (future positive)
ew ê serma negirin (future negative)
wanê serma girtibe (future perfect positive)
wanê serma negirtibe (future perfect negative)
min serma girtiye (perfect positive)
min serma negirtiye (perfect negative)
min serma girtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min serma negirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te serma girtiye (perfect positive)
te serma negirtiye (perfect negative)
te serma girtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te serma negirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî serma girtiye (perfect positive)
wê/wî serma negirtiye (perfect negative)
wê/wî serma girtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî serma negirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me serma girtiye (perfect positive)
me serma negirtiye (perfect negative)
me serma girtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me serma negirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we serma girtiye (perfect positive)
we serma negirtiye (perfect negative)
we serma girtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we serma negirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan serma girtiye (perfect positive)
wan serma negirtiye (perfect negative)
wan serma girtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan serma negirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez serma bigirim (present subjunctive positive)
(bila) ez serma negirim (present subjunctive negative)
(bila) min serma girtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min serma negirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu serma bigirî (present subjunctive positive)
(bila) tu serma negirî (present subjunctive negative)
(bila) te serma girtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te serma negirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew serma bigire (present subjunctive positive)
(bila) ew serma negire (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî serma girtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî serma negirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em serma bigirin (present subjunctive positive)
(bila) em serma negirin (present subjunctive negative)
(bila) me serma girtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me serma negirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn serma bigirin (present subjunctive positive)
(bila) hûn serma negirin (present subjunctive negative)
(bila) we serma girtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we serma negirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew serma bigirin (present subjunctive positive)
(bila) ew serma negirin (present subjunctive negative)
(bila) wan serma girtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan serma negirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min serma bigirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min serma negirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min serma girtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min serma negirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te serma bigirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te serma negirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te serma girtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te serma negirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî serma bigirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî serma negirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî serma girtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî serma negirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me serma bigirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me serma negirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me serma girtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me serma negirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we serma bigirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we serma negirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we serma girtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we serma negirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan serma bigirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan serma negirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan serma girtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan serma negirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê serma bigirta (present conditional positive)
minê serma negirta (present conditional negative)
minê serma girtibûya (preterite conditional positive)
minê serma negirtibûya (preterite conditional negative)
teyê serma bigirta (present conditional positive)
teyê serma negirta (present conditional negative)
teyê serma girtibûya (preterite conditional positive)
teyê serma negirtibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê serma bigirta (present conditional positive)
wê/wîyê serma negirta (present conditional negative)
wê/wîyê serma girtibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê serma negirtibûya (preterite conditional negative)
meyê serma bigirta (present conditional positive)
meyê serma negirta (present conditional negative)
meyê serma girtibûya (preterite conditional positive)
meyê serma negirtibûya (preterite conditional negative)
weyê serma bigirta (present conditional positive)
weyê serma negirta (present conditional negative)
weyê serma girtibûya (preterite conditional positive)
weyê serma negirtibûya (preterite conditional negative)
wanê serma bigirta (present conditional positive)
wanê serma negirta (present conditional negative)
wanê serma girtibûya (preterite conditional positive)
wanê serma negirtibûya (preterite conditional negative)
(tu) serma bigire (imperative present positive)
(tu) serma negire (imperative present negative)
(hûn) serma bigirin (imperative present positive)
(hûn) serma negirin (imperative present negative)
qefilîn
cemidîn
sermagirtî
sirêbirin

etymology_text: Ji serma + girtin.

ipa: /sɛɾˈmɑː ɡɪɾˈtɪn/

hyphenation: ser·ma gir·tin


şerperest

glosses: Ew kesên ku piştevaniya şer dikin, şer dipejirînin yan jî kar dikin ji bo şer bidin destpêkirin.

text: Gava şer nemîne, zemîna wan a civakî jî namîne. Şertê îstismarkirina dozê jî namîne. Ji ber ko hingê hiş û hizir dê têkevin dewreyê û fonksîyona xwe ya erênî bilîzin. Loma heta ko ji destê şerperestan tê, şerî gûr dikin û hiş û hizir jî di nav toz û dûmana şerî de bê fonksîyon dibin. Di şertên weha de tu kes guh nade hiş û fikiran.

forms:
şerrperest
aştîperest
şerperestî

etymology_text: Ji şer + -perest.


nakokbar

glosses: Tişta yan rewşa li ser wê hizrên cûda hene, tişta li ser nehatiye li hev kirin, tişt yan jî rewşa dijayetî li ser heye

forms:
nakokbartir (comparative)
herî nakokbar (superlative)
nakokbartirîn (superlative)
kok
kokbar
nakokbarî


xadim

text: Rexnevanê kurd Alî Fikrî Işik dê di 19/10 2008-ê de li komeleya ÇIRA-yê ya çandî û hunerî li Stenbolê li ser »Xadim«, pirtûka vê dawiyê ya Selahattîn Bulutî biaxive.

ref: Kulturname.com, 11/2008

forms:
hadim
xidam

eunuch#Dutch

roman: eunuch

eвнух

roman: jévnux

ευνούχος

roman: evnoúchos


laqûn

text: Em çima gotina "qûn" sansûr bikin? Çima ji îngîlîzî werbigirin? Li gor min "qûn" bila niviskî jî wek "qûn" bê bikaranîn. Li Botanê jiqalçayan re dibêjin "laqûn". Em dikarin bêjin laqûn jî. Xweşiktirîn laqûnên cîhanê...

ref: Silêmanê Çûçê, Netkurd.com, 11/2008

glosses: hêt, king^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qalçe

text: Em çima gotina "qûn" sansûr bikin? Çima ji îngîlîzî werbigirin? Li gor min "qûn" bila niviskî jî wek "qûn" bê bikaranîn. Li Botanê jiqalçayan re dibêjin ‘laqûn’. Em dikarin bêjin laqûn jî. Xweşiktirîn laqûnên cîhanê...

glosses: hêt, tilor, king^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: qalça


basen

glosses: qalçe, derqûn, ran, laqûn, qûn û derdorên wê

text: Bi rastî hevalê me şerm kiriye û gotina "qûn" bi kar neînaye ji ber ku ev gotin di zimanê "nivîsînê" de, ne ciwan e û bes bi zimanê Axiftinê tê bikaranîn. Lê gotina "basen" gelek xweş e û mirov dikare bê şermkirin binviîse û şêweyek ciwan e. Her weha gotinapistan li catî "memik", gotina vajîna li catî "quz" û gotina kot li catî "gû". Li min biborin ku min li vir her tişt nivîsand lê ev ji bo zanînê bûn.

etymology_text: Deyn ji tirkî basen, ji fransî bassin.

ipa: /bɑːˈsɛn/

hyphenation: ba·sen


pistan

text: Bi rastî hevalê me şerm kiriye û gotina "qûn" bi kar neînaye ji ber ku ev gotin di zimanê "nivîsînê" de, ne ciwan e û bes bi zimanê Axiftinê tê bikaranîn. Lê gotina "basen" gelek xweş e û mirov dikare bê şermkirin binviîse û şêweyek ciwan e. Her weha gotina pistan licatî "memik", gotina vajîna li catî "quz" û gotina kot li catî "gû". Li min biborin ku min li vir her tişt nivîsand lê ev ji bo zanînê bûn.'


hemwar

glosses: biaheng, ahengî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
hemwartir (comparative)
herî hemwar (superlative)
hemwartirîn (superlative)
hevwar

etymology_text: Ji hem + war.


xwelîdank

glosses: teblîka xweliyê, arîdank:* amana ku li ber cigarekêşan tê danîn daku xweliya cixareya bikinê

forms: xolîdank

etymology_text: Ji xwelî + -dank.

στακτοδοχείο

roman: staktodocheío


cixarekêş

forms: cigarekêş

etymology_text: Ji cixare + -kêş.

курильщик

roman: kurilʹščik

куряка

roman: kurjaka

ipa: /d͡ʒɪxɑːɾɛˈkeːʃ/

hyphenation: ci·xa·re·kêş


kawik

glosses: xeşîm, dilsaf, naşî, cahil, nezan, evdal, heynik, safderûn, kurfût, dînik, şêtik, qamik, xêtik, debeng

glosses: bomik, bodek, aqilsivik, xêvik, delodîn, peledîn, tirredîn, kerçove, kêmaqil, netemam, gewc, goc, xirrexav, xêv, fodil, koz, bûdela, aqilkêm, bûdele^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kawiktir (comparative)
herî kawik (superlative)
kawiktirîn (superlative)
kawk

etymology_text: Belkî ji zimanên îranî, bide ber farisî کاوک (kavek, “xulole, xirş, xalî”) ji كاو (kav, “xulole”).


tax-free

glosses: dikanên li firgehan yan li ser deryayê yên ku ji firotina tiştan bacê nadin dewletê loma tiştên wan erzan in

etymology_text: Deyn ji îngilîzî tax-free ji tax (“bac”) + free (“azad”).


pê lê kirin

glosses: dewisandin, piyê xwe (yan destê xwe) danîn ser û birin xwarê

text: Bê avdest pê li erdê nake.

ref: Şêxmûs Aslan, Lêkolînek li ser Rêzimana Kurdî (Kurmancî] https://web.archive.org/https://books.google.com.tr/books?id=5YPgDwAAQBAJ&pg=PA405&lpg=PA405&dq=%22p%C3%AA+li%22+and+%22kurd%C3%AE%22&source=bl&ots=kwehSOKXBm&sig=ACfU3U2VS7lkZkn_rLeYBnaXKGJaAU_xWw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwilttyH59TpAhWM1aYKHT0EBwYQ6AEwDXoECAwQAQ#v=onepage&q=%22p%C3%AA%20li%22%20and%20%22kurd%C3%AE%22&f=false arşîv, Na Yayınları, 01.01.2018, r. 405, ISBN 9786059017800

text: Van çavan, carekê jî pê li feqê nekir

ref: Xidir Ûso, Antolojiya Helbestên Cîhanê https://web.archive.org/https://www.kurdipedia.org/files/books/2017/140748.PDF?ver=131433751041585132 arşîv, Arşîva Kurd, 2016, r. 29

text: Cîsma ku zarokê pê lê kir teqîya.

ref: ÎLKHA, Cîsma ku zarokê pê lê kir teqîya https://web.archive.org/https://dogruhaber.com.tr/haber/198354-cisma-ku-zaroke-pe-le-kir-teqiya/ arşîv, dogruhaber.com.tr, 21.01.2016

text: Di vê pencereyê de pê li »Install« bike.

ref: Klavyeya kurdî (PC, Win 95, 98 & ME) https://web.archive.org/http://www.nefel.com/font/klavye_latini_win98.htm arşîv, nefel.com

forms:
pê lê dikim (present)
pê lê dikî (present)
pê lê dike (present)
pê lê dikin (present)
pê lê bike (imperative singular)
pê lê bikin (imperative plural)
pê lê kir (past)
pê lê kir (past)
pê lê kir (past)
pê lê kir (past)
pê lê –k– (root present)
pê lê –kir– (root past)
ez pê lê dikim (indicative present positive)
ez pê lê nakim (indicative present negative)
min pê lê kir (indicative past positive)
min pê lê nekir (indicative past negative)
tu pê lê dikî (indicative present positive)
tu pê lê nakî (indicative present negative)
te pê lê kir (indicative past positive)
te pê lê nekir (indicative past negative)
ew pê lê dike (indicative present positive)
ew pê lê nake (indicative present negative)
wê/wî pê lê kir (indicative past positive)
wê/wî pê lê nekir (indicative past negative)
em pê lê dikin (indicative present positive)
em pê lê nakin (indicative present negative)
me pê lê kir (indicative past positive)
me pê lê nekir (indicative past negative)
hûn pê lê dikin (indicative present positive)
hûn pê lê nakin (indicative present negative)
we pê lê kir (indicative past positive)
we pê lê nekir (indicative past negative)
ew pê lê dikin (indicative present positive)
ew pê lê nakin (indicative present negative)
wan pê lê kir (indicative past positive)
wan pê lê nekir (indicative past negative)
min pê lê dikir (imperfect positive)
min pê lê nedikir (imperfect negative)
min pê lê kiribû (positive)
min pê lê nekiribû (negative)
te pê lê dikir (imperfect positive)
te pê lê nedikir (imperfect negative)
te pê lê kiribû (positive)
te pê lê nekiribû (negative)
wê/wî pê lê dikir (imperfect positive)
wê/wî pê lê nedikir (imperfect negative)
wê/wî pê lê kiribû (positive)
wê/wî pê lê nekiribû (negative)
me pê lê dikir (imperfect positive)
me pê lê nedikir (imperfect negative)
me pê lê kiribû (positive)
me pê lê nekiribû (negative)
we pê lê dikir (imperfect positive)
we pê lê nedikir (imperfect negative)
we pê lê kiribû (positive)
we pê lê nekiribû (negative)
wan pê lê dikir (imperfect positive)
wan pê lê nedikir (imperfect negative)
wan pê lê kiribû (positive)
wan pê lê nekiribû (negative)
ez ê pê lê bikim (future positive)
ez ê pê lê nekim (future negative)
minê pê lê kiribe (future perfect positive)
minê pê lê nekiribe (future perfect negative)
tu yê pê lê bikî (future positive)
tu yê pê lê nekî (future negative)
teyê pê lê kiribe (future perfect positive)
teyê pê lê nekiribe (future perfect negative)
ew ê pê lê bike (future positive)
ew ê pê lê neke (future negative)
wê/wîyê pê lê kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê pê lê nekiribe (future perfect negative)
em ê pê lê bikin (future positive)
em ê pê lê nekin (future negative)
meyê pê lê kiribe (future perfect positive)
meyê pê lê nekiribe (future perfect negative)
hûn ê pê lê bikin (future positive)
hûn ê pê lê nekin (future negative)
weyê pê lê kiribe (future perfect positive)
weyê pê lê nekiribe (future perfect negative)
ew ê pê lê bikin (future positive)
ew ê pê lê nekin (future negative)
wanê pê lê kiribe (future perfect positive)
wanê pê lê nekiribe (future perfect negative)
min pê lê kiriye (perfect positive)
min pê lê nekiriye (perfect negative)
min pê lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min pê lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te pê lê kiriye (perfect positive)
te pê lê nekiriye (perfect negative)
te pê lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te pê lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî pê lê kiriye (perfect positive)
wê/wî pê lê nekiriye (perfect negative)
wê/wî pê lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî pê lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me pê lê kiriye (perfect positive)
me pê lê nekiriye (perfect negative)
me pê lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me pê lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we pê lê kiriye (perfect positive)
we pê lê nekiriye (perfect negative)
we pê lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we pê lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan pê lê kiriye (perfect positive)
wan pê lê nekiriye (perfect negative)
wan pê lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan pê lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez pê lê bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez pê lê nekim (present subjunctive negative)
(bila) min pê lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min pê lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu pê lê bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu pê lê nekî (present subjunctive negative)
(bila) te pê lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te pê lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pê lê bike (present subjunctive positive)
(bila) ew pê lê neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî pê lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî pê lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em pê lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) em pê lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) me pê lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me pê lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn pê lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn pê lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) we pê lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we pê lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pê lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew pê lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan pê lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan pê lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min pê lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min pê lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min pê lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min pê lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te pê lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te pê lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te pê lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te pê lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pê lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pê lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pê lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pê lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me pê lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me pê lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me pê lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me pê lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we pê lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we pê lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we pê lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we pê lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan pê lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan pê lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan pê lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan pê lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê pê lê bikira (present conditional positive)
minê pê lê nekira (present conditional negative)
minê pê lê kiribûya (preterite conditional positive)
minê pê lê nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê pê lê bikira (present conditional positive)
teyê pê lê nekira (present conditional negative)
teyê pê lê kiribûya (preterite conditional positive)
teyê pê lê nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê pê lê bikira (present conditional positive)
wê/wîyê pê lê nekira (present conditional negative)
wê/wîyê pê lê kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê pê lê nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê pê lê bikira (present conditional positive)
meyê pê lê nekira (present conditional negative)
meyê pê lê kiribûya (preterite conditional positive)
meyê pê lê nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê pê lê bikira (present conditional positive)
weyê pê lê nekira (present conditional negative)
weyê pê lê kiribûya (preterite conditional positive)
weyê pê lê nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê pê lê bikira (present conditional positive)
wanê pê lê nekira (present conditional negative)
wanê pê lê kiribûya (preterite conditional positive)
wanê pê lê nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) pê lê bike (imperative present positive)
(tu) pê lê neke (imperative present negative)
(hûn) pê lê bikin (imperative present positive)
(hûn) pê lê nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji pê + lê + kirin

داس

roman: dās

ipa: /peː leː kɪˈɾɪn/


pêlêkirin

text: "Piştî pêlêkirina dokumentê, li aliyê rastê dê vebijêrka "hûrgilî"yê vebe.

ref: Kovara Zanko, Google Drive Kurterêyên Bikaranîna Google Driveyê https://web.archive.org/https://books.google.com.tr/books?id=DALcBQAAQBAJ&pg=PA78&lpg=PA78&dq=%22p%C3%AAl%C3%AAkirina%22&source=bl&ots=YZ3cHRgDjG&sig=ACfU3U0H_8Typ0vbc6toqsVPDYOpNKg8nw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi__ojD69TpAhWmA2MBHZH9CfAQ6AEwEHoECAkQAQ#v=onepage&q=%22p%C3%AAl%C3%AAkirina%22&f=false arşîv, Tekîn Çîçek, Parzemin, hj. 2, 2014, r. 75

text: "Troya, Troya ye û ev bajar Smyrna; çima ji bo pêlêkirina şûna şopekê û jinekê û 'hisyeta pozekî û bilindkirina navê qewmekî em bibin têkçûyiyê şerrekî sî salî, hiii?

ref: H. Kovan Baqî, Heteroglossîa https://web.archive.org/https://books.google.com.tr/books?id=7VjjDwAAQBAJ&pg=PA158&lpg=PA158&dq=%22p%C3%AAl%C3%AAkirina%22&source=bl&ots=NOfT9pnlke&sig=ACfU3U04yxUbOlJZJqS_50T857djMGKarA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi__ojD69TpAhWmA2MBHZH9CfAQ6AEwEXoECAsQAQ#v=onepage&q=%22p%C3%AAl%C3%AAkirina%22&f=false arşîv, Na Yayınları, 2017, r. 158, ISBN 9786059017596

etymology_text: Ji pêlê + kirin.

ipa: /peːleːkɪˈɾɪn/


nescafé

text: Li ser maseyeke weha rûdinim, nescaféyekê digel şûşeyek avê dixwazim û di nav re carina li saeta xwe, carina jî li telefona xwe ya destan dinêrim.

ref: Firat Cewerî: Ez ê yekî bikujim, roman, Weşanên Avesta, Stenbol 2008, r. 94

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


zanepeyv

glosses:
zimanxweş, xweşaxiv, biqape,
kesa/ê dizane baş bipeyive

forms:
zanepeyvtir (comparative)
herî zanepeyv (superlative)
zanepeyvtirîn (superlative)
zanepeyiv


xayiz

glosses: jihalçûyî, mendehoş, bêhiş, ne li ser hişê xwe, gêjbûyî

text: Ez herdu enîşkên xwe datînim ser masê, serê xwe dixim nava kefên destên xwe û xayizî li Dîanayê dinêrim.

ref: Firat Cewerî: Ez ê yekî bikujim, roman, Weşanên Avesta, Stenbol 2008, r. 101

forms:
xayiztir (comparative)
herî xayiz (superlative)
xayiztirîn (superlative)
خایز
xayis


hizn

glosses: melûlî, xemgînî, kovandarî, melankolî, kewgirî, keder, keser, derd

glosses: melûlî, kovan, xem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
hizin
huzn
huzin

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

μελαγχολία

roman: melancholía

αθημία

roman: athimía

ακεφία

roman: akefía


pantomîm

glosses: şanoya bêdeng ya bi jestan (anku bi livandina destan û rû)

text: Şanogerê kurd Lewend Haco ko li Şamê dijiya û şanogerî dikir di mala xwe de kuştî, serjêkirî û şewitandî hat dîtin. Lewend Haco li paytexta Sûriyeyê li Şamê dima. Kuştina wî ya bi vî awayê hovane ji kurdan re bû şok. Lewend Haco şanogerê pandomîmê û reqsa şenogeriyê bû.

etymology_text: Bi rêya fransî yan îngilîzî pantomime ji latînî pantomīmus ji yûnaniya kevn παντόμιμος ji πᾶς (hemû, her) + μιμέομαι (ez zarî vedikim)


toren

glosses: merasim, dêlindêz, rêûresm, ayîn, resmiyet, seremonî

text: Cenazeyê Lewend Hacoyî li goristana Mewlana Xalidê Neqişbendî li Şamê hat veşartin. Di torena veşartina cenazeyê wî de hejmareke mezin ji xelkê amade bûn.

etymology_text: Ji tirkî tören ji tirkiya kevn töre ku herwiha serekaniya tore ye jî.


mistewa

text: Ev lêbawerî bi xwe mistewayeke bilind ya romannivîsiyê ye.

ref: Mihemed Sanri: Jiyana kêrlistû û kuştina lehengekê romanê - Firat Cewerî kê dikuje?, Kulturname.com, 11/2008

forms: mustewa

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


maratoner

glosses: Bezvanê maratonê, kesê/a ku li maratonekê yan li maratonan dibeze.

etymology_text: Ji maraton + -er.


kronometre

text: Ji bo maratonerekê zemanê wî bi kronometreyê hatî barkirin, ji saniyeyê ji hezaran yek jî, qimetê wî wextê ew qes hûr heye; yan bûyîna bûyerekê yan jî ji bo gihiştina cihekê. Lê ji bo rezvanekî yê ku mêwên wî di meha nîsanê de bişkoj yan jî kerik dide û di meha îlonê de tiriyê wî dikemile zêde qimeta îşaretpêkirina deqîqeyan nîne.

ref: Mihemed Sanri: Jiyana kêrlistû û kuştina lehengekê romanê- Firat Cewerî kê dikuje?, Kulturname.com, 11/2008

etymology_text: Ji krono- + metre.

hyphenation: kro·no·met·re


efektîv

glosses: bibandor, bitesîr, tesîrdar, tesîrker, bandorker, çalak, çist, lebatî, aktîv, şipil, çibik

glosses: karîger^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
efektîvtir (comparative)
herî efektîv (superlative)
efektîvtirîn (superlative)
efektîf


kîfayet

glosses: têrî, teselî, besî, kafîbûn, kafîtî, besbûn, têrakirin, têrbûn

forms: efektîf

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî kafî


şehîn

glosses: laskîn, hîrîna hespan, dengê bilind yê hespan

text:
Û hevalêkimtên wan
yên bi mij û dûman,
û tê de dengê xwe berdin,
û zarîna dengê me
bikeve nav kortal û geliyan
û bêcaniya erdên jêrîn
bihejîne;
û pêlên ava heftreng
ên xemzebaz
nalîna me bigehîne
deşta Sirûç û Diyarbekrê;
û beriya mêrxasên Berazan;
û kalîna berxan
tev şehîna hespan
li me vegerînin.

ref: Celadet Bedirxan: Bilûra min

ipa: /ʃɛˈhiːn/

hyphenation: şe·hîn


şehîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


vavêr

glosses: Xwendina peyvekê tîp bi tîp, tîpan yeko yeko gotin.


vavêr

glosses: ji hev cuda, ne li gel hev, ne pêkve, ne bi hev re

text: Dizanim diyarkirina sînorekê vebirî yê di nevbeyna “çîorka-dirêj/novelê” û romanê de zehmet e, ji ber ku ta radeyekê ya ku romanê jî dike roman gelo ma ne çîroka wê ye? Lê car dî sînorê çîrok û romanê ne ew qes ji ber çavan wenda ye. Ger ez ne şaş bim û xelet neyêt bîra min, di heqê jiyekvavêrkirina roman û çîrokê de, Ernest Hemingway e yê ku kêm zêde wiha dibêje: ...

ref: Mihemed Sanri: “Romaneka giran” ya derbeya 12-yê îlonê: Xadim, Kulturname.com, 11/2008

forms:
vavêrtir (comparative)
herî vavêr (superlative)
vavêrtirîn (superlative)


anika

forms:
anka
anuke


arvan

text: Rihanê piştî fitarê xwe xemiland û dest pê kir ku navmalê bi arvan binexişîne."

ref: Sîma Semend, Xezal, Weşanên Nûdem, 1996

text: Di her rojên Xwedê de têrek arvan di hewşa vê malê de dibe hevîr, dibe nan.

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994

text: Me da we arvanê salê / Me ji we stend kewanya malê(...)

ref: Zeynelabidîn Zinar, Xwençe 1, Weşanxana Çanda Kurdî, 1989

forms:
ئارڤان
ardvan

etymology_text: Ji ar + -van

ipa: /ɑːɾˈvɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-arvan.wav

hyphenation: ar·van


aşvan

glosses:
Kesa/ê ku li aşekî dixebite, kesa/ê ku genimî dike ar,
birêveberê/a aşekî

text: Dam û ded û ademî û heywanTifl û sebî aşvan û rezvanEl-qisse qebîleya ricalan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
ئاشڤان
aşgêrr
aşgêr

etymology_text: Ji aş + -van

теерменчи

roman: teermenči

тирмәнсе

roman: tirmänse

млына́р

roman: mlynár

ме́льнік

roman: mjélʹnik

мелнича́р

roman: melničár

мелнича́рка

roman: melničárka

хьархо

roman: ḥarχo

磨坊主

roman: mòfāngzhǔ

磨坊工人

roman: mòfāng gōngrén

طَحَّان

roman: ṭaḥḥān

طَحَّانَة

roman: ṭaḥḥāna

ջրաղացպան

roman: ǰraġacʻpan

ջաղացպան

roman: ǰaġacʻpan

աղացպան

roman: aġacʻpan

آسیابان

roman: âsiyâbân

მეწისქვილე

roman: mec̣iskvile

चक्कीवाला

roman: cakkīvālā

טוֹחֵן

roman: tokhen

тегирменчи

roman: tegirmençi

방아꾼

roman: bang-akkun

방앗간 일꾼

roman: bang-atgan ilkkun

방앗간 주인

roman: bang-atgan ju-in

제분소 일꾼

roman: jebunso ilkkun

제분소 주인

roman: jebunso ju-in

тирменчи

roman: tirmençi

мелничар

roman: melničar

мелничарка

roman: melničarka

тээрэмчин

roman: teeremčin

куыройгӕс

roman: k°yrojgæs

دگرمنجی

roman: değirmenci

تۈگمەنچى

roman: tügmenchi

آسياوان

roman: āsyāwān

диірменші

roman: diırmenşı

ме́льник

roman: mélʹnik

ме́льничиха

roman: mélʹničixa

осиёбон

roman: osiyobon

เจ้าของโรงสี

roman: jâo-kɔ̌ɔng roong-sǐi

тегермәнче

roman: tegermänçe

ме́льник

roman: mélʹnyk

міро́шник

roman: miróšnyk

מילנער

roman: milner

μυλωνάς

roman: mylonás

μυλωθρός

roman: mulōthrós

ipa: /ɑːʃˈvɑːn/

hyphenation: aş·van


pirpêkhate

glosses: ya ji ji yekî zêdetir pêkhateyan çêbûye yan dirûst bûye

forms:
pirpêkhatetir (comparative)
herî pirpêkhate (superlative)
pirpêkhatetirîn (superlative)


pirpêkhateyî

glosses: rewşa hebûna pirrpêkhateyan, ji gelek pêkhateyan çêbûn yan jî dirûstbûn

text: Demokrat ji komariyan bêtir xwe nêzî sîstema fedraliyê ya pirpêkhateyiyê, demokrasî û azadiyê dibînin. Ji xwe cîgirê Obamayî Joseph Biden hê gelekî berî hilbijartinan projeyeka Iraqeka federal a ji sê dewletên federe pêkhatî dabû Senatoya Amerîkayê û projeya wî hatibû qebûlkirin. Yanî ji bo asayiş û aramiya Iraqê, baweriya patronê siyaseta derva ya Amerîkayê bi xwe jî bi federaliya pirrpêkhateyî tê.

ref: netkurd.com, 11/2008

ipa: /pɪɾpeːkhɑːtɛˈjiː/

hyphenation: pir·pêk·ha·te·yî


ro de berdan

glosses: Xwe li çêm xeniqandin. Xwe bo xwe kuştinê bera avê dan

ipa: /roː dɛ bɛɾˈdɑːn/

hyphenation: ro de ber·dan


ro de çûn

glosses: Ber avê ketin. Bê extiyar, bê xwestin di ro de, di çemî de fetisîn.

ipa: /roː dɛ t͡ʃuːn/

hyphenation: ro de çûn


efsûs

glosses: mixabin, maalesef, eywax, çi mixab, bi dax e, sedkorayî, çi heyf, heyf û xebînet, cihê daxê ye, xwezî ne lê belê

etymology_text:
Ji gotina farisî ”efsus”. Di îranîya navîn da ”efsos”. Gorî Nyberg H.S. (A Manuel of Pahlavi, Wiesbaden) ew di îranîya kevin da ”epesreu ra” ye, ko ji gotinên ”epe” û ”srev” çê bûye û tê maneya ”guhdarîkirin”. Di îranîya îroyîn da tê maneya ”heyf, mixabin”. Ji wira jî ketîye nava ermenkî û bûye ”apsos”, di tirkî da bûye ”efsus”.
(Têmûrê Xelîl: Gotinên kurdî-îranî di ermenkî da, Nefel.com, 11/2008)

к сошалению

roman: k sošaleniju


ash

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-ash.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-ash.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-ash.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ash.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-ash.wav


benav

text: Ji min bihata min ê ji te re çi bi rê bikira, tu dizanî? Di serî de terhek dara mazî. Cotek kevokên spî. Hespekî kumêt î kapreş. Karxezaleke kûvî

ref: kovî. Xencereke destî û kalan zîv. Çiqulek dara kinêrê. Sewilek ava kaniya Girdeşîn. Destek şal û şapik. Goreyeke rîs a sê nix. Gopalek ji dara benavê. Bazbendek. Qevdek nêrgizan. Baqek şuşan. Tayek rihan. Bermilek beybûn. Gurzek qurnefîl. Pelek berfa serê çiyayê Mereto. Kulmek ax ji qebra Bermal û teyrekî baz.

forms:
benaw
bênav
binav

јасен

roman: jasen

ipa: /bɛˈnɑːv/

hyphenation: be·nav


binelî

etymology_text:
Ji gotina îranî ”buna”, ko tê maneya mal, xanî, hêwirgeh û paşpirtika tirkî ”lî” çê bûye û ketîye kurdî û farizî jî. Di farisîya navîn da ”bunek”, di bêlûcî da ”bunag” e û tê eynî maneyê. Di ermenkî da bi eynî maneyê bûye ”bnak”.
(Têmûrê Xelîl: Gotinên kurdî-îranî di ermenkî da, Nefel.com, 11/2008)

ipa: /bɪnɛˈliː/

hyphenation: bi·ne·lî


şîre

text: Saqî bike kaseya mucewherWê şîreyê me'sera mutehherYaqûtê muzab û le'lê seyyal

forms:
şîra
şîr

etymology_text: Hevreha farisî شیره (şîrê), herdu ji zimanên îranî, têkilî şîr. Şıra ya tirkî ji zimanekî îranî ye.

μούστος

roman: moústos


piştokêş

glosses: hilgir, barhilgir, barber, hemal, piştîkêş, piştîhilgir, piştîraker, piştîber

forms:
piştîkêş
piştûkêş


pizdan

glosses:
malzarok, rahîm, zarokdank,
di zikê jinan yan ajelên mê de ew cih yê ku zarok tê de ye berî ku biwelide

forms:
پزدان
pizdang
pizdank
pizan

etymology_text:
piz + -dank - -k
Ji proto-hindûewropî *pisten-, hevrehaپستان (pistan) ya farisî û pistan ya pehlewî, belkî pêsîr ya kurmancî jî.

μύτρα

roman: mýtra


mêxik

glosses: Hin cûn gulên rengîn in û rengê wan yê serekî pîvazî anku pembe ye.

forms:
mêxek
mêxele


rêder

glosses: Kesa/ê ku destûrê anku izinê anku ruxsetê dide.

etymology_text: Bi maneya "yê ku rê dide" ji rê dan û bi maneya "rêya derketinê" ji rê + der(ve)

hyphenation: rê·der


rêder

glosses: Rêya derketinê, cihê ku mirov tê re derdikeve.

text: Ew mecbûr in ko bikin. Ji ber ko li vî welatî tu rêdereke din tune ye.

ref: Umit Firat di hevpeyivînekê de li gel Mustafa Aydogan, Nefel.com, 11/2008


mişeref

forms:
mişereftir (comparative)
herî mişeref (superlative)
mişereftirîn (superlative)
mişerref
muşeref
muşerref

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: mi- + şeref


sendrom

glosses: nîşanên êşan, elametên nesaxiyekê, nîşankom

text: Ji bo lêkolînkirina tenduristîya eskerên DYA’yê yên ku di salên 1990-1991an de tevlî Şerê Kendavê bûbûn hatibû wezîfedarkirin. Ji 700 hezar eskerên ku tevlî Şerê Kendavê bûne 175 hezar di sendroma Şerê Kendavê de ne.

ref: Netkurd.com, 11/2008

etymology_text: Ji fransî syndrome.

сіндро́м

roman: sindróm

症候群

roman: zhènghòuqún

综合征

roman: zònghézhēng

綜合症

roman: zònghézhèng

مُتَلَازِمَة

roman: mutalāzima

أَعْرَاض

roman: ʾaʿrāḍ

سِنْدُرُم

roman: sindurum

համախտանիշ

roman: hamaxtaniš

සහලක්ෂණය

roman: sahalakṣaṇaya

증후군

roman: jeunghugun

синдром

roman: sindrom

нышанат

roman: nyşanat

синдро́м

roman: syndróm

σύνδρομο

roman: sýndromo


babetî

glosses: Kesê babetî tevdigere, Kesê ne di bin bandorên hestên şexsî, şîroveyan yande ye jî bê pêşdarazî tevdigere û kar dike

text: Divêt dîroknivîs berî her tiştî babetî (objektîv) be û serhefsarê karê xwe nexe di nav destê hestan de. Çi guman di kurdistaniyeta Kerkûkê de nîne, lê ew bûye tewqê negbetê û ketiye gerdena kurdan û ev di warê Kerkûkê de nefta wê ye, min gelek caran ev gotiye û dibêjim.

forms: babet

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɑːbɛˈtiː/

hyphenation: ba·be·tî


babetî

glosses: Ne di bin bandora hestên şexsî, şîroveyan yan jî pêşdarazîya. Li ser bingeha rastiyan

forms:
babetîtir (comparative)
herî babetî (superlative)
babetîtirîn (superlative)


require

glosses: ferz kirin, kirin şert, merc kirin, jê xwestin, daxwaz jê kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-require.wav


requirement

etymology_text: Ji require + -ment.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-requirement.wav


prize

forms:
price
praise

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-prize.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-prize.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-prize.wav


klîtorîs

glosses: Parçeyekî hesas ya dirêjok ya vajînayê ye.

text:
Di sinetkirina jinan de parçeyeka mezin yan biçûk ji organê cinsî yê jinê têt jê kirin yan jî ji ber sebebên kulturî têt eziyet dan û li gor WHO-yê çar rengên sinetkirina jinan hene:
1. Çermê pêşiyê yê li dora klîtorîsê yan li dora serê klîtorîsê têt avêtin.

forms: kilîtorîs

etymology_text: Ji îngilîzî clitoris, ji yûnaniya kevn κλειτορίς (kleitorís)

ކުޅަނދިލި

roman: kuḷaⁿdili

بظر

roman: bazer

ծլիկ

roman: clik

چوچوله

roman: chuchuleh

भगनासा

roman: bhagnasa, formal → hi (formal)

דגדגן

roman: dagdegan

клитор

roman: klítor


ji binî ve

text: Rojnameya emerîkî Waşington Posta duhî belav kir ko sê balafirên bulxarî yên tejî çekên sivik û giran li balafirxaneya Silêmanîyê danîne. Berdevkê resmî yê hêzên pêşmergeyên Kurdistanê Cebar Yawerî îro got ew nûçe ji binî ve ne rast û derew e.

forms: bi ti şêweyî

etymology_text: ji + bin + î + ve


xulî bûn

text: Ez ji te xulî bûme.

forms:
xulî dibim (present)
xulî dibî (present)
xulî dibe (present)
xulî dibin (present)
xulî bibe (imperative singular)
xulî bibin (imperative plural)
xulî bûm (past)
xulî bûyî (past)
xulî bû (past)

etymology_text: Ji xulî + bûn.

ipa: /xʊˈliː buːn/

hyphenation: xu·lî bûn


sibit

glosses:
pîz, tûzik, tûzmask, kîzmas
biharat û giyayek xwarinê yê bêhnxweş e

glosses: kîzmas, mendê, mendik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
sebit
sebt
sibt

кресс водяной

roman: kress vodjanoj

водяний крес

roman: vodjanyj kres


hêjîr

ipa: /heːˈʒiːɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-hêjîr.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hêjîr.wav

hyphenation: hê·jîr


hejîr

glosses: Fêkiyek anku mêweyek xwerbar e û bi daran yan terraşan ve şên dibe.

text: Dara hejîrê 3- 10 m bilind dibe. Lewre carna wek teraşekê carnan jî wek darekê xuya dike. Kulîlka wê ya biçûk di dirêjahîya demê de, di nav fêqîyê de dimîne û winda dibe. Kulîlkên wê yên nêr û mê li ser darên cihê çêdibin. Fêqî bi tenê ji kulîlkên mê çêdibin. Cotbûna wê bi awayê tozbûnê çêdibe.Wê tozê jî kêzikek çêdike. Ba jî wan tozikên mê û nêr digehîne hev. Belgên wê 3- 5 çiq in. Çiqê pelê nîvekê, hinekî ji yên din mezintir e. Rengên pelên wê ji alîyê derva keskê tarî, lê yê hundur rengê xwelîyê ye.

ref: Bavê Jîndar, Lotikxane.com, 11/2008

forms:
ھهژیر
hêjîr
hijîr
hêcîr
hincîr

etymology_text:
Hevreha soranî ھەنجیر (hencîr), farisî انجیر (encîr), pehlewî encîr, sogdî encêr... hemû ji zimanên îranî. Peyv ji zimanên îranî ketiye hinek zimanên din jî, bo nimûne tirkî incir, azerî əncir, rûsî инжир (inžir) (inžir), sanskrîtî अञ्जीर (añjīra) û çînî 映日果 (yìngrìguǒ). Çavkanî: https://en.wiktionary.org/wiki/%CA%BEncyl#Middle_Persian
Îdiaya Sevan Nişanyan, ku dibêje ji yûnaniya kevn ᾰ̓́γγουρον (ᾰ̓́ngouron) (xiyar) e https://www.nisanyansozluk.com/kelime/incir, bêçavkanî ye û nayê bawerkirin. Lê rast e ku ev peyva yûnanî serekaniya peyva ecûr / acûr e ku coreke xiyaran e.

ھەنجیر

roman: hencîr

𒈠

roman: tittu

በለስ

roman: bäläs

ܐܝܼܠܵܢܵܐ ܕܬܹܐܢܵܐ

roman: īlana d-tīna

ডিমৰু

roman: dimoru

смокиня

roman: smokinja

無花果

roman: mou⁴ faa¹ gwo²

無花果

roman: vù-fâ-kó

無花果

roman: wúhuāguǒ

無花果

roman: ù-huă-guō

無花果

roman: bû-hoa-kó

تِين

roman: tīn

بَلَس

roman: balas

شجرة تين

roman: šagaret tīn

كرم

roman: kram

كرمة

roman: karma

թզենի

roman: tʻzeni

انجیر

roman: anjir

𐍃𐌼𐌰𐌺𐌺𐌰𐌱𐌰𐌲𐌼𐍃

roman: smakkabagms

ლეღვის ხე

roman: leɣvis xe

अंजीर

roman: añjīr

תְּאֵנָה

roman: tena

ಅಂಜೂರ

roman: añjūra

무화과

roman: muhwagwa

무화과나무

roman: muhwagwanamu

ໝາກເດື່ອ

roman: māk dư̄a

അത്തി

roman: atti

انجیر آغاجی

roman: incir ağacı

инжи́рное де́рево

roman: inžírnoje dérevo

смоко́вница

roman: smokóvnica

фи́говое де́рево

roman: fígovoje dérevo

उडुम्बर

roman: uḍumbara

अञ्जीर

roman: añjīra

ꠒꠦꠃꠋꠞꠣ

roman: ḍeuṅra

ⵜⴰⵣⴰⵔⵜ

roman: tazart

అత్తిచెట్టు

roman: atticeṭṭu

фі́кус

roman: fíkus

ដើមល្វា

roman: daəm lvie

συκιά

roman: sykiá

συκέα

roman: sukéa

алаҳа́

roman: ālāḥā́

ܬܹܐܢܵܐ

roman: tīna

ডুমুর

roman: ḍumur

инжир

roman: inžir

文仙果

roman: bûn-sian-kó

映日果

roman: iòng-ji̍t-kó

優曇花

roman: iu-thâm-hoe

اینجیل

roman: injil

كرموس

roman: karmūs

كرموسة

roman: karmūsa

թուզ

roman: tʻuz

𐍃𐌼𐌰𐌺𐌺𐌰

roman: smakka

ლეღვი

roman: leɣvi

инҗр

roman: injr

أنٛجیٖر

roman: ạnjīr

اۆنٛجوٗر

roman: onjūr

ლუღი

roman: luɣi

смоква

roman: smokva

അത്തിപ്പഴം

roman: attippaḻaṃ

انجیر

roman: encir, incir

تین

roman: tin

инжи́р

roman: inžír

смо́ква

roman: smókva

фи́га

roman: fíga


serî li hevdû pelixandin

glosses: Di şer de serê hevdû şikenandin, birîn û xwîn kirin

text:
Her ku hilbijartina herêmî nêzîk dibe, rojev jî germtir dibe û li hinek ciyan jî dilopên xwînê rojeva hilbijartinê dixemilînin.
DTP li Erdexanê dest bi lotikên hilbijartinê kir û cewrikên demokratîk cimhûrîyeta Tirko jî bi dar û keviran êrîşî wan kir. Her du alî wek gurên ku têkevin nav pez, serî li hevdû pelixandin û nîşan dan ku heta roja qiyametê jî Kurd û Tirk nikarin bibin birayên hev.

ref: lotikxane.com, 11/2008

etymology_text: serî + li + hevdû + pelixandin