gulçîçek

glosses: corekê gulane pir reng û di bêhin xweş in

text: Weqtê ko ba bin erxewanGulçîçek û terhên ciwanVê ra ne bê selwa rewan

text: Rengawazên wî sûretî qet û qet ji bîra min naçin; bi renginên qehweyî û zerê zerhimî û di navêre jî hin xal û xetên reş û spî li ser gulçîçekekê hatibûn nexişandin...

ref: Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.35


gulgulî

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Gelek dêre, fanorî, saqoyên ku ji bo cejnan, rojên taybet dîlan û dawetan di nav baxçeyên gulgulî de, di sandoqên quzanî de hatibûn veşartin, bûn para diranên min yên xirab tûj.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, Çapa Duyem, r. 41, ISBN 978-605-5585-41-9

text: Kirasê wê gulgulî bû, porê wê bi ser de rijiyabû û li mala xwe û wî, xatûna wî bû û li bendî wî bû.

ref: Silêman Demir, Sorê Gulê, Nefel, Stockholm, 2002, r. 51, ISBN 91-89687-02-7

text: "Fîstanekî gewr û gulgulî li wê bû.

ref: Ibrahîm Seydo Aydogan, Reş û Spî, Nefel, 2002, r. 23, ISBN 91-973195-3-8

etymology_text: gul + gul + -î

ipa: /ɡʊlɡʊˈliː/


guvandin

pos: noun

pos_title: Navdêr

forms: گوڤاندن

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hawîş bûn

pos: verb

pos_title: Lêker

forms:
hawîş dibim (present)
hawîş dibî (present)
hawîş dibe (present)
hawîş dibin (present)
hawîş bibe (imperative singular)
hawîş bibin (imperative plural)
hawîş bûm (past)
hawîş bûyî (past)
hawîş bû (past)
هاویش بوون

etymology_text: Ji hawîş + bûn.

ipa: /hɑːˈwiːʃ buːn/

hyphenation: ha·wîş bûn


hawîş kirin

glosses: tenakirin, rihet kirin :dayê zaroyê xwe hawî di kir

forms:
hawîş dikim (present)
hawîş dikî (present)
hawîş dike (present)
hawîş dikin (present)
hawîş bike (imperative singular)
hawîş bikin (imperative plural)
hawîş kir (past)
hawîş kir (past)
hawîş kir (past)
hawîş kir (past)
hawîş –k– (root present)
hawîş –kir– (root past)
ez hawîş dikim (indicative present positive)
ez hawîş nakim (indicative present negative)
min hawîş kir (indicative past positive)
min hawîş nekir (indicative past negative)
tu hawîş dikî (indicative present positive)
tu hawîş nakî (indicative present negative)
te hawîş kir (indicative past positive)
te hawîş nekir (indicative past negative)
ew hawîş dike (indicative present positive)
ew hawîş nake (indicative present negative)
wê/wî hawîş kir (indicative past positive)
wê/wî hawîş nekir (indicative past negative)
em hawîş dikin (indicative present positive)
em hawîş nakin (indicative present negative)
me hawîş kir (indicative past positive)
me hawîş nekir (indicative past negative)
hûn hawîş dikin (indicative present positive)
hûn hawîş nakin (indicative present negative)
we hawîş kir (indicative past positive)
we hawîş nekir (indicative past negative)
ew hawîş dikin (indicative present positive)
ew hawîş nakin (indicative present negative)
wan hawîş kir (indicative past positive)
wan hawîş nekir (indicative past negative)
min hawîş dikir (imperfect positive)
min hawîş nedikir (imperfect negative)
min hawîş kiribû (positive)
min hawîş nekiribû (negative)
te hawîş dikir (imperfect positive)
te hawîş nedikir (imperfect negative)
te hawîş kiribû (positive)
te hawîş nekiribû (negative)
wê/wî hawîş dikir (imperfect positive)
wê/wî hawîş nedikir (imperfect negative)
wê/wî hawîş kiribû (positive)
wê/wî hawîş nekiribû (negative)
me hawîş dikir (imperfect positive)
me hawîş nedikir (imperfect negative)
me hawîş kiribû (positive)
me hawîş nekiribû (negative)
we hawîş dikir (imperfect positive)
we hawîş nedikir (imperfect negative)
we hawîş kiribû (positive)
we hawîş nekiribû (negative)
wan hawîş dikir (imperfect positive)
wan hawîş nedikir (imperfect negative)
wan hawîş kiribû (positive)
wan hawîş nekiribû (negative)
ez ê hawîş bikim (future positive)
ez ê hawîş nekim (future negative)
minê hawîş kiribe (future perfect positive)
minê hawîş nekiribe (future perfect negative)
tu yê hawîş bikî (future positive)
tu yê hawîş nekî (future negative)
teyê hawîş kiribe (future perfect positive)
teyê hawîş nekiribe (future perfect negative)
ew ê hawîş bike (future positive)
ew ê hawîş neke (future negative)
wê/wîyê hawîş kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê hawîş nekiribe (future perfect negative)
em ê hawîş bikin (future positive)
em ê hawîş nekin (future negative)
meyê hawîş kiribe (future perfect positive)
meyê hawîş nekiribe (future perfect negative)
hûn ê hawîş bikin (future positive)
hûn ê hawîş nekin (future negative)
weyê hawîş kiribe (future perfect positive)
weyê hawîş nekiribe (future perfect negative)
ew ê hawîş bikin (future positive)
ew ê hawîş nekin (future negative)
wanê hawîş kiribe (future perfect positive)
wanê hawîş nekiribe (future perfect negative)
min hawîş kiriye (perfect positive)
min hawîş nekiriye (perfect negative)
min hawîş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min hawîş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hawîş kiriye (perfect positive)
te hawîş nekiriye (perfect negative)
te hawîş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te hawîş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hawîş kiriye (perfect positive)
wê/wî hawîş nekiriye (perfect negative)
wê/wî hawîş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî hawîş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hawîş kiriye (perfect positive)
me hawîş nekiriye (perfect negative)
me hawîş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me hawîş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hawîş kiriye (perfect positive)
we hawîş nekiriye (perfect negative)
we hawîş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we hawîş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hawîş kiriye (perfect positive)
wan hawîş nekiriye (perfect negative)
wan hawîş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan hawîş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez hawîş bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez hawîş nekim (present subjunctive negative)
(bila) min hawîş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min hawîş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu hawîş bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu hawîş nekî (present subjunctive negative)
(bila) te hawîş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te hawîş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hawîş bike (present subjunctive positive)
(bila) ew hawîş neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hawîş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî hawîş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em hawîş bikin (present subjunctive positive)
(bila) em hawîş nekin (present subjunctive negative)
(bila) me hawîş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me hawîş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn hawîş bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn hawîş nekin (present subjunctive negative)
(bila) we hawîş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we hawîş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hawîş bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew hawîş nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan hawîş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan hawîş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min hawîş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min hawîş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hawîş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min hawîş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te hawîş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te hawîş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hawîş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te hawîş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hawîş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hawîş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hawîş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hawîş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me hawîş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me hawîş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hawîş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me hawîş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we hawîş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we hawîş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hawîş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we hawîş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan hawîş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan hawîş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hawîş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan hawîş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê hawîş bikira (present conditional positive)
minê hawîş nekira (present conditional negative)
minê hawîş kiribûya (preterite conditional positive)
minê hawîş nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê hawîş bikira (present conditional positive)
teyê hawîş nekira (present conditional negative)
teyê hawîş kiribûya (preterite conditional positive)
teyê hawîş nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê hawîş bikira (present conditional positive)
wê/wîyê hawîş nekira (present conditional negative)
wê/wîyê hawîş kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê hawîş nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê hawîş bikira (present conditional positive)
meyê hawîş nekira (present conditional negative)
meyê hawîş kiribûya (preterite conditional positive)
meyê hawîş nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê hawîş bikira (present conditional positive)
weyê hawîş nekira (present conditional negative)
weyê hawîş kiribûya (preterite conditional positive)
weyê hawîş nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê hawîş bikira (present conditional positive)
wanê hawîş nekira (present conditional negative)
wanê hawîş kiribûya (preterite conditional positive)
wanê hawîş nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) hawîş bike (imperative present positive)
(tu) hawîş neke (imperative present negative)
(hûn) hawîş bikin (imperative present positive)
(hûn) hawîş nekin (imperative present negative)
هاویش کرن

etymology_text: Ji hawîş + kirin.

ipa: /hɑːˈwiːʃ kɪˈɾɪn/

hyphenation: ha·wîş ki·rin


hayjêbûn

glosses: ageh jê hebûn, agehdarbûn, :haya te ji wî zarokî hebe hd (kurt) heta dawîyê, heta domahîyê

etymology_text: Ji hay + jê + bûn.


heftsed

pos: num

pos_title: Hejmar

etymology_text: Ji heft + sed.

ipa: /hɛftˈsɛd/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-heftsed.wav

hyphenation: heft·sed


hestkirin

glosses: wekî mirov hest bi gorînên rex û çanan diket, pê dizane, :ez hest bi dilxwe îyê di kem demê te di bînim

etymology_text: Ji hest + kirin.

ipa: /hɛstkɪˈɾɪn/


hevalkar

glosses: hevalên karî, hevkar, :ez û wî hevalkarin (sic: pê diviye wî bibe ew)

حال

roman: ḥāl


hevîrkirin

glosses: têkilkirina avê û arî, tevlihevkirina av û ar û zeytê , çêkirin û berhevkirina hevîrî

forms:
هەڤیرکرن
hêvîrkirin

etymology_text: Ji hevîr + kirin.

ipa: /hɛviːɾkɪˈɾɪn/


hewês

forms: حهوێس


hêkker

glosses: giyandarên hêkan dikin, ovipar :mirî!kahêkker

forms: هێككهر


hicmetîbûn

glosses: hêbetîbûn, seyrman, :te çiye tu hosa hicmetî bûy ?

etymology_text: Ji hicmetî + bûn.


hiçik

glosses: Cihê destên mirovî têra derdikevin ji kirasan, kirasê hiçikkurt hiçikdirêj, çîlan.

forms: hûçik


hilber

pos: unknown

pos_title: Mane

ipa: /hɪlˈbɛɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-hilber.wav

hyphenation: hil·ber


hilkehilk

glosses: dengê hatinûçûna bêhina mirovî dema westanê, bêhn bi ser ketin

text: Hilkehilka wê digihişte guhê Rovî. Bi berxwedaneke mezin û dijwar rizgar bûbû vê carê jî...

ref: Mehmed Tekçe, Azadîstan https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=377hDwAAQBAJ&pg=PA44&dq=%22hilkehilka%22&hl=&cd=1&source=gbs_api arşîv, Na Yayınları, r. 44

text: Gundiyên ecêbmayî temaşa wî şerê bêwijdan dikirin. Tu kesekî xeber nedida, temam kerr bûn, tenê dengê Rizgo û hilkehilka wî dihat. – De were, mîna egîtan were meydanê, hesab yek e, tu ji destê min xilaz nabî.

ref: Antologiya 35 Helbestvan û Nivîskarên Kurd ên Sovyeta Berê https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=gyTgDwAAQBAJ&pg=PA194&dq=%22hilkehilka%22&hl=&cd=2&source=gbs_api arşîv, Na Yayınları, 2014, r. 194

forms: حلکەحلک


himhim

glosses: deng dengûdor, dengê sofîyan li mizgefta, hin (pêrb) rêzman jibo kes yan tiştê nebinavkirî, :hin dizanin û hin nizanin , :hin bi mînin û hin werin

text: Rasterast berê xwe dabû xwaringehê. Hêwirze û himhima birrek kesên berdilk spî... Ketibû dora xwarinê.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 23, ISBN 9786054497010

forms: حمحم

ipa: /hɪmˈhɪm/


hinarî

glosses: core rengeke ber bi sorekê ge!veye wek rengê hinaran

etymology_text: * Ji hinar + -î


hincinîn

glosses: hincandin, hilçinîn, hilkêşan, hilkişandin, kişandin jor (bi taybetî av ji bîrê):

glosses: hûr kirin, hûr-hûr kirin, pirtî pirtî kirin, çênî çênî kirin:

forms: هنجنین

etymology_text:
Herwiha hincinandin, hevreha soranî ھەڵھێنجان (heł-hêncan), kurdiya başûrîełwincanin, zazakî anciyayene, farisî هنجیدن (hencîden), pehlewî 𐮴𐮵𐮿𐯍𐮲𐯁 (hncyt /hencêd/), partî 𐫗𐫍𐫗𐫋𐫏𐫗𐫅 (nhnjynd /nihenc-/), avestayî 𐬚𐬀𐬧𐬘𐬀𐬌𐬌𐬈𐬧𐬙𐬈 (θaṇjaiieṇte, /θenciyente)... hemû proto-hindûîranî*tʰanǰʰáyati, *tanǰʰáyati ji proto-hindûewropî*tengʰ- (kişandin, kêşan)
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007
* Novák, Ľubomír (2013) Problem of Archaism and Innovation in the Eastern Iranian Languages (PhD dissertation)https://www.academia.edu/4896441/Problem_of_Archaism_and_Innovation_in_the_Eastern_Iranian_Languages_dissertation_, Prague: Univerzita Karlova v Praze, filozofická fakulta.
*
* Schmitt, Rüdiger (1989): Compendium Linguarum Iranicarum, Wiesbaden: Reichert Verlag
*
* Lentz, Wolfgang (1926): Die nordiranischen Elemente in der neupersischen Literatursprache bei Firdosi [Peyvên îraniya bakurî di zmanê edebî yê farisî yê Fîrdewsî de], kovara Zeitschrift für Indologie und Iranistik.

ipa: /hɪnd͡ʒɪˈniːn/

hyphenation: hin·ci·nîn


hingavtin

glosses: gurzek bi tiştekî bikevit û ziyan bi gehitê, birîndar kirin, lê dan, lê xistin

glosses: dor lê girtin, dorpêç kirin, girtin nava xwe

forms: هنگاڤتن

الإصابة

roman: al-ʾiṣāba

ipa: /hɪnɡɑːvˈtɪn/

hyphenation: hin·gav·tin


hişyarbûn

glosses: ji xewrabûn, agehdarbûn, bi agehhatin, berhevbûn

forms: هشیاربوون

etymology_text: Ji hişyar + bûn.

ipa: /hɪʃjɑːɾˈbuːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-hişyarbûn.wav

hyphenation: hiş·yar·bûn


hişdar

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji hiş + -dar.


îsraîlî

glosses: xelikê yan ji welatê Israîl, mitayê îsrayîlî

forms: ئیسرائیلی

etymology_text: Ji Israîl + -î.


jajerûn

glosses: xwarineke ji jajî û rûn ên di nav êk da qelandî dihêt berhevkirin, :firavîn evroj jajerûne


jangirtin

etymology_text: Ji jan + girtin.

ipa: /ʒɑːnɡɪɾˈtɪn/


jaravkirin

glosses: piştî amanan dişon, avekê li ser dikin jibo kefa sabûnê pê ve nemîne û bijîn bi be

etymology_text: Ji jarav + kirin.

ipa: /ʒɑːɾɑːvkɪˈɾɪn/


jengî

forms: ژهنگی


jêbir

glosses: pirteka lastîkîye jibo jê birina nivîsê bi kar dihêt

forms: ژێبر

ipa: /ʒeːˈbɪɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-jêbir.wav

hyphenation: jê·bir


jêgerîn

forms: ژێگهرین

etymology_text: Ji jê + gerîn.

ipa: /ʒeːɡɛˈɾiːn/


jêgirtî

forms: ژێگرتی


jêhelî

glosses: evrazî, cihê ber ji jorve bilind dibe, rêya diçe bilindahiyê

forms: ژێهەلی


jêkcudabûn

glosses: cudabûn, jêkvebûn, neman digel hev, bi hev re neman

forms: ژێكجودابوون

etymology_text: Ji ji + êk + cuda + bûn.

ipa: /ʒeːkd͡ʒʊdɑːˈbuːn/

hyphenation: jêk·cu·da·bûn


jêkcudakirin

glosses: ji êk cuda kirin, ji hev dûr kirin, jêk ve kirin

forms: ژێكجوداكرن

etymology_text: Ji ji + êk + cuda + kirin

ipa: /ʒeːkd͡ʒʊdɑːkɪˈɾɪn/


jêkvebûn

glosses: cudabûn, jêk çûn paş, :eve demhijmêreke du kelabang berbûne hev û hêj jêkve ne bûne

forms:
ژێكڤهبوون
jiêkvebûn

etymology_text: Ji jêk + ve + bûn

ipa: /ʒeːkvɛˈbuːn/

hyphenation: jêk·ve·bûn


jêkvekirin

forms: ژێكڤهكرن

etymology_text: * jêk + ve + kirin

ipa: /ʒeːkvɛkɪˈɾɪn/


jimeçêtir

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


jîndarî

text: Me jîndariya te bi çeperên matmayî parast.

ref: Ehmed Huseynî, Bi xewna we pênûsê dilorînim https://web.archive.org/http://www.nefel.com/epirtuk/pdf/ehmede_hiseyni_bi_xewna_we_penuse_dilorinim_02.pdf arşîv, Nefel, Stockholm, 2002, ISBN 9197319589


kajîn

forms: کاژین


kalekal

text: Mustafa Kaplan (22) û Îsmaîl Kaplan (18) ku destnîşan kirin ew vê karê bi eşq û şewq dikin diyar kirin xeyala wan ew e ku ew çêwligeke mezin saz bikin. Wan destnîşan kirin ku kalekala pez betilandina me ya temamê rojê dibe. Kaynak: Kalekala pez betilandina me ya temamê rojê dibe.

ref: Kalekala pez betilandina me ya temamê rojê dibe https://web.archive.org/https://www.cinarinsesi.com/kalekala-pez-betilandina-me-ya-temame-roje-dibe-121902h.htm arşîv, cinarinsesi.com, 2017

text:
îşev dîsa kalekala berxa bû ber guhê min,
îşev dîsa wek tifala kêflû bûbû ruhê min.

ref: Fêrîkê Ûsiv, Te Bîr Nakim https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/helbest/ferike-usiv--te-bir-nakim.html arşîv, helbestakurdi.com

forms:
كالەکال
kale-kal

ipa: /kɑːlɛˈkɑːl/


karberdan

glosses: kharberdan kar ji kotan û govan derêxistin çûlî jibo çerandinê


karkirin

glosses: şolkirin, şixulîn, xebatkirin, îşkirin, xizmetkirin, wezîfekirin

forms: کارکرن

etymology_text: Ji kar + kirin.

ipa: /kɑːɾkɪˈɾɪn/


karmendî

forms: كارمهندی

word: professione, occupazione, vocazione, carriera


karwankuj

glosses: stêra sibêyê, stêreke li spêdeyan li elindê xuya dibe

glosses: Karwanek bi dîtina vê stêrkê bi rê ketiye lê mixabin di rê de ji ber hineh sedeman qir bûne


kasik

glosses: Sênîka biçûk ya li bin peyala çayê di danin, binkask, sênîk.

text: Çayê di kasikê de sar bike û bi de zarokî.

ref: Ferhenga Kamêran

glosses: Wekî tasan kûrin û bi çemûrê ve tê çêkirin, sênîka heriyê.

forms:
کاسک
kask


kaşî

glosses: helaneke gogirandî û xemlandîye li binê xanîya dadinin ji bo ciwanîyê

ipa: /kɑːˈʃiː/


kayîn

forms: کایین


kedxwarî

hyphenation: kedx·wa·rî


kelegirî

forms: kelogirî

hyphenation: ke·le·gi·rî


kelekvan

etymology_text: Ji kelek + -van.

渡船夫

roman: dùchuánfū

מַעְבּוֹרַאי

roman: ma'aborai

скелеџија

roman: skeledžija

паро́мщик

roman: parómščik

πορθμέας

roman: porthméas

βαρκάρης

roman: varkáris

πορθμεύς

roman: porthmeús

ipa: /kʰɛlɛkˈvɑːn/


kerbûn

glosses: weke mirovê kiryarên şaş bike mîna keran, aqilsivikbûn

etymology_text: Ji ker + bûn.


kerînî

glosses:
Karê şaş ûbêwic, bê aqilî, bê mejî, dînatî.
# kerî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: كهرینی


kerkirin

glosses: perçekirin, qetqetîkirin, pirtikandin, pirtpirtkirin

forms: کهرکرن

etymology_text: Ji ker + kirin.


kêfkirin

glosses: demên dilveker derbaz kirin, bi keyf ketin, :em dê çîn seyranê ji xwe ra tê keyfê bi kin

forms: کێفکرن

etymology_text: Ji kêf + kirin.

ipa: /keːfkɪˈɾɪn/


kezaxtin

glosses: Birîna çeq û tayên zêde yên daran ji bo xurt bibin û berê wan baştir bibe.

forms: کهزاختن

etymology_text: Ji aramî [Peyv?]


kezaxtin

glosses: Ji bo xurtbûna wan çeq û tayên zêde yên daran birîn.

forms:
dikezixînim (present)
dikezixînî (present)
dikezixîne (present)
dikezixînin (present)
bikezixîne (imperative singular)
bikezixînin (imperative plural)
kezaxt (past)
kezaxt (past)
kezaxt (past)
kezaxt (past)


kêmxwînî

glosses: Derd nexweşîyeke mirovî digire ji encamê kêmbûna xwînê di canî da.

forms: كێمخوینی

etymology_text: kêm + xwîn + -î

hyphenation: kêmx·wî·nî


kêrandin

glosses: Çêkirina tiştê bi kêrî karînanê bihêt, nûjenkirin, bijînkirin.

forms: کێراندن


kêrandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kêrat

glosses: Darek e ku hin kulîlkên zer yên avşîrîn dide ku zarok dikarin bimêjin, berê wê wek fasûliyan e û kewal dixwin.

forms: کێرات

etymology_text: Hevreha soranî کێرات (kêrat) (kêrat), ji yûnanî κεράτιον (kerátion) ji κέρας (şax, strû) ji proto-hindûewropî*ḱer- (“ser, şax, strû - ku serekaniya ser ya kurdî ye jî”). Peyva yûnanî hem serekaniya navê vê darê yê zanistî ye ku Ceratonia siliqua ye û hem jî serekaniya peyva قيراط (qîrat, “qelp, qelpik”) ya erebî ye. Bi rêya peyva erebî herwiha bi maneya yekîneya pîvana zêrr û gewherên din yên bihagiran wek karat li dinyayê belav bûye ji ber ku berê orijînaliya gewheran beramberî berên hin daran dihat pîvan: îngilîzî û fransî carat, îtalî carato, rusî карат (karat), portugalî û spanî quilate, çînî 克拉 (kèlā)...


kêrîşk

glosses: candar giyandarekê şîrdere malî û kûvîye, xirnîk


kildank

glosses: Tûrik an qutîkeke biçûk e kil û kilçîv tê da di tên hilgirtin.

etymology_text: Ji kil + -dank.


kirêgirtî

glosses: mirovê an jî kesê/a ku bi kirê hatî girtin ji bo kirina karekî bi pare

forms: كرێگرتی

etymology_text: Ji kirê + girtî.


kirpandin

glosses: Xistina tiştê req û nîvreq ber didanan û kirpe kirp jê peyda dibe.

glosses: Nîşankirin û bal kişandina taybet ji bo axaftin an jî nivîsê.

forms:
dikirpînim (present)
dikirpînî (present)
dikirpîne (present)
dikirpînin (present)
bikirpîne (imperative singular)
bikirpînin (imperative plural)
kirpand (past)
kirpand (past)
kirpand (past)
kirpand (past)
–kirpîn– (root present)
–kirpand– (root past)
ez dikirpînim (indicative present positive)
ez nakirpînim (indicative present negative)
min kirpand (indicative past positive)
min nekirpand (indicative past negative)
tu dikirpînî (indicative present positive)
tu nakirpînî (indicative present negative)
te kirpand (indicative past positive)
te nekirpand (indicative past negative)
ew dikirpîne (indicative present positive)
ew nakirpîne (indicative present negative)
wê/wî kirpand (indicative past positive)
wê/wî nekirpand (indicative past negative)
em dikirpînin (indicative present positive)
em nakirpînin (indicative present negative)
me kirpand (indicative past positive)
me nekirpand (indicative past negative)
hûn dikirpînin (indicative present positive)
hûn nakirpînin (indicative present negative)
we kirpand (indicative past positive)
we nekirpand (indicative past negative)
ew dikirpînin (indicative present positive)
ew nakirpînin (indicative present negative)
wan kirpand (indicative past positive)
wan nekirpand (indicative past negative)
min dikirpand (imperfect positive)
min nedikirpand (imperfect negative)
min kirpandibû (positive)
min nekirpandibû (negative)
te dikirpand (imperfect positive)
te nedikirpand (imperfect negative)
te kirpandibû (positive)
te nekirpandibû (negative)
wê/wî dikirpand (imperfect positive)
wê/wî nedikirpand (imperfect negative)
wê/wî kirpandibû (positive)
wê/wî nekirpandibû (negative)
me dikirpand (imperfect positive)
me nedikirpand (imperfect negative)
me kirpandibû (positive)
me nekirpandibû (negative)
we dikirpand (imperfect positive)
we nedikirpand (imperfect negative)
we kirpandibû (positive)
we nekirpandibû (negative)
wan dikirpand (imperfect positive)
wan nedikirpand (imperfect negative)
wan kirpandibû (positive)
wan nekirpandibû (negative)
ez ê bikirpînim (future positive)
ez ê nekirpînim (future negative)
minê kirpandibe (future perfect positive)
minê nekirpandibe (future perfect negative)
tu yê bikirpînî (future positive)
tu yê nekirpînî (future negative)
teyê kirpandibe (future perfect positive)
teyê nekirpandibe (future perfect negative)
ew ê bikirpîne (future positive)
ew ê nekirpîne (future negative)
wê/wîyê kirpandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nekirpandibe (future perfect negative)
em ê bikirpînin (future positive)
em ê nekirpînin (future negative)
meyê kirpandibe (future perfect positive)
meyê nekirpandibe (future perfect negative)
hûn ê bikirpînin (future positive)
hûn ê nekirpînin (future negative)
weyê kirpandibe (future perfect positive)
weyê nekirpandibe (future perfect negative)
ew ê bikirpînin (future positive)
ew ê nekirpînin (future negative)
wanê kirpandibe (future perfect positive)
wanê nekirpandibe (future perfect negative)
min kirpandiye (perfect positive)
min nekirpandiye (perfect negative)
min kirpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nekirpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te kirpandiye (perfect positive)
te nekirpandiye (perfect negative)
te kirpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nekirpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî kirpandiye (perfect positive)
wê/wî nekirpandiye (perfect negative)
wê/wî kirpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nekirpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me kirpandiye (perfect positive)
me nekirpandiye (perfect negative)
me kirpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nekirpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we kirpandiye (perfect positive)
we nekirpandiye (perfect negative)
we kirpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nekirpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan kirpandiye (perfect positive)
wan nekirpandiye (perfect negative)
wan kirpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nekirpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bikirpînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nekirpînim (present subjunctive negative)
(bila) min kirpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nekirpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bikirpînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nekirpînî (present subjunctive negative)
(bila) te kirpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nekirpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bikirpîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nekirpîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî kirpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekirpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bikirpînin (present subjunctive positive)
(bila) em nekirpînin (present subjunctive negative)
(bila) me kirpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nekirpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bikirpînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nekirpînin (present subjunctive negative)
(bila) we kirpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nekirpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bikirpînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nekirpînin (present subjunctive negative)
(bila) wan kirpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nekirpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bikirpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nekirpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min kirpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nekirpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bikirpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nekirpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te kirpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nekirpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bikirpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekirpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kirpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekirpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bikirpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nekirpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me kirpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nekirpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bikirpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nekirpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we kirpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nekirpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bikirpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekirpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan kirpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekirpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bikirpanda (present conditional positive)
minê nekirpanda (present conditional negative)
minê kirpandibûya (preterite conditional positive)
minê nekirpandibûya (preterite conditional negative)
teyê bikirpanda (present conditional positive)
teyê nekirpanda (present conditional negative)
teyê kirpandibûya (preterite conditional positive)
teyê nekirpandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bikirpanda (present conditional positive)
wê/wîyê nekirpanda (present conditional negative)
wê/wîyê kirpandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nekirpandibûya (preterite conditional negative)
meyê bikirpanda (present conditional positive)
meyê nekirpanda (present conditional negative)
meyê kirpandibûya (preterite conditional positive)
meyê nekirpandibûya (preterite conditional negative)
weyê bikirpanda (present conditional positive)
weyê nekirpanda (present conditional negative)
weyê kirpandibûya (preterite conditional positive)
weyê nekirpandibûya (preterite conditional negative)
wanê bikirpanda (present conditional positive)
wanê nekirpanda (present conditional negative)
wanê kirpandibûya (preterite conditional positive)
wanê nekirpandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bikirpîne (imperative present positive)
(tu) nekirpîne (imperative present negative)
(hûn) bikirpînin (imperative present positive)
(hûn) nekirpînin (imperative present negative)
کرپاندن

ipa: /kɪɾpɑːnˈdɪn/

hyphenation: kir·pan·din


kirpandin

glosses: gotina kîteyekê yan beşek ji peyvê girantir yan xurtir ji kîteyên din.

text: Li gor qeyd û benda giştî kîteya dawiyê ya navdêr, rengdêr û lêkerên (lê ne hokerên) neçemandî û bêravek tê kirpandin

ref: Husein Muhammed, Hejmar û hejmarsazî (beşa 13), Zimannas, Hejmar û hejmarsazî (beşa 13) – Zimannas (wordpress.com), 02/2017


kirpekirp

glosses: deng kirpên, :kirpekirpa didanêt kitikê dihêt ta hestîyan di xut

ipa: /kɪɾpɛˈkɪɾp/

hyphenation: kir·pe·kirp


kişkişandin

glosses: arandin, şarandin, kiş, lêsorkirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: کشکشاندن


kîmyager

glosses: Kesê ku li zanista kîmyayê dixebite û lê dikole nemaze di asteke bilind de an şarezayê zanîna kîmyayê.

forms:
kurdî-erebî:
کیمیاگەر

etymology_text: Ji kîmya + ger.


kîndarî

glosses: kerb û kîn, nehezkirin, neviyan, kerbjêvebûn

forms: كینداری


koledar

glosses: Kesek bi bazirganiya koleyan mijûl dibe.

etymology_text: Ji kole + -dar.


komkanê

glosses: Yarîyeke bi perikan dihêt kirin mirov di bin du deste û di leyzin


kudîk

forms: کودیک


kulimdanan

ipa: /kʊlɪmdɑːˈnɑːn/


kulimlêdan

ipa: /kʊlɪmleːˈdɑːn/


kulkulî

glosses: balindeyekê rengîne ciwane hêlîna xwe di kendalan da dirist di ket xwarina wî mêşik û mêşhingive, mêşxur, :;mirovê bê bawer û gelek vira di ket


kuncandin

glosses: khuncandin dema mirov berekî yan tebelekê li yeka dî di de bi hêz ji cihê wê di firîne û cihê wê di gire,

forms: کونجاندن


kurbûn

etymology_text: Ji kur + bûn.


kurisandin

text: Piştre, heta êvarî li odeya taybet li ber agir rûnişt û neynûkên xwe kurisandin.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 87, ISBN 978-605-2246-80-1

forms: کورساندن


kurkirin

forms: کورکرن

etymology_text: Ji kur + kirin.

ipa: /kʊɾkɪˈɾɪn/


kurmam

glosses: pismam, kurê mamê kesekê/î, lawê apê kesekê/î

forms:
amoza
jinam
jinap
jinmam
keçmet
keçxal
keçxalet
kurmet
kurxal
kurxalet

etymology_text: Ji kur + mam.

ipa: /kʊɾˈmɑːm/

hyphenation: kur·mam


kurtanker

glosses: palanker, mirovê kurtanan dirist dike, karê wî çêkirina kurtanan e

forms: كورتانكهر


kûre

text: Fa'ilek lazim e da fi'l û eser peydae bitGer tu heddad-i nebit kûre'ê heddad-i çi kitMumkinek dê hebitin da ko teleb hasil bibit

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
kûr
kore

etymology_text: Hevreha farisî کوره (kûrê),کره (kore), ermenî քուրայ (kʿuray), gurcî ქურა (k’ura), hemû ji zimanekî samî, bo nimûne ji aramî [Peyv?]ܟܘܪܐ (kûra), erebî كور (kûr), îbrî כור (kûr), akadî kūru

ܐܲܬܘܼܢܵܐ

roman: āttuna

печ

roman: pječ

то́пка

roman: tópka

пещ

roman: pešt

爐子

roman: lúzi

熔爐

roman: rónglú

爐

roman: lú

հնոց

roman: hnocʻ

քուրա

roman: kʻura

բով

roman: bov

کوره

roman: kure

𐌰𐌿𐌷𐌽𐍃

roman: auhns

भट्टा

roman: bhattha

भट्ठी

roman: bhatthee

노

roman: no

용광로

roman: yonggwangno

печка

roman: pečka

пийшин

roman: pijšin

печь

roman: pečʹ

горн

roman: gorn

до́мна

roman: dómna

піч

roman: pič

горно

roman: horno

горни́ло

roman: hornýlo

вагра́нка

roman: vahránka

אויוון

roman: oyvn

καμίνι

roman: kamíni

φούρνος

roman: foúrnos

κάμινος

roman: káminos

ipa: /kʰuːˈɾɛ/


lac

text: Arî lacê Hêmin e.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


lac

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-lac.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-lac.wav


lac

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-lac.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-lac2.wav


ladan

forms:
لادان
lada

etymology_text: dibe ji la + dan ??

ipa: /lɑːˈdɑːn/

hyphenation: la·dan


ladan

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


lalelalkirin

ipa: /lɑːlɛlɑːlkɪˈɾɪn/


lalê

etymology_text: # Bi kurtkirina li aliyê hatiye çêkirin.


laşgiran

text: A rast, Cécileê bi destê Remezan girtibû û bi dû xwe ve kişkişandibû. Ji ber ku Cécile bi lez û bez tevdigeriya û Remezan laşgiran bû li ba wê.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 85, ISBN 9786054497010

text: Ez mîna pîşemasî mim, lodeke protoplazmayê ya pirr qelew û laşgiran, mîna... mîna...

ref: Jack London: Zaroka Şevê, Werger: Mustafa Aydogan, Weşanên Nûdem, 1995, r.10

forms:
laşgirantir (comparative)
herî laşgiran (superlative)
laşgirantirîn (superlative)

etymology_text: Ji laş + giran.

ipa: /lɑːʃɡɪˈɾɑːn/


lawînî

glosses: jiyê lawînî yê, jiyana gencînî, tiştê nû bit nûyatî


leşkergeh

forms: لهشكهرگههـ


leşsaxî

glosses: saxlemî, :leşsaxîya wî ji egera pir xwarina fêqiye


lewendî

glosses: parçe perokek sipî û dirêje di gel cilkên kurdî zelam di zendikên xwe bo ciwanî di alînin herwesa jin jî li ser kiras û fîstanan bi kar di hînin

forms: لەوەندی


lêhatin

glosses: dema tiştbêrenckêşan yan zanîn bi dest mirovî dikevin

etymology_text: Ji lê + hatin.


lêhatî

forms: لێهاتی

hyphenation: lê·ha·tî


lêkçûn

glosses: teşbîh, pêkveçûn, : ev du xwîşkên han gelek lêk di çin!


lêxweşbûn

glosses: azakirin, dema kesek kesek din aza dike, lêbûrîn

etymology_text: * lê + xweş + bûn


lihevhatî

glosses:
xweşik, rind, ciwan, rapêçayî, lêkdayî, qeşeng, bedew, delal, qenc, birêkûpêk,
 hebûna serusîmayekê ciwan û bedew

glosses: gava parçeyê tiştek li hev hatî bin û bi rêk û pêk bin.

forms:
lihevhatîtir (comparative)
herî lihevhatî (superlative)
lihevhatîtirîn (superlative)
لهەڤهاتی

etymology_text: li + hev + hatin

ipa: /lɪhɛvhɑːˈtiː/


lorandin

glosses: gotina stiranên xem û xerîbî yê nemaze dayk di ber landika savan

forms: لۆراندن


Loristan

pos: name

pos_title: Serenav


lorîn

ipa: /loːˈɾiːn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-lorîn.wav

hyphenation: lo·rîn


malavakirin

etymology_text: Ji malava + kirin.

ipa: /mɑːlɑːvɑːkɪˈɾɪn/


malavayî

glosses: dema mirov kesûkar yan heval û nasyaran bicih dihê lit, xatirxastin

hyphenation: ma·la·va·yî


malbiçûk

glosses: Cihê zaro (êmbiriyo) tê da, di zikê dayikê da.

text: Zarok bo maweya neh mehan di malbiçûkî de dimînin heta tên ser dinyayê.

forms:
مالبچووک
zarokdan

etymology_text: Ji mal + biçûk.

ipa: /mɑːlbɪˈt͡ʃuːk/

hyphenation: mal·bi·çûk


malwêranî

glosses: derdeserî, malxirabî, jinavçûna male, arîşên mezin

forms: مالوێرانی

etymology_text: Ji mal + wêranî.


marekirin

forms: مارهكرن

ipa: /mɑːɾɛkɪˈɾɪn/


margîse

glosses:
canewerek xişok rengê wê tê guherîn gor tesîra dor wê .,
 xorban, corekê xwijokaye rengê xwe li dûv rengê cihê lê digihore

forms:
مارگیسە
margîsk

ipa: /mɑːɾɡiːˈsɛ/

hyphenation: mar·gî·se


matêker

glosses: mirovê mayê xwe di hemû karan da dike, davdoz

forms: maytêkêr


maytêkirin

glosses: dest di karên xelikî werdan, bu wan mirova tê gotin yên mayê xwe di hemû karan diken :tu mayê xwe di karê min da neke ang, :te şolejê nîne

etymology_text: may + -tê + kirin

ipa: /mɑːjteːkɪˈɾɪn/


mazîçin

glosses: Kesê ku li çiyayan li maziyan digere û diçîne

etymology_text: Ji mazî + -çin "(çandin)"


mazûvan

glosses: Kesê/a ku kesek yan çend kes bûne mêvanên wî/ê.

text: Menzela ku lê rûniştibûn bi dûyê titûna qaçax tije bûbû. Ji niha ve wisa bibû ku çav çavan nedidîtin. Ji alîkî ve çaya ku ji binxetê hatî, ji alîkî ve titûna xursê û gurmegurma soba êzingan… Îşev her tişt li gorî dilê mêvan û mazûvanan bû.

ref: https://xwebun.org/nu-risteme-zal-ki-ye/ https://web.archive.org/https://xwebun.org/nu-risteme-zal-ki-ye/ arşîv, Xwebûn

forms:
mazûmvan
mazûmban

etymology_text: * Ji mazûm + -van

ipa: /mɑːzuːˈvɑːn/


Mekke

glosses: bajêreke li erbistanê rûgeha misilmanan lêye


melbend

glosses: bingeh, navend,sotek,sotik, gerû, nîveng,navî, çavî,totik, tîtik, netik,komele

forms: مهلبهند

etymology_text: Ji mel (merz, sinûr) + -bend

ipa: /mɛlˈbɛnd/


melisîn

glosses: dema balindeyên wek mirîşk, werdek, kew, kevok û htd xwe li ser hêlînê yan lîsî mit dikin, :mirîşka pîrê li ser hêkan melisî ye

forms: مهلسین


melok

glosses: komeka qesela genim, ceh, nok û htd, dikin gurz dako ji bo hilgirtin û birina ser cuxînê desxweşbibit, gurz

forms: مەلۆک


merdemêr

forms: مهردهمێـر


merdînî

glosses:
nandehî, destvekirîtî
rewşa dema ku kesek bi dilxwazî malê xwe xerc dike yan dide xelkî

forms:
مهردینی
merdanî

etymology_text: Ji merd + -înî.


meşqdan

glosses:
rahênan pê kirin, fêrkirin rahênanan kirin
 nîşandan çewa rahênan kirin

etymology_text: Ji meşq + dan.

ipa: /mɛʃqˈdɑːn/

hyphenation: meşq·dan


meyger

glosses:
badegêr, saqî, meyxanevan,
 kesê meyê tê dike li meyxanêkesê vexwarina meyê dide mêvanan

forms: مەیگەر

etymology_text: mey + ger ji lêkera (gêran)


mêhreban

text: Dayikî Cemal ji ber adet û orfên civaka paşverû zû strangotin terikand û heya mirinê xwe wenda kir da ku kes wê mîna hunermend nas neke. Ew jineke xêrxwaz, nefs bilind û gelek mêhreban bû.

ref: Jiyana Dayikî Cemal https://web.archive.org/https://www.bernamegeh.org/2019/12/31/dayiki-cemal/ arşîv, bernamegeh.org, 2019

text: Bi navê xwedê yê mezin û mêhreban, birayê rêzdar, dibistan ji bo zarok û ciwanan tune ne, perwerde ne ji bo keçan û ne jî ji bo kuran tune ye, em rica ji kesên xwedî bîr û ra dikin ku dibistanan ji bo zarokan vekin.

ref: Li Cerablusê çi diqewime https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/syria/150920161 arşîv, rudaw.net, 2016

text: Lê Xanî di Mem û Zînê de bi vegotina mîrê Kurd Emîr Z(ey)neddîn dest bi hikayetê diket ku ew li Cizîr(a) Botan hukumdariya taîfeyên Kurd diket ku ew emîrekî mêhreban, comerd, xêrker, xêrxwaz û xwştivîyê xwas û 'amê Kurdan e.

ref: Nûbihar, Muqayeseyek digel Mesnewiya Kurdî https://web.archive.org/https://www.academia.edu/12707421/Muqayeseyek_digel_Mesnewiya_Kurd%C3%AE_Mem_%C3%BB_Z%C3%AEna_Ehmed%C3%AA_Xan%C3%AE_%C3%BB_Leyla_%C3%BB_Mecn%C3%BBna_Nizam%C3%AE arşîv, Ehmed Şerîfî (wergêr Ayhan Geverî), hj. 131, r. 21

forms:
mihrivan
mihrevan

etymology_text: Ji farisî [Peyv?].


mêjo

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


mêrçak

glosses: mêr, çeleng, zîrek, wêrek, çavnetirs, egîd, mêrxas

forms: مێرچاک

etymology_text: Ji mêr + çak.


mêşhingiv

glosses: Mêşa ku hingivî çê dikit jehrdare, heng, mêşahingvîn.

forms:
مێشهنگڤ
mêşahingivî
mêşahingvînî

etymology_text: mêş + a + hingivîn + î


mêvanxane

خان

roman: ḵān


mikare

glosses: amêrekê asine bo kunkirin û renîna (tiraşîn) daran bi kar dihêt, nikare

forms: مكاره


milmilanê

glosses: hevrikîyek nerînî û bêkuta mirov pêkolê di kit dako zûtir ji hemberê xwe bi gehit armancekê evca çi berpisyarî yan dirav bit

forms: ململانێ


miremir

forms: mirremirr


mirîşo

text: Mela rabe ji xew îro, Heta kengî mirîşo bî, Bi destê dijminê millet, Ne şerme, ko tu kaşo bî?

ref: Cegerxwîn

etymology_text: Ji mirî + -şo (“şûştin”).


mirovmirovkanê

glosses: dema mirov tayê mirovê xwe digire liser rastî û şaşiyê, çewtî, tagirî, cudayî

forms: mirovkanê

etymology_text: Ji mirov + mirov + -ik + -anê.


mûç

glosses: tiştê bilind yan ji nav derde, lêvên mûç dirêj bilind, mirovek lêvmûçe

ipa: /muːt͡ʃ/


mûçkirin

glosses: bilindkirina tiştî nemaze lêvan, dirêjkirin

etymology_text: Ji mûç + kirin.

ipa: /muːt͡ʃkɪˈɾɪn/


neçarkirin

glosses: mecbûr kirin, bêçare, ya / yê ku ti çare anku hel nîne, neçarkirin

forms: نهچاركرن

etymology_text: Ji neçar + kirin.

ipa: /nɛt͡ʃɑːɾkɪˈɾɪn/


nandar

glosses: merd, mêvanperwer, nandeh, mirovê qedirgir û nanî dide xelik û mêhvanan

forms:
ناندار
nander

etymology_text: Ji nan + -der.


nandeh

glosses: merd, pend, mêvanperwer, mirovê qedirgir û nanî dide xelik û mêvanan

forms: ناندەه

etymology_text: Ji nan + -deh.


nanûxwê

glosses: nan û xwê bingehê gişt zadan e lewra bûye nîşana nirxandina mirovî, ango bi nanûxwê yan bê nan û xwê ye, wefa

ipa: /nɑːnuːxˈʷeː/

hyphenation: na·nûx·wê


narinc

text: Herçi ku didî dimayî heyranNarinc û turinc û nar û lîmoNûbaweyê şaxisarê mîno

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
narenc
nareng
naring
نارنج
нарьнщ

etymology_text:
Hevreha soranî نارنج (narinc), farisî نارنج (narenc / narinc) ji erebî نارنج (narenc) ji zimanên îranî, bide ber forma din ya farisî نارنگ (nareng) ji sanskrîtî नारङ्ग (narenge) ji tamîlî நரந்தம் (narantam, “geşî”) + காய் (kāy, “mêwe, fêkî”).
Heman peyv bi rêya erebî ketiye zimanên ewropî jî û bi wateya pirteqal li gelek deverên dinyayê belav bûye: spanî naranja, portugalî laranja, îtaliya kevn narancia / arancia, provansiya kevn auranja, fransiya kevn orenge, îngilîziya navîn orenge, fransî û îngilîzî orange, almanî Orange û Pome-ranze (li gel Apfelsine), çekî, polonî û gelek zimanên din yên slavî (lê ne rusî) pome-ranč yan peyveka wek wê.
Peyva narinc bi rêya zimanên îranî ketiye erebî lê bi forma xwe ya erebîkirî ve li kurdî û farisî vegeriye. Bo vegerîna peyvan ji erebî bide ber: fisteq, zendîq, mecûsî...
Forma rojhilatî "narinc" li Ewropayê belav bûye lê li aliyekê din peyva rojavayî pirteqal (ji navê Portugalê) li Rojhilata Navîn belav bûye û li wê derê cih li "narinc"ê teng kiriye. Peyva serdest ya bi maneya "pirteqal" li Bakurê Ewropayê Apfelsine (almanî), apelsin (swêdî), апельсин (apêlisîn - rusî) bi maneya sêva Çînê ye.

نارنج

roman: narenc

نارنج

roman: narenc / narinc

쓴귤

roman: sseun-gyul

मुन्तला

roman: muntalā

померанец

roman: pomeranec

ཚ་ལུ་མ་སྐྱུར་མོ།

roman: tsha lu ma skyur mo

کنو

roman: kno

помера́нець

roman: pomeránecʹ

бігара́дія

roman: biharádija

помара́нча

roman: pomaránča

помара́нч

roman: pomaránč

ipa: /nɑːˈɾɪnd͡ʒ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-narinc.wav

hyphenation: na·rinc


navçavk

glosses: core pîlekeke ji zêr zîv yan kanza jibo ciwanîyê di xin ser enîya zarokan li nav çavan

ipa: /nɑːvˈt͡ʃɑːvk/


navçavgirê

glosses: mirovê ne vekirî, mirovê bi rûçikê wî yê girê xuya ko yê toreye, tingijî, hêris, mirûtî

forms: ناڤچاڤگرێ

etymology_text: Ji navçav + girê.


navdarbûn

glosses: binavûdengbûn, nasyarbûn, berniyasbûn, bernasbûn, meşhûrbûn

forms:
ناڤداربوون
namdarbûn

etymology_text: Ji navdar + bûn.

ipa: /nɑːvdɑːɾˈbuːn/

hyphenation: nav·dar·bûn


navlêkirin

etymology_text: nav + lê + kirin

ipa: /nɑːvleːkɪˈɾɪn/


navmil

glosses: cihê dikeve navbera herdu milan ji alê pişta mirovî

text: Bi tiliyan bi porê wê yê reş û nermik ve rapelikîbû, porê ku xwe bi ser navmila wê de berdabû, da ku ji vê efsûna çavên wê têwer nebe.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 82, ISBN 9786054497010

forms: ناڤمل

ipa: /nɑːvˈmɪl/


navser

text: Îcarê çar jinêd Huseyîn Axayê hebûn, du jê navserî û du jî ciwan.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 108, ISBN 978-605-5683-27-6

glosses: zozan, feraşîn, :havînan keçer di herin navser


nazandin

glosses: deybab zaroyan nazdar di kin, mirov candaran di nazînin nazdar dikin, bdn

forms: نازاندن


nazîn

text: Heryek bi temaşagehê husna te ji hercaTeşbîhê nigaran bi cemala te dinazin

forms: نازین


nebez

ipa: /nɛˈbɛz/

hyphenation: ne·bez


nefretkirin

etymology_text: Ji nefret + kirin.

ipa: /nɛfɾɛtkɪˈɾɪn/


nerev

glosses: xweragir di ceng û nexweşîyan da, mêrxas, çavnetirs, nebez


nermik

glosses: pirta bezî ya ku bi binê guhî ve cihê guharkî, nazikiya guhî, nerhamiya gûçikî

forms:
نەرمک
nermk
nermig


nermîn

forms:
nermîntir (comparative)
herî nermîn (superlative)
nermîntirîn (superlative)
نهرمین

etymology_text: Ji nerm + -în.

الغادة

roman: al-ḡāda


nexrî

forms:
nexirî
nixûrî
berî nixûrî

etymology_text: Hevreha farisî pehlewî naxwist ("yekem") û farisî farisî نخست (noxost, “yekem”), her sê ji zimanên îranî.


nexrîn

glosses: mirovê ji xew radibe û hêj xwarin nexwarî, : ez nikarim cigarê bikêşim jiber ku yê nexrînim

etymology_text: Herwiha nuxrîn, hevreha partî û pehlewî nox (destpêk) ji *nexw- ji zimanên îranî


nexrînî

glosses: dema mirov spêdê ji xew ra dibe hêj çi ne xwarî yan vexwarî

forms: nexrîtî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


nezanîn

glosses: ku-latn:kurdî-erebî: نهزانین;ku-arab:کوردی-لاتینی: nezanînTFerhenga Kamêran


nêçîrvanî

ipa: /neːt͡ʃiːɾvɑːˈniː/

hyphenation: nê·çîr·va·nî


nêzîkbûn

forms: نێزیكبـوون

etymology_text: Ji nêzîk + bûn.

ipa: /neːziːkˈbuːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-nêzîkbûn.wav

hyphenation: nê·zîk·bûn


nifrînkirin

glosses: daxaza şikestin û nemanê ji xudê jibo yekî kirin, dijûndan

ipa: /nɪfɾiːŋkɪˈɾɪn/


nihanî

glosses: cihê mirov bikare xwe bide ber dema baran û berf dibare, avayî, berevez, pend, :ewrê sorê spêdeyan gazî di kite karwanîyan xwe bi dene nihanîyan

text: Mahiyyetê halî dê bizanim«Wan gotine daye'ê nihanîEm subhe ko çûne der ji xanî


nikilandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
dinikilînim (present)
dinikilînî (present)
dinikilîne (present)
dinikilînin (present)
binikilîne (imperative singular)
binikilînin (imperative plural)
nikiland (past)
nikiland (past)
nikiland (past)
nikiland (past)
–nikilîn– (root present)
–nikiland– (root past)
ez dinikilînim (indicative present positive)
ez nanikilînim (indicative present negative)
min nikiland (indicative past positive)
min nenikiland (indicative past negative)
tu dinikilînî (indicative present positive)
tu nanikilînî (indicative present negative)
te nikiland (indicative past positive)
te nenikiland (indicative past negative)
ew dinikilîne (indicative present positive)
ew nanikilîne (indicative present negative)
wê/wî nikiland (indicative past positive)
wê/wî nenikiland (indicative past negative)
em dinikilînin (indicative present positive)
em nanikilînin (indicative present negative)
me nikiland (indicative past positive)
me nenikiland (indicative past negative)
hûn dinikilînin (indicative present positive)
hûn nanikilînin (indicative present negative)
we nikiland (indicative past positive)
we nenikiland (indicative past negative)
ew dinikilînin (indicative present positive)
ew nanikilînin (indicative present negative)
wan nikiland (indicative past positive)
wan nenikiland (indicative past negative)
min dinikiland (imperfect positive)
min nedinikiland (imperfect negative)
min nikilandibû (positive)
min nenikilandibû (negative)
te dinikiland (imperfect positive)
te nedinikiland (imperfect negative)
te nikilandibû (positive)
te nenikilandibû (negative)
wê/wî dinikiland (imperfect positive)
wê/wî nedinikiland (imperfect negative)
wê/wî nikilandibû (positive)
wê/wî nenikilandibû (negative)
me dinikiland (imperfect positive)
me nedinikiland (imperfect negative)
me nikilandibû (positive)
me nenikilandibû (negative)
we dinikiland (imperfect positive)
we nedinikiland (imperfect negative)
we nikilandibû (positive)
we nenikilandibû (negative)
wan dinikiland (imperfect positive)
wan nedinikiland (imperfect negative)
wan nikilandibû (positive)
wan nenikilandibû (negative)
ez ê binikilînim (future positive)
ez ê nenikilînim (future negative)
minê nikilandibe (future perfect positive)
minê nenikilandibe (future perfect negative)
tu yê binikilînî (future positive)
tu yê nenikilînî (future negative)
teyê nikilandibe (future perfect positive)
teyê nenikilandibe (future perfect negative)
ew ê binikilîne (future positive)
ew ê nenikilîne (future negative)
wê/wîyê nikilandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nenikilandibe (future perfect negative)
em ê binikilînin (future positive)
em ê nenikilînin (future negative)
meyê nikilandibe (future perfect positive)
meyê nenikilandibe (future perfect negative)
hûn ê binikilînin (future positive)
hûn ê nenikilînin (future negative)
weyê nikilandibe (future perfect positive)
weyê nenikilandibe (future perfect negative)
ew ê binikilînin (future positive)
ew ê nenikilînin (future negative)
wanê nikilandibe (future perfect positive)
wanê nenikilandibe (future perfect negative)
min nikilandiye (perfect positive)
min nenikilandiye (perfect negative)
min nikilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nenikilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nikilandiye (perfect positive)
te nenikilandiye (perfect negative)
te nikilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nenikilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nikilandiye (perfect positive)
wê/wî nenikilandiye (perfect negative)
wê/wî nikilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nenikilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nikilandiye (perfect positive)
me nenikilandiye (perfect negative)
me nikilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nenikilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nikilandiye (perfect positive)
we nenikilandiye (perfect negative)
we nikilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nenikilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nikilandiye (perfect positive)
wan nenikilandiye (perfect negative)
wan nikilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nenikilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez binikilînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nenikilînim (present subjunctive negative)
(bila) min nikilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nenikilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu binikilînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nenikilînî (present subjunctive negative)
(bila) te nikilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nenikilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binikilîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nenikilîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nikilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenikilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em binikilînin (present subjunctive positive)
(bila) em nenikilînin (present subjunctive negative)
(bila) me nikilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nenikilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn binikilînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nenikilînin (present subjunctive negative)
(bila) we nikilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nenikilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binikilînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nenikilînin (present subjunctive negative)
(bila) wan nikilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nenikilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min binikilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nenikilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nikilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nenikilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te binikilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nenikilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nikilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nenikilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî binikilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenikilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nikilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenikilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me binikilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nenikilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nikilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nenikilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we binikilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nenikilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nikilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nenikilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan binikilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenikilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nikilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenikilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê binikilanda (present conditional positive)
minê nenikilanda (present conditional negative)
minê nikilandibûya (preterite conditional positive)
minê nenikilandibûya (preterite conditional negative)
teyê binikilanda (present conditional positive)
teyê nenikilanda (present conditional negative)
teyê nikilandibûya (preterite conditional positive)
teyê nenikilandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê binikilanda (present conditional positive)
wê/wîyê nenikilanda (present conditional negative)
wê/wîyê nikilandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nenikilandibûya (preterite conditional negative)
meyê binikilanda (present conditional positive)
meyê nenikilanda (present conditional negative)
meyê nikilandibûya (preterite conditional positive)
meyê nenikilandibûya (preterite conditional negative)
weyê binikilanda (present conditional positive)
weyê nenikilanda (present conditional negative)
weyê nikilandibûya (preterite conditional positive)
weyê nenikilandibûya (preterite conditional negative)
wanê binikilanda (present conditional positive)
wanê nenikilanda (present conditional negative)
wanê nikilandibûya (preterite conditional positive)
wanê nenikilandibûya (preterite conditional negative)
(tu) binikilîne (imperative present positive)
(tu) nenikilîne (imperative present negative)
(hûn) binikilînin (imperative present positive)
(hûn) nenikilînin (imperative present negative)

etymology_text: Ji nikil + -andin


niqrosk

glosses:
dilê bi xew,
 dema çavên mirovî dikevin serêk û serê mirovî radihejit û xewa mirovî dihêt

forms:
نقرۆسک
niqosk
niqusk
niqos


nişîn

text: Xweş destxet û tuxra ye dêmHerfan ji miskê lê nişînLewhê ji nû sîqal bidin

forms: نشین

ipa: /nɪˈʃiːn/

hyphenation: ni·şîn


nivêjkirin

forms: nimêjkirin

etymology_text: Ji nimêj + kirin.

ipa: /nɪveːʒkɪˈɾɪn/


nizniz

glosses: Dema zarok bi girî û gazinde daxazekê bike yan dema zaro ne rihet bit, di bêjine girî û gilî û gazindan nizniz.

forms: نزنز

ipa: /nɪzˈnɪz/

hyphenation: niz·niz


nîşangir

glosses:
segvan, sêregir, sêrevan, qenas, qenasebidest, nîşançî,
çekdarê ku ji dûr ve bi çekekeke sivik nîşanê digire û fîşekê lê dide

text: Fermandeyê Heşda Şeibî li Xurmatû, Atif Elî ji ajansa Anadolu ya Tirkiyê re gotiye, gerîlayên PKKê jî tevlî aloziyên Xurmatû bûne û li ser banên xaniyan nîşangir danîne.

ref: Rudaw.net/kurmanci 11/2015

forms: نیشانگر

etymology_text: Ji nîşan + -gir.

сна́йпер

roman: snájpjer

狙击手

roman: jūjīshŏu

قَنَّاص

roman: qannāṣ

սնայպեր

roman: snayper

դիպուկահար

roman: dipukahar

تکتیرانداز

roman: taktirandâz

სნაიპერი

roman: snaiṗeri

צָלָף

roman: tsaláf

저격병

roman: jeogyeokbyeong

스나이퍼

roman: seunaipeo

저격수

roman: jeogyeoksu

снајпери́ст

roman: snajperíst

сна́йпер

roman: snájper


nîvşev

glosses: nîva şevê, ango demhijmêr duwazdehê şevê, :eve vênîv-evê tu ji kûve dihêy? no (pêrb) rêzman alavê neyîkirinê, ne, :babê te li male? no ne li mle


nûber

glosses: nûgihîştî, nûçêbûyî, berhemek ku nû gihîştîbe, teze be


nûciwan

text: Hin kuştî di girtî hin fikendeÇapikherekat û nûciwananWan faris û kurd û pehlewanan

text: Belê li gorî hevçaxên xwe yên wêjekar min zû dest pê kiribû. Hê nûciwanek bûm. Sala 1996’an min çîroka xwe ya pêşîn nivîsand, navê wê “Zeytûnfiroş” e.

ref: Rizoyê Xerzî, Nivîskarî hem kul û derd e, hem jî azadî ye https://web.archive.org/https://xwebun.org/niviskari-hem-kul-u-derd-e-hem-ji-azadi-ye/ arşîv, xwebun.org, 27.07.2020

etymology_text: Ji nû + ciwan.


nûçevan

glosses: mirovê karê nûçeyan dike û jibo dezgehekî dişîne, peyamnêr

text: Piştî çend rojan ji begên êla Heyderan nûçevan hat (...)

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


nûsan

glosses: Pêveman, pêvemana kaxez belg cilik bi ti-tekî ve.

forms: nwîsan

ipa: /nuːˈsɑːn/

hyphenation: nû·san


nûsikandin

forms: نووسکاندن


oyîn

forms: oyin

etymology_text: Ji tirkî oyun, hevreha azerî oyun, başkîrî уйын (uyïn), kazaxî û xakasî ойын (oyın), kigîzî û tûvanî оюн (oyun), tirkmenî oýun, oyxurî ئويۇن (oyun), ozbekî oʻyin, yakûtî оонньуу, çuvaşîвӑйӑ (văyă)...


pakane

glosses: mirov çakîyekê li kesekî dike, qencî, çakî

glosses:
gerdenaza, beraet zeme, efûkirin, lêborîn,
 daxwaznameyeke aliyên fermî û dezgehên hikûmî ji yekî daxwaz dikin da ku bizanin ku hemû deynên xwe li dezgehekê hikûmî dayine

forms: پاکانە

etymology_text: Ji pak + -ane


palgeh

text: (...) ji jana zayinê rûyê Etles yê palgeha bin serê xwe dicût (...)

ref: Jan Dost, Mijabad https://web.archive.org/https://archive.org/details/Mijabad arşîv, tirej.info, Mijabad

text: ...hevalên min diçin berberxaneyê, wan datînin ser palgeha zarokan û mahmeleya zarokan bi wan dikin...

ref: Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.34

forms: پالگههـ

ipa: /pɑːlˈɡɛh/


palik

glosses:
qapaxa çavan
lebata ku bi girtinê, damilandinê ve çavan dipareze

text: Her ku dibû êvar û vedigeriya odeya xwe ya razanê, çawa ku xwe dirêj dikir û palikên çavên xwe digirt, yekser dibûn perdeyeke sînemayê ew palikên çavan û wêneyên Remezan li ser hev tê de teqle davêtin.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 72, ISBN 9786054497010

text: Seydo li ciyê xwe dixwest bigiriya lê hêsirên wî nedihatin xwarê, di nava palikên çavên wî de asê bûbûn.

ref: Fawaz Husên, Siwarên Êşê, Weşanên Welat, 1994, r. 83, ISBN 91-97 21 97-0-3

text: Berê, dema xwendekar bûm, di rêwîtiyên otobêsê de filîmên G.R. Şavata ên wek Sînor û Doz yan hin filîmên aksiyonê ên Asyaya Dûr di televizyonên otobêsan de vedikirin û mirov her tim neçar dima li wan temaşe bikira heke xewê bi zorê palikên çavan neaniya xwar.

ref: Ciwanmerd Kulek, Despêka Seferê û Zimanê Balafirxaneyan https://web.archive.org/https://archive.org/details/bas_17_kurdi arşîv, Bas, Hj. 17, r.13, 07.05.2017

ipa: /pɑːˈlɪk/


palik

glosses: berpal, piştî, tişta ku pala xwe didinê û ji balgih hişktire û piranî forma çargoşe heye.


parçeparçekirin

glosses: qedqedkirin, pirtpirtkirin, qedkirin, hûrkirin, kerkirin, beşkirin, parçkirin, hincinîn

forms: پارچەپارچەکرن

etymology_text: Ji parçeparçe + kirin.

ipa: /pɑːɾt͡ʃɛpɑːɾt͡ʃɛkɪˈɾɪn/


pardar

glosses: beşdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
pardartir (comparative)
herî pardar (superlative)
pardartirîn (superlative)

etymology_text: Ji par + -dar.

ipa: /pɑːɾˈdɑːɾ/


pardar

text: Ez nizanim ka min, bi xwe, awakî weha xeyal dikir û ji xwe re çêdikir yan ew awa bi rastî hebû û ez jî dibûm pardarê kesera wî?

ref: Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987


pardarî

glosses: pişkdarî# beşdarî, hevparî, şirîkî, parmendî, şirîkahî, şirikayî, hevbeşî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /pɑːɾdɑːˈɾiː/

hyphenation: par·da·rî


pereperest

glosses: kesê hinde hez ji pereyî di ke dinyadarî ji bîra wî di çe, pereyî di perestit, çirîk


parîkirin

glosses:
parvekirin, lêkvekirin, wezikirin, dabeşkirin, belawelakirin, belavkirin, teqsîmkirin
 rewşa belavkirina tiştek an hin tiştan li ser hin kesan

forms: پاریکرن

etymology_text: Ji parî + kirin.

ipa: /pɑːɾiːkɪˈɾɪn/


parmendî

glosses: pişkdarî, beşdarî, pardarî, hevparî, şirîkahî, şirîkî, şirikayî, hevbeşî

forms:
parmendîtir (comparative)
herî parmendî (superlative)
parmendîtirîn (superlative)

ipa: /pɑːɾmɛnˈdiː/


parskirin

etymology_text: Ji pars + kirin.

ipa: /pɑːɾskɪˈɾɪn/


parzinîn

glosses: palavtin, mast dew penîr û htd li patekî dikin dako av jê bi hêt girtin, ji yek cuda kirin

forms: پارزنین

ipa: /pɑːɾzɪˈniːn/

hyphenation: par·zi·nîn


parzinîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


parzûnkirin

etymology_text: Ji parzûn + kirin.

ipa: /pɑːɾzuːŋkɪˈɾɪn/


paşdabirin

glosses: paşvezivirîn, paşvekêşan, paşvebizivîn, :tirombêla xwe pîçek paşdabibe da cihê ya min jî hebe

forms: paşdebirin


paşecar

glosses: cara paşin, kurt û kurmancî, li dawîyê, cara domahîkê

ipa: /pɑːʃɛˈd͡ʒɑːɾ/


paşvebirin

glosses: piştûpiştbirin, lê heytandin, paşdabirin, paşxistin, hişyarkirin, nexweş axiftin, sizadan

text: Kuro ma tu fedî na kî hinde di hêye paşvebirin.

forms:
پاشڤەبرن
paşdebirin

etymology_text: Ji paşve + birin.


paydar

glosses: Guhartoyeke payder (“Pedal; cihê ku siwarê bisiklêtê ji bo ajotinê pêyên xwe li ser datîne û dizivirîne.”).

ipa: /pɑːjˈdɑːɾ/

hyphenation: pay·dar


paydar

glosses: Guhartoyeke pardar (“Kesê xwedîyê para tiştekî ye.”).


payedar

glosses: piledar, payebilind, ezbenî, hêja, payebala, ritbebilind, berêz, biqedir , pileberz, pilebilind

text: Payedar li koçikê rûniştiye.

forms: پایەدار

etymology_text: Ji paye + -dar.


pejin

glosses: saloxdan, nirxandina mirov kar û tiştî, çewanîya tişt mirov û htd

ipa: /pɛˈʒɪn/

hyphenation: pe·jin


pelişîn

glosses: têkçûna şêweyê teyan bi givaştinê, herişîn, hilweşandin, rûxandin, pelaştin

forms: پەلشین

etymology_text: Herwihan peliçîn, felişîn, hevreha pelaş, perçiqîn (û guhertoyên wê), peroş, perîşan, û dibe pûş û belav jî. Hevreha farisî پاسیدن (paşîden, “riştin”), avestayî 𐬞𐬀𐬭𐬱𐬎𐬌𐬌𐬀 (paršuiia), sanskrîtî पृषत् (pṛṣat), ji proto-hindûewropî *pers- (“belav kirin”).

ipa: /pɛlɪˈʃiːn/

hyphenation: pe·li·şîn


peqîşk

glosses: pivdankên biçûk yên ba têde wek bilqkên avê sabûnê û htd

glosses: cihek vala yan xulole, :peqîşka kezwanê , :destên min peqî kên lê hatîn jiber bivrî

forms: پەقیشک


perçiqî

text: bacanêd perçiqî

text: tirîyê perçiqî


perdekirin

glosses: perde êxistin pencer navmalek yan her cihek din

text: em rojê hemîyê mijûlî perdekirina penceran bûyn

etymology_text: Ji perde + kirin.

ipa: /pɛɾdɛkɪˈɾɪn/


perdepoş

glosses: bi perdeyan hatî girtin, bi perdeyan veşartin an jî nixaftin, perdekirî

forms: پەردەپۆش

etymology_text: perde + poş ji lêkera "pûşîn"

ipa: /pɛɾdɛˈpoːʃ/

hyphenation: per·de·poş


perîzade

glosses: jina nazdar, ya ku tu dibêjî qey ew ji dola periyan e.

text: Cana ji cemala te muqeddes qebes im ezGer xob û perîzade nezer kî te bes im ezMislê mehê new ger te divêtin me bibînî

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: nexweşîyeke ji egera têkçûna karê derdanan gerdena mirovî di êvite[werimit]

forms:
پهریزاده
perîzad

etymology_text: Ji perî + -zade.


perjan

forms:
پەرژان
percan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /pɛɾˈʒɑːn/

hyphenation: per·jan


pert

glosses: belav, pirt, bêserûber# parçe^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /pɛɾt/

hyphenation: pert


pert

audio: LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-pert.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-pert.wav


pertav

text: ...û pertava piştnîvroyên germ ên payîzê a li rezên terazin amede bû bifilite û mija Londrayê belav bike.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 40, ISBN 978-605-2246-80-1

forms: pertaw


perwer

text: Li dergeh da nekî gazîDelal û naz û perwer deEmanet da ji bêhoşî

etymology_text: Ji zimanên îranî, binêre -perwer


perzole

glosses: goştê parsûyan, xwarin goştê birajtî yê perasîyan


pesindan

glosses: bilindkirin, nirxandin, pesinandin, methkirin

text: Ervo mamostayî gelek pesina qutabîyên xwe di da.

ref: Amadekar: Kamêran Botî Ferhenga Kamêran, Kurdî - Kurdî https://web.archive.org/https://zanistvan.files.wordpress.com/2018/06/ferhenga-kurdc3ae-kurdc3ae-kameran-botc3ae.pdf arşîv, Spîrêz, 2006

text: Hafîzê medhan im ezHafizê medh û pesindanRohniya mehbûb û rindan

ref: Feqiyê Teyran,

etymology_text: Ji pesin + dan.


peşîn

glosses: pirtek ji tiştekî ve bit û bi firit, firîn, vedan, vepeşîn

forms: پهشین


petrome

glosses: pişkadarek hişîn û ter di cihê bi mişarî yan kêrê kelaştî da çandî

ipa: /pɛtɾoːˈmɛ/

hyphenation: pet·ro·me


petromekirin

glosses: Pişk çandin di nav kelişteya darê da; ya hatî çêkirin bi rêya petomeyan; bi naylonî di pêçin ta çend rojan hişîn dibe

forms: petrumekirî

etymology_text: Ji petrome + kirin.

ipa: /pɛtɾoːmɛkɪˈɾɪn/


peyamnêrî

glosses: karê nûçevanan, nûçegihanî, nûçevanî, hewalnêrî, peyamhinêrî


peykersaz

glosses: peykertaş, kesê pispor di warê çêkirina peykeran da, peykervan

forms: پهیكهرساز


peykersazî

glosses: peykertraşî, karê peykersazan, :karê birayê min peykersazîye

forms: پهیكهرسازی

etymology_text: Ji peykersaz + -î


peytkirin

glosses: serûberkirin, rêkûpêkkirin, qayîmkirin# berhevkirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji peyt + kirin.

ipa: /pɛjtkɪˈɾɪn/


pezkovî

text: Hersal biharê, derbên baş digirtin nik xwe, ji bo nêçîra pezkoviyan diçû çiyayê Esrûkê ê ku li jora Gola Wanê bû (...)

text: Wesyeta min li we, her ev e; emanet ev herdû heywanên me yên pezkovî, yanî emanet ‘Efno û Hejale da ku piştî me kesek wan nekujin.

ref: Amadekar: Mele Xelefê Bafê Dîroka kelepora mîrnişîniya Botan, Çapxaneya Emîral, 2004, r. 20

forms: پەزکۆڤی

etymology_text: Ji pez + kovî.


pêgirî kirin

glosses: Li dû tiştek çûn, guhdarî kirin, bi cih anîna erk û biryaran.

forms:
pêgirî dikim (present)
pêgirî dikî (present)
pêgirî dike (present)
pêgirî dikin (present)
pêgirî bike (imperative singular)
pêgirî bikin (imperative plural)
pêgirî kir (past)
pêgirî kir (past)
pêgirî kir (past)
pêgirî kir (past)
pêgirî –k– (root present)
pêgirî –kir– (root past)
ez pêgirî dikim (indicative present positive)
ez pêgirî nakim (indicative present negative)
min pêgirî kir (indicative past positive)
min pêgirî nekir (indicative past negative)
tu pêgirî dikî (indicative present positive)
tu pêgirî nakî (indicative present negative)
te pêgirî kir (indicative past positive)
te pêgirî nekir (indicative past negative)
ew pêgirî dike (indicative present positive)
ew pêgirî nake (indicative present negative)
wê/wî pêgirî kir (indicative past positive)
wê/wî pêgirî nekir (indicative past negative)
em pêgirî dikin (indicative present positive)
em pêgirî nakin (indicative present negative)
me pêgirî kir (indicative past positive)
me pêgirî nekir (indicative past negative)
hûn pêgirî dikin (indicative present positive)
hûn pêgirî nakin (indicative present negative)
we pêgirî kir (indicative past positive)
we pêgirî nekir (indicative past negative)
ew pêgirî dikin (indicative present positive)
ew pêgirî nakin (indicative present negative)
wan pêgirî kir (indicative past positive)
wan pêgirî nekir (indicative past negative)
min pêgirî dikir (imperfect positive)
min pêgirî nedikir (imperfect negative)
min pêgirî kiribû (positive)
min pêgirî nekiribû (negative)
te pêgirî dikir (imperfect positive)
te pêgirî nedikir (imperfect negative)
te pêgirî kiribû (positive)
te pêgirî nekiribû (negative)
wê/wî pêgirî dikir (imperfect positive)
wê/wî pêgirî nedikir (imperfect negative)
wê/wî pêgirî kiribû (positive)
wê/wî pêgirî nekiribû (negative)
me pêgirî dikir (imperfect positive)
me pêgirî nedikir (imperfect negative)
me pêgirî kiribû (positive)
me pêgirî nekiribû (negative)
we pêgirî dikir (imperfect positive)
we pêgirî nedikir (imperfect negative)
we pêgirî kiribû (positive)
we pêgirî nekiribû (negative)
wan pêgirî dikir (imperfect positive)
wan pêgirî nedikir (imperfect negative)
wan pêgirî kiribû (positive)
wan pêgirî nekiribû (negative)
ez ê pêgirî bikim (future positive)
ez ê pêgirî nekim (future negative)
minê pêgirî kiribe (future perfect positive)
minê pêgirî nekiribe (future perfect negative)
tu yê pêgirî bikî (future positive)
tu yê pêgirî nekî (future negative)
teyê pêgirî kiribe (future perfect positive)
teyê pêgirî nekiribe (future perfect negative)
ew ê pêgirî bike (future positive)
ew ê pêgirî neke (future negative)
wê/wîyê pêgirî kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê pêgirî nekiribe (future perfect negative)
em ê pêgirî bikin (future positive)
em ê pêgirî nekin (future negative)
meyê pêgirî kiribe (future perfect positive)
meyê pêgirî nekiribe (future perfect negative)
hûn ê pêgirî bikin (future positive)
hûn ê pêgirî nekin (future negative)
weyê pêgirî kiribe (future perfect positive)
weyê pêgirî nekiribe (future perfect negative)
ew ê pêgirî bikin (future positive)
ew ê pêgirî nekin (future negative)
wanê pêgirî kiribe (future perfect positive)
wanê pêgirî nekiribe (future perfect negative)
min pêgirî kiriye (perfect positive)
min pêgirî nekiriye (perfect negative)
min pêgirî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min pêgirî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te pêgirî kiriye (perfect positive)
te pêgirî nekiriye (perfect negative)
te pêgirî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te pêgirî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî pêgirî kiriye (perfect positive)
wê/wî pêgirî nekiriye (perfect negative)
wê/wî pêgirî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî pêgirî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me pêgirî kiriye (perfect positive)
me pêgirî nekiriye (perfect negative)
me pêgirî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me pêgirî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we pêgirî kiriye (perfect positive)
we pêgirî nekiriye (perfect negative)
we pêgirî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we pêgirî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan pêgirî kiriye (perfect positive)
wan pêgirî nekiriye (perfect negative)
wan pêgirî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan pêgirî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez pêgirî bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez pêgirî nekim (present subjunctive negative)
(bila) min pêgirî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min pêgirî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu pêgirî bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu pêgirî nekî (present subjunctive negative)
(bila) te pêgirî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te pêgirî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pêgirî bike (present subjunctive positive)
(bila) ew pêgirî neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî pêgirî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî pêgirî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em pêgirî bikin (present subjunctive positive)
(bila) em pêgirî nekin (present subjunctive negative)
(bila) me pêgirî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me pêgirî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn pêgirî bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn pêgirî nekin (present subjunctive negative)
(bila) we pêgirî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we pêgirî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew pêgirî bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew pêgirî nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan pêgirî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan pêgirî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min pêgirî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min pêgirî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min pêgirî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min pêgirî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te pêgirî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te pêgirî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te pêgirî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te pêgirî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pêgirî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pêgirî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pêgirî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî pêgirî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me pêgirî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me pêgirî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me pêgirî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me pêgirî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we pêgirî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we pêgirî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we pêgirî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we pêgirî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan pêgirî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan pêgirî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan pêgirî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan pêgirî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê pêgirî bikira (present conditional positive)
minê pêgirî nekira (present conditional negative)
minê pêgirî kiribûya (preterite conditional positive)
minê pêgirî nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê pêgirî bikira (present conditional positive)
teyê pêgirî nekira (present conditional negative)
teyê pêgirî kiribûya (preterite conditional positive)
teyê pêgirî nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê pêgirî bikira (present conditional positive)
wê/wîyê pêgirî nekira (present conditional negative)
wê/wîyê pêgirî kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê pêgirî nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê pêgirî bikira (present conditional positive)
meyê pêgirî nekira (present conditional negative)
meyê pêgirî kiribûya (preterite conditional positive)
meyê pêgirî nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê pêgirî bikira (present conditional positive)
weyê pêgirî nekira (present conditional negative)
weyê pêgirî kiribûya (preterite conditional positive)
weyê pêgirî nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê pêgirî bikira (present conditional positive)
wanê pêgirî nekira (present conditional negative)
wanê pêgirî kiribûya (preterite conditional positive)
wanê pêgirî nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) pêgirî bike (imperative present positive)
(tu) pêgirî neke (imperative present negative)
(hûn) pêgirî bikin (imperative present positive)
(hûn) pêgirî nekin (imperative present negative)
پێگری کرن
pêgîrî kirin
pêgirî pê kirin

etymology_text: Ji pêgirî + kirin.

ipa: /peːɡɪˈɾiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: pê·gi·rî ki·rin


pêgotin

glosses: dema mirov stiran yan çîrokan liser navdarekî yan bûyerekê di bêje û pesina wî wê dide, :dengbêjan pir stran bi qehremanîya pê mergehan gotine (bi wan wê wî gotin)

forms: پێگۆتن


pêgotî

glosses: Mirov xelik gelek liser di axivin, mirovê bernas, pend.


pêkdan

glosses: wêrankirin, kavilkirin, xirakirin, :; dujminan gundê me têk û pêk da


pêkenîn

glosses: gotinên bi kenî, :mamê min pêkenînek got gelek ya bi kenî bû

text: Dîn bû ji işqa sertemêBû pêkenînê alemêHavêt kirasê rûmetê

glosses: mirov bi tiştekî yan bûyerek seyr bi kenit


pêkol

etymology_text: dibê pê + kolîn: kiryara giyanawer demê ew dikolin berê ew bilez biçin


pênçokanê

glosses: yarîyeke zarok yan sinêle bi pênç beran di lîzin,babilkanê


pêncsed

text: Çûbû meqamê ewliyanSerdarê pênsed sofiyanDaîm di zikr û ta'etê

forms:
pênçsed
pênsed

etymology_text: Ji pênc + sed.

ipa: /peːnd͡ʒˈsɛd/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pêncsed.wav

hyphenation: pênc·sed


pêngiwîn

glosses: Giyandereke balindeye nafire hêkkere hi kavîye li gopikên tepa erdî bi awayê bir(revde) dijîn.

forms: پێنگوین

etymology_text: Ji îngilîzî penguin.

ipa: /peːnɡɪˈwiːn/

hyphenation: pên·gi·wîn


pêrbest

glosses: alavên girêdanê di zimanî de, mîna: û weha jiber ji li lewra çunkî tanî çi çiqas û htd, gîhanek

etymology_text: dibe ji (pê re + bestin)


pêrgînîkirin

etymology_text: Ji pêrgînî + kirin.

ipa: /peːɾɡiːniːkɪˈɾɪn/


pêşbînîkirin

glosses: têbînîkirin, hizir zanîna pêşerojê û xwe jibo berhev kirin, :ez pêşbînîya rojeka geş jibo gelê kurd dikim

forms: پێشبینیكرن

etymology_text: Ji pêşbînî + kirin.

ipa: /peːʃbiːniːkɪˈɾɪn/


pêşçav

glosses: Tiştê mirov bi çavan dibînit, diyar, xuya, a kera.

glosses: berçav^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji pêş + çav.

ipa: /peːʃˈt͡ʃɑːv/

hyphenation: pêş·çav


pêşêxistin

glosses: pêşxistin, pêşvebirin, dan pêşiya xwe, tetwîrkirin

forms: پێشئێخستن

ipa: /peːʃeːxɪsˈtɪn/

hyphenation: pê·şê·xis·tin


pêşkar

glosses: kesê li ber dezgeh karxane firoşgeh an karê nêrvanîyê dike, miqedim, zêrevan


pêşkarî

glosses: fîtk, fîtkerî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

hyphenation: pêş·ka·rî


pêşmergatî

text: Tê bîra Besnayê, çaxê babê wê xwesti biçe pêşmergatiyê, tivenga wî nebû.

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996


pêşwazîkirin

forms: پێشوازیكرن

etymology_text: Ji pêşwazî + kirin.

ipa: /peːʃwɑːziːkɪˈɾɪn/


pêtî

glosses: Renggorî, zerik, spîçolkî, rengavêtî, zerhimî, bêreng, xav, xir.

text: Li ser pêla pêtiyeke mezin ya ku ji çiyê derdiket rûniştim

forms: پێتی

ipa: /peːˈtiː/

hyphenation: pê·tî


pêveçûn

glosses: heger mirovî karek şaş kir divê pêve bi çit jibo dubare nebit, pe êmanbûn

forms: پێڤهچـوون


pêvekirin

glosses: ku-latn:kurdî-erebî: پێڤهكرن;ku-arab:کوردی-لاتینی: pêvekirinTFerhenga Kamêran

etymology_text: Ji pêve + kirin.

إضافة

roman: ʾiḍāfa

ipa: /peːvɛkɪˈɾɪn/


pêvenan

glosses: dema tiştekê bi yê dî ve di çespînî bi nûsînî, bêxî ser yan bi gehînî hev,

glosses: dema kesek tiştekî dike û di bêje xelkî ku mirovî kirye

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


pêxistin

glosses: vêxistin, givaştin, pestandin, şidandin, bi piyên xwe çûn ser

forms: پێخستن

etymology_text: Ji pê + xistin.


pêzanîn

glosses: Tiştê mirov agehdare û di zanit, saloxdan, zanîn

glosses: zanist^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji pê + zanîn.

ipa: /peːzɑːˈniːn/

hyphenation: pê·za·nîn


pijandin

glosses:
kelandin, av yan şileyek din wisan germ kirin ta ku bibe hilm anku bixar,
 xwarinek di avê de wisan germ kirin ta ku êdî ne xav be

forms: پژاندن

etymology_text: Dibe ji (pij + -andin)

ipa: /pɪʒɑːnˈdɪn/

hyphenation: pi·jan·din


pindivandin

text: Te bûçî zarok pindivand.

forms:
dipindivînim (present)
dipindivînî (present)
dipindivîne (present)
dipindivînin (present)
bipindivîne (imperative singular)
bipindivînin (imperative plural)
pindivand (past)
pindivand (past)
pindivand (past)
pindivand (past)
–pindivîn– (root present)
–pindivand– (root past)
ez dipindivînim (indicative present positive)
ez napindivînim (indicative present negative)
min pindivand (indicative past positive)
min nepindivand (indicative past negative)
tu dipindivînî (indicative present positive)
tu napindivînî (indicative present negative)
te pindivand (indicative past positive)
te nepindivand (indicative past negative)
ew dipindivîne (indicative present positive)
ew napindivîne (indicative present negative)
wê/wî pindivand (indicative past positive)
wê/wî nepindivand (indicative past negative)
em dipindivînin (indicative present positive)
em napindivînin (indicative present negative)
me pindivand (indicative past positive)
me nepindivand (indicative past negative)
hûn dipindivînin (indicative present positive)
hûn napindivînin (indicative present negative)
we pindivand (indicative past positive)
we nepindivand (indicative past negative)
ew dipindivînin (indicative present positive)
ew napindivînin (indicative present negative)
wan pindivand (indicative past positive)
wan nepindivand (indicative past negative)
min dipindivand (imperfect positive)
min nedipindivand (imperfect negative)
min pindivandibû (positive)
min nepindivandibû (negative)
te dipindivand (imperfect positive)
te nedipindivand (imperfect negative)
te pindivandibû (positive)
te nepindivandibû (negative)
wê/wî dipindivand (imperfect positive)
wê/wî nedipindivand (imperfect negative)
wê/wî pindivandibû (positive)
wê/wî nepindivandibû (negative)
me dipindivand (imperfect positive)
me nedipindivand (imperfect negative)
me pindivandibû (positive)
me nepindivandibû (negative)
we dipindivand (imperfect positive)
we nedipindivand (imperfect negative)
we pindivandibû (positive)
we nepindivandibû (negative)
wan dipindivand (imperfect positive)
wan nedipindivand (imperfect negative)
wan pindivandibû (positive)
wan nepindivandibû (negative)
ez ê bipindivînim (future positive)
ez ê nepindivînim (future negative)
minê pindivandibe (future perfect positive)
minê nepindivandibe (future perfect negative)
tu yê bipindivînî (future positive)
tu yê nepindivînî (future negative)
teyê pindivandibe (future perfect positive)
teyê nepindivandibe (future perfect negative)
ew ê bipindivîne (future positive)
ew ê nepindivîne (future negative)
wê/wîyê pindivandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nepindivandibe (future perfect negative)
em ê bipindivînin (future positive)
em ê nepindivînin (future negative)
meyê pindivandibe (future perfect positive)
meyê nepindivandibe (future perfect negative)
hûn ê bipindivînin (future positive)
hûn ê nepindivînin (future negative)
weyê pindivandibe (future perfect positive)
weyê nepindivandibe (future perfect negative)
ew ê bipindivînin (future positive)
ew ê nepindivînin (future negative)
wanê pindivandibe (future perfect positive)
wanê nepindivandibe (future perfect negative)
min pindivandiye (perfect positive)
min nepindivandiye (perfect negative)
min pindivandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nepindivandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te pindivandiye (perfect positive)
te nepindivandiye (perfect negative)
te pindivandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nepindivandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî pindivandiye (perfect positive)
wê/wî nepindivandiye (perfect negative)
wê/wî pindivandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nepindivandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me pindivandiye (perfect positive)
me nepindivandiye (perfect negative)
me pindivandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nepindivandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we pindivandiye (perfect positive)
we nepindivandiye (perfect negative)
we pindivandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nepindivandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan pindivandiye (perfect positive)
wan nepindivandiye (perfect negative)
wan pindivandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nepindivandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bipindivînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nepindivînim (present subjunctive negative)
(bila) min pindivandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nepindivandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bipindivînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nepindivînî (present subjunctive negative)
(bila) te pindivandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nepindivandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipindivîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nepindivîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî pindivandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepindivandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bipindivînin (present subjunctive positive)
(bila) em nepindivînin (present subjunctive negative)
(bila) me pindivandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nepindivandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bipindivînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nepindivînin (present subjunctive negative)
(bila) we pindivandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nepindivandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipindivînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nepindivînin (present subjunctive negative)
(bila) wan pindivandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nepindivandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bipindivanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nepindivanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min pindivandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nepindivandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bipindivanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nepindivanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te pindivandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nepindivandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bipindivanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepindivanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pindivandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepindivandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bipindivanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nepindivanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me pindivandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nepindivandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bipindivanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nepindivanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we pindivandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nepindivandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bipindivanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepindivanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan pindivandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepindivandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bipindivanda (present conditional positive)
minê nepindivanda (present conditional negative)
minê pindivandibûya (preterite conditional positive)
minê nepindivandibûya (preterite conditional negative)
teyê bipindivanda (present conditional positive)
teyê nepindivanda (present conditional negative)
teyê pindivandibûya (preterite conditional positive)
teyê nepindivandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bipindivanda (present conditional positive)
wê/wîyê nepindivanda (present conditional negative)
wê/wîyê pindivandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nepindivandibûya (preterite conditional negative)
meyê bipindivanda (present conditional positive)
meyê nepindivanda (present conditional negative)
meyê pindivandibûya (preterite conditional positive)
meyê nepindivandibûya (preterite conditional negative)
weyê bipindivanda (present conditional positive)
weyê nepindivanda (present conditional negative)
weyê pindivandibûya (preterite conditional positive)
weyê nepindivandibûya (preterite conditional negative)
wanê bipindivanda (present conditional positive)
wanê nepindivanda (present conditional negative)
wanê pindivandibûya (preterite conditional positive)
wanê nepindivandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bipindivîne (imperative present positive)
(tu) nepindivîne (imperative present negative)
(hûn) bipindivînin (imperative present positive)
(hûn) nepindivînin (imperative present negative)

ipa: /pɪndɪvɑːnˈdɪn/


pirbêjî

text: Herçend ko min qewî dirêj kirPirbêjî ye wê çira me bêj kirGorî te meqseda me dûr e

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: پڕبێژی

etymology_text: Ji pirbêj + -î


pirsik

glosses: nîşan yan girêkeke li ser le êmirovî nemaze rûyan peyda dibe ji egera kulbûnê yan li qonaxa jiyê sinêleyîyê da

forms: پرسك


pirtpirt

forms: پرتپرت

ipa: /pɪɾtˈpɪɾt/

hyphenation: pirt·pirt


pirtpirtkirin

forms: پرتپرتكرن

etymology_text: Ji pirtpirt + kirin.

ipa: /pɪɾtpɪɾtkɪˈɾɪn/


pisole

glosses: Raçêta dermanan, kaxez yan karta navnîşan û bihayê kirîn û firotina pertalan.

forms: پسۆله


piştgerm

glosses: kesê bawerî bi xwe heye, xwedî heval û mirov, bi pişt, bi xudan

forms: پشتگەرم

etymology_text: Ji pişt + germ.


piştgirtin

glosses: alîkarîkirin, harîkirin, tagirtin, :heger tu pişta min ne girî ez di vî karî da bi sernakevim

etymology_text: Ji pişt + girtin.


piştkov

forms:
پشتکۆڤ
piştkovil

etymology_text: Ji pişt + kov.


piştrastbûn

glosses: dilinyabûn, :piştrast be ez te na hêlim bi tinê

etymology_text: Ji piştrast + bûn.


piştrastkirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji piştrast + kirin.

ipa: /pɪʃtɾɑːstkɪˈɾɪn/


pitepitkirin

etymology_text: Ji pitepit + kirin.

ipa: /pɪtɛpɪtkɪˈɾɪn/


pitpitî

glosses: xalxalî, pitik pitikî, dirûva niqteniqteyî, forma deqdeqî ya bi gelemperî li ser kincan tê neqişandin.

text:
Vebûye ezmanê bi steyr xitxitî,
Mîna parzûnê şîn î pitpitî.

ref: Fêrîkê Ûsiv, Bijare (helbest), Yêrêvan, 2010


pitpitî

forms: پتپتی

etymology_text: Ji pitpit + -î.


pîçpîç

glosses: hindikhindik, piçpiçe, pêngavpêngav, hêdîhêdî, merhelemerhele, kêmkême.

forms: پیچپیچ

etymology_text: Ji pîç + pîç.


pîkkirin

glosses: wekî mirov pi keka dareka ter li dareka din dide jibo berek ba tir peyda bi bit

ipa: /piːkkɪˈɾɪn/


pîrê

text: Gava serçawîş pehîn li darê Pîrê xist, Pîrê kete xwarê û li erdê berê xwe bi gundiyan ve kir (...)

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


pîsbûn

glosses: wekî tiştek mitayek mirovek û htd pîs dibe, gemarbûn, genîbûn

forms: پیسبوون

etymology_text: Ji pîs + bûn.


pîtepêkirin

glosses: ne ihmalkirina kesek/tiştekî, bayexpêdan, giringîpêdan, :evro seyday gelek pîte bi havalî di kir!

etymology_text: * pîte + pê + kirin

ipa: /piːtɛpeːkɪˈɾɪn/


pîvazterk

glosses: Pîvazên ter yên begên wan hêjta di kesik û bi kêr xwarinê di hên, hi în, pîvazok


polîsxane

text: Ew çûbû polîsxanê, li hewşa kûçikên windabûyî li kuçikê xwe geriyabû lê ew peyda nekiribû.

ref: Biyanî, Albert Camus, Weşanên Nûdem


posteçî

glosses: mirovê karê poste ve guhastinê diket, teter, postevan

forms: پۆستهچی


postevan

glosses: Kesa/ê ku li postexaneyekê kar dike yan nameyan digihîne wergirên wan.

etymology_text: Ji poste + van.

паштальён

roman: paštalʹjón

пашта́р

roman: paštár

পিয়ন

roman: piẏôn

пощальо́н

roman: poštaljón

سَاعِيّ بَرِيد

roman: sāʿiyy barīd

بسطجي

roman: busṭagi

فاكتور

roman: faktūr

փոստարար

roman: pʻostarar

پستچی

roman: postči

ფოსტალიონი

roman: posṭalioni

דוור / דַּוָּר

roman: davár

почтачы

roman: poçtaçı

почточу

roman: poçtoçu

почтальон

roman: poçtalʹon

우편집배원

roman: upyeonjipbaewon

ຄົນສົ່ງຈົດໝາຍ

roman: khon song chot māi

поштар

roman: poštar

пошташы

roman: poştaşy

почтальо́н

roman: počtalʹón

почтальо́нша

roman: počtalʹónša

письмоно́сец

roman: pisʹmonósec

хаткашон

roman: xatkašon

அஞ்சல் காரர்

roman: añcal kārar

ڈاکیہ

roman: ḍākiyah

ڈاکیا

roman: ḍākiyā

листоно́ша

roman: lystonóša

пошта́р

roman: poštár

בריווטרעגער

roman: brivtreger

ταχυδρόμος

roman: tachydrómos

ipa: /pʰoːstɛˈvɑːn/

hyphenation: pos·te·van


pozxane

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


qaçaxçî

glosses:
kesa/ê ku karên qaçax dike,
bi taybetî kesa/ê ku kelûpelan yan mirovan bi qaçaxî ji welatekî dibe welatekî din

etymology_text: Ji osmanî قاچاقچي (qaçaqçi) yan ji tirkî kaçakçı, binêre: qaçax û -çî.

кантрабанды́ст

roman: kantrabandýst

кантрабанды́стка

roman: kantrabandýstka

контрабанди́ст

roman: kontrabandíst

контрабанди́стка

roman: kontrabandístka

走私者

roman: zǒusīzhě

走私販

roman: zǒusīfàn

مُهَرِّب

roman: muharrib

մաքսանենգ

roman: makʻsaneng

قاچاقچی

roman: qâčâqči

კონტრაბანდისტი

roman: ḳonṭrabandisṭi

तस्कर

roman: taskar

स्मग्लर

roman: smaglar

महसूलमार

roman: mahsūlmār

контрабандист

roman: kontrabandist

контрабандачы

roman: kontrabandaçı

аткезчи

roman: atkezçi

밀수범

roman: milsubeom

밀수업자

roman: milsueopja

криумчар

roman: kriumčar

шверцер

roman: švercer

ئەتكەسچى

roman: etkeschi

قاچاقچي

roman: qāčāqči

قاچاقبر

roman: qāčāqbar

контрабандашы

roman: kontrabandaşy

қочоқчӣ

roman: qočoqčī

контрабанди́ст

roman: kontrabandýst

контрабанди́стка

roman: kontrabandýstka

λαθρέμπορος

roman: lathrémporos


qafik

glosses: amanek şêwe lûleyîye ji axa cerikan çê dikin û gulan dikin tê dê, cerik, guldan, tirar

ipa: /qɑːˈfɪk/

hyphenation: qa·fik


qafkirin

ipa: /qɑːfkɪˈɾɪn/


qajeqaj

text: Ma her tişt bi qaje qaj, bi xwendina pirtûkan, şikandina seriyan, bi avêtina dirûşmayan dibe?

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 68, ISBN 978-605-5585-41-9

etymology_text: Ji qaj + -e- + qaj.

ipa: /qɑːʒɛˈqɑːʒ/


qajeqajkirin

ipa: /qɑːʒɛqɑːʒkɪˈɾɪn/


qamçî

glosses: Kinifekê reqe destikek heye jibo lêdan (qutan)ê bi kar dihînin, darxîç.

forms: قامچی

ipa: /qɑːmˈt͡ʃiː/


qamçîkirin

glosses: bi qamçîyan lêxistin, dan ber qamçiyan, qamçî lêdan

etymology_text: Ji qamçî + kirin.

ipa: /qɑːmt͡ʃiːkɪˈɾɪn/


qayîlbûn

glosses: pejirandin, hatin ser rê, qane bûn, razî bûn :birayê wê pir hîvî jê kirin ko qayîl bi be mêr bike

etymology_text: Ji qayil + bûn.


qebz

text: Ev zaroke yê qebize

forms:
qebiz
qewz

etymology_text: Ji erebî قَبْض (qabḍ).


qedirgiran

glosses:
birêz, rêzdar, bihagiran, xwedî qedir, bi rûmet, hêja
 kesên ku xelk rêzê lê digirin

forms: قهدرگران

etymology_text: Ji qedir + giran.


qedîfe

glosses: Qumaşekî têr-hûnandî (di eslê xwe de ji hevrîşim, niha jî ji pembû an elyafên bidestçêkirî) ku li aliyekî wî bi mûyekî kurt a stûr e.

text: Bişkiftî ji xunçe nêrgiza mestBû ferq-i ji ser qedîfe dîbacCebhet keşifî ji subh-i sadiq

forms: قهدیفه

ipa: /qɛdiːˈfɛ/

hyphenation: qe·dî·fe


qeftan

etymology_text: Ji tirkî kaftan ji tirkiya kevn [Peyv?]*kap-ton ("cibe, eba").

ipa: /qɛfˈtɑːn/

hyphenation: qef·tan


qelemtiraş

glosses: Qite, amûrê ku serikê qeleman pê tê tûjkirin.

forms:
qalemtiraş
(di bin tesîra tirkî de)
pênûstraş
قهلهمتراش
قهلهمطراش

etymology_text: Hevreha farisî قلم تراش (qelem-teraş), ji zimanên îranî ji qelem (bi rêya erebî ji yûnanî) + ji îranî -tiraş ji tiraşîn. Kalemtıraş ya tirkî ji îranî ye. Ji eynî rehî: dartiraş, sertiraş.

转笔刀

roman: zhuànbǐdāo

削笔刀

roman: xiāobǐdāo

笔刨

roman: bǐpáo

铅笔刨

roman: qiānbǐpáo

مداد تراش

roman: medadteraş

تراش

roman: teraş

पेंसिल चोखा

roman: pensil cokhā

ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಸಾಣೆ

roman: pensil sāṇe

연필 깎이

roman: yeonpil kkakki

острилка

roman: ostrilka

точилка

roman: točilka

ξύστρα

roman: xýstra

ipa: /qɛlɛmtɪˈɾɑːʃ/

hyphenation: qe·lem·ti·raş


qelereşk

forms:
قەلەرەشک
qelereş
qelareşk

قەلەڕەش

roman: qelerreş

قاڵاو

roman: qallaw

قەل

roman: qel

الزاغ

roman: az-zāḡ


qencîkirin

glosses: başîkirin, çakîkirin, xêrkirin, alîkarîkirin, harîkarîkirin

forms: قەنجی کرن

etymology_text: Ji qencî + kirin.

ipa: /qɛnd͡ʒiːkɪˈɾɪn/


qenctir

pos_title: Formeke rengdêrê

ipa: /qɛnd͡ʒˈtɪɾ/

hyphenation: qenc·tir


qeşavî

glosses: mirov ji ber sermayê nexasim lêv û dest rengê wan sipî di bin û di peqin[şeq di bin] mîna qeşayê

ipa: /qɛʃɑːˈviː/


qetlazî

glosses: kêmasîya xwarinê, giranîya kelûpelan û tiştê xwarinê


qeyre

glosses: jiyê navîn yê keça bi temen û şûnekirî yan lawê bi temen û zigurd

forms: قەیرە


qeyrebûn

glosses: mezinbûn, bi navsalveçûn, berev jiyê piratiyê, navsalveçûna keç û xortan

etymology_text: Ji qeyre + bûn.


qeytan

glosses: benekî qayim û zirave, bi taybetî bo girêdana pêlavan tê bikaranîn

forms: قهیتان

etymology_text: Deyn ji osmanî قایتان (qaytan) yan tirkî kaytan, azerî qaytan, ji kay-. Heman peyv ji zimanên tirkîkî herwiha ketiye erebî û farisî jî.

ケイラッ

roman: keyrat

шнуро́к

roman: šnurók

връ́зка

roman: vrǎ́zka

връзка за обувки

roman: vrǎzka za obuvki

鞋帶

roman: haai⁴ daai²

鞋帶

roman: xiédài

شِرَاك

roman: širāk

رِبَاط الْحِذَاء

roman: ribāṭ al-ḥiḏāʾ

رُباط

roman: rubāṭ

سيورة

roman: syūra

سيور

roman: syūr

կոշկաքուղ

roman: koškakʻuġ

կոշկաթել

roman: koškatʻel

կոշկի քուղ

roman: koški kʻuġ

կոշկակապ

roman: koškakap

بندینک

roman: bandinak

بند کفش

roman: band-e kafš

შნური

roman: šnuri

ფეხსაცმლის შნური

roman: pexsacmlis šnuri

שְׂרוֹךְ נַעַל

roman: srókh na'ál

신발끈

roman: sinbalkkeun

구두끈

roman: gudukkeun

끈

roman: kkeun

ສາຍມັດເກີບ

roman: sāi mat kœ̄p

врвца

roman: vrvca

гутлын үдээс

roman: gutlyn üdees

шахайн үдээс

roman: šahajn üdees

шахайн оосор

roman: šahajn oosor

ᠭᠤᠲᠤᠯ ᠤᠨ ᠦᠳᠡᠭᠡᠰᠦ

roman: ɣutul-un üdegesü

ᠱᠠᠬᠠᠢ ᠶᠢᠨ ᠦᠳᠡᠭᠡᠰᠦ

roman: šaqai-yin üdegesü

ᠱᠠᠬᠠᠢ ᠶᠢᠨ ᠣᠭᠣᠰᠣᠷ

roman: šaqai-yin oɣosor

ཇུར་སྒྲོག

roman: jur sgrog

ខ្សែស្បែកជើង

roman: khsaesbaekcəəng

κορδόνι

roman: kordóni


qazme

glosses: Amûreke kolana erdî ye ku du ser hene, yek tûj û yê din pan e.

forms:
qezme
قەزمە

etymology_text: Ji tirkî kazma, ew jî kazmak (“kolandin, kolan”).

ipa: /qɑːzˈmɛ/

hyphenation: qaz·me


qiçeqiç

glosses: dengê sotina daran, qiçqiç, qirçeqirç, qirçên


qidqid

glosses: Dengê xwendina mirîşkan, dengê ku mirîşk dike.

etymology_text: Ji qid + qid.


qidqidank

glosses: hişahind cihên nemaze yên le êmirovî bi destvedanê ji alîyê yekê din ve kenî ya mirovî dihêt, gilîzank


qilîç

glosses: tila biçûk ya dest yan pêyên mirov û hind candaran

forms:
قلیچ
kilûç


qimil

glosses: Cureyekî buxikan e ku libên genim û cêyê dixwin û zerarê didin.

forms:
qembelk
qumbil
qemel
qemil
qumil
qumul

etymology_text: Ihtimalen ji erebî قَمْل (qaml), bi metatezê ji siryaniya klasîk ܩܠܡܐܿ (qlmʾ), ji aramî כלמה, ji akadî 𒄴 (kalmatu, “buxik, kêzik”).

ipa: /qɪˈmɪl/

hyphenation: qi·mil


qirç

hyphenation: qirç


qirçîn

forms:
diqirçim (present)
diqirçî (present)
diqirçe (present)
diqirçin (present)
biqirçe (imperative singular)
biqirçin (imperative plural)
qirçîm (past)
qirçî (past)
qirçî (past)

ipa: /qɪɾˈt͡ʃiːn/


qirçîn

glosses: dengê qirç-qirçê ji egera rakêşan yan vekirina gehên leşî

text: Pişt re Ferîde keziya Feleknazê girt, li deste xwe bada, bada bilind kir... ne deng ne tevger ji Feleknazê dihat, qorom bibû di cîh de.. Di carekê de li erdê xist. Qirçîn ji parxanê Feleknazê çû.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, Çapa Duyem, r. 49, ISBN 978-605-5585-41-9

text: Xwe çeng kir wê, dûvre sekinî, û destê xwe danî ser dilê xwe: çenguwa wî li hev diket û qirçîna diranên wî dihat; rûyê wî bûbû wek ê spêleyan, ez ketim hêbeta jiyana wî û aqlê wî.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 70, ISBN 978-605-2246-80-1

forms: قرچین

ipa: /qɪɾˈt͡ʃiːn/


qirçîn

ipa: /qɪɾˈt͡ʃiːn/


qirêjîkirin

glosses: pîskirin, gemarkirin, lewitandin, herimandin, tewizandin

forms: قرێژیکرن

etymology_text: Ji qirêjî + kirin.

ipa: /qɪɾeːʒiːkɪˈɾɪn/


qirqirkirin

ipa: /qɪɾqɪɾkɪˈɾɪn/


qîjeqîj

text: Qîjeqîjeke neşêrîn, wek a heywanên bi tirsê ketî, ji jûrê hat.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 59, ISBN 978-605-2246-80-1


qîme

glosses: xwarin goştê gelek hûrkirî, goştê hêrayî

text: Şîr û riman vêk-i ran pence birin têk-i ranLew me dikin jêk-i ran qîme dikin dil digelNazik û qenca şepal dil vegerînit mehal


qît

glosses: bel^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /qiːt/

hyphenation: qît