tevî kirin

glosses: têkil kirin, tiştek kirin nav tiştekî, tevlihev kirin

forms:
tevî dikim (present)
tevî dikî (present)
tevî dike (present)
tevî dikin (present)
tevî bike (imperative singular)
tevî bikin (imperative plural)
tevî kir (past)
tevî kir (past)
tevî kir (past)
tevî kir (past)
tevî –k– (root present)
tevî –kir– (root past)
ez tevî dikim (indicative present positive)
ez tevî nakim (indicative present negative)
min tevî kir (indicative past positive)
min tevî nekir (indicative past negative)
tu tevî dikî (indicative present positive)
tu tevî nakî (indicative present negative)
te tevî kir (indicative past positive)
te tevî nekir (indicative past negative)
ew tevî dike (indicative present positive)
ew tevî nake (indicative present negative)
wê/wî tevî kir (indicative past positive)
wê/wî tevî nekir (indicative past negative)
em tevî dikin (indicative present positive)
em tevî nakin (indicative present negative)
me tevî kir (indicative past positive)
me tevî nekir (indicative past negative)
hûn tevî dikin (indicative present positive)
hûn tevî nakin (indicative present negative)
we tevî kir (indicative past positive)
we tevî nekir (indicative past negative)
ew tevî dikin (indicative present positive)
ew tevî nakin (indicative present negative)
wan tevî kir (indicative past positive)
wan tevî nekir (indicative past negative)
min tevî dikir (imperfect positive)
min tevî nedikir (imperfect negative)
min tevî kiribû (positive)
min tevî nekiribû (negative)
te tevî dikir (imperfect positive)
te tevî nedikir (imperfect negative)
te tevî kiribû (positive)
te tevî nekiribû (negative)
wê/wî tevî dikir (imperfect positive)
wê/wî tevî nedikir (imperfect negative)
wê/wî tevî kiribû (positive)
wê/wî tevî nekiribû (negative)
me tevî dikir (imperfect positive)
me tevî nedikir (imperfect negative)
me tevî kiribû (positive)
me tevî nekiribû (negative)
we tevî dikir (imperfect positive)
we tevî nedikir (imperfect negative)
we tevî kiribû (positive)
we tevî nekiribû (negative)
wan tevî dikir (imperfect positive)
wan tevî nedikir (imperfect negative)
wan tevî kiribû (positive)
wan tevî nekiribû (negative)
ez ê tevî bikim (future positive)
ez ê tevî nekim (future negative)
minê tevî kiribe (future perfect positive)
minê tevî nekiribe (future perfect negative)
tu yê tevî bikî (future positive)
tu yê tevî nekî (future negative)
teyê tevî kiribe (future perfect positive)
teyê tevî nekiribe (future perfect negative)
ew ê tevî bike (future positive)
ew ê tevî neke (future negative)
wê/wîyê tevî kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê tevî nekiribe (future perfect negative)
em ê tevî bikin (future positive)
em ê tevî nekin (future negative)
meyê tevî kiribe (future perfect positive)
meyê tevî nekiribe (future perfect negative)
hûn ê tevî bikin (future positive)
hûn ê tevî nekin (future negative)
weyê tevî kiribe (future perfect positive)
weyê tevî nekiribe (future perfect negative)
ew ê tevî bikin (future positive)
ew ê tevî nekin (future negative)
wanê tevî kiribe (future perfect positive)
wanê tevî nekiribe (future perfect negative)
min tevî kiriye (perfect positive)
min tevî nekiriye (perfect negative)
min tevî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min tevî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te tevî kiriye (perfect positive)
te tevî nekiriye (perfect negative)
te tevî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te tevî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî tevî kiriye (perfect positive)
wê/wî tevî nekiriye (perfect negative)
wê/wî tevî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî tevî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me tevî kiriye (perfect positive)
me tevî nekiriye (perfect negative)
me tevî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me tevî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we tevî kiriye (perfect positive)
we tevî nekiriye (perfect negative)
we tevî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we tevî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan tevî kiriye (perfect positive)
wan tevî nekiriye (perfect negative)
wan tevî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan tevî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez tevî bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez tevî nekim (present subjunctive negative)
(bila) min tevî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min tevî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu tevî bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu tevî nekî (present subjunctive negative)
(bila) te tevî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te tevî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew tevî bike (present subjunctive positive)
(bila) ew tevî neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî tevî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî tevî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em tevî bikin (present subjunctive positive)
(bila) em tevî nekin (present subjunctive negative)
(bila) me tevî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me tevî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn tevî bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn tevî nekin (present subjunctive negative)
(bila) we tevî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we tevî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew tevî bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew tevî nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan tevî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan tevî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min tevî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min tevî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min tevî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min tevî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te tevî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te tevî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te tevî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te tevî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tevî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî tevî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tevî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî tevî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me tevî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me tevî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me tevî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me tevî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we tevî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we tevî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we tevî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we tevî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan tevî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan tevî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan tevî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan tevî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê tevî bikira (present conditional positive)
minê tevî nekira (present conditional negative)
minê tevî kiribûya (preterite conditional positive)
minê tevî nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê tevî bikira (present conditional positive)
teyê tevî nekira (present conditional negative)
teyê tevî kiribûya (preterite conditional positive)
teyê tevî nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê tevî bikira (present conditional positive)
wê/wîyê tevî nekira (present conditional negative)
wê/wîyê tevî kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê tevî nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê tevî bikira (present conditional positive)
meyê tevî nekira (present conditional negative)
meyê tevî kiribûya (preterite conditional positive)
meyê tevî nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê tevî bikira (present conditional positive)
weyê tevî nekira (present conditional negative)
weyê tevî kiribûya (preterite conditional positive)
weyê tevî nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê tevî bikira (present conditional positive)
wanê tevî nekira (present conditional negative)
wanê tevî kiribûya (preterite conditional positive)
wanê tevî nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) tevî bike (imperative present positive)
(tu) tevî neke (imperative present negative)
(hûn) tevî bikin (imperative present positive)
(hûn) tevî nekin (imperative present negative)
tevî nav kirin

etymology_text: tev + -î + kirin

ipa: /tɛˈviː kɪˈɾɪn/

hyphenation: te·vî ki·rin


bêhnxweş

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses:
tişta/ê ku bêhna wê/wî xweş e,
tişta/ê ku bêhna xweş dide,
tişta/ê ku bêhna xweş jê tê

forms:
bêhnxweştir (comparative)
herî bêhnxweş (superlative)
bêhnxweştirîn (superlative)
bêhinxweş
bênxweş
bihnxweş
bîhnxweş
bînxweş

etymology_text: Ji bêhn + xweş.


-awer

pos: suffix

pos_title: Paşgir

text: cengawer, canawer, dilawer

forms:
-ewer
-wer
-war
-bar
-dar
-kar
-yar
-zar

etymology_text: Ji farisî ـاور (-aver) ku rehê dema niha ji lêkera آوردن (averden, “anîn”) e. Ji eynî rehî awirdin û hawirdin yên soranî ku ji farisî ne.


hevreh

pos: noun

pos_title: Navdêr

text: Cih û geh du peyvê hevreh in.

text: Peyva kurdî girtin hevreha peyva îngilîzî grab e û herdu ji peyva *gherebh ya proto-hindûewropî ne.

forms:
hemreh
hemrih
hevrih

etymology_text: Ji hev- + reh.

родствен

roman: rodstven

сроден

roman: sroden

родственный

roman: ródstvennyj

однокоренной

roman: odnokorennój

συγγενής

roman: syngenís


senî

pos: pron

pos_title: Cînav

text: Hülya Yetişen: Gilberte [Favre Zaza] xanima delale, to senî û çi şertan de Nûredîn Zaza nas kerd?

translation: Hülya Yetişen: Gilberte [Favre Zaza], xanima delal, te çawa û di çi rewşê de Nûredîn Zaza nas kir?

ref: Wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed


biciwiyo

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

text: Gilberte Favre Zaza: Nûredîn Zaza do hertim zerrîya mi de biciwîyo.

translation: Gilberte Favre Zaza: Nûredîn Zaza dê herdem di dilê min de bijî.

ref: Di hevpeyivînekê de li gel Hülya Yetişen, wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed


bijî

ipa: /bɪˈʒiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-bijî.wav

hyphenation: bi·jî


bijî

pos: intj

pos_title: Baneşan

forms:
bijît
bijîtin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Rojhelato Miyanên

pos: name

pos_title: Serenav

text: Gilberte Favre Zaza: Reya verêne serra 1965 de gama ke mi perwerdeyê rojnamegerîye dîyêne, mieşnawitbi ke qalê kurdan beno. Mi plan kerdbi ke ez şira Rojhelato Mîyanên.

translation: Cara pêşîn sala 1965, dema ku min rojnamegerî dixwend, min bihîstibû ku behsa kurdan tê kirin. Min plan kiribû ku biçim Rojhilata Navîn.


estbi

text: Gilberte Favre Zaza: Fikrêkê mi estbi ke ez Rojhelato Mîyanên de çar mengî raywanîye bikerî û Kurdîstanê Îraqî keşf bikerî.

translation: Fikreke min hebû ku ez li Rojhilata Navîn çar mehan bigerim û Kurdistana Iraqê binasim.


amebiya

text: Gilberte Favra Zaza: Ez derheqê neheqî û tedaya ke ro miletanê bindestan bena û qederê înan ser o bihîsîyat û eleqedar bîya çunke ez zî mintiqayêkê koyan de (Valais de) amebîya dinya.

translation: Ez dervarê neheqî û tadeya ku li gelên bindest dibe û qedera wan bihesiyet û eleqedar bûm çunkî ez jî li devereke çiyayî hatibûm dinyayê.


xo vîr ra kerdene

pos_title: Lêker

text: Gilberte Favra Zaza: No mîyan de ez manzaraya muhteşeme ya koyê Agirî,mêmanperwerîya şarê Erzirom û Bazîdî qet xo vîr ra nêkena, muhteşem bîy.

translation: Di vê navberê de ez dîmenêşikodar yê Çiyayê Agirî, mêvanperweriya gelê Erziromê û Bazîdê qet ji bîr nakim. Muhteşem bû.


redundancy

glosses: zêdehî, zêdebûn, ziyadebûn, ziyadeyî, ziyadekî, zêdekî, zêdeyî, serbarbûn


menda

text: Gilberte Favra Zaza: Demeyê şerî de ez Lubnan û Urdun de menda.

translation: Li dema cengê ez li Libnan û Urdinê mam.


raywanî

text: Gilberte Favra Zaza: Sûrîye, Lubnan, Qibrîs û Îsraîl de, mi raywanîya xo dewam kerde.

translation: Min rêvingiya xwe li Sûriyê, Libnanê, Qibrisê û Israîlê dewam kir.


seke

text: Gilberte Favra Zaza: Ûdima, seke meslegê mi gore îcab kerdêne, ez hertim şîya Rojhelato Mîyanên.

translation: Û paşî, wek ku li gor pîşeya minîcab dikir, ez herdem diçûm Rojhilata Navîn.


merdê

text: Gilberte Favra Zaza: yew kitabê mi esto ke mi seba tutanê ke şerê Lubnanî de merdê, kerdo dîyarî û vateyo verên yê nê kitabî şaîr û nuştoxo pîl Andree Chedidî nuştbi ke demêk ra ver Parîs de rehmet kerd..

translation: Kitêbeke min heye ku min diyarî zarokên ku ji ber cenga Libnanê mirin kiriye û pêşgotina wê şair û nivîskarê mezin André Chedidî nivîsbû ku ku demek berî niha li Parîsêrehmet kir.

forms: mêrde


rehmet kirin

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: (mirov) mirin, wefat kirin, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, jiyana xwe ji dest dan, jiyana xwe winda kirin

text: Gilberte Favra Zaza: yew kitabê mi esto ke mi seba tutanê ke şerê Lubnanî de merdê, kerdo dîyarî û vateyo verên yê nê kitabî şaîr û nuştoxo pîl Andree Chedidî nuştbi ke demêk ra ver Parîs de rehmet kerd.. (Kitêbeke min heye ku min diyarî zarokên ku ji ber cenga Libnanê mirin kiriye û pêşgotina wê şair û nivîskarê mezin André Chedidî nivîsbû ku ku demek berî niha li Parîsê rehmet kir.)

glosses: mirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji rehmet + kirin.


çûn rehmetê

glosses: (mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, jiyana xwe ji dest dan, jiyana xwe winda kirin

etymology_text: Ji çûn + rehmet + -ê


jiyana xwe ji dest dan

glosses: (mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, çûn rehmetê, jiyana xwe winda kirin

etymology_text: Ji jiyan + -a+ xwe + ji + dest + dan


jiyana xwe winda kirin

glosses: (mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, jiyana xwe ji dest dan, çûn rehmetê

etymology_text: Ji jiyan + -a+ xwe + winda + kirin


nêgirewtbi

text: Gilberte Favra Zaza: Senî ke seba çapkerdişê kitabî ma ra destur nêgirewtbi, qapaxê kitabî zî qet goreyê eslê eynêbi..

translation: Çawa ku ji bo çapkirina kitêbê destûr ji me negirtibû, qepaxê kitêbê jî qet ne li gor eslê wê bû.


negirtibû

ipa: /nɛɡɪɾtɪˈbuː/

hyphenation: ne·gir·ti·bû


bikerîn

text: Gilberte Favra Zaza: Amancê xelate no bi ke Nûredîn Zaza bêro yad kerdene û miletêk ke wazenê komployê bêvengîye de bidê vîr ra kerdiş, ma rojnamegeran teşwîq bikerîn ke na mesela de bêveng nêmanê.

translation: Armana xelatê ew bû ku Nûredîn Zara were bibîranîn û miletê ku dixwazin bi komploya bêdengiyê bidin jibîrkirin, em rojnamegeran teşwîq bikin ku di vê meselê de bêdeng nemînin.


zano

text: Hulya Yetîşen: Nûredîn Zazayî ra yew lajê to esto. Nameyê ey Cengo yo. Cengo nika çi kar keno? Vera cuya mucadeleyê polîtîkî yê babîyê xo de helwêsta ey çi bî, nika çi ya? Çiqas tarîx û kulturê kurdan şinasneno? Zano kurdkî qisey bikero?

translation: Bi Nûredîn Zaza re te kurek heye. Navê wî Cengo ye. Cengo niha çi kar dike? Derbarê têkoşîna siyasî ya babê xwe de helwesta wî çi bû, niha çi ye? Çiqas dîrok û çandeya kurdan dinase? Dizane bi kurdî biaxive? Armana xelatê ew bû ku Nûredîn Zara were bibîranîn û miletê ku dixwazin bi komploya bêdengiyê bidin jibîrkirin, em rojnamegeran teşwîq bikin ku di vê meselê de bêdeng nemînin.

ref: Di hevpeyivînekê de li gel Gilberte Favra Zaza, wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed


dizane

forms:
dizanê
dizanit
dizanitin
dizanît
dizanîtin


nêdî

text: Gama ke babîyê ey nêweş kewt, o duwês serr û nêm bi. Gama ke babîyê ey merd zî, pancêsserre bi. Mergê babîyê ey mi ravêşêr ey de travmayêka zaf girde viraşte. Lajê mi Cengoyî, ne aîleya mi ra ne zî aîleya Nûredînî ra tu destekêk nêdî.

translation: Gava ku babê wî nexweş ket, ew diwanzdeh sal û nîv bû. Dema ku babê wî mir jî, ew panzdehsalî bû? Mirina babê wî, ji min jî zêdetir, li wî trawmayek zêde mezin peyda kir. Kurê min Cengo, ne ji malbata min û ne jî ji ya Nûredîn, ti alîkarî nedît/wernegirt.


nêda

text: Gama ke babîyê ey nêweş kewt, o duwês serr û nêm bi. Gama ke babîyê ey merd zî, pancêsserre bi. Mergê babîyê ey mi ravêşêr ey de travmayêka zaf girde viraşte. Lajê mi Cengoyî, ne aîleya mi ra ne zî aîleya Nûredînî ra tu destekêk nêdî. Badê ke Nûredîn merd aîleya ey zî terkê ma kerd. Ne madî ne manewî tu garantîyêk nêda ma.

translation: Gava ku babê wî nexweş ket, ew diwanzdeh sal û nîv bû. Dema ku babê wî mir jî, ew panzdehsalî bû? Mirina babê wî, ji min jî zêdetir, li wî trawmayek zêde mezin peyda kir. Kurê min Cengo, ne ji malbata min û ne jî ji ya Nûredîn, ti alîkarî nedît/wernegirt. Piştî ku Nûredîn mir, malbata wî jî terka me kir. Ne madî ne manewî, ti garantiyek neda me.


bivîno

text: Gilberte Favre Zaza: Cengoyî serrêk Parîs de perwerde dî. Gama ke ma waşt Cengo Amerîka de perwerde bivîno, kurdanê ke sozê peydakerdişê bursî da, sozê xonêard ca.

translation: Cengo [kurrê wê û Nûredîn Zaza] salekê li Parîs xwend ["perwerde dît"]. Dema ku me xwest Cengo li Amerîkayê bixwîne ["perwerdeyê bibîne"], kurdên ku soza peydakirina bursan da soza xwe neanî cih.


nêard

text: Gilberte Favre Zaza: Cengoyî serrêk Parîs de perwerde dî.Gama ke ma waşt Cengo Amerîka de perwerde bivîno, kurdanê ke sozê peydakerdişê bursî da, sozê xo nêard ca.

translation: Cengo [kurrê wê û Nûredîn Zaza] salekê li Parîs xwend ["perwerde dît"]. Gava ku me xwest Cengo li Amerîkayê bixwîne ["perwerdeyê bibîne"], kurdên ku soza peydakirina bursan da soza xwe neanî cih.


gama ke

text: Gilberte Favre Zaza: Cengoyîserrêk Parîs de perwerde dî. Gama ke ma waşt Cengo Amerîka de perwerde bivîno, kurdanê ke sozê peydakerdişê bursî da, sozê xo nêard ca.

ref: Di hevpeyivînekê de li gel Hulya Yetîşen, wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed


perwerde dîtin

glosses: hatin fêrkirin, hatin hînkirin, ders xwendin

etymology_text: Ji perwerde + dîtin.

ipa: /pɛɾwɛɾˈdɛ diːˈtɪn/

hyphenation: per·wer·de dî·tin


cênayêne

text: Gilberte Favre Zaza: Gama ke emrê Cengoyîpanc serr û nêm bi, ey keman cenayêne. Badê ke babîyê ey merd, fek keman ra verada.

translation: [Ji] gava ku jiyê Cengo pênc sal û nîv bû, wî keman dijenî. Piştî ku babê wî mir, wîdev ji kemanê berda.


nêdano

text: Gilberte Favre Zaza: Lajê waya Nûredînî ya pîle vîst serrî yo ke cewabnêdano mektubanê ma.

translation: Kurrê xwişka Nûredînî ya mezin bîst sal in ku bersiv nade nameyên me.


maneno

text: Gilberte Favre Zaza: Eke rojêk ez şirî, o bêkes maneno.

translation: Heke rojekê ez biçim, ew bêkes dimîne.


nêbî

text: Gilberte Favre Zaza: Badê ke o merd, tutanê ey zî na mesela de xo mesul nêdî, qet eleqedar nêbî.

translation: Piştî ku ew mird, zarokên wî jî di vê meselê de xwe berpirs nedît, qet eleqedar nebûn.


bibê

text: Bi to mumkin o ke çar parçeyê Kurdîstanî bibê yew?

translation: Bi te gengaz e ku çar parçeyên Kurdistanê bibin yek?

ref: Di hevpeyivînekê de li gel Gilberte Favre Zaza, wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed


nuseno

text: Nika ma bêrîn şima ser. Vanê, to duwêsserrîya xo de dest bi nuştiş kerdo. Gîlberte Xanime, merdim çira nuseno? Waştişê nuştişî kamca ra yeno? Ti şêna no ruh ma rê tarîf bikî? Tebaxa 2011î de yew romanê to vejêno. Ti nê romanê xo de qalê çî kena, ti şêna biney qalê mewzû û qehremananê romanê xo bikî?

translation: Niha em werin se Te. Dibêjin, te di diwanzdehsaliya xwe de dest bi nivîsînê kiriye. Gulberte xanim, mirov çima dinivîse? Xwesteka nivîsînê ji çi tê? Tu dikarî wê ruhê ji me re vebêjî? Tebaxa 2011ê romaneke te diweşe. Tu di vê romanê de behsa çi dikî, tu dikarî qala mijar û lehengên romana xwe bikî?

ref: Hülya Yetişen di hevpeyivînekê de li gel Gilberte Favre Zaza, wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed


bieşnawo

text: Gelo çira dinya nêwazena kurdan bivîno û bieşnawo?

translation: Gelo çima dinya naxwaze kurdan bibîne û bibihîze?


bibo

text: Labelê bîyayîşanê Tûnis û Misirî nîşanê ma da ke demokrasî şêno leze vila bibo.

translation: Lê bûyerên Tûnis û Misrê nîşanî me da ku demokrasî dikare bi ez belav bibe.


biroşê

text: Gilberte Favre Zaza: Kurdê Îraqî holzanê petrolê xo biroşê. Labelê qaydeyanê exlaqê meslegî û heqanê telîfî hîç nêzanê! Belkî rojêk bimusê. Sloganêk ke çapemenîya Swîsî de bi hawayêko biîntîzam weşanîyêna esta: Tecawuzkerdişê heqanê nuştoxan, dizdî ya!

translation: Kurdên Iraqê xweş dizanin petrola xwe bifiroşin lê qaydeyên exlaqî yên pîşeyî û mafêntelîfî qet nizanin! Belkî rojekê fêr bibin. Sloganek ku di çapemeniya swîsrî de bi awayekî inîntizam diweşe heye: Tecawizkirina mafê nivîskaran dizî ye!


nêana

text: Rewşa ke Tirkîya de esta zî hîna holêr nîya. Tirkîyaya ke endama Konvansîyonê Ewropa ya, mesulîyeto ke derheqê heqanê nuştoxan de girewto xo ser, nêana ca.

translation: Rewşa ku Tirkiye tê de ye, ne hê baştir e. Tirkiye, ku endama Peymana Ewropayên ye, berpirsiyariya ku derbarê mafên nivîskaran de girtiye ser xwe, bi cih naîne.


nêdanê

text: Zafê weşanxaneyê Tirkîya (kurdî zî tede) goş nêdanê no mewzû.

translation: Gelek weşanxaneyên Tirkiyê (kurd jî tê de) guh nadin vê mijarê.


agêreno

text: Nûredîn Zaza badê ke doktoraya xo zanistîyanê perwerdeyî de temam keno, serra 1956 de agêreno Sûrîye. 1967 de Partîya Demokrat a Kurdîstanê Sûrîye ronîyena û Nûredîn Zaza beno serekê na partî.

translation: Nûredîn Zaza, piştî kudoktoraya xwe ya zanistên perwerdeyê temam dike, salla 1956ê vedigerre Sûriyê. Sala 1967ê Partiya Demokrat ya Kurdistana Sûriyê ava dibe û Nûredîn Zaza dibe serokê wê partiyê.


gêrena

text: Cinîya Nûredîn Zazayê rehmetî Gilberte Favre Zaza 1945 de şaristanê Sion (Valais) yê Swîsî de ameya dinya. Badê ke perwerdeyê rojnamegerîye temam kena, 1967 de yena Kurdîstan û Rojhelato Mîyanên ra gêrena. Serra 1971 de Nûredîn Zazayî şinasnena. Serra 1972 de Nûredîn Zazayî reyde zewijêna. Serrêk dima ra zî bi nameyê Cengo yew lajê înan yeno dinya..

translation: Jina Nûredîn Zazayê rehmetî, Gilberte Favre Zaza, di sala 1945ê de li bajarê Sion (Valais yê Swîsreyê hatiye dinyayê. Piştî ku perwerdeya rojnamegeriyê temam dike, di 1967ê de tê li Kurdistanê û Rojhilata Navîn digerre. Sala 1971ê Nûredîn Zaza dinase. Sala 1972 pê re dizewice. Salek piştre jî bi navê Cengo lawekî wan tê dinyayê.


gam

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *gʷem- (“hatin”) ji bo zêdetir bnr. gav.


gam

glosses: bûk (jina ku nû zewiciye yan dê bizewice)


dûrahî

glosses:
mesafe, mewda, dîstans,
dirêjahiya navbera ku deran anku cihan

forms:
dûratî
dûrî
dûrîtî
dûrtî
دووراهى

etymology_text: * dûr + -ahî

مسافة

roman: mesafe


teyar

text: Li gorî çavkaniyê ew hêza pêşmerge, ku ser bi Wezareta Pêşmerge ye, bi çekên giran hatine teyarkirin û biryar e ku ti destdirêjiya bo ser axa Kurdistanê bêbersiv nehêle.

ref: Avestakurd.net, 7/2011

glosses: Perçak ji xakê hatîye nîşankirin û dîwarkirin têda diçînin şînayî û hinek dar û rez ev di zarava xelkê alîyande heye.

forms:
teyartir (comparative)
herî teyar (superlative)
teyartirîn (superlative)
teyyar
bexçe
teyare

etymology_text: Ji erebî طیار (“firok, ê ku difire”); wek "amadeyî firîn, amadeyî çûn". Hevreha soranî تەیار (teyar), belûçî û farisî تیار. Cotrehê teyare.


Perû

text: Di çarçoveya yariyên Copa America’yê (Şampiyonaya Fûtbolê ya Amerîkaya Başûr) de, tîmaÛrûguayê bi encama 2-0 tîma Perûyê têk bir û derbasî qonaxa fînalê bû.

ref: Aknews.com, 7/2011

forms:
پهروو
Pêrû

etymology_text: Ji spanî Perú ji navê serokekî hindiyaniyan yê destpêka sedsala 16em, Birú.

Перу

roman: Ṗeru

Перу

roman: Perw

ፔሩ

roman: peru

Перу́

roman: Pjerú

Пэру́

roman: Perú

ပီရူး

roman: piru:

秘魯

roman: Bìlǔ

ޕެރޫ

roman: perū

بِيرُو

roman: bērū

پيرو

roman: pīru, pīrū, pēru

Պերու

roman: Peru

პერუ

roman: ṗeru

පේරු

roman: pēru

^뻬루

roman: Pperu

ເປລູ

roman: pē lū

ເປຣູ

roman: pē rū

پېرۇ

roman: përu

پېرو

roman: рero

မိူင်းပေႇရူႉ

roman: móeng pèe rṵ̂u

པེ་རུ

roman: pe ru

ប៉េរូ

roman: peeruu

Περού

roman: Peroú


tomate

glosses: Bacansor, firingî, pamîdor, sorik, şamik, balîcanên sor (bi taybetî ava wan ya kelandî yan jî xwarina ruhn ya ku ew di nav de hene).

glosses: Şamik.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
تۆماته
طۆماطه
temate
temete

etymology_text: Bi rêya erebî [Peyv?], ji îngilîzî tomato ji spanî tomate.

ντομάτα

roman: domáta


tomate

audio: LL-Q150 (fra)-Adjoumani512-tomate.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-tomate.wav


Ûrûguay

text: Di çarçoveya yariyên Copa America’yê (Şampiyonaya Fûtbolê ya Amerîkaya Başûr) de, tîma Ûrûguayê bi encama 2-0 tîmaPerûyê têk bir û derbasî qonaxa fînalê bû.

forms:
Uruguay
ئوورووگوای

etymology_text: Ji guwaranî Uruguay (“çemê firindeyên rengîn”).

Уругәаи

roman: Urug°āi

ኡራጓይ

roman: ʾuragʷay

Уругва́й

roman: Uruhváj

উরুগুয়ে

roman: uruguẏe

Уругва́й

roman: Urugváj

烏拉圭

roman: Wūlāguī

އުރުގުއ

roman: urugu

أُورُوغُوَاي

roman: ʾūrūḡuwāy

أُورُوجُوَاي

roman: ʔūrūguwāy

أوروقواي

roman: ʔūrūgwāy

Ուրուգվայ

roman: Urugvay

اروگوئه

roman: orugu'e

ઉરુગ્વે

roman: urugve

ურუგვაი

roman: urugvai

אורוגוואי

roman: urugvay

උරුගුව

roman: uruguwa

^우루과이

roman: Urugwai

ອູຣູກວາຍ

roman: ʼū rūk wāi

Уругвај

roman: Urugvaj

ഉറുഗ്വേ

roman: uṟugvē

ଉରୁଗୁଏ

roman: urugue

ئۇرۇگۋاي

roman: urugway

Уругвай

roman: Urugvai

உருகுவை

roman: urukuvai

ఉరుగ్వే

roman: urugvē

Уругвай

roman: Uruğway

یوراگوئے

roman: yūrāguai

鳥河

roman: Điểu Hà

អ៊ុយរូហ្គាយ

roman: ʼuyruugaay

Уругуай

roman: Uruguay

Ουρουγουάη

roman: Ourougouái


amadebaşî

glosses:
hazirî, amadeyî, seferberî, hişyarî, alarm, dîqet,
 xwehazirkirina li hember talûkeyeke ku belkî biqewime

text: Wekîlê Wezareta Pêşmerge ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê Enwer Hacî Osman ragehand ku hêza pêşmerge di amadebaşiyê de ye borûbirûbûna Îranê di her rewşekê de ger sînor bibezînin. Herwiha da zanîn ku hêz ji Dihokê jî çûye devera Pişder û ger pêwist bike dê hêzeke zêdetir jî bişînin navçeyê.

ref: Rudaw.net, 7/2011

text: Piştî ku çekdarên rêxistina îslamî ya radîkal a bi navê Dewleta Îslamî li Iraq û Şamê (DAIŞ) êrişî bajarê Mûsilê û derdora wî bajarî kir û beşek jê xist bin kontrola xwe, hêzên Pêşmerge û Asayişa Herêma Kurdistanê li wan deveran ketin amadebaşiyê.

forms: ئامادهباشی

etymology_text: Ji amade + -başî.

ipa: /ɑːmɑːdɛbɑːˈʃiː/

hyphenation: a·ma·de·ba·şî


Komara Îslamî ya Îranê

glosses: Navê fermî yê dewleta Îranê ji sala 1979ê ve.

text: Zêdeyî du hefteyan e ku Komara Îslamî ya Îranê dest bitopbaran û bombardimankirina sînorên Herêma Kurdistanê kiriye û çar roj jî dibe li sînorê qezaya Pişder û quntara Çiyayê Qendîl di navbera pasdarên Îranê û çekdarên PJAKê de şerekî dijwar heye û navçe bi dijwarî tê topbaran kirin. Di encam de jî jinek li gundê Sunê birîndar bû û zêdeyî du xanî û xwendingehek jî hilweşiyan.

forms: کۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ

etymology_text: Ji Komara + Îslamî + ya + Îranê

جمهوری اسلامی ایران

roman: Comhûriyê îslamiyê Îran


topbaran

glosses: bombebaran, bombardiman, gelek top (bombe) avêtin

text: Zêdeyî du hefteyan e ku Komara Îslamî ya Îranê dest bi topbaran ûbombardimankirina sînorên Herêma Kurdistanê kiriye û çar roj jî dibe li sînorê qezaya Pişder û quntara Çiyayê Qendîl di navbera pasdarên Îranê û çekdarên PJAKê de şerekî dijwar heye û navçe bi dijwarî tê topbaran kirin. Di encam de jî jinek li gundê Sunê birîndar bû û zêdeyî du xanî û xwendingehek jî hilweşiyan.

forms: تۆپباران

etymology_text: Ji top + baran.


PJAK

glosses: kurteya "Partiya Jiyana Azad li Kurdistanê", partiyek çekdar ya nêzîkî PKKê ye û dijî dewleta Îranê şer dike

forms: پژاک


werşeq

glosses: Heywaneke goştxwer yê ji binemala pisîkan e ku ji pilingan hûrtir lê ji pisîka kovî girstir e.

forms:
وهرشهق
werşek
weşek
weşeq
wişq

etymology_text: Ji erebî وَشَق (wašaq)

һеләүһен

roman: heläwhen

рысь

roman: rysʹ

ры́ся

roman: rýsja

рис

roman: ris

ᎬᎮ

roman: gvhe

猞猁

roman: shēlì

山貓

roman: shānmāo

ҫӳлевӗҫ

roman: śülevĕś

وَشَق

roman: wašaq

լուսան

roman: lusan

وشق

roman: vašaq

سیاهگوش

roman: siyâh-guš

ფოცხვერი

roman: pocxveri

लिंक्स

roman: liṅks

बनबिलाव

roman: banbilāv

чоабол

roman: čoabol

шилүсн

roman: şilüsn

сүлөөсүн

roman: sülöösün

вӧркань

roman: vörkanʹ

스라소니

roman: seurasoni

ᐱᔔ

roman: pishoo

ᠰᡳᠯᡠᠨ

roman: silun

сырмы

roman: syrmy

ფორცხოლი

roman: porcxoli

шилүүс

roman: šilüüs

سۈلەيسۈن

roman: süleysün

сілеусін

roman: sıleusın

ілбиін

roman: ılbiın

інсін

roman: ınsın

рꙑсь

roman: rysĭ

силовсин

roman: silovsin

селәүсен

roman: seläüsen

балян

roman: baljan

бэдэр

roman: beder

λύγκας

roman: lýgkas

λύγξ

roman: lúnx


mêşvanî

glosses: hingvanî, hingivvanî, hingivînvanî, xwedîkirina mêşên hingiv(înî)

text: Di her demsalên havînê de hevwelatiyên herêmê sewalên xwe li vir diçêrinin û li vir mêşvaniyê dikin.

forms:
mêşvanîtî
mêşvantî
مێشڤانی

etymology_text: Ji mêşvan + -î

пчеловодство

roman: pčelovodstvo

ipa: /meːʃvɑːˈniː/

hyphenation: mêş·va·nî


Niharî

text: Hevwelatiya bi navê Nîharî Adiyaman jî, ku li ser 3kuçan bi agirê qirş û daran di sîtilê de şîr dikelîne, dibêje berê wan konê xwe li nêzîkê beriyê vedidan, lê piştî zozan hatin qedexekirin, êdî ew dûrî beriyê ne.

forms:
Neharî
Nehariye
Nihariye
نهاری

etymology_text: Ji erebî نهارى (Neharî, “Rojîn, rojîn, têkilî rojê / tavê”) ji نهار (nehar, “roj”), bide ber Leylê (şev).


Bala

glosses: deverek e li Bakurê Kurdistanê û zozana wê deverê ye

text: Em diçûn zozanênBala, Spîxane û Gilezo lê pişti ew hatin qedexekirin, em niha tên zozanên Berçelan.

forms:
بالا
باڵا

etymology_text: bala


Spîxane

forms:
Sipîxane
سپیخانه

etymology_text: Ji spî + -xane.


Gilezo

forms:
Glezo
گلهزۆ


Berçelan

forms:
Berçela
بهرچهلان

etymology_text: ber- + çel + -an


title: perwîn

redirect: Perwîn

pos: hard-redirect


Perwîn

glosses: Sureya, komeke heft stêran e di komstêra Ga de

forms:
Pêrû
پهروین
پهڕوین

etymology_text: Hevreha soranî پهڕوین (Peřwîn), farisî پروین (Pervîn); hevreha a xwecihî pêwir, soranî پێڕوو (pêrrû), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (plwyc /Parwēz/), 𐬞𐬀𐬭𐬬𐬍𐬰 (parvīz), avestayî 𐬞𐬀𐬊𐬌𐬭𐬌𐬌𐬀𐬈𐬥𐬌 (paoⁱriiaeni), peştûyî پرېوونې (perwǔne).

Аб'ект Месье M45

roman: Abʺjekt Mjesʹje M45

Плеяди

roman: Plejadi

ثریا

roman: suraiyā

Авд хойы

roman: Avd xojy

Плеяды

roman: Plejády

ऋक्षाः

roman: ṛkṣāḥ

Влашићи

roman: Vlašići

கார்த்திகை

roman: kārttikai

กระจุกดาวลูกไก่

roman: gràjòok daao lôokgài

Стожари

roman: Stožary

Πλειάδες

roman: Pleiádes

ipa: /pɛrˈwiːn/


komstêr

glosses: çend stêrên ku pêk ve dişibin wêneyê tiştekî dema ku mirov lê dinere

forms:
koma stêran
کۆمستێر

etymology_text: Ji kom + stêr.

съзвездие

roman: sǎzvezdie

星座

roman: xīngzuò

별자리

roman: byeoljari

созвездие

roman: sozvezdije

αστερισμός

roman: asterismós

ipa: /koːmsˈteːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-komstêr.wav

hyphenation: koms·têr


Ga

glosses: komstêrek zodyakê ye ku qaşo dişibe gayekî

forms:
گا
Birca Gayî
Birca Gaboxeyî
Birca Gamêşî
Gaboxe
Gamêş

etymology_text: ga

Телец

roman: Telec


Beran

glosses: Komstêrek zodyakê ye ku qaşo dişibe beranan.

forms:
بهران
Birca Beranî

etymology_text: Ji beran.

白羊座

roman: báiyángzuò

برج الحمل

roman: burj al-Hámal

الحمل

roman: al-Hámal

Խոյ

roman: Xoy

Овен

roman: Óven

Κριός

roman: Kriós


Cêwî

glosses: komstêrek zodyakê ye ku qaşo dişibe cêwiyan

forms:
بهران
Birca Cêwiyan
Cêmik
Hevalcêmk

etymology_text: cêwî

双子座

roman: shuāngzǐzuò

برج الجوزاء

roman: burj al-jawzaa'

الجوزاء

roman: al-jawzaa'

Երկվորյակներ

roman: Erkvoryakner

Близнаци

roman: Blíznaci

Близнецы

roman: Bliznecý

Δίδυμοι

roman: Dídymoi


amadebaş

glosses:
hazir, amade, seferber, hişyar, wirya, miqate, haydar,
 xwehazirkirî li hember talûkeyeke ku belkî biqewime

forms:
amadebaştir (comparative)
herî amadebaş (superlative)
amadebaştirîn (superlative)
ئامادهباش

etymology_text: amade-baş

προσεκτικός

roman: prosektikós


chimpanzé

audio: LL-Q150 (fra)-Penegal-chimpanzé.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-chimpanzé.wav


chimpanzee

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-chimpanzee.wav


biryar e

glosses: Hatiye biryardan ku..., hatiye plankirin ku..., li ber e ku.

text: Komisyona Asayîşê ya Parlamentoya Kurdistanê (PK) çend raporên siyasî û mirovî dan şandeya Parlamentoya Iraqê (PI) ku biryar e serdana navçeyên sinorî yên Kurdistanê bike û li ser topbaranên artêşa Îranê raporekê amade bike.

forms:
biryar e ku
بڕیاره

etymology_text: Ji biryar + e.


komara mûzan

glosses: dewletên biçûk yên ku debara wan tenê bi derfirotina berhemekî dibe û ew bi xwe jî ji alî hikûmetek gendel û zordar ve tên birêvebirin

text: Komara Tirk ji destpêka hebûna xwe heta niha tu heq û hiqûq nas nekiriye û nas jî nake! Komara ku bi gotin û daxwaza serleşkeriyê û serleşker rabe û rûne, nikare bibe komareke demokrat. Belku dikare bibe ‘Komara Mûzan’. Komara ku heq û hiqûqê nas neke, hem di biryarên navxweyî de û hem jî peymanên ku di qada navneteweyî de îmze kirine, her roj binpê bike û biçirîne, ancax dikare bibe ‘Komara Mûzan’.

ref: Fuat Akpinar: Komara Mûzan, Pdk-Xoybûn, 3/2003

forms: کۆمارا مووزان

etymology_text: Wergera banana republic ya îngilîzî ku serekaniya wergerrên heman gotinê yên bi zimanên din e jî.

банановая республика

roman: bananovaja respublika

μπανανία

roman: bananía


bi çi ser çû

glosses: çi hat serî, çi lê qewimî, qedera wê/wî bû çi

text: Demekê winda bû... bi çi ser çû? Digot: li bajar ji xwe re kar dike...

ref: Luqman Asihî: Hêj hemû vodkayê vedixwin, Kovara Nûbûn, hj. 80, Duhok 2006


pestandin

glosses:
dewisandin, tepisandin, pê lê kirin, pêpes kirin, qeyiqandin, pêlî kirin, hêzek giran danîn ser,
piyê xwe yan tiştek din danîn ser tiştekî û ew tişt bi zorê birin xwarê

glosses: çewisandin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dipestînim (present)
dipestînî (present)
dipestîne (present)
dipestînin (present)
bipestîne (imperative singular)
bipestînin (imperative plural)
pestand (past)
pestand (past)
pestand (past)
pestand (past)
–pestîn– (root present)
–pestand– (root past)
ez dipestînim (indicative present positive)
ez napestînim (indicative present negative)
min pestand (indicative past positive)
min nepestand (indicative past negative)
tu dipestînî (indicative present positive)
tu napestînî (indicative present negative)
te pestand (indicative past positive)
te nepestand (indicative past negative)
ew dipestîne (indicative present positive)
ew napestîne (indicative present negative)
wê/wî pestand (indicative past positive)
wê/wî nepestand (indicative past negative)
em dipestînin (indicative present positive)
em napestînin (indicative present negative)
me pestand (indicative past positive)
me nepestand (indicative past negative)
hûn dipestînin (indicative present positive)
hûn napestînin (indicative present negative)
we pestand (indicative past positive)
we nepestand (indicative past negative)
ew dipestînin (indicative present positive)
ew napestînin (indicative present negative)
wan pestand (indicative past positive)
wan nepestand (indicative past negative)
min dipestand (imperfect positive)
min nedipestand (imperfect negative)
min pestandibû (positive)
min nepestandibû (negative)
te dipestand (imperfect positive)
te nedipestand (imperfect negative)
te pestandibû (positive)
te nepestandibû (negative)
wê/wî dipestand (imperfect positive)
wê/wî nedipestand (imperfect negative)
wê/wî pestandibû (positive)
wê/wî nepestandibû (negative)
me dipestand (imperfect positive)
me nedipestand (imperfect negative)
me pestandibû (positive)
me nepestandibû (negative)
we dipestand (imperfect positive)
we nedipestand (imperfect negative)
we pestandibû (positive)
we nepestandibû (negative)
wan dipestand (imperfect positive)
wan nedipestand (imperfect negative)
wan pestandibû (positive)
wan nepestandibû (negative)
ez ê bipestînim (future positive)
ez ê nepestînim (future negative)
minê pestandibe (future perfect positive)
minê nepestandibe (future perfect negative)
tu yê bipestînî (future positive)
tu yê nepestînî (future negative)
teyê pestandibe (future perfect positive)
teyê nepestandibe (future perfect negative)
ew ê bipestîne (future positive)
ew ê nepestîne (future negative)
wê/wîyê pestandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nepestandibe (future perfect negative)
em ê bipestînin (future positive)
em ê nepestînin (future negative)
meyê pestandibe (future perfect positive)
meyê nepestandibe (future perfect negative)
hûn ê bipestînin (future positive)
hûn ê nepestînin (future negative)
weyê pestandibe (future perfect positive)
weyê nepestandibe (future perfect negative)
ew ê bipestînin (future positive)
ew ê nepestînin (future negative)
wanê pestandibe (future perfect positive)
wanê nepestandibe (future perfect negative)
min pestandiye (perfect positive)
min nepestandiye (perfect negative)
min pestandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nepestandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te pestandiye (perfect positive)
te nepestandiye (perfect negative)
te pestandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nepestandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî pestandiye (perfect positive)
wê/wî nepestandiye (perfect negative)
wê/wî pestandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nepestandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me pestandiye (perfect positive)
me nepestandiye (perfect negative)
me pestandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nepestandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we pestandiye (perfect positive)
we nepestandiye (perfect negative)
we pestandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nepestandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan pestandiye (perfect positive)
wan nepestandiye (perfect negative)
wan pestandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nepestandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bipestînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nepestînim (present subjunctive negative)
(bila) min pestandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nepestandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bipestînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nepestînî (present subjunctive negative)
(bila) te pestandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nepestandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipestîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nepestîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî pestandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepestandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bipestînin (present subjunctive positive)
(bila) em nepestînin (present subjunctive negative)
(bila) me pestandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nepestandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bipestînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nepestînin (present subjunctive negative)
(bila) we pestandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nepestandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipestînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nepestînin (present subjunctive negative)
(bila) wan pestandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nepestandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bipestanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nepestanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min pestandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nepestandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bipestanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nepestanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te pestandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nepestandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bipestanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepestanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pestandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepestandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bipestanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nepestanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me pestandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nepestandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bipestanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nepestanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we pestandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nepestandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bipestanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepestanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan pestandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepestandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bipestanda (present conditional positive)
minê nepestanda (present conditional negative)
minê pestandibûya (preterite conditional positive)
minê nepestandibûya (preterite conditional negative)
teyê bipestanda (present conditional positive)
teyê nepestanda (present conditional negative)
teyê pestandibûya (preterite conditional positive)
teyê nepestandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bipestanda (present conditional positive)
wê/wîyê nepestanda (present conditional negative)
wê/wîyê pestandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nepestandibûya (preterite conditional negative)
meyê bipestanda (present conditional positive)
meyê nepestanda (present conditional negative)
meyê pestandibûya (preterite conditional positive)
meyê nepestandibûya (preterite conditional negative)
weyê bipestanda (present conditional positive)
weyê nepestanda (present conditional negative)
weyê pestandibûya (preterite conditional positive)
weyê nepestandibûya (preterite conditional negative)
wanê bipestanda (present conditional positive)
wanê nepestanda (present conditional negative)
wanê pestandibûya (preterite conditional positive)
wanê nepestandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bipestîne (imperative present positive)
(tu) nepestîne (imperative present negative)
(hûn) bipestînin (imperative present positive)
(hûn) nepestînin (imperative present negative)
pesitandin

etymology_text: Ji pest + -andin.

давка

roman: davka

давить

roman: davitʹ

прессовать

roman: pressovatʹ

ipa: /pɛstɑːnˈdɪn/

hyphenation: pes·tan·din


pestandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


cenet

glosses: Beheşt, cihê pir xweş yê tê bawerkirin ku jîngeha mirovên qenc e piştî ew bimirin.

text: Dibite cinita neîmii bêhna bixura cinetêNaçime heşrê bê rûmehê

ref: Feqiyê Teyran,

text: Kurdistan ceneta ser dinyayê ye.

forms:
cennet
cinet
cinnet

etymology_text: Ji erebî جَنَّة (cenneᵗ) ji lêkera جَنَّ (cenne, “veşartin, niximandin, parastin”) anku "cenet" tê maneya "cihê parastî, tankirî, çeper" kirî. Maneya eslî ya peyvê "baxçe" ye û hevreha aramî גנא (genna: baxçe) û גנתא (gennta: baxçe) ji lêkera גננ (genne: parastin), îbranî גן (gen: baxçe) û akadî genanû (parastin, dor lê girtin) ye. Bi heman awayî peyva biheşt jî maneya "cihê dorlêgirtî/parastî" dide. Heman lêkera erebî herwiha serekaniya van peyvan e jî: cin, cenîn, mecnûn...

рай

roman: paj

بهشت

roman: beheşt

рай

roman: raï

παράδεισος

roman: parádeisos

ipa: /d͡ʒɛˈnɛt/


anîn serî

glosses: bela yan acizî ji kesekî re çêkirin / peyda kirin

glosses: anîn jor / silal / serî, gihandin serê derekê

forms:
ئانین سهری
hanîn serî
hênan serî
înan serî
hînan serî
birin serî

etymology_text: Ji anîn + serî.


birin serî

glosses: temam kirin, qedandin, xilas kirin, bi dawî anîn, kuta kirin

glosses: birin jor / silal / serî, gihandin serê derekê

forms:
برن سهری
anîn serî

etymology_text: Ji birin + serî.


begefendî

glosses: beg, efendî, rêzdar, birêz, hêja, ezbenî, ezxulam, ezqurban, ezheyran, ezgorî

text: Selahattin Demirtaşê serokê gruba BDP-ê ya Parlamentoya Tirkiyeyê digel hinek parlamenterên gruba BDP-ê hat cihê konserê û ji xelkê re axivî û behsa zordariya walî û dozgirên tirk kir û got: — Dozgir ji Veysel Tuncay re dibêje ”yan bibêje ka kê ji te xwest ko tu wê stranê lê bidî yan jî em te bernadin”. Ez bangî wî dozgirê ko ev bêqanûnîtî kiriye dikim: Yê ko xwest ew stran lê bêt dan, bêt guhdarî kirin û bêt gotin ez im. Ma dozgir begefendî nizane ko gelê kurd li Kurdistanê bi kurdî diaxive û guhdariya stranên kurdî dike. Em dê li hemberî vê bêqanûnîtiyê û mirovrevandinê bi hev re strana ”Herne pêş” bibêjin.

forms:
بهگئهفهندی
begefindî

etymology_text: Ji beg + efendî.

ipa: /bɛɡɛfɛnˈdiː/

hyphenation: be·ge·fen·dî


title: pratîktîze

redirect: praktîze


praktîze

glosses:
bi cih anîn, pêk anîn, encam dan, xistin pratîkê, di pratîkê de kirin,
ne tenê gotin lê herwiha kirin jî

forms:
praktîzetir (comparative)
herî praktîze (superlative)
praktîzetirîn (superlative)
پراکتیزه
pratîze

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]


staj

glosses: karê ku beşek ji dersên şagirtan e ku ew bo demek diyarkirî li kargehekî dikin daku di pratîkê de fêrî wî karî bibin

forms: ستاژ

etymology_text: Ji fransî stage

практика

roman: práktika

интернатура

roman: internatúra

стажировка

roman: stažiróvka

notes:
staj kirin
stajkirin
stajkirî


stajyer

forms:
ستاژیهر
stajiyer

etymology_text: Ji fransî stagiaire


reşreşk

glosses: Riwekek xwerbar ya ji binemala giyaziravan e û bi dirûvê xwe mîna sibitê (tere) ye.

text: Reşreşk hêşînhatek (nebatek ) ji malbata giyaziviran (kulîlka dawetê ) tê hesibandin. Bejna wê bi tîrane li gor cûre 20 – 80 cm bilind dibe û gelek çiq jê diçin. Belgên wê li ber navtengê derdikevin, kesk an jî hinekî zerane bi awayek guherbar derdikevin û dişibehin yên sibitê (tere ). Kulîlkên wê spî, peyazîyane yan jî binevşî ne. Pelên kulîlkan dilane yan jî hêkane ne. Di derdorên nava kulîlkê de 30 -50tozdankên dolkirinê hene. Fêqîya wê wek qapsûlek gurover, ji 5-6 dûzî, di serê her dûzî de tîrikek wek antênên radyoyan heye û dişibe ya xaşxaşê . Di nava wê qapsûlê de bizrek hûr û reş heye. Ji wî bizrî re "reşreşk" (an jî kuncîyên reş) tê gotin. Gelek cûreyên reşreşkan hene. Lê yên herî navdar misrî, şamî, afrîqî û yên kûvî ne (çolî-bejî). Têdahîyên wan hema-hema wek hev in. Tiştên wan yên ji hev cuda rengê kulîlkan û bilindahîya bejna wan e. Ji reşreşkê rûn tê derxistin û ji bo gelek cûreyên dermanên xweristî di sanaîya dermanan de tê bikaranîn. Herweha wek biharat ji bo çêjin û tamxweşkirinê li ser hemû cûreyên xwarinên hevîrî tê reşandin. Bi Almanî navê wê “ Schwarkûmmel, bi Tirkî jî "Çorekotu" ye.

ref: Bavê Jîndar, Lotikxane.com, 6/2011

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


sift

text: Li dû axaftin û peyaman, koma dansê ya Alman ku ji 3 hezar kesî pêk hatiye, dest pê kir. Li gel barana sift jî performansa komê gelek bal kişand. Piştre koma bulgarî ya 2 hezar kesî hemû beşdar mest kirin. Di festîvalê de yek ji komên herî balkêş jî koma gîtarê ya 200 kesî bû. Aheng û lihevkirina di navberagîtarîstan de ji aliyê temaşevanan ve li piyan hat silavkirin û bi çepikan hat pîrozkirin. Herwisa yoga û medîtasyona ku ji aliyê bi hezaran kesî ve hat kirin, bû sedem ku stadyûma Olîmpiyadê di nav bêdengiyeke kûr de bimîne. Armanca yoga û medîtasyonkirinê ew bû ku bikeve nav Pirtûka Rekoran a Guinesê.

ref: Ali Guler Di festîvala cîhanê de deng û rengên Kurdan, Rudaw.net, 7/2011

forms:
sifttir (comparative)
herî sift (superlative)
sifttirîn (superlative)

notes:
sift bûn
sift kirin
siftbûn
siftkirin
siftbûyî
siftkirî


& Co

glosses:
(filankes) û hevalên xwe,
... û hevbendên xwe,
... û hevrêyên xwe

text: Dema min ew nivîsa taze xwend, hevpeyvîna Şakelî ya berî salan hat bîra min û jariya hine “akademisyenên” kurd hat ber çav. Gelo mirov wan îgnor bike û nivîsînên wan ji pişt guhan re bavêje çopa gilêş yan jî bersiv bide û argumentên xwe pêşkêş bike. Di vê gengeşiya bersiv dan û nedanê de, min bi baş dît ew bê bersiv nemînin. Her wisa bi baş dibînim kesên gengaza xwendina wan nivîsînan nîn e ji egerên cuda cuda bêpar nebin.

ref: Suleiman Sulêvanî, F. Şakelî & Co fenomeneke xirab di nav întelektueliya kurdên Başûr de, Diyarname.com, 6/2007

etymology_text: & + co. ji îngilîzî company (“hevbend; fîrma”).


jana zirav

glosses: Êşeke vegir e ku cigeran digire û dibe sedema zeîfbûna mirovan.

text: Di daxuyaniyekê de Rêxistina Tendirustiya Cîhanî WHO daxwaza rawestandina bi lez ya wan testên xwînê kir, ku taybet in bi diyarkirina nexweşiya sîl- jana zirav- çimkî madeyên ku di wan testan de tên bikaranîn eybdar in û jiyana milyonên kesan dixin metirsiyê. Berpirsên WHO dibêjin ku amûr û madeyênlaboratûran ji aliyê şirketên rojavayî tên çêkirin, piraniya wan ji aliyê kalîteya kontrolê ya welatên pêşketî tên redkirin, lewma ji welatên paşketî û hejar re tên şandin.

forms: ژانا زراڤ

etymology_text: Ji jana + zirav.

肺结核

roman: fèijìhé

سل

roman: sell

결핵

roman: gyeolhaek

туберкулёз

roman: tuberkuljóz

туберкульоз

roman: tuberkulʹoz


êşa zirav

text: Êşa zirav hê jî li Kurdistanê heye

ref: Hawarnet.net, 5/2010

forms: ئێشا زراڤ

etymology_text: Ji êş + -a + zirav

سل

roman: sull

ipa: /eːˈʃɑː zɪˈɾɑːv/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-êşa zirav.wav

hyphenation: ê·şa zi·rav


tuberkuloz

text: Girtineke elektronmîkroskobîk a bakteriyên tuberkulozê pêk tînin. Cihên ku tuberkuloz lê pirr in. nexweşiyeka giran, domdar û mîkrobîk e.

forms: توبهرکولۆز


mîkrobiyolojî

glosses: hûrjînewernasî, zanista ku vekolînan li ser mîkro-organîzmayan dike, bi taybetî li ser bandora wan ya li mirovan organîzmên din yên jîndar

text: Li gor daxuyaniya WHO salane zêdeyî dû milyon testkirinên xwînê tên kirin bona nexweşiya jana zirav li nêzîka 17 dewletên paşketî, WHO daxwaz dike bi ti hawî pişt bi van rengên testkirinan neyê girêdan û di dewsa wê de testa mikrobayolojî bê bikaranîn.

forms: میکرۆبیۆلۆژی

etymology_text: Ji mîkro- + biyolojî.

микробиология

roman: mikrobiologija

мікробіологія

roman: mikrobiolohija

μικροβιολογία

roman: mikroviología


mîkro-organîzma

glosses: hûrjînewer, organîzmayên hûrik yên ku tenê bi mîkroskopan dikarin bên dîtin (bi taybetî bakterî)

etymology_text: Ji mîkro- + organîzm.

միկրոօրգանիզմ

roman: mikroōrganizm

מיקרואורגניזם

roman: mikro'organízm

микроорганизм

roman: mikroorganízm

μικροοργανισμός

roman: mikroorganismós


katarakt

glosses: ewrê tarî yê ku dikeve ser çavan û - eger nayê çarekirin - dikare mirovî kor bike

text: Mirov herî pir ji ber tîrêjên rojê bedena xwe diparêzin. Mijarek herî girîng ew e ku wekî çermê mirovan herwiha çav jî ji wan tîrêjan zerarek gelek mezin dibînin û dema ku mirov bi awayek hişyar li çavê xwe miqate nebe mirov dikare ji ber wan tîrêjên neyînî kor jî bibe. Wekî çermê mirov çav jî dişewite, ew cihê şewitî di demek kin de winda dibe, lê acizî winda nabin. Ew acizî wha ne: Çav dişewite û wekî ku tu derziya li çav bixî av ji çav tê; di çerm de şanên reş derdikevin, şêweyek ji wan jî di tebeqeya çav de nokteyê zer ên wek katarakt herî pir tê xuya kirin û dibin sedema nedîtina çav.

ref: Zelal Çelîk: Zerarên tavê ji bo çav, Rudaw.net, 7/2011

forms: کاتاراکت

etymology_text: Deyn ji îngilîzî cataract yan ji fransî cataracte ji latînî cataracta ji yûnanî καταράκτης (kataráktis) ji καταράσσω (katarassō, “dirêjim”).

перде

roman: perde

катаракта

roman: katarákta

мрена

roman: mrena

καταρράκτης

roman: katarráktis


nexweşiya şekirê

glosses: diyabet, şekre, nesaxiya şekirê, nexweşiya şekirê

forms:
نهخوهشیا شهکرێ
nexoşiya şekirê

etymology_text: Ji nexweşiya + şekirê.

당뇨병

roman: dangnyobyeong

диабет

roman: diabet

διαβήτης

roman: diavítis


ajelnasî

glosses: Zanista ku lêkolînan li ser ajelan anku heywanan dike.

forms:
ajalnasî
ajalzanî
ajelzanî

etymology_text: Ji ajel + -nasî.

ipa: /ɑːʒɛlnɑːˈsiː/

hyphenation: a·jel·na·sî


çûçel

glosses: zarokên firindeyan, têjikên çivîkan / çûçikan (bi taybetî yên mirîşkan)

forms:
چووچهل
çûçelk
çîçel
çîçelk
çwîçel
çwçelk


nexweşên şekirê

glosses: şekergirtî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
نهخوهشێن شهکرێ
nexoşên şekirê

etymology_text: Ji nexweşên + şekirê.


heywannasî

forms:
haywannasî
haywanzanî
heywanzanî

etymology_text: Ji heywan + -nasî.


ajelnas

glosses: Pispora/ê anku şarezaya/ê zanista ku lêkolînan li ser ajelan anku heywanan dike.

forms:
ajalnas
ajalzan
ajelzan

etymology_text: Ji ajel + -nas.

կենդանաբան

roman: kendanaban

зоолог

roman: zoolog


heywannas

forms:
haywannas
haywanzan
heywanzan

etymology_text: Ji heywan + -nas.

зоолог

roman: zoólog


zoolog

forms: zoolojîst

etymology_text: Ji yûnanî ζῷον (zῷon) (zōon, “ajel, heywan”) + λόγος (logos, “zanîn, zanist, -nasî”)


biyokîmya

glosses: zanista ku lêkolînan li ser hemû tiştên molekulên jîndaran û pêkhatin û guherîna wan dike dike

text: Hewceyê dubarekirinê nîne ku serhildana dawî ya Bakur têkçûye, ketiye bin fermana dijmin û hatiye guhertin. Gelê Bakur ji dil ve birîndar bûye, ketiye tengezariya ku di hinavê xwe de baweriyê jî dihewîne. Dem pêwîst e jê re, daku ji nû ve xwe vejîne. Me dijmin berdaye lê ew bi me bernade. Bi rêxistina me avakiribû, bi me re şer dike. Helbet em hemî jî dizanin, dijminên Kurd û Kurdistanê di hemî eniyên şer de bi me re cengê dikin. Ji bikaranînasaroxan heya rizandina sinc û estetîkê, ji şerê psîkolojîk heya tunekirina ajalên avî yên Kurdistanê, bi hemî alav û rêbazan li ber pozê me sekiniye, li mejiyê me dixe. Dijmin ketiye nav me û me berra hevûdu dide. Nirxên pîroz ên Kurdewariyê guftûgo dike, di şikê de dihêle û hêdî hêdî dixwaze ji holê rabike. Dijmin dixwaze Kurd bêî nirx, bêî bawerî, bêî armanc bimînin. Metodên zanistiyê bi kar tînin. Ji kognîtîv psîkolojiyê bigire heya civaknasiya koman, ji sîbernetîkê bigire heya biyokîmyayê ji tevayî cîhana zanistiyê sûdê werdigire û li dijî me dixebitîne.

ref: Êlxan Penaber: Nirxên me yên pîroz û alternatîva nû - Galegal. Nasname.com, 11/2008

etymology_text: Ji biyo- + kîmya.

биохимия

roman: biohimija

生物化学

roman: shēngwùhuàxué

생화학

roman: saenghwahak

биохемија

roman: biohemija

бБиохими

roman: bBiohimi

биохимия

roman: bioximija

біологічна хімія

roman: biolohična ximija

βιοχημεία

roman: viochimeía

ajelnasî

sense: Şaxên biyolojiyê

ipa: /bɪjoːkiːmˈjɑː/

hyphenation: bi·yo·kîm·ya


biyoteknolojî

glosses: Teknolojiya ku organîzmayên jîndar (bi taybetî mîkro-organîzmayan) bi kar tîne.

text: Serokêşebeka Biyoteknolojiya Îranê got: Îran dermanê bi navê M.S dişîne 3 welatan.

ref: http://kurmanci.irib.ir 7/2008

etymology_text: Ji biyo- + teknolojî.

Біятэхналогія

roman: Bijatexnalóhija

জৈবপ্রযুক্তি

roman: joibôprôjukti

Биотехнология

roman: Biotehnologija

જૈવ તકનીક

roman: jaiv taknīk

जैवप्रौद्योगिकी

roman: jaivapraudyogikī

ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

roman: jaivikatantrajñāna

:ජෛව තාක්ෂණය

roman: :jaiwa tākṣaṇaya

생명공학기술

roman: saengmyeonggonghakgisul

Биотехнология

roman: Biotexnologiä

Биотехнология

roman: Biotexnologija

உயிரித் தொழில்நுட்பம்

roman: uyirit toḻilnuṭpam

జీవసాంకేతిక శాస్త్రం(బయోటెక్నాలజీ)

roman: jīvasāṅkētika śāstraṃ(bayōṭeknālajī)

Биотехнология

roman: Biotexnoloğiya

حیاتی طرزیات

roman: ḥīاtī t̤rzīاt

Біотехнологія

roman: Biotexnolohija

Βιοτεχνολογία

roman: Viotechnología

ipa: /bɪjoːtɛknoːloːˈʒiː/

hyphenation: bi·yo·tek·no·lo·jî


şebek

text: Serokê şebeka Biyoteknolojiya Îranê got: Îran dermanê bi navê M.S dişîne 3 welatan.

forms: şibak

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


şebek

glosses: hozek kurdên yarsanî ye ku bi taybetî li derdora Mûsilê dijî û bi devokek nêzîkî hewramî dipeyive

forms: şebak


title: botanîka

redirect: botanîk


briyolojî

glosses:
lavlavknasî,
zanista ku lêkolînan li ser lavlavkan dike

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɾɪjoːloːˈʒiː/

hyphenation: bri·yo·lo·jî


hêzgeh

glosses: dezgeha ku vejenê yan ceyranê (karebayê) çêdike

text: Mêhmanperest li bara birêxistina hêzgeha navokî ya Bûşêhrê (li başûra Îranê) jî got: ev hêzgeha kemiliye û qonaxên têst û ceribandinê derbas dike.

ref: http://kurmanci.irib.ir 7/2011

forms:
hêzga
hêzge
hêzgih

etymology_text: Ji hêz + -geh.

электростанция

roman: elektrostáncija

електростанція

roman: elektrostantsiya


kokbirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kokbir.


rêhlet

text: Roja rêhleta Îmam Xumeynî (rehmetullah eleyhî) roja herî tal di jiyana siyasî ya miletê Îranê de bû.

ref: Kurmanci.irib.ir, 7/2011


Heme

text: Ev demek dirêj e behsa wê yekê tê kirin ku partiyên Kurd ên li Sûriyê kongreyekê saz bikin. Derbarê cih û dema lidarxistina vê kongreyê de, Sekreterê Partiya Yekitiya Kurd li Sûriyê Îsmaîl Heme ji Rûdawê re got: “Hê jî nehatiye destnîşankirin ku wê kongre li kûderê bê lidarxistin, lê tê çaverêkirin ku li bajarek yê Rojavayê Kurdistanê bê lidarxistin.”


destê sibê

text: Polîtburoya Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) ragihand ku îro destê sibehêHemaîl Xanim a hevsera Barzaniyyê nemir û dayika Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî koça dawî kir. Heta niha nehatiye ragehandin ka dê merasim li çi cihekî be, lê li gor Kurdistan Tv piştî demeke din dem û cihê merasiman tên diyar kirin.

forms: destê sibehê

etymology_text: Ji destê + sibê.


Hemaîl

text: Polîtburoya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) ragihand ku îrodestê sibehê Hemaîl Xanim a hevsera Barzaniyê nemir û dayika Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî koça dawî kir. Heta niha nehatiye ragehandin ka dê merasim li çi cihekî be, lê li gor Kurdistan Tv piştî demeke din dem û cihê merasiman tên diyar kirin.

forms:
Hemayîl
Himaîl
Himayîl


koça dawî

glosses: wefat, mirin, wexerkirin, çûn ber dilovaniya Xwedê

text: Polîtburoya Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) ragihand ku îrodestê sibehê Hemaîl Xanim a hevsera Barzaniyyê nemir û dayika Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî koça dawî kir. Heta niha nehatiye ragehandin ka dê merasim li çi cihekî be, lê li gor Kurdistan Tv piştî demeke din dem û cihê merasiman tên diyar kirin.

forms:
koça dawiyê
koça dawîn

etymology_text: Ji koça + dawî.


menzîldirêj

glosses:
çekên ku guleyên wan dikarin dûr bên avêtin,
sarox û moşekên ku dikarin ji cihê avêtinê bigihin derek dûr

text: Hêzên eskerî yên tirkan bi balafirên cengê û bi topên menzîldirêj piştî nîvê şevê li başûrê Kurdistanê êrişî bingehên eskerî yên Partiya Karkerên Kurdistanê kirin.

forms:
menzîldirêjtir (comparative)
herî menzîldirêj (superlative)
menzîldirêjtirîn (superlative)

etymology_text: Ji menzîl + dirêj.


palîngeh

glosses: Kargeha ku tiştek lê tê palandin anku safîkirin / xwerû kirin.

text: Îmzakirina rêketinnameya çêkirina palîngehekê di navbera Iraq û Îtalyayê de

forms:
palavgeh
palawgeh

etymology_text: Ji palîn + -geh.

پالایشگاه

roman: palayîşgah

нефтеперерабатывающий завод

roman: neftepererabátyvajuščij zavód

нефтезавод

roman: neftezavód

НПЗ

roman: en-pe-zé

сахарный завод

roman: sáxarnyj zavód


rêketinname

glosses: peymanname, peyman, rêkeftin, lihevkirin, eqd

text: Îmzakirinarêketinnameya çêkirina palîngehekê di navbera Iraq û Îtalyayê de

forms:
rêkeftinname
rêkewtinname

etymology_text: Ji rêketin + -name.


îner

text: Lêbelê şî’e, kuÎmametê dewama rêka Pêxemberiyê û Îmam hucceta Xwedê di nav xelkê da dizane, li ser vê baweriyê ye ku Îmam tinê bi rêka kifşkirina îlahî ve çêdibe ku li ser zimanê Pêxemberê înerê wehyê vetê nasandin.

ref: Mahdawiat.com/kord, dema weşanê ne diyar e, jêwergirtin 7/2011

forms:
hêner
hîner

etymology_text: Ji anîn: rayê dema niha -în- + -er.


mehdewiyet

text: Rêberê qedirgiran yêInqilaba Îslamî got: Heke mehdewiyet nebe, gişt hewldan û xebatên pêxemberan dê bêfeyde û bêtesîr bin.

glosses: Vekolînên dînî (bi taybetî yên şîî) li ser Mehdî û hatina wî.

forms:
mehdîtî
muhdewiyet


siyonîst

text: Gerên esmanî yên balafirên şer yên Rejîma Siyonîstî (Israîlê) li herêma hewayî ya Lubnanê, wek binpêkirinabiryarnama 1701 ya konseya ewlehiyê ya Rêxistiya Neteweyan tê hesabê.

etymology_text: Têkildarî siyonîzmê

ציוני

roman: tsiyoní

ציונית

roman: tsiyonít

сионист

roman: sioníst

сионистка

roman: sionístka


siyonîzm

text: Di navbera vê keliyê û dema întîfadaya yekemîn a salên 1987-1988’an de, yên ku bi navê “dîroknasên nû ” dihên naskirin, çîrokên efsûnî yên herî girîng ên îdeolojiya siyonîst a dewleta îbrî bi awayekî rexnegir, ji nû ve analîz kirin. Ev jinûvenivîsandina dîroka destpêka Îsraîl’ê, rê li ber fikreke “post-siyonîzmê” vekir. Ev tevgera fikr, kêmjimar be jî, di warê çawaniyê de girîng e. Lê vê yekê ne karibû gav bi gav alîrastbûna civaka Îsraîl’ê rawestîne, ne jî karibû xitimîna pêşwext a Lihevkirinên Oslo’yê, heta bi îddîakirina “neo-siyonîzmeke” êrîşkar rawestîne.

ref: Gilbert Achcar: Muftiyê Qudus'ê ku her dimîne, wergerrandin ji fransî: Lokman Turgut, Lemonde-kurd.com, hj. 7, 5/2010

сионизм

roman: sionizm


beheşta berîn

text: Belê, li pişt mezinekî gewre wek Barzaniyê nemir jinek hebû û ew jî Hemaîl Xan a nemir e ku heta nefesa xwe ya dawiyê ji bo xelkê Kurdistanê xebitî û têkoşiya. Ez ji Xwedayê mezin hêvî dikim ku li beheşta berîn de wê bigihîne Barzaniyê nemir û şehîdên din ên Kurdistanê.

ref: serokkomarê Iraqê Celal Talebanî di behiyên Hemaîl-xana jina Mistefa Barzanî de, li gor Rudaw.net, 7/2011


Pîranşar

text: Cerdevanê bi navê Silêman Cahîde ku bi pastarên Îranê re derdikeve operasyonan diyar kir ku leşkerên tirk û pastaren Îranê bi hev re derdikevin operasyonan û çek jî Tirk dişînin cihên şer. Di encama wan şeran de 5 leşkêren tirk li Pîranşarê hatine kuştin.

forms:
پیرانشار
Pîranşehr

پیرانشهر

roman: Pîranşehr


obûs

text: Di nav cebilxaneyê de obûs û gelek çekên tirkan jî hebûn. Xwarin û wexarinên leşkerên ku derdikevin operasyonan jî xwarinên amade yên wekkonserve ne û ji Tirkyê tînin.

forms: obus

etymology_text: Ji fransî obus


konserve

glosses: xwarinên ku li kargehan hatine kelandin û di qutiyan de hatine bicihkirin û qutî hatine qepatkirin daku ew xwarin zû xirab nebin lê dema ku werin vekirin bo xwarinê hazir bin, xwarina qutiyan

text: Di navcebilxaneyê de obûs û gelek çekên tirkan jî hebûn. Xwarin û vexwarinên leşkerên ku derdikevin operasyonan jî xwarinên amade yên wek konserve ne û ji Tirkyê tînin.

etymology_text: Ji fransî conserve

hyphenation: kon·ser·ve


bersivandin

glosses: bersiv dan, cewab dan, welam dan, cab dan

text: Baydemir, di parêznameya xwe de daxuyand ku ew beriya hilbijartinan beþdarî bernameyeke Gun TV'ê bûye û bi kurdî axiviye û wiha got: "Li Amedê, ji sedî 75'ê gel bi kurdî diaxive ji ber vê yekê jî banga wî ya bi kurdî ya ji bo hemwelatiyan tişteke xwezayî ye. Ev darizandin pêdiviyên pêvajoyê nabersivîne. Kurdî dewlemendî û jênevegera me ye. Ez di mitîngên beriya hilbijartinan de jî bi kurdî axivîm. Hemû kes jî dizane. Ez bawernakim ku axaftina kurdî bibe sedema sûc û darizandinê. Ev qedexe û zagon bi vî welatî nakeve."

ref: Dergush.com, sala weşandinê ne diyar e, jêwergirtin 7/2011

forms:
dibersivînim (present)
dibersivînî (present)
dibersivîne (present)
dibersivînin (present)
bibersivîne (imperative singular)
bibersivînin (imperative plural)
bersivand (past)
bersivand (past)
bersivand (past)
bersivand (past)
بهرسڤاندن

etymology_text: Ji bersiv + -andin.

ipa: /bɛɾsɪvɑːnˈdɪn/

hyphenation: ber·si·van·din


bersivandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nîçandin

glosses: nîç kirin, hemû bi lez û bi carekê vexwarin

text: Lê nîşeya 'jehr' li ser vê şûşeyê nehatibû nivîsîn loma Evînê wêrî tam bikiyê, û ku çêja vexwirakê pirr li xweşiya wê hat, (di rastiyê de, cure tam û çêjek boreka gilyazî, hêkşîrê, ananasê, elokên biraştî, helaw û nanê qelandî yî rûndayî jê dihat.) wê zû hemû şûşe nîçand û çip nehişt.

ref: Lewis Caroll: Serpêhatiyên Evînê li Sosretistanê, wergerrandin: Husein Muhammed, di berhevoka "Zarokname" de, li gel Kovara Mehname, hj. 36, sala 2003

forms:
dinîçînim (present)
dinîçînî (present)
dinîçîne (present)
dinîçînin (present)
binîçîne (imperative singular)
binîçînin (imperative plural)
nîçand (past)
nîçand (past)
nîçand (past)
nîçand (past)
–nîçîn– (root present)
–nîçand– (root past)
ez dinîçînim (indicative present positive)
ez nanîçînim (indicative present negative)
min nîçand (indicative past positive)
min nenîçand (indicative past negative)
tu dinîçînî (indicative present positive)
tu nanîçînî (indicative present negative)
te nîçand (indicative past positive)
te nenîçand (indicative past negative)
ew dinîçîne (indicative present positive)
ew nanîçîne (indicative present negative)
wê/wî nîçand (indicative past positive)
wê/wî nenîçand (indicative past negative)
em dinîçînin (indicative present positive)
em nanîçînin (indicative present negative)
me nîçand (indicative past positive)
me nenîçand (indicative past negative)
hûn dinîçînin (indicative present positive)
hûn nanîçînin (indicative present negative)
we nîçand (indicative past positive)
we nenîçand (indicative past negative)
ew dinîçînin (indicative present positive)
ew nanîçînin (indicative present negative)
wan nîçand (indicative past positive)
wan nenîçand (indicative past negative)
min dinîçand (imperfect positive)
min nedinîçand (imperfect negative)
min nîçandibû (positive)
min nenîçandibû (negative)
te dinîçand (imperfect positive)
te nedinîçand (imperfect negative)
te nîçandibû (positive)
te nenîçandibû (negative)
wê/wî dinîçand (imperfect positive)
wê/wî nedinîçand (imperfect negative)
wê/wî nîçandibû (positive)
wê/wî nenîçandibû (negative)
me dinîçand (imperfect positive)
me nedinîçand (imperfect negative)
me nîçandibû (positive)
me nenîçandibû (negative)
we dinîçand (imperfect positive)
we nedinîçand (imperfect negative)
we nîçandibû (positive)
we nenîçandibû (negative)
wan dinîçand (imperfect positive)
wan nedinîçand (imperfect negative)
wan nîçandibû (positive)
wan nenîçandibû (negative)
ez ê binîçînim (future positive)
ez ê nenîçînim (future negative)
minê nîçandibe (future perfect positive)
minê nenîçandibe (future perfect negative)
tu yê binîçînî (future positive)
tu yê nenîçînî (future negative)
teyê nîçandibe (future perfect positive)
teyê nenîçandibe (future perfect negative)
ew ê binîçîne (future positive)
ew ê nenîçîne (future negative)
wê/wîyê nîçandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nenîçandibe (future perfect negative)
em ê binîçînin (future positive)
em ê nenîçînin (future negative)
meyê nîçandibe (future perfect positive)
meyê nenîçandibe (future perfect negative)
hûn ê binîçînin (future positive)
hûn ê nenîçînin (future negative)
weyê nîçandibe (future perfect positive)
weyê nenîçandibe (future perfect negative)
ew ê binîçînin (future positive)
ew ê nenîçînin (future negative)
wanê nîçandibe (future perfect positive)
wanê nenîçandibe (future perfect negative)
min nîçandiye (perfect positive)
min nenîçandiye (perfect negative)
min nîçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nenîçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nîçandiye (perfect positive)
te nenîçandiye (perfect negative)
te nîçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nenîçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nîçandiye (perfect positive)
wê/wî nenîçandiye (perfect negative)
wê/wî nîçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nenîçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nîçandiye (perfect positive)
me nenîçandiye (perfect negative)
me nîçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nenîçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nîçandiye (perfect positive)
we nenîçandiye (perfect negative)
we nîçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nenîçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nîçandiye (perfect positive)
wan nenîçandiye (perfect negative)
wan nîçandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nenîçandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez binîçînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nenîçînim (present subjunctive negative)
(bila) min nîçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nenîçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu binîçînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nenîçînî (present subjunctive negative)
(bila) te nîçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nenîçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binîçîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nenîçîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nîçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenîçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em binîçînin (present subjunctive positive)
(bila) em nenîçînin (present subjunctive negative)
(bila) me nîçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nenîçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn binîçînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nenîçînin (present subjunctive negative)
(bila) we nîçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nenîçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binîçînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nenîçînin (present subjunctive negative)
(bila) wan nîçandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nenîçandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min binîçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nenîçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nîçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nenîçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te binîçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nenîçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nîçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nenîçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî binîçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenîçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nîçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenîçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me binîçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nenîçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nîçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nenîçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we binîçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nenîçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nîçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nenîçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan binîçanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenîçanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nîçandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenîçandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê binîçanda (present conditional positive)
minê nenîçanda (present conditional negative)
minê nîçandibûya (preterite conditional positive)
minê nenîçandibûya (preterite conditional negative)
teyê binîçanda (present conditional positive)
teyê nenîçanda (present conditional negative)
teyê nîçandibûya (preterite conditional positive)
teyê nenîçandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê binîçanda (present conditional positive)
wê/wîyê nenîçanda (present conditional negative)
wê/wîyê nîçandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nenîçandibûya (preterite conditional negative)
meyê binîçanda (present conditional positive)
meyê nenîçanda (present conditional negative)
meyê nîçandibûya (preterite conditional positive)
meyê nenîçandibûya (preterite conditional negative)
weyê binîçanda (present conditional positive)
weyê nenîçanda (present conditional negative)
weyê nîçandibûya (preterite conditional positive)
weyê nenîçandibûya (preterite conditional negative)
wanê binîçanda (present conditional positive)
wanê nenîçanda (present conditional negative)
wanê nîçandibûya (preterite conditional positive)
wanê nenîçandibûya (preterite conditional negative)
(tu) binîçîne (imperative present positive)
(tu) nenîçîne (imperative present negative)
(hûn) binîçînin (imperative present positive)
(hûn) nenîçînin (imperative present negative)
نیچاندن

etymology_text: Ji nîç + -andin.

ipa: /niːt͡ʃɑːnˈdɪn/

hyphenation: nî·çan·din


norsiya kevn

glosses: zimanê kevn yê Skandinavyayê (maka zimanên danmarkî, norwecî, swêdî)

etymology_text: Ji norsiya + kevn.

נורדית עתיקה

roman: nordit atika


icûbeyî

text: Niha jî heman berhewakirina daxwazên kurdan biterminên ucubeyî yên wekî “xweseriya demokratîk” tînin ziman û daxwaza kurdan ya di asta otonomiyê de jî bêşekil û deforme dikin. Yanî karê BDP-ê û DTK-ê ew e ko termînolojiya hiqûqî, îdarî û siyasî ya ko dinya jê fêm dike, ya wekî otonomî, federasyon, konfederasyon û awayên dî yên self-determînasyonê jî di Kurdistanê de yekser bêwate, dejenere û vala bike.

ref: Mihemed Evdila: “Xweseriya demokratîk” û dejenerekirina daxwazên kurdan, Nefel.com, 7/2011

forms:
ucubeyî
ucûbeyî

etymology_text: Ji icûbe + -yî


hiqûqî

glosses:
dadî, dadwerî, dadnasî, qanûnî, şer'î, yasayî, zagonî, hiqûqnasî,
têkildarî hiqûqê,
li gor hiqûqê

text: Niha jîheman berhewakirina daxwazên kurdan bi terminên ucubeyî yên wekî “xweseriya demokratîk” tînin ziman û daxwaza kurdan ya di asta otonomiyê de jî bêşekil û deforme dikin. Yanî karê BDP-ê û DTK-ê ew e ko termînolojiya hiqûqî, îdarî û siyasî ya ko dinya jê fêm dike, ya wekî otonomî, federasyon, konfederasyon û awayên dî yên self-determînasyonê jî di Kurdistanê de yekser bêwate, dejenere û vala bike.

glosses: edalî, dadmendî, meşrû, adil, lejîtîm, rewa, legal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
قانوونی
huqûqî

etymology_text: Ji hiqûq + -î.


deforme

glosses:
bêteşe, bêdirûv, bêşikil,
tişta/ê ku dirûv / teşe / şikilê wê hatiye xirabkirin

forms:
deformetir (comparative)
herî deforme (superlative)
deformetirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî déformé, ji déformer ji dé- + form + -er

hyphenation: de·for·me


faşîzan

glosses: faşîstî, faşîstîk, têkildarî faşîzmê, li gor faşîzmê, mîna faşîstan

text: “Komîteyên gundan”, “konseyên mehele û qezayan”, yên “xwesriya demokratîk” bi pîvan û hêjayîyên sîstemeke demokratîk ya bi pêşketî ve nîne. Ev modeleka sîstemên faşîzan ûtîranîk e. Sîstemên demokratîk yên pêşketî, hemî astengên nedemokratîk yên li himberî xweorganîzekirin û xwerêxistinkirina civatê ji navê radikin, civat jî li ser bingeheke demokratîk xwe çawa organîze bike, sîstem jî wê meşrû dibîne û wê diparêze. Ne ko dibêje, "va ye min konsey çêkirin û tenê ev konsey meşrû ne".

forms:
faşîzantir (comparative)
herî faşîzan (superlative)
faşîzantirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî fascisant


tîranîk

glosses:
zordestane, zorbazane, stemkarane, zalimane, despotîk, totalîter, diktatoriyel,
têkildarî tîranan yan tîraniyê, li gor tîraniyê, mîna tîranan

text: “Komîteyên gundan”, “konseyên mehele û qezayan”, yên “xwesriya demokratîk” bi pîvan û hêjayîyên sîstemeke demokratîk ya bi pêşketî ve nîne. Ev modeleka sîstemênfaşîzan û tîranîk e. Sîstemên demokratîk yên pêşketî, hemî astengên nedemokratîk yên li himberî xweorganîzekirin û xwerêxistinkirina civatê ji navê radikin, civat jî li ser bingeheke demokratîk xwe çawa organîze bike, sîstem jî wê meşrû dibîne û wê diparêze. Ne ko dibêje, "va ye min konsey çêkirin û tenê ev konsey meşrû ne".

forms:
tîranîktir (comparative)
herî tîranîk (superlative)
tîranîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî tyrannique, têkildarî tîran + -îk.


Xwedê xêra te binivîse

glosses:
spas, memnûn, teşekur, şikir, mala te ava, Xwedê ji te razî be, Xwedê te bihêle, sihetxweş, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje

text: Dibêjin serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî dê Şivan Perwer û Gulistan Perwer li hev bîne!! Ma ev ne ecêbe looo. Lê ez dibêjim çi karên serokê herêmê nemane loma ji xwe re li van karan digere. Seroko, ev ne karê teye ez benî! Raste tu kesekî camêrî lê pêtivîye û dikarî karên camêranetir bikî.Ka carê tu arîşeyên hemwelatîyên herêma Kurdistanê çareser bike piştre bi dû van karan bikeve. Li dawîyê her dibêjin sipas û Xwedê xêra te binivîse... Ev jî karekî başe lê baştir jî hene, hesdikin tu ji bîra nekî...

ref: Lotikxane.com, 7/2011

forms: Xudê xêra te binivîse

etymology_text: Ji baweriya ku dibêje: Xwedê yan firîşteyên Wî her xêr û gunehên mirovan dinivîsin daku paşî li roja qiyametê werin jimartin û mirov pê bên xelat- yan cezakirin.

շնորհագալ յեմ

roman: šnorhagal yem

მადლობთ

roman: madlobt

고맙습니다

roman: gomapseumnida

спасибо

roman: spasibo

நன்றி

roman: naṉṟi

bà#vi

roman: bà

cô#vi

roman: cô

anh#vi

roman: anh

em#vi

roman: em

ευχαριστώ

roman: efcharistó


mala te ava

glosses:
spas, memnûn, teşekur, şikir, Xwedê ji te razî be, Xwedê xêra te binivîse, Xwedê te bihêle, sihetxweş, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje

text: Spas û Mala te ava Şivan Perwer! Rehma Rebbil-Alemîn li te be û dengê te yê zêrîn her li dinê be! Sedema vê karesata ku bi ser min de hat, peydakirina kaseta te û ev kilama jorîn bû. Mala te ava, ji ber tu bûyî sedem ku ez bi ser xwe ve hatim. Min qalikên xwe yên gemar bi saya serê te şikandibûn. Êdî min ji ziman, cil û berg û sola piyê dayîka xwa Fatîmeyê şerm ne dikir. Ji wê rojê ta îro min deng û awaza te ya zêrîn ji guhên xwe, kaset û sêlik (CD) ên te jî ji çentezenda xwe kêm nekirin. Soz ezê kêm jî nekim.

ref: Salihê Kevirbirî: Harmoniya dengbêjiya klasîk û stranbêjiya nûjen [ya] Şivan Perwer, 2/2002

forms:
mala te ava be
malîava
avatir
malkembax
malmîrat
malxirab
malwêran

etymology_text: Ji mala + te + ava


Xwedê te bihêle

glosses:
Xwedê emrê te dirêj ke, Xwedê te bisitirîne, Xwedê te biparêze,
gotinek e li cihê

forms:
mala te ava be
malîava
malkembax
malmîrat
malxirab
malwêran

etymology_text: Ji Xwedê + te + bihêle

上帝保佑你

roman: Shàngdì bàoyòu nǐ

حياك الله

roman: Hayyaak allaah

Господ да ве благослови

roman: Góspod da ve blagóslovi

Да благословит тебя Господь

roman: Da blagoslovít tebjá Gospód'

Да благословит тебя Бог

roman: Da blagoslovít tebjá Bog

ευλογημένος να 'σαι

roman: evlogiménos na 'sai

να 'σαι καλά

roman: na 'sai kalá


her bijî

glosses:
aferim, aferin, sihetxweş, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber zîrekiya kesek din dibêje

forms: her bijît

etymology_text: Ji her + bijî.

да живее

roman: da živée

万岁

roman: wànsuì

... चिरंजीव

roman: ... ciran̄jīv

long live

sense: aferim

... 만세

roman: ... manse

да здравствует

roman: da zdrávstvujet

да здравствуют

roman: da zdrávstvujut

ยาวสด...

roman: yaao sòt ...

хай живе

roman: xaj živé

ជយោ

roman: chea’you

Gesundheit

sense: bo kesa/ê bêhnijiye

առողջություն

roman: aṙoġǰutʻyun

На здравје

roman: Na zdrávje

будь здоров

roman: bud' zdoróv

будь здорова

roman: bud' zdoróva

будьте здоровы

roman: bud'te zdoróvy

γείτσες

roman: geítses


bêhnijîn

glosses: Bêhemdî xwe dengê "hettiş" jê hatin (bi taybetî ji ber alerjiyê).

forms:
dibêhnijim (present)
dibêhnijî (present)
dibêhnije (present)
dibêhnijin (present)
bibêhnije (imperative singular)
bibêhnijin (imperative plural)
bêhnijîm (past)
bêhnijî (past)
bêhnijî (past)
بێهنژین
bênijîn
bihnijîn
bînijîn
bîhnijîn
pênijîn

etymology_text: Gengaz e ku ji bêhn + -ij. Bide ber hilmijîn.

হাঁচিয়া

roman: hãsia

হাঁচ

roman: hãs

হাঁচি মাৰ

roman: hãsi mar

エㇱナ

roman: esna

чхаць

roman: čxacʹ

чхнуць

roman: čxnucʹ

чыха́ць

roman: čyxácʹ

чыхну́ць

roman: čyxnúcʹ

হাঁচি দেত্তয়া

roman: hãci dettẏa

ки́хам

roman: kíham

ки́хна

roman: kíhna

ချေ

roman: hkye

ཨག་ཚི་རྐྱབ་པ

roman: ag tshi rkyab pa

ᏚᏴᏍᏙᏯᏍᎦ

roman: duyvsdoyasga

打乞嗤

roman: daa² hat¹ ci¹

да пынти

roman: da pɨnti

чён

roman: či͡on

打噴嚏

roman: dǎ pēntì

拍咳啾

roman: phah-ka-chhiùⁿ

عَطَسَ

roman: ʿaṭasa

عْطس

roman: ʕṭəs

փռշտալ

roman: pʻṙštal

عطسه کردن

roman: 'atse kardan

აცემინებს

roman: aceminebs

छींकना

roman: chīṅknā

לְהִתְעַטֵשׁ

roman: lehit'atésh

чүчкүрүү

roman: çüçkürüü

재채기하다

roman: jaechaegihada

ຈາມ

roman: chām

кива

roman: kiva

кивнува

roman: kivnuva

ഓമ്പുക

roman: ōmpuka

ᠶᠠᠴᡳᡥᡳᠶᠠᠮᠪᡳ

roman: yacihiyambi

найтаах

roman: najtaah

چۈشكۈرمەك

roman: chüshkürmek

ਨਿੱਛ ਮਾਰਨੀ

roman: niccha mārnī

ਨਿੱਛਣਾ

roman: nicchaṇā

ਛਿੱਕਣਾ

roman: chikkaṇā

ਨਿੱਛ ਆਉਣੀ

roman: niccha āuṇī

نِچّھ مارنِی

roman: nicch mārnī

نِچّھݨا

roman: nicchṇā

چھِکّݨا

roman: chikkṇā

نِچّھ آؤݨِی

roman: nicch ā'oṇī

түшкіру

roman: tüşkıru

ⲁⲛⲧⲁϣ

roman: antaš

ⲁⲛⲑⲁϣ

roman: anthaš

чиха́ть

roman: čixátʹ

чихну́ть

roman: čixnútʹ

аспырарға

roman: aspırarğa

атса задан

roman: atsa zadan

атса кардан

roman: atsa kardan

จาม

roman: jaam

తుమ్ము

roman: tummu

төчкерү

roman: töçkerü

چھینک مارنا

roman: chīṅk mārnā

чха́ти

roman: čxáty

чхну́ти

roman: čxnúty

чиха́ти

roman: čyxáty

чихну́ти

roman: čyxnúty

កណ្ដាស់

roman: kɑɑkɑndah

ניסן

roman: nisn

φταρνίζομαι

roman: ftarnízomai

φτερνίζομαι

roman: fternízomai

πταρνίζομαι

roman: ptarnízomai

πτάρνυμαι

roman: ptárnumai

ipa: /beːhnɪˈʒiːn/

hyphenation: bêh·ni·jîn


bêhnijîn

glosses:
pirkeyin, pişkîn, pijmîn, hilpişkîn, fişkîn, pişmîn, firijîn, ferixîn, ferixîn,
bêhemdî xwe dengê "hettiş" jê hatin (bi taybetî ji ber alerjiyê)

হাঞ্চি

roman: hañsi

হাঁচি

roman: hãsi

エㇲナ

roman: 'esna

чыха́нне

roman: čyxánnje

ки́хане

roman: kíhane

噴嚏

roman: pēntì

عُطَاس

roman: ʿuṭās

عَطْسَة

roman: ʿaṭsa

عطس

roman: ʕaṭs

عطس

roman: ʕṭass

փռշտոց

roman: pʻṙštocʻ

عطسه

roman: 'atse

شنوشه

roman: šenuše

اشنوسه

roman: ešnuse

დაცემინება

roman: dacemineba

ცემინება

roman: cemineba

छींक

roman: chīṅk

재채기

roman: jaechaegi

ਨਿੱਛ

roman: niccha

نِچّھ

roman: nicch

ⲁⲛⲧⲁϣ

roman: antaš

ⲁⲛⲑⲁϣ

roman: anthaš

чиха́ние

roman: čixánije

чха́ння́

roman: čxánnjá

чиха́ння

roman: čyxánnja

កណ្ដាស់

roman: kan das

נאָס

roman: nos

ניס

roman: nis

φτάρνισμα

roman: ftárnisma

φτερνίσμα

roman: fternísma

πτέρνισμα

roman: ptérnisma

πταρμός

roman: ptarmós


pijmîn

glosses:
pişkîn, bêhnijîn, hilpişkîn, fişkîn, pişmîn, firijîn, ferixîn, ferixîn,
bêhemdî xwe dengê "hettiş" jê hatin (bi taybetî ji ber alerjiyê)

glosses: pirkiyan, pirkeyin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: pijimîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /pɪʒˈmiːn/

hyphenation: pij·mîn


xetimîn

glosses: (borî / lûlî / rê) asê bûn, asteng bûn, nelivîn

forms:
dixetimim (present)
dixetimî (present)
dixetime (present)
dixetimin (present)
bixetime (imperative singular)
bixetimin (imperative plural)
xetimîm (past)
xetimî (past)
xetimî (past)
xitimîn

etymology_text: Ji erebî ختم (xeteme, “girtin, qepat kirin, asê kirin”) + -în. Hevreha aramî חתימ (xetîm), hemû ji misrî [Peyv?]x-t-m-. Ji heman rehî: xitim.

ipa: /xɛtɪˈmiːn/

hyphenation: xe·ti·mîn


xetimîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


sihetxweş

glosses:
spas, memnûn, teşekur, şikir, mala te ava, Xwedê ji te razî be, Xwedê te bihêle, her bijî, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje

glosses: sax bî, aferin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: sehetxweş

etymology_text: Ji sihet + xweş.

நன்றி

roman: naṉṟi

bà#vi

roman: bà

cô#vi

roman: cô

anh#vi

roman: anh

em#vi

roman: em

ευχαριστώ

roman: efcharistó


destxweş

glosses:
spas, memnûn, teşekur, şikir, mala te ava, Xwedê ji te razî be, Xwedê te bihêle, sihetxweş, her bijî, sax bî, tu sax bî,
Ji bo ecibandina karekî baş û kêrhatî tê gotin, armanc ew e ku dilê kirar xweş bibe.

forms: destxoş

etymology_text: Ji dest + xweş.

շնորհագալ յեմ

roman: šnorhagal yem

ممنون

roman: mamnun

سپاس

roman: sepâs

تشکر

roman: tašakkor

მადლობთ

roman: madlobt

고맙습니다

roman: gomapseumnida

спасибо

roman: spasibo


sax bî

glosses: her bijî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: tu sax bî

etymology_text: Ji sax + bî.


binber

text: Lê li vir jî em dibîn ew zihniyeta ko ji derveyî xwe, ji keserê mafê jiyanê nas nake derdikeve pêş. Xwedê neke desthilatdariya du polîsan di destê Bengî Yildiz de hebûya, Xwedê dizane dê wî, ji ber pirsên Neşe Duzelê ew di cih de bidaya girtin, dibe ko bi awayekê bihatiya binber kirin jî!

forms:
binbertir (comparative)
herî binber (superlative)
binbertirîn (superlative)

etymology_text: bin- + ber (kevir)


perîferî

glosses: veder, varê, avarê, dûr, dûrdest, marjînal, îzole, ne navendî, ne li navendê

text: Ev “zihniyet”, ev “mekanîzma”, ev “model” yek tenê jî ne ji bo dabînkirina mafê kurdan û bexteweriya miletê kurd e. Tam bi berevajiyê vê, ji bo berhewakirina daxwaz û doza miletê kurd ya rewa ye û ji bo perîferîkirina Kurdistanê û miletê kurd e. Bo nimûne, di cihek wekî Qoserê/Kiziltepeya Mêrdînê de, salê bi bihayê milyarek dolar, genim û pembû tê îxraç kirin, lê bankeyek nikare ofîsa xwe li wir veke, ji ber ko an dê bê sotin an jî camên wê dê bên şkandin. Yanî wêrankirina Kurdistanê çawa bi salan, bi program û bi plan bi destê dewletê hate bi rê ve birin, niha jî heman plan bi destên xwedanên projeya “xweseriya demokratîk” tê bi rê ve birin.

etymology_text: Ji fransî périphérie ji latînî peripheria ji yûnanî περιφέρεια (periféreia) ji περί (perí, “perî-”) + φέρω (phérō).


pişmîn

glosses:
pişkîn, bêhnijîn, hilpişkîn, fişkîn, pijmîn, firijîn, ferixîn, ferixîn,
bêhemdî xwe dengê "hettiş" jê hatin (bi taybetî ji ber alerjiyê)

forms: pişimîn

ipa: /pɪʃˈmiːn/

hyphenation: piş·mîn


firijîn

glosses:
pişkîn, bêhnijîn, hilpişkîn, fişkîn, pijmîn, pişkîn,
bêhemdî xwe dengê "hettiş" jê hatin (bi taybetî ji ber alerjiyê)

glosses: pirkiyan, pirkeyin, pişmîn, ferixîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
فرژین
ferijîn
ferjîn
firjîn

ipa: /fɪɾɪˈʒiːn/

hyphenation: fi·ri·jîn


nuqsan

text: Mulkê di te ne, ne bêxwidan inNuqsan bibitin ji husnê mûyekBelkî ko bikî li min tu sûyek

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: çip, dilop, pirt, zirre, pirtek pirr biçûk

forms: niqsan

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].

hyphenation: nuq·san


masterplan

text: Wezîrê Avadankirin û Niştecihkirinê yê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Kameran Ehmed ragihand ku karê masterplana rêyên herêma Kurdistanê bi dawî hatiye.

ref: Aknews.com, 7/2011

etymology_text: Deyn ji îngilîzî masterplan yan master plan.


hemûgir

glosses:
tevgir, giştgir, berfireh, şamil, giştî, gelemper, umûmî, şamîl,
tişta/ê ku hemû tiştên pêdivî tê de hene,
tişta/ê ku hemû kesan di xwe de dihewîne

text: Michael L. Chyet navdar e bi zanîna xwe ya li ser zaravayên serekî yên kurdî. Ew rêzkerê materyalên zimanên Rojhilata Navîn e li Pirtûkxaneya Kongresa Emerîkayê. Berê ew berpirsê beşa zimanê kurdî ya Radyoya Dengê Emerîkayê (VOA) bû. Wî herwa profesoriya zimanê kurdî li Zanîngeha Parîsê û Enstîtuya Kurdî ya Washingtonê kiriye. Zanyarê kurd, Emîr Hesenpor, profesorê alîkar li Pişka Şaristaniyên Rojhilata Navîn û Nêzîk li Zanîngeha Torontoyê, li ser vê ferhengê wiha dibêje: "Ev ne ferhengek asayî ye. Ev der-asayî ye. Ew yekem û tekane berhevoka hemûgir ya du sedsalên zanyariya Rojavayî û Rojhilatî ye li ser zaravaya kurmancî ya kurdî ku pirraniya kurdan pê dipeyivin û yek ji zorlêkirîtirîn zimanên dinyayê ye."

ref: Kovara Mehname, hj. 43, , 7/2003

forms:
hemûgirtir (comparative)
herî hemûgir (superlative)
hemûgirtirîn (superlative)
hemîgir

etymology_text: Ji hemû + -gir.

全面的

roman: quánmiàn de

综合的

roman: zōnghé de

սպառիչ

roman: spaṙičʻ

համապարփակ

roman: hamaparpʻak

სრული

roman: sruli

ყოვლისმომცველი

roman: q̇ovlismomcveli

포괄적인

roman: pogwaljukin

исчерпывающий

roman: isčerpyvajuščij

полный

roman: polnyj


şamil

glosses:
hemûgir, tevgir, giştgir, berfireh, giştî, gelemper, umûmî, şamîl,
tişta/ê ku hemû tiştên pêdivî tê de hene,
tişta/ê ku hemû kesan di xwe de dihewîne

forms: şamîl

notes:
şamil kirin
şamilkirin
şamilkirî


şamil

text: Sürgün cezası bütün köye şamildir.


tevgir

glosses:
hemûgir, giştgir, berfireh, giştî, gelemper, umûmî, şamil,
tişta/ê ku hemû tiştên pêdivî tê de hene,
tişta/ê ku hemû kesan di xwe de dihewîne

forms:
tevgirtir (comparative)
herî tevgir (superlative)
tevgirtirîn (superlative)
تەڤگر
tevgerr

etymology_text: Ji tev + -gir.


Ewrovizyon

glosses: pêşbirkek stranan e ku salane di navbera gelek welatên ewropî de tê kirin

text: Li Tirkiyeyê, hunermenda kurd a muzîkarapê Dezz Deniz, bû namzeda Tirkiyeyê di hevrikiya strangotinê ya Ewropayê Eurovizyonê ya 2012ê de. Deniz, got, dê di strana xwe de, ku bi înglîzî ye, dê peyvên tirkî û kurdî bi kar bîne û wiha axivî, “Ez bawer im, dê bi awayekî herî baş, gelê kurd û tirk temsîl bikim.” Deniz, daxuyand, Tirkiyeyê, dê serkeftina ku heq kiriye, bi dest bîne û wiha anî ziman, “Ez dixwazim bi vê yekê, him welatê xwe temsîl bikim û him jî bi navê kurdan û tirkan, beşdarî vê hevrikiyê bibim.”

glosses: torra televizyonî ya ku wê pêşbirkê li dar dixe

forms:
Eurovizyon
Eurovîzyon
Ewrovîzyon

etymology_text: Deyn ji îngilîzî Eurovision, kurteya

欧洲电视网

roman: Ōuzhōu Diànshìwǎng

يوروفيجن

roman: yurufijn

Եվրատեսիլ

roman: Evratesil

유로비전

roman: Yurobijeon

Евровидение

roman: Jevrovídenie


berawird kirin

glosses: Testkirin yan jî lêkolîna li ser didu an jî pirtir obje, tişt, kes, dezgehan û hwd. bo armanca eşkerekirina alîyên wan ên cuda û mîna hev.

text: Niha rewşa seqamgîriya Iraqê berawird di gel destpêka me behs kirî 99% kêm bûye. Lê heger 1%-ê ji xelkê Iraqê piştevaniya tîrorê bike jî ne hejmareka kême, ji ber ku serjimara Iraqê nêzîkî 25 milyon kesane.

ref: Hevpeyvînek digel serokerkanê Iraqê Babekir Zêbarî, 2010-01-24; .pukmedia.com

forms:
berawird dikim (present)
berawird dikî (present)
berawird dike (present)
berawird dikin (present)
berawird bike (imperative singular)
berawird bikin (imperative plural)
berawird kir (past)
berawird kir (past)
berawird kir (past)
berawird kir (past)
berawird –k– (root present)
berawird –kir– (root past)
ez berawird dikim (indicative present positive)
ez berawird nakim (indicative present negative)
min berawird kir (indicative past positive)
min berawird nekir (indicative past negative)
tu berawird dikî (indicative present positive)
tu berawird nakî (indicative present negative)
te berawird kir (indicative past positive)
te berawird nekir (indicative past negative)
ew berawird dike (indicative present positive)
ew berawird nake (indicative present negative)
wê/wî berawird kir (indicative past positive)
wê/wî berawird nekir (indicative past negative)
em berawird dikin (indicative present positive)
em berawird nakin (indicative present negative)
me berawird kir (indicative past positive)
me berawird nekir (indicative past negative)
hûn berawird dikin (indicative present positive)
hûn berawird nakin (indicative present negative)
we berawird kir (indicative past positive)
we berawird nekir (indicative past negative)
ew berawird dikin (indicative present positive)
ew berawird nakin (indicative present negative)
wan berawird kir (indicative past positive)
wan berawird nekir (indicative past negative)
min berawird dikir (imperfect positive)
min berawird nedikir (imperfect negative)
min berawird kiribû (positive)
min berawird nekiribû (negative)
te berawird dikir (imperfect positive)
te berawird nedikir (imperfect negative)
te berawird kiribû (positive)
te berawird nekiribû (negative)
wê/wî berawird dikir (imperfect positive)
wê/wî berawird nedikir (imperfect negative)
wê/wî berawird kiribû (positive)
wê/wî berawird nekiribû (negative)
me berawird dikir (imperfect positive)
me berawird nedikir (imperfect negative)
me berawird kiribû (positive)
me berawird nekiribû (negative)
we berawird dikir (imperfect positive)
we berawird nedikir (imperfect negative)
we berawird kiribû (positive)
we berawird nekiribû (negative)
wan berawird dikir (imperfect positive)
wan berawird nedikir (imperfect negative)
wan berawird kiribû (positive)
wan berawird nekiribû (negative)
ez ê berawird bikim (future positive)
ez ê berawird nekim (future negative)
minê berawird kiribe (future perfect positive)
minê berawird nekiribe (future perfect negative)
tu yê berawird bikî (future positive)
tu yê berawird nekî (future negative)
teyê berawird kiribe (future perfect positive)
teyê berawird nekiribe (future perfect negative)
ew ê berawird bike (future positive)
ew ê berawird neke (future negative)
wê/wîyê berawird kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê berawird nekiribe (future perfect negative)
em ê berawird bikin (future positive)
em ê berawird nekin (future negative)
meyê berawird kiribe (future perfect positive)
meyê berawird nekiribe (future perfect negative)
hûn ê berawird bikin (future positive)
hûn ê berawird nekin (future negative)
weyê berawird kiribe (future perfect positive)
weyê berawird nekiribe (future perfect negative)
ew ê berawird bikin (future positive)
ew ê berawird nekin (future negative)
wanê berawird kiribe (future perfect positive)
wanê berawird nekiribe (future perfect negative)
min berawird kiriye (perfect positive)
min berawird nekiriye (perfect negative)
min berawird kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min berawird nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te berawird kiriye (perfect positive)
te berawird nekiriye (perfect negative)
te berawird kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te berawird nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî berawird kiriye (perfect positive)
wê/wî berawird nekiriye (perfect negative)
wê/wî berawird kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî berawird nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me berawird kiriye (perfect positive)
me berawird nekiriye (perfect negative)
me berawird kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me berawird nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we berawird kiriye (perfect positive)
we berawird nekiriye (perfect negative)
we berawird kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we berawird nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan berawird kiriye (perfect positive)
wan berawird nekiriye (perfect negative)
wan berawird kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan berawird nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez berawird bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez berawird nekim (present subjunctive negative)
(bila) min berawird kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min berawird nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu berawird bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu berawird nekî (present subjunctive negative)
(bila) te berawird kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te berawird nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew berawird bike (present subjunctive positive)
(bila) ew berawird neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî berawird kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî berawird nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em berawird bikin (present subjunctive positive)
(bila) em berawird nekin (present subjunctive negative)
(bila) me berawird kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me berawird nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn berawird bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn berawird nekin (present subjunctive negative)
(bila) we berawird kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we berawird nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew berawird bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew berawird nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan berawird kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan berawird nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min berawird bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min berawird nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min berawird kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min berawird nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te berawird bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te berawird nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te berawird kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te berawird nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî berawird bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî berawird nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî berawird kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî berawird nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me berawird bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me berawird nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me berawird kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me berawird nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we berawird bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we berawird nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we berawird kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we berawird nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan berawird bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan berawird nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan berawird kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan berawird nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê berawird bikira (present conditional positive)
minê berawird nekira (present conditional negative)
minê berawird kiribûya (preterite conditional positive)
minê berawird nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê berawird bikira (present conditional positive)
teyê berawird nekira (present conditional negative)
teyê berawird kiribûya (preterite conditional positive)
teyê berawird nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê berawird bikira (present conditional positive)
wê/wîyê berawird nekira (present conditional negative)
wê/wîyê berawird kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê berawird nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê berawird bikira (present conditional positive)
meyê berawird nekira (present conditional negative)
meyê berawird kiribûya (preterite conditional positive)
meyê berawird nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê berawird bikira (present conditional positive)
weyê berawird nekira (present conditional negative)
weyê berawird kiribûya (preterite conditional positive)
weyê berawird nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê berawird bikira (present conditional positive)
wanê berawird nekira (present conditional negative)
wanê berawird kiribûya (preterite conditional positive)
wanê berawird nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) berawird bike (imperative present positive)
(tu) berawird neke (imperative present negative)
(hûn) berawird bikin (imperative present positive)
(hûn) berawird nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji berawird + kirin.

ipa: /bɛɾɑːˈwɪɾd kɪˈɾɪn/

hyphenation: be·ra·wird ki·rin


dan ber hev

glosses: Guhartoyeke dan berhev (“miqayese kirin”).


dan ber hev

glosses: Guhartoyeke yek dan ber hev (“têra yekî lêxistin”).


compare

glosses: dan ber hev, hevber kirin, berawird kirin, kêşan û pîvan

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-compare.wav


maşik

glosses: Amrazên ku ji du mil yan du pêyên bi hev ve girêdayî yan menteşekirî ve pêk hatiye û ji bo girtin, hilkirin, hilgirtin yan jî tevdana tiştekî tê bikaranîn. Bi taybetî ji bo hilgirtin û tevdana bizotên di menqelan de tê bikaranîn.

forms: ماشک

etymology_text:
Dibe ji farisî ماشه + -ik
Bi kurmancî xacîgart.


gasik

glosses: Amrazên ku ji du mil yan du pêyên bi hev ve girêdayî yan menteşe kirî ve pêk hatiye û ji bo girtin, hilkirin, hilgirtin yan jî tevdana tiştekî tê bikaranîn. Bi taybetî ji bo hilgirtin û tevdana bizotên di menqelan de tê bikaranîn


pelgez

καϊζὰρ

roman: kaïzàr

מלקחת

roman: melkakhat


darbecî

glosses: Kesên ku bi darbeyên leşkerî hikûmeta sivîl hildiweşînin û dewletê digirin destê xwe

forms:
darbeçî
derbecî
derbeçî

etymology_text: Ji darbe + -cî.