firoşer

glosses: kesa/ê tiştekî difiroşe (bi taybetî tenê carekê. Bo kesa/ê karê wê / wî firotin: firoşkar)

etymology_text: * firotin


firoşkar

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: kesa/ê karê wê/wî firotin, kesê/a ku tiştan bi pare dide, yê/a ku bi dirav tiştî dide

forms:
firoşyar
فرۆشکار

etymology_text: firotin

садучы

roman: sadučï

һатыусы

roman: hatïwsï

прадаве́ц

roman: pradavjéc

прадаўшчы́ца

roman: pradaŭščýca

гандля́р

roman: handljár

гандля́рка

roman: handljárka

বিক্রেতা

roman: bikreta

продава́ч

roman: prodaváč

продава́чка

roman: prodaváčka

賣方

roman: màifāng

賣主

roman: màizhǔ

بَائِع

roman: bāʾiʿ

بَائِعَة

roman: bāʾiʿa

վաճառող

roman: vačaṙoġ

فروشنده

roman: forušande

გამყიდველი

roman: gamq̇idveli

बेचने वाला

roman: becne vālā

विक्रेता

roman: vikretā

מוֹכֵר

roman: mokhér

сатуучу

roman: satuuçu

판매인

roman: panmaein

파는 사람

roman: paneun saram

ຜູ້ຂາຍ

roman: phū khāi

продавач

roman: prodavač

продавачка

roman: prodavačka

വ്യാപാരി

roman: vyāpāri

വിൽപ്പനക്കാരൻ

roman: vilppanakkāran

худалдагч

roman: hudaldagč

ساتقۇچى

roman: satquchi

بايع

roman: bāye'

خرڅوونکی

roman: xarčawunkay

پرولونکی

roman: prolunkay

сатушы

roman: satuşy

продаве́ц

roman: prodavéc

продавщи́ца

roman: prodavščíca

торго́вец

roman: torgóvec

торго́вка

roman: torgóvka

ве́ндор

roman: véndor

ве́ндор

roman: vɛ́ndor

фурӯшанда

roman: furüšanda

сатучы

roman: satuçı

продаве́ць

roman: prodavécʹ

продавщи́ця

roman: prodavščýcja

торго́вець

roman: torhóvecʹ

អ្នកលក់

roman: ʼnâkâlkâ

פֿאַרקויפֿער

roman: farkoyfer

פֿאַרקויפֿערין

roman: farkoyferin

πωλητής

roman: politís

πωλήτρια

roman: polítria

πωλητής

roman: pōlētḗs

πωλήτρια

roman: pōlḗtria

-πώλης

roman: -pṓlēs

ipa: /fɪɾoːʃ'kʰɑːɾ/


firoşgeh

glosses: Cihê firotinê, cihê gelek dikan lê hene.

etymology_text: Ji firoş + -geh.


dikan

glosses:
cihê ku tişt lê tên firotin,
 avahiyê ku tişt lê tên firotin:

text: Û wî ber bi dikana herî nêzîk ve lezand.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text:
Çawa te di şehrî bestine ayîn
Tenbîh bike dikan û sûkan
Tezyîn bikin ji rengê bûkan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
دکان
дькан
dikkan
dukan
dukkan

etymology_text:
Hevreha soranî دوکان (dukan), farisî دکان (dokan) ji erebî دكان (dukkan, “1. dikan, dezgeh 2. dik, seko, platform”), ji aramî דוכנא (dûkkana, “dik, seko”) ji akadî 𒆠𒍇 (/takkannu, dakkannu, dukkannu/, “dik, seko; ode, mezel”) ji sûmerî 𒆠𒍇 (/daggan/, “dergeh”).
Ji heman rehî: dik (seko, platform).
Peyva "dikan" li piraniya başûrê Asyayê, bakurê Afrîkayê û rojhilata Ewropayê jî belav bûye: ermeniya devokî դուքան (duk’an), urdûyî دکان (dukan) yan دوکان (dûkan), hindî दुकान (dukan) yan दूकान (dûkan), swahilî duka, kroatî dućan, sirbî дућан (duçan), albanî dyqan, makedonî дуќан (dúḱan)...
;Çavkanî:
* Association Assyrophile de France: Dictionnaire akkadien (Rêkxistina Aşûrîdostan ya Fransayê: Ferhenga akadî) https://web.archive.org/http://www.assyrianlanguages.org/akkadian/dosearch.php?searchkey=16&language=id arşîv
* Fraenkel, Siegmund (1886): Die aramäischen Fremdwörter im Arabischen [Peyvên aramî di erebî de], Leiden: E. J. Brill, r. 188
* The Comprehensive Aramaic Lexicon Project, [Projeya Ferhenga Giştgir ya Aramî] Cincinnati: Hebrew Union College, 1986– https://wiki.digitalclassicist.org/Comprehensive_Aramaic_Lexicon_(CAL)
* The Pennsylvania Sumerian Dictionary (Ferhenga sûmerî ya Pennsylvaniayê) http://psd.museum.upenn.edu/nepsd-frame.html

тучан

roman: twčān

ገበያ

roman: gäbäya

ሱቅ

roman: suḳ

ܕܘܼܟܵܢܵܐ

roman: dukana

দোকান

roman: dükan

тукен

roman: tuken

магазин

roman: magazin

кра́ма

roman: kráma

магазі́н

roman: mahazín

দোকান

roman: dokan

магази́н

roman: magazín

дюкя́н

roman: djukján

ဆိုင်

roman: hcuing

туька

roman: tüka

ᎠᏓᎾᏅᎢ

roman: adananvi

商店

roman: soeng¹ dim³

店鋪

roman: dim³ pou³

舖頭

roman: pou³ tau⁴⁻²

пузы

roman: puzɨ

商店

roman: shāngdiàn

店鋪

roman: diànpù

鋪子

roman: pùzi

店

roman: diàn

商店

roman: siong-tiàm

вэԓыткоран

roman: vėḷytkoran

دُكَّان

roman: dukkān

مَتْجَر

roman: matjar

مَحَلّ

roman: maḥall

حَانُوت

roman: ḥānūt

مَحَل

roman: maḥal

بِقالة

roman: bigāla

حانوت

roman: ḥanut

խանութ

roman: xanutʻ

فروشگاه

roman: forušgâh

دکان

roman: dokân

مغازه

roman: mağâze

દુકાન

roman: dukān

მაღაზია

roman: maɣazia

दूकान

roman: dūkān

חֲנוּת

roman: khanút

делгүр

roman: delgür

ಅಂಗಡಿ

roman: aṅgaḍi

가게

roman: gage

상점

roman: sangjeom

판매점

roman: panmaejeom

ຮ້ານ

roman: hān

ຫ້າງ

roman: hāng

ຮ້ານຄ້າ

roman: hān khā

туьквен

roman: tük°en

продавница

roman: prodavnica

дуќан

roman: duḱan

കട

roman: kaṭa

ᡦᡠᠰᡝᠯᡳ

roman: puseli

дэлгүүр

roman: delgüür

ᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ

roman: delgegür

पसल

roman: pasal

दोकान

roman: dokān

туькен

roman: tüken

ଦୋକାନ

roman: dokanô

дукани

roman: dukani

دكان

roman: dükkân

ماگىزىن

roman: magizin

دۇكان

roman: dukan

دوکان

roman: dokā́n, dukā́n

دکان

roman: dokā́n

اټۍ

roman: aṭᶕy

مغازه

roman: maǧāzá

اټ

roman: aṭ

پلورنځی

roman: plorǝnjáy

ਹੱਟੀ

roman: haṭṭī

дүкен

roman: düken

ла́вка

roman: lávka

бути́к

roman: butík

पण्यशाला

roman: paṇyaśālā

आपण

roman: āpaṇa

ᱫᱳᱠᱚᱱ

roman: dokôn

мағоза

roman: maġoza

дӯкон

roman: dükon

дукон

roman: dukon

கடை

roman: kaṭai

ร้าน

roman: ráan

దుకాణము

roman: dukāṇamu

షాప్

roman: ṣāp

кибет

roman: kibet

ድኳን

roman: dəkʷan

ཚོང་ཁང

roman: tshong khang


-geh

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Paşgirek e dikeve gel hin peyvan û maneya cih didiyê:

forms:
-ga
-gah
-ge
-gih

etymology_text: Ji zimanên îranî.


-istan

glosses: Paşgirek e dikeve gel hin peyvan û maneya welat didiyê:

forms: -stan

etymology_text:
* proto-hindûewropî: *steh- ("sekinîn, sekinandin") > *steh-no (cih, der, dever, şûn, -geh, -istan, war)
* proto-îranî: *ste- ("sekinîn, sekinandin")
::avestayî: sta-, histaiti ("sekinîn, sekinandin")
::farisiya kevn: sta- ("sekinîn, sekinandin")
::farisî: -stan ("-stan")
::kurmancî: -stan ("-stan")
::soranî: -stan ("-stan")
::zazakî: -stan ("-stan")
:sanskrîtî: sthā, tisthati ("sekinîn")
:yûnanî: stasis, histemi ("sekinîn")
:latînî: stare ("sekinîn")
:îngilîzî: stand ("sekinîn") ...
:Çavkanî: Cheung p.358, Watkins p.84, Etymonline
:Hevreh: stûn, westîn, hoste, stasyon, stad

ـستان

roman: -estân


paşbendik

glosses: Ew peyv yan peyvik yên dikevin dû hin peyvan û peyvên nû jê tên çêkirin yan jî fonksiyonên nû didin peyvê.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

суффикс

roman: suffiks


paşgir

су́фікс

roman: súfiks

প্রত্যয়

roman: prôtjôẏ

суфи́кс

roman: sufíks

наста́вка

roman: nastávka

နောက်ဆက်

roman: naukhcak

後綴

roman: hòuzhuì

尾綴

roman: wěizhuì

لَاحِقَة

roman: lāḥiqa

վերջածանց

roman: verǰacancʻ

پسوند

roman: pasvand

სუფიქსი

roman: supiksi

ბოლოსართი

roman: bolosarti

प्रत्यय

roman: pratyay

סוֹפִית

roman: sofít

접미사

roman: jeommisa

접미어

roman: jeommieo

ວິພັດ

roman: wi phat

наставка

roman: nastavka

суфикс

roman: sufiks

залгавар

roman: zalgavar

жұрнақ

roman: jūrnaq

су́ффикс

roman: súffiks

по́стфикс

roman: póstfiks

பின்னொட்டு

roman: piṉṉoṭṭu

បច្ច័យ

roman: bɑɑbɑccay

επίθημα

roman: epíthima


paşgirek

суффикс

roman: suffiks

-a

sense: Lîsteya paşbendikên kurdî


pêşbendik

glosses: Ew peyv yan peyvik yên dikevin pêşiya hin peyvan û peyvên nû jê tên çêkirin yan jî fonksiyonên nû didin peyvê.


pêşgirk

ipa: /pʰeːʃˈɡɪɾk/

hyphenation: pêş·girk


peyv

glosses: Çend tîpên anku herfên ku bi hev re tên nivîsîn û wateyekê didin.

text: Tê bîra min ku lî wê derê ji devê mîn bî tenê peyvek derket: Heyf e..

ref: Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

text: Herdu piyalên dagirtî bi du peyvikên noş li hev dikevin.

ref: Hesenê Metê, Smirnoff, Weşanên Welat

glosses: Axiftina kesek dike yan dixwîne (bi taybetî yeke amadekirî).

text: Ey felekê bê mirwetê-Doskî / Di maika çarê de peyvên / "bê mirwetê" di pirtûka Zinar de kêm in.

ref: Feqiyê Teyran,

text: (...) wan dev ji munaqeşa xwe berdan û peyva xwe guhertin ser tiştekî din.

text: (...) bi peyveke mîna şîr û hingiv got: - Niha tu nabî kurê min, ez jî bavê te?

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, ISBN 91 972090 3 1

forms:
پهیڤ
пʹәйв
peyiv
peyîv

etymology_text: Ji peyivîn.

ажәа

roman: āž°ā

гущыӏ

roman: g°š̍əʾ

ⴰⵡⴰⵍ

roman: awal

ቃል

roman: ḳal

מלתא

roman: melthā, meltho

শব্দ

roman: xobdo

рагӏул

roman: raʿul

рагӏи

roman: raʿi

һүҙ

roman: hüð

сло́ва

roman: slóva

শব্দ

roman: śôbd

লফজ

roman: lôphôj

ду́ма

roman: dúma

сло́во

roman: slóvo

ပုဒ်

roman: pud

үгэ

roman: üge

ཚིག

roman: tshig

дош

roman: doš

ᎧᏁᏨ

roman: kanetsv

цы

roman: cɨ

詞

roman: cí

單詞

roman: dāncí

詞語

roman: cíyǔ

вэтгав

roman: vėtgav

сӑмах

roman: sămah

ލަފުޒު

roman: lafuzu

كَلِمَة

roman: kalima

كلمة

roman: kilma

բառ

roman: baṙ

вал

roman: val

төрэн

roman: törən

турэн

roman: turən

واژه

roman: vâže

کلمه

roman: kalame

لغت

roman: loğat

𐍅𐌰𐌿𐍂𐌳

roman: waurd

શબ્દ

roman: śabd

სიტყვა

roman: siṭq̇va

बात

roman: bāt

लुग़त

roman: luġat

लफ़्ज़

roman: lafz

𒈨𒈪𒅀𒀸

roman: memiyaš

מילה \ מִלָּה

roman: milá

דבר

roman: davár

псалъэ

roman: psāłă

үг

roman: üg

ಶಬ್ದ

roman: śabda

ಪದ

roman: pada

сөз

roman: söz

වචනය

roman: wacanaya

말

roman: mal

낱말

roman: nanmal

단어

roman: daneo

마디

roman: madi

פﭏאבﬞרה

roman: palavra

махъ

roman: maq

ຄຳ

roman: kham

ნენა

roman: nena

гаф

roman: gaf

ᦅᧄ

roman: kam

збор

roman: zbor

слово

roman: slovo

വാക്ക്

roman: vākkŭ

പദം

roman: padaṃ

ശബ്ദം

roman: śabdaṃ

ზიტყვა

roman: ziṭq̇va

くとぅば

roman: kutuba

ଶବ୍ଦ

roman: śôbdô

дзырд

roman: ʒyrd

ныхас

roman: nyxas

کلمه

roman: kalimâ

ਸ਼ਬਦ

roman: śabad

တၢ်ကတိၤ

roman: ta̱ ka toh̄

са̄ннҍ

roman: sānnʹ

соа̄гк

roman: soāgk

अक्षरा

roman: akṣarā

ᱨᱳᱲ

roman: roṛ

لَفظُ

roman: lafẓu


-ek

glosses: paşpirtikek e wateya yek dide peyvên navdêr: sêvek (sêv+ek), nanek (nan+ek), pirtûkek (pirtûk+ek)

text: Ḥaṣil di cemîʿê ins û cananNînin bê şerafeta wî tiştekNabit ji wî zêdetir me piştek

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn

text: Ser lê vekirin ji nû ve tekrarEw herdu guher di durcekê daEw şems û qemer di burcekê da

text: Sazende tu yî wekî ney im ezMa ney bi xwe tiştekî dibêjitXame bi xwe reşḥekî dirêjit

text: Her şubhetê meḥmela perî têTabûteke zeringar û rengînṢindoqeke xurdekare zerrîn

forms:
-ik
-ok

etymology_text: Ji yek. Hevreha soranî -êk, farisî ـی(-î).


amaje

text: Serok Barzanî amaje bi wê çendê kir ku ef sale Kurdistan serbexo bibe.

text: Wekû Hamid Dabaşî di pirtûka xwe ya li ser sinemaya Îranê de baş amaje pê kiriye, bêyîkonteksteke kûr ya çanda Îranê, Ewrûpa û Amerîkaya Bakur nikarin dewlemendiya fîlmên vî welatî fahm bikin û devê rexnegirên rojavayî bi lefzên pûç û vala ve tijî ye.

ref: Wêje û Rexne, Joanna Bochenska, Bila Nivîskar û Wêjenas Neyên Kuştin, hejmar:2 r:122

etymology_text: Hevreha soranî ئاماژه (amaje), têkilî peyva armanc, bi soranî û farisî amanc, farisî herwiha آماج (amac), tirkî amaç.

الإشارة

roman: al-ʾišāra

ipa: /ɑːmɑːˈʒɛ/

hyphenation: a·ma·je


abal

glosses:
kesa/ê li ser rêya rast nemaye,
kesa/ê ji dînê xwe yan doza xwe cuda bûye

forms: ebal


abal

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
abaltir (comparative)
herî abal (superlative)
abaltirîn (superlative)


danegir

glosses: Amûreke teknîk e. Dane û agahiyên ku hatine ser hev, tomar dike


dimender

glosses: Amûreke teknîk e. Dîmendera komputerê (xêvjimêr), dîmendera televizyonê (wêneguhêz) û dîmendera telefona destan çend mînak in


wêneguhêz

glosses: Alavek elektronîkî ye pê deng û wêne tên wergirtin.

text: Wêneguhêza rengîn, band û pirtûk, tirimbêl, çirayên karebê; ew hemî ne dikarin min ji te azad bikin! Paş kar, ez xwe di hindir zikê te de vedişêrim û li rojên kevn vedigerim; li rezan, li sapên ceh û geniman, li stirî û çalîyan, li birûsk û tavan, pez û kerîyan, bêrîvanên zerî û esmer û li hêstirên dayka xwe.

ref: Şahînê Bekirê Soreklî, Wendabûn, 1987, r. 51

forms:
kanal
radyo
rojname
teyîp
vîdyo

etymology_text: Neolojîzm Ji wêne + guhastin.


xêvjimar

glosses: Amûreke ku hemû daneyên mirov li ser bar dike, tomar dike û bi alîkariya nivîsbariyan destûrê dide bikaranîna wan daneyan


pêşek

glosses: Naveroka ku tê pêşkêşkirin. Wekî naveroka li ser kaxezekê ya xwaringehekê ku nîşanî kesên hatine xwarinê bixun, dikin. Wekî naveroka beşeke komputerê


pêşek

glosses: nîşana zêdebûn an jî ji hedê derbûna tiştekî, lodek, dinyayek: Her sal pêşek pere didin, bona vî karî


bijare

glosses: jêgirtî, tercîhkirî, xweşdivî, xoşewîst, favorî, hezkirî, berdilî, hêja, jêhatî, bihagiran, nirxbilind, favorît, delal, hejî

text: ... û ordûya xwe ji heft hizar mirofê bijare tertîb kirî.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 107

glosses: cihnîşan, bûkmark, yên ku hatine bijartin

forms:
bijaretir (comparative)
herî bijare (superlative)
bijaretirîn (superlative)
بژاره
bijarte
bijartî

lempi-

sense: favorî, tercîhkirî

αγαπημένος

roman: agapiménos


e-peyam

glosses: Peyama elektronîk. Peyama ku bi riya komputer û amûreke din, bi awayê teknîk tê nivîsandin û şandin


dûresaz

glosses: Amûrê ku mirov pê amûreke din ji dûrî ve bi rê dibe


çaper

glosses: çapker, prînter, makîneya çapkirinê, tabie

etymology_text: Ji çap + -er.

принтер

roman: printer

打印机

roman: dǎyìnjī

طابعة

roman: ṭābaha

կւկւ

roman: kwkw

چاپگر

roman: chāpgar

מדפסת

roman: madapast

프린터

roman: peurinteo

ຈັກພິມ

roman: chak phim

штампач

roman: chtamatch

принтер

roman: prynter

εκτυπωτής

roman: ektypotís


vebijêrk

glosses: Cihê ku mirov dikare gelek tiştan lê hilbijêre. Pêşeka ku gelek alternatîfan datîne ber mirov û dixwaze mirov yekê hilbijêre.

etymology_text: Ji ve- + bijêrk.


ajokar

text: Hevalê ajokar li korona moronayê ho venade û zilêm li tomofîlê (otomobîl) siwar dike.

ref: Agîd Yazar, Welatê Antîakos ê zîrek Komagene IV https://web.archive.org/https://xwebun.org/welate-antiakos-e-zirek-komagene-iv/ arşîv, xwebun.org, 2020

etymology_text: Ji ajo + -kar.


peyamhinêr

glosses: rojnamevana/ê ji welatek yan bajarek din peyaman digihîne rojnameyekê yan radyoyekê yan televizyonekê yan ajansekê

glosses: peyamhinêrk, alava peyam pê tên hinartin anku şandin

forms:
peyamnêr
peyamşîn

etymology_text: Ji peyam + hinêr.


gerok

glosses: Ew bernameya ku mirov pê di înternetê de digere.

glosses:
geştyar, geryar, turîst, rêving, rêwî,
kesa/ê yan ajelê ku digere

forms:
گهڕۆك
gerrok

etymology_text: Ji gerîn + -ok.


bikarhêner

glosses: Kesa/ê tiştekê/î bi kar tîne, kesa/ê kar bi tiştekê/î dike.

text: Microsoftê nûçeya zêdekirina zimanê kurdî li lîsteya xwe ya zimanên wergerê, li ser malpera xwe belav kir. Li gor nûkirina herî dawî ya Microsoftê, zaravên kurmancî û soranî, di appa wergerê ya wê kompaniyê de tên danîn û bikarhêner dikarin bi rêya appa wergerê, Microsoft Office û appa Bing, zêdetir ji 70 zimanên cihgirtî yên cîhanê yên di lîsteyê de bo zimanê kurdî û ji kurdî bo wan zimanan wergerînin.

ref: gerê ya wê kompaniyê de tên danîn https://web.archive.org/https://xwebun.org/microsofte-kurdi-li-zimanen-xwe-yen-wergere-zede-kir arşîv, Xwebûn.org, 24.08.2020

text: Facebook û Google ragihandine, ku dê beşdariyê di kampîna cîhanî ya rûbirûbûna koronayê bibin û ji bo wê yekê jî dê dest bi hewldaneke cuda bikin û dê li ser torên civakî çavdêriya tevgera bikarhêneran bikin.

ref: Li Ormiyê 13% ji bikarhênerên madeyên hişber jin in https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/sa7a/03052014 arşîv, Rûdaw, 08.04.2020

text: Hat zanîn, li parêzgeha Ormiyê ya Rojhilatê Kurdistanê rêjeya kesên ku madeyên hoşber bikar tînin roj bi roj zêde dibe û 13% ji bikarhênerên madeyên hişber jin in.

forms:
bikarêner
bikarîner
bikarhîner
bikarber

etymology_text: bi + kar + -hêner (= -îner).

корисник

roman: korisnik

потрошувач

roman: potrošuvač

потребитель

roman: potrebítel'

потребительница

roman: potrebítel'nica

клиент

roman: klijént

ipa: /bɪkɑːɾheːˈnɛɾ/


welat

glosses: niştiman, dewlet, weten, memleket, war, dewal

text: Kurdistan welatê kurdan e.

text:
Welatê min tu yî bûka cîhan î
Hemî bax û bihuşt û mêrg û kanî
Şepal û şeng û şox û naz û gewr î
Gelek şêrîn û rind û pir ciwan î
Serî taca Selahedînê Kurd î
Enî roj e di birca asîmanî
Du birhên te kevanê Rustemê Zal
Duzulfên te ji tîrên qehremanî

ref: Cegerxwîn

forms:
وهلات
ax
bajar
cih
cîhan
der
dever
dinya
eyalet
gund
herêm
navçe
parêzgeh
parzemîn
wîlayet
xak
zemîn

etymology_text: Hevreha soranî وڵات (wiłat), herdu ji wîlayet ji erebî وِلَايَة (wilayeᵗ), ji eynî rehî: walî, welayet, eyalet, ewliya, welî, mewla, mewalî, mal...

وڵات

roman: wllat

аҳәынҭқарра

roman: āh°̍əntkārrā

хэку

roman: xăk°

улка

roman: ulka

モシㇼ

roman: mosir

ил

roman: il

дәүләт

roman: däwlät

краі́на

roman: kraína

дзяржа́ва

roman: dzjaržáva

দেশ

roman: deś

রাষ্ট্র

roman: raśṭr

страна́

roman: straná

роди́на

roman: rodína

държа́ва

roman: dǎržáva

နိုင်ငံ

roman: nuingngam

мохк

roman: moχk

махкалла

roman: maχkalla

ᎠᏰᏟᎤᏙᏢᏒ

roman: ayetliudotlvsv

гоцзя

roman: goczi͡a

國家

roman: kok-ka

нутэнут

roman: nutėnut

государство

roman: gosudarstvo

بَلَد

roman: balad

وَطَن

roman: waṭan

երկիր

roman: erkir

պետություն

roman: petutʻyun

کِشوَر

roman: kešvar

میهَن

roman: mihan

سَرزَمین

roman: sarzamin

ქვეყანა

roman: kveq̇ana

राष्ट्र

roman: rāṣṭra

אֶרֶץ

roman: érets

מְדִינָה

roman: m'diná

ದೇಶ

roman: dēśa

مُلک

roman: mulk

өлкө

roman: ölkö

мамлекет

roman: mamleket

රට

roman: raṭa

나라

roman: nara

국가

roman: gukga

пачалыкъ

roman: paçalıq

уьлке

roman: ülke

ປະເທດ

roman: pa thēt

ເມືອງ

roman: mư̄ang

ຊາດ

roman: sāt

уьлкве

roman: ülk°e

ᦵᦙᦲᧂ

roman: moeng

ولات

roman: wlạt

држава

roman: država

земја

roman: zemja

нација

roman: nacija

രാജ്യം

roman: rājyaṃ

ᡤᡠᡵᡠᠨ

roman: gurun

ქიანა

roman: kiana

ქიჸანა

roman: kiʾana

улс

roman: uls

гүрэн

roman: güren

орон

roman: oron

دۆلەت

roman: dölet

مەملىكەت

roman: memliket

مملکت

roman: mamlakat

ਦੇਸ਼

roman: dēś

ਮੂਲਕ

roman: mūlak

ਰਾਸ਼ਟਰ

roman: rāśṭar

ел

roman: el

мемлекет

roman: memleket

ⲭⲱⲣⲁ

roman: khōra

ⲕⲁϩⲓ

roman: kahi

госуда́рство

roman: gosudárstvo

держа́ва

roman: deržáva

край

roman: kraj

краї́на

roman: krajína

देश

roman: deśa

землꙗ

roman: zemlja

страна

roman: strana

краина

roman: kraina

давлат

roman: davlat

кишвар

roman: kišvar

தேசம்

roman: tēcam

เมือง

roman: mʉʉang

รัฐ

roman: rát

దేశము

roman: dēśamu

дәүләт

roman: däülät

𐎈𐎆𐎚

roman: ḥwt


dinya

text:
Xwînê we dirêjin ko li şîran cemidî kef
Dinya bûye leylan ji lixavan diwerit kef
Rom û 'ecemê girtiye oxilme bi sef sef

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text: Dinya germ bû. Di wê dinya germê de dîsan sûk tijî mirov bûn.

glosses: Gerdûn, hemî galaksiyên tê zanîn yan bawerkirin ku hene.

glosses: Têkiliyên civakî, têkiliyên navbera mirovan.

glosses: Erd, ax, zevî, zemîn, gerdûn, cîhan, kaînat, alem, unîvers, kozmoz, felek, mirov, civak, civat, exter, xelk, keyhan.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dunya
دنیا
дьнйа

etymology_text: Ji erebî دنياء (dunyai: dinya) ji دناوة (nêzîk bûn) anku wateya bingehîn ya peyvê "derdor" bû, wek di fraza "Dinya tarî bû" de.

дунае

roman: dwnāe

𐔰𐔺𐔵

roman: ayz

ዓለም

roman: ʿaläm

বিশ্ব

roman: bisso

জগত

roman: zogot

পৃথিৱী

roman: prithiwi

দুনীয়া

roman: dunia

дунял

roman: dunjal

донъя

roman: donʺya

свет

roman: svjet

сьвет

roman: sʹvjet

দুনিয়া

roman: duniẏa

জাহান

roman: jahan

কায়েনাত

roman: kaẏenat

বিশ্ব

roman: biś

আলম

roman: alôm

জগত

roman: jôgôt

свят

roman: svjat

ကမ္ဘာ

roman: kambha

ᎡᎶᎯ

roman: elohi

世界

roman: sai³ gaai³

шыҗе

roman: šɨži͡ə

дун-я

roman: dun-i͡a

世界

roman: sṳ-kie

世界

roman: shìjiè

世界

roman: sié-gái

世界

roman: sè-kài

ދުނިޔެ

roman: duniye

عَالَم

roman: ʿālam

աշխարհ

roman: ašxarh

дуннэ

roman: dunnə

буга

roman: buga

جهان

roman: jahân

دنیا

roman: donyâ

عالم

roman: 'âlam

𐌼𐌰𐌽𐌰𐍃𐌴𐌸𐍃

roman: manasēþs

વિશ્વ

roman: viśva

სამყარო

roman: samq̇aro

მსოფლიო

roman: msoplio

दुनिया

roman: duniyā

लोक

roman: lok

संसार

roman: sansār

जगत

roman: jagat

पृथ्वी

roman: pŕthvī

आलम

roman: ālam

जहान

roman: jahān

ज़माना

roman: zamānā

जमाना

roman: jamānā

जग

roman: jag

प्रपंच

roman: prapañc

עוֹלָם

roman: olám

делкә

roman: delkä

аалам

roman: aalam

дүйнө

roman: düynö

ලෝකය

roman: lōkaya

세계

roman: segye

누리

roman: nuri

ໂລກ

roman: lōk

дуьнья

roman: dün’ä

свет

roman: svet

ലോകം

roman: lōkaṃ

дэлхий

roman: delhij

ᠳᠡᠯᠡᠭᠡᠢ

roman: delegei

世界

roman: しけー, sike

дуне

roman: dune

ئالەم

roman: alem

دۇنيا

roman: dunya

زامان

roman: zaman

نړۍ

roman: naṛᶕy

عالم

roman: 'ālam

ਦੁਨੀਆ

roman: dunīā

әлем

roman: älem

дүние

roman: dünie

ⲕⲟⲥⲙⲟⲥ

roman: kosmos

ⲑⲟ

roman: tho

दुनियांण

roman: duniyā̃ṇ

мир

roman: mir

ꠖꠥꠘꠤꠀꠁ

roman: duniai

свѣтъ

roman: světŭ

аьлам

roman: a̱lam

дю’ня

roman: dju’nja

ҷаҳон

roman: jahon

дунё

roman: dunyo

олам

roman: olam

செகம்

roman: cekam

ஞாலம்

roman: ñālam

பார்

roman: pār


dunya

text: Bi rengê jiyana xwe, bi xwiyê xwe, bi hiş û aqilê xwe, bi çê û xirabiya xwe ve dunyayek e


gotin

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: Bi dengekî normal peyivîn (bêyî qîrîn, stirîn yan pistîn).

text:
Her wekî hatiye gotin bê hîsab
Lê neşêm bêjim jî tetwîla Kîtab

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

glosses: Anîn ziman, bi alîkariya ziman peyamek derbirin.

text: Di nivîsê de tê gotin ku...

text: Vê razê ji kesî re nebêje.

text: Wê got: du kîlo sêv bîne.

text: Ez dibêjim ku ew êdî nayê.

text: Bi seetan diaxive lê tiştekî nabêje.

forms:
dibêjim (present)
dibêjî (present)
dibêje (present)
dibêjin (present)
bibêje (imperative singular)
bibêjin (imperative plural)
got (past)
got (past)
got (past)
got (past)
–bêj– (standard root present)
–got– (standard root past)
ez dibêjim (standard indicative present positive)
ez nabêjim (standard indicative present negative)
min got (standard indicative past positive)
min negot (standard indicative past negative)
tu dibêjî (standard indicative present positive)
tu nabêjî (standard indicative present negative)
te got (standard indicative past positive)
te negot (standard indicative past negative)
ew dibêje (standard indicative present positive)
ew nabêje (standard indicative present negative)
wê/wî got (standard indicative past positive)
wê/wî negot (standard indicative past negative)
em dibêjin (standard indicative present positive)
em nabêjin (standard indicative present negative)
me got (standard indicative past positive)
me negot (standard indicative past negative)
hûn dibêjin (standard indicative present positive)
hûn nabêjin (standard indicative present negative)
we got (standard indicative past positive)
we negot (standard indicative past negative)
ew dibêjin (standard indicative present positive)
ew nabêjin (standard indicative present negative)
wan got (standard indicative past positive)
wan negot (standard indicative past negative)
min digot (standard imperfect positive)
min nedigot (standard imperfect negative)
min gotibû (standard positive)
min negotibû (standard negative)
te digot (standard imperfect positive)
te nedigot (standard imperfect negative)
te gotibû (standard positive)
te negotibû (standard negative)
wê/wî digot (standard imperfect positive)
wê/wî nedigot (standard imperfect negative)
wê/wî gotibû (standard positive)
wê/wî negotibû (standard negative)
me digot (standard imperfect positive)
me nedigot (standard imperfect negative)
me gotibû (standard positive)
me negotibû (standard negative)
we digot (standard imperfect positive)
we nedigot (standard imperfect negative)
we gotibû (standard positive)
we negotibû (standard negative)
wan digot (standard imperfect positive)
wan nedigot (standard imperfect negative)
wan gotibû (standard positive)
wan negotibû (standard negative)
ez ê bibêjim (standard future positive)
ez ê nebêjim (standard future negative)
minê gotibe (standard future perfect positive)
minê negotibe (standard future perfect negative)
tu yê bibêjî (standard future positive)
tu yê nebêjî (standard future negative)
teyê gotibe (standard future perfect positive)
teyê negotibe (standard future perfect negative)
ew ê bibêje (standard future positive)
ew ê nebêje (standard future negative)
wê/wîyê gotibe (standard future perfect positive)
wê/wîyê negotibe (standard future perfect negative)
em ê bibêjin (standard future positive)
em ê nebêjin (standard future negative)
meyê gotibe (standard future perfect positive)
meyê negotibe (standard future perfect negative)
hûn ê bibêjin (standard future positive)
hûn ê nebêjin (standard future negative)
weyê gotibe (standard future perfect positive)
weyê negotibe (standard future perfect negative)
ew ê bibêjin (standard future positive)
ew ê nebêjin (standard future negative)
wanê gotibe (standard future perfect positive)
wanê negotibe (standard future perfect negative)
min gotiye (standard perfect positive)
min negotiye (standard perfect negative)
min gotibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
min negotibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
te gotiye (standard perfect positive)
te negotiye (standard perfect negative)
te gotibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
te negotibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî gotiye (standard perfect positive)
wê/wî negotiye (standard perfect negative)
wê/wî gotibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî negotibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
me gotiye (standard perfect positive)
me negotiye (standard perfect negative)
me gotibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
me negotibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
we gotiye (standard perfect positive)
we negotiye (standard perfect negative)
we gotibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
we negotibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
wan gotiye (standard perfect positive)
wan negotiye (standard perfect negative)
wan gotibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
wan negotibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibêjim (standard present subjunctive positive)
(bila) ez nebêjim (standard present subjunctive negative)
(bila) min gotibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) min negotibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibêjî (standard present subjunctive positive)
(bila) tu nebêjî (standard present subjunctive negative)
(bila) te gotibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) te negotibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibêje (standard present subjunctive positive)
(bila) ew nebêje (standard present subjunctive negative)
(bila) wê/wî gotibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî negotibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) em bibêjin (standard present subjunctive positive)
(bila) em nebêjin (standard present subjunctive negative)
(bila) me gotibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) me negotibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibêjin (standard present subjunctive positive)
(bila) hûn nebêjin (standard present subjunctive negative)
(bila) we gotibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) we negotibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibêjin (standard present subjunctive positive)
(bila) ew nebêjin (standard present subjunctive negative)
(bila) wan gotibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) wan negotibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) min bigota (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) min negota (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) min gotibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) min negotibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bigota (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) te negota (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) te gotibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) te negotibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bigota (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî negota (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî gotibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî negotibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bigota (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) me negota (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) me gotibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) me negotibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bigota (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) we negota (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) we gotibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) we negotibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bigota (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) wan negota (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) wan gotibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan negotibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
minê bigota (standard present conditional positive)
minê negota (standard present conditional negative)
minê gotibûya (standard preterite conditional positive)
minê negotibûya (standard preterite conditional negative)
teyê bigota (standard present conditional positive)
teyê negota (standard present conditional negative)
teyê gotibûya (standard preterite conditional positive)
teyê negotibûya (standard preterite conditional negative)
wê/wîyê bigota (standard present conditional positive)
wê/wîyê negota (standard present conditional negative)
wê/wîyê gotibûya (standard preterite conditional positive)
wê/wîyê negotibûya (standard preterite conditional negative)
meyê bigota (standard present conditional positive)
meyê negota (standard present conditional negative)
meyê gotibûya (standard preterite conditional positive)
meyê negotibûya (standard preterite conditional negative)
weyê bigota (standard present conditional positive)
weyê negota (standard present conditional negative)
weyê gotibûya (standard preterite conditional positive)
weyê negotibûya (standard preterite conditional negative)
wanê bigota (standard present conditional positive)
wanê negota (standard present conditional negative)
wanê gotibûya (standard preterite conditional positive)
wanê negotibûya (standard preterite conditional negative)
(tu) bibêje (standard imperative present positive)
(tu) nebêje (standard imperative present negative)
(hûn) bibêjin (standard imperative present positive)
(hûn) nebêjin (standard imperative present negative)
–bê– (root present)
–go– (root past)
ez dibêm (indicative present positive)
ez nabêm (indicative present negative)
min go (indicative past positive)
min nego (indicative past negative)
tu dibêyî (indicative present positive)
tu nabêyî (indicative present negative)
te go (indicative past positive)
te nego (indicative past negative)
ew dibê (indicative present positive)
ew nabê (indicative present negative)
wê/wî go (indicative past positive)
wê/wî nego (indicative past negative)
em dibên (indicative present positive)
em nabên (indicative present negative)
me go (indicative past positive)
me nego (indicative past negative)
hûn dibên (indicative present positive)
hûn nabên (indicative present negative)
we go (indicative past positive)
we nego (indicative past negative)
ew dibên (indicative present positive)
ew nabên (indicative present negative)
wan go (indicative past positive)
wan nego (indicative past negative)
min digo (imperfect positive)
min nedigo (imperfect negative)
min goyibû (positive)
min negoyibû (negative)
te digo (imperfect positive)
te nedigo (imperfect negative)
te goyibû (positive)
te negoyibû (negative)
wê/wî digo (imperfect positive)
wê/wî nedigo (imperfect negative)
wê/wî goyibû (positive)
wê/wî negoyibû (negative)
me digo (imperfect positive)
me nedigo (imperfect negative)
me goyibû (positive)
me negoyibû (negative)
we digo (imperfect positive)
we nedigo (imperfect negative)
we goyibû (positive)
we negoyibû (negative)
wan digo (imperfect positive)
wan nedigo (imperfect negative)
wan goyibû (positive)
wan negoyibû (negative)
ez ê bibêm (future positive)
ez ê nebêm (future negative)
minê goyibe (future perfect positive)
minê negoyibe (future perfect negative)
tu yê bibêyî (future positive)
tu yê nebêyî (future negative)
teyê goyibe (future perfect positive)
teyê negoyibe (future perfect negative)
ew ê bibê (future positive)
ew ê nebê (future negative)
wê/wîyê goyibe (future perfect positive)
wê/wîyê negoyibe (future perfect negative)
em ê bibên (future positive)
em ê nebên (future negative)
meyê goyibe (future perfect positive)
meyê negoyibe (future perfect negative)
hûn ê bibên (future positive)
hûn ê nebên (future negative)
weyê goyibe (future perfect positive)
weyê negoyibe (future perfect negative)
ew ê bibên (future positive)
ew ê nebên (future negative)
wanê goyibe (future perfect positive)
wanê negoyibe (future perfect negative)
min goye (perfect positive)
min negoye (perfect negative)
min goyibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min negoyibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te goye (perfect positive)
te negoye (perfect negative)
te goyibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te negoyibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî goye (perfect positive)
wê/wî negoye (perfect negative)
wê/wî goyibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî negoyibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me goye (perfect positive)
me negoye (perfect negative)
me goyibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me negoyibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we goye (perfect positive)
we negoye (perfect negative)
we goyibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we negoyibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan goye (perfect positive)
wan negoye (perfect negative)
wan goyibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan negoyibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibêm (present subjunctive positive)
(bila) ez nebêm (present subjunctive negative)
(bila) min goyibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min negoyibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibêyî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebêyî (present subjunctive negative)
(bila) te goyibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te negoyibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibê (present subjunctive positive)
(bila) ew nebê (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî goyibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî negoyibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibên (present subjunctive positive)
(bila) em nebên (present subjunctive negative)
(bila) me goyibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me negoyibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibên (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebên (present subjunctive negative)
(bila) we goyibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we negoyibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibên (present subjunctive positive)
(bila) ew nebên (present subjunctive negative)
(bila) wan goyibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan negoyibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bigoya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min negoya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min goyibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min negoyibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bigoya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te negoya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te goyibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te negoyibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bigoya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî negoya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî goyibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî negoyibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bigoya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me negoya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me goyibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me negoyibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bigoya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we negoya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we goyibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we negoyibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bigoya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan negoya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan goyibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan negoyibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bigoya (present conditional positive)
minê negoya (present conditional negative)
minê goyibûya (preterite conditional positive)
minê negoyibûya (preterite conditional negative)
teyê bigoya (present conditional positive)
teyê negoya (present conditional negative)
teyê goyibûya (preterite conditional positive)
teyê negoyibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bigoya (present conditional positive)
wê/wîyê negoya (present conditional negative)
wê/wîyê goyibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê negoyibûya (preterite conditional negative)
meyê bigoya (present conditional positive)
meyê negoya (present conditional negative)
meyê goyibûya (preterite conditional positive)
meyê negoyibûya (preterite conditional negative)
weyê bigoya (present conditional positive)
weyê negoya (present conditional negative)
weyê goyibûya (preterite conditional positive)
weyê negoyibûya (preterite conditional negative)
wanê bigoya (present conditional positive)
wanê negoya (present conditional negative)
wanê goyibûya (preterite conditional positive)
wanê negoyibûya (preterite conditional negative)
(tu) bibê (imperative present positive)
(tu) nebê (imperative present negative)
(hûn) bibên (imperative present positive)
(hûn) nebên (imperative present negative)
–vê– (root present)
ez divêm (indicative present positive)
ez navêm (indicative present negative)
tu divêyî (indicative present positive)
tu navêyî (indicative present negative)
ew divê (indicative present positive)
ew navê (indicative present negative)
em divên (indicative present positive)
em navên (indicative present negative)
hûn divên (indicative present positive)
hûn navên (indicative present negative)
ew divên (indicative present positive)
ew navên (indicative present negative)
ez ê bivêm (future positive)
ez ê nevêm (future negative)
tu yê bivêyî (future positive)
tu yê nevêyî (future negative)
ew ê bivê (future positive)
ew ê nevê (future negative)
em ê bivên (future positive)
em ê nevên (future negative)
hûn ê bivên (future positive)
hûn ê nevên (future negative)
ew ê bivên (future positive)
ew ê nevên (future negative)
(bila) ez bivêm (present subjunctive positive)
(bila) ez nevêm (present subjunctive negative)
(bila) tu bivêyî (present subjunctive positive)
(bila) tu nevêyî (present subjunctive negative)
(bila) ew bivê (present subjunctive positive)
(bila) ew nevê (present subjunctive negative)
(bila) em bivên (present subjunctive positive)
(bila) em nevên (present subjunctive negative)
(bila) hûn bivên (present subjunctive positive)
(bila) hûn nevên (present subjunctive negative)
(bila) ew bivên (present subjunctive positive)
(bila) ew nevên (present subjunctive negative)
(tu) bivê (imperative present positive)
(tu) nevê (imperative present negative)
(hûn) bivên (imperative present positive)
(hûn) nevên (imperative present negative)
–wê– (root present)
ez diwêm (indicative present positive)
ez nawêm (indicative present negative)
tu diwêyî (indicative present positive)
tu nawêyî (indicative present negative)
ew diwê (indicative present positive)
ew nawê (indicative present negative)
em diwên (indicative present positive)
em nawên (indicative present negative)
hûn diwên (indicative present positive)
hûn nawên (indicative present negative)
ew diwên (indicative present positive)
ew nawên (indicative present negative)
ez ê biwêm (future positive)
ez ê newêm (future negative)
tu yê biwêyî (future positive)
tu yê newêyî (future negative)
ew ê biwê (future positive)
ew ê newê (future negative)
em ê biwên (future positive)
em ê newên (future negative)
hûn ê biwên (future positive)
hûn ê newên (future negative)
ew ê biwên (future positive)
ew ê newên (future negative)
(bila) ez biwêm (present subjunctive positive)
(bila) ez newêm (present subjunctive negative)
(bila) tu biwêyî (present subjunctive positive)
(bila) tu newêyî (present subjunctive negative)
(bila) ew biwê (present subjunctive positive)
(bila) ew newê (present subjunctive negative)
(bila) em biwên (present subjunctive positive)
(bila) em newên (present subjunctive negative)
(bila) hûn biwên (present subjunctive positive)
(bila) hûn newên (present subjunctive negative)
(bila) ew biwên (present subjunctive positive)
(bila) ew newên (present subjunctive negative)
(tu) biwê (imperative present positive)
(tu) newê (imperative present negative)
(hûn) biwên (imperative present positive)
(hûn) newên (imperative present negative)
گۆتن
готьн

etymology_text:
GOTIN: Hevreha avestayî geob-, farisiya kevn [skrîpt hewce ye] (g-u-b-t-i-y /gaubataiy/, “bi xwe gotin”), farisiya navîn 𐫃𐫇𐫛𐫤𐫗 (gwptn /guften/), farisî گفتن (guften), ji proto-îranî *gáwbati ku binyata wê a bixwe vebirrî nîne. Li gor Chyet belkî hevreha weep/wept (girîn, rondikbarandin) ya îngilîzî be.
Bi gengaziyeke mezin ji farisî ye ji ber ku di partî (zimanekî bakur-rojhilhatî) de lêkereke hevreha farisî گفتن (guften) nayê dîtin. Forma farisî di zimanên din ên îranî de jî dema bihurî standard kiriye tevî ku xwemalî nebe jî. /uft/ ên navdêrên farisî di kurdî de yeksanî /ot/ dibin nê /uft/ên lêkeran bi pirranî dibe /eft/ (bide ber farisî شنفتن (/şinuften/) û soranî ژنەفتن (jneftin)) û forma xwemalî a di kurdî de wê bibûya /*geftin/ ku jixwe wek vegeftin heye. Heke wisan bibe, a xwemalî bêtin (wek di galebêt (“galegot”) de) ve cih kiriye.
-BÊJ-: hevreha hewramî watey û rehê wê yê dema niha -waç-, zazakî vatene û rehê wê yê dema niha -vaj-, pehlewî waz- (binere: awaz), avestayî wac-, sanskrîtî वच् (vac: axivîn) û वक्ति (vakti: ew diaxive), latînî vox, hemû ji proto-hindûewropî *wekʷ-.

ܐܡܪ

roman: 'émar

ক

roman: ko

әйтеү

roman: äytew

тейеү

roman: teyew

гавары́ць

roman: havarýcʹ

сказа́ць

roman: skazácʹ

каза́ць

roman: kazácʹ

বলা

roman: bôla

произнасям

roman: proiznasjam

ဆို

roman: hcui

ပြော

roman: prau:

ала

roman: ala

ᏂᎦᏪᎠ

roman: nigawea

說

roman: shuō

告訴

roman: gàosu

講

roman: kóng, káng

讲

roman: kóng

说

roman: seh

قَالَ

roman: qāla

قال

roman: ʾāl

قَال

roman: gāl

قال

roman: qāl

حكى

roman: ḥaka

ասել

roman: asel

гӫндэй

roman: gjöndəj

гунми

roman: gunmi

گفتن

roman: goftan

𐌵𐌹𐌸𐌰𐌽

roman: qiþan

თქმა

roman: tkma

ლაპარაკი

roman: laṗaraḳi

कहना

roman: kahnā

אָמַר

roman: amár

келх

roman: kelx

وَنُن

roman: vanun

دَپُن

roman: dapun

айтуу

roman: aytuu

කියනවා

roman: kiyanawā

шуны

roman: šuny

म्हणचे

roman: mhaṇce

말하다

roman: malhada

말씀하다

roman: malsseumhada

демек

roman: demek

айтмакъ

roman: aytmaq

ເວົ້າ

roman: wao

ກ່າວ

roman: kāo

кажува

roman: kažuva

каже

roman: kaže

പറയുന്നു

roman: paṟayunnu

ശബ്ദിക്കുന്നു

roman: śabdikkunnu

म्हणणे

roman: mhaṇṇe

хэлэх

roman: heleh

भन्नु

roman: bhannu

बोल्नु

roman: bolnu

କହିବା

roman: kôhiba

سویلهمك

roman: söylemek

دېمەك

roman: dëmek

ويل

roman: wayᶕl

اظهارول

roman: ezhārawᶕl

ਕਹਿਣਾ

roman: kahiṇā

айту

roman: aitu

деу

roman: deu

говори́ть

roman: govorítʹ

сказа́ть

roman: skazátʹ

वदति

roman: vádati

भाषते

roman: bhāṣate

विवक्ति

roman: vívakti

چَوَڻُ

roman: chavaNu

казати

roman: kazati

мълвити

roman: mŭlviti

говорити

roman: govoriti

гуфтан

roman: guftan

சொல்

roman: col

กล่าว

roman: glàao

พูด

roman: pûut

చెప్పు

roman: ceppu

әйтергә

roman: äytergä

дияргә

roman: diyargä

ལབ

roman: lab

གསུངས

roman: gsungs

шуыны

roman: šuyny

говори́ти

roman: hovorýty

каза́ти

roman: kazáty

сказа́ти

roman: skazáty

ថា

roman: thaa

និយាយ

roman: niyiəy

эт

roman: et

זאָגן

roman: zogn

λέγω

roman: légō

φημί

roman: phēmí

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-gotin.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-gotin.wav

hyphenation: go·tin


gotin

text: Min ti ji gotina wî fam nekir.

text: Maneya vê gotinê çi ye?

text: Gotina wî ji me re hat.

text: Divê zarrok bi gotina dêbavên xwe bikin.

forms: گۆتن

телмәр

roman: telmär

мо́ва

roman: móva

гаво́рка

roman: havórka

маўле́нне

roman: maŭljénnje

কথা

roman: kôtha

বাক

roman: bak

জবান

roman: jôban

го́вор

roman: góvor

реч

roman: reč

語言

roman: yǔyán

說話

roman: shuōhuà

演說

roman: yǎnshuō

حَدِيث

roman: ḥadīṯ

خُطْبَة

roman: ḵuṭba

كَلَام

roman: kalām

قَوْل

roman: qawl

نُطْق

roman: nuṭq

խոսք

roman: xoskʻ

گفتار

roman: goftâr

سخن

roman: soxan

صحبت

roman: sohbat

کلام

roman: kalâm

სიტყვა

roman: siṭq̇va

მეტყველება

roman: meṭq̇veleba

उक्ति

roman: ukti

बात

roman: bāt

बातचीत

roman: bātcīt

बोल

roman: bol

तक़रीर

roman: taqrīr

דיבור / דִּבּוּר

roman: dibúr

речь

roman: reçʹ

сүйлөө

roman: süylöö

말

roman: mal

말하기

roman: malhagi

연설

roman: yeonseol

говор

roman: govor

സംസാരം

roman: saṃsāraṃ

ᡤᡳᠰᡠᠨ

roman: gisun

илтгэл

roman: iltgel

үг

roman: üg

сөз

roman: söz

сөйлеу

roman: söileu

речь

roman: rečʹ

дар ре́чи

roman: dar réči

говоре́ние

roman: govorénije

ᱨᱳᱲ

roman: roṛ

рѣчь

roman: rěčĭ

гап

roman: gap

сухан

roman: suxan

ถ้อย

roman: tɔ̂ɔi

พาท

roman: pâat

گُف٘تار

roman: guftār

سُخَن

roman: suxān

го́вір

roman: hóvir

мо́влення

roman: móvlennja

λόγος

roman: lógos

ομιλία

roman: omilía


hebûn

glosses: Xwediya/ê tiştekî bûn, xudana/ê tiştekî bûn.

text: Wî çend bira hebûn?

text: Min gelek kitêb hene.

text:
Ma bi bala hilkişêtin 'aqibet çî bit selab
Ehremin te'lîm-i da bû Ebyedî dest tê hebû
Pir bi vê te'lîm û rayê hatibû çûbû xitab

text: Sê kes li wir hebûn.

forms:
ههبوون
heyîn
hewûn

etymology_text: Ji he- + bûn.

бар

roman: bar

мець

roman: mjecʹ

и́мам

roman: ímam

မှာ

roman: hma

ရှိ

roman: hri.

ᎤᎭ

roman: uha

ᎤᏁᎭ

roman: uneha

ᎤᏩᎧᎭ

roman: uwakaha

ᎤᎾᎠ

roman: unaa

ю

roman: i͡u

有

roman: yû

有

roman: yǒu

擁有

roman: yōngyǒu

有

roman: ô, īu

рытык

roman: rytyk

مَلَكَ

roman: malaka

اِمْتَلَكَ

roman: imtalaka

تَمَلَّكَ

roman: tamallaka

ունենալ

roman: unenal

داشتن

roman: dâštan

𐌷𐌰𐌱𐌰𐌽

roman: haban

ფლობს

roman: plobs

აქვს

roman: akvs

ჰყავს

roman: hq̇avs

रखना

roman: rakhnā

...के पास

roman: ...ke pās

болуу

roman: boluu

있다

roman: itda

가지다

roman: gajida

갖다

roman: gatda

ມີ

roman: mī

ᦙᦲ

roman: mii

има

roman: ima

preposition

sense: xwedî bûn, di dest de bûn

għandi

roman: I have

għandek

roman: you have

għandu

roman: he has

байх

roman: bajh

...सँग हुनु

roman: ...sãg hunu

име́ть

roman: imétʹ

имѣти

roman: iměti

မီး

roman: míi

доштан

roman: doštan

ᨾᩦ

roman: mi

ⴻⵍ

roman: el

ལ་དོན

roman: la don

... کے پاس

roman: ... ke pās

ма́ти

roman: máty

មាន

roman: miən

האָבן

roman: hobn

έχω

roman: écho

ἔχω

roman: ékhō

κέκτημαι

roman: kéktēmai

існава́ць

roman: isnavácʹ

съществувам

roman: sǎštestvuvam

存在

roman: cyun⁴ zoi⁶

存在

roman: cúnzài

存在

roman: chûn-chāi / chûn-chǎi

وُجِدَ

roman: wujida

գոյություն ունենալ

roman: goyutʻyun unenal

լինել

roman: linel

زیستن

roman: zistan

وجود داشتن

roman: vojud dâštan

არსებობა

roman: arseboba

ज़िन्दा होना

roman: zindā honā

бар болуу

roman: bar boluu

존재하다

roman: jonjaehada

егзисти́ра

roman: egzistíra

постои

roman: postoi

бар болу

roman: bar bolu

существова́ть

roman: suščestvovátʹ

вуҷуд доштан

roman: vujud doštan

існува́ти

roman: isnuváty

មាន

roman: mien

עקסיסטירן

roman: eksistirn

υπάρχω

roman: ypárcho

υφίσταμαι

roman: yfístamai

ὑπάρχω

roman: hupárkhō

ipa: /hɛˈbuːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-hebûn.wav

hyphenation: he·bûn


hebûn

glosses: bûnewerî, di jiyanê de bûn, jîndarî, wicûd, heyîn, peydabûn

text: Hebûna kurdan li Ewropayê.

glosses: Mal, milk, zengînî, dewlemendî, dewlet, tiştên mirovî hene

text: Hebûna mal û milk.

etymology_text: Ji he- + bûn. Hevrehasoranî هەبوون (hebûn), zazakî estene, farisî هستن. Lê ne hevreha almanî haben yan îngilîzî have e.

притежание

roman: pritežanie

佔有

roman: zhànyǒu

مُلْكِيّة

roman: mulkiyya

حَوْزَة

roman: ḥawza

عُهْدَة

roman: ʿuhda

облада́ние

roman: obladánije

владе́ние

roman: vladénije

κατοχή

roman: katochí

ιδιοκτησία

roman: idioktisía

κυριότητα

roman: kyriótita

κτῆσις

roman: ktêsis

κατοχή

roman: katokhḗ

існава́нне

roman: isnavánnje

быццё

roman: byccjó

অস্তিত্ব

roman: ôśtit

ওজুদ

roman: ojud

съществу́ване

roman: sǎštestvúvane

битие

roman: bitie

ဇာတ်

roman: jat

存在

roman: cyun⁴ zoi⁶

存在

roman: cúnzài

adanya

sense: peydabûn, wucûd

وُجُود

roman: wujūd

وجود

roman: wugūd

գոյություն

roman: goyutʻyun

هستی

roman: hasti

بوش

roman: boveš

અસ્તિત્વ

roman: astitva

भाव

roman: bhāv

קִיּוּם

roman: kiyúm

жашоо

roman: caşoo

존재

roman: jonjae

ຊີບ

roman: sīp

ຊີວະ

roman: sī wa

ຊີວາລັຍ

roman: sī wā lai

ຊີວິດ

roman: sī wit

ພະວາພົບ

roman: pha wā phop

ພາວະ

roman: phā wa

постоење

roman: postoenje

тіршілік

roman: tırşılık

болмыс

roman: bolmys

существова́ние

roman: suščestvovánije

бытие́

roman: bytijé

экзисте́нция

roman: ekzistɛ́ncija

ҳастӣ

roman: hastī

ชีพ

roman: chîip

існува́ння

roman: isnuvánnja

буття́

roman: buttjá

עקסיסטענץ

roman: eksistents

ύπαρξη

roman: ýparxi


xwendin

glosses: Herfên nivîsî bi deng yan di dilê xwe de gotin.

text: Ez vê pirtûkê dixwînim.

text: Keçikan ji hemalî re got: "Here tiştê ku li ser derî nivîsandiye, bixwîne.!"

ref: Çîroka Hezar û Şevekê, werger: Serdar Roşan, Weşanên Nûdem

text:
Bête xwendin ger li avê û vexwit
Rehmî nazil cumleê 'îlet dibit

ref: Mela Hisênê Bateyî

text: Wî fransî xwendiye.

text: Min Quran û heft çîrokên wê, pirtûkên gir yên zanayên mezin xwendine; min ilmê stêrkan xwendiye; min gotinên şaîran xwendine. Bi kurtî: Min wisa bi zanabûn û daxwaz ilim xwendiye ku ez bi rehetî dikarim bêjim, ez ji hevdemên xwe xwendetirim.

text: Em li dibistanê kurdî, dîrokê, matematîkê û biyolojiyê dixwînin.

text: Bilbil li ser sorgulan dixwînin.

text: Dibe ku jî li vî gundî meleyek hebe, bi dengê xwe yê zîz li ser Ûsiv bixwîne.

ref: Dara Hinarê, Yaşar Kemal, Weşanên Nûdem

glosses: wîçîn, wîtîn, fîtîn ji bo firende, teyr û tûran û kêzikan

text: Kevokê berkurka xwe dagirt, dest bi xwendinê kir û di hundurê odê de çû û hat.

forms:
dixwînim (present)
dixwînî (present)
dixwîne (present)
dixwînin (present)
bixwîne (imperative singular)
bixwînin (imperative plural)
xwend (past)
xwend (past)
xwend (past)
xwend (past)
–xwîn– (root present)
–xwend– (root past)
ez dixwînim (indicative present positive)
ez naxwînim (indicative present negative)
min xwend (indicative past positive)
min nexwend (indicative past negative)
tu dixwînî (indicative present positive)
tu naxwînî (indicative present negative)
te xwend (indicative past positive)
te nexwend (indicative past negative)
ew dixwîne (indicative present positive)
ew naxwîne (indicative present negative)
wê/wî xwend (indicative past positive)
wê/wî nexwend (indicative past negative)
em dixwînin (indicative present positive)
em naxwînin (indicative present negative)
me xwend (indicative past positive)
me nexwend (indicative past negative)
hûn dixwînin (indicative present positive)
hûn naxwînin (indicative present negative)
we xwend (indicative past positive)
we nexwend (indicative past negative)
ew dixwînin (indicative present positive)
ew naxwînin (indicative present negative)
wan xwend (indicative past positive)
wan nexwend (indicative past negative)
min dixwend (imperfect positive)
min nedixwend (imperfect negative)
min xwendibû (positive)
min nexwendibû (negative)
te dixwend (imperfect positive)
te nedixwend (imperfect negative)
te xwendibû (positive)
te nexwendibû (negative)
wê/wî dixwend (imperfect positive)
wê/wî nedixwend (imperfect negative)
wê/wî xwendibû (positive)
wê/wî nexwendibû (negative)
me dixwend (imperfect positive)
me nedixwend (imperfect negative)
me xwendibû (positive)
me nexwendibû (negative)
we dixwend (imperfect positive)
we nedixwend (imperfect negative)
we xwendibû (positive)
we nexwendibû (negative)
wan dixwend (imperfect positive)
wan nedixwend (imperfect negative)
wan xwendibû (positive)
wan nexwendibû (negative)
ez ê bixwînim (future positive)
ez ê nexwînim (future negative)
minê xwendibe (future perfect positive)
minê nexwendibe (future perfect negative)
tu yê bixwînî (future positive)
tu yê nexwînî (future negative)
teyê xwendibe (future perfect positive)
teyê nexwendibe (future perfect negative)
ew ê bixwîne (future positive)
ew ê nexwîne (future negative)
wê/wîyê xwendibe (future perfect positive)
wê/wîyê nexwendibe (future perfect negative)
em ê bixwînin (future positive)
em ê nexwînin (future negative)
meyê xwendibe (future perfect positive)
meyê nexwendibe (future perfect negative)
hûn ê bixwînin (future positive)
hûn ê nexwînin (future negative)
weyê xwendibe (future perfect positive)
weyê nexwendibe (future perfect negative)
ew ê bixwînin (future positive)
ew ê nexwînin (future negative)
wanê xwendibe (future perfect positive)
wanê nexwendibe (future perfect negative)
min xwendiye (perfect positive)
min nexwendiye (perfect negative)
min xwendibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nexwendibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te xwendiye (perfect positive)
te nexwendiye (perfect negative)
te xwendibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nexwendibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî xwendiye (perfect positive)
wê/wî nexwendiye (perfect negative)
wê/wî xwendibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nexwendibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me xwendiye (perfect positive)
me nexwendiye (perfect negative)
me xwendibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nexwendibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we xwendiye (perfect positive)
we nexwendiye (perfect negative)
we xwendibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nexwendibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan xwendiye (perfect positive)
wan nexwendiye (perfect negative)
wan xwendibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nexwendibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bixwînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nexwînim (present subjunctive negative)
(bila) min xwendibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nexwendibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bixwînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nexwînî (present subjunctive negative)
(bila) te xwendibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nexwendibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixwîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nexwîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî xwendibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexwendibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bixwînin (present subjunctive positive)
(bila) em nexwînin (present subjunctive negative)
(bila) me xwendibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nexwendibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bixwînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nexwînin (present subjunctive negative)
(bila) we xwendibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nexwendibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixwînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nexwînin (present subjunctive negative)
(bila) wan xwendibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nexwendibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bixwenda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nexwenda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min xwendibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nexwendibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bixwenda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nexwenda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te xwendibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nexwendibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bixwenda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexwenda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî xwendibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexwendibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bixwenda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nexwenda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me xwendibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nexwendibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bixwenda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nexwenda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we xwendibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nexwendibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bixwenda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nexwenda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan xwendibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nexwendibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bixwenda (present conditional positive)
minê nexwenda (present conditional negative)
minê xwendibûya (preterite conditional positive)
minê nexwendibûya (preterite conditional negative)
teyê bixwenda (present conditional positive)
teyê nexwenda (present conditional negative)
teyê xwendibûya (preterite conditional positive)
teyê nexwendibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bixwenda (present conditional positive)
wê/wîyê nexwenda (present conditional negative)
wê/wîyê xwendibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nexwendibûya (preterite conditional negative)
meyê bixwenda (present conditional positive)
meyê nexwenda (present conditional negative)
meyê xwendibûya (preterite conditional positive)
meyê nexwendibûya (preterite conditional negative)
weyê bixwenda (present conditional positive)
weyê nexwenda (present conditional negative)
weyê xwendibûya (preterite conditional positive)
weyê nexwendibûya (preterite conditional negative)
wanê bixwenda (present conditional positive)
wanê nexwenda (present conditional negative)
wanê xwendibûya (preterite conditional positive)
wanê nexwendibûya (preterite conditional negative)
(tu) bixwîne (imperative present positive)
(tu) nexwîne (imperative present negative)
(hûn) bixwînin (imperative present positive)
(hûn) nexwînin (imperative present negative)
خوهندن
خواندن
xwandin
nivîsîn

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *swen- (“deng dan, deng jê hatin; gazî kirin”),
proto-îranî *hwen,
avestayî: xven-,
partî: xw'n-,
pehlewî: xw'n-,
sogdî: xw'n-,
farisî: خواندن (xᵛanden - rehê dema niha -xan-),
osetî: xwinîn,
belûçî: wan-,
kurmancî: xwendin /-xwîn-,
soranî: خوێندن (xwêndin) (xwêndin - rehê dema niha -xwên-),
hewramî: wanay / -wan-,
zazakî: wendene (rehê dema niha -wen-),
sanskrîtî: sveneti- (deng dan, deng jê hatin),
latînî: sonus, sound, sonic (deng),
almanî: Schwan (qû - ji ber dengê xwe),
îngilîzî: swan (qû)
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 144 ,
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 88,
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

ⵖⵔ

roman: ɣr

ማንበብ

roman: manbäb

পঢ়

roman: porh

уҡыу

roman: uqïw

чыта́ць

roman: čytácʹ

прачыта́ць

roman: pračytácʹ

পড়া

roman: pôṛa

чета́

roman: četá

прочета́

roman: pročetá

ဖတ်

roman: hpat

စာဖတ်

roman: cahpat

деша

roman: deša

ᎠᎪᎵᏰᎠ

roman: agoliyea

нян

roman: ni͡an

кан

roman: kan

дў

roman: dw

讀

roman: dú

看

roman: kàn

讀

roman: tha̍k, tho̍k

калевэтгавык

roman: kalevėtgavyk

вула

roman: vula

قَرَأَ

roman: qaraʾa

قَرَا

roman: gara

قِري

roman: giri

կարդալ

roman: kardal

ընթերցել

roman: əntʻercʻel

таӈ-

roman: taŋ-

таң-

roman: taң-

خواندن

roman: xândan

خوندن

roman: xundan

𐌰𐌽𐌰𐌺𐌿𐌽𐌽𐌰𐌽

roman: anakunnan

વાંચવું

roman: vā̃cvũ

კითხვა

roman: ḳitxva

पढ़ना

roman: paṛhnā

קָרָא

roman: kará

پَرُن

roman: parun

окуу

roman: okuu

කියවනවා

roman: kiyawanawā

वाजचे

roman: vāj(ü)ce

읽다

roman: ikda

meldar

roman: מילדאר

ອ່ານ

roman: ʼān

чита

roman: čita

വായിക്കുക

roman: vāyikkuka

വായന

roman: vāyana

ᡨᡠᠸᠠᠮᠪᡳ

roman: tuwambi

वाचणे

roman: vāċṇe

унших

roman: unših

ᠤᠩᠰᠢᠬᠤ

roman: ungsiqu

पढ्नु

roman: paḍhnu

読むん

roman: yumun

ପଢିବା

roman: pôḍhiba

ئوقۇماق

roman: oqumaq

لوستل

roman: lwastǝl

оқу

roman: oqu

чита́ть

roman: čitátʹ

прочита́ть

roman: pročitátʹ

ло̄гкэ

roman: lōgke

पठ्

roman: paṭh

पठति

roman: paṭhati

پڙهڻ

roman: parhanu

ꠙꠠꠣ

roman: foṛa

читати

roman: čitati

чьтати

roman: čĭtati

လူလိၵ်ႈ

roman: lǔu līk

ဢၢၼ်ႇ

roman: ʼàan

хондан

roman: xondan

வாசி

roman: vāci

படி

roman: paṭi

อ่าน

roman: àan

చదువు

roman: caduvu

укырга

roman: uqırga

ཀློག

roman: klog

ལྗགས་ཀློག

roman: ljags klog

чита́ти

roman: čytáty

прочита́ти

roman: pročytáty

មើល

roman: məəl

អាន

roman: ʼaan

аах

roman: aax

לייענען

roman: leyenen

לעזן

roman: lezn

διαβάζω

roman: diavázo

ἀναγιγνώσκω

roman: anagignṓskō

ἐντυγχάνω

roman: entunkhánō

ἀναλέγω

roman: analégō

ἀνανέμω

roman: ananémō

hyphenation: xwen·din


xwendin

glosses: Gotina tiştên nivîsandî bi deng yan di dilê xwe de.

text: Xwendina kitêban.

text: Xwendina qanûnê.


stirîn

glosses: stiran gotin, bi stirankî axiftin, bi muzîk kirina dengê xwe bi taybetî peyv digel muzîkê

forms:
سترین
strîn
sitrîn
sitirîn
stirandin

etymology_text: Têkildarî stiran.


stran

forms:
ستران
sitiran
sitran
stiran
awaz
helbest
muzîk

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *ḱlew- (bihîstin, guh lê bûn), hevreha strîn (stran gotin) ya kurdî, sraweyye- (ragihandin, bi deng xwendin) ya avestayî û surûden (strandin, kirin stran, bi strankî gotin) ya farisî (> sirûd), श्रोत्र (śrōtra-: guh), श्रुत (śrutá-: bihîst) û शृणोति (śr̥ṇṓti: dibihîze) श्रोमत (śrómata-: navdarî), श्रव (śráva: pesn, meth, sena) yên sanskrîtî, rusî слава (slava) (pesn, meth, sena), îngilîzî hear (bihîstin, guh lê bûn) û loud (dengê bilind) e.

ашәа

roman: āš°ā

орэд

roman: orăd

кожоҥ

roman: kožoŋ

сарын

roman: sarïn

መዝሙር

roman: mäzmur

ܙܡܝܪܬܐ

roman: zmīrtā

ܙܡܪܐ

roman: zmārā

গান

roman: gan

йыр

roman: yïr

пе́сня

roman: pjésnja

пе́сенька

roman: pjésjenʹka

пе́сен

roman: pésen

သီချင်း

roman: sihkyang:

တေး

roman: te:

дуун

roman: duun

илли

roman: illi

йиш

roman: jiš

йир

roman: jir

ᎧᏃᎩᏍᏗ

roman: kanogisdi

гәр

roman: gər

歌

roman: kô

歌曲

roman: gēqǔ

歌

roman: gē

唱兒

roman: chàngr

歌兒

roman: gēr

歌

roman: gŏ

歌

roman: koa, ko, ko͘

юрӑ

roman: jură

ލަވަ

roman: lava

أُغْنِيَّة

roman: ʾuḡniyya

أُغْنِيَة

roman: ʾuḡniya

اغنية

roman: oḡneya

أُغْنِيَة

roman: uḡniya

երգ

roman: erg

морот

roman: morot

моро

roman: moro

آهنگ

roman: âhang

ترانه

roman: tarâne

سرود

roman: sorud

𐍃𐌰𐌲𐌲𐍅𐍃

roman: saggws

𐌻𐌹𐌿𐌸

roman: liuþ

ગીત

roman: gīt

სიმღერა

roman: simɣera

गाना

roman: gānā

गान

roman: gān

गाथ

roman: gāth

तराना

roman: tarānā

गाथा

roman: gāthā

שִׁיר

roman: shir

уэрэд

roman: wărăd

дун

roman: dun

ಗೀತೆ

roman: gīte

ыр

roman: ır

ගීතය

roman: gītaya

сьыланкыв

roman: sʹylankyv

노래

roman: norae

가요

roman: gayo

가곡

roman: gagok

йыр

roman: yır

ເພງ

roman: phēng

ເພັງ

roman: pheng

ბირაფა

roman: birapa

ტრაღოდა

roman: ṭraɣoda

пе́сна

roman: pésna

പാട്ട്

roman: pāṭṭŭ

ഗാനം

roman: gānaṃ

ᡠᠴᡠᠨ

roman: ucun

э̄рыг

roman: è̄ryg

गाणे

roman: gāṇe

морама

roman: morama

мора

roman: mora

дуу

roman: duu

歌

roman: うた, uta

ଗୀତ

roman: gītô

зарӕг

roman: zaræg

ناخشا

roman: naxsha

قوشاق

roman: qoshaq

سرود

roman: sorúd

سندره

roman: sandᶕra

ترانه

roman: tarāná

تڼ

roman: taṇ

غنا

roman: ǧenā

ګانا

roman: gānã

ګانه

roman: gāná

گاݨا

roman: gāṇā

жыр

roman: jyr

ән

roman: än

өлең

roman: öleñ

пе́сня

roman: pésnja

песнь

roman: pesnʹ

пе́сенка

roman: pésenka

пі́сня

roman: písnja


strîn

forms:
distrêm (present)
distrêyî (present)
distrê (present)
distrên (present)
bistrê (imperative singular)
bistrên (imperative plural)
strîm (past)
striyam (past)
strî (past)
striyayî (past)
strî (past)
striya (past)
striyan (past)
سترین
stirîn
strandin
strîngeh

etymology_text: Binêre stran.

ipa: /stɾiːn/

hyphenation: strîn


strîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


strandin

glosses:
Bi rêya eciqandin, vezelandin, kişandin, pêlkirin û dewsandinê çikirina maddeyek yan girseyek homojen ji têkelkirina çend maddeyên din. Wekî ji av û arvan çêkirina hevîr yan jî ji av û axê çêkirina herîyê.
 Kebanîya malê heftê çend caran di leganê de hevîr distrê û nanê tenûrê lê dide

etymology_text: Hevreha farisî گستردن (gosterden, “fireh bûn, belav bûn”), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (wisterden), ji proto-hindûîranî *str̥náHti, dawiyê ji proto-hindûewropî *sterh₃-. Di zimanên din ên kurdî de nemaye. Bide ber avestayî 𐬯𐬙𐬀𐬭- (star-, “fireh bûn”)), latînî sternō (“belav kirin, fireh kirin”), sanskrîtî स्तृणाति (stṛṇā́ti), yûnaniya kevn στόρνῡμι (stórnūmi), slaviya kevn (о)строуити ((o)struiti), îngilîziya kevn strewian (jê >îngilîzî strew).


strandin

glosses: gotina stranan, stran gotin, dengê xwe bilind kirin u goranî gotin

forms: strîn

etymology_text: Ji stran


stirandin

forms:
ستراندن
stirîn

etymology_text: Ji stiran

ipa: /stɪɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: sti·ran·din


sitiran

glosses: Guhartoyeke sitirîn (“ji belayan filitîn”).


sitirîn

glosses: ji belayan filitîn, ji belayan rizgar bûn, ji belayan xilas bûn, tûşî belayan ne bûn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


sitirîn

glosses: filitîna ji belayan, rizgarbûna ji belayan, xilasbûna ji belayan, nebûna li belayan


xwenda

text: Xwendayên kurd yên ku ev yeka ha fêhm kirin, milên xwe lê wergerandin û her yekî ji hêla xwê ve dest avêtin vî karê pîroz.

ref: Firat Cewerî, Kultur, huner û edebiyat, Nûdem, 1996, r. 134, ISBN 91 88592-251

glosses: zana, kesa/ê bi xwendinê xwe gihandiye zanînek bilind

text: Yanê xwendiyêd hemû milletan ekserî kêm ihsan kêm ikram dibin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 60, ISBN 978-605-5683-27-6

forms:
xwendatir (comparative)
herî xwenda (superlative)
xwendatirîn (superlative)
xwanda
xwande
xwende
xwendekar
xwendevan
xwendewar

etymology_text: * xwendin


xwande

forms:
xwandetir (comparative)
herî xwande (superlative)
xwandetirîn (superlative)
xwanda
xwenda
xwende
xwandekar
xwandevan
xwandewar

etymology_text: * xwandin


xwanda

glosses: zana, kesa/ê bi xwandinê xwe gihandiye zanînek bilind

forms:
xwandatir (comparative)
herî xwanda (superlative)
xwandatirîn (superlative)
xwande
xwenda
xwende
xwandekar
xwandevan
xwandewar


xwende

forms:
xwendetir (comparative)
herî xwende (superlative)
xwendetirîn (superlative)
xwanda
xwande
xwenda
xwendekar
xwendevan
xwendewar


zana

glosses:
Kesa/ê ku pirr dizane,
kesa/ê ku gelekî dizane.

text: ...mirofekî qewî camer, dilêr û zana hebû

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 107, ISBN 978-605-5683-27-6

text:
Dilo ya pîr bi kêr nayê
Eger aqil û zanayê
Mebe yoldaşê dunyayê

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
zanatir (comparative)
herî zana (superlative)
zanatirîn (superlative)
زانا
zane
zanistvan
zanyar

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî زانا (zana) (zana), farisî دانا, pehlewî danag, têkilî zanîn-în + -a.

واع

roman: wāʿ

ipa: /zˤɑːˈnɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-zana.wav

hyphenation: za·na


zane

glosses: kesa pirr dizane, kesa/ê gelekî dizane, bîlan

forms:
zanetir (comparative)
herî zane (superlative)
zanetirîn (superlative)
zana
zanistvan
zanyar

etymology_text: Ji zan + -e.

ipa: /zɑːˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-zane.wav

hyphenation: za·ne


xwendewar

glosses: kesa/ê dizane bixwîne (û binivîse); xwenda

forms:
xwendewartir (comparative)
herî xwendewar (superlative)
xwendewartirîn (superlative)
xwandewar
xwenda
xwendekar
xwendevan

etymology_text: Ji xwende + war.


xwandewar

forms:
xwandewartir (comparative)
herî xwandewar (superlative)
xwandewartirîn (superlative)
xwendewar
xwanda
xwandekar
xwandevan

etymology_text: Ji xwande + war.


xwendevan

glosses:
xwendekar, telebe, şagirt, qutabî,
kesa/ê ku li xwendingehekê dixwîne:]

forms:
xwandevan
xwîner
xwenda
xwendekar
xwendewar

etymology_text: Ji xwende + -van

уҡыусы

roman: uqïwsï

чыта́ч

roman: čytáč

чыта́чка

roman: čytáčka

পাঠক

roman: paṭhôk

чита́тел

roman: čitátel

чита́телка

roman: čitátelka

чете́ц

roman: četéc

ဖတ်သူ

roman: hpatsu

讀者

roman: duk⁶ ze²

нянҗя

roman: ni͡anži͡a

讀者

roman: dúzhě

قَارِئ

roman: qāriʾ

قَارِئَة

roman: qāriʾa

ընթերցող

roman: əntʻercʻoġ

خواننده

roman: xânande

વાંચનાર

roman: vā̃cnār

მკითხველი

roman: mḳitxveli

पाठक

roman: pāṭhak

पाठिका

roman: pāṭhikā

रीडर

roman: rīḍar

קוֹרֵא

roman: koré

умшач

roman: umşaç

окуучу

roman: okuuçu

окурман

roman: okurman

독자

roman: dokja

읽는 사람

roman: ingneun saram

ຜູ້ອ່ານ

roman: phū ʼān

читател

roman: čitatel

читателка

roman: čitatelka

уншигч

roman: unšigč

ᠤᠩᠰᠢᠭᠴᠢ

roman: ungsiɣči

ئوقۇغۇچى

roman: oqughuchi

كىتابخان

roman: kitabxan

ئوقۇرمەن

roman: oqurmen

لوستونکى

roman: lwəstúnkay

оқушы

roman: oquşy

оқырман

roman: oqyrman

чита́тель

roman: čitátelʹ

чита́тельница

roman: čitátelʹnica

хонанда

roman: xonanda

укучы

roman: uquçı

кари

roman: qari

номчукчу

roman: nomçukçu

قاری

roman: qārī

អ្នកអាន

roman: ʼnɑɑkʼaan

ааҕааччы

roman: aağaaççı

לייענער

roman: leyener

לייענערין

roman: leyenerin

לעזער

roman: lezer

לעזערין

roman: lezerin

αναγνώστης

roman: anagnóstis

αναγνώστρια

roman: anagnóstria

ἀναγνώστης

roman: anagnṓstēs

ipa: /xʷɛndɛˈvɑːn/

hyphenation: xwen·de·van


xwandevan

text: Xwandevanên vê rojnameyê gelek in.

forms:
xwendevan
xwanda
xwandekar
xwandewar

etymology_text: Ji xwande + -van


-van

glosses: Paşgirek e maneya "çavdêr" dide hin gotinan.

glosses: Paşgirek e maneya "pîşe" yan kar dide hin gotinan.

forms:
-evan
ـڤان
-pan

etymology_text: Hevreha ـوان (-wan) ya soranî, ـبان (-bân) ya farisî, pane- / paneg ya farisiya navîn, avestayî pane (pena, parastin) ji proto-hindûewropî, binêre: payîn.

-сы

roman: -sï

-се

roman: -se

-со

roman: -so

-сө

roman: -sö

...者

roman: -zhě

...家

roman: -jiā

مُـ

roman: mu-

مِـ

roman: mi-

-իչ

roman: -ičʻ

ـکننده

roman: -konande

ـگر

roman: -gar

-чы

roman: -çı

-чи

roman: -çi

-чу

roman: -çu

-чү

roman: -çü

-гч

roman: -gč

-тель

roman: -telʹ

-ник

roman: -nik

-о́вщик

roman: -óvščik

-щик

roman: -ščik

-щи́к

roman: -ščík

-чик

roman: -čik

-ик

roman: -ik

-и́к

roman: -ík

-ец

roman: -ec

-а́тор

roman: -átor

-а́ч

roman: -áč

-ер

roman: -er

-क

roman: -ka

นัก...

roman: nák...

ผู้...

roman: pûu...

คน...

roman: kon...

ช่าง...

roman: châang...

-άς

roman: -ás

-ού

roman: -oú


xwendekar

glosses: Kesê/a ku dibêje an jî dixwîne, canewerê mîna bilbil ku disitrîne.

forms:
خوەندەکار
xwandekar
xwêndkar
xwendkar
xwîndkar
xwênedar
xwenda
xwendevan
xwendewar

etymology_text: Ji xwende (“xwendin”) + -kar.

تِلْمِيذ

roman: tilmīḏ

طالِب

roman: ṭālib

студент

roman: student


xwandekar

forms:
xwendekar
xwêndkar
xwîndkar
xwenda
xwendevan
xwendewar

etymology_text: Ji xwande + kar.


xwêndkar

forms:
xwandekar
xwendekar
xwîndkar
xwenda
xwendevan
xwendewar

etymology_text: Ji xwênd + kar.


xwîndkar

forms:
xwandekar
xwendekar
xwêndkar
xwenda
xwendevan
xwendewar

etymology_text: Ji xwînd + kar.


xwendekarî

forms:
xwandekarî
xwêndkarî
xwîndkarî
xwendatî
xwendevanî
xwendewarî

etymology_text: Ji xwendekar + -î


xwandekarî

forms:
xwendekarî
xwêndkarî
xwîndkarî
xwandatî
xwandevanî
xwandewarî

etymology_text: Ji xwandekar + -î


xwêndkarî

forms:
xwandekarî
xwendekarî
xwîndkarî
xwendatî
xwendevanî
xwendewarî

etymology_text: Ji xwêndkar + -î


xwîndkarî

etymology_text: Ji xwîndkar + -î


fêrgeh

glosses:
cihê fêrkirin û fêrbûnê,
 cihê hînkirin û hînbûnê,
 cihê dersdan û dersxwendinê,
 dezgehên fêrkirinê (wek dibistan, lîse, zanko û hwd.)

forms:
fêrga
fêrge

etymology_text: Ji fêr + geh.


fêrge

glosses: cihê fêrbûn û fêrbûnê, cihê hînkirin û hînbûnê, cihê dersdan û dersxwendinê, dezgehên fêrkirinê (wek dibistan, lîse, zanko û hwd.)

forms:
fêrgeh
fêrga

etymology_text: Ji fêr + ge.


pêşkêşker

glosses: server, rajeker, amûra ku weşana webê tê de tê kirin

forms: پێشكێشكهر

etymology_text: Ji pêşkêş + -ker.

ipa: /peːʃkeːʃˈkɛɾ/

hyphenation: pêş·kêş·ker


daxistin

glosses: Girtin, qepitandin, qifilandin, qifl kirin, qerase kirin.

text: Derî daxe daku sarma neyê hindir.

text:
Wesfên ti mehbûban (B.)
U daxêt gul heyat in (Hej. A. B.)
Ji nexmeya medhan xuban (S. A.)

glosses: Xistin, êxistin, da-anîn, anîn jêr, anîn xwarê, ji cihek bilind anîn derek nizmtir.

glosses: Ji înternetê anîna tiştekî (wêne, dosye, bername...).

text: Min îro gerokekê daxist.

text: Barê kerê daxe.

forms:
dadixim (present)
dadixî (present)
dadixe (present)
dadixin (present)
daxe (imperative singular)
daxin (imperative plural)
daxist (past)
daxist (past)
daxist (past)
daxist (past)
da –x– (root present)
da –xist– (root past)
ez dadixim (indicative present positive)
ez danaxim (indicative present negative)
min daxist (indicative past positive)
min danexist (indicative past negative)
tu dadixî (indicative present positive)
tu danaxî (indicative present negative)
te daxist (indicative past positive)
te danexist (indicative past negative)
ew dadixe (indicative present positive)
ew danaxe (indicative present negative)
wê/wî daxist (indicative past positive)
wê/wî danexist (indicative past negative)
em dadixin (indicative present positive)
em danaxin (indicative present negative)
me daxist (indicative past positive)
me danexist (indicative past negative)
hûn dadixin (indicative present positive)
hûn danaxin (indicative present negative)
we daxist (indicative past positive)
we danexist (indicative past negative)
ew dadixin (indicative present positive)
ew danaxin (indicative present negative)
wan daxist (indicative past positive)
wan danexist (indicative past negative)
min dadixist (imperfect positive)
min danedixist (imperfect negative)
min daxistibû (positive)
min danexistibû (negative)
te dadixist (imperfect positive)
te danedixist (imperfect negative)
te daxistibû (positive)
te danexistibû (negative)
wê/wî dadixist (imperfect positive)
wê/wî danedixist (imperfect negative)
wê/wî daxistibû (positive)
wê/wî danexistibû (negative)
me dadixist (imperfect positive)
me danedixist (imperfect negative)
me daxistibû (positive)
me danexistibû (negative)
we dadixist (imperfect positive)
we danedixist (imperfect negative)
we daxistibû (positive)
we danexistibû (negative)
wan dadixist (imperfect positive)
wan danedixist (imperfect negative)
wan daxistibû (positive)
wan danexistibû (negative)
ez ê daxim (future positive)
ez ê danexim (future negative)
minê daxistibe (future perfect positive)
minê danexistibe (future perfect negative)
tu yê daxî (future positive)
tu yê danexî (future negative)
teyê daxistibe (future perfect positive)
teyê danexistibe (future perfect negative)
ew ê daxe (future positive)
ew ê danexe (future negative)
wê/wîyê daxistibe (future perfect positive)
wê/wîyê danexistibe (future perfect negative)
em ê daxin (future positive)
em ê danexin (future negative)
meyê daxistibe (future perfect positive)
meyê danexistibe (future perfect negative)
hûn ê daxin (future positive)
hûn ê danexin (future negative)
weyê daxistibe (future perfect positive)
weyê danexistibe (future perfect negative)
ew ê daxin (future positive)
ew ê danexin (future negative)
wanê daxistibe (future perfect positive)
wanê danexistibe (future perfect negative)
min daxistiye (perfect positive)
min danexistiye (perfect negative)
min daxistibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min danexistibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te daxistiye (perfect positive)
te danexistiye (perfect negative)
te daxistibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te danexistibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî daxistiye (perfect positive)
wê/wî danexistiye (perfect negative)
wê/wî daxistibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî danexistibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me daxistiye (perfect positive)
me danexistiye (perfect negative)
me daxistibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me danexistibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we daxistiye (perfect positive)
we danexistiye (perfect negative)
we daxistibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we danexistibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan daxistiye (perfect positive)
wan danexistiye (perfect negative)
wan daxistibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan danexistibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez daxim (present subjunctive positive)
(bila) ez danexim (present subjunctive negative)
(bila) min daxistibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min danexistibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu daxî (present subjunctive positive)
(bila) tu danexî (present subjunctive negative)
(bila) te daxistibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te danexistibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew daxe (present subjunctive positive)
(bila) ew danexe (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî daxistibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî danexistibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em daxin (present subjunctive positive)
(bila) em danexin (present subjunctive negative)
(bila) me daxistibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me danexistibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn daxin (present subjunctive positive)
(bila) hûn danexin (present subjunctive negative)
(bila) we daxistibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we danexistibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew daxin (present subjunctive positive)
(bila) ew danexin (present subjunctive negative)
(bila) wan daxistibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan danexistibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min daxista (imperfect subjunctive positive)
(bila) min danexista (imperfect subjunctive negative)
(bila) min daxistibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min danexistibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te daxista (imperfect subjunctive positive)
(bila) te danexista (imperfect subjunctive negative)
(bila) te daxistibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te danexistibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî daxista (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî danexista (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî daxistibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî danexistibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me daxista (imperfect subjunctive positive)
(bila) me danexista (imperfect subjunctive negative)
(bila) me daxistibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me danexistibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we daxista (imperfect subjunctive positive)
(bila) we danexista (imperfect subjunctive negative)
(bila) we daxistibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we danexistibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan daxista (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan danexista (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan daxistibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan danexistibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê daxista (present conditional positive)
minê danexista (present conditional negative)
minê daxistibûya (preterite conditional positive)
minê danexistibûya (preterite conditional negative)
teyê daxista (present conditional positive)
teyê danexista (present conditional negative)
teyê daxistibûya (preterite conditional positive)
teyê danexistibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê daxista (present conditional positive)
wê/wîyê danexista (present conditional negative)
wê/wîyê daxistibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê danexistibûya (preterite conditional negative)
meyê daxista (present conditional positive)
meyê danexista (present conditional negative)
meyê daxistibûya (preterite conditional positive)
meyê danexistibûya (preterite conditional negative)
weyê daxista (present conditional positive)
weyê danexista (present conditional negative)
weyê daxistibûya (preterite conditional positive)
weyê danexistibûya (preterite conditional negative)
wanê daxista (present conditional positive)
wanê danexista (present conditional negative)
wanê daxistibûya (preterite conditional positive)
wanê danexistibûya (preterite conditional negative)
(tu) daxe (imperative present positive)
(tu) danexe (imperative present negative)
(hûn) daxin (imperative present positive)
(hûn) danexin (imperative present negative)
داخستن
daêxistin

etymology_text: Ji da- + xistin.

закрыть

roman: zakrytʹ

закрывать

roman: zakryvatʹ


daxistin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bernav

etymology_text: ber- + nav

ҡушамат

roman: qušamat

мяну́шка

roman: mjanúška

клі́чка

roman: klíčka

на́звішча

roman: názvišča

на́зьвішча

roman: názʹvišča

ডাকনাম

roman: ḍaknam

пря́кор

roman: prjákor

про́звище

roman: prózvište

花名

roman: faa¹ meng²

綽號

roman: chuòhào

外號

roman: wàihào

لَقَب

roman: laqab

كُنْيَة

roman: kunya

اِسْم اَلدَّلَع

roman: ism ad-dalaʿ

մականուն

roman: makanun

کنیه

roman: konye

پاژنام

roman: pâžnâm

მეტსახელი

roman: meṭsaxeli

ზედმეტსახელი

roman: zedmeṭsaxeli

შერქმეული სახელი

roman: šerkmeuli saxeli

उपनाम

roman: upnām

כִּינּוּי חִיבָּה

roman: kinuy khiba

שֵׁם לווַאי

roman: shem levái

ылакап ат

roman: ılakap at

ат

roman: at

애칭

roman: aeching

별명

roman: byeolmyeong

ຊື່ນ້ອຍ

roman: sư̄n ʼa nya

прекар

roman: prekar

хоч

roman: hoč

لەقەم

roman: leqem

لقب

roman: laqáb

лақап

roman: laqap

лақап ат

roman: laqap at

про́звище

roman: prózvišče

псевдони́м

roman: psevdoním

прозва́ние

roman: prozvánije

куния

roman: kuniya

тахаллус

roman: taxallus

кушамат

roman: quşamat

མིང་འདོགས

roman: ming 'dogs

གཅེས་མིང

roman: gces ming

прі́звисько

roman: prízvysʹko

кли́чка

roman: klýčka

សម្មតិនាម

roman: sɑɑmmɔɔteniəm

παρατσούκλι

roman: paratsoúkli

ἐπωνυμία

roman: epōnumía


nasnav

forms: ناسناڤ

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


tomar

glosses:
qeyd, sicil, tescîl kirin, bend,
parastina agahiyan yan berheman bo ku derengtir jî bên bikaranîn

text:
Hatem ji kemalê himmeta weyTomarê sexaweta xwe kir Tey
'Eql û huner û sexa û meydan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses:
qeyd, sicil, bend,
 cihê ku ew tişt tê de tên parastin

forms:
tomer
komar

etymology_text: Ji erebî طُومَار (ṭūmār) ku ew bi xwe jî ji yûnanî τομάριον (tomárion) ji τόμος (tómos).

за́піс

roman: zápis

опис

roman: opis

запис

roman: zapis

سِجِلّ

roman: sijill

за́пись

roman: zápisʹ

реги́стр

roman: regístr

о́пись

roman: ópisʹ

за́пис

roman: zápys

μητρώο

roman: mitróo


tomar

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-tomar.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-tomar.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-tomar.wav


pergal

glosses: sîstem, nîzam, awa û şêweyê kirina tiştekî

glosses: alav, alet, hacet, navgîn, tişta/ê tiştek pê têt kirin

text: Dema babê Besê jina xwe di wê pergala gelek nexweş de dîtî, yekser biryar stand (...)

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

forms:
پەرگال
pirgal
bêpergal
pertal

etymology_text:
Ihtimalen ji siryaniya klasîk ܦܘܪܩܢܐ (purqena, “çareserî, serbestî, azadî, silametî”), belkî bi rêya ermenî փրկիլ (pʻrkil), ji rehê ܦ-ܪ-ܩ (p-r-q-: cuda kirin, ji hev kirin, ferq kirin) ku hevreha "ferq" ya ji erebî ye. Bo guherîna "n > l" bide ber "nimêj > limêj, nivîn > livîn". Heman peyva "purqena" ya aramî serekaniya peyva Furqan (“bernavekî Qur'anê ye”) yê bi rêya erebî ye jî.
Bi maneya alav, amûr deyn ji farisî پرگار (pargâr), ji proto-îranî, ji proto-hindûîranî. Hevreha sogdî [skrîpt hewce ye] (prγrs’y /parγarsē/, “girover”), sanskrîtî प्रकार (prakāra, “cure, form, sirûşt”), ji proto-îranî *pari- (“girover”), taliyê ji proto-hindûewropî *per- (“pêş”).
;Çavkanî:


guherto

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guharto.


axiftin

text: Dema ez di girtîxaneyê de bûm jî gundiyek anîn. Jê re gotin, te çi kiriye? Bersiv neda. Kuro bibêje, te çi kiriye? Nabêje. Çar mehan di girtîxanê de ma, ji tirsan bi kurdî neaxivî. Digot qey di girtîxaneyê de jî bi kurdî biaxive, dê ceza lê bibirin. Êdî nikare ji girtîxaneyê derê. Ji tirsan, ew meriv çar mehan bi kesî re neaxivî. Hîn jî bişirandina yê duh li pêş çavên min e.

ref: Xurşîd Mîrzengî, Belqitî, Nûbihar, 2015, r. 105, ISBN 9786055053734

text: Wezîra derve ya Amerîka xanim Hilary Clinton di gel jimareka karbidest û rêveberên civakên sivîl û rêkxistinên ne-hikumetî li cend welatan axifit bi rêka vîdyo konfiransekî.

ref: Xanim Clinton bi Vîdyo Konfiransekî digel Karbidestan li Dihokê Axifit https://web.archive.org/https://www.dengeamerika.com/a/xanim-clinton-bi-vidyo-konfiranseki-digel-karbidestan-li-dihok-e-axifit--116334249/1115377.html arşîv, dengeamerika.com/, 15.02.2011

forms:
diaxivim (present)
diaxivî (present)
diaxive (present)
diaxivin (present)
biaxive (imperative singular)
biaxivin (imperative plural)
axiftim (past)
axiftî (past)
axift (past)
–axiv– (root present)
–axift– (root past)
ez diaxivim (indicative present positive)
ez naxivim (indicative present negative)
ez axiftim (indicative past positive)
ez naxiftim (indicative past negative)
tu diaxivî (indicative present positive)
tu naxivî (indicative present negative)
tu axiftî (indicative past positive)
tu naxiftî (indicative past negative)
ew diaxive (indicative present positive)
ew naxive (indicative present negative)
ew axift (indicative past positive)
ew naxift (indicative past negative)
em diaxivin (indicative present positive)
em naxivin (indicative present negative)
em axiftin (indicative past positive)
em naxiftin (indicative past negative)
hûn diaxivin (indicative present positive)
hûn naxivin (indicative present negative)
hûn axiftin (indicative past positive)
hûn naxiftin (indicative past negative)
ew diaxivin (indicative present positive)
ew naxivin (indicative present negative)
ew axiftin (indicative past positive)
ew naxiftin (indicative past negative)
ez daxiftim (imperfect positive)
ez nedaxiftim (imperfect negative)
ez axiftibûm (positive)
ez naxiftibûm (negative)
tu daxiftî (imperfect positive)
tu nedaxiftî (imperfect negative)
tu axiftibûyî (positive)
tu naxiftibûyî (negative)
ew daxift (imperfect positive)
ew nedaxift (imperfect negative)
ew axiftibû (positive)
ew naxiftibû (negative)
em daxiftin (imperfect positive)
em nedaxiftin (imperfect negative)
em axiftibûn (positive)
em naxiftibûn (negative)
hûn daxiftin (imperfect positive)
hûn nedaxiftin (imperfect negative)
hûn axiftibûn (positive)
hûn naxiftibûn (negative)
ew daxiftin (imperfect positive)
ew nedaxiftin (imperfect negative)
ew axiftibûn (positive)
ew naxiftibûn (negative)
ez ê biaxivim (future positive)
ez ê naxivim (future negative)
ez ê axiftibim (future perfect positive)
ez ê naxiftibim (future perfect negative)
tu yê biaxivî (future positive)
tu yê naxivî (future negative)
tu yê axiftibî (future perfect positive)
tu yê naxiftibî (future perfect negative)
ew ê biaxive (future positive)
ew ê naxive (future negative)
ew ê axiftibe (future perfect positive)
ew ê naxiftibe (future perfect negative)
em ê biaxivin (future positive)
em ê naxivin (future negative)
em ê axiftibin (future perfect positive)
em ê naxiftibin (future perfect negative)
hûn ê biaxivin (future positive)
hûn ê naxivin (future negative)
hûn ê axiftibin (future perfect positive)
hûn ê naxiftibin (future perfect negative)
ew ê biaxivin (future positive)
ew ê naxivin (future negative)
ew ê axiftibin (future perfect positive)
ew ê naxiftibin (future perfect negative)
ez axiftime (perfect positive)
ez naxiftime (perfect negative)
ez axiftibûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez naxiftibûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu axiftiyî (perfect positive)
tu naxiftiyî (perfect negative)
tu axiftibûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu naxiftibûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew axiftiye (perfect positive)
ew naxiftiye (perfect negative)
ew axiftibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew naxiftibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em axiftine (perfect positive)
em naxiftine (perfect negative)
em axiftibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em naxiftibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn axiftine (perfect positive)
hûn naxiftine (perfect negative)
hûn axiftibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn naxiftibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew axiftine (perfect positive)
ew naxiftine (perfect negative)
ew axiftibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew naxiftibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biaxivim (present subjunctive positive)
(bila) ez naxivim (present subjunctive negative)
(bila) ez axiftibim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez naxiftibim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biaxivî (present subjunctive positive)
(bila) tu naxivî (present subjunctive negative)
(bila) tu axiftibî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu naxiftibî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biaxive (present subjunctive positive)
(bila) ew naxive (present subjunctive negative)
(bila) ew axiftibe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew naxiftibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biaxivin (present subjunctive positive)
(bila) em naxivin (present subjunctive negative)
(bila) em axiftibin (preterite subjunctive positive)
(bila) em naxiftibin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biaxivin (present subjunctive positive)
(bila) hûn naxivin (present subjunctive negative)
(bila) hûn axiftibin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn naxiftibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biaxivin (present subjunctive positive)
(bila) ew naxivin (present subjunctive negative)
(bila) ew axiftibin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew naxiftibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez baxiftama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez naxiftama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez axiftibûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez naxiftibûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu baxiftayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu naxiftayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu axiftibûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu naxiftibûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew baxifta (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew naxifta (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew axiftibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew naxiftibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em baxiftana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em naxiftana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em axiftibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em naxiftibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn baxiftana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn naxiftana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn axiftibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn naxiftibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew baxiftana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew naxiftana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew axiftibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew naxiftibûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê baxiftama (present conditional positive)
ez ê naxiftama (present conditional negative)
ez ê axiftibûma (preterite conditional positive)
ez ê naxiftibûma (preterite conditional negative)
tu yê baxiftayî (present conditional positive)
tu yê naxiftayî (present conditional negative)
tu yê axiftibûyayî (preterite conditional positive)
tu yê naxiftibûyayî (preterite conditional negative)
ew ê baxifta (present conditional positive)
ew ê naxifta (present conditional negative)
ew ê axiftibûya (preterite conditional positive)
ew ê naxiftibûya (preterite conditional negative)
em ê baxiftana (present conditional positive)
em ê naxiftana (present conditional negative)
em ê axiftibûna (preterite conditional positive)
em ê naxiftibûna (preterite conditional negative)
hûn ê baxiftana (present conditional positive)
hûn ê naxiftana (present conditional negative)
hûn ê axiftibûna (preterite conditional positive)
hûn ê naxiftibûna (preterite conditional negative)
ew ê baxiftana (present conditional positive)
ew ê naxiftana (present conditional negative)
ew ê axiftibûna (preterite conditional positive)
ew ê naxiftibûna (preterite conditional negative)
(tu) biaxive (imperative present positive)
(tu) naxive (imperative present negative)
(hûn) biaxivin (imperative present positive)
(hûn) naxivin (imperative present negative)
ئاخفتن
axaftin
axivîn
axivtin

etymology_text: Têkilî axaftin, rehê dema niha-axiv-, bi metatezê ji *a-vaxtin, rehê dema niha *a-vêj-, têkilî kurmancî -bêj- (rehê dema niha ji lêkera gotin) û bêje (“kelîme”), soranî û kurdiya başûrî-wêj- (rehê dema niha ji wutin (“gotin”)) û وشه (wişe, “peyv, kelîme, bêje”), zazakî -vac- (rehê dema, niha ji vatene (“gotin”)), farisî آواز (a-vaz > kurdî awaz) û واژه (vajê, “peyv, kelîme”), sanskrîtî वाच् (vā́c), avestayî vaxş, ûxte (gotin) latînî vōx (deng), îngilîzî voice (deng)... hemû ji proto-hindûewropî *wekʷ- (axiftin)ئاخاوتن (axawtin) ya soranî bi xwemalî bi ramana axiftin nîne lê bo perwerdekirina hespan bi kar tê.

说话

roman: shuō huà

说语

roman: shuō yǔ

ᐅᖃᖅ-

roman: uqaq-

말하다

roman: malhada

говорить

roman: govoritʹ

поговорить

roman: pogovoritʹ

និយាយ

roman: niyiəy

λέγω

roman: légō

μιλάω

roman: miláo

hyphenation: a·xif·tin

notes: Gelek caran bi xeletî peyva "axaftin" (rehê dema niha "-axêv-") li cihê "axiftin / axivîn" (rehê dema niha "-axiv-") tê bikaranîn. Lê di rastiyê de "axiftin" bi xwe "qise kirin, xeber dan, suhbet kirin" e. Herçi "axaftin" e, ew hevwateya "axivandin"ê ye (wek ku guhartin ne guherîn e lê guherandin e). "Axaftin" tê maneya #dan axiftin, axivandina kesekî din, hewldan bo ku kesek din biaxive", bi taybetî pirsîn daku kesek din bersivê bide: "Divê dêbab zarokên xwe biaxÊvin daku zarok hîn bibin biaxIvin."

notes: Rastnivîsîn: Hin caran di nivîsan de forma "axivtin" li cihê "axiftin" tê dîtin ji ber ku rehê dema niha "-axiv-" e anku bi V ye, ne bi F ye. Lê di kurdî û piraniya zimanan de, gava ku T tê pey V, V dibe F: heft (lê hevde), ke(f)tin (lê "dikeve"), şkeft (ne *şkevt), mizgeft (ne *mizgevt). Bi heman awayî îngilîzî "leave > left", ne *levt. Dengên din jî yên bilerz li berî T dibin bêlerz: "dilîzim > lîstin, nekuje > kuştin"... Loma forma rast "axiftin" e, ne *axivtin.

notes: Berbelavî: Peyva "axiftin" û formên wê yên wek "axivîn" û "axaftin" van salan bi rêya medyayê ketine ser devê gelek kurmancan û heta wek "axawtin" derbasî soranî jî bûye. Lê bi xwemalî ew peyveka kurmanciya rojhilatî ye (Behdînan, Hekariyan û derdorên wan), li deverên din nedihat bikaranîn yan nemabû. Li cihê wê "qise kirin, xeber dan, şor kirin" yên ji erebî li gel "kirin / dan" ya kurdî li gelek deveran serdest e/bû.


axiftin

glosses: peyivîn, gepkirin, xeberdan, qisekirin, dengkirin


axivîn

ipa: /ɑːxɪˈviːn/

hyphenation: a·xi·vîn