xiş kirin

glosses: ji halde xistin, belewela, virt û vala kirin

forms:
xiş dikim (present)
xiş dikî (present)
xiş dike (present)
xiş dikin (present)
xiş bike (imperative singular)
xiş bikin (imperative plural)
xiş kir (past)
xiş kir (past)
xiş kir (past)
xiş kir (past)
xiş –k– (root present)
xiş –kir– (root past)
ez xiş dikim (indicative present positive)
ez xiş nakim (indicative present negative)
min xiş kir (indicative past positive)
min xiş nekir (indicative past negative)
tu xiş dikî (indicative present positive)
tu xiş nakî (indicative present negative)
te xiş kir (indicative past positive)
te xiş nekir (indicative past negative)
ew xiş dike (indicative present positive)
ew xiş nake (indicative present negative)
wê/wî xiş kir (indicative past positive)
wê/wî xiş nekir (indicative past negative)
em xiş dikin (indicative present positive)
em xiş nakin (indicative present negative)
me xiş kir (indicative past positive)
me xiş nekir (indicative past negative)
hûn xiş dikin (indicative present positive)
hûn xiş nakin (indicative present negative)
we xiş kir (indicative past positive)
we xiş nekir (indicative past negative)
ew xiş dikin (indicative present positive)
ew xiş nakin (indicative present negative)
wan xiş kir (indicative past positive)
wan xiş nekir (indicative past negative)
min xiş dikir (imperfect positive)
min xiş nedikir (imperfect negative)
min xiş kiribû (positive)
min xiş nekiribû (negative)
te xiş dikir (imperfect positive)
te xiş nedikir (imperfect negative)
te xiş kiribû (positive)
te xiş nekiribû (negative)
wê/wî xiş dikir (imperfect positive)
wê/wî xiş nedikir (imperfect negative)
wê/wî xiş kiribû (positive)
wê/wî xiş nekiribû (negative)
me xiş dikir (imperfect positive)
me xiş nedikir (imperfect negative)
me xiş kiribû (positive)
me xiş nekiribû (negative)
we xiş dikir (imperfect positive)
we xiş nedikir (imperfect negative)
we xiş kiribû (positive)
we xiş nekiribû (negative)
wan xiş dikir (imperfect positive)
wan xiş nedikir (imperfect negative)
wan xiş kiribû (positive)
wan xiş nekiribû (negative)
ez ê xiş bikim (future positive)
ez ê xiş nekim (future negative)
minê xiş kiribe (future perfect positive)
minê xiş nekiribe (future perfect negative)
tu yê xiş bikî (future positive)
tu yê xiş nekî (future negative)
teyê xiş kiribe (future perfect positive)
teyê xiş nekiribe (future perfect negative)
ew ê xiş bike (future positive)
ew ê xiş neke (future negative)
wê/wîyê xiş kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê xiş nekiribe (future perfect negative)
em ê xiş bikin (future positive)
em ê xiş nekin (future negative)
meyê xiş kiribe (future perfect positive)
meyê xiş nekiribe (future perfect negative)
hûn ê xiş bikin (future positive)
hûn ê xiş nekin (future negative)
weyê xiş kiribe (future perfect positive)
weyê xiş nekiribe (future perfect negative)
ew ê xiş bikin (future positive)
ew ê xiş nekin (future negative)
wanê xiş kiribe (future perfect positive)
wanê xiş nekiribe (future perfect negative)
min xiş kiriye (perfect positive)
min xiş nekiriye (perfect negative)
min xiş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min xiş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te xiş kiriye (perfect positive)
te xiş nekiriye (perfect negative)
te xiş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te xiş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî xiş kiriye (perfect positive)
wê/wî xiş nekiriye (perfect negative)
wê/wî xiş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî xiş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me xiş kiriye (perfect positive)
me xiş nekiriye (perfect negative)
me xiş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me xiş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we xiş kiriye (perfect positive)
we xiş nekiriye (perfect negative)
we xiş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we xiş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan xiş kiriye (perfect positive)
wan xiş nekiriye (perfect negative)
wan xiş kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan xiş nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez xiş bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez xiş nekim (present subjunctive negative)
(bila) min xiş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min xiş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu xiş bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu xiş nekî (present subjunctive negative)
(bila) te xiş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te xiş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew xiş bike (present subjunctive positive)
(bila) ew xiş neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî xiş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî xiş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em xiş bikin (present subjunctive positive)
(bila) em xiş nekin (present subjunctive negative)
(bila) me xiş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me xiş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn xiş bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn xiş nekin (present subjunctive negative)
(bila) we xiş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we xiş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew xiş bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew xiş nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan xiş kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan xiş nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min xiş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min xiş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min xiş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min xiş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te xiş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te xiş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te xiş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te xiş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî xiş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî xiş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî xiş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî xiş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me xiş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me xiş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me xiş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me xiş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we xiş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we xiş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we xiş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we xiş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan xiş bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan xiş nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan xiş kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan xiş nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê xiş bikira (present conditional positive)
minê xiş nekira (present conditional negative)
minê xiş kiribûya (preterite conditional positive)
minê xiş nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê xiş bikira (present conditional positive)
teyê xiş nekira (present conditional negative)
teyê xiş kiribûya (preterite conditional positive)
teyê xiş nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê xiş bikira (present conditional positive)
wê/wîyê xiş nekira (present conditional negative)
wê/wîyê xiş kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê xiş nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê xiş bikira (present conditional positive)
meyê xiş nekira (present conditional negative)
meyê xiş kiribûya (preterite conditional positive)
meyê xiş nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê xiş bikira (present conditional positive)
weyê xiş nekira (present conditional negative)
weyê xiş kiribûya (preterite conditional positive)
weyê xiş nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê xiş bikira (present conditional positive)
wanê xiş nekira (present conditional negative)
wanê xiş kiribûya (preterite conditional positive)
wanê xiş nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) xiş bike (imperative present positive)
(tu) xiş neke (imperative present negative)
(hûn) xiş bikin (imperative present positive)
(hûn) xiş nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji xiş + kirin.

ipa: /xɪʃ kɪˈɾɪn/

hyphenation: xiş ki·rin


virt û vala

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
virt û valatir (comparative)
herî virt û vala (superlative)
virt û valatirîn (superlative)

etymology_text: Ji virt + û + vala


belewela

glosses: ne li cem hev, ne civandî, jihevdeketî, jihevbelabûyî

forms:
belewelatir (comparative)
herî belewela (superlative)
belewelatirîn (superlative)


piçikîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: civîn, kom bûn, hatin cem hev, li hev kom bûn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /pɪt͡ʃɪˈkiːn/

hyphenation: pi·çi·kîn


piçikîn

pos: noun

pos_title: Navdêr


growth

etymology_text: Ji grow + -th.

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-growth.wav


-th

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Paşgirek e ku pê hin navdêr ji lêkeran tên çêkirin

glosses: Paşgirek e ku pê hin rengdêr ji navdêran tên çêkirin


fifth

forms:
first
second
third
fourth
fifth
sixth
seventh
eighth
ninth
tenth
eleventh
twelfth
thirteenth
fourteenth
fifteenth
sixteenth
seventeenth
eighteenth
ninteenth
twentieth
twenty-first
twenty-second
twenty-third


sixth

pos: num

pos_title: Hejmar

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Sixth.wav


discuss

text: This issue is being discussed.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-discuss.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-discuss.wav


strongly

pos: adv

pos_title: Hoker

etymology_text: Ji strong + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-strongly.wav


chapter

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-chapter.wav


reward

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-reward.wav


exist

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-exist.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-exist.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-exist.wav


afford

glosses:
pê çêbûn, jê hatin
(bo kirina yan kirîna tiştekî pare hebûn)

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-afford.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-afford.wav


jê hatin

glosses: pê çêbûn, bo kirina yan kirîna tiştekî pare hebûn

text: Ji min nayê ku xaniyek giran bikirrim.

etymology_text: Ji jê + hatin. Bide ber soranî لێوە هاتن (lêwe hatin).

ipa: /ʒeː hɑːˈtɪn/

hyphenation: jê ha·tin


solemn

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-solemn.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-solemn.wav


nenormal

glosses: neasayî, awarte, seyr, ecêb, xerîb, abnormal, ne normal

forms:
nenormaltir (comparative)
herî nenormal (superlative)
nenormaltirîn (superlative)

etymology_text: Ji ne- + normal.


abnormal

glosses: nenormal, neasayî, awarte, nesiruştî, seyr, ecêb, xerîb, ne normal

forms:
abnormaltir (comparative)
herî abnormal (superlative)
abnormaltirîn (superlative)

etymology_text: Ji ab- + normal.


abnormal

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-abnormal.wav


esxerî

glosses: mînîmûm, kêmtirîn, herî kêm, hindiktirîn, jêrtirîn

forms:
asgarî
asxerî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]esx¨er


koviyane

forms:
koviyanetir (comparative)
herî koviyane (superlative)
koviyanetirîn (superlative)
kûviyane

etymology_text: Ji kovî + -yane.


wehşiyane

forms:
wehşiyanetir (comparative)
herî wehşiyane (superlative)
wehşiyanetirîn (superlative)
wahşiyane

etymology_text: wehşî + -y- + -ane


kird

text: Na grûba kurde ke zafane xo “kird” yan zî “kirmanc” name kena, hema vajêne ke pêru sermîyan û roşinbîrê na grûbe, destpêk ra hetanî nika heme prosesanê mucadeleyê neteweperwerîya kurdî de ca girewto.

ref: Roşan Lezgîn: Kirmanckî, Kirdkî, Dimilkî, Zazakî, Zazaki.net, 9/2009


diyayîş

text: Netîceyê xebata standardîzekerdişê na lehçe de nê nameyan ra “kirmanckî” maqul ameya dîyayîş (8) û nika wareyênuştişî de no name yeno şuxulnayîş. Eke çekuya “zazakî” bîyero şuxulnayîş zî, zaf rey sey “kurdkîya zazakî” yena nuştiş.


bînahî

glosses: dîtin, pêhesîna bi çavan, ronahiya çavan ya dîtinê

text: Seher mizgîn bi min pê daŞukur bînahiya min hatÛ Ye'qûb dîde rewşen bû

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: bînayî

etymology_text: Ji bîna + -hî.


yeno

pos_title: Formeke lêkerê

text: Netîceyê xebata standardîzekerdişê na lehçe de nê nameyan ra “kirmanckî” maqul ameyadiyayîş û nika wareyê nuştişî de no name yeno şuxulnayîş. Eke çekuya “zazakî” bîyero şuxulnayîş zî, zaf rey sey “kurdkîya zazakî” yena nuştiş.


şuxulnayîş

glosses: bikaranîn, xebitandin, şuxilandin, îstihmalkirin


biyero

ref: w:Roşan Lezgîn


dorûver

text: Şarê dorûverê Çêrmûge, Sêwregi, Aldûş û Motkî xo sey “dimilî/dumbilî” û lehçeya xo zî sey “dimilkî” name kenê.

ref: Roşan Lezgîn, Kirmanckî, Kirdkî, Dimilkî, Zazakî https://web.archive.org/http://www.zazaki.net/haber/kirmanck,-kirdk,-dimilk,-zazak-148.htm arşîv, zazaki.net, 2009


-êr

glosses: Paşgirek a bi ramana heyiyê, -war, -wer.

etymology_text: Guhertoyeka -awer, wek ji farisî دلاور (dilaver) û kurdîdilêr jî diyar e.


-êr

text: Herçiqas kirmancê elewî gelekî bibê zî, kirmancê muslumanê sunnî înanra zafêr ê.


nêbeno

text: Eke ma no xususîyet kurmanckî (kirdaskî) reyde muqayese bikin, na çeku her hîrê halan de zî kurmanckî de sey “golik” nusîyêna. Yanî, kurmanckî de hetanî ke çeku mîyanê cumle de nêyero şuxulnayîş, bellî nêbeno ke çeku nêrî, makî yan zafhûmar a. La kirmanckî (zazakî) de çeku bi tena sereyê xo zî taybetîya xo nîşan dana. No xususîyet qedîmbîyena lehçe zî nawneno.


reyde

pos: prep

pos_title: Daçek


bi tena sereyê xo zî

glosses: bi tenê ji, bi serê xwe jî, serbixwe jî, xweser jî


zanayîş

text: Kirmanckî de çend metnê tewrkehenê ke yenê zanayîş kitabê Peter Îvanovîç Lerchî de yê. Nê metnî fekê çend camêrdanê kirmancan (kurdanê zazayan) ê ke şerê Qirimî de hêsîr kewtê destê leşkeranê Rûsya ra nusîyayê. No kitab serra 1857 de Petersburg de ginayo çape ro.


beno

text: Welat de zî, reya verêne metno ke nusîyayo, Mewlûdê Nebî yê Ehmedê Xasî yo (1867-1951). No kitab 1899 de, şaristanê Dîyarbekirî de, çapxaneyê Lîtografya de çape ro ginayo. Mewlûdê Nebî, 16 qismî û 756 rêzî yo, her rêze zî 11 hece ya. No metn seba edebîyatê nuştekî yê kirmanckî sey metno tewr verên qebulbeno.


keno

pos_title: Formeke navdêrê

forms:
gundo (masculine vocative singular)
gundino (masculine vocative plural)


keno

text: Mewlidêkobîn zî, yê muftîyê wextêk ê Sêwregi Usman Efendîyê Babijî (1852-1929) yo. No metn serra 1906 de nusîyayo. Dima ra destnuşteyê nê metnî kewenê destê Celadet Alî Bedirxanî (1893-1951). O zî serra 1933 de Şam de bi alfabeya erebkî çapkeno.


peyên

text: Nêmeyo peyên ê serranê 1970an de, Tirkîya de hetê rewşa sîyasî ra bineyke serbestî virazîya. Na rewşe de, nara wendekaranê wendegeyan dest bi nuştişî kerd.


weşanayîş

text: Merdim şêno kovara kulturî Tîrêj ke 1979 de dest bi weşanayîşî kerd, seba kirmanckî destpêkê edebîyatê modernî bihesebno.


şêno

glosses: Dema niha kesa sêyem yekjimar ya şayene (“dikare”).

text: Senî ke lehçeyanê bînan ê kurdkî de gelek fekî (şîweyî) estê, kirmanckî (zazakî) de zî gelek fekî estê. La merdim şêno bi hawayêko pêroyî kirmanckî biko di fekê girdî: Fekê Dêrsimî, hema vajêne ke kirmancê elewî qisey kenê. Fekê bînî zî, merdim şêno vajo ke kirmancê sunnî qisey kenê.

forms: şêna (feminine)


roje bi roje

glosses: roj bi roj, her ku diçe, her roj, herro, hero

text: Seba standardîzekerdiş û aktualîzekerdişê kirmanckî, serra 1996 ra nata tay xebatê organîzekerdeyî benê. Nê xebatî roje bi roje hîna bi îstîqrar dewamkenê.


kenê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya ken.

forms: kenên (masculine definite construct plural)


kenê

text: Seba standardîzekerdiş û aktualîzekerdişê kirmanckî, serra 1996 ra nata tay xebatê organîzekerdeyî benê. Nê xebatî roje bi roje hîna bi îstîqrar dewam kenê.


kombîyayîş

text: Xebata standardîzekerdişê kirmanckî, 1996 de, teberê welatî de, Swêd de dest pêkerd. Da-pancês roşnvîranê kirmancan ê ke cayanê cîya-cîyayan ra yê û xo sey “Grûba Xebate ya Vateyî” name kenê, na lehçe ser o dest bi xebate kerd. Na koma xebate, verê netîceyê kombîyayîşê xo sey broşurî vila kerdî la dima ra kovarêk bi nameyê Vateyî vete.


nîzdî

text: Na koma xebate hetanî nika 16 rey seba standardîzekerdişê kirmanckî kom bîya û nîzdîyî 6.000 çekuyê bingeyî (esasî) yew formo standard de tesbît kerdê. Na xebate vernî ro nuştişê na lehçe akerdo.


vatiş

text: Standardîzekerdişê kirmanckî de krîteranê weçînayîş yan zî tesbîtkerdişê formê çekuyan ra yew no yo ke lehçeyê kurdkî nêzdîyê yewbînî bibê. Sey nimûne, muqabilê çekuya “artık” a tirkî, kurmanckî de vanê “êdî” û kirmanckî (zazakî) de zî formê sey “êdî”, “hendî”, “endî”, “êndî”, “îndî”, “hêdî” yenê vatiş. Seba ke mîyanê lehçeyanê kurdkî de muşterekîye virazîyo û hetê fehmkerdişî ra asanîye bibo, kirmancan zî ziwanê nuştişî de sey formêko standart formê “êdî” qebul kerdo.


esta

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera estene.

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera estene.

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera estene.

forms:
esto (masculine)
êsta


esta

pos: pron

pos_title: Cînav

audio: LL-Q5146 (por)-JnpoJuwan-esta.wav


êsta

glosses: niha, vê gavê, vê demê, nûke, nika, nihe

forms:
êste
esta
esto

etymology_text: Herwiha êste, hevreha kelhurî êse, Kirmaşanîîse ji zimanên îranîî- (ev, vê) + bi metatezêsat. dîsan û ewsan ne hevreh in.


nuştox

text: Netîceyênê munaqeşe û îzehetan de nuştoxê kirmanckî benê wayîrê aqilêkê muşterekî.

forms: nuştiş


kena

text: Na têkilî û hemkarî kena ke warê şuxulnayîşê ziwanî de zelalî virazîyo, vernî ro kaos û anarşîya ziwanî bigêrîyo.

forms:
bena
benê
beno


mîyan

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *médyos, hevrehaمیان (miyan) ya farisî, मध्य (medhye) ya sanskrîtî, μέσος ya yûnanî, medium û medius yên latînî, Mitte ya almanî, mid- ya îngilîzî, մեջ (meǰ) ya ermenî, между (mêjdu) ya rusî...


çapkerdiş

text: Esas hemkarîyamîyanê nuştoxan û wendoxanê kirmanckî de tena naye ra îbaret nîya. Warê çapkerdiş, vilakerdiş û rotişê kitabanê kirmanckî û kovara Vateyî de zî na hemkarî bi xurtî dewam kena.

etymology_text: çap kerdene


vilakerdiş

etymology_text: vila kerdene


kemiliyayîş

text: Ez bawer nîya ke mîyanê kovaranê kurmanckî de kirmanckî hende leze aver bişîyêne. Yanî, neşrîyato cîya yê lehçeyan, seba standardîzasyonî, seba kemilîyayîşê şexsîyetê lehçeyî hîna baş aseno.


nêzdî

text: Eke ewro Kurdistanê Bakûrî de statuyêk seba kurdkî, yanî seba lehçeya kurmanckî û kirmanckî bidîyo, do her di lehçeyî zî mîyanê şertanê sey yebînî de aver şêrî. Cayo ke kurdê kurmancî tede zaf ê, mavajî, Cûlemêrg de, Cizîre de, do kurmanckî serdest bo, cayo ke kurdê zazay tede zaf ê, mavajî, Pîran de, Dêrsim de do kirmanckî serdest bo, cayê keqiseykerdoxê her di lehçeyan zî tede zafî bê, cayanê sey Licê yan Dîyarbekir de, do her di lehçeyî pîya serdest bî û bîyerî şuxulnayîş. Feqet baştir o ke qiseykerdoxê her di lehçeyan bala xo bidê her di lehçeyan ser, qet nêbo, tayê qaydeyê serekeyî yê kilîtî estê ke ganî bizanê, a game do her di lehçeyî roje bi roje vêşêr ver bi yewbînî nêzdî bibî.


qiseker

glosses: Kesa/ê ku qise dike anku diaxive yanî dipeyive.

forms: qeseker

etymology_text: Ji qise + -ker.

ܡܲܠܵܠܵܐ

roman: mālala

ܗܲܡܙܸܡܵܢܵܐ

roman: hāmzimana

гаво́рачы

roman: havóračy

говори́тел

roman: govorítel

говори́телка

roman: govorítelka

ᎦᏬᏂᏍᎩ

roman: gawonisgi

報告人

roman: bàogàorén

廣播員

roman: guǎngbōyuán

خَطِيب

roman: ḵaṭīb

مُتَكَلِّم

roman: mutakallim

مُحَدِّث

roman: muḥaddiṯ

խոսող

roman: xosoġ

گوینده

roman: guyande

მოლაპარაკე

roman: molaṗaraḳe

화자

roman: hwaja

스피커

roman: seupikeo

говорник

roman: govornik

говорничка

roman: govornička

സംസാരിക്കുന്നയാൾ

roman: saṃsārikkunnayāḷ

बोलणारा

roman: bolṇārā

बोलणारी

roman: bolṇārī

बोलणारे

roman: bolṇāre

носи́тель

roman: nosítelʹ

говоря́щий

roman: govorjáščij

спи́кер

roman: spíker

متکلم

roman: mutakalim

گویندہ

roman: goyanda

мо́вець

roman: móvecʹ

мовля́нин

roman: movljányn

វាគ្មិន

roman: viəkmɨn

ομιλητής

roman: omilitís

ipa: /qɪsɛˈkɛɾ/

hyphenation: qi·se·ker


berhevker

glosses:
komker, civîner, amadeker, hazirker,
kesa/ê ku tiştek berhev kiriye yan dike

glosses: amadekar, birêkxer, aranjor^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: berhevkar

etymology_text: Ji berhev + -ker.

ipa: /bɛɾhɛvˈkɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-berhevker.wav

hyphenation: ber·hev·ker


komker

glosses:
berhevker, civîner, amadeker, hazirker,
kesa/ê ku tiştek kom kiriye yan dike

forms: komkar

etymology_text: Ji kom + -ker.


civîner

glosses:
berhevker, komker, amadeker, hazirker,
kesa/ê ku tiştek yan xelk civandiye yan dicivîne

etymology_text: civandin - -andin + -în + -er


nasyonalsosyalîst

glosses:
nazî, nazîst, çepgirên nijadperist,
kesên yan partiyên ku hem nasyonalîst û hem jî sosyalîst in,
kesên yan partiyên ku hem çepgir in û hem jî neteweperistên tund in

etymology_text: Ji almanî Nationalsozialist ji national (“neteweyî, nasyonal”) + Sozialist (“çepgir, sosyalîst”).

εθνικοσοσιαλιστής

roman: ethnikososialistís


nasyonalsosyalîst

text: Mîr û pîrê kurd Dengîr Mîr Mehmet Firatî di hevpeyvîneka eksklusîv de ji Nefelê re behsa guhortin û reformên ko îro li Tirkiyeyê dibin kir û got divêt kurd bibin xudanê heman mafên ko tirkan hene û di nêv wan mafan de perwerdeya bi zimanê kurdî jî heye. Ji bo partiyaCHP-ê jî wî got ew partiyeka »nasyonalsosyalîst« e û rê li ber demokratîzekirina Tirkiyeyê digire.

ref: Nefel.com, 9/2009


maniî

glosses: qedexe, yasax, memnû, rênedan, destûrnedan, nehêlan

forms:
mani'î
manihî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: mani' + -î


mani'

forms:
mani'tir (comparative)
herî mani' (superlative)
mani'tirîn (superlative)
mani
manih

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


berteng

text: Ev bertengkirin tenê ji bo dersxaneyên kurdî heye.

ref: Dengîr Mîr Mehmet Firat di hevpeyivînekê de li gel Arif Zêrevan, Nefel.com, 9/2009

forms:
bertengtir (comparative)
herî berteng (superlative)
bertengtirîn (superlative)
بهرتهنگ

etymology_text: Ji ber- + teng.

اللاح

roman: al-lāḥ


evolusyon

glosses: peresîn, kemilîn, pêşketin, pêşveçûn, ravejîn, tekamil, baştir bûn

text: Dengîr Mîr Mehmet Firat: — Hemî bûyerên civakî û pêşketinên civakî girêdayî evolasyonekê ne. Mirov nikare rojekê piştî roja dî bûyereka civakî ji nû ve biafirîne.

etymology_text: Ji fransî évolution.

进化论

roman: jìnhuàlùn

تکامل

roman: tekamul


pêbazk

forms:
pêbaz
pîbaz
pîbazk

etymology_text: Ji pê + bazk.


xwedansebir

glosses: bênfire, bisebir, sebirdar, sabir, ne bênteng

forms:
xwedansebirtir (comparative)
herî xwedansebir (superlative)
xwedansebirtirîn (superlative)
xudansebir
xudansebr
xudîsebir
xudîsebr
xwedansebr
xwedîsebir
xwedîsebr
xwidansebir
xwidansebr
xwudansebir
xwudîsebr
xwidîsebir
xwidîsebr
xwudîsebir
xwudîsebr

etymology_text: Ji xwedan- + sebir.


xwedî-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

forms:
xudan-
xudî-
xwedan-
xwidan-
xwidî-
xwudan-
xwudî-

etymology_text: Ji xwedî.


rukn

text: Dibêjin dê Enstîtuya Stratejiya Global, di bin serokatiya Onur Oymenê ji partiya CHP a dijminê riknê Kurd panelekê bi navê Kerkûk 2007 li dar bixe.

ref: Lotikxane.com, 1/2007

glosses: înat, kîn, kerb, israr, dijberî, dijminatî

forms:
روکن
rikin
rikun
rukin
rukun
rikn

etymology_text: Ji erebî ركن.

ipa: /rʊkn/

hyphenation: rukn


tradition

glosses: nerît, kevneşopî, tradîsyon, kelepor, dab, tore, irf, edet, bastanî, mîras, mîrat, berma, texlîd, çavlêkirin, lasa


qêrrûvêrr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qêrûvêr.

ipa: /qeːɾɾuːˈveːr/

hyphenation: qêr·rû·vêrr


qarrewarr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qarewar.


felsefîk

glosses: felsefî, fîlosofîk, fîlozofîk, têkildarî felsefeyê, li gor felsefeyê

text: Dengîr Mîr Mehmet Firat: Ji aliyekî ve MHP diqêre û ji aliyê dî ve jî DTP diqêre lê belê ez fêm nakim çima herdu alî jî dikin qêrûvêr. Di eslê xwe de herdu alî jî pir ne xerîbên hev in. Herdu jî ji heman serkaniya felsefîk xwe xwedî dikin.

forms:
felsefîktir (comparative)
herî felsefîk (superlative)
felsefîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji felsefe + -îk.

философский

roman: filosofskij

ipa: /fɛlsɛˈfiːk/


ekonomîk

glosses: aborî, iqtisadî, têkildarî ekonomiyê, li gor ekonomiyê

forms:
ekonomîktir (comparative)
herî ekonomîk (superlative)
ekonomîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji ekonomî + -îk.


iqtisadî

glosses: aborî, ekonomîk, têkildarî ekonomiyê, li gor ekonomiyê

forms:
îqtisadî
îqtîsadî
îqtisadî

etymology_text: Ji iqtisad + -îk.


şembelîk

glosses: Riwekek ji malbata baqilan e û belg û tovê wê xwerbar in.

text: Şembelîk nebatek ji malbatabeqilan tê hesibandin. Bejna wê carnan bi tîrane, carnan jî bi razayî 20-70 cm dirêj dibe. Gîyayek kêm çetal jê diçin. Belgên wê keskêvekirî û sê perî ne. Belgên wê yên jêr binikdirêj, yên nîvekê binikkurt û yên herî jor bêbinik in. Rexên belgan rast an jî xetxetikên zirav in.

ref: Bavê Jîndar: Dermanxana xweristê, Lotikxane.com, 9/2009

forms:
شەمبەلیک
şembelî
şenbelî
şenbelîk

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Чемен

roman: Čemen

сминдухът

roman: sminduhǎt

па́житник сенно́й

roman: pážitnik sennój

па́житник гре́ческий

roman: pážitnik gréčeskij

шамбала́

roman: šambalá

میتھی

roman: methī


baqil

glosses: Riwekek e ku libên wê wek yên fasûliyan in.

forms:
باقل
baqle
baqile
baqilk
beqil
beqilk
beqle

etymology_text: Ji erebî بقلة (beqle - nîşana zayenda mê "e" bi gelemperî ji peyvên ji erebî deynkirî di kurdî de dikeve), hevrehaبقل (beql, “sebze”) û beqal. Heman peyv ketiye gelek zimanên din jî: farisî باقلا (baqila), tirkî bakla, ermenî բակլա (bakla), albanî: baklla, bulgarî бакла (bakla), bosnî/sirbî/xirwatî bakla / бакла...

Бакла

roman: Bakla

잠두

roman: jamdu

боб садовый

roman: bob sadovyj

Боқило

roman: Boqilo

біб кінський

roman: bib kinsʹkyj

Κουκιά

roman: Koukiá

ipa: /bɑːˈqɪl/

hyphenation: ba·qil


kizwan

glosses: Mêweyên wê darê yê bi rengê kesk ku ji nîskê mezintir in.

forms:
kezwan
kezan
qizban
qizwan

ipa: /kɪzˈwɑːn/

hyphenation: kiz·wan


vejetaryan

glosses:
riwekxwer, giyaxwer, şênkatîxwer, şînahîxwer,
mirov û ajelên ku riwekan dixwin (lê goştî naxwin)

text: Xuya ye birastî jî qiyamet nêzîk dibe bavo. Kesî dîtiye ku pisîk bûbin vejetaryan û goşt nexwin?

ref: Lotikxane.com, 9/2009

etymology_text: Bi rêya fransî végétarien ji îngilîzî vegetarian, têkildarî vegetable.


ameya

text: Wextanê ke Ewropa rastê îslamî ameya û nata fehmê Rojhelat-Rojawanî, nakokîyê Rojhelat-Rojawanî bîyê problemêko muhîm.

ref: Îsmaîl Beşîkçî: Rojhelat de Îlm-Rojawan de Zanist, wergerandin: Roşan Lezgîn, Zazaki.net, 8/2009


mergen

glosses: Avahiyê ku abid tê ve dijîn û îbadetê dikin.


manastir

glosses:
xilwet, mergen, dêr, keşîşxane
avahiyê ku abid tê ve dijîn û îbadetê dikin

glosses: kilîse, keşîşxane, avahî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


estê

text: Rojhelat de keyeyî, mavajî kurdî, seba ke mîyanê cematî de nîşan bidê ke çiqas weçînite yê, çiqas birêz ê, bale ancenê ser ke mîyanê ferdanê keyeyê înan de çiqas mela û şêxî estê.

forms:
este
êsta
êste


nêşêno

text: Sedemê nê heme çîyan no yo ke, îslam tadayêka pête vera fikrê azadî de tetbîq keno. Fermandîyeno ke tu fikr nêşêno xîlafê Quranî de bo.

etymology_text: Ji nê- + şêno.


nabe

glosses: destûr nîne bo ku, qedexe ye ku, çênabe ku, ne mumkin e, ne gengaz e

etymology_text: 1. û 2. ne- + bûn 3. ne- + birin


fehmkerdiş

text: Sedemê nê heme çîyan no yo ke, îslam tadayêka pête vera fikrê azadî de tetbîq keno. Ferman dîyeno ke tu fikr nêşêno xîlafê Quranî de bo. No ferman keno ke fikr bicemedîyo, beno manî ke munaqeşeyo azad aver şiro. Fikro azad, bêguman, manastiran de zî binê tada de bi. Labelê ancîna, mîyanê yê ke manastiran de perwerde dîyo de derheqê fehmkerdişê babetanê se tebîet, dinya, însan û cematî de meraq aver şiro.


fehm kerdene

etymology_text: Ji fehm + kerdene.


averşiyayîş

text: Rojawan de terîqetê Fransiskenî 1209 de terîqetê Dominikenî 1215 de ronîyaya. Terîqetê Fransiskenî fikrê azadî rê hînaakerde yo. Averşîyayîşê zanistî de zî rolêko muhîm kaykerdo.


tay

text: Rojhelat dezî kesê ke bi zanistîyanê pozîtîfan reyde eleqedar bîyê, eke zaf tay bê zî, estê..


tay

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-tay.wav


çarneçar

text: Çarneçar xema wê yekê dixwar

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 40, ISBN 978-605-2246-80-1

forms: neçar

etymology_text: Ji çar + neçar.


malmêrat

glosses: nalet, mîrat, bêxwedî, nifirandina tiştekî/kesekî

text: Paşe timî difikirî; roja ku bimre, dê malê wî, taca wî, serweta wî tev bêxwedî bimînin û dibin malê mîrate.

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, ISBN 91 972090 3 1

forms: malmîrat

etymology_text: Ji mal + mêrat.


netêde

forms:
netêdetir (comparative)
herî netêde (superlative)
netêdetirîn (superlative)

etymology_text: ne + tê + de.


aqilkêm

glosses: naşî, bêhiş, aqilsivik, şaş, serhişk, gundî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
aqilkêmtir (comparative)
herî aqilkêm (superlative)
aqilkêmtirîn (superlative)
hişsivik

etymology_text: Ji aqil + kêm.


hişsivik

forms:
hişsiviktir (comparative)
herî hişsivik (superlative)
hişsiviktirîn (superlative)
heşsivik

etymology_text: Ji hiş + sivik.


pêde pêde

text: Lê Kurd, cara ewil li Êleşgirê bi van maciran re dikevin şer û pêde pêde wan ji welatê xwe dûrdixin.

etymology_text: Ji pêde + pêde.


megaloman

glosses: kesa/ê ku xwe zêde mezin dihesibîne, qure, pozbilind, xwehez

forms: megalomanyak

etymology_text: Bi rêya fransî mégalomane ji megalo- ji yewnaniya kevn μεγαλο- ji μέγας (mezin) + -man ji yewnanî μαίνομαι ji μανία (dînî, şêtî)


pirsname

glosses:
Forma ku çend pirs tê de hene.
Pirsîna ji xelkê bo diyarkirina raya wan li ser mijarekê.

text: Dewleta tirk, ji bo ku civata kurd baş nas bike û li gor wê, siyasetekê bide ber xwe bi riya BILGESAM-ê(merkeza lêkolînên stratejîk)li Kurdistanê lêkolîn û anketeke (pirsname, lêpirsîn) berfireh daye çêkirin.

ref: Zinarexamo.blogspot.com, 9/2009

forms:
pirsiyarname
pisyarname

etymology_text: Ji pirs + -name.

анкета

roman: anketa


qaşxûn

forms:
qaşxûntir (comparative)
herî qaşxûn (superlative)
qaşxûntirîn (superlative)
qûşxan


china

audio: EN-AU ck1 china.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-china.wav


ferfûr

glosses: Kereseyek spî ye ku bi taybetî aman (firaq) jê tên çêkirin.

text: Şehzadeyê sur rêhte dilŞehkaseya ferfûr e dilHostayê 'işqê dil hevot

forms:
فهرفوور
ferfîr

etymology_text: Ji erebî فغفور (feẍfûr) ji sanskrîtî भगपुत्र (bhagaputra, “1. bernavê padişahyên Çînê 2. ferfûr ku ji Çînê dihat”) ji भग (bhege-: xweda) + पुत्र (putra: kurr) anku "kurrê Xwedê" ku bernavê padişahên Çînê bû. भग (bhege) ji proto-hindûewropî *bʰago- (binere beg) û पुत्र (putra) ji proto-hindûewropî *peh₂u- (binere pis).

瓷器

roman: cíqì

瓷

roman: cí

خزف

roman: xezef

پورسلین

roman: porselîn

фарфор

roman: farfór


porselen

etymology_text: Bi rêya fransî porcelaine, ji îtalî porcellana, ji porcella (“berazên mê”), ji porco (“beraz”).


porselen

text: Xanima min jî di vê navê de ew texlît xwarinên ku min navên wan li jor hejmartin di firaxên porselen yên xweşik de li ser masê bi awayekî spehî bi cih kiribûn û mîna xanim û bermaliyeke bi xwe bawer li benda mêvanan bû.

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 16


record

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-record.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-record.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-record.wav


rekor

glosses: baştirîn encam, encama ku heta niha ti ji wê çêtir nebûne

forms: rekord

etymology_text: Bi rêya fransî record ji îngilîzî record ji îngilîziya navîn recordan ji fransî recorder ji latînî recordari ji re- + cord

рекорд

roman: rekórd

ρεκόρ

roman: rekór


daqûl kirin

glosses: xwe xwar kirin, xwe ber jêr ve xwar kirin, serê xwe û beşê jor yê gowdeya xwe xwar kirin

text:
Piştî ku wan xwe ji ser dan alî, hersê sûbayan jî bi hev re dadan ser; yekî pehîn li termazên wî xistin, yekî bi pêxêla wî girt û ew hejand û ê din jî xwe bi ser de daqûl kir û bi hêdîka jê re û got:
”Xayin em gihan dawiya flîm, rabe ser xwe da em biçin.”

ref: Serok Altaxûs, Laleş Qaso, Çapa 2., 2009, weşanxana Komal

forms:
daqûl dikim (present)
daqûl dikî (present)
daqûl dike (present)
daqûl dikin (present)
daqûl bike (imperative singular)
daqûl bikin (imperative plural)
daqûl kir (past)
daqûl kir (past)
daqûl kir (past)
daqûl kir (past)
daqûl –k– (root present)
daqûl –kir– (root past)
ez daqûl dikim (indicative present positive)
ez daqûl nakim (indicative present negative)
min daqûl kir (indicative past positive)
min daqûl nekir (indicative past negative)
tu daqûl dikî (indicative present positive)
tu daqûl nakî (indicative present negative)
te daqûl kir (indicative past positive)
te daqûl nekir (indicative past negative)
ew daqûl dike (indicative present positive)
ew daqûl nake (indicative present negative)
wê/wî daqûl kir (indicative past positive)
wê/wî daqûl nekir (indicative past negative)
em daqûl dikin (indicative present positive)
em daqûl nakin (indicative present negative)
me daqûl kir (indicative past positive)
me daqûl nekir (indicative past negative)
hûn daqûl dikin (indicative present positive)
hûn daqûl nakin (indicative present negative)
we daqûl kir (indicative past positive)
we daqûl nekir (indicative past negative)
ew daqûl dikin (indicative present positive)
ew daqûl nakin (indicative present negative)
wan daqûl kir (indicative past positive)
wan daqûl nekir (indicative past negative)
min daqûl dikir (imperfect positive)
min daqûl nedikir (imperfect negative)
min daqûl kiribû (positive)
min daqûl nekiribû (negative)
te daqûl dikir (imperfect positive)
te daqûl nedikir (imperfect negative)
te daqûl kiribû (positive)
te daqûl nekiribû (negative)
wê/wî daqûl dikir (imperfect positive)
wê/wî daqûl nedikir (imperfect negative)
wê/wî daqûl kiribû (positive)
wê/wî daqûl nekiribû (negative)
me daqûl dikir (imperfect positive)
me daqûl nedikir (imperfect negative)
me daqûl kiribû (positive)
me daqûl nekiribû (negative)
we daqûl dikir (imperfect positive)
we daqûl nedikir (imperfect negative)
we daqûl kiribû (positive)
we daqûl nekiribû (negative)
wan daqûl dikir (imperfect positive)
wan daqûl nedikir (imperfect negative)
wan daqûl kiribû (positive)
wan daqûl nekiribû (negative)
ez ê daqûl bikim (future positive)
ez ê daqûl nekim (future negative)
minê daqûl kiribe (future perfect positive)
minê daqûl nekiribe (future perfect negative)
tu yê daqûl bikî (future positive)
tu yê daqûl nekî (future negative)
teyê daqûl kiribe (future perfect positive)
teyê daqûl nekiribe (future perfect negative)
ew ê daqûl bike (future positive)
ew ê daqûl neke (future negative)
wê/wîyê daqûl kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê daqûl nekiribe (future perfect negative)
em ê daqûl bikin (future positive)
em ê daqûl nekin (future negative)
meyê daqûl kiribe (future perfect positive)
meyê daqûl nekiribe (future perfect negative)
hûn ê daqûl bikin (future positive)
hûn ê daqûl nekin (future negative)
weyê daqûl kiribe (future perfect positive)
weyê daqûl nekiribe (future perfect negative)
ew ê daqûl bikin (future positive)
ew ê daqûl nekin (future negative)
wanê daqûl kiribe (future perfect positive)
wanê daqûl nekiribe (future perfect negative)
min daqûl kiriye (perfect positive)
min daqûl nekiriye (perfect negative)
min daqûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min daqûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te daqûl kiriye (perfect positive)
te daqûl nekiriye (perfect negative)
te daqûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te daqûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî daqûl kiriye (perfect positive)
wê/wî daqûl nekiriye (perfect negative)
wê/wî daqûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî daqûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me daqûl kiriye (perfect positive)
me daqûl nekiriye (perfect negative)
me daqûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me daqûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we daqûl kiriye (perfect positive)
we daqûl nekiriye (perfect negative)
we daqûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we daqûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan daqûl kiriye (perfect positive)
wan daqûl nekiriye (perfect negative)
wan daqûl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan daqûl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez daqûl bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez daqûl nekim (present subjunctive negative)
(bila) min daqûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min daqûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu daqûl bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu daqûl nekî (present subjunctive negative)
(bila) te daqûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te daqûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew daqûl bike (present subjunctive positive)
(bila) ew daqûl neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî daqûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî daqûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em daqûl bikin (present subjunctive positive)
(bila) em daqûl nekin (present subjunctive negative)
(bila) me daqûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me daqûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn daqûl bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn daqûl nekin (present subjunctive negative)
(bila) we daqûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we daqûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew daqûl bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew daqûl nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan daqûl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan daqûl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min daqûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min daqûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min daqûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min daqûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te daqûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te daqûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te daqûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te daqûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî daqûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî daqûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî daqûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî daqûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me daqûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me daqûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me daqûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me daqûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we daqûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we daqûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we daqûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we daqûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan daqûl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan daqûl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan daqûl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan daqûl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê daqûl bikira (present conditional positive)
minê daqûl nekira (present conditional negative)
minê daqûl kiribûya (preterite conditional positive)
minê daqûl nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê daqûl bikira (present conditional positive)
teyê daqûl nekira (present conditional negative)
teyê daqûl kiribûya (preterite conditional positive)
teyê daqûl nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê daqûl bikira (present conditional positive)
wê/wîyê daqûl nekira (present conditional negative)
wê/wîyê daqûl kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê daqûl nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê daqûl bikira (present conditional positive)
meyê daqûl nekira (present conditional negative)
meyê daqûl kiribûya (preterite conditional positive)
meyê daqûl nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê daqûl bikira (present conditional positive)
weyê daqûl nekira (present conditional negative)
weyê daqûl kiribûya (preterite conditional positive)
weyê daqûl nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê daqûl bikira (present conditional positive)
wanê daqûl nekira (present conditional negative)
wanê daqûl kiribûya (preterite conditional positive)
wanê daqûl nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) daqûl bike (imperative present positive)
(tu) daqûl neke (imperative present negative)
(hûn) daqûl bikin (imperative present positive)
(hûn) daqûl nekin (imperative present negative)
xwar kirin
quloz kirin

etymology_text: Ji daqûl + kirin.

ipa: /dɑːˈquːl kɪˈɾɪn/


carûd

glosses:
bêr, mer, bêrik, merik, heskîf, kurek,
amûrek xwedî doxek kin û beşek pahn û vêl ku ji bo bar kirin yan jî veguhastina gelaş, toz û arîyê ji ciyekî bo ciyekî din tê bikaranîn

text: Di wir re carûda ku li bertifika sobeyê bû dît. Rahişt carûdê û li ber tifikê li ser qerevîzkan rûnişt. Pizotan di sobeya devvekirî re mîna kevirên hêtûnê xuyanî dikirin. Wî carûda xwe di nav wan re rakir û bi lez carûd valakir menqelê. Piştî ku bi wî haweyî menqel ji pizotan dagirt, bi maşikê pizot ji hev vepexirandin.

forms:
carûf
bêr

etymology_text: Ji erebî جاروف (carûf).

ipa: /d͡ʒɑːˈɾuːd/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-carûd.wav

hyphenation: ca·rûd


Selmas

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: bajarek e li Rojhilata Kurdistanê li nêzî tixûbê Bakurê Kurdistanê

forms:
Salmas
Selma
Selman

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Selma

text: 'Jin: Selma jî mîna Şirînê, Zînê, Leylayê, Xecê û Zileyxayê yek ji yarên evîndaranî yên helbesta klasîkî ya Rojhilata Navîn e. Herçend e ko Selma zêdetir li bal helbestvanên ereb belav bûye, lê wekî me got Hafizê Şîrazî û Melayî jî qala Selmayê kiriye. Pirraniya qalkirinên Hafizî di çarçûveyê çêkirina wekheviyeka denganî di navbera peyva Selmayê û peyvên mîna selam (slav) û silametiyê da ne.

ref: Lezgînê Çalî: Hafiz û edebiyata farsî û Melayê Cizîrî, Nefel.com, 11/2010

text: 'Bajar: Artêşa Sûriyê piştî şerekî dijwar bajarê Selma ya navenda Herêma Çiyayê Kurdan, ku pirraniya xelkê wê Kurd in, kontrol kir.

ref: Rudaw.net/kurmanci 1/2016

glosses: bajarokek e li parêzgeha Laziqiye li Sûriyê

forms:
Salim
Selman
Selîm
Silêman

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], hevrehaSelman, Selam, selam, silametî, silav...


Salim

forms:
Selma
Selîm
Silêman


Selîm

forms:
Salim
Selma
Silêman


Emîn

etymology_text: Ji erebî أَمِين (ʾamīn), binêre emîn.


Ebdilezîz

forms:
Abdulazîz
Abdulezîz
Ebdulezîz
Evdilezîz
Ezdulezîz

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


Ebdilhemîd

forms:
Abdulhamîd
Abdulhamît
Abdulhemîd
Abdulhemît
Ebdulhemîd
Evdilhemîd
Evdulhemîd

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


Ehmed

forms:
ئهحمهد
Ahmed
(di bin tesîra tirkî de)

etymology_text: Ji erebî أَحْمَد (Eḧmed) ji rehê ح م د (ḧ-m-d-, “hemd, pesn, sena”). Ji eynî rehî: Hemîd, Mihemed, Mehmûd...

አህመድ

roman: ʾähmäd

Әхмәт

roman: Äxmät

Ахмад

roman: Ahmad

Ахмед

roman: Ahmed

အာမက်

roman: amak

艾哈邁德

roman: Àihāmàidé

أَحْمَد

roman: ʾaḥmad

احمد

roman: ahmad

અહમદ

roman: ahamad

אחמד

roman: aḥmad

අහමඩ්

roman: ahamaḍ

^아흐마드

roman: Aheumadeu

ອາຫມັດ

roman: ʼā mat

അഹ്മദ്

roman: ahmadŭ

അഹമ്മദ്

roman: ahammadŭ

ئەخمەت

roman: exmet

ਅਹਿਮਦ

roman: ahimad

Ахмад

roman: Axmad

Ахма́д

roman: Axmád

Ахме́д

roman: Axméd

ꠀꠢꠝꠖ

roman: ahomodo

அகமது

roman: akamatu

அஹமட்

roman: ahamaṭ

அகமத்

roman: akamat

อาเหม็ด

roman: aa-mèt

อาหมัด

roman: aa-màt

احمد

roman: اḥmd

Αχμάντ

roman: Achmánt

Αχμέντ

roman: Achmént

ipa: /ɛħˈmɛd/


Eyşa

forms:
Ayşe
Eyşê
Eyşo

etymology_text: Ji erebî عَائِشَة (ʿāʾiša).


Eyşê

forms:
Eyşa
Eyşo

etymology_text: Ji erebî عَائِشَة (ʿāʾiša).


Eymen

text: Eymenê 14 salî piştî ku salekê peywendiya wî ya evînê li gelEhlama 17 salî çêdibe, biryar dane ku bizewicin. Eymen ji Ehlamê sê salan biçûktir e, piştî ku dilê wî dikeve wê û salek bi hev re diaxivin, çend roj berê Eymenî Ehlam revandiye mala xalê xwe.

ref: Rudaw.net/kurmanci 4/2019

forms:
Aymen
ئهیمهن

etymology_text: Ji erebî أيمن (Eymen: destrast, bextiyar, bisiûd), hevrehaemîn, emn, emniyet, emanet, yemîn...


Ezîz

forms:
Azîz
'Ezîz

etymology_text: Ji erebî عزيز ('Ezîz) ji ezîz


Bedredîn

forms:
Bedreddîn
Bedir


Behîca

forms: Behîce

etymology_text: Ji erebî بَهِيجَة (bahīja).


Behîce

forms: Behîca

etymology_text: Ji erebî بَهِيجَة (bahīja, “ciwan, xweşik”), ji بَهِيج (bahīj).


Baqî

etymology_text: Ji erebî بَاقِي (bāqī), binere baqî


Basim

forms:
Basima
Basime


Binyamîn

forms:
Benyamîn
Bînyamîn

Веніямі́н

roman: Vjenijamín

Биньямин

roman: Bin’jamin

便雅憫

roman: Biànyǎmǐn

بِنْيَامِين

roman: binyāmīn

بَنْيَامِين

roman: banyāmīn

Բենիամին

roman: Beniamin

بنیامین

roman: benyâmin

בִּנְיָמִין

roman: binyamin

Бунямин

roman: Bunämin

Вениами́н

roman: Veniamín

பென்யமீன்

roman: peṉyamīṉ

བེན་ཡ་མིན།

roman: ben ya min

Веніями́н

roman: Venijamýn

Βενιαμίν

roman: Beniamín


Faris

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]faris (fêris)


selamuneleykum

pos: intj

pos_title: Baneşan

forms: selamunaleykum

etymology_text: Ji erebî السَّلَامُ عَلَيْكُمْ (as-salāmu ʿalaykum, “aştî li ser we be”), ji سَلَام (salām) + عَلَى (ʿalā).

ሰላም

roman: sälam

әссәләмәғәләйкүм

roman: ässälämäğäläyküm

আসসালামু আলাইকুম

roman: aśśalamu alaikum

আস সালামু আলাইকুম

roman: aś śalamu alaikum

আস-সালামু আলাইকুম

roman: aśô-śalamu alaikum

салам алейкум

roman: salam alejkum

ассаламу ӏалайкум

roman: assalamu ʿalajkum

薩拉姆·阿萊控

roman: sàlāmǔ āláikòng

السَّلَامُ عَلَيْكُمْ

roman: as-salāmu ʿalaykum

سَلام عَلِیْکُم

roman: salâm 'aleykom

सलाम अलैकुम

roman: salām alaikum

סלאם עליכום

roman: salám 'aléikum

салам алейкүм

roman: salam aleyküm

앗살라무 알라이쿰

roman: atsallamu allaikum

ссалам алейкум

roman: s̄alam alə̱jkum

അസ്സലാമു അലൈക്കും

roman: assalāmu alaikkuṃ

ئەسسالام ئەلەيكۇم

roman: essalam eleykum

ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم

roman: essalamu eleykum

سلام عليکم

roman: salām 'alekom

السلام عليکم

roman: asalām 'alekom

ассалаумағалейкум

roman: assalaumağaleikum

саля́м але́йкум

roman: saljám aléjkum

сала́м але́йкум

roman: salám aléjkum

ассала́му 'але́йкум

roman: assalámu 'aléjkum

салом алайкум

roman: salom alaykum

ассалому алайкум

roman: assalomu alaykum

салому алайкум

roman: salomu alaykum

саломун алайкум

roman: salomun alaykum

அஸ்ஸலாமு அலைக்கும்

roman: assalāmu alaikkum

әссәламү галәйкүм

roman: ässälamü ğaläyküm

سَلام عَلَیکُم

roman: salām ʻalaikum

σαλάμ αλέκουμ

roman: salám alékoum


heş

glosses: Riwekek e ku rengek şînî tarî jê tê çêkirin.

text: Heş rojêkyeno goşeyê yew dewe, peyê zinarêk de vindeno û xo rê temaşeyê dewe keno.

ref: Roşan Lezgîn: Sanika Ap Heşî ji pirtûka Sanikanê Dîyarbekirî ra Guldesteyêk, Enstîtuya Kelepûrê Kurdî, Hewlêr 2009, r. 68-71


sanik

text: Sanikanê Dîyarbekirî ra Guldesteyêk

ref: Navê pirtûkek Roşan Lezgîn, Enstîtuya Kelepûrê Kurdî, Hewlêr 2009


vêşêr

text: Heş beno aşiqê însanan. Êdî her roje yeno corê dewe de peyê yew zinarî de xo nimneno û temaşe keno ke hela însanî se kenê, senî qisey kenê. Roje bi roje hîna vêşêr însanan şinasneno.

ref: Roşan Lezgîn: 'Sanikanê Dîyarbekirî ra Guldesteyêk, Enstîtuya Kelepûrê Kurdî, Hewlêr 2009, r. 68-71


musayene

glosses: evisîn, belidîn, serwextbûn, hûbûn, hîn bûn, fêr bûn, elimîn

text: Heş beno aşiqê însanan. Êdî her roje yeno corê dewe de peyê yew zinarî de xo nimneno û temaşe keno ke hela însanî se kenê, senî qisey kenê. Roje bi roje hîna vêşêr însanan şinasneno. Her roje yew di çekuyan fekê însanan ra museno. Êdî nameyê heme dewijan museno.


vano

text: Rojêk qerarê xodano, xo rê vano, ez zî ha eynî sey însanan qisey kena, ez êdî hemeyê dewijan şinasnena, ez nameyê hemîne zana, willey ez şina xo rê bena dewij. Û dano piro şino miyanê dewe.


willey

ref: Roşan Lezgîn: Sanikanê Dîyarbekirî ra Guldesteyêk, Enstîtuya Kelepûrê Kurdî, Hewlêr 2009, r. 68-71


wazena

glosses:
Kesê yekemê yekjimar di dema nihayê erênî de ji lêkera waştene.
dixwazim, min divê


hênî

glosses: fênik, hênikî, hînî, hênbûn, hênikbûn, fênikbûn

forms:
hênikî
hênikîtî
hêniktî
hênîtî
hêntî


hênî

text: Heş şino serê hênî. Cinîyê ke serê hênî de kincan şuwenê, ê ke şîyê xo rê awe biyarê keye, senî ke çim ginenê ra heşî, her yewe hetêk ser remena.


yabanî

etymology_text: Hevreha soranî بيابان (biyaban), farisî بيابان (biyaban), pehlewî viyapan, hemû ji zimanên îranî, têkilî biyanî, beyar û biyaban.


eleykumeselam

etymology_text: Ji erebî وَعَلَيْكُمُ ٱلسَّلَامُ (waʿalaykumu s-salāmu) (eleykum + es- + selam).

وَعَلَيْكُمُ ٱلسَّلَامُ

roman: waʿalaykumu s-salāmu

وَعَلَيْكُم

roman: waʿalaykum

वालेकुम अस्सलाम

roman: vālekum assalām


stereo

glosses:
cihazek tomarkirin û dubarekirina dengan e
(wek teypan)

forms: steryo

etymology_text: J îngilîzî stereo ji stereophonicsound

ipa: /stɛɾɛˈoː/

hyphenation: ste·re·o


qesidîn

glosses: riya mirovî bi derekê ketin, mirov pêrgî kesekî yan tiştekî hatin

text: Xelefê Zêbarî di çavên min de mîna çiyayekî bû. Heger ew rojekê li min biqesidiyaya, min dê tiştek ji bo wî texsîr nekiraya.

ref: Enwer Karahan: Nesrîn, Nefel.com, 9/2009

forms: qesidiyan

ipa: /qɛsɪˈdiːn/

hyphenation: qe·si·dîn


qesidîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


terh

text: Ji min bihata min ê ji te re çi bi rê bikira, tu dizanî? Di serî deterhek dara mazî. Cotek kevokên spî. Hespekî kumêt î kapreş. Karxezaleke kovî. Xencereke destî û kalan zîv. Çiqulek dara kinêrê. Sewilek ava kaniya Girdeşîn. Destek şal û şapik. Goreyeke rîs a sê nix. Gopalek ji dara benavê. Bazbendek. Qevdek nêrgizan. Baqek şuşan. Tayek rihan. Bermilek beybûn. Gurzek qurnefîl. Pelek berfa serê çiyayê Mereto. Kulmek ax ji qebra Bermal û teyrekî baz.

ref: Merdan Newayî: Ji bo roja me, Canemcafem.com, 3/2007

ipa: /tɛɾh/

hyphenation: terh


kalan

glosses: kaloxkê şûr û xenceran, şilf, derdanka şûr û xenceran, kevlanê şûr û xenceran

forms:
kavlan
kevlan
کالان
калан
kêlan
kolan

etymology_text:
Hevrehên soranî کالان (kalan) û کێلان (kêlan), zazakî kalanî / kalenî, hewramî kêlane... hemû ji zimanên îranî*kārta-dāna- (kêrdank): *karte-dane- > *kart-dan > *kardan > *karan > kalan.
Formên kavlan, kevlan bi têkilkirina kalan li gel kevlan peyda bûne.
Di nav zimanên îranî de peyv tenê di kurdî de tê bikaranîn. Farisî peyvên نیام (niyam) ya îranî û peyva غلاف (ẍilaf) ya ji erebî bi kar tîne.
կալան (kalan) ya ermenî ji kurdî hatiye wergirtin. Ačaṙean idia dike ku kurdî ew peyv ji ermenî wergirtiye lê hem bi baweriya Chyet û hem jî ya me peyv bi eslê xwe kurdî ye. Ermenî ew ji kurdî wergirtiye ji ber ku peyv di hemû lehceyên kurdî de heye lê di ermenî de tenê di lehceyên rojavayî (lehceyên ermenî yên Bakurê Kurdistanê) de peyda dibe. Ji xwe peyva xwemalî ya ermenî պատյան (patyan) e.
Nêzîkiya dengî û têkiliya wateyî ya peyva kurdî kalan li gel peyva tirkî kalkan (mertal) ihtimalen tesedifî ye. Peyva tirkî hevrehên xwe di zimanên piraniya zimanên tirkîkî û mongolî de hene û ne mimkin e ku ew ji kurdî be. Peyva kurdî jî ne ji tirkî ye ji ber ku "ka-" ya tirkî di kurdî de herdem dibe "qa- / qe-" (wek "kalın > qalind" û "kara > qere-") lê ti caran wek "ka-" namîne.
;Çavkanî:
*
* Հրաչեայ Աճառեան։ Հայերէն արմատական բառարան. Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչութիւն, Երեւան, 1926։ [Hračʿeay Ačaṙean: Ferhenga rehên ermenî. Weşanên Zanîngeha Êrîvanê, 1926.]
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press, r. 295.
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010, r. 512-513

ҡын

roman: qïn

но́жны

roman: nóžny

по́хва

roman: póxva

по́хвы

roman: póxvy

ножница

roman: nožnica

鞘

roman: qiào

剑鞘

roman: jiànqiào

刀鞘

roman: dāoqiào

غِمْد

roman: ḡimd

պատյան

roman: patyan

मियान

roman: miyān

칼집

roman: kaljip

대검집

roman: daegeomjip

канија

roman: kanija

корица

roman: korica

хуй

roman: huj

ฝัก

roman: fàk

пі́хви

roman: píxvy

пі́хва

roman: píxva

κολεός

roman: koleós

θηκάρι

roman: thikári

ipa: /kɑːˈlɑːn/


kalan

glosses: forma pirhejmar ya çemandî ji peyva kal (pîr)

etymology_text: Ji kal + -an.


karxezal

glosses:
karikên xezalan, xezalên genc,
xezalên ku jiyê wan anku temenê wan biçûk e

text: Dev û lêvine şekirî xwe lê kiribûne mazûrvan ku yekî digot hema firişteyeke bihişta Laleşê ye û bi karxezalên li zozanên Botan çêriyaye.

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, r. 18, ISBN 91 972090 3 1

text: Gava ko çavên Kerrî bi karxezalê ket, desthelatdariya xwe ji dest da.

ref: Perwîz Cihanî, Bilîcan, Nefel, 2002, r. 311, ISBN 91-89687-12-4

text: Ev karxezala min ya ku bi salan ji min hez kiribû, gotinên herî xweş ji min re gotibûn(...)

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 33

forms:
karexezal
karikxezal

etymology_text: Ji kar + xezal.


kaloxk

glosses: kalanê yan çanteyê pirtûkekê yan şûr û xenceran

forms: kalox

ipa: /kɑːˈloːxk/

hyphenation: ka·loxk


nator

glosses: reşkê bûstanan, qeretî, mamkê maşan, helamet, helamt, qeratû, elamet, mamik

forms: nehtor

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


pankurdîzm

glosses:
tevkurdîtî, tevkurdistanîtî, pankurdistanîzm,
baweriya bi yekîtiya hemû kurdan û yekparçetiya Kurdistana Mezin

forms:
pankurdîzmtir (comparative)
herî pankurdîzm (superlative)
pankurdîzmtirîn (superlative)

etymology_text: pan- + kurd + -îzm


manê

text: Manê heke pîla jî be wekî xwe namîne û dê hête helandin.

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

forms:
mane
ma ne
mane
manî
monê

etymology_text: ma + nê


Heyam

etymology_text: Ji erebî هِيَام (hiyām) (evînadilsoj), têkildarî هَامَ (hāma) (tî bûn, têhnî bûn).


geyreno

text: Ap Heş, çend rojî mîyanê dewe de xo rê geyreno. Dewijan reyde suhbet keno. Keyfê hemîne bi Ap Heşî yeno. Keyfê ey zî zaf bi hemeyê dewijan yeno.


remeno

text: Dewijî senî vînenî ke Ap Heş ha goştê bizanê înan weno, hema her yew cayê xo ra kenê qîrî û hawar; o ke kerra erzeno ey, o ke dar gêno şino ser de, o ke pê çu dano piro. Û Ap Heş çirp û remeno.


viyartene

text: -Dato, to nêdî ke yew heş tîya ra vîyart?


acêr

text: - Ez hewn de bîya, şima ra ver terpî û repî ameye, ez bîya haya. Mi ewnîya ke yew heş mîyanê ereqî de mendibi. No dere ro acêr vazdaşi.


kaçmak

text: Kızları evden kaçmış.

text: Kedi bizi görünce hemen içeriye kaçtı.

text: Babasından sürekli kaçıyordu.

text: Ben işten kaçmam.

text: Kazandan islim kaçıyor.

text: Çorabım kaçtı.

text: Kulağıma su kaçtı.

text: Halı aşağıya kaçmış.

text: Arkadaşınız burdaydı, nereye kaçtı?

text: Keyfim kaçtı.

text: Bu renk yeşile kaçıyor.

text: Gelin kayın babasından kaçıyor.

text: Kız herifin birine kaçmış.

text: Ağzımdan kaçtı.

etymology_text: Ji tirkiya kevn 𐰴𐰲 (kaç-).


vazda

text: - Ezhewn de bîya, şima ra ver terpî û repî ameye, ez bîya haya. Mi ewnîya ke yew heş mîyanê ereqî de mendibi. No dere ro acêr vazda şi.


bi çi awayî

glosses:
çawa, çilo, çito, çitov,
bi çi awayî, bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî,
 bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî

etymology_text: Ji bi + çi + awayî


bi çi rengî

glosses:
çawa, çilo, çito, çitov,
bi çi awayî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî,
 bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî

etymology_text: Ji bi + çi + rengî


bi çi şêweyî

glosses:
çawa, çilo, çito, çitov,
bi çi awayî, bi çi rengî, bi çi şiklî,
 bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî

etymology_text: Ji bi + çi + şêweyî


bi çi şiklî

glosses:
çawa, çilo, çito, çitov,
bi çi awayî, bi çi rengî, bi çi şêweyî,
 bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî


comment

glosses:
çawan, çawa, çilo, çito, çitov,
bi çi awayî, bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî,
 bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-comment.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-comment.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-comment.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-comment.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-comment.wav

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-comment.wav


comment

glosses: (zimanzanî) kumênt, boçûn, te'lîq, pêşbînî


comment

glosses: şirove kirin, ravekirin, ron kirin, îzah kirin


galegot

glosses:
galegal, galgal, qiselok,
gotinên ne rast, gotinên bêbingeh, axivîn hîç û pûç, tehlîq,
qiseyên ku li ser kesekî yan tiştekî tên gotin bêyî ku rastiya meseleyê baş bêt zanîn

etymology_text: gal + gotin - -in

плётка

roman: pljótka

流言蜚语

roman: liúyánfēiyǔ

객설

roman: gaekseol

сплетня

roman: spletnja

базікання

roman: bazikannja


qiselok

glosses:
galegot, gotinên ne rast, gotinên bêbingeh, axivîn hîç û pûç, tehlîq,
qiseyên ku li ser kesekî yan tiştekî tên gotin bêyî ku rastiya meseleyê baş bêt zanîn

text: Ji ber qise û qiselokên xelkê, yek ji xewn û xeyalên Sara ku ew jî ajotina bisîklêt e, nayê dîtin.Sara Ebubekir a 19 salî, xwendekara qonaxa amadeyî ye, dibêje gelekî kêfa wê ji ajotina bisîklêt re tê: “Lê ji ber qise û qiselokên civakê ditirsim.” Li gor Sara ajotina bisîklêt tiştekî pir normal e û tu şermek tê de tune: “Lê di nav civaka me de, şermên bêwate zêde ne."

ref: Netkurd.com, 9/2009

forms:
qeselok
qesok

etymology_text: Ji qise + -lok.


Sara

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Sara.wav


cîhangir

glosses: fatih, dagirkerê hemû dinyayê, emparator

forms: cîhangîr

etymology_text: Ji cîhan + -gir.


rojeng

glosses:
dûkêşk, dûkêlkêşk,
boriyên ku dûkêl tê re ji avahiyan derdikeve

ծխնելույզ

roman: cxneluyz

труба

roman: trubá

дымоход

roman: dymoxód

καπνοδόχος

roman: kapnodóchos


artîşok

glosses: Riwekek xwerbar e, bi taybetî Cynara scolymus.

forms:
artişo
artîşo
artişok

etymology_text: Ji fransî artichaut yan ji îngilîzî artichoke, ji lombardî articiocco, ji erebî القرشوف (el-qerşûf), ji خرشوف (xurşûf). Cotrehê xirşûf.

артышок

roman: artyšók

洋蓟

roman: yángjì

아티초크

roman: atishokeu

артишок

roman: artichok

אַרטישאָק

roman: artišok

αγκινάρα

roman: agkinára

ipa: /ɑːɾtiːˈʃoːk/

hyphenation: ar·tî·şok


sêvsêvok

glosses: sêvarxin, sêvaxîn, sêvaxînk, dîzbelok, qencelîsk, sêvetalk, sêva binerdê, xencelîsk, binerdî

forms: şevşevok

etymology_text: Ji sêv + sêv + -ok.

Тапінамбур

roman: Tapinambur

洋姜

roman: yángjiāng

топинамбур

roman: topinambur

земляная груша

roman: zemljanaja gruša


sêvarxin

glosses: sêvsêvok, sêvaxîn, sêvaxînk, dîzbelok, qencelîsk, sêvetalk, sêva binerdê, xencelîsk, binerdî


sêvaxîn

glosses: sêvsêvok, sêvarxin, sêvaxînk, dîzbelok, qencelîsk, sêvetalk, sêva binerdê, xencelîsk, binerdî


sêvaxînk

glosses: sêvsêvok, sêvarxin, sêvaxîn, dîzbelok, qencelîsk, sêvetalk, sêva binerdê, xencelîsk, binerdî


dîzbelok

glosses: sêvsêvok, sêvarxin, sêvaxîn, sêvaxînk, qencelîsk, sêvetalk, sêva binerdê, xencelîsk, binerdî

ipa: /diːzbɛˈloːk/

hyphenation: dîz·be·lok


qencelîsk

glosses: sêvsêvok, sêvarxin, sêvaxîn, sêvaxînk, dîzbelok, sêvetalk, sêva binerdê, xencelîsk, binerdî


sêvetalk

glosses: sêvsêvok, sêvarxin, sêvaxîn, sêvaxînk, dîzbelok, qencelîsk, sêva binerdê, xencelîsk, binerdî


sêva binerdê

glosses: sêvsêvok, sêvarxin, sêvaxîn, sêvaxînk, dîzbelok, qencelîsk, sêvetalk, xencelîsk, binerdî

forms:
sêva bin erd
sêva bin erdê

etymology_text: Ji sêva + binerdê.


xencelîsk

glosses: sêvsêvok, sêvarxin, sêvaxîn, sêvaxînk, dîzbelok, qencelîsk, sêvetalk, sêva binerdê, binerdî


rojan

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya pirjimar a binavkirî ya roj.

forms:
rojê (feminine definite oblique singular)
Rojan
Rojan
rojî
rojîn

etymology_text: Ji roj + -an.

ipa: /roːˈʒɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rojan.wav

hyphenation: ro·jan


artoş

glosses: meyxaneyên ku muzîka zindî lê heye û stranbêj lê distrin

forms: artêş

ipa: /ɑːɾˈtoːʃ/

hyphenation: ar·toş


selewat

glosses: zikir, bi silav û pesindana Xwedê û pêxemberan duakirin

text: Te got ku dawetnameyek jiBehra Spî ji te re hatiye û te dawetî artoşê dikin ha. Kuro oxlim, Batmanî çi ji artoş martoşê fêhm dikin law, herin ji xwe re di camî û mizgeftan de yasîn û selewatan bixwînin, çi îşê we li Behra Reş û Spî heye, ewladim, wîî!

ref: Lotikxane.com, 9/2009

etymology_text: Ji erebî صلاوات (șelewat) ku pirrhejmara "selat"ê ye û hevrehaצלותא (șelewta) ya aramî ye yan jî yekser ji aramî [Peyv?] ye.


Yasîn

etymology_text: Ji erebî ياسين (Yasîn: navekê mêran e) ji navê herfa ي (ya = y) û س (sîn = s). Maneya wan ya di Qur'anê de nayê zanîn.


Xidir

glosses: tê bawerkirin ku pêxemberek e ku ava jiyanê vexwariye û loma bûye nemir û ta Roja Rabûnê li dinyayê digerre

forms:
Xizil
Xizir

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /xɪˈdɪɾ/

hyphenation: Xi·dir


Roja Rabûnê

glosses:
(îslam) Roja Qiyametê, Roja Heşirê, Roja Hesabê,
roja ku li gor baweriyê hemû mirî dê ji gorên xwe hişyar bibin û qencî û xirabiyên ku wan kirine dê bên pîvan û dê biryar bêt dan ku ew dê biçin biheştê yan dûjehê


title: roja hesabê

redirect: Roja Hesabê

pos: hard-redirect


title: roja heşrê

redirect: Roja Heşirê


etîmolojî

glosses: beşê zimannasiyê yê ku lêkolînên zanistî li ser peyvên zimanan dike daku diyar bike ka ew peyv çawa çêbûne û xizmên wê peyvê di wî zimanî û zimanên xizm de çi ne. Wek nimûne, binere etîmolojiya peyva ar (1) di bin beşa J' de: ar (1)

etymology_text: Ji fransî étymologie ji yûnanî ἐτυμολογία (ἐtymología) ji ἔτυμος (rast, durist) + λόγος (-lojî).

ܐܵܛܘܿܡܘܿܠܘܿܓ݂ܝܼܵܐ

roman: āṭomoloḡīyā

ܡܲܒܗܘܼܬ ܡܸܠܹ̈ܐ

roman: mabhut millē

этымало́гія

roman: etymalóhija

этымалёгія

roman: etymaljóhija

শব্দতত্ত্ব

roman: śôbdtôtt

етимоло́гия

roman: etimológija

ဗျုပ္ပတ်

roman: byuppat

語源學

roman: jyu⁵ jyun⁴ hok⁶

語源學

roman: yǔyuánxué

词源学

roman: cíyuánxué

تَأْثِيل

roman: taʾṯīl

ստուգաբանություն

roman: stugabanutʻyun

ریشهشناسی

roman: riše-šenâsi

واژهپژوهی

roman: vâže-pažuhi

علم اشتقاق

roman: 'elm-e ešteqâq

اتیمولوژی

roman: etimoloži

ეტიმოლოგია

roman: eṭimologia

व्युत्पत्ति

roman: vyutpatti

व्युत्पत्तिशास्त्र

roman: vyutpattiśāstra

אֵטִימוֹלוֹגְיָה

roman: etimológya

ಪದದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

roman: padada hinnele

этимология

roman: etimologiya

නිරුක්ති විද්යාව

roman: nirukti widyāwa

어원학

roman: eowonhak

어원

roman: eowon

നിരുക്തം

roman: niruktaṃ

व्युत्पत्तीशास्त्र

roman: vyutpattīśāstra

этимологи

roman: etimologi

ئېتمولوگىيە

roman: ëtmologiye

اشتقاق پوهنه

roman: ešteqãqрohǝ́na

فقه اللغت

roman: fiqolluǧát

ګړيستنه

roman: gǝṛyastǝ́na

этимология

roman: etimologiä

சொற்பிறப்பியல்

roman: coṟpiṟappiyal

ፍልቀተ-ቃል

roman: fəlḳätä-ḳal

етимоло́гія

roman: etymolóhija

និរុត្តិសាស្ត្រ

roman: niruttesaastrɑɑ

עטימאָלאָגיע

roman: etimologye

ετυμολογία

roman: etymología

ἐτυμολογία

roman: etumología

ipa: /ɛtiːmoːloːˈʒiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-etîmolojî.wav


xwêdan

glosses:
xuh, areq, xwey
ava ku li ser leşî peyda dibe dema ku mirovî zêde germ dibe

text: Wî destmala xwe ji bêrîka xwe derxist, xwêdana ser çavê xwe pakij kir (...)

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: Di nav kurkên samûr de her xwêdan dida.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

forms:
xwedan
xudan

etymology_text: Ji xwê + dan. ji bo ku tama xwê jê tê


xwêdan

glosses: xwê bo terşî li ser ferş û helanan belav kirin daku ew bixwin


xwêdan

etymology_text: Ji xwê + dan.

notes:
xwêdan dan
xwêdandan
xwêdandayî


xwê dan

ipa: /xʷeː dɑːn/

hyphenation: xwê dan


gestin

glosses: gezandin, gez kirin, leq lê dan, bi didanan parçe-parçe kirin

text: Marê milê wê gestimeZülfe di nazik bestime l8*

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
گهستن
geztin

etymology_text: Ji gez + -tin.

грызть

roman: gryztʹ

ipa: /ɡɛsˈtɪn/

hyphenation: ges·tin


gestin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kulindok

glosses:
Xirtik, rexdik, dolmik, kulindir,
sebzeyek wek kulindan lê kesk û dirêjok e.

forms: kulind

etymology_text: Ji kulind + -ok

кабачо́к

roman: kabačók

ти́квичка

roman: tíkvička

翠玉瓜

roman: ceoi³ juk⁶ gwaa¹

意大利青瓜

roman: ji³ daai⁶ lei⁶ ceng¹ gwa¹

كُوسَا

roman: kūsā

كُوسَة

roman: kūsa

كوسة

roman: kōsa, kūsa

قرعة

roman: qarʕa

ցուկկինի

roman: cʻukkini

کدو سبز

roman: kadu sabz

ყაბაყი

roman: q̇abaq̇i

קישוא

roman: kišú

주키니

roman: jukini

кәді

roman: kädı

цукки́ни

roman: cukkíni

ዙኪኒ

roman: zukini

קוסעלע

roman: kusele

κολοκυθάκι

roman: kolokytháki

ipa: /kʊlɪnˈdoːk/

hyphenation: ku·lin·dok


dolmik

glosses: Kulindok, sebzeyek wek kulindan lê kesk û dirêjok e.

glosses: Rexdik, xirtik, kulindir^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].).

forms: dolme

etymology_text: Ji dolme + -ik.

ipa: /doːlˈmɪk/

hyphenation: dol·mik


belûçî

glosses: Zimanek arî (îranî) yê lêzimî kurdî ye û bi taybetî li Pakistanê û Îranê tê peyivîn.

etymology_text: Ji belûç + -î.

بلوچی

roman: baločî

ipa: /bɛluːˈt͡ʃiː/

hyphenation: be·lû·çî


lazî

glosses:
zimanê lazan,
zimanek lêzimî gurcî ye û bi taybetî li bakur-rojhilata Tirkiyê tê peyivîn


lazî

glosses: tiştên bi zimanê lazî yan têkildarî lazan

etymology_text: Ji laz + -î


kemişîn

glosses: xwe veşartin, xwe nepenî kirin, xwe ji ber çavan hinda kirin, xwe vedizîn

forms: کهمشین

прятаться

roman: prjátat'sja

спрятаться

roman: sprjátat'sja

скрываться

roman: skryvát'sja

скрыться

roman: skrýt'sja

ipa: /kɛmɪˈʃiːn/

hyphenation: ke·mi·şîn


run away

etymology_text: Ji run + away.

audio: LL-Q1860 (eng)-AcpoKrane-runaway.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-run away.wav


away

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-away.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-away.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-away.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-She animates-away.wav


bêrîvanî

forms:
bêrîvanîtî
bêrîvantî

etymology_text: Ji bêrîvan + -î


bêldî

text: Têkiliya wê bi "bêrî"yê xurt e. Bêrî çûyina Bêrê ye. Bêrîvan jî kesên ku karên bêriyê dikin ango diçin bêrê. Ev peyv li Cirzê ya ku gundekî Stewrê ye li kar e. Tiştekî din jî dixwazim di vê navbêhnê de bir serve kim: Li vî gundî ji roja Newrozê (8ê Adara Rûmî) re jî "Bêldî" dihê gotin.'*

ref: kesekî bi bernavê Dûrzan Cîrano di koma "Zimanê Kurdî" ya li Rûnameyê, 6/2012

forms: bêrdî

etymology_text: Herwiha bêrdî, ihtimalen ji zimanekî tirkîkîbērdi, dema borî ji *bēr- ("dan, dayîn, ber dan, berhem dan") anku bêldi, bêrdî dibe "berhemdantebîet û siriştê li biharê". Ji heman rehî herwiha ver- ya tirkiya niha.

ipa: /beːlˈdiː/

hyphenation: bêl·dî


metqal

glosses: cîyê ku bûyer lê çêbû ye.cîyê ku kesek lê hatiye kuştin.metqel, mesqel, mêlav


gijol

text: Dema ew li wê derê rûniştîbûn, bayek rabû, gijolek çêbû û ber bi wan hat.

ref: wergêr Serdar Roşan), Çîrokên Hezar û Şevekê, weşanên Nûdem, 1998 → here lînkê https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200622131755/https://tirsik.net/danegeh/zarok/%C3%87%C3%AErok%C3%AAn%20hezar%20%C3%BB%20%C5%9Fevek%C3%AA.pdf arşîv

hyphenation: gi·jol


goşî

forms:
guşî
gûşî
wîşî

ipa: /ɡoːˈʃiː/

hyphenation: go·şî


nugon

glosses: golika mê ya ku ji gonxwarin ( gadan)ê re amade ye nûgon, nogin

etymology_text: Ji nû + gon.


arrive

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-arrive.wav


bêrim

glosses: çalên avê ê li nav tehtan ên gulover ku bi destan hatine çêkirin.

ipa: /beːˈɾɪm/


baqûr

glosses: colê ker, qantir, hesp û çêlekan, garan.

ipa: /bɑːˈquːɾ/

hyphenation: ba·qûr


barewî

glosses: cilên ku li ber bayê zuwa bûne û hinekî şilorek in.


tog

glosses: qehpe, qehbik, fahîşe, orispî, bilh, forq, felte


henûn

text: Ew bavê min ê ku nêzî salekê bû weke milyaketekî baş û henûn bûbû.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 76, ISBN 978-605-5585-41-9

text: Bi aşkereyî kerba xwe li dijî serbijîşkê henûntir û li hemberî nexweş û xebatkaran nermtir vedirşiya û digot, ez ê di demeke kurt de teskera wî dagirim.

ref: Sirri Ayhan (wergêr Yaqob Tilermenî), Dansa Berber https://web.archive.org/https://books.google.com.tr/books?id=MVjjDwAAQBAJ&pg=PA46&lpg=PA46&dq=%22hen%C3%BBntir%22&source=bl&ots=hHgFxBSzaK&sig=ACfU3U1Ds14jS5ZEtyZxB-9NuCPOV73KCQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi72s_ah7npAhXVEcAKHR7SACMQ6AEwAHoECAoQAQ#v=onepage&q=%22hen%C3%BBntir%22&f=false arşîv, Na Yayınları, 2014, r. 46, ISBN 9786059017008

text: Çawa ku yê me yê ateîst jî di dawiya dawî de dest bi sondan dike yê me yê herî henûn jî hew te dît da bin guhê zarok û qirpînî jê anî.

ref: Ronî War/ Avzêm, Zarok https://web.archive.org/http://diyarname.com/article.php?Idx=280 arşîv, diyarname.com, 11.06.2008

forms:
henûntir (comparative)
herî henûn (superlative)
henûntirîn (superlative)

etymology_text: Ji erebî حنون (ḥenûn), hevreha aramî ܚܢܢܐ (xinana: dilnermî, dilovanî, îbrî חנינה (xenîne)

ipa: /hɛˈnuːn/


bêhawe

text: Berî ko ewrekî reş ê şînê bi ser vî bajarî de bigire, ji pişt çiyan rojeke bêhawe xweş bilind dibe.

ref: W. M. Thackston, Kurmanji Kurdish: -A Reference Grammar with Selected Readings-, Renas Media, 2006

forms:
bêhawetir (comparative)
herî bêhawe (superlative)
bêhawetirîn (superlative)


erc

glosses: samîmiyet, naz, rê hebûna xwestina tiştekî, di dostaniyê û hevaltiye de nêzîkbûn.

ipa: /ɛɾd͡ʒ/

hyphenation: erc


ecac

text: Şikestî keştiya bayê'Ecacê wê şefeq dayêJi herfan mah û sal-i ma

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640


dewx

glosses: Ji ber tansiyonê yan ji ber tiştekî din ji nişkê ve serî gêj bûn û wezna xwe wunda kirin


çend pat

text: Ev çend pat e pêjna wî xuya nake.

text: Ji bo çend petan xwe da alî.

etymology_text: Ji çend + pat.


ewz

ipa: /ɛwz/

hyphenation: ewz


feks

glosses: Xerakirina tiştekî di nava du kesan de bi xêrnexwazî(bi fîtne û fesadî.


filîte

glosses: heywana ku (hesp, ker, ga) benikê xwe qetandîye û reviya ye û winda ye

etymology_text: * filitîn


rewtele

forms:
rewteletir (comparative)
herî rewtele (superlative)
rewteletirîn (superlative)


kevkanîk

glosses: amûrek e ku ji benikan hatiye hûnandin û bo pê avêtina keviran tê bikaranîn

forms:
kevkanî
kevirkanî
kevirkanîk
kevkûn


holik

forms:
حولک
holk

زنج

roman: zinc


gezo

گەزۆ

roman: gezo


qubalek

glosses:
stêrrk, pencereya hundirîn
(Berê ji dêvla dolaba cilan dihat bikaranîn)


efare

hyphenation: e·fa·re


avzûnik

glosses:
avzûm, avzûnk
qulpa qayîşan ku li navê qayîş pê dihê grêdan

ipa: /ɑːvzuːˈnɪk/


berdêlî

glosses: her yek ji keçên ku bi hev hatine guherandin

text: Û di nav ekradan de berdêlî jî dikin. Mesela yêk xweha xwe dide yêkî û xweha wî jî ji boy xwe distîne û yaxo keça xwe dide yêkî û keça wî jî jo boy xwe distîne. Yanî mubadele dikin. Herkesekî ji wan mesrefa daweta xwe dibîne.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 43, ISBN 9789944360678

ipa: /bɛɾdeːˈliː/

hyphenation: ber·dê·lî


çavîk

text: Pif çavîkê ke ku sobe vêkeve.


çavtirsîn

glosses: Tirsîna kesekî ji kesekî din an tiştekî.

text: Hay jixwe hebe, çavtirsînê dide me.

etymology_text: Ji çav + tirsîn.

ipa: /t͡ʃɑːvtɪɾˈsiːn/

hyphenation: çav·tir·sîn


çavtirsandî

glosses: Kesê ku bi tehdîdan hatiye tirsandin û melisandin.

etymology_text: çav + tirsand + -î


çavkorî

glosses: Hereketkirina bêyî baldana netîceyên tiştekî, bi piştguhkirina temamê encaman.

text: Bi awayekî çavkorî, bawerîpêanîna fermanên dînî.

ref: Ali Gurdilî, Nasandina Çend Têgihên Felsefeyî [arşîv], Çandname, 01-25-2021

ipa: /t͡ʃɑːvkoːˈɾiː/

hyphenation: çav·ko·rî


çavkorî

glosses: Ji ber balnedanê neditîna tiştên li ber çavan.

text: Min çavkorî nekiribûna min ê ew lawik li ber dîwar bidîtana.

ipa: /t͡ʃɑːvkoːˈɾiː/


çavkor

glosses: Kesê ne kor be jî tiştekî li ber çavê xwe ji balnedanê nabîne.

etymology_text: Ji çav + kor.

ipa: /t͡ʃɑːvˈkoːɾ/

hyphenation: çav·kor


çavsar

glosses: Kesê ku ji ber dexesiyê bi çavekî neyînî li tiştekî dinêre.

etymology_text: Ji çav + sar.

ipa: /t͡ʃɑːvˈsɑːɾ/

hyphenation: çav·sar


berdilk

glosses: cilê ku ji bo karekî û ji bo demekê dihê lixwekirin.

text: Wê sibehê jî, ji bo ku bigihîje ser taştê, berdilka xwe ya spî ya ku li aliyê çepê wê, li texma dilê wê, nivîsa A.F.R.T. ya ku di nava girovereke sor de hatibû bicîkirin, lezelez li xwe kiribû...

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 23, ISBN 9786054497010

text: Berdilkên hespan hebûn

ref: Eyüp Kiran, Dewrêşê Evdî Kulîlka Bilbizêk û Rim, Nûbihar, 2018, çapa 4em, r. 33, ISBN 978-9944-360-95-1

glosses: xurînî, qeretûn, qeletûn, exrînî, yekem xwarina rojê (ya sivik û lezgîn)

glosses:
pêguhork, pêguhertî, berdêlî, jin-bi-jin,
keça ku bûye bûka malbatekê daku keça wê malbatê bûbe jina birayê wê (yan mirovekî wê yê din)

forms: berdilik

etymology_text: Ji ber + dil + -ik.

ipa: /bɛɾˈdɪlk/

hyphenation: ber·dilk


dawîk

glosses: Ji dawiya tiştekî ciyê zirav. Wek dawiya teriyê, dawiya keziyê, dawîka mar.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


berling

glosses: pêlika ber derî ku du sê cercikên wê he ne

ipa: /bɛɾˈlɪnɡ/

hyphenation: ber·ling


cercik

glosses: basemak. yek ji ciyê gav avêtina pêlikan.


berşoşk

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses:
tahma tirş a ku ji ber li nav hev xistina xwarinên şor û şêrîn dikeve ser dil
 Hingî me xwarin li nava hev xist em berşoşkî bûn.


berbihev

forms:
berbihevtir (comparative)
herî berbihev (superlative)
berbihevtirîn (superlative)


serrût

glosses: Kesê bêpor, an por lê weşiyayî, serkundir

forms:
سەڕووت
serrît

etymology_text: Ji ser + rût.


hênijîn

glosses: ji ber zordayîna xewê di nav şiyarbûn û xewê de çûn û hatin

forms: هێنژین

ipa: /heːnɪˈʒiːn/

hyphenation: hê·ni·jîn


hênijîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


peq

glosses: çal, celx, kûn, kelş, derz, derzek, terk

forms: پهق


bixwe

text: Ew bixwe jî bi xwe ewle nîn e.

text: Ez bixwe jî hezdikim ji te.Ez'ê bixwe jî bi xeyîdim ji te.

text: Paşê bir avête baxê CennetêXeyrî darê jê bixwe j' her nî'metê

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

etymology_text: Ji bi + xwe.


bixwe

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema bê ji lêkera xwarin.

glosses: Kesê duyem yekjimar dema fermanî ji lêkera xwarin.


çandinî

etymology_text: Ji çandin + -î.

کشتوکاڵ

roman: kiştukall

የርሻ ተግባር

roman: yärša tägbar

ꦥꦼꦂꦠꦤꦶꦲꦤ꧀

roman: pertanian

ауыл хужалығы

roman: awïl xužalïğï

се́льская гаспада́рка

roman: sjélʹskaja haspadárka

земляро́бства

roman: zjemljaróbstva

агракульту́ра

roman: ahrakulʹtúra

কৃষিকার্য

roman: kriśikarjô

ক্ষেত্রকর্ম

roman: kkhetrôkôrm

কৃষি

roman: kriśi

খেতি

roman: kheti

се́лско стопа́нство

roman: sélsko stopánstvo

ᏗᎦᎶᎪᏗ

roman: digalogodi

农业

roman: nung⁴ jip⁶

щёнҗяхў

roman: xi͡onži͡ahw

农业

roman: nùng-ngia̍p

农业

roman: nóngyè

农业

roman: lông-gia̍p

农业

roman: non nyiq

ял хуҫалӑхӗ

roman: jal huśalăhĕ

زِرَاعَة

roman: zirāʿa

فِلَاحَة

roman: filāḥa

زراعة

roman: zerāʿa

գյուղատնտեսություն

roman: gyuġatntesutʻyun

کشاورزی

roman: kešâvarzi

زراعت

roman: zerâ'at

სოფლის მეურნეობა

roman: soplis meurneoba

სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობა

roman: sasoplo-sameurneo sakmianoba

მიწათმოქმედება

roman: mic̣atmokmedeba

აგრიკულტურა

roman: agriḳulṭura

कृषि

roman: kŕṣi

खेती

roman: khetī

कृषिकर्म

roman: kŕṣikarma

חַקְלָאוּת

roman: khakla'ut

ꦠꦼꦠꦤꦺꦤ꧀

roman: tetanèn

айыл чарба

roman: ayıl çarba

айыл чарбасы

roman: ayıl çarbası

කෘෂිකර්මය

roman: kr̥ṣikarmaya

농업

roman: nong-eop

ກະສິກຳ

roman: ka si kam

хуьруьн майишат

roman: χürün majišat

земјо́делство

roman: zemjódelstvo

полјо́делство

roman: poljódelstvo

കൃഷി

roman: kr̥ṣi

хөдөө аж ахуй

roman: hödöö až ahuj

କୃଷି

roman: kruṣi

زراعت

roman: zirâ’at

يېزا ئىكىلىكى

roman: yëza ikiliki

کرنه

roman: karᶕna

ауыл шаруашылығы

roman: auyl şaruaşylyğy

ⲙⲉⲛⲧⲟⲩⲱⲓ

roman: mentouōi

се́льское хозя́йство

roman: sélʹskoje xozjájstvo

земле́делие

roman: zemlédelije

агрокульту́ра

roman: agrokulʹtúra

фе́рмерство

roman: férmerstvo

агрикульту́ра

roman: agrikulʹtúra

польногоспода́рство

roman: polʹnohospodárstvo

कृषिकर्मन्

roman: kṛṣikarman

कृषि

roman: kṛṣi

ᮒᮒᮔᮦᮔ᮪

roman: tatanén

кишоварзӣ

roman: kišovarzī

зироат

roman: ziroat

వ్యవసాయం

roman: vyavasāyaṃ

авыл хуҗалыгы

roman: awıl xucalığı

ሕርሻ

roman: ḥərša

སོ་ནམ།

roman: so nam

زراعت

roman: zirā'at

сільське́ господа́рство

roman: silʹsʹké hospodárstvo

землеро́бство

roman: zemleróbstvo

агрикульту́ра

roman: ahrykulʹtúra

កសិកម្ម

roman: kɑɑsəkmmɔɔ

לאַנדווירטשאַפֿט

roman: landvirtshaft

γεωργία

roman: georgía

γεωργία

roman: geōrgía

ipa: /t͡ʃɑːndɪˈniː/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-çandinî.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-çandinî.wav

hyphenation: çan·di·nî


çandinî

ipa: /t͡ʃɑːndɪˈniː/


title: bixwe jî

redirect: bixwe


dorpêç

text: Berdevka karên derve ya Amerîkayê Heather Nauert bi daxuyaniyeke nivîskî ve ragehand li ser Sudanê pêkanîna dorpêça aborî hatiya rakirin.

ref: rukiye mistefa, Amerîkayê dorpêça 20 salan a li ser Sudanê rakir! https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200305192024/http://www.basnews.com/index.php/kr/news/world/383952 arşîv, Basnews, 08.10.2017

text: Şervanên opozisyona Sûriyê roja Înê (28ê Cotmehê) dest bi êrîşeke mezin li dijî hêzên rêjîmê kirin ji bo şikandina dorpêça ku mehekê dirêj kiriye li ser taxên di destê pozisyonê de li Helebê, AFP ragihand.

ref: Opozisyona Suriyê ji bo şikandina dorpêça Helebê dest bi êrîşê kir https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200305192323/https://diyaruna.com/kmr/articles/cnmi_di/newsbriefs/2016/10/28/newsbrief-02 arşîv, Diyaruna, 28.10.2016

forms: دۆرپێچ

etymology_text: Ji dor + pêçan.

ipa: /doːɾˈpeːt͡ʃ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-dorpêç.wav

hyphenation: dor·pêç


lîçik

glosses:
ava ku ji difina mirovan tê
(bi taybetî dema sarmayê girtibe)

мрсул

roman: mrsul

ipa: /liːˈt͡ʃɪk/

hyphenation: lî·çik


firk

glosses:
degmen, nadir, kêmpeyda, kêmyab, nayab, kêm û ji hev dûr,
ne himbiz, ne bor, ne boş, ne mişe, gur, ne pir

text: Xanî firk bûn, yek li vir, yê din taa li dera hanê bû.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms:
kurdî-erebî:
فڕک
firrk
firr
fir

نادر

roman: nadir

کمیاب

roman: kamyāb

نایاب

roman: nāyāb

شاذ

roman: šazz

दुर्लभ

roman: durlabh

редкий

roman: rédkij

σπάνιος

roman: spánios

ipa: /fɪɾk/


firk

glosses: Guhartoyeke firkandin (“mist li ser leşî gerandin”).


tenî

text: Ji nav malên ku dişewitîn kalekî ku rîha wî bi tenî reşbuyî derket.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

forms:
تهنی
(dengnasî: طەنی)

etymology_text: Ji aramî ܛܝܢܐ (ṭîna) yan ji erebî طين (ṭîn), hevreha îbrî טין (ṭîn), maneya peyvê di zimanên samî de "herrî, ax, toz, qirêj" e. Yan jî dîsa ji aramî ܬܢܢܐ (tennana: dû, dûman), hevreha erebî عثن ('eṯen), îbrî עשן ('aşan), hemû ji proto-samî *'ṯn

курун

roman: kurun

ҡором

roman: qorom

са́жа

roman: sáža

ку́рава

roman: kúrava

ко́паць

roman: kópacʹ

са́жди

roman: sáždi

ကျပ်ခိုး

roman: kyaphkui:

油煙

roman: yóuyān

хӑрӑм

roman: hărăm

سُخَام

roman: suḵām

մուր

roman: mur

ჭვარტლი

roman: č̣varṭli

მური

roman: muri

פִּיחַ

roman: píach

са

roman: sa

숯

roman: sut

წოლა

roman: c̣ola

саѓа

roman: saǵa

саѓи

roman: saǵi

гареж

roman: garež

煤

roman: しーし, shīshi

ایس

roman: is

قوروم

roman: kurum

ко́поть

roman: kópotʹ

коажь

roman: koažʹ

моъгъ

roman: mo̱ɣ

су

roman: su

кі́поть

roman: kípotʹ

кі́птява

roman: kíptjava

煤

roman: ちち, chichi

αιθάλη

roman: aitháli

ἄσβολος

roman: ásbolos

αἴθαλος

roman: aíthalos

ψόλος

roman: psólos

ipa: /tˁɛˈniː/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-tenî.wav

hyphenation: te·nî

notes:
tenî kirin
tenîkirin
tenîkirî
tenîgirtî


velîstin

text: Şewqên li hawirdora hewşê bi hêlanî lê dînokî doş dibin, li ser sîya pelên li ber bê vedilîzin, diqusin.

ref: Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 5, ISBN 9786058152175

text: Kumsorikê çavên xwe vekirin, gava wê tirêjên rojê yên ku di navberên daran ra vir da û wê da vedilîstin û her derên bi kulîlkên bedew xemilandî didîtin, ji xwebixwe ra got: “Bi desteyek kulîlkên teze dapîra pir pê şa bibe, hîn zû ye û têr wextamin heye!“

ref: Bîrnebûn, Çêrokeke almanî ji yên Grîmm https://web.archive.org/https://birnebun.eu/hejmar/birnebunweb76.pdf arşîv (wergêr Nuh Ateş), hj. 76, 2020, r. 75

glosses: Di xewek yan jî di nexweşiyeke giran de veceniqîn.

text: Pitik bi dengê derî velîst.

text: Ji ber êrîşa van guran, Kurdan şoq derbas kirine(velîstine) û zimanên wan hatiye girtin, lal bûne, ev laltî li ser wan payîdar maye.

ref: Ziyaeddîn Embarî, Hêvî, Her Dem Heye https://web.archive.org/https://www.ufkumuzhaber.com/hevi-her-dem-heye-6201yy.htm arşîv, ufkumuzhaber.com, 2013

text: Ez di ciyê xwe da şok bûm, min velîst!

ref: Zinarê Xamo, Vîdeoya li ser êzîdiyan ez şok kirim ! https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2023/05/videoya-li-ser-ezidiyan-ez-sok-kirim.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com, 2023

text: Kengî tarî bi dengê teqînê vediqelişe, li kû derê be bila bibe ferq nake, hemû di hundirî serê min de diteqin. Hingê ez lê vedilîzim her car.

ref: Siyamend Serbilind, Dayê kenê neyaran bi me neyine https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/opinion/30012016 arşîv, rudaw.net, 2016

forms:
vedilîzim (present)
vedilîzî (present)
vedilîze (present)
vedilîzin (present)
velîze (imperative singular)
velîzin (imperative plural)
velîstim (past)
velîstî (past)
velîst (past)

etymology_text: Ji ve- + lîstin.

ipa: /vɛliːsˈtɪn/

hyphenation: ve·lîs·tin


qetûf

glosses: Selikek pahn û mezin e ku ji şivê dahlan yan jî ji yê mêwan hatiye çêkirin. Li pişta keran, qantiran yan jî hespan bi herdu aliyan ve dihê grêdan û pê axilbe trî, frîngî dihê ragihandin


tevşo

ipa: /tɛvˈʃoː/

hyphenation: tev·şo


keşk

glosses:
terxane, terxwane,
dewê / mastê û danê têkilkirî hişkkirî yê ku paşî şorbe jê tê çêkirin

etymology_text: Hevreha farisî کشک (keşk), ji zimanên îranî. keş ya tirkî ji îranî ye.

کشک

roman: keşk


xitimandin

glosses: xetim kirin, hemû Qur'an xwendin, Qur'an ji destpêkê ta dawiyê xwendin

forms:
dixitimînim (present)
dixitimînî (present)
dixitimîne (present)
dixitimînin (present)
bixitimîne (imperative singular)
bixitimînin (imperative plural)
xitimand (past)
xitimand (past)
xitimand (past)
xitimand (past)
ختماندن


xitimandin

glosses: qula ku tiştek jê diherike bi potik, bi heriyê yan jî bi tiştekî din dagirtin û girtin.


xitimandin

glosses: Guhartoyeke xetimandin (“asê kirin, girtin”).


nelê

glosses:
di leyistikê de bê maf betal bûn carek nebûnê. mafê dubare kirinê netê
vê carê gola me nelê ye.

etymology_text: ne + lê (li+wê/wî)


ewitîn

forms: ئهوتین

ipa: /ɛwɪˈtiːn/

hyphenation: e·wi·tîn


gal

glosses:
di cî de xwe drêjî tiştekî kirin.
Xwe gal gulî kir têwer bû.Xwe gal min kir lê ez reviyam

ipa: /ɡɑːl/


gal

glosses: yekeya tawêya kêşana erdê (yek sentimetr di çirkeyê de)

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-gal.wav


fitiqîn

ipa: /fɪtɪˈqiːn/

hyphenation: fi·ti·qîn


xeritandin

glosses:
Ji keleman qeşartin û rippîrast kirin.
 me xurnûfên xwe bi keviran dixeritand û dixwar.
şivan şiva xwe dixeritand

glosses:
rez, bîstan ji fêkîyan xalîbûn
 me bîstanê xwe do xeritand

forms: خهرتاندن

etymology_text: xeritîn

ipa: /xɛɾɪtɑːnˈdɪn/

hyphenation: xe·ri·tan·din


gulok

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gilok.

text: Wî du-sê caran wilo li ser hev meqes avêt por û riha yê girtî û her carê jî gulokek ji serê wî tanî xwarê.

text: Lê zû dev ji vê hizrê berdida û di nava ciyê xwe de xwe dikir gulokeke ji êşê.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 46, ISBN 9786054497010

ipa: /ɡʊˈloːk/


betan

glosses: goştê tenik, zar, perde, pişka çepe ya mêlakê

forms: بەتان

ipa: /bɛˈtɑːn/

hyphenation: be·tan


ilimjê

text: Ilimjê wî digot em herin.

text: Ez her xwarinê dixwum lê ilimjê ji kutulkan hez dikim.


keratî

glosses: xwarinek, kerratî, ziqûm, quzilqurt, ziqnebût, nekider

ipa: /kɛɾɑːˈtiː/

hyphenation: ke·ra·tî


fenek

glosses: hîlekar, hîlebaz, fêlbaz, cambaz, şeytan, qurnaz, xapîner

forms: فەنەک


dêlang

glosses:
garana gayên ku li pey çêleka biga bazdidin.
wa dêlang bi toz û dûman bi aliyê gund ve çû

glosses:
kesên li dû yekî/ê
ev giş dêlanga filankes e.
dêlanga xwe jî bi xwe re anî ye


hebilandin

glosses: ji bo tiştên weke benik, ta û têl li nava hev xistin, li hev badan û zîvirandin, li hev asê kirin

ipa: /hɛbɪlɑːnˈdɪn/

hyphenation: he·bi·lan·din


zimanok

glosses: qerase, darik yan jî hesinê pişt derî ku pê ji alîyê hundir ve derî dihê radan / asêkirin / girtin

forms: zemanok

etymology_text: Di bin tesîra etîmolojiya gelêrî (heçku ji "ziman + -ok" be) ji rusî за́мок (zámok) (1. qilf, qerase, zimanok 2. keleh, asêgeh)


dervî

glosses:
xarîc, bilî, xeynî, kîsî derve
gotin dervî civatê


xavik

text: Xavika penêr, xavika şîr

text: … bûkên pincarçin ev mamsosinan çepikçepikî girêdidan û li ber xavik û girdêle yan jî li ber şûtikên xwe da dadiçikandin.

ref: Perwîz Cihanî, Bilîcan, Nefel, 2002, ISBN 91-89687-12-4

ipa: /xɑːˈvɪk/


havî

glosses:
rûtûbeta hewayê
 havî ketiye erdê; haviyê li cilan kiriye

glosses: lawirê ku ji refa xwe veqetiyaye û tev li refeke din bûye


zo

text: Em ji piştî şeş an deh rojên meha Remezanê re şeşek an dehek dibêjin. Bi wateya cêwî em "zo" bi kar tînin.

ref: Abdurrahman Önen di koma "Zimanê Kurdî" ya Rûnameyê de, 12/2011

forms:
zû
za

etymology_text: Ji erebî زوج (zewc: cot; mêr, hevser), têkilî zewac, zewc, zewce, izdiwac, ji aramî זוגא (zewga: cot; hevser, jin yan mêr) ji yûnanî ζυγός (zygós) (zugos: cot, du tiştên li gel hev) ji proto-hindûewropîyeug- (bi hev ve girê dan) ku herwiha serekaniya cot ya kurdî ye jî. Bo guherîna "-ew-" bi "-o-" bide ber "xox" ji erebî "xewx". Bo ketina "c" ji dawiya peyvê bide ber "gazin" ji "gazinc / gazind".


lef

glosses: Badanek li dora tiştekî bi ta, bi ben yan jî bi têlan.

text: Lefeke din jî biavêjê bila qetûf bijidê.

text:
Têk-i ji misk û mawerê mahê xwinav û jale kir
Dêm-i di bisk û xemriyan ta û lefên di şetriyan
Mane temam-i kesk û sor bedre li dorê hale kir

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640


kerro

glosses: çûkek eaxilbe di bin qeysele ya kewş de dijî, ji nişkê ve ji ber mirovan bi pirpirînek hêlî difire

glosses: ajalek binaxî ye ku li ser axê hêlîna wê dişibite kovikan

ipa: /kɛɾˈɾoː/

hyphenation: ker·ro


navger

glosses: kesê/a ku di neqeba dijan de diçe û dihê

ipa: /nɑːvˈɡɛɾ/

hyphenation: nav·ger


gelşî

ipa: /ɡɛlˈʃiː/

hyphenation: gel·şî


avdonik

ipa: /ɑːvdoːˈnɪk/

hyphenation: av·do·nik


ripin

text: Zarok li ser ripinê dileyîsin.

forms: repin

notes:
(lêker) ripin kirin
(navdêr) ripinkirin
(rengdêr) ripinkirî


lûs

glosses: mala firindeyan, cihê çûçik anku firinde anku teyr hêkên xwe tê de dikin û têjelkên xwe tê de xwedî dikin ta ku mezin dibin

glosses: ciyê ku mirîşk lê rûdinên û motika xwe datîninê

forms:
kunc
qeyxane
len
qul
guher
pîn

ipa: /luːs/


motik

glosses: hêka di lûs de dihê hiştin ku mirîşk ciyê hêkkirinê şaş neke.


nehişî

text: Çewa nan dît wek nehişiyan xwe dadayê.

etymology_text: Ji ne- + hiş + -î.


cûbir

glosses: ajalekî li bin erdê dijî, bi devê xwe yê meqesî qurmê şitlan dibire û dixwe.


şevbêrk

glosses:
Civat û sohbeta şevê li mala dostekî, cîran yan jî mervekî
 Berî ku televition dihêkevin jiyana rojane li gundan her şev li malek yan jî li du sê malan şevbihurk dihate çêkirin. Carina bi suhbet carina bi kulam û lesytinan heyta derengiya şevê didomiya

forms:
şevbihurik
şevbihurk


sewesî

glosses: Kesê/a ji tiştekî werê tirsiyaye ku êdî bi qalkirinê jî tirsa wî şiyar dibe. Kesê ku bi fobiyê ketiye


kurwunde

glosses: Kesê/a ku ji ber kurrê wî/ê tune ne malê wî ji qîzên wî/ê yan mervên wî/ê re dimîne


kemik

glosses: Qaşikê serî ku piranî di serê zarokên pitik de he ye.


kemik

text: Kemik tarak.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kemik.wav


çotik

glosses: cilên qalind ku wek saqo, pardesû çile (zivistanê) tên bikaranîn


qiyame

forms: qame


carisî

text: Bi xeber û carisî meşiyan hev.

ipa: /d͡ʒɑːɾɪˈsiː/

hyphenation: ca·ri·sî


qûç

text: Carinan dudu, carinan jî sê çar heb (fêkî) bi hev re ji darê dihatine hilkirin û ji destê Husênê biçûk derbasî destên Remezan dibûn, ji wir jî diçûne erdê, li ser hev dibûne qûç.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 38, ISBN 9786054497010

ipa: /quːt͡ʃ/


qûç

glosses: kuç ji bo kevir û amûrên drêj ne vezelandî, rep


xişol

glosses:
bermahîya li ser bênderan ku kewş û ax û zad giş di nav hev de.
zarokan bi xişola genim ji etar benîşt kirîn


pîşo

ipa: /piːˈʃoː/

hyphenation: pî·şo


çelitîn

forms: چهلتین

ipa: /t͡ʃɛlɪˈtiːn/

hyphenation: çe·li·tîn


çelitîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


şûnik

glosses: darekî pehn û qayim e bo lêdana cilan di dema şûştinê de daku qirêj jê vebe û paqij bibin

مِدَقّ

roman: midaqq

مِدَقَّة

roman: midaqqa

مِكْبَس

roman: mikbas

كُذِين

roman: kuḏīn

بَيْزَر

roman: bayzar

بَيْذَر

roman: bayḏar

بَيْزَارَة

roman: bayzāra

وَبِيل

roman: wabīl

مِكْمَدَة

roman: mikmada

کدین

roman: kodin

کدنگ

roman: kodang

валёк

roman: valjók

пра́ник

roman: prányk

прач

roman: prač

κόπανος

roman: kópanos

ipa: /ʃuːˈnɪk/

hyphenation: şû·nik


edem

text: Eşkal û xetên da'ireya nuqteyê 'ilm inEv neqş û misalên di xeyalatê 'edem daMîm metle'ê şemsa ehed ayîne sifet kir


edimandin

glosses: tiştekî edem kirin, lewitandin, heram kirin

forms: ئهدماندن


tûm

forms:
tam
tem
têm
tim
tîm
tom
tum
sertûm
tûmik

etymology_text: Ji ermenî [Peyv?]թուփ (tʿupʿ), hevreha yûnaniya kevn τύφη (túphē), latînî tufa, îngilîzî tuft... hemû ji proto-hindûewropî *tūpʰo-.


cûc

ipa: /d͡ʒuːd͡ʒ/

hyphenation: cûc


xin

ipa: /xɪn/

hyphenation: xin


qursik

glosses: hevîr yan nanê gulover û biçûk, qursa biçûk


pizan

glosses: plasenta, zarê ku ajalên nû zayî di nav de ne

forms: pizdan

hyphenation: pi·zan


şolik

glosses: Cureyek ji baqilan e. Ji kizinan mezintir e û bi giranî ji bo xwarina heywanan dihê çêkirin. Carinan nanê wê jî ji aliyê mirovan ve dihê çêkirin û xwarin.

text: Havînî: Karê herî giran ji jina Kurd re di werzê havînê de kişandina avê bû û avdana sewalan bû. Rojê sê danan keriyê pez û cotê qantiran av didan.. di gel ku alîkariya zilamê xwe di paleya dexil û zeviyan de dikir wek; paleya ceh, nîsk, nok, şolik û kizina.. Kişamdina sap bi dewaran û şixran ta bi ser bênderên gund û gêrekirina wî sapî bi cencerê û dewaran û dawî dêran û jihevderxistina wî sapî bi hatina bayê nû re.. Di pey re kişandina kayê.. Jixwe karê herî palkêş çêkirina tepik û kozîdana bû, ew tepik wek ardû ji bo şewitandina zivistanî dihatin çêkirin û hilanîn.

ref: Konê Reş/ Beriya Mêrdînê Û Rola Jinê Di Civaka Kurdî De


qemitîn

text: Di çarçoweya dîmeneke dî de, hilma çoleke bêserûber, di bin rewq û şewqa tavê de diqemitî.

ref: Nûdem Hezex: Bîr, Weşanên Dara, 2018, r.7

forms:
diqemitim (present)
diqemitî (present)
diqemite (present)
diqemitin (present)
biqemite (imperative singular)
biqemitin (imperative plural)
qemitim (past)
qemitî (past)
qemit (past)
qemitin (past)
qemiyan
qumirîn
qemrîn
qimitîn
qimitandin
qemitandin

ipa: /qɛmɪˈtiːn/

hyphenation: qe·mi·tîn


neks

glosses: valahîya nava parxwanan û kulîmekê, ciyê gurçikan


termask

glosses: Hestîyê piştê ku ji pastî heyta qaçikê drêj dibe û parxwan pê ve grêdayî ne.

text: Termaska min diêşîne.


berzik

ipa: /bɛɾˈzɪk/


rûv

etymology_text: Hevreha belûçîروم (rom), soranîڕێو (rêw); rêv ji soranî ketiye kurmanciya badînî û tesîra xwe li *rîv kiriye.

ipa: /ruːv/


şivarêk

glosses: rêya zirav û teng ku b granî ji alî bizina ve hatiye çêkirin

forms: şivanrêk

etymology_text: Ji şivan + rêk.


şivist

glosses: şivik, şivên zirav û nazik, terrik, darik, gilç, hûrik, êzing, pej, hejik, çeq, çeqik, çiqil, çiqilk

text: Li hêla Mêrdîn jî hejik û qirşik bi heman wateyê bi kartînin Kek Мehmet Yıldız, ji bil hejik û qirşik peyva şivist jî tê bikaranîn ku şaxê mêwê tirî yên hişkbûyî ye ji bo şewatê.

ref: Evdirehman Xelef di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 2/2012

glosses: tirrik, şivtan, kelem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xilmet

text: Min xilmetek bi te heye.

etymology_text:
: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.
Belku ji peyva „xidmet“ ya Erebî ye.

حاجة

roman: ḥāja

ipa: /xɪlˈmɛt/


xilmet

text: Tejên xilmet li ber derî dihên raxistin.

text: Li ser dîwarê xilmet yê mezel ometek çûkên min hebûn, ez li ser dîwêr dinihêrim, na, qetê, tiştek tune.

ref: Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, ISBN 978605224647437

forms:
xilmettir (comparative)
herî xilmet (superlative)
xilmettirîn (superlative)


raygir

glosses: Kesê/a ku di derheqê tiştên ku ne di nav de ye, eleqa wî pê tune ye jî axaftinê dike yan jî daxil dibe, ango pozê dixiyê..xwe ecibandiyê ku derheqa her tiştî de diaxife.


debok

glosses: Teneke ya biçûk ku pê (bi wê) av ji çalan dihê kişandin yan jî ce, genim dihê pîvandin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /dɛˈboːk/


qijilandin

text: Tavê diqijiland.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 37, ISBN 9786257724838

glosses: tiştê rast yan jî pahn wek kaxizan di nav dest te guvaştin

ipa: /qɪʒɪlɑːnˈdɪn/

hyphenation: qi·ji·lan·din


têwerbûn

forms: تێوهربوون

etymology_text: Ji tê + werbûn.

ipa: /teːwɛɾˈbuːn/


gonxwarin

glosses:
guhnêl, gulên, gilwên, gunêl, gunhêl, cotbûna heywanan, seksa ajelan,
bo avisbûna ajelan hatina gadanê

etymology_text: Ji gon + xwarin.


qurifî

glosses:
qurifandî,
tewandî û şikandî (bo nimûne têlên asinî)

forms:
qurufî
qurfî

etymology_text: qurifîn - -n


navberk

forms:
navberrk
navbirk
navbirrk


gangulok

glosses: Kulîlkek buharê li qelaçan û li axên hişk şên dihê. cûreyên gewr, sor, mor, spehî he ne. (anemon)


pîrhebok

glosses: pîretewt, cadû, pîrelik, jinên pîr û sihirker

forms:
pîrebok
pîrhevok
pîrevok

etymology_text: Bi metatezê ji pîr + behok.

巫婆

roman: wūpó

魔女

roman: mónǚ

女巫

roman: nǚwū

ساحرة

roman: saaHira

վհուկ

roman: vhuk

ساحره

roman: sahareh

વિચ

roman: vic

ચૂડેલ

roman: cūḍel

გრძნეული

roman: grʒneuli

ჯადოქარი

roman: ǯadokari

चुड़ैल

roman: cuṛail

ಮಾಟಗಾತಿ

roman: māṭagāti

ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ತ್ರೀ

roman: māntrika strī

ಮಾಯಗಾತಿ

roman: māyagāti

무당

roman: mudang

вештерка

roman: véšterka

മന്ത്രവാദം

roman: mantravādaṃ

мыстан

roman: mystan

ведьма

roman: véd’ma

колдунья

roman: koldún’ja

волшебница

roman: volšébnica

чародейка

roman: čarodéjka

சூனியக்காரி

roman: cūṉiyakkāri

μάγισσα

roman: mágissa