balgih

text: Guhê xelkê kerr û bê bihMeçe pal de li ser balgihXewa bê cih qewî ar e

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
balgeh
balguh
palgeh

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî*bólǵʰis yan *bʰólǵʰis, hevreha sanskrîtîबर्हिस् (barhís), avestayî𐬠𐬀𐬭𐬆𐬰𐬌𐬱 (barəziš).
proto-hindûewropî: *bʰlģʰ- ("---")
:proto-îranî: *berz-
::avestayî: barəziš ("balguh")
::pehlewî: b'lšn ("balguh")
::farisî: bāliš ("balguh")
::kurdî: balgeh ("balguh")
::osetî: baz ("balguh") ...
::zazakî: bālišnā ^(alfabeya arî)
:sanskrîtî: barhíś ("--straw--")
:îngilîzî: bolster
Çavkanî: Horn p.39, Lubotsky | Pokorny: 125

ахчы

roman: āxč̍ə

шъхьантэ

roman: ŝḥāntă

шъхьатэ

roman: ŝḥātă

јастык

roman: ǰastïk

ትራስ

roman: təras

গাঁৰু

roman: gãru

বালিছ

roman: balis

мендәр

roman: mendär

яҫтыҡ

roman: yaθtïq

паду́шка

roman: padúška

বালিশ

roman: baliś

възгла́вница

roman: vǎzglávnica

အုံး

roman: um:

дэрэ

roman: dere

пудуушха

roman: puduušxa

гӏайба

roman: ġajba

миндар

roman: mindar

枕頭

roman: zam² tau⁴

枕頭

roman: zhěntou

枕頭

roman: chím-thâu

ҫытар

roman: śytar

минтер

roman: minter

وِسَادَة

roman: wisāda

مِخَدَّة

roman: miḵadda

مخدة

roman: maḵadda

مخدة

roman: mḵadda

خدية

roman: ḵaddiyya

բարձ

roman: barj

بالش

roman: bâleš

𐍅𐌰𐌲𐌲𐌰𐍂𐌴𐌹𐍃

roman: waggareis

ઓશીકું

roman: ośīkũ

ბალიში

roman: bališi

सिरहाना

roman: sirhānā

शिरोपधान

roman: śiropdhān

כָּרִית

roman: karít

щхьэнтэ

roman: ŝḥăntă

дер

roman: der

ದಿಂಬು

roman: dimbu

жаздык

roman: cazdık

балыш

roman: balış

කොට්ටයක්

roman: koṭṭayak

베개

roman: begae

ястыкъ

roman: yastıq

бойлукъ

roman: boyluq

ໝອນ

roman: mǭn

ჲასტუღი

roman: yasṭuɣi

ᦖᦸᧃ

roman: ṁoan

ᦖᦸᧃᦷᦠ

roman: ṁoanḣo

перница

roman: pernica

തലയണ

roman: talayaṇa

उशी

roman: uśī

ᠳᠡᠷᠡ

roman: der-e

सिरानी

roman: sirānī

ястык

roman: yastık

баз

roman: baz

یاصدق

roman: yasdık

بالش

roman: baliş

ياستۇق

roman: yastuq

پەيقۇ

roman: peyqu

بالښت

roman: bālᶕӽt

ਸਿਰਹਾਣਾ

roman: sirhāṇā

жастық

roman: jastyq

көпшік

roman: köpşık

ϣϣⲟⲧ

roman: ššot

ⲙⲣⲱⲙ

roman: mrōm

поду́шка

roman: podúška

частық

roman: çastıq

болиш

roman: boliš

தலைகாணி

roman: talaikāṇi

ipa: /bɑːlˈɡɪh/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-balgih.wav

hyphenation: bal·gih


balgî

pos: noun

pos_title: Navdêr

text: Jina Kardûk, ji şefeqê de rabû, berfa deriyê mala xwe avêt, hinek sergîn avêt ber soba xwe û pala xwe da balgiyekî, ket nav xewn û xiyalan.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, Çapa Duyem, r. 36, ISBN 978-605-5585-41-9

text: Wî bi hizra rizgariya welatî serî dadinî ser balgî û bi hîviya azadiya gelî çav li xewê vedikir.

ref: Perwîz Cihanî, Bilîcan, Nefel, 2002, r. 18, ISBN 91-89687-12-4

ipa: /bɑːlˈɡiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-balgî.wav

hyphenation: bal·gî


balîfk

text: (...) pîçek helkêşa û balîfkek da pala wî (...)

ref: Xelîl Duhokî, Antolojiya Çîroka Nû ya Kurmancên Başûr, Weşanên Nûdem, Stockholm, 1994

ipa: /bɑːˈliːfk/

hyphenation: ba·lîfk


caş

glosses: Kesa/ê li dijî gelê xwe alîkariya dijminên wî dike.

forms:
جاش
щаш
cahiş
cahişik
cahş
cahşik
caḧiş
caḧişik
caḧş
caḧşik
cehiş
cehişik
cehş
cehşik
ceḧiş
ceḧişik
ceḧş
ceḧşik
daş
daşik
dahiş
dahişik
dahş
dahşik
daḧiş
daḧişik
daḧş
daḧşik
dehiş
dehişik
dehş
dehşik
deḧiş
deḧişik
deḧş
deḧşik
hesp
hêstir
hêştir
ker
mahîn
maker

etymology_text: Ji erebî جَحْش (jaḥš), bi hinek devokan دَحْش (daḥš). Bi maneya "xayin, hevkarên dijmin" ji tesîra peyva ceyş/cêş" (artêş, leşker, ordî)

ipa: /d͡ʒɑːʃ/

hyphenation: caş


qoricî

glosses: li Bakurê Kurdistanê kesên çekdar yên sivîl yên li aliyê dewletê dijî çekdarên PKKê şer dikin

glosses: her kesa/ê li dijî gelê xwe alîkariya dijminên wî dike

forms:
qorîcî
qorucî
cerdevan
çavdêr
nêrevan
nobedar
zêrevan

etymology_text: Ji tirkî korucu (parêzvan)


qoricîtî

forms:
qorîcîtî
qorucîtî

etymology_text: Ji qorîcî + -tî.


nêrî

forms:
نێری
bizin
gîsk
karik

etymology_text: nêr + -î

کەڵ

roman: kell

মতা ছাগলী

roman: mota sagoli

ভোবোলা

roman: bhübüla

ভোবোলা ছাগলী

roman: bhübüla sagoli

ভোবোৰা

roman: bhübüra

ভোবোৰা ছাগলী

roman: bhübüra sagoli

𐬠𐬏𐬰𐬀

roman: būza

тәкә

roman: täkä

кәзә тәкәһе

roman: käzä täkähe

казёл

roman: kazjól

козе́л

roman: kozél

пръч

roman: prǎč

ဆိတ်ထီး

roman: hcithti:

雄山羊

roman: xióng shānyáng

تَيْس

roman: tays

تيس

roman: tēs

նոխազ

roman: noxaz

քաղ

roman: kʻaġ

քոշ

roman: kʻoš

تگه

roman: tage

کل

roman: kal

شاک

roman: šâk

نهاز

roman: nohâz

ვაცი

roman: vaci

תַּיִשׁ

roman: táyish

ژھاوُل

roman: ċhāvul

숫염소

roman: sudyeomso

кьун

roman: q̇un

јарец

roman: jarec

прч

roman: prč

ухна

roman: uhna

تكه

roman: teke

اركج

roman: erkec

تېكە

roman: tëke

козёл

roman: kozjól

अज

roman: aja

छाग

roman: chāga

козьлъ

roman: kozĭlŭ

цап

roman: cap

צאַפּ

roman: tsap

באָק

roman: bok

τράγος

roman: trágos

τραγί

roman: tragí

ipa: /neːˈɾiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nêrî.wav

hyphenation: nê·rî


nêrî

forms:
nêrtî
nêrîtî


nêrî

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Kesê yekem yekjimar raboriya sade ji lêkera nêrîn.

glosses: Kesê duyem yekjimar raboriya sade ji lêkera nêrîn.

glosses: Kesê sêyem yekjimar raboriya sade ji lêkera nêrîn.

glosses: Kesê yekem pirrjimar raboriya sade ji lêkera nêrîn.

glosses: Kesê duyem pirrjimar raboriya sade ji lêkera nêrîn.

glosses: Kesê sêyem pirrjimar raboriya sade ji lêkera nêrîn.


nêrtî

forms:
نێرتی
nêrîtî
nêrî
nêratî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


gîsk

glosses:
bizinên xort,
bizinên ku êdî ji jiyê karikan derbas bûne lê hê nebûne bizinên yan nêriyên gihiştî

forms: گیسک

etymology_text: Hevreha soranî گیسک (gîsk), mazenderanî گسن (gisen), belûçî bizina mê ya xort گس , pehlewî vêsek, ji zimanên îranî, belkî herwiha hevreha farisî گوسفند (gûsfend) û گوسپند (gûspend) herdu bi maneya "pez", "mih", "mî", avestayî gao-spente- (heywanênpîroz - binêre "ga" + spente- = pîroz"), ji zimanên îranî.

ipa: /ɡiːsk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-gîsk.wav

hyphenation: gîsk


jî

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: Herwiha, herwisan, hem, him, lê zêde, û.

glosses: Gelek caran (jî) li şûna (heta) tê bikaranîn.

forms:
ji
jik
jîk

etymology_text: Hevreha devokî ya kurmancî jik û ji (bi maneya "herwiha, jî"), soranî -îş, zazakî zî, farisî نیز (nîz) û pehlewî nîz (herdu bi metatezê), sanskrîtî च (ça), albanî dhe (û), latînî -que, yûnaniya kevn τε (tê: jî, herwiha, û) hemû ji proto-hindûewropî *-kʷe (“û”).

ደግሞ

roman: dägmo

такса́ма

roman: taksáma

-ও

roman: -o

съ́що

roman: sǎ́što

също така

roman: sǎšto taka

လည်း

roman: lany:

е

roman: i͡ə

也

roman: yě

並

roman: bìng

還

roman: hái

以及

roman: yǐjí

亦

roman: yì

也

roman: iâ

嘛

roman: mā, mǎ

也

roman: iā

أَيْضًا

roman: ʾayḍan

كَذٰلِكَ

roman: ka-ḏālika

بِالمِثْل

roman: bi-l-miṯl

كمان

roman: kaman, kman

برضه

roman: bardo

كَمَان

roman: kamān

برضه

roman: barḍu

նաև

roman: naew

նույնպես

roman: nuynpes

نیز

roman: niz

هم

roman: ham

همچنین

roman: hamčenin

𐌾𐌰𐌷

roman: jah

𐌰𐌿𐌺

roman: auk

აგრეთვე

roman: agretve

დამატებით

roman: damaṭebit

ასევე

roman: aseve

-ც

roman: -c

भी

roman: bhī

جی

roman: ji

גַּם

roman: gam

да

roman: da

дагы

roman: dagı

또한

roman: ttohan

또

roman: tto

역시

roman: yeoksi

ດ້ວຍ

roman: duāi

ກໍ

roman: kǭ

ດອມ

roman: dǭm

и́сто та́ка

roman: ísto táka

ка́ко и

roman: káko i

мөн

roman: mön

पनि

roman: pani

مۇ

roman: mu

يەنە

roman: yene

ھەمدە

roman: hemde

де

roman: de

сондай-ақ

roman: sondai-aq

то́же

roman: tóže

та́кже

roman: tákže

ҳамчунин

roman: hamčunin

инчунин

roman: inčunin

ด้วย

roman: dûai

ก็

roman: gɔ̀

дә

roman: dä

ཡང

roman: yang

𐎀𐎔

roman: ảp

так са́мо

roman: tak sámo

теж

roman: tež

тако́ж

roman: takóž

ក៏

roman: kɑɑ

אויך

roman: oykh

επίσης

roman: epísis

καί

roman: kaí

ipa: /ʒiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-jî.wav

hyphenation: jî


jî

glosses: Dirêjiya demê kesek yan tiştek jiyaye yan hebûye.

text: Jiyê te çend e?

text: Di jiyê xwe yê 16 salî de Mesûd Barzanî mecbûr ma dev ji xwendina xwe berde û tevî şerê çekdarî bibe.

glosses: Demê kesek yan tiştek dikare bijî yan hebe yan bixebite.

text: Ev kompûter ne jîdirêj e.

glosses: Qonaxek di jiyana kesekê/î de ku lê digihe tiştekî.

text: Ew hatibû jiyê dibistanê.

text: Maşallah!... Xwedê jiya te dirêjtir bike, sofî!

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *dī- (“dem”), têkildarî dīti ("dem") ya sanskrîtî, տի (tî, "jî, temen, umr; sedsal, qirn") ya ermenî, ditë ("roj") ya elbanî, dydd ("roj") ya weylsî, δαΐζω ("parve kirin") ya yûnanî, time ("dem") ya îngilîzî, Zeit ("dem") ya almanî, tid ("dem") ya swêdî... Têkildarî dem (wext, çax, zeman) ya kurdî.

узро́ст

roman: uzróst

ўзрост

roman: ŭzrost

বয়স

roman: bôẏôś

ওমর

roman: omôr

उमिर

roman: umir

въ́зраст

roman: vǎ́zrast

оьмар

roman: ömar

一輩子

roman: yī bèizi

一生

roman: yīshēng

壽命

roman: shòumìng

عُمُر

roman: ʿumur

տարիք

roman: tarikʻ

ઉમર

roman: umar

ასაკი

roman: asaḳi

ხნოვანება

roman: xnovaneba

წლოვანება

roman: c̣lovaneba

आयु

roman: āyu

उम्र

roman: umra

वयस्

roman: vayas

גִּיל

roman: gil

일생

roman: ilsaeng

수명

roman: sumyeong

ອາຍຸ

roman: ʼā nyu

പ്രായം

roman: prāyaṃ

нас

roman: nas

ଆୟୁ

roman: ayu

ବୟସ

roman: bôyôsô

ياش

roman: yash

во́зраст

roman: vózrast

продолжи́тельность жи́зни

roman: prodolžítelʹnostʹ žízni

век

roman: vek

ဢသၢၵ်ႈ

roman: ʼǎ sāak

عمر

roman: umr

вік

roman: vik

អាយុ

roman: ʼaayuʼ

ἡλικία

roman: hēlikía


jî

etymology_text: Hevreha pehlewî 𐭦𐭩𐭧 (zīh), farisî زه (zêh), ji zimanên îranî.

кыл

roman: kïl

ҡыл

roman: qïl

струна́

roman: struná

তার

roman: tar

струна

roman: struna

琴弦

roman: qínxián

弦

roman: xián

وَتَر

roman: watar

سیم

roman: sim

तंतु

roman: tantu

ताँत

roman: tā̃t

तंत

roman: tant

מֵיתָר

roman: meytár

кыл

roman: kıl

현

roman: hyeon

утас

roman: utas

شراع

roman: şiraʿ

қыл

roman: qyl

สาย

roman: sǎai

χορδή

roman: chordí

χορδή

roman: khordḗ


jî

glosses: Dema borî ya sade kesa duyem yekjimar ya jiyan.


jî

glosses: Dema borî ya sade kesa sêyem yekjimar ya jiyan.


-îş

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses:
paşgirek e ku pê navdêr ji lêkeran tên çêkirin
(gelek ji van lêkeran bi xwe di kurdî de nînin lê awayê wan yê navdêrî ji farisî hatiye wergirtin)

forms:
-iş
ـیش

etymology_text: Hevreha soranî ـیش (-îş) / ـش (-iş), farisî ـیش / ـش (-iş, -êş), pehlewî 𐭱𐭭 (-işn), hemû ji zimanên îranî. Di kurmancî de gengaz e ku nemaye ji ber guherîna ş>h (wek guh, çehv), anku *-iş > *-ih bûye û paşê jî bûye -î û bi -î'a din tevlihev bûye û winda bûye. Hê bi zimanên kurdî piştî paşgira mesderî (infinitive) -î dikare bê ku navdêrên lêkerîn çêkin (kirinî, çûyînî, hatinî, xurînî...).


-îş

etymology_text: Hevreha kurmancî jî (1), kelhurî -îç, zazakî zî û kî, ji zimanên îranî


nîvro

glosses:
nîveka rojê, nava rojê, derdorî seet 12 bi roj,
 piştî spêdeyê û berî êvarê

forms:
نیڤرۆ
nîvroj
nîro
nîrvo
(bi
metatezê
êvar
sibe
spêde
şev

etymology_text: Ji nîv + ro.

шыбжьон

roman: šəbž̍on

тал тӱш

roman: tal tüš

орто тӱш

roman: orto tüš

тӱш

roman: tüš

къалъулгӏуж

roman: q̇̄ałulʿuž

トノㇱキ

roman: tonoski

төш

roman: töš

по́ўдзень

roman: póŭdzjenʹ

по́лудзень

roman: póludzjenʹ

пла́дне

roman: pládne

делкъе

roman: delq̇e

正午

roman: zing³ ng⁵

正午

roman: zhèngwǔ

ظُهْر

roman: ẓuhr

ظَهِيرَة

roman: ẓahīra

رَوَاح

roman: rawāḥ

ظهر

roman: ḍohr

ظُهُر

roman: ḍuhur

կեսօր

roman: kesōr

пелечи

roman: peleči

ظهر

roman: zohr

نیمروز

roman: nimruz

შუადღე

roman: šuadɣe

दोपहर

roman: dophar

צהריים \ צָהֳרַיִם

roman: tsohoráyim

түш

roman: tüş

정오

roman: jeong-o

낮

roman: nat

гюнорта

roman: günorta

ເວລາທ່ຽງມື້

roman: wē lā thīang mư̄

ທ່ຽງ

roman: thīang

ຈຳງາຍ

roman: cham ngāi

ມັດທະຍັນ

roman: mat tha nyan

пладне

roman: pladne

ഉച്ച

roman: ucca

മദ്ധ്യാഹ്നം

roman: maddhyāhnaṃ

दुपार

roman: dupār

چاشت

roman: cašt

چاشتسری

roman: caštseri

үд

roman: üd

өдөр дунд

roman: ödör dund

ӕмбисбон

roman: æmbisbon

اویله

roman: öyle

چۈش ۋاقتى

roman: chüsh waqti

چۈش

roman: chüsh

غرمه

roman: ğarma

талтүс

roman: taltüs

түс

roman: tüs

по́лдень

roman: póldenʹ

मध्याह्न

roman: madhyāhna

ꠝꠣꠗꠣꠘ

roman: madáno

нимрӯз

roman: nimrüz

зуҳр

roman: zuhr

เที่ยง

roman: tîiang

మధ్యాహ్నము

roman: madhyāhnamu

төш

roman: töş

ཉིན་གུང

roman: nyin gung

дүш

roman: düş

دوپہر

roman: dopahar

по́лудень

roman: póludenʹ

пі́вдень

roman: pívdenʹ

ថ្ងៃត្រង់

roman: thngaytrɑng

ត្រង់

roman: trɑng

ឧទ្ទិន

roman: ʼŏttĭn

មជ្ឈន្តិកកាល

roman: mɔɔcchɔɔntəkkaal

מיטאָג

roman: mitog

μεσημέρι

roman: mesiméri

μεσημβρία

roman: mesēmbría

ipa: /niːvˈɾoː/

hyphenation: nîv·ro


spêde

glosses: destpêka rojê, dema roj hiltê, dema mirov ji xewê şiyar dibin

text: Berê spêdeyê zû babê wê ji xew rabû, mehîn bire ser avê û anî (...)

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

text: Firaqê, şev bi axir çûSpêde kifş-i bû dîsaMerîxa nehsê ava bû

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
سپێده
sipeyde
sipêde
speyde

etymology_text:
Hevreha pehlewî spêtek, ji zimanên îranî, têkildarî spî ku bi pehlewî spêd û bi avestayî speête bû û bi farisî sepîd / sipîd / sefîd / sifîd e. Ji proto-hindûewropî *ḱweyt- (biriqîn, geş bûn) (*kw- ya proto-hindûewropî di zimanên arî dibe çv, dûv re sv û taliyê sp), proto-hindûaryanî *spêt-. Bo zêdetir agahiyan binere spî. Lê dikare ji zimanekî samî jî be, bo nimûne akadî ṣippar(r)ātu.
Bi zazakî: şodir(sodir/şewdir), siba, spêde, beyanî

아침

roman: achim

утро

roman: utro

πρωί

roman: proí


xewn

glosses:
tiştên ku mirov di xewê de dibîne,
tiştê mirov dibîne dema ku nivistî ye anku raketî ye anku razayî ye

text: Di xewnê de ew di nava tixûb de bê heval mabû.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: Suflewî înam û avêhtim zemîna zulmetêLê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwabDêwê mel'ûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî

forms:
xewin
خەون
хәԝн

etymology_text:
Ji berê *xwemn, ku bûye *xwevn > xewn.
* proto-hindûewropî: *swep- ("nivistin, ketin xewê") > *swep-no- ("xew, xewn")
*:proto-îranî:
::avestayî: xvafna- ("xew, xewn")
::pehlewî: xwamn- ("xew, xewn")
::sogdî: ‘wbnw ("xew, xewn")
::hotenî: hūna ("xew, xewn")
::farisî: xvāb ("xew, xewn")
::kurdî: xew, xewn
::osetî: fun ("xew, xewn")
::zazakî: hawn ("xew") ^(alfabeya arî)
:sanskrîtî: svápna- ("xew, xewn")
:yûnanî: hypnos ("xew")
:latînî: somnus ("xew"), somnium ("xewn") ...
Çavkanî: Horn p.110, Watkins p.88, Etymonline | Pokorny: 1048 - 1049

пщӏыхьапӏэ

roman: pš̍ʾəḥāṗă

ܚܠܡܐ

roman: ḥelmā

সপোন

roman: xopün

макьу

roman: makḷu

төш

roman: töš

сон

roman: son

واب

roman: wáb

স্বপ্ন

roman: śôpn

খোয়াব

roman: khoẏab

сън

roman: sǎn

အိပ်မက်

roman: ipmak

гIан

roman: gIan

माङः

roman: mang'

ᎠᏍᎩᏘᏍᏗ

roman: asgitisdi

夢

roman: mèng

حُلْم

roman: ḥulm

رُؤْيَا

roman: ruʾyā

مَنام

roman: manām

حلم

roman: ḥelm

حلم

roman: ḥilim

երազ

roman: eraz

անուրջ

roman: anurǰ

толкун

roman: tolkun

толкин

roman: tolkin

خواب

roman: xâb

رویا

roman: rowyâ

জুমাং

roman: dźu-maŋ

સ્વપ્ન

roman: svapna

სიზმარი

roman: sizmari

सपना

roman: sapnā

חֲלוֹם

roman: khalóm

пщӏыхь

roman: pṣ̂əḥ

ಕನಸು

roman: kanasu

түш

roman: tüş

ස්වප්න

roman: swapna

он

roman: on

ун

roman: un

ᄭᅮᆷ〮

roman: skwúm

꿈

roman: kkum

ຝັນ

roman: fan

സ്വപ്നം

roman: svapnaṃ

ᡨᠣᠯᡤᡳᠨ

roman: tolgin

ӯлем

roman: ūlem

зүүд

roman: züüd

सपना

roman: sapanā

夢

roman: imi

ସ୍ୱପ୍ନ

roman: swôpnô

фын

roman: fyn

چۈش

roman: chüsh

түс

roman: tüs

сновиде́ние

roman: snovidénije

грёза

roman: grjóza

нагерь

roman: nagʹerʹ

сънъ

roman: sŭnŭ

хоб

roman: xob

கனவு

roman: kaṉavu

ฝัน

roman: fǎn

కల

roman: kala

స్వప్నము

roman: svapnamu

ⵜⴰⵡⴰⵔⴳⵉⵜ

roman: tawargit

རྨི་ལམ

roman: rmi lam

གཉིད་ལམ

roman: gnyid lam

ум

roman: um

خواب

roman: xvāb

сновиді́ння

roman: snovydínnja

សប្តិ

roman: sɑɑsɑpteʼ

ការយល់សប្តិ

roman: karyôlsâbtĕ

សុបិន

roman: sobən

មមាល

roman: mɔɔmɔmiəl

חלום

roman: kholem

όνειρο

roman: óneiro

ενύπνιο

roman: enýpnio

ὄνειρος

roman: óneiros

ἐνύπνιον

roman: enúpnion


birêveber

glosses: Kesa/ê tiştekî bi rê ve dibe ango dimeşîne.

forms:
birêvebir
rêveber
rêvebir

etymology_text: Ji bi rê ve + -ber.

адміністра́тар

roman: administrátar

адміністра́тарка

roman: administrátarka

упра́вител

roman: uprávitel

упра́вителка

roman: uprávitelka

ръководи́тел

roman: rǎkovodítel

ръководи́телка

roman: rǎkovodítelka

管理員

roman: guǎnlǐyuán

管理者

roman: guǎnlǐzhě

مُدِير

roman: mudīr

مُدِيرَة

roman: mudīra

վարիչ

roman: varičʻ

կառավարիչ

roman: kaṙavaričʻ

مدیر

roman: modir

ადმინისტრატორი

roman: adminisṭraṭori

администратор

roman: administrator

관리자

roman: gwallija

ຜູ້ບໍລິຫານ

roman: phū bǭ li hān

администра́тор

roman: administrátor

администра́торка

roman: administrátorka

управник

roman: upravnik

управничка

roman: upravnička

әкімші

roman: äkımşı

әкімгер

roman: äkımger

басқарушы

roman: basqaruşy

жарлықшы

roman: jarlyqşy

өкімгер

roman: ökımger

өкімші

roman: ökımşı

тәртіпші

roman: tärtıpşı

руководи́тель

roman: rukovodítelʹ

руководи́тельница

roman: rukovodítelʹnica

управля́ющий

roman: upravljájuščij

управля́ющая

roman: upravljájuščaja

распоряди́тель

roman: rasporjadítelʹ

распоряди́тельница

roman: rasporjadítelʹnica

мудир

roman: mudir

идарәче

roman: idaräçe

អ្នកអភិបាល

roman: ʼnâkâʼphĭbal

អភិបាល

roman: ʼɑɑphibaal

διαχειριστής

roman: diacheiristís

διαχειρίστρια

roman: diacheirístria

διοικητής

roman: dioikētḗs


birêveberî

forms:
birêveberatî
birêveberetî
birêveberîtî
birêvebertî
birêvebirî
birêvebiratî
birêvebiretî
birêvebirîtî
birêvebirtî
rêveberî
rêveberatî
rêveberetî
rêveberîtî
rêvebertî
rêvebirî
rêvebiratî
rêvebiretî
rêvebirîtî
rêvebirtî

etymology_text: bi + rê + ve + -ber + -tî

إدارة

roman: ʾidāra

ipa: /bɪɾeːvɛbɛˈɾiː/

hyphenation: bi·rê·ve·be·rî


pênûs

glosses: Alava / amûrê zirav û dirêj yê ku mirov bi destê xwe digire û pê li ser kaxezê dinivîse.

forms: پێنووس

etymology_text:
Ji soranî پێنووس (pênûs) ji پێ (pê, “pê, bi wê”) + نووسین (nûsîn, “nivîsîn”) anku amûrê ku pê tê nivîsîn.
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press, r. 449.

ручка

roman: ručka

কলম

roman: kôlôm

লিখনী

roman: likhni

писалка

roman: pisalka

قلم

roman: qálam

գրիչ

roman: gričʻ

قلم

roman: qelem

خودکار

roman: xûdkar

კალამი

roman: ḳalami

क़लम

roman: qalam

पेन

roman: pen

עט

roman: et

pen

roman: wirting tool

пенкало

roman: pénkalo

लेखणी

roman: lekhṇī

авторучка

roman: avtoručka

перо

roman: pero

ปากกา

roman: pàakkaa

పెన్ను

roman: pennu

కలము

roman: kalamu

قلم

roman: qlm

ручка

roman: rúčka

перо

roman: peró

στυλό

roman: styló


pênûs

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina پێنووس (pênûs).


dar

glosses: Riwekeke bikok anku qurm û çeq û pel û bi gelemperî çendîn metreyan dirêj.

text: Dar, dar, dar… darên kevnar, darên bilind, darên stûgewrê, darên cûrbicûr… heta gund riya me her di nav daristanan re derbas dibû. Hê destên dijmin negihîştibûn van çiyan û daristanan.

ref: Tu, Mehmed Uzun, 1984

text: Darekî hilde û li ser binivîse.

ref: Pirtûka Pîroz. Hezekiyel 37:16.

text: Dara binemalê.

text: "Nimûneya "darê min" ev guherîna bi (ê) yê dide xuyanîkirin ku nêr e û tak e. Îcar pirs, çawa dikare dar di eynî wextê de, nêr û mê be? Di haletê pêşiyê de mê ye û dar şîn e, di haletê duyê de, dar bi erkê şivê (şivik/ dara hişk) radibe, bi vê yekê em dibînin ku ne tinê guhartin di şêweyê de, çê bû her weha jî, di wateyê de.

ref: Bavê Nazê: Ber bi zimanekî yekbûyî ve, Gelavej.com, 7/2008

forms:
دار
дар
êzing
teraş

etymology_text:
Hevreha soranî دار (dar), kurdiya başûrîdar, hewramî dar, zazakî dare, farisî دار (dar), farisiya navîn dar, hexamenişî 𐎭𐎠𐎽𐎢𐎺 (dārûv), avestayî 𐬛𐬁𐬎𐬭𐬎 (dāuru), sanskrîtî दारु (dā́ru), hîtîtî 𒋫𒊒 (taru) û 𒋫𒀀𒊒 (tāru), latviyayî dar̂va, lîtwanî dervà, bulgarî дърво́ (dǎrvó), çekî dřevo, yûnaniya kevn δόρυ (dóry) û δρῦς (drỹs), rûsî/ukraynî де́рево (dérevo), albanî dru, inglîziya kevn trēow, inglîziya navîn treo, tre, inglîziya niha tree, danmarkî træ, norwecî tre, swêdî trä / träd, îrî dair... hemû ji proto-hindûewropî *dóru (“dar”). Hevreha durist.
;Çavkanî:
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 157.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 102
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966, r. 138
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

аҵла

roman: āc̣lā

чъыгы

roman: čəɣə

чъыг

roman: čəɣ

𑜄𑜤𑜃𑜫

roman: tun

𒄑

roman: iṣu

دراخت

roman: darāxt

агаш

roman: agaš

ዛፍ

roman: zaf

אילנא

roman: ’īlānā’

গছ

roman: gos

ডাঙৰ গছ

roman: daṅor gos

гъветӏ

roman: ġweṭ

ニ

roman: ni

ᬧᬸᬜᬦ᭄

roman: punyan

ағас

roman: ağas

ხენ

roman: xen

дрэ́ва

roman: dréva

درچک

roman: dirack

গাছ

roman: gach

বৃক্ষ

roman: brikkh

درخت

roman: daraxt

дар

roman: dar

ᨄᨚᨂ

roman: pong

дърво́

roman: dǎrvó

သစ်ပင်

roman: sacpang

модон

roman: modon

ཤིང

roman: shing

дитт

roman: ditt

सीङः

roman: sing'

ᏡᎬ

roman: tlugv

樹木

roman: syu⁶ muk⁶

фу

roman: fu

樹

roman: su

樹仔

roman: su-é

樹

roman: shù

喬木

roman: qiáomù

樹木

roman: shùmù

樹

roman: chiū / sṳ̄

樹

roman: chéu

樹

roman: chhiū / sū / sī

𣗬

roman: chhiū

樹叢

roman: sū-chông / chhiū-châng

樹仔

roman: chhiū-á

樹

roman: xy⁵ / xy⁴

утгуут

roman: utguut

йывӑҫ

roman: jyvăś

галга

roman: galga

ގަސް

roman: gas

мас

roman: mas

شَجَر

roman: šajar

شَجَرَة

roman: šajara

شْيَرَة

roman: šyara

شجرة

roman: šeǧarih

شجر

roman: šɑgɑr

شجرة

roman: šɑgɑrɑ

سجرة

roman: sežre

شجرة

roman: šažara

شجرة

roman: šužra

سزرة

roman: suzra

شجرة

roman: šəžṛa

صضراية

roman: ṣădṛɑ̄ya

ծառ

roman: caṙ

чувто

roman: čuvto

ዕፅ

roman: ʿəṣ́

хякита

roman: hẹkita

мо

roman: mo

درخت

roman: deraxt

دار

roman: dâr

𐌱𐌰𐌲𐌼𐍃

roman: bagms

ઝાડ

roman: jhāḍ

ხე

roman: xe

पेड़

roman: peṛ

वृक्ष

roman: vŕkṣ

עֵץ

roman: 'etz

אִילָן

roman: ilán

жыг

roman: žəγ

модн

roman: modn

ಮರ

roman: mara

ವೃಕ್ಷ

roman: vṛkṣa

يِغَجْ

roman: yïɣač

вишаь

roman: wišä

жыгач

roman: cıgaç

дарак

roman: darak

ගස

roman: gasa

пу

roman: pu

나무

roman: namu

ᒥᔅᑎᒄ

roman: mistikw

ᒥᐢᑎᐠ

roman: mistik

ᒥᑐᐢ

roman: mitos

терек

roman: terek

мурхь

roman: murx


dar

glosses: çeqê yan qurmê darê (bi taybetî dema bo şewitandinê yan jî wek beşek avahiyekî tê bikaranîn).

glosses: doqişk, şiv, şivtan, darik, çov, ço, çîv.

ipa: /dɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-dar.wav

hyphenation: dar


dar

text: darê dinyayê

etymology_text: Ji erebî دَار (dār, “war, mal, welat, cih, der”), hevreha aramî דורא (dûra/dwara, “jîngeh, war”), akadî [Peyv?] (/darû/, “bane, mala li çolê”), têkilî peyva dor û dewr.


dar

pos_title: Lêker

glosses: dan, dayîn, raber kirin, pêşkêş kirin, araste kirin, bexşîn


dar

audio: LL-Q7026 (cat)-Unjoanqualsevol-dar.wav


dar

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-dar.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-dar.wav

audio: LL-Q5146 (por)-Sillim-dar.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-dar.wav


dar

audio: LL-Q7913 (ron)-Andreea Teodoraa-dar.wav

audio: LL-Q7913 (ron)-Filosoful-dar.wav


dar

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-dar.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-dar.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-dar.wav


dar

text: Dar sokak.

text: Dar ve uzun oda.

text: Dar düşünce.

text: Dar elbise.

text: Bu dar gelirle bir şey yapamayız.

text: Dar günde ondan biraz para almışım o kadar.

text: Akşam arabasına dar yetiştiler.

glosses: Sêpê, daraxaçî, darê îdamê (dîreka ku pê mehkûmê îdamê tên daleqandin).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dar.wav


qurm

glosses: Pişka stûr ya darê (bi taybetî beşa jêrîn).

forms:
قورم
çeq
çilû
kok
pel
reh

etymology_text: Ji aramî ܩܘܪܡܐ (qorma) ji yûnanî κορμός (kormós) (kormos: qurm) ji κείρω (kêyro: kurt kirin, jê kirin) + -μός (-mos: paşgireke çêkirina navdêran ji lêkeran e).

الساق

roman: as-sāq

ipa: /qʊɾm/

hyphenation: qurm


daristan

glosses: Cihê ku pir dar lê şên bûne yan lê hatine çandin.

forms:
دارستان
devî
dehlûdir
dehlistan
xerz
bîşe

etymology_text: Ji dar + -istan.

бна

roman: bnā

абна

roman: ābnā

мэзы

roman: măzə

мэз

roman: măz

𒀀𒌁

roman: qištu

ой

roman: oy

каба

roman: kaba

ормон

roman: ormon

ⵜⴰⴳⴰⵏⵜ

roman: tagant

ጫካ

roman: č̣aka

ܥܒܐ

roman: ʿāḇāʾ

হাবি

roman: habi

জংঘল

roman: zoṅghol

урман

roman: urman

ჰ̡უჼ

roman: h̡ũ

лес

roman: ljes

বন

roman: bôn

জঙ্গল

roman: jôṅgôl

बन

roman: ban

гора́

roman: gorá

лес

roman: les

တော

roman: tau:

သစ်တော

roman: sactau:

ой

roman: oj

хьун

roman: ḥun

ᎠᏙᎯ ᎢᎾᎨ

roman: adohi inage

森林

roman: sam¹ lam⁴

森林

roman: sêm-lìm

森林

roman: sēnlín

林

roman: lín

森林

roman: sĕng-lìng

森林

roman: sim-lîm, som-lîm

вӑрман

roman: vărman

вацӀа

roman: vac̣a

ވަލުތެރެ

roman: valutere

ޖަންގަލި

roman: jan̊gali

غَابَة

roman: ḡāba

حرش

roman: ḥirš

անտառ

roman: antaṙ

թավուտ

roman: tʻavut

вирь

roman: virʹ

мо̄са

roman: mōsa

بیشه

roman: biše

جنگل

roman: jangal

જંગલ

roman: jaṅgal

વન

roman: van

ტყე

roman: ṭq̇e

अटवी

roman: aṭvī

יַעַר

roman: ya'ar

хьу

roman: ḥu

өө

roman: öö

ಮಲೆ

roman: male

ವನ

roman: vana

ಅರಣ್ಯ

roman: araṇya

ಕಾಡು

roman: kāḍu

ಅಡವಿ

roman: aḍavi

ಕಾನನ

roman: kānana

ಕಾನು

roman: kānu

ಹಳುವು

roman: haḷuvu

токой

roman: tokoy

කැලය

roman: kælaya

рас

roman: ras

숲

roman: sup

삼림

roman: samnim

ᓴᑳᐤ

roman: sakâw

орман

roman: orman

ປ່າ

roman: pā

ປ່າໄມ້

roman: pā mai

ტყა

roman: ṭq̇a

там

roman: tam

ᦔᦱᧈ

roman: ṗaa¹

шума

roman: šuma

വനം

roman: vanaṃ

കാട്

roman: kāṭŭ

ᠪᡠᠵᠠᠨ

roman: bujan

вор

roman: vor

шӹргӹ

roman: šÿrgÿ

მტკა

roman: mṭḳa

ой мод

roman: oj mod

ဂြိုပ်

roman: gruip

वनजङ्गल

roman: vanjaṅgal

ବଣ

roman: bôṇô

хъӕд

roman: qæd

ipa: /dɑːɾɪsˈtɑːn/


darûbar

glosses: hin çûrên dara li derekê, bo minak dar çinar, kaj, biyûk, û darên din yên berhemdar

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

غابة

roman: ḡāba


çimkî

pos: conj

pos_title: Girêdek

text: Ez nehatim çimkî we ez agadar nekiribûm.

forms:
çikî
çiko
çiku
çikû
çim
çimke
çimko
çimkû
çuke
çukî
çuko
çuku
çukû
çumke
çumkî
çumko
çimkû
çinke
çinkî
çinko
çinku
çinkû
çunke
çunkî
çunko
çunku
çunkû

etymology_text: Hevreha farisî چونکه (çûnkê) ku wek çunkî ketiye kurdî jî, ji چون (çûn, “ji ber; wek”) + که (kê, “ku”), ji zimanên îranî.

избанзар

roman: izbānzār

מִטּוּל

roman: miṭṭūl

ܡܛܠ

roman: meṭṭūl

сөнки

roman: sönki

таму́ што

roman: tamú što

бо

roman: bo

কারণ

roman: karôn

কেননা

roman: kenna

защо́то

roman: zaštóto

тъй като́

roman: tǎj kató

поне́же

roman: ponéže

လို့

roman: lui.

因為

roman: jan¹ wai⁶

因為

roman: yîn-vi

因爭

roman: yîn-chên

因為

roman: yīnwèi

由於

roman: yóuyú

因

roman: yīn

因為

roman: in-ūi

لِأَنَّ

roman: liʾanna

علشان

roman: ʕalašān

عشان

roman: ʕašān

لإن

roman: liʔinn

لأن

roman: liʔann

لأنو

roman: laʔanno

لأنو

roman: laʔinnu

حيت

roman: ḥīt

حيتاش

roman: ḥītāš

على حقاش

roman: ʕla ḥaqqāš

لنو

roman: linnu

عْلَى خَاطِرْ

roman: ʕlā xāṭer

որովհետև

roman: orovhetew

քանզի

roman: kʻanzi

քանի որ

roman: kʻani or

زیرا

roman: zirâ

چونکه

roman: čunke

چون

roman: čun

برای اینکه

roman: barâye in-ke

იმიტომ რომ

roman: imiṭom rom

რადგანაც

roman: radganac

რადგან

roman: radgan

გამო

roman: gamo

क्योंकि

roman: kyoṅki

כִּי

roman: kí

בִּגְלַל שֶׁ־

roman: biglál she-

анткени

roman: antkeni

себеби

roman: sebebi

ಇತ್ಯಮ್ಹಳೆರಿ

roman: ityamhaḷeri

(-이기) 때문에

roman: (igi) ttaemune

неге тюгюл

roman: nege tügül

ເພາະ

roman: phǫ

ເນື່ອງ

roman: nư̄ang

ແຕ່ເນື່ອງຈາກ

roman: tǣ nư̄ang chāk

затоа што

roman: zatoa što

бидејќи

roman: bidejḱi

ᠣᡶᡳ

roman: ofi

ᠰᡝᠮᡝ

roman: seme

яагаад гэвэл

roman: jaagaad gevel

болохоор

roman: bolohoor

किनकि

roman: kinaki

ځکه چې

roman: źëka če

өйткені

roman: öitkenı

себебі

roman: sebebı

потому́ что

roman: potomú što

та́к как

roman: ták kak

поско́льку

roman: poskólʹku

ведь

roman: vedʹ

и́бо

roman: íbo

उपजीव्य

roman: upajīvya

हि

roman: hi

пон҄еже

roman: ponʹeže

чунки

roman: čunki

зеро

roman: zero

چون

roman: cun

เพราะ

roman: prɔ́

чөнки

roman: çönki

གང་ཡིན་ཟེར་ན

roman: gang yin zer na

ཙང

roman: tsang

ག་རེ་ཡིན་ཟེར་ན

roman: ga re yin zer na

тому́

roman: tomú

тому́ що

roman: tomú ščo

та́к як

roman: ták jak

оскі́льки

roman: oskílʹky

а́дже

roman: ádže

внаслі́док

roman: vnaslídok

унаслі́док

roman: unaslídok

ព្រោះ

roman: prʊəh

ពីព្រោះ

roman: pii-prʊəh

ווײַל

roman: vayl

וואָרעם

roman: vorem

וואָרן

roman: vorn

מחמת

roman: makhmes


çinko

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-çinko.wav


çunkî

text: ھەردەم دا لورین چیتە نك و دا بویکا باربی ژبیر کەت ھێلیتە ل مال، چونکی یاری دگەل ھەڤالا خۆ دکرن و بەس ھزرا وێ لسەر یارییا بوو دگەل وێ

roman: Herdem da Lurîn çîte nik û da bwîka barbî jibîr ket hêlîte li mal, çunkî yarî digel hevala xo dikirin û bes hizra wê liser yarîya bû digel wê.

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 15


alav

text: Pênûs alava nivîsînê ye.

text: Mer alava kolînê ye.

glosses: Ji pîtek yan pitir pêkhatîye, jibo girêdana risteyan (hevokan) bi kar di hên.wek: li, ji, jî, cem, û, yan, û htd. Amêrên ji bo tiştên sazî bi kar di hînin; wek çekuç, das, kartîk, amêrê tirombêlan û htd.

text: Alavên xwe bide hev û here ji vir!

forms: ئالاڤ

أَدَاة

roman: ʾadāh

آلَة

roman: ʾāla

станок

roman: stanok

инструмент

roman: instrument

εργαλείο

roman: ergaleío

ipa: /ɑːˈlɑːv/


alet

glosses:
amûr,
 tişta/ê tiştek pê tê kirin yan çêkirin

text: Tu ji nusxeya tewhîdê mexwîn ayeta nefyêBê aleta isbatê ko illa yim ezSed neql û riwayet di meya saf-i mûyek

forms:
ئالەت
alat
halat
halet

etymology_text: Ji erebî آلَة (ʾāla).


alet

glosses: alet, tiştê ku pê îş tê dîtinê, kondêz, gaz, hesk


halet

الة

roman: al-a

ipa: /hɑːˈlɛt/

hyphenation: ha·let


amraz

text: Pênûs amrazê pênivîsînê ye.

text: Mer amraza pêkolînê ye.

forms:
abraz
afraz
ebraz
efraz
emraz
efzar
ebzar

etymology_text:
Ji soranî ئامراز (amraz), ji amûr + -(w)az (wek di şêwaz, ciyawaz de).
Herwiha pêkan e ku bibe metatez û deyna gunciyayî a ji farisiya navîn 'bz'r (ebzar) (>farisî افزار (efzar)) ku dê biviya bi formeke xwemalî *abjar (wek partî 'bč'r (abjar)) yek bibe.


amraz

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina ئامراز (amraz).


afraz

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre amraz.


hacet

text: Bunca masrafa hacet yoktu.

text: Zile basacaktım hacet kalmadı.


derew

glosses: Gotinên nerast yên ku kesek biqesd dibêje (bi taybetî daku xelkê bixapîne).

text: Şubhetê Beyt-i meqdes û Ke'be dibin du qible ferdEz ko di de'wa 'aşiqî kifşe dikit zeban derewKetmê şehadetê dibit wê se'etê bi şehde ferd

forms:
دهرهو
درو
deriwa
deriwe
dero
derow
derwa
derwe
direw
diro
derewnek

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *dʰrewgʰ- (“xapandin, derew kirin”), *drewc-.
Hevreha avestayî druc- / druj-, pehlewî drûz-, parsî drûc-, farisî دروغ (durûẍ), soranî درۆ (dro) / diro, belûçî derûg/dirûg, sanskrîtî drogh, inglîziya kevn driogan, almanî Trug û Be-trug... A rresen "direw" forma pêşîn bûye. Bo guherrîna i-e- > e-e di zimanên îranî de binêrre farisiya navîn pider > farisiya nûjen peder.

درۆ

roman: diro

пцӏы

roman: pc̣ə

тӧгӱн

roman: tögün

মিছা কথা

roman: misa kotha

ফাঁকি

roman: phãki

মিছা

roman: misa

ялған

roman: yalğan

хлусня́

roman: xlusnjá

няпра́ўда

roman: njapráŭda

брахня́

roman: braxnjá

دروگ

roman: darog

মিথ্যা

roman: mittha

মিছা

roman: micha

лъжа́

roman: lǎžá

аьшпаш

roman: äšpaš

пуьчаш

roman: püčaš

謊言

roman: huǎngyán

假話

roman: jiǎhuà

كَذْبَة

roman: kaḏba

كدبة

roman: kədba

սուտ

roman: sut

улэк

roman: ulək

𐎭𐎼𐎢𐎥

roman: d-r-u-g

𐭪𐭣𐭡𐭠

roman: kdbʾ

دروغ

roman: doruğ

𐌲𐌰𐌻𐌹𐌿𐌲

roman: galiug

სიცრუე

roman: sicrue

झूठ

roman: jhūṭh

मिथ्या

roman: mithyā

अबद्ध

roman: abaddh

असत्य

roman: asatya

שֶׁקֶר

roman: shéker

כָּזָב

roman: kazáv

худл

roman: xudl

жалган

roman: calgan

калп

roman: kalp

거짓말

roman: geojinmal

ມຸສາ

roman: mu sā

лага

roman: laga

खोट

roman: khoṭ

худал

roman: hudal

يالغان

roman: yalghan

يالغانچىلىق

roman: yalghanchiliq

درواغ

roman: darwãǧ

دروغ

roman: droǧ

жалған

roman: jalğan

өтірік

roman: ötırık

ложь

roman: ložʹ

непра́вда

roman: neprávda

враньё

roman: vranʹjó

обма́н

roman: obmán

вра́ки

roman: vráki

брехня́

roman: brexnjá

ꠝꠤꠍꠣ

roman: misá

ꠝꠤꠍꠣ ꠝꠣꠔ

roman: misá mat

тайба

roman: tayba

чой

roman: çoy

дурӯғ

roman: durüġ

பொய்

roman: poy

தவரு

roman: tavaru

คำโกหก

roman: kam-goh-hòk

กุ

roman: gù

అబద్ధం

roman: abaddhaṃ

ялган

roman: yalgan

ялганлык

roman: yalganlıq

алдак

roman: aldaq

меге

roman: mege

тайма

roman: tayma

កុហក

roman: kŏhkâ

сымыйа

roman: sımıya

ליגן

roman: lign

שקר

roman: sheker

כּזבֿ

roman: kozev

ψέμα

roman: pséma

ψεῦδος

roman: pseûdos


nerast

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
nerasttir (comparative)
herî nerast (superlative)
nerasttirîn (superlative)

etymology_text: Ji ne- + rast.


çewt

glosses: xelet, şaş, nerast, nedirist, ji rastiyê bêpar

forms:
çewttir (comparative)
herî çewt (superlative)
çewttirîn (superlative)
چەوت

etymology_text: Hevrehên kurmancî çemîn, veçemandin, veçemandin, çewt, kevan, keman, kivantewandin, tewîn, soranî چهماندن (çemandin), چهمان (çeman), کهوان (kewan, “kevan”), farisî خمیدن (xemîden, “çemîn, tewîn”) û كمان (keman, “kevan; keman”), lûrî kemo, kemon, yûnaniya kevn καμάρα (kamara: kevan, tewandî, çemandî - binere qemere), hemû ji proto-hindûewropî *kem- (“çemandî, tewandî”) ku herwiha serekaniya çemandin / çemîn, tewandin / tewîn, çewt / çeft yên kurdî û خميدن (xemîden, “çemîn, tewîn”) ya farisî ye jî.

不对

roman: bùduì

خطأ

roman: khaTa'

սխալ

roman: sxal

غلط

roman: ğalat

ग़लत

roman: ġalat

לא נכון

roman: lo nakhon

неправильный

roman: neprávil'nyj

неверный

roman: nevérnnyj

ошибочный

roman: ošíbočnyj

ipa: /t͡ʃʰɛwt/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-çewt.wav


şaş

forms:
şaştir (comparative)
herî şaş (superlative)
şaştirîn (superlative)
شاش

ipa: /ʃɑːʃ/

hyphenation: şaş


şaş

forms:
şaştir (comparative)
herî şaş (superlative)
şaştirîn (superlative)


şaş

glosses: Cama yan şûşeya televizyonê yan kompûterê yan tiştek din yê wek wan.

forms: şaşe


rê

glosses: Xeteke diyar ya ku mirov pê ve ji derekê xwe digihînin dereka din.

text: Newal pir dirêj bû. Di nava kêlekên çiyan de, riyên bergîran hebûn. Ev rê jî, tevî newalê, peyayî jêr dibû. Bêyî kesên pir jîr kesek nikarîbû bi peyatî ji van riyan derbas bibe. Rê pir teng û pir dijwar bûn.

text: Bi rastî û dirustîMuqîm dê çav li rê betLew şev û roj nawestî

glosses: Xeta ku hatiye avakirin daku mirov yan tirimpêl tê re bimeşin.

forms:
ڕێ
rêh
cade
kolan
kuçe
şari'
şeqam

etymology_text: Hevrehên soranî ڕێگە (rêge), şahzênî/şêxbizinî: rî, rü, zazakî rayîr, rahar, belûçî ra, rah, farisî راه (rah), farisiya navîn rah, ras, avestayî raithya, hexamenişî rathiya, semnanî raec, sengeserî raecn, peştûyî lar, ji zimanên îranî, belkî têkilî rast, ji proto-hindûewropî *h₃reǵ-. Bo zêdetir agehiyan binêre: rast.

ڕێگە

roman: rêge

гъогу

roman: ġog°

ⴰⵖⴰⵔⴰⵙ

roman: aɣaras

ⴰⴱⵔⵉⴷ

roman: abrid

መንገድ

roman: mängäd

বাট

roman: bat

আলি

roman: ali

ৰাস্তা

roman: rasta

нух

roman: nuχ

ル

roman: ru

юл

roman: yul

даро́га

roman: daróha

шлях

roman: šljax

пуць

roman: pucʹ

রাস্তা

roman: raśta

সড়ক

roman: śôṛôk

път

roman: pǎt

လမ်း

roman: lam:

некъ

roman: neq̇

ᏅᏃᎯ

roman: nvnohi

道路

roman: dou⁶ lou⁶

лў

roman: lw

лўдо

roman: lwdo

路

roman: lù

道路

roman: dàolù

馬路

roman: mǎlù

道

roman: dào

墿

roman: diō̤

墿

roman: diô

道

roman: dô̤

路

roman: lô

路

roman: lō͘

道路

roman: tō-lō͘

طَرِيق

roman: ṭarīq

سِكَّة

roman: sikka

سكّة

roman: sekka

درب

roman: darub

طِريج

roman: ṭirīj

طَريق

roman: ṭarīg

طْريق

roman: ṭrīq

ճանապարհ

roman: čanaparh

ճամփա

roman: čampʻa

хотаран

roman: hotaran

хокто

roman: hokto

راه

roman: râh

جاده

roman: jâde

માર્ગ

roman: mārg

გზა

roman: gza

सड़क

roman: saṛak

रास्ता

roman: rāstā

रोड

roman: roḍ

पथ

roman: path

כְּבִישׁ

roman: k'vish

ರಸ್ತೆ

roman: raste

жол

roman: col

පාර

roman: pāra

길

roman: gil

도로

roman: doro

ຫົນທາງ

roman: hon thāng

ທາງ

roman: thāng

ຖະໜົນ

roman: tha non

рехъ

roman: req

ᦑᦱᧂ

roman: taang

пат

roman: pat

друм

roman: drum

улица

roman: ulica

റോഡ്

roman: ṟōḍŭ

ᠵᡠᡤᡡᠨ

roman: jugūn

ᠣᠨ

roman: on

лё̄ӈх

roman: lë̄ňh

रस्ता

roman: rastā

зам харгуй

roman: zam harguj

гудамж

roman: gudamž

зам

roman: zam

सडक

roman: saḍak

тиф

roman: tif

یول

roman: yol

واټ

roman: wāṭṭ

жол

roman: jol

доро́га

roman: doróga

путь

roman: putʹ

доро́га

roman: doróha

मार्ग

roman: mārga

पथ

roman: patha

ꠙꠕ

roman: fotó

пѫть

roman: pǫtĭ

цѣста

roman: cěsta


rê

pos: prep

pos_title: Daçek

text: Seke berê medreseyanê îslamî zanistîyanê pozîtîfan rê girewte bo.

ref: Beşîkçî: Rojhelat de Îlm-Rojawan de Zanist, wergerandin: Roşan Lezgîn, Zazaki.net, 8/2009


cade

glosses:
rêyek bi çîmentoyê yan maddeyek din hatî avakirin
(bi taybetî bo tirimpêl pê ve bimeşin)

forms:
جاده
cadde
ce'de
cehde

etymology_text: Ji erebî جادة (caddeᵗ) ji zimanên îranî, hevreha avestayî yatim-, (rê), pehlewî *cate (ku divê hebûbe lê di nivîsan de maye. "Y" ya îraniya kevn di îraniya navîn û nû de dibe "c", binere ciwan, cejn, cihû, cil...


cadde

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-cadde.wav


kuçe

glosses:
kolan, sikak, cade, şari', şeqam,
rêyek bi çîmentoyê yan maddeyek din hatî avakirin
(bi taybetî bo tirimpêl pê ve bimeşin)

text: Ew li serê kuçê sekinî û hebekî bêhna xwe berda.

text: Dîtin di mehelle û zikakanHer kuçe û xurfe û şibakanSed taze ciwan ji rengê serwan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
کوچە
kûçe

etymology_text: Ji kû (“kolan”) + -çe, hevrreha farisî کوچه, soranî کووچە (kûçe), ango kolan-çe. Bibîne kolan.


şari'

forms:
cadde
ce'de


kolan

glosses: rêyên teng yên di navbera du rêzên avahiyan re, cadeya di nav malan da, firie

text: Barîna berfê şênayiyek bû. Kuçe û kolanên bajêr ji zarokan tijî dibûn.

text: Lawik danî ser kolanên xwe.

text: Hekîp avêt ser kolanan û çû.

forms: کۆلان

etymology_text: Hevrehasoranî کۆڵان (kollan), zazakî kolane, ji ko + -lan (“paşgireka cîgehan di zimaninên kurdî da”), ewa pêşîn hevreha farisî کوی (kûy, “kolan, sikak”) ku bi paşgira-çe bûye kûçe. Hevrreha farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (kwd /kōy/, “kolan, sikak”) û kûçe.

абжьаларҭа

roman: ābž̍ālārtā

আলি

roman: ali

বাট

roman: bat

заву́лак

roman: zavúlak

але́я

roman: aljéja

але́йка

roman: aljéjka

ву́лачка

roman: vúlačka

ву́лка

roman: vúlka

গলি

roman: gôli

але́я

roman: aléja

паса́ж

roman: pasáž

巷仔

roman: hong-é

弄

roman: nòng

里弄

roman: lǐlòng

زُقَاق

roman: zuqāq

زقاق

roman: zuʔāʔ

حارة

roman: ḥāra

داعوس

roman: dāʕūs

زُقَاق

roman: zugāg

նրբանցք

roman: nrbancʻkʻ

შესახვევი

roman: šesaxvevi

गली

roman: galī

कूचा

roman: kūcā

סִמְטָה

roman: simtá

тар көчө

roman: tar köçö

аллея

roman: alleya

골목

roman: golmok

골목길

roman: golmokgil

ທາງຮ່ອມ

roman: thāng hǭm

сокак

roman: sokak

تار كوچا

roman: tar kocha

کوڅه ګۍ

roman: kuca gǝy

тар көше

roman: tar köşe

тұйық көше

roman: tūiyq köşe

шолақ көше

roman: şolaq köşe

ⲗⲁⲩⲣⲁ

roman: laura

ⲣⲁⲃⲏ

roman: rawa

переу́лок

roman: pereúlok

алле́я

roman: alléja

але́йка

roman: aléjka

у́лочка

roman: úločka

тангкӯча

roman: tangküča

кӯчабоғ

roman: küčaboġ

хиёбон

roman: xiyobon

паскӯча

roman: pasküča

ซอย

roman: sɔɔi

ตรอก

roman: dtrɔ̀ɔk

ལམ་ཆུང

roman: lam chung

کُوچَہ

roman: kūcah

прову́лок

roman: provúlok

заву́лок

roman: zavúlok

ву́личка

roman: vúlyčka

אַלעע

roman: alee

געסל

roman: gesl

הינטערגעסל

roman: hintergesl

געסקע

roman: geske

ליק

roman: lik

δρομάκι

roman: dromáki

δρομίσκος

roman: dromískos

στενωπός

roman: stenōpós


tax

glosses: Beşek diyar ji bajarekî yan gundekî (bi taybetî beşek ku mal lê hene).

text: Taxa ku ew lê rûdiniştin nû ava bûbû.

forms: تاخ

etymology_text: Ji ermenî թաղ (tʻaġ).

пры́гарад

roman: prýharad

прадме́сце

roman: pradmjéscje

উপনগর

roman: upôngôr

শহরতলি

roman: śôhrôtli

предгра́дие

roman: predgrádie

ဆင်ခြေဖုံး

roman: hcanghkrehpum:

近郊

roman: jìnjiāo

郊外

roman: jiāowài

郊區

roman: jiāoqū

ضَاحِيَة

roman: ḍāḥiya

արվարձան

roman: arvarjan

حومهٔ شهر

roman: hume-ye šahr

حومه

roman: hume

გარეუბანში

roman: gareubanši

გარეუბანი

roman: gareubani

उपनगर

roman: upangar

פַּרבָּר

roman: parbar

פַּרוָר

roman: parvár

шаар айланасы

roman: şaar aylanası

근교

roman: geun-gyo

교외

roman: gyooe

ຊານເມືອງ

roman: sān mư̄ang

ນອກເມືອງ

roman: nǭk mư̄ang

хотын зах

roman: hotyn zah

қала айнала

roman: qala ainala

при́город

roman: prígorod

предме́стье

roman: predméstʹje

атрофи шаҳр

roman: atrofi šahr

беруни шаҳр

roman: beruni šahr

ཉེ་སྐོར་གྲོང་ཚོ

roman: nye skor grong tsho

མཐའ་སྐོར་གྲོང་ཚོ

roman: mtha' skor grong tsho

передмі́стя

roman: peredmístja

при́город

roman: prýhorod

ក្រុងក្រៅ

roman: krongkraw

ក្រៅក្រុង

roman: krawkrong

פֿאָרשטאָט

roman: forshtot

προάστιο

roman: proástio

προάστιον

roman: proástion

ipa: /tʰɑːx)/

hyphenation: tax


tax

text: Ev qawe tax e, divê şekirê bikiyê.

forms:
taxtir (comparative)
herî tax (superlative)
taxtirîn (superlative)


mehel

forms: mihel

etymology_text: Ji erebî محلة (meḧelleᵗ), ji bo zêdetir binêre mehele.

ipa: /mɛˈħɛl/


civîn

glosses:
kom bûn, piçikîn, hatin cem hev, li hev kom bûn,
gihiştin hev, li heman derê diyar bûn

text: Derwêş qewî ketne xemêPansed murîd civyan hemêFikrîn li Şêx vê tebetê

forms:
dicivim (present)
dicivî (present)
dicive (present)
dicivin (present)
bicive (imperative singular)
bicivin (imperative plural)
civîm (past)
civî (past)
civî (past)
–civ– (root present)
–civî– / –civiya– (root past)
ez dicivim (indicative present positive)
ez nacivim (indicative present negative)
ez civîm / civiyam (indicative past positive)
ez necivîm / neciviyam (indicative past negative)
tu dicivî (indicative present positive)
tu nacivî (indicative present negative)
tu civî / civiyayî (indicative past positive)
tu necivî / neciviyayî (indicative past negative)
ew dicive (indicative present positive)
ew nacive (indicative present negative)
ew civî / civiya (indicative past positive)
ew necivî / neciviya (indicative past negative)
em dicivin (indicative present positive)
em nacivin (indicative present negative)
em civîn / civiyan (indicative past positive)
em necivîn / neciviyan (indicative past negative)
hûn dicivin (indicative present positive)
hûn nacivin (indicative present negative)
hûn civîn / civiyan (indicative past positive)
hûn necivîn / neciviyan (indicative past negative)
ew dicivin (indicative present positive)
ew nacivin (indicative present negative)
ew civîn / civiyan (indicative past positive)
ew necivîn / neciviyan (indicative past negative)
ez diciviyam (imperfect positive)
ez nediciviyam (imperfect negative)
ez civîbûm / civiyabûm (positive)
ez necivîbûm / neciviyabûm (negative)
tu diciviyayî (imperfect positive)
tu nediciviyayî (imperfect negative)
tu civîbûyî / civiyabûyî (positive)
tu necivîbûyî / neciviyabûyî (negative)
ew diciviya (imperfect positive)
ew nediciviya (imperfect negative)
ew civîbû / civiyabû (positive)
ew necivîbû / neciviyabû (negative)
em diciviyan (imperfect positive)
em nediciviyan (imperfect negative)
em civîbûn / civiyabûn (positive)
em necivîbûn / neciviyabûn (negative)
hûn diciviyan (imperfect positive)
hûn nediciviyan (imperfect negative)
hûn civîbûn / civiyabûn (positive)
hûn necivîbûn / neciviyabûn (negative)
ew diciviyan (imperfect positive)
ew nediciviyan (imperfect negative)
ew civîbûn / civiyabûn (positive)
ew necivîbûn / neciviyabûn (negative)
ez ê bicivim (future positive)
ez ê necivim (future negative)
ez ê civîbim / civiyabim (future perfect positive)
ez ê necivîbim / neciviyabim (future perfect negative)
tu yê bicivî (future positive)
tu yê necivî (future negative)
tu yê civîbî / civiyabî (future perfect positive)
tu yê necivîbî / neciviyabî (future perfect negative)
ew ê bicive (future positive)
ew ê necive (future negative)
ew ê civîbe / civiyabe (future perfect positive)
ew ê necivîbe / neciviyabe (future perfect negative)
em ê bicivin (future positive)
em ê necivin (future negative)
em ê civîbin / civiyabin (future perfect positive)
em ê necivîbin / neciviyabin (future perfect negative)
hûn ê bicivin (future positive)
hûn ê necivin (future negative)
hûn ê civîbin / civiyabin (future perfect positive)
hûn ê necivîbin / neciviyabin (future perfect negative)
ew ê bicivin (future positive)
ew ê necivin (future negative)
ew ê civîbin / civiyabin (future perfect positive)
ew ê necivîbin / neciviyabin (future perfect negative)
ez civîme / civiyame (perfect positive)
ez necivîme / neciviyame (perfect negative)
ez civîbûme / civiyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez necivîbûme / neciviyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu civiyî / civiyayî (perfect positive)
tu neciviyî / neciviyayî (perfect negative)
tu civîbûyiye / civiyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu necivîbûyiye / neciviyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew civiye / civiyaye (perfect positive)
ew neciviye / neciviyaye (perfect negative)
ew civîbûye / civiyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew necivîbûye / neciviyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em civîne / civiyane (perfect positive)
em necivîne / neciviyane (perfect negative)
em civîbûne / civiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em necivîbûne / neciviyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn civîne / civiyane (perfect positive)
hûn necivîne / neciviyane (perfect negative)
hûn civîbûne / civiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn necivîbûne / neciviyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew civîne / civiyane (perfect positive)
ew necivîne / neciviyane (perfect negative)
ew civîbûne / civiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew necivîbûne / neciviyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bicivim (present subjunctive positive)
(bila) ez necivim (present subjunctive negative)
(bila) ez civîbim / civiyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez necivîbim / neciviyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bicivî (present subjunctive positive)
(bila) tu necivî (present subjunctive negative)
(bila) tu civîbî / civiyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu necivîbî / neciviyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicive (present subjunctive positive)
(bila) ew necive (present subjunctive negative)
(bila) ew civîbe / civiyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew necivîbe / neciviyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bicivin (present subjunctive positive)
(bila) em necivin (present subjunctive negative)
(bila) em civîbin / civiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em necivîbin / neciviyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bicivin (present subjunctive positive)
(bila) hûn necivin (present subjunctive negative)
(bila) hûn civîbin / civiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn necivîbin / neciviyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicivin (present subjunctive positive)
(bila) ew necivin (present subjunctive negative)
(bila) ew civîbin / civiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew necivîbin / neciviyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez biciviyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez neciviyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez civîbûma / civiyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez necivîbûma / neciviyabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu biciviyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu neciviyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu civîbûyayî / civiyabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu necivîbûyayî / neciviyabûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew biciviyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neciviyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew civîbûya / civiyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew necivîbûya / neciviyabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em biciviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em neciviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em civîbûna / civiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em necivîbûna / neciviyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn biciviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn neciviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn civîbûna / civiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn necivîbûna / neciviyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew biciviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neciviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew civîbûna / civiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew necivîbûna / neciviyabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê biciviyama (present conditional positive)
ez ê neciviyama (present conditional negative)
ez ê civîbûma / civiyabûma (preterite conditional positive)
ez ê necivîbûma / neciviyabûma (preterite conditional negative)
tu yê biciviyayî (present conditional positive)
tu yê neciviyayî (present conditional negative)
tu yê civîbûyayî / civiyabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê necivîbûyayî / neciviyabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê biciviyaya (present conditional positive)
ew ê neciviyaya (present conditional negative)
ew ê civîbûya / civiyabûya (preterite conditional positive)
ew ê necivîbûya / neciviyabûya (preterite conditional negative)
em ê biciviyana (present conditional positive)
em ê neciviyana (present conditional negative)
em ê civîbûna / civiyabûna (preterite conditional positive)
em ê necivîbûna / neciviyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê biciviyana (present conditional positive)
hûn ê neciviyana (present conditional negative)
hûn ê civîbûna / civiyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê necivîbûna / neciviyabûna (preterite conditional negative)
ew ê biciviyana (present conditional positive)
ew ê neciviyana (present conditional negative)
ew ê civîbûna / civiyabûna (preterite conditional positive)
ew ê necivîbûna / neciviyabûna (preterite conditional negative)
(tu) bicive (imperative present positive)
(tu) necive (imperative present negative)
(hûn) bicivin (imperative present positive)
(hûn) necivin (imperative present negative)
جڤین
ceman
cemiyan
cemîn
cemîyan
civan
civiyan
civîyan

etymology_text: Hevreha civat, civandin û belkî civat, ji zimanên îranî, têkilî avestayî han-came- (civîn, kom bûn, hatinnikhev) û pehlewî hen-caften (bi dawî anîn). Yan jî formek ji civatê ku forma kurdîkirî ji cemaetê ye ku ji erebî جَماعة (jamāʿa) ye.

встречать

roman: vstrečatʹ

hyphenation: ci·vîn


civîn

glosses:
kombûn, hatina cem hev
 (bi taybetî bo biryardanan)


civîn

glosses: xeber gotin, axiftina kirêt, îhana yekî kirin

forms: ciwîn


civîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


civan

glosses: sehî, saxî, komkirin, gelejmar, pirejimar.

text:
Delal û rind û şêrîn,
Civan da bû, ku bê dînê
Me dî naka şeva înê
Sivik hatî civanê min.

ref: Cegerxwîn:Helbest HAT CIVANÊ MIN BI ŞEV

glosses: Cihê civînê ku meriv diraweste heta kesê meriv li bendê ye tê.


în

glosses: Ji rojên hefteyê ya piştî pêncşemê û berî şemiyê.

text: Xelat û şefqe û dildanŞukurxwaz în ko Baxwey daMi hadir secdeya şukrê

forms:
eyn
eynî
heyn
heynî
îyn
înî

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehên kurmancî înî, eynî, soranî ههینی (heynî), zazakî yene, farisî آدینه (/adîne, adînê/).

ахәаша

roman: āx°āšā

бэрэскэшху

roman: bărăskăšx°

𐕗𐔰𐕙𐔰𐕚𐕄𐔴

roman: ṗarasḳe

ዓርብ

roman: ʿarb

ערובתא

roman: ʿruvta

Рузман

roman: Ruzman

йома

roman: yoma

პარასკ

roman: ṗarasḳ

პარასკინა̄

roman: ṗarasḳinā

пя́тніца

roman: pjátnica

শুক্রবার

roman: śukrôbar

জুম্মাবার

roman: jummabar

пе́тък

roman: pétǎk

пятница

roman: pjatnica

баасан

roman: baasan

སྤེན་པ

roman: spen pa

пӏераска

roman: ṗeraska

ᏧᎾᎩᎶᏍᏗ

roman: tsunagilosdi

星期五

roman: sing¹ kei⁴ ng⁵

禮拜五

roman: lai⁵ baai³ ng⁵

周五

roman: zau¹ ng⁵

щинчиву

roman: xinčivu

либэву

roman: libevu

җўма

roman: žwma

星期五

roman: xīngqīwǔ

禮拜五

roman: lǐbàiwǔ

周五

roman: zhōuwǔ

禮拜五

roman: lé-pài-ngóo

拜五

roman: pài-ngóo

эрнекун

roman: ernekun

الْجُمُعَة

roman: al-jumuʿa

الجُمْعَة

roman: al-jumʿa

يَوْم الْجُمُعَة

roman: yawm al-jumuʿa

الجمعة

roman: el-gómʕa

يوم اليمعة

roman: yōm ʔil-yimʕa

ուրբաթ

roman: urbatʻ

сюконьчи

roman: sjukonʹči

آدینه

roman: âdine

جمعه

roman: jom'e

શુક્રવાર

roman: śukravār

პარასკევი

roman: ṗarasḳevi

जुमा

roman: jumā

जुम्मा

roman: jummā

शुक्र

roman: śukra

יוֹם שִׁשִּׁי

roman: yom shishí

יוֹם ו'

roman: yom vav

пӏаьраска

roman: ṗäraska

мэрем

roman: mărem

басң өдр

roman: basñ ödr

جُمعہ

roman: jumāh

شۆکُروار

roman: śokurvār

жума

roman: cuma

සිකුරාදා

roman: sikurādā

пекнича

roman: pekniča

금요일

roman: geumyoil

жумагюн

roman: jumagün

ວັນສຸກ

roman: wan suk

ສຸກ

roman: suk

ობიჩხა

roman: običxa

жумя

roman: žumä

ᦞᧃᦉᦳᧅ

roman: vanṡuk

петок

roman: petok

വെള്ളിയാഴ്ച

roman: veḷḷiyāḻca

ᠠᡳᠰᡳᠨ ᡠᠰᡳᠩᡤᡳ

roman: aisin usinggi

ობიშხა

roman: obišxa

тав дахь өдөр

roman: tav dahʹ ödör

ᠭᠠᠷᠠᠭ ᠦᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ

roman: ɣaraɣ-ün tabun

ଶୁକ୍ରବାର

roman: śukrôbarô

майрӕнбон

roman: majrænbon

майрӕмбон

roman: majræmbon

جۈمە

roman: jüme

آدينه

roman: ādiná

جمعه

roman: ǰum'á

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ

roman: śukkarvār

жұма

roman: jūma

शुक्रवार

roman: śukravāra

пѧтъкъ

roman: pętŭkŭ

უ̂ებიშ

roman: ûebiš

жвуми

roman: ž°umi

ҷумъа

roman: jumʾa

одина

roman: odina

வெள்ளி

roman: veḷḷi

วันศุกร์

roman: wan sùk

శుక్రవారము

roman: śukravāramu

ⵙⴰⵎ

roman: sam

җомга

roman: comga

ዓርቢ

roman: ʿarbi

གཟའ་པ་སངས

roman: gza' pa sangs

пӏараскӏи

roman: ṗarasḳi


în

glosses: Di hin devokan de forma dema niho ji lêkera bûn li gel cînavê "em".

text: Em kurd în.

text: Em ne azad în.

forms:
îne (dialectal)
in
ne
nin
(devokî)
im
î
e
in
în
me
yî
ye
ne

ipa: /iːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-în.wav

hyphenation: în


în

audio: LL-Q7913 (ron)-Andreea Teodoraa-în.wav


eyn

glosses: navê herfa ع (ʿ) ya alfabeya erebî (herfa ku di navê Elî û Emer de berî dengê "e" yê normal)

forms: 'eyn


eyn

text: Qetre bi behrê gihaBehr-i bi 'eynê xwe maGûş-i bi 'amê mede


şemî

glosses: ji rojên hefteyê ya piştî înê û berî yekşemê:

forms:
şembî
شهمی
шәми

etymology_text:
Herwiha şembî, hevreha soranî شهمه (şeme) û شهممه (şemme), farisî شنبه (şembê / şenbê), pehlewî şunbet, partî şembet... hemû ji aramî ܫܒܬܐ (şebita) ji îbranî שבת (şebbaṯ) ji akadî 𒊭𒉺𒌅 (šapattu, “roja nîva mehê”).
Bi rêya cihûtiyê ev peyv wek navê roja karnekirin û paydozê maneya peyva "şemî" li piraniya zimanên dinyayê belav bûye: erebî السبت (es-sebt), ermenî շաբաթ (şabat'), romanî sâmbătă, rusî суббота (subbota), îtalî sabato, portugalî û spanî sábado, fransî samedi, yûnanî Σάββατο (sabbato), endonezyayî hari sabtu...
Heman peyv derengtir bi forma xwe ya erebî wek sebt jî ketiye hinek devokên kurmancî.
Bi hin zimanan "şemî" ne ji vî rehî ye lê bi wan zimanan roja pîroz ya cihûyan bi wê tê binavkirin: îngilîzî Sabbath yan Shabbath. Bi mezacî sebat / şebat maneya her dema betaliyê dide.
Paşgira-şem (-şembî) di peyvên yekşem(bî), duşem(bî), sêşem(bî)... de jî ji vê ye.

асабша

roman: āsābšā

шэмбэт

roman: šămbăt

𐕐𐔰𐕌𐔱𐔰𐕜

roman: šambaṭ

ቅዳሜ

roman: ḳədame

ܫܲܒܬܵܐ

roman: šabta

শনিবাৰ

roman: xonibar

щамат

roman: š̄amat

шәмбе

roman: šämbe

შაბათ

roman: šabat

субо́та

roman: subóta

শনিবার

roman: śônibar

съ́бота

roman: sǎ́bota

ཉི་མ

roman: nyi ma

шот

roman: šot

ᏙᏓᏈᏕᎾ

roman: dodaquidena

ᎤᎾᏙᏓᏈᏕᎾ

roman: unadodaquidena

щинчилю

roman: xinčili͡u

либэлю

roman: libeli͡u

шанбэ

roman: šanbe

禮拜六

roman: lé-pài-lio̍k

拜六

roman: pài-lio̍k

шӑматкун

roman: šămatkun

السَّبْت

roman: as-sabt

يَوْم السَّبْت

roman: yawm as-sabt

السبت

roman: es-sabt

շաբաթ

roman: šabatʻ

શનિવાર

roman: śanivār

შაბათი

roman: šabati

शनि

roman: śani

सनीचर

roman: sanīcar

हफ़्ता

roman: haftā

שַׁבָּת

roman: shabát

шоатта

roman: šoatta

щэбэт

roman: ŝăbăt

бембә өдр

roman: bembä ödr

بَٹہٕ وار

roman: baṭụ vār

ишемби

roman: işembi

සෙනසුරාදා

roman: senasurādā

토요일

roman: toyoil

сонгугюн

roman: soñugün

ວັນເສົາ

roman: wan sao

ເສົາ

roman: sao

საბატონი

roman: sabaṭoni

киш

roman: kiš

ᦞᧃᦉᧁ

roman: vanṡaw

сабота

roman: sabota

ശനിയാഴ്ച

roman: śaniyāḻca

ᠪᠣᡳᡥᠣᠨ ᡠᠰᡳᠩᡤᡳ

roman: boihon usinggi

შურიშხა

roman: šurišxa

бямба

roman: bjamba

хагас сайн өдөр

roman: hagas sajn ödör

гаригийн зургаа

roman: garigijn zurgaa

ᠪᠢᠮᠪᠠ

roman: bimba

ᠬᠠᠭᠠᠰ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠡᠳᠦᠷ

roman: qaɣas saiin edür

ᠭᠠᠷᠠᠭ ᠦᠨ ᠵᠢᠷᠭᠣᠭᠠᠨ

roman: ɣaraɣ-ün ǰirɣoɣan

ଶନିବାର

roman: śônibarô

сабат

roman: sabat

شەنبە

roman: shenbe

شنبه

roman: šanba

خالي ورځ

roman: xāli wraj

خالي

roman: xāli

ਸਨਿੱਚਰਵਾਰ

roman: saniccarvār

ਸਨੀਵਾਰ

roman: sanīvār

ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ

roman: śaniccarvār

ਸ਼ਨੀਵਾਰ

roman: śanīvār

сенбі

roman: senbı

ⲥⲁⲃⲃⲁⲧⲟⲛ

roman: ṣabaton

суббо́та

roman: subbóta

शनिवार

roman: śanivāra

स्थिरवार

roman: sthiravāra

сѫбота

roman: sǫbota

собота

roman: sobota

საფტინ

roman: sapṭin

วันเสาร์

roman: wan sǎo

ⵙⴰⴷ

roman: sad

шимбә

roman: şimbä

ቀዳም

roman: ḳädam

གཟའ་སྤེན་པ

roman: gza' spen pa

кӧснунал

roman: kösnunal

ہَفْتَہ

roman: hafta

شَن٘بَہ

roman: śaṉba

субуота

roman: subuota

שבת

roman: shabes

Σάββατο

roman: Sávvato

ipa: /ʃɛˈmiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şemî.wav

hyphenation: şe·mî


yekşem

glosses: ji rojên hefteyê ya piştî şemiyê û berî duşemê

forms:
یەکشەم
êkşem
yêkşem

etymology_text: Ji yek + -şem.

амҽыша

roman: āmčəšā

𐕚𐔰𐕐𐔰𐕌𐔱𐔰𐕜

roman: sašambaṭ

እሑድ

roman: ʾəḥud

ܚܕ ܒܫܒܐ

roman: ḥāḏbəšabbā

ܚܕܐ ܒܫܒܐ

roman: ḥəḏābəšabbā

ܝܘܡܐ ܕܚܕ

roman: yawmā dəḥāḏ

ܒܝܬ ܫܒܘܥܬܐ

roman: bayṯ šāḇōʿtā

ܚܕܒܫܒܐ

roman: ḳošaba

দেওবাৰ

roman: deübar

ৰবিবাৰ

roman: robibar

гьатӏан

roman: haṭan

ᬋᬤᬶᬢᬾ

roman: redité

йәкшәмбе

roman: yäkšämbe

კვირაჸო̆

roman: ḳviraʾŏ

нядзе́ля

roman: njadzjélja

রবিবার

roman: rôbibar

неде́ля

roman: nedélja

ཟླ་བ

roman: zla ba

кӏиранде

roman: ḳirande

ᎤᎾᏙᏓᏆᏍᎬᎢ

roman: unadodaquasgvi

星期日

roman: sing¹ kei⁴ jat⁶

禮拜日

roman: lai⁵ baai³ jat⁶

щинчижы

roman: xinčiřɨ

либэтян

roman: libeti͡an

екшанбэ

roman: i͡əkšanbe

星期日

roman: xīngqīrì

星期天

roman: xīngqītiān

禮拜日

roman: lǐbàirì

礼拜天

roman: lǐbàitiān

周日

roman: zhōurì

禮拜日

roman: lé-pài-ji̍t, lé-pài-li̍t

禮拜

roman: lé-pài

вырсарникун

roman: vyrsarnikun

އާދިއްތަ

roman: āditta

الْأَحَد

roman: al-ʾaḥad

يَوْم الْأَحَد

roman: yawm al-ʾaḥad

الحد

roman: el-ḥad

الأحد

roman: il-ʔaḥad

الحد

roman: il-ḥadd

يوم الأحد

roman: yōm il-ʔaḥad

կիրակի

roman: kiraki

կիւրակէ

roman: kiwrakē

միաշաբաթի

roman: miašabatʻi

یکشنبه

roman: yek-šanbe

𐌳𐌰𐌲𐍃 𐌰𐍆𐌰𐍂𐍃𐌰𐌱𐌱𐌰𐍄𐌴

roman: dags afarsabbatē

રવિવાર

roman: ravivār

კვირადღე

roman: ḳviradɣe

კვირა

roman: ḳvira

इतवार

roman: itvār

एतवार

roman: etvār

आदित्यवार

roman: ādityavār

भानुवार

roman: bhānuvār

सूर्यवार

roman: sūryavār

יוֹם רִאשׁוֹן

roman: yom rishón

יוֹם א'

roman: yom álef

кӏиранди

roman: ḳirandi

нарн өдр

roman: narn ödr

ಭಾನುವಾರ

roman: bhānuvāra

آتھوار

roman: āthvār

жекшемби

roman: cekşembi

ඉරිදා

roman: iridā

일요일

roman: iryoil

къаттыгюн

roman: qattıgün

ວັນອາທິດ

roman: wan ʼā thit

ອາທິດ

roman: ʼā thit

ბჟაჩხა

roman: bžačxa

მჟორაჩხა

roman: mžoračxa

базар

roman: bazar

гьяд

roman: häd

ᦞᧃᦑᦲᧆ

roman: vantiid

не́дела

roman: nédela

ഞായര്

roman: ñāyarŭ

ᡧᡠᠨ ᡠᠰᡳᠩᡤᡳ

roman: šun usinggi

рушӓрня

roman: rušärnâ

ჟაშხა

roman: žašxa

ням

roman: njam

бүтэн сайн өдөр

roman: büten sajn ödör

гарагийн өдөр

roman: garagijn ödör

ᠨᠢᠮᠠ

roman: nim-a

ᠪᠦᠲᠦᠨ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠡᠳᠦᠷ

roman: bütün saiin edür

ᠭᠠᠷᠠᠭ ᠦᠨ ᠡᠳᠦᠷ

roman: ɣaraɣ-ün edür

आइतबार

roman: āitabār

ରବିବାର

roman: rôbibarô

хуцаубон

roman: xucawbon

хуыцаубон

roman: x°ycawbon

يەكشەنبە

roman: yekshenbe

يکشنبه

roman: yakšanbá

اتبار

roman: itbār

ਐਤਵਾਰ

roman: aitavār

жексенбі

roman: jeksenbı

воскресе́нье

roman: voskresénʹje

недї́ля

roman: nedjílja

रविवार

roman: ravivāra

आदित्यवारम्

roman: ādityavāram


çarşem

glosses: ji rojên hefteyê ya piştî sêşemê û berî pênçşemê

forms:
چارشەم
çarşemb
çarşembî
çarşemî

etymology_text: Ji çar + -şem.

ахаша

roman: āxāšā

бэрэскэжъый

roman: bărăskăẑəj

ረቡዕ

roman: räbuʿ

বুধবাৰ

roman: budhbar

арбагӏ

roman: arbaʿ

шаршамбы

roman: šaršambï

ჴო̄

roman: qō

серада́

roman: sjeradá

сряда́

roman: srjadá

ཕུར་བུ

roman: phur bu

кхаара

roman: qaara

ᏦᎢᏁ ᎢᎦ

roman: tsoine iga

星期三

roman: sing¹ kei⁴ saam¹

禮拜三

roman: lai⁵ baai³ saam¹

周三

roman: zau¹ saam¹

щинчисан

roman: xinčisan

либэсан

roman: libesan

чашанбэ

roman: čašanbe

星期三

roman: xīngqīsān

禮拜三

roman: lǐbàisān

周三

roman: zhōusān

禮拜三

roman: lé-pài-sam

拜三

roman: pài-sam

юнкун

roman: junkun

الْأَرْبِعَاء

roman: al-ʾarbiʿāʾ

يَوْم الْأَرْبِعَاء

roman: yawm al-ʾarbiʿāʾ

الأربع

roman: l-arrbaʕ

الاربعا

roman: el-ārebʕa

الاربع

roman: el-ārbaʕ

չորեքշաբթի

roman: čʻorekʻšabtʻi

չորեքշաբաթի

roman: čʻorekʻšabatʻi

چهارشنبه

roman: čahâr-šanbe

બુધવાર

roman: budhvār

ოთხშაბათი

roman: otxšabati

बुध

roman: budh

ज्ञवार

roman: gyavār

יוֹם רְבִיעִי

roman: yom revi’í

יוֹם ד'

roman: yom dálet

кхаьра

roman: qära

бэрэжьей

roman: bărăẑej

үлмҗ өдр

roman: ülmj ödr

ಬುಧವಾರ

roman: budhavāra

بۄد وار

roman: bọd vār

шаршемби

roman: şarşembi

බදාදා

roman: badādā

수요일

roman: suyoil

арбагюн

roman: arbagün

ວັນພຸດ

roman: wan phut

ພຸດ

roman: phut

ჯუმაჩხა

roman: ǯumačxa

арбе

roman: arbe

ᦞᧃᦗᦳᧆ

roman: vanpud

среда

roman: sreda

ബുധനാഴ്ച

roman: budhanāḻca

ബുധൻ

roman: budhan

ᠮᡠᡴᡝ ᡠᠰᡳᠩᡤᡳ

roman: muke usinggi

ჯუმაშხა

roman: ǯumašxa

лхагва

roman: lhagva

гурав дахь өдөр

roman: gurav dahʹ ödör

гарагийн гурав

roman: garagijn gurav

ᡀᠠᠭᠪᠠ

roman: lhaɣba

ᠭᠤᠷᠪᠠ ᠳᠠᠬᠢ ᠡᠳᠦᠷ

roman: ɣurba daqi edür

ᠭᠠᠷᠠᠭ ᠦᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠ

roman: ɣaraɣ-ün ɣurba

ବୁଧବାର

roman: budhôbarô

ӕртиккӕг

roman: ærtikkæg

ӕртыццӕг

roman: ærtyccæg

چارشەنبە

roman: charshenbe

چارشنبه

roman: čāršanbá

ਬੁੱਧਵਾਰ

roman: buddhavār

сәрсенбі

roman: särsenbı

среда́

roman: sredá

срѣда

roman: srěda

середа

roman: sereda

ჯჷმა̈შ

roman: ǯəmäš

гьербе

roman: herbe

чоршанбе

roman: čoršanbe

чаҳоршанбе

roman: čahoršanbe

புதன்

roman: putaṉ

วันพุธ

roman: wan pút

พุธ

roman: pút

బుధవారము

roman: budhavāramu

ⴰⵀⴰⴷ

roman: ahad

чәршәмбе

roman: çärşämbe

གཟའ་ལྷག་པ

roman: gza' lhag pa

вирнунал

roman: virnunal

چہار شنبہ

roman: cahār śanba

середа́

roman: seredá

ថ្ងៃពុធ

roman: thngayput

сэрэдэ

roman: serede

מיטוואָך

roman: mitvokh

Τετάρτη

roman: Tetárti

ipa: /t͡ʃɑːɾˈʃɛm/


pêncşem

glosses:
ji rojên hefteyê ya piştî çarşemê û berî înê,
êvara înê

forms:
پێنجشهم
pêncşemb
pêncşembî
pênşem
pêncşemb
pênşembî
pêşem
pêşemb
pêşembî

etymology_text: pênc + -şem, hevreha soranî پێنجشهمه (pêncşemh) (pêncşemme), farisî پنج شنبه (pencşenbê), ji zimanên îranî li ber nimûneya aramî ܚܡܫܒܫܒܐ (xemêşbişebba) ji ܚܡܫܐ (xemsa: pênc) ku hevreha erebî الخميس (el-xemîs) ji خمسة (xemseᵗ, “pênc”) û îbrî יום חמישי (yom xemişî: pêncşem, "roja pêncem") ji חמש (xemiş: pênc) ye. Peyva ermenî հինգշաբթի (hingšabtʿi) jî bi heman awayî li ber modela aramî hatiye çêkirin. Perşembe ya tirkî û peyva bi eynî maneyê di zimanên din jî yên tirkîkî de ji îranî hatine wergirtin. Peyva "pêncşem" di gotinê de wek "pênşem" tê sivikkirin ji ber ku kurmancî sê yan zêdetir konsonantan li pey hev red dike - carinan jî heta tenê awayê "pêşem" dimîne anku N jî jê dikeve.

аҧшьаша

roman: āpš̍āšā

ሐሙስ

roman: ḥämus

বৃহস্পতিবাৰ

roman: brihospotibar

хамиз

roman: χamiz

кесаҙна

roman: kesaðna

кесе аҙна

roman: kese aðna

кесе йома

roman: kese yoma

ჲივჸა̄

roman: yivʾā

чацве́р

roman: čacvjér

বৃহস্পতিবার

roman: brihôśptibar

বিষ্যুদবার

roman: biśjudbar

четвъртък

roman: četvǎrtǎk

པ་སངས

roman: pa sangs

еара

roman: eara

ᏅᎩᏁ ᎢᎦ

roman: nvgine iga

星期四

roman: sing¹ kei⁴ sei³

禮拜四

roman: lai⁵ baai³ sei³

周四

roman: zau¹ sei³

щинчисы

roman: xinčisɨ

либэсы

roman: libesɨ

паншанбэ

roman: panšanbe

星期四

roman: xīngqīsì

禮拜四

roman: lǐbàisì

周四

roman: zhōusì

禮拜四

roman: lé-pài-sù

拜四

roman: pài-sù

кӗҫнерникун

roman: kĕśnernikun

الْخَمِيس

roman: al-ḵamīs

يَوْم الْخَمِيس

roman: yawm al-ḵamīs

الخميس

roman: el-ḵamīs

հինգշաբթի

roman: hingšabtʻi

հինգշաբաթի

roman: hingšabatʻi

پنجشنبه

roman: panj-šanbe

ગુરુવાર

roman: guruvār

ხუთშაბათი

roman: xutšabati

बृहस्पतिवार

roman: bŕhaspativār

जुमेरात

roman: jumerāt

יוֹם חֲמִישִׁי

roman: yom ḥamishí

יוֹם ה'

roman: yom hē

ера

roman: era

пүрвә өдр

roman: pürvä ödr

برَٛسوار

roman: braٛsvār

برٛؠسوار

roman: bryasvār

бейшемби

roman: beyşembi

බ්රහස්පතින්දා

roman: brahaspatindā

목요일

roman: mogyoil

хамисгюн

roman: xamisgün

ວັນພະຫັດ

roman: wan pha hat

ພະຫັດ

roman: pha hat

ჩაჩხა

roman: čačxa

хемис

roman: χemis

ᦞᧃᦕᧆ

roman: vanṗhad

четврток

roman: četvrtok

വ്യാഴാഴ്ച

roman: vyāḻāḻca

ᠮᠣᠣ ᡠᠰᡳᠩᡤᡳ

roman: moo usinggi

ცაშხა

roman: cašxa

пүрэв

roman: pürev

дөрөв дэх өдөр

roman: döröv deh ödör

ᠭᠠᠷᠠᠭ ᠦᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ

roman: ɣaraɣ-ün dörben

ଗୁରୁବାର

roman: gurubarô

پەيشەنبە

roman: peyshenbe

پنجشنبه

roman: panǰšanbá

زيارت ورځ

roman: zyārát wráj

ਵੀਰਵਾਰ

roman: vīrvār

бейсенбі

roman: beisenbı

ⲡⲓⲧⲓⲟⲩ

roman: pitiou

ⲡϯⲟⲩ

roman: ptiou

четве́рг

roman: četvérg

गुरुवार

roman: guruvāra

четврьтъкъ

roman: četvrĭtŭkŭ

ცა̈̄შ

roman: cǟš

хамис

roman: χamis

панҷшанбе

roman: panjšanbe

วันพฤหัสบดี

roman: wan prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-dii

గురువారము

roman: guruvāramu

ⴰⵎⵀⴰⴷ

roman: amhad

пәнҗешәмбе

roman: pänceşämbe

атнакич

roman: atnaqiç

ሓሙስ

roman: ḥamus

གཟའ་ཕུར་བུ

roman: gza' phur bu

покчиарня

roman: pokćiarnja

جمعرات

roman: jume'rāt

گرووار

roman: gurūvār

پنج شنبہ

roman: panj śanba

برہسپتیوار

roman: brihaspativār

четве́р

roman: četvér

чэппиэр

roman: çeppier

דאָנערשטיק

roman: donershtik

Πέμπτη

roman: Pémpti

ipa: /peːnd͡ʒˈʃɛm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pêncşem.wav

hyphenation: pênc·şem


pênşem

ipa: /peːnˈʃɛm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pênşem.wav

hyphenation: pên·şem


yekşemb

ipa: /jɛkˈʃɛmb/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-yekşemb.wav

hyphenation: yek·şemb


title: çiwaşem

redirect: çiwarşem

pos: hard-redirect


serewt

text: Di vê demê delaş xwe serewt dike (rehet dike)...

ref: Zagrosê Hajo: Demjimêra byolojî, netkurd.com, gulan 2005

forms:
serewttir (comparative)
herî serewt (superlative)
serewttirîn (superlative)


leş

glosses:
ser û dest û ling û zik û pişt û hemî parçeyên din
yên bi mirovekê/î yan candarek din ve bi hev re

text:
Lê şehîdên te bi ijmarê bi xencer kuştî
Hê neçûn xwîn ji birînan sed û heftad û du leş
Ceng-i hindî dikirin fêris û rimbazê 'ereb

forms:
laş
laşe
لهش

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî لەش (leş), farisî لاش (laş). Leş ya tirkî, لاش (laş) ya urdûyî û लाश (laş) ya hindî ji zimanên îranî hatine wergirtin.

ܦܓܪܐ

roman: paḡrā

ܓܘܫܡܐ

roman: gušmā

শৰীৰ

roman: xorir

গা

roman: ga

черх

roman: čerχ

къаркъала

roman: q̇̄arq̇̄ala

𐬙𐬀𐬥𐬎

roman: tanu

𐬐𐬆𐬵𐬭𐬞

roman: kəhrp

ネトパケ

roman: netopake

トゥマㇺ

roman: tumam

トゥママ

roman: tumama

тән

roman: tän

це́ла

roman: cjéla

শরীর

roman: śôrir

দেহ

roman: dehô

জেসম

roman: jeśôm

ওজুদ

roman: ojud

тя́ло

roman: tjálo

ကိုယ်

roman: kuiy

ကာယ

roman: kaya.

ခန္ဓာ

roman: hkandha

бэе

roman: beje

дегӏ

roman: deġ

ᎠᏰᎸᎢ

roman: ayelvi

ӳт

roman: üt

ހަށިގަނޑު

roman: haṣigaⁿḍu

بَدَن

roman: badan

جِسْم

roman: jism

جَسَد

roman: jasad

جسم

roman: gesm

جِسِم

roman: jisim

մարմին

roman: marmin

илрэ

roman: ilrə

иллэ

roman: illə

تن

roman: tan

پیکر

roman: peykar

𐌻𐌴𐌹𐌺

roman: leik

શરીર

roman: śarīr

სხეული

roman: sxeuli

ტანი

roman: ṭani

देह

roman: deh

גּוּף

roman: guf

цогц

roman: tsogts

бий

roman: biy

ಮೈ

roman: mai

ಶರೀರ

roman: śarīra

дене

roman: dene

тулку

roman: tulku

ශරීරය

roman: śarīraya

몸

roman: mom

신체

roman: sinche

чурх

roman: čurχ

ຮ່າງກາຍ

roman: hāng kāi

ກາຍ

roman: kāi

беден

roman: beden

те́ло

roman: télo

ശരീരം

roman: śarīraṃ

ᠪᡝᠶᡝ

roman: beye

кӓп

roman: käp

どぅー

roman: dū

бие

roman: bije

ᠪᠡᠶᠡ

roman: bey-e

ӿал

roman: hal

вить

roman: viț

体

roman: からた, karata

جسم

roman: cism

تن

roman: ten

وجود

roman: vücûd

بدن

roman: badán

باډۍ

roman: bāḍǝ́y

ਪਿੰਡਾ

roman: piṇḍā

ਸਰੀਰ

roman: sarīr

ਦੇਹ

roman: dēh

ⲥⲱⲙⲁ

roman: sōma

ϣⲟⲗϩⲥ

roman: šolhs

देह

roman: deha

तनू

roman: tanū

ᱪᱳᱞᱚ

roman: colô

тѣло

roman: tělo

ტა̈ნ

roman: ṭän


beden

glosses:
beşên leşî ango ser û dest û ling û zik û pişt û hemî parçeyên din
yên bi mirovekê/î yan candarek din ve bi hev re

text:
Bisk û gîsû ji herîr in qeseb in turre û zulf
Ne ji kafûr e beden xal-i ji miskê teterê
Dêmibedr û aniyê zulfê li ser bûne helek

text: Ji merkeba xwe eqîbek bideranî ku tijî sîkke bûn. Ew sîkke bideranî û yek daye dest min, go, "evê biqute bedenî." Min kevirek îna û dest bi qutana sikkeyê kirî. Vesû hat û got, "ev çi ye? Eman bêdeng be, niha paşî deng diçe Rustemê Zal û bi me dihese û me esîr dike. Mirof sikkeyê wihan nake." Sikke ji min estandî û danîye ser bedenî û kulmek lêdayi, bi cih bû. Hespê xwe daye destê min, îcarê ew sikke yek bi yek bi mista xwe qutaye bedenî û biderkete nêv keleyê.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 167

forms: بەدەن

etymology_text: Ji erebî بَدَن (beden, “leş”). Bi maneya "keleh" di bin tesîra tirkî de.^([Divê were berfirehtirkirin])

ipa: /bɛˈdɛn/

hyphenation: be·den


beden

text: kale bedeni


cesed

glosses:
leş, kelex, term, ser û dest û ling û zik û pişt û hemî parçeyên din
yên bi mirovekê/î yan candarek din ve bi hev re.

text:
Peyweste divê bi hev bin eşbah
Can û cesedan ko ittihad in
We-l-ma'u lehu l-mizacu bi-r-rah

forms: جەسەد

etymology_text: Ji erebî جسد (cesed), hevrehaגושדא (gûşda) ya aramî, wek ceset ketiye tirkî jî.

ipa: /d͡ʒɛˈsɛd/

hyphenation: ce·sed


gewde

glosses:
ten, ser û dest û ling û zik û pişt û hemî parçeyên din
yên bi mirovekê/î yan candarek din ve bi hev re

text: Ji por û riha wî, serê wî ji gewdê wî mezintir xuya dikir.

etymology_text: Ji tirkî gövde, bi tirkiya navîn gevde, kevde, tirkiya kevn tirkiya kevn kövtüŋ.

ipa: /ɡɛwˈdɛ/

hyphenation: gew·de


kelex

glosses: term, kesa/ê mirî yê hê nehatiye gorkirin

glosses: heykel, qerqodeyê tiştan: kelexê tumbêlê.

forms: كهلهخ

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

الهامة

roman: al-hāma

ipa: /kɛˈlɛx/

hyphenation: ke·lex


pêxember

text: Hêvî û silav û nîmetên herî bilind bi pêxemberê me re bin; yê herî waiz di nav waizan, li unîversûmê kulîlka dinyayê ku Xwedayê alemîn ew bi pêxemberî xelat Icir û hilbijart. Em xwe dispêrin wî deriyê dawiyê.

ref: Çîroka Hezar û Şevekê, werger: Serdar Roşan, Weşanên Nûdem

text: Adem di meyan-i ma' û tîn bûPêxemberê cem'ê ciz' û kul bûAdem bi xwe hêj av û gil bû

text: Ez li ser baweriya xwe mam; min ji Xwedê û pêxember re îtaat dikir, lê ehlê bajêr her li ser riya xwe ya xurafe û tariyê bûn.

forms:
پێغهمبهر
pêxamber
pêximber
peygamber
peyxamber
peyxember
peyximber

etymology_text: Hevreha farisî پیغامبر (peyẍember), ji zimanên îranî, binêre peyam + -ber (ya/yê ku tiştekî dibe) anku pêxember tê maneya ya/yê peyamekê (ji Xwedê / xwedayan bo mirovan) peyaman dibe'.

ነቢይ

roman: näbiy

נביא

roman: nəḇiyyā

ܢܒܝܐ

roman: nǝḇīā

авараг

roman: awarag

пәйғәмбәр

roman: päyğämbär

праро́к

roman: prarók

праро́чыца

roman: praróčyca

নবী

roman: nôbi

проро́к

roman: prorók

проро́чица

roman: proróčica

пайхамар

roman: pajχamar

先知

roman: xiānzhī

預言家

roman: yùyánjiā

пӳлӗхҫӗ

roman: pülĕhśĕ

نَبِيّ

roman: nabiyy

نَبِيء

roman: nabīʾ

մարգարե

roman: margare

پیامبر

roman: payâmbar

نبی

roman: nabi

رسول

roman: rasul

وخشور

roman: vaxšur

پیغمبر

roman: peyğambar

𐍀𐍂𐌰𐌿𐍆𐌴𐍄𐌴𐍃

roman: praufētēs

წინასწარმეტყველი

roman: c̣inasc̣armeṭq̇veli

नबी

roman: nabī

נָבִיא

roman: naví

איש האלוהים

roman: ish ha'elohim

пайгамбар

roman: paygambar

තුමා

roman: tumā

पैगंबर

roman: paigambar

선지자

roman: seonjija

예언자

roman: yeeonja

пайхаммар

roman: payxammar

ສາດສະດາ

roman: sāt sa dā

пайгъамбар

roman: pajġambar

пророк

roman: prorok

пророчица

roman: proročica

ᡦᠣᡵᠣᡶᡳᠶᡝᡨᠠ

roman: porofiyeta

бошиглогч

roman: bošiglogč

پەيغەمبەر

roman: peyghember

نەبى

roman: nebi

روسۇل

roman: rosul

پيغمبر

roman: peyǧambar

пайғамбар

roman: paiğambar

пайғамбар

roman: payġambar

пәйгамбәр

roman: päygambär

проро́чиця

roman: proróčycja

ព្យាការី

roman: pyiəkaarii

נבֿיא

roman: novi

נבֿיאה

roman: nevie

προφήτης

roman: profítis

προφήτης

roman: prophḗtēs

προφάτας

roman: prophátas

προφήτωρ

roman: prophḗtōr

προφῆτις

roman: prophêtis

ipa: /pʰeːxɛmˈbɛɾ/, /pʰeːɣɛmˈbɛɾ/


peyamber

glosses: Kesa/ê peyamekê yan peyaman digihîne kesekî yan derekê .

forms:
peyambir
peyamhinêr
nûçegihîn
qasid

etymology_text:
(Mane 1):
Ji peyam + -ber.
(Mane 2):
Binêre pêxember.

מַלְאָךְ

sense: qasid

메신저

roman: mesinjeo

先知

roman: xiānzhī

نَبِيّ

roman: nabiyy

رَسُول

roman: rasūl

پیامبر

roman: payâmbar

پیغمبر

roman: peyğambar

نبی

roman: nabi

예언자

sense: pêxember


pêşkît

glosses: peyvikên dikevin pêşiya hin peyvên din û wateyên nû didinê

forms:
pêşkit
pêşkite
pêşkîte


pêşnav

glosses:
navê kesekî yê pêşîn, navê kesekê/î bi xwe
ne navê malbata wê / wî yan bavê yan bapîr wê / wî

etymology_text: Ji pêş- + nav.

исем

roman: isem

і́мя

roman: ímja

со́бствено и́ме

roman: sóbstveno íme

и́ме

roman: íme

名

roman: míng

名字

roman: míngzi

اِسْم

roman: ism

անուն

roman: anun

نام

roman: nâm

სახელი

roman: saxeli

שֵׁם פְּרָטִי

roman: shem pratí

ысым

roman: ısım

ат

roman: at

මුල් නම

roman: mul nama

이름

roman: ireum

лично име

roman: lično ime

ئىسىم

roman: isim

نام

roman: nam

ім'я́

roman: imʺjá

ឈ្មោះ

roman: chmʊəh

μικρό όνομα

roman: mikró ónoma

μικρό

roman: mikró


loma

glosses: ji ber hindê, ji ber wê yekê, lew, lewma

forms:
لۆما
lema
lew
lewma
lewra
lew ra
lewre
lew re
luma
ji lewra
ji lewre
ji lew ra
ji lew re
lome
lome ji yekî kirin
ne bi lome be
ne loma min e
lome
çima
çimkî

etymology_text: li + ew + -ma

ipa: /'loːmɑː/

hyphenation: lo·ma


loma

glosses: gir, girik (devera ji derdorên xwe bilindtir)


lewra

text: Muqîm yek e em hadis înLewra ritûb û yabis înHem jî dixwazin refetê

ref: Feqiyê Teyran,

forms: lewre

ipa: /lɛwˈrɑː/


hind

glosses: ewqas, qas, qend, qender, miqdar, mêjer, çi hinde, mîna vê / wê (biçûk / mezin / baş / xirab û hwd)

text:
Teklîf kirin hemî bi merdan
Xaqan bi xwe hind wê kemîn bû
Fexfûr ji xwanê kaseçîn bû

etymology_text: Hevrehên din yên kurmancî hinde, hindî, zazakî hondê, soranî ewende, partî ewinde, ji hin- (ew, wê, wî) wek di hingê (wê gavê) de + -nd (miqder, qeder, qas, qiyas) wek di çend de, ji zimanên îranî.


hind

forms:
hinda
hindav

etymology_text: Yekser yan bi rêya ermeniya kevn ընդ (ənd) ji proto-hindûewropî *h₂énti (beramber, hevber, ber, nêzîk, li rex, li aliyê), hevreha sanskrîtî अन्ति (anti), yûnaniya kevn ἀντί (antí), latînî ante, toxarî B ante, albanî ende, hîtîtî hanza, îngilîzî and, almanî und, danmarkî end, holendiya kevn ende, holendiya nû en, norwecî enn, swêdî än... Yan jî hevreha farisî عند ('ind)... hemû ji erebî عند ('inde: li ber, li rex, li nêzîk), hevreha maltayî għand. Ji eynî rehê proto-hindûewropî bi rêya yûnanî: antî-


hind

glosses: paşîn: beşê dawî ji laşî (bi giştî bo ajalan tê gotin)


nêtar

text: Mebest ji peyva nêtar jî ev e: Peyvek dibe ku hem nêr û hem jî mê be.

ref: Zana Farqînî: Peyvên ku zayenda wan nêr lê wekî mê tên tewandin, Amidakurd.com, 9/2005

forms:
nêtartir (comparative)
herî nêtar (superlative)
nêtartirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî neutre (/nötẍ/)^([çavkanî hewce ye]) .

ipa: /neːˈtɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-nêtar.wav

hyphenation: nê·tar


şoreş

glosses: avêtina hikûmetê ji ser deshilatê (bi taybetî bi zorê)

glosses: têkoşîn bo avêtina hikûmetê ji ser desthilatiyê

forms:
شۆڕهش
şorreş
şoriş
şorriş
berxwedan
ceng
pevçûn
raperrîn
serhildan
şer
têkoşîn

etymology_text: Hevreha soranî شۆڕش (şořiş), bi zimanên a êranî - farisî شورش (şûriş) ji شوریدن (şûrîden, “dijîtî kirin, şoreş kirin; têk vedan, şêlû kirin; şûştin”) – ـیدن (-îden, “-în”) (paşpirtika raderiyê) + ـش (-ş, -iş, “-iş”).

አብዮት

roman: ʾäbyot

বিপ্লৱ

roman: biplow

рэвалю́цыя

roman: revaljúcyja

বিপ্লব

roman: biplôb

ইনকিলাব

roman: inkilab

револю́ция

roman: revoljúcija

တော်လှန်ရေး

roman: tauhlanre:

хубисхал

roman: xubisxal

революци

roman: rewoljuci

革命

roman: gaak³ ming⁶, gaap³ ming⁶

гәмин

roman: gəmin

革命

roman: kiet-min

革命

roman: gémìng

改革

roman: gǎigé

革命

roman: gáik-mêng

革命

roman: kek-bēng / kiak-bēng

революци

roman: revoljutsi

ثَوْرَة

roman: ṯawra

اِنْقِلَاب

roman: inqilāb

հեղափոխություն

roman: heġapʻoxutʻyun

ռեւոլյուցիա

roman: ṙewolyucʻia

انقلاب

roman: enqelâb

شورش

roman: šureš

رولوسیون

roman: revolusyon

ક્રાંતિ

roman: krā̃ti

વિપ્લવ

roman: viplav

რევოლუცია

roman: revolucia

क्रांति

roman: krānti

इंक़िलाब

roman: iṅqilāb

इनकलाब

roman: inaklāb

מַהֲפֵּכָה

roman: mahapekhá

хүвсхүл

roman: xüvsxül

төңкөрүш

roman: töñkörüş

революция

roman: revolyutsiya

විප්ලවය

roman: wiplawaya

혁명(革命)

roman: hyeongmyeong

ການປະຕິວັດ

roman: kān pa ti vat

револуција

roman: revolucija

വിപ്ലവം

roman: viplavaṃ

क्रांती

roman: krāntī

хувьсгал

roman: huvʹsgal

ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯ

roman: qubisqal

ବିପ୍ଳବ

roman: bipḷôbô

ବିଦ୍ରୋହ

roman: bidrohô

ئېنقىلاب

roman: ënqilab

انقلاب

roman: enqelãb

ټنټه

roman: ṭanṭá

төңкеріс

roman: töñkerıs

көтеріліс

roman: köterılıs

революция

roman: revolüsiä

револу́ция

roman: revolúcyja

တၢ်ပၢၢ်ဆၢ

roman: ta̱ puẖ hsuh

инқилоб

roman: inqilob

шуриш

roman: šuriš

புரட்சி

roman: puraṭci

инкыйлаб

roman: inkıylab

ሰውራ

roman: säwra

өрөбөлүүссүйэ

roman: öröbölüüssüye

רעוואָלוציע

roman: revolutsye

επανάσταση

roman: epanástasi

ἀποστασία

roman: apostasía

ipa: /ʃoːˈɾɛʃ/

hyphenation: şo·reş


welatvan

glosses:
kesên bi qanûnî şêniyên ango rûniştvanên welatekî
(bi taybetî yên mafdar in di hilbijartinan de dengê xwe bidin
 û herwiha pasporta wî welatî ji xwe re bidin çêkirin)

etymology_text: Ji welat + -van


hevwelatî

glosses:
welatvan, welatî,
kesên bi qanûnî şêniyên ango rûniştvanên welatekî
(bi taybetî yên mafdar in di hilbijartinan de dengê xwe bidin
 û herwiha pasporta wî welatî ji xwe re bidin çêkirin)

glosses: sivîl, ne rayedar yan karmendên dewletê, ne leşkerî yan polîs

forms:
welatvan
welatî

etymology_text: Ji hev- + welatî.


welatî

glosses:
welatvan,
kesên bi qanûnî şêniyên ango rûniştvanên welatekî
(bi taybetî yên mafdar in di hilbijartinan de dengê xwe bidin
 û herwiha pasporta wî welatî ji xwe re bidin çêkirin)

text: Teftîş-i bi mû mû bike er em bi xeta înHinca neke bêtin ti welatî ti cihê minCewra te behîtin we cefaya te perîtin

forms:
hevwelatî
welatvan

etymology_text: Ji welat + -î.

граждан

roman: graždan

грамадзя́нін

roman: hramadzjánin

грамадзя́нка

roman: hramadzjánka

নাগরিক

roman: nagrik

гра́жданин

roman: gráždanin

гра́жданка

roman: gráždanka

နိုင်ငံသား

roman: nuingngamsa:

مُوَاطِن

roman: muwāṭin

مُوَاطِنَة

roman: muwāṭina

քաղաքացի

roman: kʻaġakʻacʻi

ошаля

roman: ošalja

ошава

roman: ošava

شَهروَند

roman: šahrvand

𐌱𐌰𐌿𐍂𐌲𐌾𐌰

roman: baurgja

მოქალაქე

roman: mokalake

नागरिक

roman: nāgrik

אֶזרָח

roman: ezrákh

гражданин

roman: gracdanin

жаран

roman: caran

атуул

roman: atuul

පුරවැසියා

roman: purawæsiyā

국민

roman: gungmin

시민

roman: simin

ພົນລະເມືອງ

roman: phon la mư̄ang

државјанин

roman: državjanin

државјанка

roman: državjanka

граѓанин

roman: graǵanin

граѓанка

roman: graǵanka

പൗരൻ

roman: pauran

иргэн

roman: irgen

گراژدان

roman: grazhdan

پۇقرا

roman: puqra

وګړى

roman: wagᶕṛay

تابع

roman: tābe'

تبعه

roman: taba'a

رعيت

roman: ra'yat

азамат

roman: azamat

граждани́н

roman: graždanín

гражда́нка

roman: graždánka

по́дданный

roman: póddannyj

по́дданная

roman: póddannaja

ၵူၼ်းမိူင်း

roman: kúun móeng

гражданин

roman: graždanin

குடிமகன்

roman: kuṭimakaṉ

குடிமகள்

roman: kuṭimakaḷ

குடிமக்கள்

roman: kuṭimakkaḷ

பிரசை

roman: piracai

பிரஜை

roman: pirajai

ватандаш

roman: watandaş

شَہْری

roman: śahrī

громадя́нин

roman: hromadjányn

громадя́нка

roman: hromadjánka

ពលរដ្ឋ

roman: pôlôrdthâ

בירגער

roman: birger

πολίτης

roman: polítis

υπήκοος

roman: ypíkoos

πολίτης

roman: polítēs

ipa: /wɛlɑːˈtiː/

hyphenation: we·la·tî


welatî

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya welat.

forms:
welatan (masculine definite oblique plural)
welêt


mafdar

forms:
mafdartir (comparative)
herî mafdar (superlative)
mafdartirîn (superlative)
bimaf
xudanmaf
xudîmaf
xwedanmaf
xwedîmaf
xwidanmaf
xwidîmaf

etymology_text: Ji maf + -dar.

hyphenation: maf·dar


biheq

glosses:
rastdar, baş, qenc, rewişt paqij, bi dilê xwe yê paqij,
 kesê/a ku direwan nake, keşe/a ku bes rastiyan dibêje

forms:
biheqtir (comparative)
herî biheq (superlative)
biheqtirîn (superlative)
بحەق
heqdar
xudanheq
xwedanheq
xwedîheq
xwidanheq

etymology_text: Ji bi- + heq.


pişt

glosses:
aliyê paşî yê leşî ji patikê ta navtengê,
hevbera sîngî û zikî lê li aliyê din yê leşî

text: Bûbê rabû ser xwe, herdu destên xwe dane pişt xwe û ber bi pacê ve meşiya.

text:
Bû xezîne ew ji bo durra yetîm
Daniye pişta wî ew Nûra 'Ezîm
Paşê bir avête baxê Cennetê

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

glosses:
beşa jorîn ya leşê candarên çarpê
(bi taybetî ya dewaran ku mirov dikare lê siwar bibe)

glosses: hevbera kefa destî lê li aliyê din yê destî

glosses: parçeya kursiyê yan qenepeyê ku mirov dema rûdine ser pişta xwe didiyê

glosses: dawî, qepaxa aliyê dawiyê (bi taybetî ya weşanekê, wek pirtûkê)

glosses: dengê ku ji bo qewirandina pisîkan dihê derxistin

forms:
پشت
пьшт
pêş

etymology_text:
Hevreha پشت (pişt), goranî/hewramî pişt/peşt, zazakî paşt, farisî پشت (pişt, puşt), tacikî пушт (puşt), pehlewî 𐮾𐮵𐯀𐯁𐮵 (puşt), belûçî پت (put), peştûyî پرشا (përšā́), sogdî 𐫛𐫡𐫝𐫏 (prcy), osetî фӕрцы (færcy), avestayî 𐬞𐬀𐬭𐬱𐬙𐬀 (paršta-, /perşte-)... sanskrîtî पृष्ठ (pṛṣṭhá), nepalî फिर्ता (phirtā), hindî पुट्ठा (puṭṭhā), bengalî পিঠ (piṭh), ûrdûyî پیٹھ (pīṭh)... hemû ji proto-hindûîranî *pr̥štʰás (“pişt”) ji proto-hindûewropî *pr̥-sth₂-ós ji *per- (ber, pêş) + *steh₂- (rawestan, rawestîn > stûn) + *-ós (paşgirekepeyvsaz).
Berê dihat texmînkirin ku postis (stûn) ya latînî ji heman rehî be lê niha ew teorî bi piranî tê redkirin.
Peyva îranî wek پوشت (pûşt) bi maneya qûnder, qûnek ketibû tirkiya osmanî û bi wê maneyê belav bûye hinek zimanên din jî: tirkiya niha puşt, albanî posht, ermenî փուշտ (pʿuşt), yûnanî πούστης (poústis).
Heman peyv herwiha di peyva պաշտպան (paştpan: piştevan, piştgir, parêzvan) de jî ketiye ermenî.
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
*
* Mayrhofer, Manfred (1992–2001): Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Ferhenga etîmolojî ya hindûaryayiya kevn] (bi almanî), Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag.
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010

ጀርባ

roman: ǧärba

ዘርህ

roman: zärhǝ

পিঠি

roman: pithi

арҡа

roman: arqa

спі́на

roman: spína

পিঠ

roman: piṭh

гръб

roman: grǎb

ကျော

roman: kyau:

букъ

roman: buq̇

背脊

roman: bui³ zek³

җибый

roman: žibɨy

背部

roman: bèibù

背

roman: bèi

脊背

roman: jǐbèi

尻脊骿

roman: kha-chiah-phiaⁿ, ka-chiah-phiaⁿ

尻脊

roman: kha-chiah, ka-chiah

ҫурӑм

roman: śurăm

ظَهْر

roman: ẓahr

ضهر

roman: ḍahr

ظَهَر

roman: ḍahar

ضهر

roman: ḍhar

մեջք

roman: meǰkʻ

թիկունք

roman: tʻikunkʻ

аркан

roman: arkan

дарам

roman: daram

согдонно

roman: sogdonno

پشت

roman: pošt

ظهر

roman: zahr

𐤑𐤄𐤓

roman: ṣhr

ზურგი

roman: zurgi

पीठ

roman: pīṭh

גַּב

roman: gav

далы

roman: dalı

арка

roman: arka

පිට

roman: piṭa

등

roman: deung

ຫຼັງ

roman: lang

далу

roman: dalu

грб

roman: grb

ᡶᡳᠰᠠ

roman: fisa

पाठ

roman: pāṭh

нуруу

roman: nuruu

ढाड

roman: ḍhāḍ

кыдр

roman: kədr

ପିଠି

roman: piṭhi

чъылдым

roman: ḱ’yldym

фӕсонтӕ

roman: fæsontæ

سرت

roman: sırt

پشت

roman: püşt

شا

roman: šâ

څټ

roman: śëṭ

ਢੂਹੀ

roman: ḍhūhī

ⲥⲟⲓ

roman: soi

ϭⲓⲥⲓ

roman: cisi

спина́

roman: spiná

पृष्ठ

roman: pṛṣṭha

ꠙꠤꠑ

roman: fiṭó

пушт

roman: pušt

முதுகு

roman: mutuku

หลัง

roman: hlǎng

వెనుకవైపు

roman: venukavaipu

སྒལ་པ

roman: sgal pa

𐎂𐎁

roman: gb

спи́на

roman: spýna

ខ្នង

roman: khnɑɑng

פּלייצע

roman: pleytse

רוקן

roman: rukn

πλάτη

roman: pláti

νῶτος

roman: nôtos

ῥάχις

roman: rhákhis

арт

roman: art

һырт

roman: hïrt

опако

roman: opako

後面

roman: hóumiàn

ետև

roman: etew

عقب

roman: 'aqb

뒤

roman: dwi

задна страна

roman: zadna strana

опачина

roman: opačina

зад

roman: zad

за́дняя часть

roman: zádnjaja častʹ


pişt

glosses: aliyê ku bi gelemperî berê mirovî ne lê ye:

-ৰ পিছত

roman: -r pisot

за

roman: za

နောက်

roman: nauk

...后面

roman: ... hòumiàn

...后边

roman: ... hòubiān

وَرَاءَ

roman: warāʾa

خَلْفَ

roman: ḵalfa

ورا

roman: warā

հետեւ

roman: hetew

پشت

roman: poşt

უკან

roman: uḳan

के पीछे

roman: ke pīche

מֵאָחוֹר

roman: me'akhór

מאחורי

roman: me'akhoréi

뒤에

roman: dwi-e

сза́ди

roman: szádi

позади́

roman: pozadí

వెనక

roman: venaka

поза

roman: poza

הינטער

roman: hinter

πίσω από

roman: píso apó

ὄπισθεν

roman: ópisthen

ipa: /pɪʃt/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pişt.wav

hyphenation: pişt


paş

glosses: aliyê bi gelemperî berê mirovî ne lê ye, aliyê ne li ber çavan

text: Li paş xwe zivirrî lê ti kes nedît.

text: Zanim goya ew mahrûya wek lû'lûya mensûr-i bûPaş firqetê zor muhbetê mi j' tel'etê çûm hedretêWesla hebîb min bû nesîb mel'ûn reqîb rencûr-i bû

glosses: ne aliyê bi gelemperî tiştek ber bi wê ve dimeşe

text: Em pirr li paş mane.

text: Divê mirov xwe ji agir bide paş daku neşewite.

etymology_text: Hevreha paş ên zimanên kurdî ên din, farisî پس (pes), farisiya navîn 𐭯𐭮 (ps /pas/), osetî фӕстӕ (fæstæ), farisiya kevn 𐎱𐎿𐎠 (p-s-a /pasā/), avestayî 𐬞𐬀𐬯𐬗𐬀 (pasca, “paşê, piştre”), sanskrîtî पश्चा (paścā, “şopandî”), proto-îranî *pasčaH, proto-hindûîranî *pasčáH, ji proto-hindûewropî *pos-(sḱ)-kʷéh₁, ji proto-hindûewropî *pós (“paşê, pişt”). Hevreha latînî post û dibe ku kurdî bi jî. Ne hevreha pişt lê bi etîmolojiya gelêrî têkil pê kirine wek zazakî paşt (“pişt”).

ipa: /pɑːʃ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-paş.wav

hyphenation: paş


paşî

glosses: piştî tiştekî, dû tiştekî re, piştî ku tiştek bibe

text: Ez dê biçim malê û paşî bêm.

forms:
paşê
dawî

etymology_text: Ji paş + -î

заты́м

roman: zatým

после

roman: posle

接著//接着

roman: jiēzhe

ثُمَّ

roman: ṯumma

من بعد

roman: men baʕd

հետո

roman: heto

سپس

roman: sepas

بعد

roman: ba'd

𐌱𐌹𐌸𐌴𐌷

roman: biþēh

მერე

roman: mere

კვლავ

roman: ḳvlav

फिर

roman: phir

אחר כך

roman: akhar-kakh

나중에

roman: najung-e

이후

roman: ihu

сонг

roman: soñ

сонгра

roman: soñra

потоа

roman: potoa

بيا

roman: byâ

зате́м

roman: zatém

пото́м

roman: potóm

по́сле

roman: pósle

ⵄⴰⴷ

roman: ɛad

по́тім

roman: pótim

រួចមក

roman: ruəc mɔɔk

បន្ទាប់មក

roman: bɑntoap mɔɔk

ក្រោយមក

roman: kraoy mɔɔk

εἶτα

roman: eîta

ἔπειτε

roman: épeite

ipa: /'pɑːʃiː/

ipa: /pɑːˈʃiː/


paşî

text: Çû paşiya odeyê rûnişt.

арт

roman: art

задница

roman: zadnica

最後

roman: zuìhòu

ետև

roman: etew

پشت

roman: pošt

ყუა

roman: q̇ua

გნდე

roman: gnde

заднина

roman: zadnina

شا

roman: šâ

څټ

roman: śëṭ

зад

roman: zad

వెనుకబడు

roman: venukabaḍu


dûre

forms:
dûra
dû ra
dû re
dûvra
dûv ra
dûvre
dûv re
dîvra
dîv ra
dîvre
dîv re
dwîvra
dwîv ra
dwîvre
dwîv re
dawî
destpêk

etymology_text: Ji dû + -re.


paşê

forms:
paşî
dawî

ipa: /pɑːˈʃeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-paşê.wav

hyphenation: pa·şê


piştre

text: Piştre Gurgîn bi peyveke şîranî, rabû xatir ji şêrîna şevê xwest û eniyê gever maçi kir, (...)

ref: Balafira Jînê, Zeynelabidîn Zinar, Weşanên Pencînar

forms:
piştra
pişt ra
pişt re
pişra
piş ra
pişre
piş re
dawî
destpêk

etymology_text: Ji pişt + -re.


din

glosses:
dî, dîtir, başqe,
peyvikek rêzimanî ye bo diyarkirina ku tiştek zêde yan jî cuda ye

forms:
di
dinê
dî
dîtir
dîtirê
دن
дьн

etymology_text: Hevreha dî, ji proto-îranî *dwitī́yah (“ya/ê duyem”), ji proto-hindûîranî *dwitī́yas (“ya/ê duyem”), ji proto-hindûewropî *dwi- (“didu, cuda”). Hevreha soranî دی (dî), farisiya navîn 𐫅𐫇𐫅𐫏 (dudî, “ya/ê duyem”)avestayî 𐬛𐬀𐬌𐬠𐬌𐬙𐬌𐬌𐬀 (daibitiia, “ya/ê duyem”), farisiya kevn 𐎯𐎻𐎫̄𐎹 (du-vi-t̄y, “ya/ê duyem”), sanskrîtî द्वितीय (dvitīya, “ya/ê duyem”), zazakî bin (“dî”), partî 𐫁𐫅𐫏𐫃 (bidî, “ya/ê duyem”), belûçî اپتی (aptē, “ya/ê duyem”), peştûyî بل (bël, “dî”).

আন

roman: an

বেলেগ

roman: beleg

башҡа

roman: bašqa

бүтән

roman: bütän

икенсе

roman: ikense

і́ншы

roman: ínšy

дру́гі

roman: drúhi

অন্যান্য

roman: ônnênnô

друг

roman: drug

別的

roman: biéde

其他的

roman: qítā de

آخَر

roman: ʾāḵar

أُخْرَى

roman: ʾuḵrā

այլ

roman: ayl

ուրիշ

roman: uriš

մյուս

roman: myus

ге

roman: ge

دیگر

roman: digar

𐌰𐌽𐌸𐌰𐍂

roman: anþar

𐌰𐌻𐌾𐌹𐍃

roman: aljis

სხვა

roman: sxva

მეორე

roman: meore

अन्य

roman: anya

दूसरा

roman: dūsrā

अलग

roman: alag

दूजा

roman: dūjā

और

roman: aur

बिलग

roman: bilag

विलग

roman: vilag

दूजी

roman: dūjī

दीगर

roman: dīgar

אַחֵר

roman: akher

다른

roman: dareun

ອື່ນ

roman: ʼư̄n

ອື່ນໆ

roman: ʼư̄n ʼư̄n

ᡤᡡᠸᠠ

roman: gūwa

өөр

roman: öör

бусад

roman: busad

иннӕ

roman: innæ

ӕндӕр

roman: ændær

بل

roman: bël

ਹੋਰ

roman: hor

ਦੂਜੇ

roman: dūjē

друго́й

roman: drugój

ино́й

roman: inój

வேறு

roman: vēṟu

อื่น

roman: ʉ̀ʉn

ต่าง

roman: dtàang

వేరే

roman: vērē

і́нший

roman: ínšyj

атын

roman: atın

אַנדער

roman: ander

άλλος

roman: állos

ακόμη

roman: akómi

ἕτερος

roman: héteros

ipa: /dɪn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-din.wav

hyphenation: din


din

pos: pron

pos_title: Cînav

text:
Kesê canan bi can bînit di 'işqê wî ticaret kir
Bi dînarê dinê zinhar da yarê xwe tu nefroşî
Kesê Yûsif firotî wî di 'alem da xesaret kir


din

text: İslam dini

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-din.wav


dî

text: 8. a- Ew adeta çerxa ewanCarek me dî mehbûb rewanWî dost di nav axê nihan

ipa: /diː/

hyphenation: dî


dîtir

glosses: yekî/tişkekî cihê yan cûda ji yên têne behs kirin

text: ...û roja dîtir, me taşteya xwe kir û tev bi hev re çûn banqayê.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 12, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
bêtir
çêtir
pirtir

etymology_text:
Belkî têkildarî peyva dî
Belkî ji dî + -tir

другой

roman: drugoj


dîtirê

text: Paşê. ...dîtirê em hemû berhevî ser hev kirin û gotin kê dixwaze bila bimîne, kê naxwaze bila derkeve here.


car

text:
Mislê rojê hatiye ew car felek
Hem teheyyur Adem û hindî Melek

forms:
جار
щар
ca

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî جار (car), zazakî (rey), partî [skrîpt hewce ye] (yawer, “car”).

тапҡыр

roman: tapqïr

мәртәбә

roman: märtäbä

рәт

roman: rät

раз

roman: raz

বার

roman: bar

път

roman: pǎt

ကြိမ်

roman: krim

擺

roman: pái

次

roman: cì

度

roman: dù

遍

roman: biàn

مَرَّة

roman: marra

خطرة

roman: ḵaṭra

دقة

roman: daqqa

անգամ

roman: angam

𐭡𐭠𐭫𐭩

roman: bʾly

بار

roman: bâr

دفعه

roman: daf'e

مرتبه

roman: martabe

დრო

roman: dro

ჯერ

roman: ǯer

बार

roman: bār

दफ़ा

roman: dafā

मरतबा

roman: maratbā

פעם

roman: pá-am

회

roman: hoe

번

roman: beon

차

roman: cha

ຄັ້ງ

roman: khang

пат

roman: pat

തവണ

roman: tavaṇa

പ്രാവശ്യം

roman: prāvaśyaṃ

удаа

roman: udaa

முறை

roman: muṟai

தடவை

roman: taṭavai

ครั้ง

roman: kráng

సారి

roman: sāri

مرتبہ

roman: martaba

ជើង

roman: cəəŋ

ដង

roman: dɑɑng

φορά

roman: forá

ipa: /d͡ʒɑːɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-car.wav


car

audio: En-uk-a car.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-car.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-car.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-car.wav


defa

text: ilk defa buraya geliyor


kere

etymology_text: Hevreha farisî yan ji farisî [skrîpt hewce ye] (kere, kerê) ji zimanên îranî. Ji zimanên îranî ketiye aramî ܟܪܥܐ (kira, kera), ermenî կարագ (karag), gurcî კარაქი (karak’i), yûnaniya kapadokîκαράκι (karáki), ûdî кӏаракӏ (karak)...


kere

text: Onu iki kere okudum

text: Bu sefer olmadı.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kere.wav


neql

text: Bê aleta isbatê ko illa yim ezSed neql û riwayet di meya saf-i mûyekÎro ko ji pîrê xwe bi fetwa yim ez

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: neqil

etymology_text: Ji erebî نَقْل (naql, “guhastin, barkirin”).


raguhastin

text: Kurdan bi zorê radiguhêzin.

forms:
radiguhêzim (present)
radiguhêzî (present)
radiguhêze (present)
radiguhêzin (present)
raguhêze (imperative singular)
raguhêzin (imperative plural)
raguhast (past)
raguhast (past)
raguhast (past)
raguhast (past)
ڕاگوهاستن
ragihaştin
ragihaztin
ragihestin
ragihezandin
ragiheztin
raguhaştin
raguhaztin
raguhestin
raguhezandin
raguheztin

etymology_text: Ji ra- + guhastin.

ipa: /rɑːɡʊhɑːsˈtɪn/

hyphenation: ra·gu·has·tin


raguhastin

text: Guhastina kurdan ji gund û bajarrên wan ber bi herêmin erebî ve tawanek mezin e û em qet napejirînin.

ipa: /rɑːɡʊhɑːsˈtɪn/


guhastin

glosses: Tiştekî bi tiştekê re bê guhartin, bi sera derbas kirin.

forms:
گوهاستن
guhaztin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɡʊhɑːsˈtɪn/

hyphenation: gu·has·tin


guhastin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /ɡʊhɑːsˈtɪn/


euro

glosses:
pareyê hevbeş yê piraniya welatên Yekîtiya Ewropayê
(Her euroyek 100 sent e.)

forms:
ewro
êuro
êwro
dînar
dolar
filis
lîre
ripî
riyal
qurûş
tîmen

etymology_text: * Ewropa

евро

roman: evro

欧元

roman: ōuyuán

يورو

roman: yûrû

եւրօ

roman: ewrō

यूरो

roman: yūro

אירו

roman: ayro

유로

roman: yuro

евро

roman: ɛvro

ஐரோ

roman: airō

євро

roman: yevro

ευρώ

roman: evró


guhaztin

glosses: guhaztin ( ya rast bi tîpa z yêye, neku s )

glosses: tiştekî bi tiştekêra bê guhertin, bi sera derbaskirinmînak:meşarê guhêze neku guhêre, guhertin cidaye dema te meşar guhert êdî qet av naçe wî meşarê.lê guhaztin cidaye, dema te meşar guhêzt av tête meşarê û hemjî sera derbasî meşarên din dibe.