medîtasyon

glosses: rûniştin û xwerehetkirina bi awayê xwerizgarkirina ji fikirînê yan baldana ser hin ramanên taybet

text: - Niha ti proje li ber destê te tune, gelo tu rojên xwe çawa derbas dikî? - Min niha hemû enerjiya xwe daye ser perwerdeya xwe. Ez xwendekara beşa Radyo-televizyonê me û niha xwe ji bo îmtihanê amade dikim. Herwiha kursa min a kurdî û fransî jî ev bû salek hê didome. Dema ku ez wextê vala dibînim pirtûk dixwînim, bi kûçikê xwe Charlot re mijûl dibim,medîtasyon û pîlates dikim. Niyeta min heye ku ez mamostatiya pilatesê bikim.

etymology_text: Bi rêya fransî méditation ji latînî meditari (fikirîn, hizirîn, ramîn)


senator

pos: noun

pos_title: Navdêr

text: Roja 09.05.2011an, şandeke kongresa Amerîkî bi serokayetiya senatorên Partiya Komarî ya Amerîka, John Mackyen û Linzy Graham serdana Herêma Kurdistanê kir û ligel serokayetiya Herêma Kurdistanê civiya, bi mebesta behskirina rewşa siyasî ya Iraqê û Herêma Kurdistanê, herwiha derbarê egerê dirêjkirina mabûna hêzên Amerîka li Iraqê, ku li gor peymana Iraq û Amerîka divê heya dawiya îsal hêzên Amerîka ji Iraqê vekişin, lê Amerîka û hinek aliyên siyasî yên Iraqê hest bi dûdiliyê dikin di vî warî de.

ref: Rudaw.net, 5/2011

etymology_text: Bi rêya îngilîzî senator yan fransî sénateur ji latînî senātor ji senex (pîr, pîremêr).

сенатор

roman: senátor

γερουσιαστής

roman: gerousiastís


senator

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-senator.wav


Ziyad

pos: name

pos_title: Serenav

text: Wênegir û derhêner Dilêr Emer bi filmek dokumentî ya li ser jiyan û berhemên hunermend Ziyad Eshed ve mijûl e.

forms: Ziya

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


hevalzava

glosses:
birazava, berdestkê zavayî,
alîkarê zavayî,
kesê di zemawendê de alîkariya zavayî dike

forms:
hevalzave
hevalzawa
hevzava
hevling
hevçeng
biraza

etymology_text: Ji heval + zava.

ipa: /hɛvɑːlzɑːˈvɑː/

hyphenation: he·val·za·va


relatîv

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: tiştê ku li gor bawerî û dîtinên xelkê cuda ye

forms:
relatîvtir (comparative)
herî relatîv (superlative)
relatîvtirîn (superlative)
relatîf
rolatîf
rolatîv

etymology_text: Bi rêya îngilîzî yan fransî ji latînî


camminare

pos: verb

pos_title: Lêker

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-camminare.wav


allungare

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-allungare.wav


andante

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: hêdiya navî, livîn yan birgeha hêdiya navîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-andante.wav


andante

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


andante

glosses: andante, nîv hêdî, di navbera adagiyo û andantînoyê de


singen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-singen.wav


dudak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dudak.wav


dudak

pos: unknown

pos_title: Mane


Alman

text: Alman hükümeti

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Alman.wav


serlêder

glosses:
daxwazker, dawaker, miracietker, amojkar, ricaker, tikaker,
kesa/ê ku ser li derekê dide,
kesa/ê ku ji kesekî yan dezgehekê daxwaza tiştekî dike

text: Şaredarê Sûrê Abdullah Demîrbaş da xuyakirin ku ji bo pêşkêşkirina xizmeteke baştir, divê zimanên li herêmê bên zanîn. Demîrbaş di vê mijarê de got: "Li gor ankêtên ku me daye çêkirin, ji sedî 72ê xelkê Sûrê bi zaravayên kurmancî û zazakî diaxivin. Ji bo ku arîşeyên xelkê herêmê baştir çareser bikin û têkiliyeke xurtir digel wan deynin, me ev merc danî ber kesên ku dixwazin di şaredariya me de kar bikin. Şaredarî bo gel hene. Me jî pêdiviya wê çendê bi cih anî."

ref: Netkurd.com, 5/2011

glosses: karniyar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
serîlêder
sereder

etymology_text: * ser lê dan


manewra

glosses: tedbîr, tetbîqat, gerwerzî, sihêtî, werzanî, liv, bizav, hereket, temrîn, rahênan, libat, hatûçûn, emeliyat, livbazî

text: Siyasetmedarê kurd Ahmet Turk da zanîn ko pakêta AKP-ê ya bi navê vebûna demokratîk pakêtek vala derket û got siyaseta AKP-ê ya derbarê kurdan xapandin e. Turk, hevdîtinên li girava Îmraliyê yên bi serokê PKK-ê Abdullah Ocalan re tên kirin jî wek manewra û helwestên demderbaskirinê bi nav kir(...)

etymology_text: Bi riya fransî manœuvre yan îngilîzî manoeuvre ji latînî manus (“dest”) + opera (“çalakî, xebat”).

манёвр

roman: manjóvr

μανούβρα

roman: manoúvra

hyphenation: ma·new·ra


elma

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-elma.wav


armut

etymology_text: Ji farisî امرود (amrud).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-armut.wav


dibêjî

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Kesê 2. yekjimar raweya pêşker dema niha ji lêker gotin

ipa: /dɪbeːˈʒiː/


gotime

glosses: Kesê 1. yekjimar raweya pêşker aktîf raboriya dûdar ji lêker gotin

ipa: /ɡoːtɪˈmɛ/


digotim

glosses: Kesê 1. yekjimar raweya pêşker aktîf raboriya berdest ji lêker gotin

ipa: /dɪɡoːˈtɪm/


negotime

glosses: Kesê 1. yekjimar raweya pêşker aktîf raboriya dûdar neyînî ji lêker gotin

ipa: /nɛɡoːtɪˈmɛ/


negotiye

glosses: Kesê 3. yekjimar raweya pêşker aktîf raboriya dûdar neyînî ji lêker gotin

ipa: /nɛɡoːtɪˈjɛ/


nehatiye

glosses: Kesê 3. yekjimar raweya pêşker aktîf raboriya dûdar neyînî ji lêker hatin

ipa: /nɛhɑːtɪˈjɛ/


nedigotim

glosses: Kesê 1. yekjimar raweya pêşker aktîf raboriya berdest neyînî ji lêker gotin

ipa: /nɛdɪɡoːˈtɪm/


kämpfe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker kämpfen


lebe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker leben


blinke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker blinken


tränke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker tränken


schwinge

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker schwingen


Ezraîl

glosses:
Giyanstîn, Ruhstîn, Giyangir, melekê mewtê, firîşteyê mirinê,
(li gor hin dînan) firîşteyê ku mirovan dimirîne anku ruha wan distîne

text: (TRT6) kanala dewletê ye, ya AKP ye tiştekî din, em vê pirsê deynin alîyekî. Lê kî lotikan ji bo zimanê Kurdî bavêje xizmetek baş e û wê rebbê alemê xêra wî / wê di deftera xwe de binivîse. Li gora ku Ezraîl, Israfîl û Mikaîl ji me re gotiye, heçê xizmeta zimanek wek zimanê Kurdî bike, wê rasterast biçe bihuştê û bibe mêrê / jina 70 horî û nûrîyên germik û nermik. Werhasilî kelam, kekê me Zeynelabidîn Zinar zend û bendên xwe hildaye û li TRT6ê dersa Kurdî dide karmendên televizyonê. Ew û Prof. Dr. Qedrî Yildirim lotikên Kurdewarî davêjin û hewl didin ku zimanê Tirkî ji devê karmandên TRT6ê bavêjin û zimanê Kurdî di devê wan de bidirûn.

ref: Lotikxane.com, 5/2011

forms: Izraîl

etymology_text: Ji erebî عزرائيل ('Izraîl) ji îbranî עזראל (Azraêl: yê ku Xwedê alîkariya wî dike") ji îbrî êl (îlah, Ellah)

Ғазраил

roman: Ğazrail

亞茲拉爾

roman: Yàzīlā'ěr

عَزْرَائِيل

roman: ʿazrāʾīl

عِزْرَائِيل

roman: ʿizrāʾīl

مَلَك اَلْمَوْت

roman: malak al-mawt

ئەزرائىل

roman: ezra'il

Әзірейіл

roman: Äzıreiıl

Азраи́л

roman: Azraíl

Αζραήλ

roman: Azraḯl


çavkaniyên mirovî

glosses:
personel, karmend, staf,
hemû karkerên dezgehekê yan şirketekê

text: Birêveberê Giştî yê Otela Rotana Thomase Toma diyar kir ku mana şevek normal li vê otelê 230 dolar e û piraniya mêvanên wan jî bazirgan in. Ji ber ku hê jî li Hewlêrê turîzm ewqas pêş neketiye. Thomase wiha pê de çû: “Yek ji pirsgirêkên din ku em rastî wan tên, derbarê çavkaniyên mirovî de ye. Mixabin em nikarin zêdepişta xwe bi karmendên navxweyî girê bidin, ji ber li vî welatî pîşesaziya otêlê pêş neketiye. Ji ber vê yekê nabe em li benda gihiştina wan rawestin û divê di vî warî de ezmûna karmendan hebe.” Herwiha Thomase dibêje ku dîtina karmendên xwemalî ku fêrî biryarên otelê bibin û bipejirînin, karekî pir zehmet e.

glosses: li dezgehekê beşa kesên ku karmendên nû peyda dikin û wan fêr dikin

etymology_text: * wergerra human resources ya îngilîzî


pişta xwe pê girê dan

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: xwe spartinê, pê bawer bûn, pê qayîl bûn, qîma xwe pê anîn

text: Birêveberê Giştî yê Otela Rotana Thomase Toma diyar kir ku mana şevek normal li vê otelê 230 dolar e û piraniya mêvanên wan jî bazirgan in. Ji ber ku hê jî li Hewlêrê turîzm ewqas pêş neketiye. Thomase wiha pê de çû: “Yek ji pirsgirêkên din ku em rastî wan tên, derbarê çavkaniyên mirovî de ye. Mixabin em nikarin zêde pişta xwe bi karmendên navxweyî girê bidin, ji ber li vî welatî pîşesaziya otêlê pêş neketiye. Ji ber vê yekê nabe em li benda gihiştina wan rawestin û divê di vî warî de ezmûna karmendan hebe.” Herwiha Thomase dibêje ku dîtina karmendên xwemalî ku fêrî biryarên otelê bibin û bipejirînin, karekî pir zehmet e.

etymology_text: Ji pişta + xwe + pê + girê + dan


kamerayên çavdêriyê

glosses: kamerayên ku li ber rêyan hatine bicihkirin daku ajovanên zêde lezgîn diajon bişopînin daku ew paşî bên girtin

text: Bêtirî salekê ye Rêveberiya Trafîkê bo girtina rê li ber ajotina xurt li kolanan kamerayên çavdêriyê daniye, lê dixuye buhayê cezaya wî kesê ku dikeve dava van kamerayan bandorê li ser kêmkirina qezayên trafîkê nake, lewma Rêveberiya Giştî ya Trafîkê biryara zêdekirina cezayê da. Rêveberê Trafîka Hewlêrê Komîser Pola Faruq ragihand: “Mehane 12 hezar binpêkirinên lezgîniyê ji aliyê kamerayên kontrolkirina lezgîniyê tên tomarkirin. Berê cezayê lezgîniyê 30 hezar dînar bû, lê vêga ji 60 hezar dînaran destpê dike heya digihe 200 hezar dînaran.” Lê ajovan van kamerayan weke tiştekîrotînî fam dikin û bi baweriya wan tenê bo tirsandina ajovanan e. Azad Ebûbekir (32) şofêrê otomobîleke corê Nisan a li Hewlêrê, dibêje: “Piraniya qezayên trafîkê di encama xurtbûnê de çêdibin, lê ti rola van kamerayên çavdêriyê tune, ji ber heya niha me nedîtiye ti kes li ser kamera hatibe texrîmkirin.”

glosses: kamerayên ku li dikan û dezgehên din hatine bicihkirin daku dizan bişopînin daku ew paşî bên girtin

etymology_text: Ji kamerayên + çavdêriyê.


binpêker

glosses:
tawanbar, sûcdar, gunehkar, xirabîkar,
kesa/ê ku yek yan hin qanûnan yan mafan binpê dike anku dijî wan dixebite

text: Li gor Azad, baş e ku cezayê lezgîniya ajotinê bê zêdekirin û şofêrên binpêker bi rastî bên cezakirin, da ku êdî xelk rastî bextreşiyan neyên.

glosses: tişta/ê yan reftara dijî yek yan hin qanûnan yan mafan

etymology_text: binpê kirin


pêşwext

glosses:
pêşdem, pêşçax, pêşkat, pêşzeman, zû,
berî dema plankirî,
berî dema normal

text: Her weha îdiaya wê çendê jî tê kirin ku “Dewleta kûr” û “PKKya kûr” piştî hilbijartinan jî dê bi hev re li herderê Tirkiyeyê çalakiyan pêk bînin û tê gotin, “Daxuyaniya Abdullah Ocalanê ku li Îmraliyê girtî ye, vê çendê piştrast dike ku gotibû eger heta 15ê hezîranê çareserî pêk nayê, dê qiyamet rabe.” Li gor nûçeyê armanca vê planê ew e ku piştî hilbijartina 12ê hezîranê, rê li ber hilbijartineke pêşwext bê xweşkirin ûrêgirî li pêkanîna destûreke nû bê kirin.

ref: Aknews.com, 5/2011

forms:
pêşwexttir (comparative)
herî pêşwext (superlative)
pêşwexttirîn (superlative)
pêşwaxt
hevwext
newext

etymology_text: Ji pêş- + wext.


fahnde

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker fahnden


treibe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker treiben


kapiere

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker kapieren


klatsche

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker klatschen


kapieren

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-kapieren.wav


friere

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker frieren


frieren

audio: LL-Q188 (deu)-Ionenlaser-frieren.wav


werde

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker werden


soll

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker sollen


beginne

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker beginnen


beginnen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-beginnen.wav


anfangen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-anfangen.wav


töte

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker töten


blicke

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker blicken


brate

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker braten


besorge

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker besorgen


versorge

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker versorgen


entsorge

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker entsorgen


verkaufe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verkaufen.


organisiere

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker organisieren


organisierst

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker organisieren


organisiert

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker organisieren


kojandin

glosses: Bi dranan ve piçik piçik û hendik hendik jêkirina ji tiştekî. Bi rêya cûtina bi dirana ji tiştekî ve hendik hendik kêm kirin. Bi taybetî ji bo hestiyan tê bikaranîn:

text: Ma kî dikare ji vê bawer bike? Li quncekî zarokekî qirêjî tê dîtin, ku destê xwe yê qermiçî dirêj dike, da ku hestiyekî ku avêtine ber seyan bigire. Li hêla din, zarokekî din jî hestiyekî ku avêtine kuçeyê û tiştek pê ve tune dikoje.

ref: Dr. Felat Dilgeş, Sal 1840-41, Li Diyarbekir Xela û Mirina 5.000 Kurdî, Kovara BÎR, Hejmar 2

text: Kur û birayêd wî qewî gem dikojîn ku lêdin Domoyê bikujin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 101, ISBN 978-605-5683-27-6

forms:
کۆژاندن
kojîn
kesaxtin
kolandin
qusandin
destkoj

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /koːʒɑːnˈdɪn/

hyphenation: ko·jan·din


lachst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera lachen.


lacht

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker lachen

glosses: kesê duyem pirrjimar dema niha ji lêker lachen


lachtest

glosses: kesê duyem yekjimar dema borî ji lêker lachen


lachten

glosses: kesê yekem pirjimar dema borî ji lêker lachen

glosses: kesê sêyem pirjimar dema borî ji lêker lachen


verkaufte

glosses: kesê yekem yekjimar dema borî ji lêker verkaufen

glosses: kesê sêyem yekjimar dema borî ji lêker verkaufen


bringst

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker bringen


liebst

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker lieben


lieben

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-lieben.wav


liebt

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker lieben

glosses: kesê duyem pirrjimar dema niha ji lêker lieben


siegt

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker siegen

glosses: kesê duyem pirrjimar dema niha ji lêker siegen


siegst

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker siegen


schwingst

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker schwingen


rideo

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker ridere


volo

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker velle


scribo

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker scribere


scribis

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker scribere


scribit

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker scribere


scribimus

glosses: kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker scribere


scribitis

glosses: kesê duyem pirrjimar dema niha ji lêker scribere


scribunt

glosses: kesê sêyem pirrjimar dema niha ji lêker scribere


sunt

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker esse


persuadeo

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker persuadere


persuades

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker persuadere


persuadet

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker persuadere


persuademus

glosses: kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker persuadere


persuadetis

glosses: kesê duyem pirrjimar dema niha ji lêker persuadere


persuadent

glosses: kesê sêyem pirrjimar dema niha ji lêker persuadere


persuadebam

glosses: kesê yekem yekjimar dema borî ji lêker persuadere


persuadebas

glosses: kesê duyem yekjimar dema borî ji lêker persuadere


persuadebant

glosses: kesê sêyem pirrjimar dema borî ji lêker persuadere


persudebat

glosses: kesê sêyem yekjimar dema borî ji lêker persuadere


persuadebamus

glosses: kesê yekem pirrjimar dema borî ji lêker persuadere


persuadebatis

glosses: kesê duyem pirrjimar dema borî ji lêker persuadere


persuadebo

glosses: kesê yekem yekjimar dema bê ji lêker persuadere


persuadebis

glosses: kesê duyem yekjimar dema bê ji lêker persuadere


persuadebit

glosses: kesê sêyem yekjimar dema bê ji lêker persuadere


persuadebimus

glosses: kesê yekem pirrjimar dema bê ji lêker persuadere


persuadebitis

glosses: kesê duyem pirrjimar dema bê ji lêker persuadere


persuadebunt

glosses: kesê sêyem pirrjimar dema bê ji lêker persuadere


persuasero

glosses: kesê yekem yekjimar dahatiya pêş ji lêker persuadere


persuaseris

glosses: kesê duyem yekjimar dahatiya pêş ji lêker persuadere


persuaserit

glosses: kesê sêyem yekjimar dahatiya pêş ji lêker persuadere


persuaserimus

glosses: kesê yekem pirrjimar dahatiya pêş ji lêker persuadere


persuaseritis

glosses: kesê duyem pirrjimar dahatiya pêş ji lêker persuadere


persuaserint

glosses: kesê sêyem pirrjimar dahatiya pêş ji lêker persuadere


persuaseram

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya dûr ji lêker persuadere


persuaseras

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya dûr ji lêker persuadere


persuaserat

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya dûr ji lêker persuadere


persuaseramus

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya dûr ji lêker persuadere


persuaseratis

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya dûr ji lêker persuadere


persuaserant

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya dûr ji lêker persuadere


persuasi

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya dûdar ji lêker persuadere


persuasisti

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya dûdar ji lêker persuadere


persuasit

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya dûdar ji lêker persuadere


teşt

glosses:
test, alavek servekirî ye, ne kûr e, bi piranî girover e û ji plastîk hatiye çêkirin
 Tê de çek (cil) têne şûştin yan jî mirov, bi taybetî zarok, tê de xwe dişon

text: Ferzend bi lez perçak nan ji teştê derxist, derket û bazda.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms: تهشت

табак

roman: tabak

умива́лник

roman: umiválnik

洗滌槽

roman: xǐdícáo

طَشْت

roman: ṭašt

حوض

roman: ḥōḍ

կոնք

roman: konkʻ

لگن

roman: lagan

تشت

roman: tašt

لانجین

roman: lânjin

აუზი

roman: auzi

אַגָּן

roman: agán

миска

roman: miska

тепши

roman: tepşi

бассейн

roman: basseyn

раковина

roman: rakovina

көлмө

roman: kölmö

резервуар

roman: rezervuar

ванна

roman: vanna

таз

roman: taz

дагара

roman: dagara

илеген

roman: ilegen

чылапчын

roman: çılapçın

кудукча

roman: kudukça

кудук

roman: kuduk

кювета

roman: kyuveta

котловина

roman: kotlovina

대야

roman: daeya

мијалник

roman: mijalnik

лавабо́

roman: lavabó

ⲙⲉⲣⲁⲛ

roman: meran

умыва́льник

roman: umyválʹnik

лавор

roman: lavor

อ่าง

roman: àang

𐎒𐎔𐎍

roman: spl

អាងលាងសំអាត

roman: ʼaangliəngsɑmʼaat

ביט

roman: bit

בעקן

roman: bekn

νιπτήρας

roman: niptíras

νιπτήρ

roman: niptḗr


ajenda

glosses: rojev, bername, bernameya rojê, bûyerên nû, bûyerên rojê

forms:
ajanda
acenda
ecênda
ajan
ajans

etymology_text: Bi rêya îngilîzî yan fransî agenda ji latînî agendus (tişta/ê ku divê bêt kirin) ji agō (ez dikim)

סדר יום

roman: seder yom

ipa: /ɑːʒɛnˈdɑː/

hyphenation: a·jen·da


humanîst

glosses: mirovperwer, mirovdost, mirovhez, xêrxwaz, alîgira/ê humanîzm

text: 12. Kurd û Kurdistanî, ji bo peydakirin û wergirtina destek û hevkarîyên navneteweyî, di serî da digel demokrat û pêşverûyên ji xelkên serdest û herweha hemû humanîstên cîhanê, xebat û têkoşîneke fedekarane bikin.

ref: KNK: ji bo raya giştî ya Kurdistanê deklerasyona lezgîn, 5/2011

glosses: mirovnas, mirovzan, pispor û şarezaya/ê zimanan yan wêjeyê yan dîrokê

glosses: kesa/ê ku bawerî bi hêz û qenciya mirovan heye, ne bi dîn û xwedayan

etymology_text: Bi rêya îngilîzî humanist yan fransî humaniste ji fransî humaine ji latînî humanus + -îst


merde

text: Ziwan pê qiseykerdiş ciwîyeno, ziwano ke mîyane şari de qisey nêbi, wazenî wa hezar kitabê ey bibî, o ziwan merde yo.

translation: Zimanê pêaxivînê dijî, zimanê ku di gel de neyê axivîn, bixwazî hezar kitêbên wî jî hebin, ew ziman mirî ye.

ref: Kemreş Çewlîgî: Derheqê Rayziwanî de, Zazaki.net, 5/2011


persuasissem

glosses: kesê yekem yekjimar raboriya dûr a bilaniyê ji lêker persuadere


persuasisses

glosses: kesê duyem yekjimar raboriya dûr a bilaniyê ji lêker persuadere


persuasisset

glosses: kesê sêyem yekjimar raboriya dûr a bilaniyê ji lêker persuadere


persuasissemus

glosses: kesê yekem pirrjimar raboriya dûr a bilaniyê ji lêker persuadere


persuasissetis

glosses: kesê duyem pirrjimar raboriya dûr a bilaniyê ji lêker persuadere


persuasissent

glosses: kesê sêyem pirrjimar raboriya dûr a bilaniyê ji lêker persuadere


persuadeam

glosses: kesê yekem yekjimar nihaya bilaniyê ji lêker persuadere


persuadeas

glosses: kesê duyem yekjimar nihaya bilaniyê ji lêker persuadere


persuadeat

glosses: kesê sêyem yekjimar nihaya bilaniyê ji lêker persuadere


persuadeamus

glosses: kesê yekem pirrjimar nihaya bilaniyê ji lêker persuadere


persuadeatis

glosses: kesê duyem pirrjimar nihaya bilaniyê ji lêker persuadere


persuadeant

glosses: kesê sêyem pirrjimar nihaya bilaniyê ji lêker persuadere


duco

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker ducere


goyî

glosses: hoz û eşîrek kurd e li Bakurê Kurdistanê li nêzîkî tixûbê Başûrê Kurdistanê

glosses:
devoka wê hoz û eşîrê
ku yek ji taybetmendiyên wê yên serekî ew e ku herfa a dibe o: dor (dar), hot bîro min (hat bîra min)

forms:
goyan
goyanî
goyîn


ducis

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker ducere


kommen

audio: LL-Q188 (deu)-CamelCaseNick-kommen.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-kommen.wav


nabînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker dîtin


bernadim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker berdan

ipa: /bɛɾnɑːˈdɪm/


nabêjî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker gotin

ipa: /nɑːbeːˈʒiː/


vedikim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker vekirin

ipa: /vɛdɪˈkɪm/


venakim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker vekirin

ipa: /vɛnɑːˈkɪm/


vedikî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker vekirin

ipa: /vɛdɪˈkiː/


venakî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker vekirin

ipa: /vɛnɑːˈkiː/


vedike

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker vekirin

ipa: /vɛdɪˈkɛ/


venake

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker vekirin

ipa: /vɛnɑːˈkɛ/


vedikin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha ji lêker vekirin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker vekirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker vekirin

ipa: /vɛdɪˈkɪn/


venakin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha neyînî ji lêker vekirin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker vekirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker vekirin

ipa: /vɛnɑːˈkɪn/


nabînin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha neyînî ji lêker dîtin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker dîtin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker dîtin

ipa: /nɑːbiːˈnɪn/


dibînin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha ji lêker dîtin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker dîtin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker dîtin

ipa: /dɪbiːˈnɪn/


navêjim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker avêtin

ipa: /nɑːveːˈʒɪm/


navêjî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker avêtin

ipa: /nɑːveːˈʒiː/


navêje

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker avêtin

ipa: /nɑːveːˈʒɛ/


etnomuzîkolojî

glosses: Zanista ku lêkolînan li ser muzîkê û çandeyê dike; vekolînên zanistî li ser muzîka gelêrî.

text: Nivîskarê vê [Nehro Zagros] gotarê xwediyêbawernameya doktorayê ye di warê etnomuzîkolojî li ser muzîka êzidiyên Ermenistanê. Ev bêtirî heft salan e ew lêkolînên meydanî li Ermenistan, Gurcistanê û Tirkiyê pêk tîne û niha li Zanîngeha York li Brîtanya lêkolînên xwe didomîne.

forms:
etnomuzîkologî
ئهتنۆموزیکۆلۆژی

etymology_text: Ji îngilîzî ethnomusicology, ji ethno- + musicology; wekheva etno- + musîkolojî.


lêkolînên meydanî

glosses:
lêkolînên zanistî yên ku bi xebatên meydanî tên kirin,
lêkolînên ku di nav siriştê de (ne li ezmûnxaneyan) yan jî di nav gel de (ne tenê ji pirtûkan) tên kirin

text: Nivîskarê vê gotarê [Nehro Zagros] xwediyêbawernameya doktorayê ye di warê etnomuzîkolojî li ser muzîka êzidiyên Ermenistanê. Ev bêtirî heft salan e ew lêkolînên meydanî li Ermenistan, Gurcistanê û Tirkiyê pêk tîne û niha li Zanîngeha York li Brîtanya lêkolînên xwe didomîne.

forms:
lêkolînên qadî
لێکۆلینێن مهیدانی

etymology_text: lêkolîn + -ên + meydanî


qezî

glosses: Qeza, bela, miqeder, bûyer, serpêhatî, biserhatî.

text: Roman-destana nû a Eskerê Boyik ‘Bahoz‘ di nav weşanên Avesta de derket. Eskerê Boyik di sala 1941ê de li Ermenistanê ji dayik bûye. Heta niha gelek berhemên wî çap bûne. êrgesor welatekî xweş, zengîn û bedew e. Ji aliyê “çavpan”an ve hatiye dagirkirin. Ji zilma dagirkerên hov gelê wê bêzar e. Welat� xirab û talan dikin, gund û bajaran diedimînin, daristanan dibirin, dişewitînin, lawiran qir dikin. Xiyanetê Mêrgesor hildaye, bêtifaqî bûye jehr, ketiye nava xelkê, li seranserê welêt belav bûye. Lawê şivên Bahoz ku di nav lawirên daristanên çiya û baniyên Mêrgesorê de mezin bûye, dijî vê hovitî û neheqiyê radibe. Bahoz di nava gelek qezî û cêribandinên pirr zehmet re derbas dibe û Mêrgesorê ji dijminan rizgar dike. Bahoz: Romanek ku bi cûreyê çîrokên gelêrî hatiye hûnandin, çîrokeke nûdem...

glosses: Qise, qese, suhbet, axivîn, peyivîn, gotin, peyv, kelîme, bêje.

forms: qeziye

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


anketor

glosses: Kesên ku pirsên di anketan de ji xelkê dikin; kesên ku raya xelkê derbarê hin mijaran dipirsin.

text: Namzeta Serbixwe ya Bloka Ked, Demokrasî û Azadiyê yê Amedê Emîne Ayna, bertek nîşanê nûçeya rojnameya Zamanê ya wekî "Li heremê di bin navê 'Anketor' de hin kes mal bi mal digerin û bi zorê ji welatiyan dixwazin ku deng bidin namzetên serbixwe." ku BDP'ê dike hedef da û wiha got: "Zaman wekî devoka polîs û leşkeran nûçeyan çêdike."

ref: Nukurd.com, 5/2011

etymology_text: Bi riya tirkî anketör yan yekser ji fransî enquêteur; wekheva anket + -or.


sergirtî

glosses:
pirçgirtî, porgirtî,
kesa/ê ku serê xwe bi cilekî niximandiye (bi taybetî jin bi kefiyan û zelam bi kum yan şaşikan)

text: Hacî Menaf ji bo ceribandinê xaniyek plastîk ji WezaretaKiştûkalê wergirt û derket holê ku berhemê di nava xanî de bê çandin, çar qatî berhemê servekirî ne. Lewra dest ji awayê çandiniya klasîk berda û 20 xaniyên plastîk (sera) kirî. Hacî Menaf dibêje: “Berhemê di nava xaniyên plastîk de qet li gel berhemên ser vekirî nayê berhevdan.”

glosses: rûpoşî, kesa/ê ku hem ser û hem jî serûçavên xwe niximandine

glosses: xanî yan cihek din yê bi serban, ew cihê an jî tiştê ku serê wî nixamtî ye

glosses: tişta/ê ku di hindirê xaniyekî ve tê çandin yan mezinkirin

etymology_text: Ji ser + girtî.

notes:
sergirtî bûn
sergirtî kirin
sergirtîbûn
sergirtîkirin
sergirtîbûyî
sergirtîkirî


Şeqlawa

glosses: bajarokek e li parêzgeha Hewlêrê li Başûrê Kurdistanê

text: Rojên 28-29ê Gulana 2011ê li bajarokê Şeqlawa ser bi Hewlêrê bi navê ‘’Civîna İraqê II. Rawestgeha Hewlêrê’’ ji aliyê Komeleya Lêkolînên Ekonomîk û Civakî (Ekopolîtîk) ve civînek hat sazkirin. Ji Herêma Kurdistanê, Kerkûk, Mûsil û Tirkiyê gelek akademîsyen, rojnamevan, rewşenbîr û herwihareîseşîr û kesayetî beşdar bûn. Di civînê de hat tekez kirin ku heta Tirkiye pirsa Kurd li navxwe çareser neke nikare peywendiyeke baş ligel Herêma Kurdistanê deyne.

forms:
Şeqilawa
Şeqilawe
Şeqlawe

etymology_text: Şeql [?] + -awa (-ava)


reîseşîr

glosses: serokeşîr, serekeşîr, serokê/a eşîrekî, serokên eşîran

text: Rojên 28-29ê Gulana 2011ê li bajarokê Şeqlawa ser bi Hewlêrê bi navê ‘’Civîna İraqê II. Rawestgeha Hewlêrê’’ ji aliyê Komeleya Lêkolînên Ekonomîk û Civakî (Ekopolîtîk) ve civînek hat sazkirin. Ji Herêma Kurdistanê, Kerkûk, Mûsil û Tirkiyê gelek akademîsyen, rojnamevan, rewşenbîr û herwiha reîseşîr û kesayetî beşdar bûn. Di civînê de hat tekez kirin ku heta Tirkiye pirsa Kurd li navxwe çareser neke nikare peywendiyeke baş ligel Herêma Kurdistanê deyne.

etymology_text: Ji erebî [skrîpt hewce ye] (reîs) + eşîr


evna

pos: pron

pos_title: Cînav

text: Rojnamevanê tirk Avni Ozgurel, tekez kir ku ji bo çareseriya vê meselê tenê îradeya Kurdên Tirkiyê têr nake û wiha dirêjî bi axaftina xwe da: "Tenê axaftin bi Kurdên Tirkiyê re pirsa Kurd li Herêmê çareser nake, raste hinek pirsgirêkên taybet ên Kurdên li Tirkiyê hene, herwiha li herêmê jî pirsa Kurd mezin bûye, bê guman kanalên fermî û hevdîtinên navdewletî girîng in lê rêya herî baş diyaloga di navbera civakan de ye ku mirov bikaribe wê diyalogê kûr bike, evna jî çawa çêdibe bi peywendiyên di navbera medya de, hatina ba hev a rewşenbîran, rêxistinên sivîl û htd. Loma heta bibêjî civînên wiha bi wate ne."

forms:
vêna
vêya
viya


ewçax

glosses: hingê, wê demê, wê gavê, wî wextî, wî zemanî, ewdem

text: - Dikarî şeva dawî ku tu ji malê veqetiyayî ûderketî çiyê, vebêjî? - Ev biryareke gelek cidî bû ji bo min. Min her tişt xeyal dikir, her tişt difikirîm. Ji ber ku min dizanibû ku gavekî ji bo wê heyatê bavêjim, ez nikarim careke din vegerim. Vegera wê dê gelek zehmet be, bedelek mezin be. 1’ê nîsanê bû. Buhar bû. Ez û du hevalên xwe yên keçik bi hev re derketin çiyê. Ewçax ne ji wî gund û ne jî ji gundên derdorê keçik derneketibûn çiyê. Cara ewil em derketin.

ref: rojnamevan Maşallah Dekak û gerîlaya berê, helbestvan Fatma Savcî dibersivîne, AKnews.com, 5/2011

glosses: wî çaxî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: ew çax

etymology_text: Ji ew + çax.

ipa: /ɛwˈt͡ʃɑːx/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ewçax.wav

hyphenation: ew·çax


derketin çiya

glosses: bûn gerîla / pêşmerge / têkoşer / serhilder / berxweder

text: - Dikarî şeva dawî ku tu ji malê veqetiyayî û derketî çiyê,vebêjî? - Ev biryareke gelek cidî bû ji bo min. Min her tişt xeyal dikir, her tişt difikirîm. Ji ber ku min dizanibû ku gavekî ji bo wê heyatê bavêjim, ez nikarim careke din vegerim. Vegera wê dê gelek zehmet be, bedelek mezin be. 1’ê nîsanê bû. Buhar bû. Ez û du hevalên xwe yên keçik bi hev re derketin çiyê. Ewçax ne ji wî gund û ne jî ji gundên derdorê keçik derneketibûn çiyê. Cara ewil em derketin.

glosses: ji bajarekî yan gundekî derketin û çûn gerîna li serê çiyayan

forms: derketin çiyê


ewdem

glosses: hingê, wê demê, wê gavê, wî wextî, wî zemanî, wî çaxî, ewçax

text: - Piştre tu hatî girtin. Dema hatî girtin, leşkerên tirk çi ji te re gotin? - Bi rastî ez hêj jî ne ez im. Min ewdem pîvana zimên wenda kiribû. Ji ber ku ez bi nexweşiya tîfoyê ketibûm. Qet tiştekî ji wê demê nayê bîra min. Lê hin heval dibêjin li filan cihî, wexta em di bin çavan de bûn, çavên te girêdayî, dest û lingên te girêdayî bû. Me tu bi kalorîferekî ve girêdayî dîtiye.

forms: ew dem

etymology_text: Ji ew + dem.

ipa: /ɛwˈdɛm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ewdem.wav

hyphenation: ew·dem


wê demê

glosses: hingê, wê gavê, wî wextî, wî zemanî, wî çaxî, ewçax

glosses: ewdem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
wî demî
ew dem
ewdem

etymology_text: Ji wê + demê.

ipa: /weː dɛˈmeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wê demê.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wê demê.wav

hyphenation: wê de·mê


wê gavê

glosses: hingê, wê demê, wî wextî, wî zemanî, wî çaxî, ewçax

forms:
ew gav
ewgav

etymology_text: Ji wê + gavê

ipa: /weː ɡɑːˈveː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wê gavê.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wê gavê.wav

hyphenation: wê ga·vê


wî wextî

glosses: hingê, wê demê, wê gavê, wî zemanî, wî çaxî, ewçax

forms:
wê wextê
ew wext
ewwext

etymology_text: Ji wî + wextî.


wî zemanî

glosses: hingê, wê demê, wê gavê, wî wextî, wê serdemê, wî çaxî, ewçax

forms: ew zeman

etymology_text: Ji wî + zemanî.


wî çaxî

glosses: hingê, wê demê, wê gavê, wî wextî, wî zemanî, ewçax

forms:
wê çaxê
ew çax
ewçax

etymology_text: Ji wî + çaxî.

ipa: /wiː t͡ʃɑːˈxiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wî çaxî.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wî çaxî.wav

hyphenation: wî ça·xî


tîfo

glosses: giraneta, tayek (êşek) giran e ku ji bakteryayekê peyda dibe û bi piranî dibe sedema hinavêşiyê yan îshalê

text: – Piştre tu hatî girtin. Dema hatî girtin, leşkerên tirk çi ji te re gotin? - Bi rastî ez hêj jî ne ez im. Min ewdem pîvana zimên wenda kiribû. Ji ber ku ez bi nexweşiya tîfoyê ketibûm. Qet tiştekî ji wê demê nayê bîra min. Lê hin heval dibêjin li filan cihî, wexta emdi bin çavan de bûn, çavên te girêdayî, dest û lingên te girêdayî bûn. Me tu bi kalorîferekî ve girêdayî dîtiyî.

forms: تیفۆ

etymology_text: Ji latînî typhus.

ipa: /tiːˈfoː/

hyphenation: tî·fo


di bin çavan de

glosses:
girtî, di nezaretê de, di bin çavdêriyê de, kontrolkirî, di nobeta polîs yan eskeran de,
rewşa kesên girtî di destê polîs yan eskeran de

text: - Piştre tu hatî girtin. Dema hatî girtin, leşkerên tirk çi ji te re gotin? - Bi rastî ez hêj jî ne ez im. Min ewdem pîvana zimên wenda kiribû. Ji ber ku ez bi nexweşiya tîfoyê ketibûm. Qet tiştekî ji wê demê nayê bîra min. Lê hin heval dibêjin li filan cihî, wexta em di bin çavan de bûn, çavên te girêdayî, dest û lingên te girêdayî bûn. Me tu bikalorîferekê ve girêdayî dîtiyî.

forms:
di ber çavan de
di bin çavan re

etymology_text: wergerra gözaltında ya tirkî


bedbîn

glosses:
reşbîn, pesîmîst, bêhêvî, ne hêvîdar,
kesa/ê ku bawerî bi biserketinê nîne

forms:
bedbîntir (comparative)
herî bedbîn (superlative)
bedbîntirîn (superlative)

etymology_text: Ji bed + -bîn.


qawîş

glosses:
şikbe, odeya mezin ya ku çend kes dikarin tê ve binivin
(bi taybetî li zindanan, qişleyan, nexweşxaneyan û hwd.)

text: Di êrîşa leşkeran de 7 kes mirin. Gelek mirovrastê tacîzê hatin. Dîwarên qawîşên me hemû qul kirin, bombe avêtin hundir. Bi hewliyan (pêşgir) me hewl dida ku em bi jehrê nekevin. Hemû hevalan tiştekî nivîskî xilas nekirin. Lê ez çûm, min helbestên xwe anîn. Hevalan digot, operasyon heye, em dikin bimirin, MG-3 dirêjî me kirine, bombe davêjin hundir, ma niha hawara helbestan e? Min got xem nake, ez dixwazim bi helbestan re bimirim. Min got, heke ez van xilas nekim, ez ê careke din dest bi nivîsê nekim.

ref: Helbestvan Fatma Savcî di hevpeyivînekê de li gel rojnamevan Maşallah Dekak / AKnews.com, 5/2011

forms:
qamîş
qayîş

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


cihêz

glosses: cil û diyariyên din yên ku didin bûkê, qelen, rihêl, rehal

text: Min hemû helbestên xwe yên di hundir de yek bi yek li ser pelê cigareyê nivîsandin û bi riya parêzer derxistin derve. Helbestên min pêşiya min de ji zindanê derketin. Ew helbestên li ser pelê cigareyan, hê jî di sepeteke biraziya min de veşartî ne. Di nava cihêzên wê de ne. Pirtûka min a yekem Gulên Qasid ji wan helbestan pêk tê. Ew keda min di ber re daye, ji bo min gelek bi qîmet e. Ji dayikan dema dipirsin kîjan zarok li ber dilê te şêrîn e? Ger zarokeke wan a seqet hebe, ew li ber dilê wan gelek şêrîn e. Gulên Qasid ji bo min ew zarok e. Ji ber ku gelek tişt dîtiye û jiyaye.

forms: ciyazî

etymology_text: Ji erebî جهاز.

ipa: /d͡ʒɪˈheːz/


hinca

glosses: hin car, carna, cana, hinek caran (lê ne herdem)

text: Teftîş-i bi mû mû bike er em bi xeta înHinca neke bêtin ti welatî ti cihê minCewra te behîtin we cefaya te perîtin

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
hincar
îca
vêca

etymology_text: Ji hin + car.


dijbere

glosses: opozisyon, mixalefet, partiyên dijî hikûmetê (lê bi gelemperî di parlemana welatî de serbest)

text: Piştî ku duhî bi piraniya dengên parlamenteran, Budceya Giştî ya 2011’an ya Herêma Kurdistanê di Parlamentoya Kurdistanê de hatepesendkirin, dijbereya herêmê ragihandineke hevbeş belav kir û tê de sedema dengnedana xwe ya bo budceya giştî aşkere kir. Di ragihandinê de tê gotin, “Tevî ku bi palpişt û pêşniyara parlamenterên dijbereyê çendîn made û birge tê de hatin cîgirkirin û tê de bo welatiyan çendîn destkeft hene, lê me wek hersê partiyên dijbereyê deng neda hemû projeyasaya budceyê.”

ref: Aknews.com, 6/2011

etymology_text: Ji dij- + bere.


birge

glosses: bend, madde, paragraf, hevokên tekstên qanûnan

forms:
birg
birk

ipa: /bɪɾˈɡɛ/

hyphenation: bir·ge


zerrweşî

text: Deniz Gunduzî komela Dêrsimî ya Anqara de kirmanckî ser o qisey kerd. No qiseykerdiş 28.05.2011 de saete 13.00 de komela Dêrsimî de virazîya. Qiseykerdişê Deniz Gunduzî Leyla Adabeyî bi zerrweşî akerd û seba ameyîşê ey zaf sipasî kerd. Îdarekerdoxa qiseykerdişî, mamostaya Kurdî-Derî Ayşe Navruz bî.

translation: Deniz Gunduz li Komeleya Dêrsimê ya Enqereyê li ser kirmanckî axivî. Ev peyivîn li 28.05.2011 seet 13.00 hat kirin. Leyla Adabeyî axivîna Deniz Gunduzî vekir û ji ber hatina wî gelek spasî kir. Birêvebera peyivînê, mamosteya Kurdî-Derê Ayşe Navruz bû.

ref: Zazaki.net, 5/2011, wergerrandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed

forms: zerweşî

etymology_text: Ji zerrweş + -î yan zerr + weşî


zerrweş

translation: Deniz Gunduz li Komeleya Dêrsimê ya Enqereyê li serkirmanckî axivî. Ev peyivîn li 28.05.2011 seet 13.00 hat kirin. Leyla Adabeyî axivîna Deniz Gunduzî vekir û ji ber hatina wî gelek spasî kir. Birêvebera peyivînê, mamosteya Kurdî-Derê Ayşe Navruz bû.

forms: zerweş

etymology_text: Ji zerr + weş.


weşî

etymology_text: Ji weş + -î


kirmanckî

glosses: zaravayek zimanê kurdî ye û li hin deverên Bakurê Kurdistanê tê peyivîn (bi taybetî li Dêrsimê, Çewligê û Amedê.

text: Deniz Gunduz li Komeleya Dêrsimê ya Enqereyê li ser kirmanckî axivî. Ev peyivîn li 28.05.2011 seet 13.00 hat kirin. Leyla Adabeyî axivîna Deniz Gunduzî vekir û ji ber hatina wî gelek spasî kir. Birêvebera peyivînê, mamosteya Kurdî-Derê Ayşe Navruz bû.

forms:
kirmancî
kurmancî

etymology_text: Ji kirmanc + -kî.

ipa: /kɪɾmɑːnd͡ʒˈkiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-kirmanckî.wav


kirmanckî

text: Esas hemkarîya mîyanê nuştoxan û wendoxanê kirmanckî de tena naye ra îbaret nîya. Warê çapkerdiş, vilakerdiş û rotişê kitabanê kirmanckî û kovara Vateyî de zî na hemkarî bi xurtî dewam kena.

ref: Roşan Lezgîn: Kirmanckî, Kirdkî, Dimilkî, Zazakî, Zazaki.net, 9/2009


wendekar

text: Mîyanê nê beşdaran ra qismêk wendekarê xebata ziwanî, qismêk zî yan kirmanckî baş nêzaneyne yan zî kurmanc bîy.

translation: Di nav van beşdaran de beşek xwendekarên xebata zimanî, pişkekê jî yan zazakî baş nedizanî yan jî kurmanc bûn.

etymology_text: Ji wendene + -kar.


hetkarî

text: Ayşe Navruz demê qiseykerdişê îdarekerîye de xebata kirmanckî ser o qal kerd û vat, na xebata ke ha Anqara de, bi hetkarîya Kurdî-Derî û Grûba Xebate ya Vateyî yena dayene. Seba naye Kurdî-Der û Grûba Xebate ya Vateyî rê zaf sipasî kerdî.

translation: Ayşe Navruz di dema axivîna birêvebirinê de li ser xebata zazakî behs kir û got ku ev xebat li Enqerê bi hevkariya Kurdî-Derê û Koma Xebatê ya Vateyê tê dan. Ji ber vê yekê gelek spasiya Kurdî-Derê û Koma Xebatê ya Vateyê kir.

etymology_text: Ji hetkar + -î


biwano

text: îdarekerdoxê Çewlîgînêwazenê ke şar bi ziwanê xo rojname biwano û xeberan ra haydar bo.

translation: BirêveberênÇewligê naxwazin ku gel bi zimanê xwe rojnameyê bixwîne û ji nûçeyan agadar be.

etymology_text: wendene


nêwazenê

text: Îdarekerdoxê Çewlîgî nêwazenê ke şar bi ziwanê xo rojname biwano û xeberan ra haydar bo.


amey

glosses: Dema borî pirjimar ya ameyene (“hatin”).

text: Badê nê pers û cewaban, îdarekerdoxa qiseykerdişî Ayşe Navruz sipasî kerd û qiseykerdiş qedîna û kitabê Weşanxaneyê Vateyî amey rotiş. Beşdarê qiseykerdişî zî kitabê xo îmza kerdî.

translation: Piştî van pirs û bersivan, birêvebera axivînê Ayşe Navruzê spasî kir û axivîn xilas bûn û kitêbên Weşanxaneya Vate hatin firotin. Beşdarên axivînê jî kitêbên xwe îmza kirin.


kerd

glosses: kir (dema borî ya yekjimar ji kerdene = kirin)


kerdî

forms: kerdi

etymology_text: Bi metatezê ji kî / kîj + erdî.


kerdî

glosses: kirin (dema borî ya pirjimar ji kerdene = kirin)


sehwe

glosses:
paramilîter, milîs,
medeniyên ku şerê çekdarî dikin
 (bi taybetî yên ku alîkariyê didin artêşê)

text: Serokê êla Zengene, ku mezintirîn êla Kurdî ya li Kerkûkê ye îlan dike eger serkirdayetiya Kurd razî be “sehweya Kurdî dirust dikin”, pêkanîna sehweya Kurdî, Tirkmen û Ereban nîgeran dike. Serokê eşîreke Tirkmen dibêje: "Em dijî çekdarkirinê ne."

ref: Rudaw.net, 6/2011

forms:
mîlîs
milîşa
milîşya

etymology_text: Ji erebî صحوة (“şiyarî, hişyarî”).


dicemidînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker cemidandin

ipa: /dɪd͡ʒɛmɪdiːˈnɪm/


dicemidînî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker cemidandin

ipa: /dɪd͡ʒɛmɪdiːˈniː/


dicemidîne

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker cemidandin

ipa: /dɪd͡ʒɛmɪdiːˈnɛ/


dihelînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker helandin

ipa: /dɪhɛliːˈnɪm/


dihelînî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker helandin

ipa: /dɪhɛliːˈniː/


dihelîne

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker helandin

ipa: /dɪhɛliːˈnɛ/


diborînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera borandin.

ipa: /dɪboːɾiːˈnɪm/


diborînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera borandin.

ipa: /dɪboːɾiːˈniː/


diborîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera borandin.

ipa: /dɪboːɾiːˈnɛ/


derbas dikim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera derbas kirin.

ipa: /dɛɾˈbɑːs dɪˈkɪm/


derbas dikî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera derbas kirin.

ipa: /dɛɾˈbɑːs dɪˈkiː/


derbas dike

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera derbas kirin.

ipa: /dɛɾˈbɑːs dɪˈkɛ/


pêk dikim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera pêk kirin.

ipa: /peːk dɪˈkɪm/


pêk dikî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera pêk kirin.

ipa: /peːk dɪˈkiː/


pêk dike

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera pêk kirin.

ipa: /peːk dɪˈkɛ/


dewam dikim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera dewam kirin.

ipa: /dɛˈwɑːm dɪˈkɪm/


pêk tînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera pêk anîn.

ipa: /peːk tiːˈnɪm/


pêk tîne

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker pêk anîn

ipa: /peːk tiːˈnɛ/


îcra dikim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera îcra kirin.

ipa: /iːd͡ʒˈɾɑː dɪˈkɪm/


îcra dike

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera îcra kirin.

ipa: /iːd͡ʒˈɾɑː dɪˈkɛ/


îcra dikî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera îcra kirin.

ipa: /iːd͡ʒˈɾɑː dɪˈkiː/


diaxivînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera axivandin.

ipa: /dɪɑːxɪviːˈnɪm/


diafirînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker afirandin

ipa: /dɪɑːfɪɾiːˈnɪm/


diafirînî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker afirandin

ipa: /dɪɑːfɪɾiːˈniː/


diafirîne

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker afirandin

ipa: /dɪɑːfɪɾiːˈnɛ/


dikenim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera kenîn.

ipa: /dɪkɛˈnɪm/


dikenî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker kenîn

ipa: /dɪkɛˈniː/


dikene

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker kenîn

ipa: /dɪkɛˈnɛ/


dikolim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker kolîn

ipa: /dɪkoːˈlɪm/


dikolî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera kolan.

ipa: /dɪkoːˈliː/


defendo

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker defendere


defendis

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker defendere


defendit

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker defendere


defendimus

glosses: kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker defendere


defenditis

glosses: kesê duyem pirrjimar dema niha ji lêker defendere


defendunt

glosses: kesê sêyem pirrjimar dema niha ji lêker defendere


damus

glosses: kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker dare


credo

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker credere


constituo

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker constituere


aperio

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker aperire


utor

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker utî


mitto

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker mittere


lego

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker legere


naafirînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker afirandin

ipa: /nɑːɑːfɪɾiːˈnɪm/


dizanim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker zanîn

ipa: /dɪzɑːˈnɪm/


dernakeve

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker derketin

ipa: /dɛɾnɑːkɛˈvɛ/


navêjin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha neyînî ji lêker avêtin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker avêtin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker avêtin

ipa: /nɑːveːˈʒɪn/


dernakevî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker derketin

ipa: /dɛɾnɑːkɛˈviː/


dernakevin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha neyînî ji lêker derketin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker derketin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker derketin

ipa: /dɛɾnɑːkɛˈvɪn/


nabîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker dîtin.

ipa: /nɑːbiːˈnɛ/


nabînî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker dîtin

ipa: /nɑːbiːˈniː/


bernadin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha neyînî ji lêker berdan

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker berdan

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker berdan

ipa: /bɛɾnɑːˈdɪn/


bernade

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker berdan

ipa: /bɛɾnɑːˈdɛ/


bernadî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker berdan

ipa: /bɛɾnɑːˈdiː/


berde

glosses: Kesê duyem yekjimar fermanî ji lêker berdan.

text:
Bicû da xwîn bibit carî
Ji qewsan gezmeyan berde
Ez im amancê wan tîran

ipa: /bɛɾˈdɛ/


berde

glosses: lod, navê komekî giya ku ji sî fitlan pêk tête


berdin

glosses: kesê duyem pirrjimar fermanî ji lêker berdan

ipa: /bɛɾˈdɪn/


bajo

glosses: kesê duyem yekjimar fermanî ji lêker ajotin

ipa: /bɑːˈʒoː/


bajon

glosses: kesê duyem pirrjimar fermanî ji lêker ajotin

ipa: /bɑːˈʒoːn/


derkevin

glosses: kesê duyem pirrjimar fermanî ji lêker derketin

ipa: /dɛɾkɛˈvɪn/


bavêje

glosses: kesê duyem yekjimar fermanî ji lêker avêtin

ipa: /bɑːveːˈʒɛ/


bavêjin

glosses: kesê duyem pirrjimar fermanî ji lêker avêtin

ipa: /bɑːveːˈʒɪn/


şewçila

text: ŞEWÇILA kovarêka edebî-hunerî ya û hîrê mengan ra reyêk vejêna.

translation: ŞEWÇILA kovarek edebî-hunerî ye û her sê mehan carekêdiweşe.

ref: Zazaki.net, 5/2011, wergerrandin li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed

etymology_text: Ji şew + çila.


şevçira

glosses:
çiraya ku bi şevan tê vêxistin,
ronahiya di nav tarîtiya şevê de

text:
Gula baxê îremê Botan im,
Şevçiraxa şevêd Kurdistan im.

ref: Melayê Cizîrî

glosses: Cureyekî bixukan e û şevê pê dikevin. (lampyris noctiluca)

forms:
شهڤچرا
şebçirax
şevçirax

etymology_text: Ji şev + çira.


otorê

glosses:
şahrê, otoban,
rêyên mezin û berfireh yên ku tirimpêl dikarin bi lez lê bên ajotin

text: Di navbera Diyarbekir û Urfayê de dê otorê bê avakirin ku Diyarbekir bi torra otoriyên navneteweyî bêbestin. Riya dorûbera Diyarbekirê jî ê bê avakirin. Riyên ku Diyarbekirê bi Erzurum û Trabzonê ve girêdide ê bên avakirin.

ref: Yek ji sozên hilbijartinê yên serokê partiya AKP ya Tirkiyê, li gor Netkurd.com, 6/2011

etymology_text: oto- + rê, nîv-kurdîkirina otobanê

автомагистрала

roman: ávtomagistrála

магистрала

roman: magistrála

高速公路

roman: gāosù gōnglù

أوتوستراد

roman: 'utustraad

автострада

roman: avtostráda

автомагистраль

roman: avtomagistrál'

автобан

roman: avtobán

фривей

roman: frívej

магистраль

roman: magistrál'

аутоцеста

roman: autocesta

word: αυτοκινητόδρομος υπερταχείας κυκλοφορίας

δρόμος χωρίς διόδια

roman: drómos chorís diódia


dekar

text: Bendaveka mezin dê li Farqînê (Silîva) bêt avakirin ku pê 2450 dekar zevî bên avdan. Gundî û cotkar dê bi saya vê bendavê bigihinhatineka zêdetir 735 milyon lîrayan ya salê. Ev proje dê kar bide 318 hezar kesan.

ref: Yek ji sozên hilbijartinan yên serokê partiya AKP ya Tirkiyê, li gor Netkurd.com, 6/2011

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]dek (deh) + ar

ipa: /dɛˈkɑːɾ/


dekar

text: dekar hektarın onda biri değerindedir


metreçargoşe

glosses:
metrekare, metreçarçuh, metreçarkujî, metreçarnik, m²,
pîveka standard ya pîvana rûberê (dirêjahî û paniya hevdem ya erdekî)

forms: metresêgoşe

etymology_text: Ji metre + çargoşe.

квадратен метар

roman: kvádraren métar

τετραγωνικό μέτρο

roman: tetragonikó métro


Autobahn

audio: LL-Q188 (deu)-Poslovitch-Autobahn.wav


kabare

text: Heftiya borî min di malpereke Kurdî de xwend li ser vekirina yaneya şevê li Silêmaniyê ku yek ji wan xwediyên yaneyan weke bazirganekî giliyê wêya kiribû ku keçên Kurd yan bi gotina wî “keçên me” di van cluban de kar nakin, weke ku bixwaze di vê heyamê de ku cîhanê berê xwe daye nehiştina bazirganîkirina bi laşê jinan, gazî keçên Kurd bike bo tevî bazirganiya laş bibin. Ji dêvla ku bazirganên Kurdistanê bên dû kargeh, xwendingeh û zanîngehan vekin, nû tên kabareyên sedsalên 17 û 18an yên Ewropa li Hewlêr û Silêmaniyê zindî dikin.

ref: Hawjîn Heme Reşîd: Ji `kerxane`yê bo yaneya şevê, Rudaw.net, 5/2011

glosses: yaneyên şevê yên ku muzîk û şanoyên zindî lê tên pêşkêş kirin

forms: کابارە

etymology_text: Ji fransî cabaret.

кабаре

roman: kabare

کاباره

roman: kabareh


yaneya şevê

glosses:
bar, dîskotek, meyxane, pûb, kabare
(û hwd. yên ku heta derengî şevê vekirî ne, muzîk lê heye, mirov dikare lê bireqise û vexwirakan lê vexwe)

text: Dûre ku behsa çepandina ciwanan dikin bila fam bikin civak ne tenê pêkhateyek ji kurên ciwan e, lê keçên ciwan jî tê de hene. Gelo çima ev jinên han cesareta wê ya nakin ku behsa hebûna civaka vekirî bikin ku tê de ciwan bi keç û kuran bê ku laş bikirin û bifiroşin bikarin qet nebe li kafêyekê de dû maçên tije evîndarî li hevdû bidin. Ne ku hinek keçên ciwan li ser mesajek û ramûsanekê bên kuştin û ji kurên ciwan re jî yaneyên şevê vekin. Berî ciwanan jî, mêrên xêzandar şevên xwe yên sor li van cluban derbas bikin.

etymology_text: yane + -ya + şev + -ê, wergerra nightclub ya îngilîzî

夜总会

roman: yèzǒnghuì

夜店

roman: yèdiàn

ناد ليلي

roman: naadin láyliy

النادي الليلي

roman: al-naadi al-láyliy

գիշերային ակումբ

roman: gišerayin akumb

ночной клуб

roman: nočnój klub


neguhdariya sivîl

glosses:
bêemriya sivîl, bêfermaniya medenî,
redkirin û peyrewnekirina qanûnan yan fermanan lê bêyî şer û şidetê

text: Erdogan diyar kir kuzihniyeta CHPê, ya ku kitêba Ehmedê Xanî ”Mem û Zîn” qedexe dike, û zihniyeta BDPê, ya ku nahêle Şivan Perwer li Diyarbekirê konserekê bide, wekî hev e û got: "BDP bi CHPê re dest di dest û mil bi mil faşîzma sivîl îlan dikin. Ya ku tê kirin ne neguhdariya sivîl e, faşîzma sivîl e. Tişta tê kirin zordarî û zilm e li birayên min yên Kurd. Ya tê kirin ew e ku di ser derd, eziyet û sitema birayên min yên Kurd re ew lê dixebitin berjewendiyên zumreyî û siyasî bo xwe peyda bikin."

etymology_text: Ji neguhdarî + -ya + sivîl.


CHP

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

glosses:
kurteya Cumhuriyet Halk Partisi (Partiya Gel ya Komarê), partiyek siyasî ya Tirkiyeyê ye ku ji alî damezrînerê Komara Tirkiyeyê Mustafa Kemal Atatürk ve hatiye avakirin
û di dîroka xwe de ji hemî partiyên din yên tirk zêdetir rê li ber rizgarbûna Kurdistanê û mafên gelê kurd girtiye.


bigrin

glosses: Kesê duyem pirrjimar fermanî ji lêker girtin.

forms: bigirin

ipa: /bɪɡˈɾɪn/


bigre

glosses: Kesê duyem yekjimar fermanî ji lêker girtin.

forms: bigire

ipa: /bɪɡˈɾɛ/


bibînin

glosses: kesê duyem pirrjimar fermanî ji lêker dîtin

ipa: /bɪbiːˈnɪn/


ditewînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera tewandin.

ipa: /dɪtɛwiːˈnɪm/


ditewînî

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera tewandin.

ipa: /dɪtɛwiːˈniː/


ditewîne

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera tewandin.

ipa: /dɪtɛwiːˈnɛ/


ditewînin

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ji lêkera tewandin.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêkera tewandin.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêkera tewandin.

ipa: /dɪtɛwiːˈnɪn/


natewînin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha neyînî ji lêker tewandin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker tewandin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha neyînî ji lêker tewandin

ipa: /nɑːtɛwiːˈnɪn/


natewînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker tewandin

ipa: /nɑːtɛwiːˈnɪm/


natewînî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha neyînî ji lêker tewandin

ipa: /nɑːtɛwiːˈniː/


belavokgêr

etymology_text: Ji belavok + -gêr.

ipa: /bɛlɑːvoːkˈɡeːɾ/


belavokgêrî

etymology_text: Ji belavokgêr + -î.

ipa: /bɛlɑːvoːkɡeːˈɾiː/


şerpa

glosses: Çît yan jî qumaşê ku pîrek yan jî jin porên xwe yan jî serên xwe pê dinixumînin.

text: Li dawiyê, Sînem rabû ser lingan û got “ bavê min, ma tu Sînemê bibînî tuyê nasbikî”, her wiha Sînemê şerpa serê xwe çirand û got, “bavo zalimo, va ez im, Sînema ku te baweriya xwe pê birî û baweriya xwe bi vî teresî kir”

ref: Sînema serî bi doman, ji Folklorê Kurdî; mamoste Mihemed Elî, Efrîn; .geocities.ws/kurdistanclub/simem_cirok.htm

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ʃɛɾˈpɑː/

hyphenation: şer·pa


pêşgotin

glosses:
dîbace, pêşekî, prolog,
nivîsara destpêka pirtûkê ya ku naveroka wê dinasîne

glosses: destpêk^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kurdî-erebî:
پێشگۆتن

etymology_text: Ji pêş- + gotin.


pêşekî

glosses:
pêşgotin, dîbace, destpêk, prolog,
nivîsara destpêka pirtûkê ya ku naveroka wê dinasîne

glosses: sereta^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kurdî-erebî:
پێشهکی

etymology_text: Ji pêş- + -ekî.


prolog

glosses:
pêşgotin, dîbace, destpêk, pêşekî,
nivîsara destpêka pirtûkê (bi taybetî romanê yan şanoyê) ya ku naveroka wê dinasîne

forms:
kurdî-erebî:
پرۆلۆگ


epîlog

glosses:
paşgotin, serencam, paşekî,
nivîsara dawiya pirtûkê (bi taybetî romanê yan şanoyê)

forms:
kurdî-erebî:
ئهپیلۆگ

etymology_text: Bi rêya îngilîzî epilogue yan fransî épilogue ji latînî epilogus ji yûnaniya kevn ἐπίλογος (serencam, paşgotin) ji ἐπιλέγειν ("li gotinê zêde kirin") ji ἐπί (zêde kirin) + λέγειν ("gotin")

эпилог

roman: epilog

послесловие

roman: posleslovije


paşgotin

glosses:
epîlog, serencam, paşekî,
nivîsara dawiya pirtûkê

forms:
kurdî-erebî:
پاشگۆتن

etymology_text: Ji paş- + gotin.

эпилог

roman: epilóg

послесловие

roman: posl'eslóvije


bernedin

glosses: kesê duyem pirrjimar fermanî neyînî ji lêker berdan

ipa: /bɛɾnɛˈdɪn/


bernede

glosses: kesê duyem yekjimar fermanî neyînî ji lêker berdan

ipa: /bɛɾnɛˈdɛ/


dinasim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker nasîn

ipa: /dɪnɑːˈsɪm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinasim.wav

hyphenation: di·na·sim


dinasî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker nasîn

ipa: /dɪnɑːˈsiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinasî.wav

hyphenation: di·na·sî


dinase

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker nasîn

ipa: /dɪnɑːˈsɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dinase.wav

hyphenation: di·na·se


nanasim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker nasîn

ipa: /nɑːnɑːˈsɪm/


difetisînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker fetisandin

ipa: /dɪfɛtɪsiːˈnɪm/


difetisînî

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker fetisandin

ipa: /dɪfɛtɪsiːˈniː/


difetisîne

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker fetisandin

ipa: /dɪfɛtɪsiːˈnɛ/


nafetisînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha neyînî ji lêker fetisandin

ipa: /nɑːfɛtɪsiːˈnɪm/


bifetisîne

glosses: kesê sêyem yekjimar dema bê ji lêker fetisandin

glosses: kesê duyem yekjimar fermanî ji lêker fetisandin


nefetisîne

glosses: kesê duyem yekjimar fermanî neyînî ji lêker fetisandin

ipa: /nɛfɛtɪsiːˈnɛ/


bifetisînin

glosses: kesê yekem pirjimar dema bê ji lêker fetisandin

glosses: kesê duyem pirjimar dema bê ji lêker fetisandin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema bê ji lêker fetisandin

glosses: kesê duyem pirjimar forma fermanî ji lêker fetisandin


schiebe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker schieben


hasse

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker hassen


hassen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-hassen.wav


sedere

audio: LL-Q652 (ita)-Ciampix-sedere.wav


pugno

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker pugnare


derasa

glosses: ne asayî, ne normal, gelek ji normaliyê cuda yan dûr

forms:
derasatir (comparative)
herî derasa (superlative)
derasatirîn (superlative)
derase

etymology_text: Ji der- + asa.


taqoz

glosses: spêne, gêrbend, girêlbend, doqişk, darikê ku didin ber tekerên tirimpêlan daku tirimpêl negindire anku girêl nebe

glosses: amûrê ku bo astengkirina tiştekî têt bikaranîn

text: Ez dizanim gelek zehmet e ev hêvî cîbicî bibe. Diyardeyên takedengî û takerengî yên nav PKK-ê/ BDP-ê, gelek taqozan davêjin ber hêviyên min. Hela hela par piştî dengnedana ji bo maddeya 8-ê a guhertina destûra Tirkiyeyê a ku ê daxistina partiyan dijwartir bikiraya qidûmê min ji BDP-yiyan şikiya. Wan gumanek nuqutand dilê min ku totalîterî û yekdengiya nav wan dikare berê wan bide mewqifekî tem eksê berjewendiyên milletê xwe. Lê ez dibêjim qey ji wê rojê heta îro di qelsxistina yekdengîyê de hin girêk sist bûne ku dihêlin meriv bibe xwedanhêviyê paşerojeka rontir.

ref: Netkurd.com, 6/2011

forms: teqez

ipa: /tɑːˈqoːz/

hyphenation: ta·qoz


kukla

glosses:
bûkok, ximbil, pepûk, pêlîstik, pêleyistik, maryonet,
bi taybetî bûkokên ku benan tên livandin û pê şano tên pêşkêşkirin

text: Erê, ez dixwazim CHP-ya bi serokatiya Kiliçdaroglu xurttir têkeve parlamentoyê da wesayetgêrr û teferuatên wan nikaribin siyaseteka wek a dema Baykal li parlamentoyê bimeşînin. CHP ew qas xurt bê ku Kiliçdaroglu ji serê vê partiyê neyê daxistin. Heta ew karibe wê cesaret û hêzê di xwe de bibîne ku berê xwe bide wesayetgêrrên xwe, bêje ”bes e we ez wek kukla îdare kirim, berê min da vê derê, wê derê”. Tevî hemû kêmasiyan meriv dibêje qey Kemal Kiliçdarogluyê elewî yê kurd ê dersimî eger hêzeka xurt a hilbijêran li pişt xwe bibîne ê karibe benê navika xwe ji wesayetgêrran verrêşe. Tirkiye heq dide ku meriv şansekî wiha bide Kiliçdaroglu.

glosses: kesa/ê (bi taybetî serokê/a) ku bi emr û fermanên kesek ne bi vîn û îradeya xwe lê bi ya xelkê birêveberiyê dike

forms:
kukle
kûkla
kûkle


kukla

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-kukla.wav


peyderpey

glosses: hêdî-hêdî, gav bi gav, pêve-pêve, berre-berre

text: Lê hin melekeyên min hene ku dibêjin, 'tişt nabe, di vê qonaxa nuh a piştî hilbijartinan de ku karê herî giring û herî pêşîn ê vê TBMM-yê ê derxistina destûreka nuh be, baştir e MHP ne li parlamentoyê be, nikaribe bi nasyonalîzm û regezperestiyê serê parlamentoyê zêde biêşîne.' Ev meleke dibêjin di demên berê de yên ku gurên boz berdidan kolanan, qetlîam û suîqasd bi wan didan kirin dewleta kûr, heta dewleta tirk û mitefikên wê bi xwe bûn. Îro gava wan dev jê berdabe, dezgehên ewleyî yên dewletê hişk bi paçika hustuyê wan ve bin, ew nikarin tu tiştî bikin ê dûva xwe berdin nav şeqên xwe, venişin, peyderpey hûr bibin, marjînalîze bibin.

forms: pey der pey

etymology_text: Ji farisî [Peyv?].


peyderpey

glosses: pey der pey, peyapey, hêdî hêdî, hindik hindik, hin hin, hino hino, guva guva, bere bere, geh geh, de de, pê de pê de


serkut

glosses: çewisandin, tepeserkirin, zilm û zordarîlêkirin

forms:
serkuttir (comparative)
herî serkut (superlative)
serkuttirîn (superlative)

etymology_text: Ji ser + kut.

压迫

roman: yāpò

notes:
serkut bûn
serkut kirin
serkutbûn
serkutkirin
serkutbûyî
serkutkirî


verbrenne

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker verbrennen


têqerişîn

ipa: /teːqɛɾɪˈʃiːn/

hyphenation: tê·qe·ri·şîn


lösche

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker löschen


löschst

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker löschen


wringe

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker wringen


rehîn

glosses: Kesa/ê ku hatiye girtin û zindanîkirin bi armanca neçarkirina hin kesên din daku hin pare ji wan bên standin yan hin şert û merc bi wan bidin pejirandin

glosses: Malê ku wek garantiya deyndanê hatiye destnîşankirin.

etymology_text: Ji erebî رهين (rehîn) ji rehê ر ه ن (r-h-n-) ku ji bilî zimanên Rojhilata Navîn (bo nimûne tirkî rehin) herwiha ketiye zimanên NîvgiravêÎberyayê jî: spanî rehén, portugalî refém, galîsî refén.

俘虏

roman: fúlǔ

人质

roman: rénzhì

בן ערובה

roman: ben aruba

בת ערובה

roman: bat aruba

인질 (人質)

roman: injil

заложник

roman: zalóžnik

抵押

roman: dǐyā

抵押贷款

roman: dǐyā dàikuǎn

按揭

roman: ànjiē

رهن

roman: rehn

رهن عقاري

roman: rehn 'eqarî

משכנתא

roman: mashkánta

ипотека

roman: ipotéka

υποθήκη

roman: ypothíki


amebî

text: Derheqî kurdanî Xorasanî de zî çend kesan qisê kerd. Mi rî çîko newe kurdî Xorasanî bîy. Xorasan ra 4-5 kesî amebî. Mîyanî înan di cînî zî bîy. Mi raya verên kurdî Xorasan dîy. Ey kurmancî qisê kenî û şîî yî. Merdim kurmancîye înan ra zaf rehet fam keno. Înan tarîx, nasname û muzîk kurdanî Xorasanî ser o teblîx pêşkêş kerdî.

ref: Seyîdxan Kurij: Hekarî de Konferansa Kurdolojî, Zazaki.net, 6/2011

etymology_text: Ji ameyene + biyene.


nêkerd

text: Panc rojî îta de kurdan ser o her çî bi şeklo azad ame qisêkerdiş. Seke Îbrahîm Seydo qisêkerdişî xo yê destpêkî de vatib, temayî polîtîk zî îta de ameyî qisêkerdiş. Mesela, neteweperîyê Hacî Qadirî Koyî ser o ame qisêkerdiş. Hancî bi nameyî “Kurdan Meselay Kurdan Senî Nuşt” yew teblîx estbi ke mesela kurdî hetî sîyasî ya ra analîz kerden. Cayê vatişî yo ke nê panc rojan de qet kesî midaxeleyî teblîxan, persan û qisêkerdişan nêkerd.

etymology_text: Ji nê- + kerdene.


nêwaştibî

text: Salon û dormareyî salon de qet polîs û leşker çînîye bî. Roja verên walîtîye texmîn kerdib ke protesti bibî, înan zanîngeh re teklîf ardib ke polîsan bişawî salon. La zanîngeh no teklîf red kerdib, yanî rektor û organîzatoranî konferans nêwaştib ke polîs yan zî leşker bîyero cayî konferans. Bi rastî mi xo îta de yew welatî Ewropa de yan zî Kurdîstanê Azadî de hîs kerd.

etymology_text: Ji nê- + westene.


vilaweke

text: Pênî na konferans de bi nameyî pîyerê qisêkerdoxanî konferansa kurdolojî ya yew vilaweke ameyî vilakerdiş. Qisekerdoxanî konferans zaf ehemîyet da na konferans ûwaşt ke nê konferansî inahawa birûmî, la înan eşkira kerd ke nê konferansî têna xo ser çare nîyî, ganî kurd sey heme neteweyanî dinya waharî heqanî xo yê mîlî û demokratîkan bî.

etymology_text: vila kerdene


waşt

text: Pênî na konferans de bi nameyî pîyerê qisêkerdoxanî konferansa kurdolojî ya yewvilaweke ameyî vilakerdiş. Qisekerdoxanî konferans zaf ehemîyet da na konferans û waşt ke nê konferansî inahawa birûmî, la înan eşkira kerd ke nê konferansî têna xo ser çare nîyî, ganî kurd sey heme neteweyanî dinya waharî heqanî xo yê mîlî û demokratîkan bî.


neşkabi

text: Îbrahîm Seydo Aydogan eynî roj verî nêmroj şibi endamanî TZP-Kurdî de qisê kerdibi. Ey armancê konferans ser înan de qisê kerdib, la o neşkabi înan îqnabikero.

etymology_text: Ji ne- + şkayene.


bikero

etymology_text: Ji bi- + kerdene.


nêame

text: Hancî yew roj cuwa ver Îbrahîm Seydo Aydogan, Celîlê Celîl, Tosinê Reşîd, Şahînê Bekirê Soreklî û çend kesî bînan pîya serekî şaredarî zîyaret kerd. La serekî şaredarî zî qet nêame salonê konferans

etymology_text: Ji nê- + ameyene.


vînî

text: Bernameyî Mehmud Kizil ra pey rektorî Zanîngehî Hekarî Prof. Dr. Îbrahim Belenlî qisê kerd. Prof. Dr. Îbrahim Belenlî va, eger yew roj Tirkîya de kurdolojî sey yew şaxî îlmîbîyero akerdiş, ganî laboratuwarî nê Hekarî bo û qisêkerdişî xo inahawa rûmna, “kulturî şarî kurd, şeklî ciwîyayîşî şarî kurd hêna hol na mintiqa de ameyo qorî kerdiş. Semed ke no kultur vînî nebo, ganî cigêrayox hol xebat bikerî. Na xebat encax kesî zanayê eşkenî bikerî, no kar karî merdimanî zanayan o. Ma hewl danî ke ardimî na xebat bikerî. Verî ke merdim bieşko derheqî yew gel de, derheqî yew cemat de karo îlmî bikero, ganî no şar neyero înkar kerdiş. Wext ke yew gel bîyero înkar kerdiş merdim neşkeno na gelî ser xebata îlmî bikero. Ez îta de gazî pîyerê rojnamewananî mintiqa, pîyerê cigêrayoxan kena ke makînayanî xo yê fotograf, hacetanî xo yê vengqeydkerdişî bigerî, şîyerî dewan materyal top bikerî û ma re bîyarî. Ma hedreyî înan re her qede ardim bikeri. Ma heme materyalanî înan bierni û arşîvê xo de qorî bikeri. Ma inahawa eşkenî nê materyalan pêşkêşî kesanî cigêrayoxan û zanayan bikeri.”


nebo

etymology_text: ne- + bo (< biyene)


bikerî

ref: Seyîdxan Kurij


neyero

glosses: neyê (neyêt, nehê, nehêt, neyêtin, nehêtin)

etymology_text: Ji ne- + ameyene.


weçînayîş

text: Weçînayîşê serra 2002 ra pey Çewlîg de AKP (Partîya Averşîyayîş û Edaletî) ravêşîr tu partî nêşa yew parlameter veco. Her weçînayîş ra pey AKP rayî xo hebîna zêde kerdî. AKP Çewlîg de her di weçînayîşanê peyênan de se ra hewtay ra zêdeyêr ray girewtî û rekorê Tirkîya şikit. Hîre wekîlê Çewlîgî estî, her hîrê zî di weçînayîşan de partîya AKP ra vecîyayî.

ref: Wehdet Sîwanij: Çewlîg de Serekê Sindoqan Mela yê, Zazaki.net, 6/2011


abacinates

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker abacinate


abalienates

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker abalienate


abandons

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera abandon.


abands

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker aband


abases

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera abase.


abashes

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker abash


abastardizes

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker abastardize


abastards

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker abastard


segnet

glosses: kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker segnen

glosses: kesê duyem pirrjimar dema niha ji lêker segnen


stella

audio: LL-Q652 (ita)-Ciampix-stella.wav


fames

pos_title: Formeke navdêrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-fames.wav


dens

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-dens.wav


os

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Roll-Morton-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-os.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Vaulque-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GAllegre-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Penegal-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ash Crow-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Madehub-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-os.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-os.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-os.wav


nix

glosses: Ecine yan canê avê (efsane), ne tişt.== Latînî ==


entrîka

glosses: lêb, hîle, dekûdolab, qîle, tedbîr û planên dizîkî

text: Wek Erdogan jî di axaftina xwe ya êvara 12-ê hezîranê de, li Balkona navenda Ak Partiyê a li Anqerê got hilbijartinê darbeya dawîn li wesayetgêran xist. Hêviya wan bi temamî şikiya ku ew karibin bi darbeyên eskerî, bi entrîkayên sîstema dadweriya bilind wesayetê bikin, pişta wan şikiya. Ew ê mihawele bikin ku bi riya partiyên siyasî ên wek CHP-ê, MHP-ê û beşek medyayê wesayetgêriyê rakin piyan lê êdî zor e.

ref: Mûrad Ciwan: Encamên hilbijartinên Tirkiyeyê, Netkurd.com, 6/2011

forms: entrîke

etymology_text: Bi rêya fransî intrigue ji îtalî intricare ji latînî intrico (tevlihev kirin).

hyphenation: ent·rî·ka


kulwar

text: Wek partiyeka mixalefeta li hember hukumeteka sê dewran helbet rêje ne serkeftin e. Lê li gor Kiliçdarogluyê ku hê salek berê, piştî buyera kasetekÜe Üu tasfıyekırına kadroyÜen kevn hat, partî ji kulvarekê derbasî yeka din kir, teşkîlatê partiyê jî di ser de hemî kadroyên kevn bûn û baweriya wan bi vê siyaseta nuh nedihat, encam dikare serkeftin be; ne ji bo CHP-ê, lê di nav partiyê de ji bo Kemal Kiliçdaroglu û hevalên wî.

forms: kulvar

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]couloir


tefrît

text: Ji aliyê din damara nuh a bi cumayên sivîl, Elçî, Altan Tan, mela û şêxan di kampanya hilbijartinê de, dikare rengekî nuh bide BDP-ê û tevgera kurd ku pirtir normalîze bibe, vegere ser taybetmendiyên xwe yên rastîn, ji çepîtiya qebe materyalist vegere ber bi tevgereka kitlewî ya navendî. Rengvedana pirdîtinî, peydabûna mefhûmên ”Îmralî”, ”Qendîl”, ”derva” û ”hundur” jî ê karibe rê veke ku di warê fikrî de BDP/PKK ji takerengiyê ber bi pirrengiyê ve biçe. Çûna Murat Karayilan a ba Şêx Abdurreman Neqşiyê Silêmaniyeyî piştî tehlîlên wî yên gelek şaş ên di kitêba wî ya nuh de; ”Bir Savaşin Anatomisi” ên li ser neqşîbendiyan, paşdevekişiyana ji tefrîtê ye.

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


rêzgir

glosses:
qîmetgir, qedirgir, rûmetgir, biîhtiram,
kesa/ê ku rêzê li kesekî yan tiştekî digire

text: Mesela cum’eyên sivîl û tendensa nuh a berpêçûna nirxên dînî ya BDP-ê gelek hêrsa Erdogan anî ku wî bi dezînformasyonên ”azana kurdî”, ”zerduştî” û ”pêxemberiya Öcalan” xwest kampanya kurdan zeîf bixe. Lê esas reweşa nuh divê pirtir kêfa Erdogan bîne, wî teşwîq bike ku BDP/PKK ji rengê kemalîzma ateîst ber bi sekuleriya demokratîk a rêzgira nirxên dînî ve biçe.

forms:
rêzgirtir (comparative)
herî rêzgir (superlative)
rêzgirtirîn (superlative)

etymology_text: rêz (qedir, qîmet, ihtiram) + -gir (< girtin)


sînerjî

glosses: qezenca ku bi hevkariya yan têkilkirina çend tiştan yan koman peyda dibe

text: Di bihêzbûna Blokê de rola yekîtiya kurdan û sînerjiya ku wê da civakê giring e, lê gava meriv li rewşa çepên tirk, rêjeya hemû versiyonên çep û sosyalîst; hetta partiyên rast û mihafezekar ên dervayî parlamentoyê dinêre, ew her du parlamenerên tirk ku ji Stenbolê û yê ji Mersînê ketin parlamentoyê her çendînmuhtemelen ê tendenseka cuda bidin grûba parlamentoyê a BDP-ê. Lê divê rastî jî bê eşkerekirin ku van hersê kesan di tepsiyeke zêrîn de parlamenterî ji destê berpirsên PKK-ê û BDP-ê girt. Hêza wan bi xwe muhtemelen ji %1-ê jî kêmtir e. Ew bi belaşî bi dengê kurdan çûn parlamentoyê. Ev, bi awayekî ji paradîgmaya îdeolojîk tê, ne encama îhtîyaciya rasyonalîteya kurdan, ne jî ya demokrasiya Tirkiyeyê ye.

etymology_text: Ji yewnaniya kevn συνεργία (hevkarî, alîkarî) ji σύν (hev-) + ἔργον (kar)

συνεργία

roman: synergía

σύμπραξη

roman: sýmpraxi


duşeş

glosses: (di lîstika tewlayê de) dema ku herdu zar dibin şeş anku bi hev re dazde

text: TRT Şaş û AKP Duşeş!

ref: sernavê nivîsarek Senger Îloz, Lotikxane.com, 6/2011

forms: duşes

etymology_text: ji du + şeş


nebêje

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /nɛbeːˈʒɛ/

hyphenation: ne·bê·je


nebêjin

ipa: /nɛbeːˈʒɪn/

hyphenation: ne·bê·jin


negotin

ipa: /nɛɡoːˈtɪn/

hyphenation: ne·go·tin


negotibe

ipa: /nɛɡoːtɪˈbɛ/

hyphenation: ne·go·ti·be


negotine

ipa: /nɛɡoːtɪˈnɛ/

hyphenation: ne·go·ti·ne


nabêjin

ipa: /nɑːbeːˈʒɪn/

hyphenation: na·bê·jin


Heyder

text: Serokê Komîsyona Bilind a Serbixwe ya Hilbijartinan li Iraqê Ferec Heyderî ragihand ku hikûmeta Herêma Kurdistanê biryar daye ji bo pêkanîna hilbijartina civatên parêzgehên herêma Kurdistanê, 30 mîlyar dînar bê terxankirin.

forms:
Haydar
(di bin tesîra tirkî de)
Hayder
(di bin tesîra tirkî de)
haydar
hayder
heyber

etymology_text: Ji erebî حيدر (ḧeyder, “şêr”).


gurintî

glosses: gotinên kesek dibêje daku kesek din bitirsîne:

forms:
guruntî
tirs
xof


nefsdest

glosses: kesê/a ku nikare li ser xwe zal be, wek çilek û li pey hestên xwe diçe


pêlox

glosses: demê rijî yan jî dar dişewitin û rengê wê sor dibe


metfînî

glosses: afik, tirş, şorbe (bi taybetî ji bacansorkan/firingiyan)

forms:
metfûnî
meftûne

ipa: /mɛtfiːˈniː/

hyphenation: met·fî·nî


neştergeriya sezeryen

glosses:
emeliyata qeyserî, sezeryen, neştergeriya qeyserî,
emeliyatkirina zikê dayikê bo derxistina zarokê tê de,
 welidandina zarokê ji zikê dayikê bi rêya emeliyatkirina zikê dayikê

text: Rojane gelek jin, bêyî li berçavgirtina bandorên xirab ên neştergeriya sezeryen û tenê ji bo rizgarbûna ji êşa zarokbûnê, ji bo neştergeriyê berê xwe didin nexweşxaneyênehlî. Li gor îstatîstîka nexweşxaneyên ji dayîkbûnê ya Hewlêr, rojane zêdetirî 100 zarok li nexweşxaneyê ji dayîk dibin. Ji wan jî sedî 25’ê bi neştergeriyê ji dayîk dibin. Lê li gor îstatîstîka Rêxistina Tendirustiya Cîhanê (WHO), li cîhanê rêjeya zarokbûna bi neştergeriyê, qasî nîva vê rêjeyê ye.

forms:
neştergeriya sezeryan
neştergeriya sezaryen

etymology_text: Ji neştergerî + sezeryen.

剖腹产

roman: pōufùchǎn

剖宫产

roman: pōugōngchǎn

ولادة قيصرية

roman: wilaada qaySaríyya

кесарево сечение

roman: késarevo sečénije

кесарево

roman: késarevo

καισαρική τομή

roman: kaisarikí tomí


ehlî

glosses: sivîl, medenî, ne hikûmî, şexsî, taybet, prîvat

forms: ahlî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: Ji ehl + -î


korpele

glosses:
bêçî, goştpere, fetûs, embriyon, cenîn, savak,
zarokên hê di zikê dayika xwe de

text: Neştergeriya sezeryen ji dayîkbûna korpele (zarokê hîn di zikê dayîka xwe de) a bi rêya vekirina zik û zarokdana jinê, piştî ji ber hinek sedeman jin nikare bi awayek xwezayî zarokê bibe pêktê. Daxwaza gelek jinan a li ser encamdana neştergeriya sezeryen, bazara nexweşxaneyên ehlî û pizîşkên wê germ kiriye. Bi taybet jî niha li nexweşxaneyên hikûmî, jinan pal didin ku qasî bikarin bihêlin bi awayek xwezayî zarok bibin.

胎儿

roman: tāi'ér

胎

roman: tāi

جنين

roman: janiin

حمل

roman: Haml

պտուղ

roman: ptuġ

עובר

roman: ‘ubbar

태아

roman: 胎兒

плод

roman: plod

έμβρυο

roman: émvryo


nezokî

glosses:
nezokbûn, rewşa jinên nezok,
tinebûna zarokan, nikarîna peydakirina zarokan

text: Aliyên xirab yênneştergeriya sezeryen... 4) Egera tûşbûna nezokiyê (jina zarokan naîne) zêde dike, bi taybet jî ger neştergeriyê zerer gihandibe mil û derdora malzarokê.

forms:
nezokîtî
nezoktî
nezan
nezayîn

etymology_text: Ji nezok + -î


dil hebûn

glosses: xwestin, viyan, hez kirin, niyet hebûn, li ber bûn, dil kirin

forms:
hil heyîn
dil hebîn


xweşhal

glosses: dilxweş, kêfxweş, dilşad, bextiyar, bextewer, razî

text: Wezîrê Xwendina Bilind û Lêkolînên Zanistî yê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Profesor Dilawer Ebdulezîz jî di civînê de xweşhaliya xwe derbirî û da zanîn ku li gor wî ew destpêşxweriya hikûmeta Tirkiyeyê û zanîngeha navborî dê bibe xaleke nû a werçerxan di pêwendiyên stratejî yên di navbera her du aliyan de.

glosses: şad, şadan, şa^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
xoşhal
xwaşhal
xuşhal
halxweş

etymology_text: Ji xweş + hal, kurmancîkirina soranî xoşhal.


şênber

glosses:
berceste, nêrbaran, mişexes, girgîn, berçav, konkret,
ne abstrakt yan teorîk yan sembolîk

text: Bloka Kurdî: Heta pêngavên şênber neyên avêtin em naçin meclîsê

forms:
şênbertir (comparative)
herî şênber (superlative)
şênbertirîn (superlative)

etymology_text: Ji şên + -ber.

конкретен

roman: konkreten

определен

roman: opredelen

конкретный

roman: konkrétnyj

υλικός

roman: ylikós

notes:
şênber bûn
şênber kirin
şênberbûn
şênberkirin
şênberbûyî
şênberkirî


xwînbexş

glosses: Kesa/ê ku hin ji xwîna xwe dide nexweşxaneyekê daku kesek din pê bêt dermankirin.

text: Li Bêtwênê grûpek 3 hezar xwînbexşan kom dike

forms: xwîndar

etymology_text: Ji xwîn + bexş.

кръводарител

roman: krǎvodaritel

αιμοδότης

roman: aimodótis


klebst

glosses: kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker kleben


mezbete

glosses: destûrname, girte, zabitname, manda, mandat, rapora fermî, belgename, tomarname

forms:
mazbata
mexbete


operasyonel

glosses:
xebatî, emelî, çalakî, operatîv, fîîlî, pratîkî,
têkildarî operasyonekê yan operasyonan

forms:
operasyoneltir (comparative)
herî operasyonel (superlative)
operasyoneltirîn (superlative)


bindîwar

text: Ev nêzîka mehekê ye bi fermana Serokê Herêma Kurdistanê, komîteyek bo yekkirin û reform û kêmkirina pasevanên berpirs û dezgehên hikûmetê û partiyan pêk hatiye û heya vêga jî hikûmet û parlamento li ser diyarkirina hejmara pasevanên berpirsên hikûmîli hev nekirine. Herwiha serokê Herêma Kurdistanê daxwaz ji Wezareta Navxwe û Pêşmerge kiriye, çiqas pêşmerge û pasevanên wan yên bindîwar (karmendê ku naçe ser karê xwe û meaş werdigire) û xeyalî hebin, navên wan bên rakirin.

glosses: karmendên ku naçin ser karê xwe lê meaşê xwe werdigirin

forms:
bindîwartir (comparative)
herî bindîwar (superlative)
bindîwartirîn (superlative)

etymology_text: bin- + dîwar. Bi wateya "karmendên kar nakin lê meaş werdigirin" ihtimal e ku di rastiya xwe de ne "bindîwar" lê bendîwar be ku nêzîkî bendewar e.


rexdik

glosses:
Kulindok, xirtik, dolmik, kulindir, kundir,
sebzeyek wek kulindan lê kesk û dirêjok e.

forms: kulind

etymology_text: Ji rexd + -ik.

ipa: /rɛxˈdɪk/

hyphenation: rex·dik


dellê

forms:
dellê
dellêt
dellêtin
delê
delêt
delêtin
ellê
ellêt
ellêtin
elê
elêt
elêtin


dellêtin

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina دەڵێتن (dellêtin).

forms:
dellê
dellêt
delê
delêt
delêtin
ellê
ellêt
ellêtin
elê
elêt
elêtin


rîtual

glosses:
rêûresm, dêlindêz, merasim, ayîn, resmiyet, seremonî,
civînek fermî yan formal bo pîrozkirina yan bibîranîna kesekî yan bûyerekê

text: Ez dê, bi birqên rojê, bi firtone û tofanên giran, bi babelîskên gurzên hesinî, an jî bi bend û bendekên şairane yên evînên wekî êşên zirav ji te re qet behsa ti tiştekê nekim. Ji bo xwe ji bêhêviyê rizgar bikim jî dê li ti rê û hêcetan negerim, rîtuala evînekê tenê dê li ber te dubare nekim.

ref: Mihemed Evdila: Belkê lemlîlazikê, Nefel.com, 6/2011

forms: rîtuel

شَعِيرَة

roman: šaʿīra

مَرَاسِم

roman: marāsim

طُقُوس

roman: ṭuqūs

արարողություն

roman: araroġutʻyun

ритуал

roman: ritual

พิธี

roman: pítee

τελετουργικό

roman: teletourgikó


cough

glosses: kux* {{#tag:phonos|{{#if:A light cough|A light cough|Deng}}{{#if:| ()}}|lang=en|text=|wikibase=|file=Kašlání autora (BxB - JdV).ogg}}

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-cough.wav


infection

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-infection.wav


kaars

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-kaars.wav


mirovxwerî

glosses: kanîbalîzm, xwarina mirovan ji alî mirovan ve, karê û awayê jiyana mirovxweran

glosses: kanîbalîzm, xwarina her cûn ajelan ji alî hevnifşan wan ve

glosses: hovîtî, dirindetî, nemirovatî, dehbetî, barbarî, zilm, zordarî, xwînmêjî

forms:
merivxwerî
mirovxurî
mirovxwerîtî

etymology_text: Ji mirovxwer + -î

канибализъм

roman: kanibalizǎm

同类相食

roman: tónglèixiāngshí

каннибализм

roman: kannibalizm

κανιβαλισμός

roman: kanivalismós


balafirrvanî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre balafirvanî.

ipa: /bɑːlɑːfɪrvɑːˈniː/

hyphenation: ba·la·firr·va·nî


çîrroknivîsî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çîroknivîsî.


ne-endam

etymology_text: * Ji ne- + endam

ipa: /nɛɛnˈdɑːm/

hyphenation: ne·en·dam


para-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

etymology_text: Ji yûnanî pará (pará, “li ber”).


zazaki

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-zazaki.wav


şelek

glosses:
zembîl, sebet, selik
(yên mezin yên ku mirov didin pişta xwe

text: Li Efrînê, gava jinek barekîêzingan an jî qijikan li pişta xwe bar ke, em ji wî barî re dibêjin şelek.

ref: Juan Hasnalo di koma Zimanê Kurdî ya Facebookê de, 7/2011

glosses: bar, piştî, tişta/ê ku kesek li ser pişta xwe hildigire (bi taybetî di wan zembîlan de

товар

roman: tovar

حمل

roman: Himl

عبء

roman: `ib'

բեռ

roman: beṙ

ноша

roman: nóša


waterless

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-waterless.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-waterless.wav


pinisîn

glosses: Ji bo giyanberan (mirov û ajal) pir bê hal û bê taqet ketin. Ji ber nexweşiyê jar û lawaz ketin

etymology_text: Guhertoya binisîn.


pinisîn

glosses: Ji ber tirsê sist bûn û paş vekişîn. Ji ber bêmaf û bêheq derketin sist bûn.


Kursan

glosses: a Kurdistanê li Rojhilata Kurdistanê, Sine

forms: korsan


dünya

text: Oğluna bakıp kendisinin dünyadaki en şanslı insan olduğunu düşünürdü.

etymology_text: Ji erebî دُنْيَا (dunyā).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dünya.wav

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dünya.wav


sorun

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-sorun.wav


cevap

etymology_text: Ji erebî جَوَاب (jawāb).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-cevap.wav


olmak

etymology_text: Ji osmanî اولمق (olmak).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-olmak.wav


öğretmen

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-öğretmen.wav


yazmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-yazmak.wav


başlamak

glosses: dest pê kirin, serfetihandin, serkûşandin, serfetih, sifteh, serkûş, serfetihîn, serkûşîn, serî ketin, serîketin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-başlamak.wav


inanmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-inanmak.wav


seçmek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-seçmek.wav


kabul etmek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kabul etmek.wav


kafa

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kafa.wav


anlamak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-anlamak.wav


hazırlamak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hazırlamak.wav


authentication

glosses: desthilatdar kirin, rayedar kirin, selahiyetdar kirin


himbiz

glosses:
bor, boş, mişe, stûr, qalind, ne firk, ne fir,
tiştên ku pir di nav hev re li cihekî teng

text: Qalin an qalind anko stûr, himbiz anko gellek nêzîkî hevdu [ne], wekî darên rêl an daristanekê, wekî davên mûyên serê mirovekî. Li beranber anko dijberî himbizê firr an tenik dihên bikaranîn: Piştî sih saliyê porê min tenik/firr bûye, lê berê himbiztir bû.

ref: Lezgîn Çalî di koma Zimanê Kurdî ya Facebookê de, 7/2011

forms:
hembiz
hevbiz
hivbiz
همبز

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

гъст

roman: gǎst

խիտ

roman: xit

густой

roman: gustoj


qijik

text: Bêguman li ser qijikê gelek bêjtin û gotin hene. Lome nebe, li ser Hadîseya Sîvasî jî hin gotin hene. Ku rêberê mirov qijik be, dê nikilê wî jî di nav gû de be.

ref: Adil Dûran, lotikxane.com, 7/2009

forms:
قژک
qijk
qijak

сарока

roman: saroka

сврака

roman: svraka

喜鹊

roman: xǐquè

عقعق

roman: ʿaqaq

կաչաղակ

roman: kačʻaġak

კაჭკაჭი

roman: ḳač̣ḳač̣i

עקעק

roman: oqoq

까치

roman: kkaji

сорока

roman: soroka

κίσσα

roman: kíssa


qijik

glosses:
Êzing, tirrik, terrik, hejik
dar û deviyên ku bo agirkirinê tên berhevkirin.

forms: qijk

柴火

roman: cháihuo

木柴

roman: mùchái

حطب

roman: Hátab

վառելափայտ

roman: vaṙelapʻayt

ցախ

roman: cʻax

लकड़ी

roman: lakaṛī

땔나무

roman: ttaelnamu

장작

roman: jangjak

дрова

roman: drová

καυσόξυλα

roman: kafsóxyla


tirrik

glosses:
êzing, qijik,
dar û terraşên zirav
(bi taybetî yên bo şewitandinê anku sotinê hatine berhevkirin)

glosses: hejik, terrik, hej^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
tirik
terik
terrik
terk
terrk
tirrk
tirk


bêaheng

glosses: neharmonîk, ne bi wayekî harmonîk, li dijî harmoniyê, antîharmonîk

forms:
bêahengtir (comparative)
herî bêaheng (superlative)
bêahengtirîn (superlative)


Johannes

glosses: Yehya, Yûhenna (kesayetiyeke dînî li gor îslam û mesîhîtiyê)


bzw.

glosses: kurteya beziehungsweise (anku, ango, yanî)


lange

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-lange.wav


popbêj

glosses: popvan, stranbêjê/a muzîka popê, hunermenda/ê popê

text: Popbêjê tirk ê binavûdneg Tarkan di çarçeweya Festîvala Ciwanan a fîrmayekê li Stadyuma Dicleyê a Diyarbekirê derket ser dikê.

ref: Netkurd.com, 7/2011

etymology_text: pop + -bêj, li gor forma stranbêj, dengbêj û hwd.


şelepûk

glosses: Kulilkek ku di wêne de tê xuyakirin (Ger hûn navê wê latînî û zanistî zanibin lê zêde bikin).

text: Giyayên mêrgan bi texlîtên weke pelex, kode, kirkor, lavlavk, tarîgan, şolik, gihareş, telik, kevlik û şelepûk dihatin binavkirin.

ref: Gurzek Gihayê Kode- Maşallah Milazgirî https://web.archive.org/http://candname.com/gurzek-gihaye-kode-masallah-milazgiri/ arşîv, candname.com, 23.02.2016


semanek

glosses:
çor, tîtav, qerqewil, qereqawil,
firindeyek ji binemala mirîşkan e û li nav zevî û bûstanan dijî
bi taybetî nêrên wan bi kilika xwe ya dirêj û pûrtê xwe yê rengîn keşxe ne

forms: سهمانهک

фазан

roman: fazan

аккха нIаьна

roman: aqːa nIäna

փասիան

roman: pʻasian

фазан

roman: fazán

φασιανόs

roman: fasianós

ipa: /sɛmɑːˈnɛk/

hyphenation: se·ma·nek


çor

glosses:
semanek, tîtav, qerqewil, qereqawil,
firindeyek ji binemala mirîşkan e û li nav zevî û bûstanan dijî
bi taybetî nêrên wan bi kilika xwe ya dirêj û pûrtê xwe yê rengîn keşxe ne

forms: چۆر


tîtav

glosses: Firindeyek ji binemala mirîşkan e û li nav zevî û bûstanan dijî bi taybetî nêrên wan bi kilika xwe ya dirêj û pûrtê xwe yê rengîn keşxe ne.

forms: تیتاڤ

قرقاول

roman: qereqavul

꿩

roman: kkwong


qerqewil

glosses:
semanek, çor, tîtav, qereqawil,
firindeyek ji binemala mirîşkan e û li nav zevî û bûstanan dijî
bi taybetî nêrên wan bi kilika xwe ya dirêj û pûrtê xwe yê rengîn keşxe ne

forms:
qereqawil
qerqewl
قهرقهول


ferec

text: Wateya ferhengî ya “ferec”ê rizgarbûna ji xem û derd û tengiyê ye. Lêbelê bi giştî ji bo xatûnên ko li ber zayînê bûn dihate bikaranîn. Metna tam ya “ferec” û wateya wê ya kurdî li jê re: “Ellahûmme ya farîcel ferec, weya men ‘îndehû mefatîhû-l ferec, emetûn mekrûbetûn, min ummetî Muhemmed. Rehîmellahû li men de’a leha bîl-‘afîyetî wel’ferec. Ellahûmme ferecûke qerîb we saîlû babîke layexîb. Elfatîhe!” “Xwedayo! Ew Xwedayê ko rizgarkerê ji tengiyê ye û rizgarkirina ji tengiya li ba Wî ye! Jineka ko ji ometa Muhemmed e di tengiyê de ye. Rehmet li wî be yê duaya xweşiyê û rizgarbûna ji tengiyê jê re bike. Xwedayo fereca Te nêzîk e, yê ji deriyê Te daxwazê bike naxusire. Elfatîhe!” Dema zayînê jina ducanî nêzîk dibû, bi îfadeya botiyan dema jina yekê dikete ser destê pîrekan, hema mêrê wê diçû ba mele û tika jê dikir ko ew bo xatûna wî ya ko di tengiyê de ye “ferec”ekê bixwîne. Meleyê gewr jî dest xwe de diçû ser minareyê û qîr dikir “Ellahûmme ya farîcel fereeeec!” û di demeke kin de yan hin pere distand û ji hêla madî ve heceleka/qezenceka wî çêdibû yan jî li gorî xwe mineteka mezin ya ji wan pereyan jî zêdetir datîna ser pişta wî rebenî û bi vî awayî ji hêla manewî ve qezenceka wî ya cihêreng çêdibû. Ew jina li ber zayîna hinde li ber dilê mêrê xwe eziztir ba, yan jî nestêle ba çûna mêrê wê ya ba meleyî zûtir çêdibû. Dema ferec dihate xwendin jî yê lê guhdarî dikirin bêyî ko zanibin ka ew jina di tengiyê de kî ye, jê re dua dikirin û digotin: Ji xwe armanc ji danxwendina ferecê jî ew bû ko da xelk jê re dua bikin. Lê paşê xelkê ji hev pirsiyar dikir “gelo ew fereca hatîbû xwendin yê kê bû?” û ji hev û din re digotan ko ew ferec bo kîjan jinê tête xwendin. Car dibû ko ji yekî zêdetir jî ferec bihate xwendin. Heta digotin “Vaye me çend ferec dane xwendin jî lê hêjan jî jinik rehet nebû ye.”

ref: Abdulkadir Bîngol: Kevneşopîyeka me ya wendabûyî: ferec, Nefel.com, 7/2011

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


bernamesaz

glosses:
derhêner, derîner,
çêkerê/a bernameyekê yan hin bernameyan (şowan, şanoyan, CDyan û hwd)

text: Li Tirkiyeyê, bernamesazê televîzyonê Eyûb Demîr, diyar kir, kurd bi laqirdî û henekan, êş û elemên xwe kêm dikin. Demîr wiha got, “Ji ber vê min, mîzah (laqirdî) hilbijart.” Eyûb Demîr, ku niha li TRT Şeşê de, bernameya “Henek Menek”ê pêşkêş dike, bersiva pirsên AKnewsê da.

ref: Aknews.com, 7/2011

forms: بهرنامهساز

etymology_text: Ji bername + -saz.

监制

roman: jiānzhì

出品人

roman: chūpǐnrén

制作人

roman: zhìzuòrén

制片

roman: zhìpiān

продюсер

roman: prodjúser

నిర్మాత

roman: nirmāta


qitbarûd

glosses: Firindeyeke piçûk lê tije ye. Li nav erda tixum û tovan, kêzikan û kurman dixwun. Hêlîna xwe jî li ser erdê û piştî ku axê piçekî dikolin li bin pûş û devîyan çêdikin.Dikarin ji bo demekî kurt û ji nişkave gelek caran bifirin. Hinek cûrên wan mesafeyên dirêj difirin. Hêkên wan pitik pitikîne

forms: kerro

пъдпъдък

roman: pǎdpǎdǎk

鹌鹑

roman: ançûn

سمان

roman: seman

بلدرچین

roman: beldirçîn

بدبده

roman: bedbede

перепел

roman: perepel

перепел

roman: piripel

ορτύκι

roman: ortýki


quail

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-quail.wav


bıldırcın

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bıldırcın.wav


deploy

glosses: damezrandin, cêgîrkirin, cêgîrbûn, danan


nineteen

pos: num

pos_title: Hejmar

forms:
one
two
three
four
five
six
seven
eight
nine
ten
eleven
twelve
thirteen
fourteen
fifteen
sixteen
twenty
thirty
forty
fifty
sixty
hundred
thousand
million
milliard

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-nineteen.wav


bêdestûr

text:
Bi zehrê xwe me me'mûr bikî
Tenha me bêdestûr bikî
Mehrem serayê hor bikî

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
bêdestûrtir (comparative)
herî bêdestûr (superlative)
bêdestûrtirîn (superlative)


bêizin

glosses: bê destûr, bê hebûna izinê, bê hebûna destûrê

forms:
bêizintir (comparative)
herî bêizin (superlative)
bêizintirîn (superlative)


bidestûr

forms:
bidestûrtir (comparative)
herî bidestûr (superlative)
bidestûrtirîn (superlative)

etymology_text: Ji bi- + destûr.


tîtavgir

glosses: kesê/a ku tîtavan digre, kesê vî karî dike


concert

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-concert.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-concert.wav


pisîkhez

etymology_text: :pisîk + -hez

ipa: /pɪsiːkˈhɛz/

hyphenation: pi·sîk·hez


zarrokhez

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre zarokhez.


muzîkhez

ipa: /mʊziːkˈhɛz/

hyphenation: mu·zîk·hez


elkolhez

etymology_text: :elkol + -hez

ipa: /ɛlkoːlˈhɛz/

hyphenation: el·kol·hez


avcehez

ipa: /ɑːvd͡ʒɛˈhɛz/

hyphenation: av·ce·hez


vodkahez

etymology_text: :vodka + -hez

ipa: /voːdkɑːˈhɛz/

hyphenation: vod·ka·hez


balafirrhez

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre balafirhez.


cats

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-cats.wav


dogs

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dogs.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-dogs.wav


books

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-books.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-books.wav


hesphez

etymology_text: * Ji hesp+-hez

ipa: /hɛspˈhɛz/

hyphenation: hesp·hez


operahez

etymology_text: :opera + -hez

ipa: /oːpɛɾɑːˈhɛz/

hyphenation: o·pe·ra·hez


qijavij

text: bûka gundî gevedij e. (giyayê hewşê tehl e)

ref: ji gotinên pêşiyan

text: ...mirofekî rihspî û bi gijûvij hat.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 72

forms:
qijavijtir (comparative)
herî qijavij (superlative)
qijavijtirîn (superlative)
قژاڤژ
gevegij
qeveqij

etymology_text: qij + -a- + vij


hirçok

glosses: pêlîstokên / yarîkên bi dirûvê hirçên biçûk

text: Hirçoka min

ref: navê bloga Şîlan Diljen derbarê destpêka jiyana keça wê Jîndayê, hircok.blogspot.com, 2009 - 2010

forms: هرچۆک

etymology_text: Ji hirç + -ok

泰迪熊

roman: tàidíxióng

плюшевый мишка

roman: pljuševyj miška

டெடி கரடிக்குட்டி

roman: ṭeṭi karaṭikkuṭṭi


hirçên gewr

glosses: Cûnek hirçan e ku bi taybetî li Amerîkaya Bakur dijî.

etymology_text: Ji hirçên + gewr.

гризли

roman: grízli


hirçên spî

glosses: Cûnek hirçên spî û girs e ku bi taybetî li devera qutba bakur dijî.

etymology_text: Ji hirçên + spî.

бялата мечка

roman: bjalata mečka

北极熊

roman: běijíxióng

սպիտակ արջ

roman: spitak arǰ

ᐧᐋᐸᔅᒄ

roman: yaapaskw

белый медведь

roman: bélyj medvéd’

துருவக் கரடி

roman: turuvak karaṭi

หมีขั้วโลก

roman: mĕe kûa lôhk

πολική αρκούδα

roman: polikí arkoúda


hirçên belek

glosses: Cûnek hirçên reş û spî ye ku bi taybetî li Çînê dijî û tenê bi giyayê bambû debara xwe dike.

etymology_text: Ji hirçên + belek.

панда

roman: panda

熊猫

roman: xióngmāo

猫熊

roman: māoxióng

大熊猫

roman: dàxióngmāo

مۈشۈكئېيىق

roman: müshük'ëyiq

หมีแพนด้า

roman: mi-pan-da


jaj

glosses:
Giyayek beyar yê bêhnxweş û xwerbar e
 ku belg û bistîkên wî bi terrî bi taybetî bo çêkirina jajî têkilî nav penîrî tê kirin û tovê wî jî bo çêjdanê tevî hin xwarinên din tê kirin.

forms: ژاژ

etymology_text: Hevreha farisî ژاژ (jaj), ji zimanên îranî. cacık (xiyarmast ya tirkî yekser û τζατζίκι (xiyarmast) ya yûnanî bi rêya tirkî ji kurdî ne. Bi rêya yûnanî ev gotina kurdî yan jî peyva ji wê jajî bi forma xwe ya yûnanîkirî tsatsiki bi wateya xiyarmast ketiye pirraniya zimanên dinyayê.

ким

roman: kim

тмин

roman: tmin

ipa: /ʒɑːʒ/

hyphenation: jaj