homurdamak

glosses: mirqandin, himehim kirin, himînî kirin, xurminî kirin, çewteçewt kirin, pilewil kirin, bilebil kirin

glosses: urtîn kirin, urteurt kirin (ji bo yê hirçê)

glosses: ringering kirin, xirexir kirin, ringering jê çûn, xirexir jê çûn


homurdanma

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: mirqandin, himîn, xumîn, himehim, xurmîn, çewteçewt, pilewil, bilebil

glosses: ringering, xirexir (ji bo amyar, amraz û tiştên wisa)


homurtu

glosses: himînî, pilewilî, xumînî, mirqînî, xurmînî


homurtusuz

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: bêhimînî, bêpilewilî, bêmirqînî, bêxurmînî

glosses: bêringînî, bêxirînî (ji bo dengê hacet û amyaran)


hoplama

glosses: çindik, lotik, hol, tûl, çing, firqas (ji ber kefe an jî leystikê)


hoplamak

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: hol bûn, çidik dan, lotik dan, tûl dan, firqas dan (ji ber kêfe an jî leystikê)


hoplatmak

glosses: avêtin hilobiyan, hilavêtin (gava ku mirov bi zarokên biçûk şad dibe û wan ber bi hewayê ve hildiavêje)


hoplaya hoplaya

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: bi çindikan, bi lotikan, bi tûlan, bi çindikdanê


hoppa

glosses: çirtik, hirhop, huphup, vitik, hop, xirxop, tiredîn


hoppaca

glosses: çirtikî, hirhopî, vitikî, huphupkî, tiredînkî


hoppala

glosses: de yellah, ha yellah (ji bo zarokan ku cesaretê bidine wan tê gotin)

glosses: de were ha, de haydê, helah (di rewşa şaşwazî û lomekirinê de)

text: Hoppala, bu nereden çıktı?


hor bakmak

glosses: kêmî xwe dîtin, lomandin, xore, xorandin, xorekirin, xoretî


hor kullanmak

glosses: ji hev de xistin, ji hev de peritandin (tiştek bêhimetî bi kar anîn)


hora

glosses: cerbeze (govendek e ku gelek kes bi destê hev digirin û dileyîzin)


horasani

glosses: xorasanî (celebek şaşika seyda ûeleyan e)


horlamak

glosses: kirin xirînî, xirînî kirin, pirxîn, xirexir kirin

text: Sen uykuda horluyor musun?

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-horlamak.wav


horon

glosses: bêhn (tişta ku mirov bi poz anku difinê pê dihese)


horon

glosses: Çeşîdekî govendê ye ku pirtir li nav lazan tê leyîstin.

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?].


horoz

glosses: dîkik, dîklok, çakûç (ji bo çekên agirbar)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-horoz.wav


horoz ağırlık

glosses: di boks, gulaş û halterê de giraniya ku mîna


horoz gibi

glosses: tu dibêjî qey dîkê qoqo ye (ji bo mêrên qubede)


horoz gözü

glosses: riwekek ji familyeya bexdenûsan ku kulîlkên wê spî an jî pembe ne


horoz siklet

glosses: di boks, gulaş û haltere de giraniya ku mîna


horoz ötmek

glosses: dîk bang dan, dîkil azan dan, dîk qîk kirin, dîk xulxulîn


horozlanmak

glosses: xwe gij kirin, guh bel kirin (weka dîkan xwe gij kirin, qubedetî kirin)


horozlar ötmek

glosses: dîkên sibehê lê dan, dîkên serê sibehê xulxulîn, dîkê sibehê bang (an jî azan) dan


horozu çok olan köyde sabah geç olur

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: berxa li ber du maka, ji birçîna li helaka


hortum

glosses: xortim, nikul (ji bo poz û nikulên ajalan, mîna filan)

glosses: gerdebil, xortim, xortom (ew tiştê plastîk ku li mislixên avê û hwd dixin)

glosses: babilîsk, balîsok, babelîsk, bagêje, gilêle, babîsok, bageran, balistok, balbalîsk (gava ku hewa an jî av li dora xwe dizivire û wekî stûnekî bi jor de hildibe)

glosses: lûle (bi giranî ji bo yên hesin û cam tê gotin)

glosses: belênek (ji bo misinê avê jî tê karanîn)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hortum.wav


hortum sıkmak

glosses: xortim lê kirin, bi xortimê av li agir kirin


horul horul

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Horul horul uyuyor.


hotoz

glosses: kimşik, kofî, popîn (pûrta li ser serê teyrê tawis ûirîşkan)


hovarda

glosses: destbelav (kesê ji bo kêf û zewqê pere xerc dike)

glosses: tolaz, tewlaz, jinbaz, qopik, xweberda, doxînsist, pûşilpîs (ji bo mêran)


hovardalık

glosses: tolazî, tewlazî, qopikî, jinbazî, xweberdatî, pûşilpîsî


hoş bulduk

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: Tu di nav xweşiyê de bî, tu di nav xêrê de bî, xêredar bî (bersiva gotina "tu bi xêr hatî" ye)


hoş geldiniz

glosses: hûn bi xweşî hatin, hûn bi xêr hatin, hûn bi xêr û xweşî hatin, hûn bi serçavan hatin, hûn bi serseran hatin


hoşgörülü

glosses: xweşbîn, xwedî xweşbînî, xwedî rêbuwarî, bimusamaha


hoşlanmak

glosses: hez jê kirin, kêfa (yekî) jê re hatin, jê hez kirin, li xweşê hatin (an jî çûn)

text: Biliyorsun ki ben siyasetten hoşlanmam.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hoşlanmak.wav


hoşnut

glosses: dilxweş, kêfxweş, xweşhal, dilniya, razî, xoşnûd


hoşnut etmek

glosses: dilxweş kirin, kêfxweş kirin, xweşhal kirin, xoşnûd kirin, razî kirin


hoşnut olmak

glosses: dilxweş bûn, xweşhal bûn, xoşnûd bûn, razî bûn


hoşnutluk

glosses: dilxweşî, kêfxweşî, xweşhalî, razîbûnî, xoşnûdî


hoşnutsuz

glosses: nevîn, nedilxweş, nekêfxweş, nexweşhal, nerazî, nexoşnûd


hoşnutsuzluk

glosses: nevînî, nedilxweşî, nekêfxweşî, nexweşhalî, nerazîtî, dilmanî, nexoşnûdî


hoşsohbet

glosses: axiftinxweş, sihbetxweş, xweşsihbet, qezîxweş, xeberxweş


hoşuna gitmek

glosses: li xweşiya (yekî) hatin, li xweşiya (yekî) çûn, lê xweş hatin, pê xweş bûn, li xweşa (yekî) hatin, li xweşa (yekî) çûn


hoşça kal

glosses: bimîne di xweşiyê de (an jî bimînin di xweşiyê de), bi xatirê te (an jî bi xatirê we)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hoşça kal.wav


hristiyanlaşma

glosses: filehbûn, Îsawîbûn, mesîhîbûn, xiristiyanbûn, mexînbûn


hristiyanlaşmak

glosses: bûn fileh, bûn îsawî, bûn mesîhî, bûn xiristiyan, bûn mexîn


hristiyanlaştırma

glosses: filehkirin, îsawîkirin, mesîhîkirin, xirîstiyankirin, mexînkirin


hristiyanlaştırmak

glosses: kirin fileh, kirin îsawî, kirin mesîhî, kirin xiristiyan, kirin mexîn


hristiyanlık

glosses: filehî, filehtî, îsawîtî, mesîhtî, xiristiyanî

glosses: alema filehiyê, alema filehan, alema xiristiyanan


hu

glosses: hê (di wateya 'li min binêre, tu li ku yî' de)

glosses: hû (di nav derwêşan de gotina selavkirinê)


hububat

glosses: (piraniya heb e) dexl, tebare, dexl û zad, dexl û dan


hudut dışı etmek

glosses: dersînorî kirin, dertixûb kirin, welatderî kirin


hudutsuz

glosses: bêsînor, bêtixûb, nesînorkirî, netixûbkirî


hukuk

glosses: hiqûk, qanûn (hemû qanûnên ku civakê sererast dike û hikmê dewletê tîne pê)

glosses: hiqûq (zanista ku van qanûnan ji xwe re dike mijar)

glosses: hiqûq (beşa qanûnan a ku pêwendiya wê bi sizadanê nîn e, bi dan û stendina heq û hiqûqan bilî dibe)

text: Hukukumdan vaz geçmem.

etymology_text: Ji erebî حُقُوق (ḥuqūq).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hukuk.wav


hukuklu

glosses: hiqûqvanî (kesê ku xwendekarê fakulteya hiqûqê ye)


hulus çakmak

glosses: meleqî kirin, şalûsî kirin, xweşekî kirin


hulâsa

glosses: kurte, kurtasî, xulase, kurtebirî (bi kurtî naveroka tiştekî)

text: Sütteki yağ hulâsası.


humbara ocağı

glosses: tofa leşkeran a ku qûmberan çêdike an jî di şer de wan bi kar tîne


humbaracı

glosses: qûmbereavêj, xumberevan (leşkerê ku qûmbereyan bi kar tîne)


hummalı

text: Tiyatroda hummalı bir çalışma vardı.


hurafe

glosses: çewtbawerî, vajbawerî, xurafe (bîr û baweriyên tewş û vala ku paşê ketine nav dîn)

etymology_text: Ji erebî خُرَافَة (ḵurāfa)


hurda

glosses: xurde, xurdik, xure (tiştê ku parçe wesle bûye, ji hev de ketiye)

glosses: xurde (tiştê ku hingî ziyan gihîştiyê bêkêr bûye)

text: Altında bir tane hurda bir araba var.


hurdahaş etmek

glosses: xurdexaş kirin, hûrxweş kirin, parçewesle kirin, helûhûrî kirin


hurdahaş olmak

glosses: helûhûrî bûn, xurdexaş bûn, parçewesle bûn


huri gibi

glosses: eynî horî ye (ji bo keç û jinên sspeb û bedew)


hurufat

glosses: xurûfat (qalibên herfan, ji bo çapkirinê)

glosses: xurûfat (hemû cureyên tîpan ku di karê tîprêziyê de tê bikaranîn)


hurufilik

glosses: mezhebeke ku ji herfên Quranê hin mane û hikman derdixin


hususi

text: Hususi eşya.


hususiyet

glosses: taybetî, gevvşenî, taybetmendî, xusûsiyet


huy

glosses: xûy, kurm, mişwar, xislet, sem, cir, xeyset.

text: Can çıkar da huy çıkmaz.

glosses: mişwar, kurm, xûy, micir, adet, tebîet (ji bo tiştê ku bûye mîna adet)

etymology_text: Ji farisî خوى (xūy).


huy edinmek

glosses: ji xwe re kirin kurm, ji xwe re kirin mişwer, ji xwe re kirin xûy


huylanmak

glosses: bi xwe şik bûn, jê re şubhe çêbûn, jê re şik çêbûn, jê re saw çê bûn

text: Ayak sesleri duyarak huylanmış sabaha dek uyumamış.

text: Adamı görür görmez huylandı.

glosses: jê enitîn, çixrî bûn, xidîkî bûn, jê xûy girtin, xûy pê ketin, xurîtîka (yekî) hatin, xurîtîk hatin (yekî), qîdîq hatin (yekî), qîdîq jê hatin

text: Diş gıcırtısından huylanıyor.


huylu

text: Babasından daha iyi huylu birisi.

text: Kötü huylu bir çocuk.

glosses: cinoqî, cinoyî, şemûs (ji bo heywana tirsonek)

text: Huylu at.


huysuz

glosses: cirnexweş, bêcir, cirxerab, serkêş, xûynepak, bêxulq, arûnî, berzeq, şemûs, tebîetnexweş, exlaqnexweş (kesê ku muemeleya bi wan re ne xweş e)


huysuz olmak

glosses: cirnexweş bûn, exlaqê (yekî) ne xweş bûn, bêxulq bûn


huysuzca

glosses: bêcirane, xûynepakane, bi cirnexweşî, bi bêcirî, bi serkêşî, bi xûynepakî


huysuzlanma

glosses: cirnexweşîbûn, bêcirîbûn, serkêşîbûn, arûnîbûn, bêxulqbûn, xûynepakîbûn


huysuzlanmak

glosses: cirnexweşî bûn, bêcirî bûn, serkêşî bûn, arûnî bûn, şemûsî bûn, bêxulq bûn, xûynepakî bûn, moc pê girtin


huysuzlaşma

glosses: cirnexweşbûn, bêcirbûn, serkêşîbûn, arûnîbûn, xûynepakbûn


huysuzlaşmak

glosses: cirnexweş bûn, bêcir bûn, serkêşî bûn, arûnî bûn, bêxulq bûn, xûynepak bûn

text: Çocuk büyüdükçe huysuzlaşıyor.


huysuzlaştırma

glosses: cirnexweşkirin, bêcirkirin, serkêşîkirin, arûnîkirin, bêxulqkirin


huysuzlaştırmak

glosses: cirnexweş kirin, bêcir kirin, serkêşî kirin, arûnî kirin, bêxulq kirin


huysuzluk

glosses: cirnexweşî, bêcirî, serkêşî, xûynepakî, cirxerabî, arûnîtî, bêxulqî, tebîetnexweşî, exlaqnexweşî


huysuzluk etmek

glosses: cirnexweşî kirin, serkêşî kirin, arûnîtî kirin


huyu huyuna suyu suyuna

glosses: Guhartoyeke huyu huyuna suyu suyuna uygun.


huyuna suyuna gitmek

glosses: bi destê (yekî) re çûn, bi destê (yekî) re hatin


huyundan vazgeçmek

glosses: kurmê xwe terikandin, terka kurmê xwe kirin


huyunu bilmek

glosses: bi kurmê (yekî) zanîn, bi exlaqê (an jî tebîetê yekî) zanîn


huyunu düzeltmek

glosses: cira xwe xweş kirin, kurmê (an jî tebîetê) xwe xweş kirin


huzur

glosses: xweşî, aramî, asûdetî, hêmin, hizûr (dilrihetî, seqirandina serî)

text: Mahallenin huzurunu kaçırdılar.

text: Sizin huzurunuzda bunu söylüyorum.

text: Huzurunuza çıkmak istiyorlar.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-huzur.wav


huzur hakkı

glosses: pereyê ku didin heyeta ku ji bo hela tiştekî li hev rûniştine


huzur vermek

glosses: kêfxweşî dan, dilrihetî dan, hizûr dan (yekî)


huzurunu kaçırmak

glosses: xweşî ji (yekî) re nehiştin, hizûr ji (yekî) re nehiştin, aram lê birîn


hâd

glosses: lêçêr, lêşixul (ji bo nexweşîna ku zû bi pêş dikeve)

glosses: rageş, aşirî (ji bo rewşên mîna qeyran, bernebihêrî, bêaqûbetî)


hâdise

glosses: bûyer, qewam, teşqele, bûniş, gertev, hadîse

glosses: bûn, qewm, diyarde, xuyangî, hewl, hewale


hâkim

text: Şehrin hâkimi.

text: Mahkemede hâkimin karşısında sus pus oldu.

glosses: pêkar, serdest, hakim (ê ku bi xwe, bi zimanê xwe dikare)

text: Eşine hâkim birisi.

glosses: serbest, serdest (ê ku di kar û barê xwe de jêhatiye)

text: Dile hakim bir yazar.

text: Denize hâkim bir köşk.


hâkim olmak

glosses: serdest bûn, serwer bûn, hakim bûn (kirin bin deste xwe)


hâl

glosses: rewş, timtel, hal (tevahiya mercên ku kesek an jî tiştekî ku tê de ye, an jî tevahiya wesfên wî kesî an wî tiştî)

text: Herkes hâline göre bir hediye verdi.

text: Senin bu hâline bir anlam veremiyorum.

text: Bu hâlde bir şey yapamam.

glosses: hal (di maneya pertav, taqet û mecal de)

text: Dışarıya çıkacak hâlim yok.

text: Başına ne hâller geldi.

glosses: irase, hal (cihê sergirtî ku lê tiştên wekî mêwe, zerzewat û qatix têrî fîrotin)


hâlâ

glosses: hîn jî, hîna, hîn hê, hêna, hêj, hêja, hêjta

text: Seksen yaşına geldi, halâ hafızası yerinde.

text: Hala o masal.


hâsıla

glosses: encam, akam, hasila (encama ku di dawiya karekî de bi dest ketiye)


hâsılat

text: Bu günkü dükkanın hâsılatı az.


hâsılı

glosses: bi kurtasî, puxteya gotinê, hasilî kelam


hâşâ

glosses: heşa, qethî (dide nimandin ku tiştekî, rewşekê hîç napejirîne)

glosses: dûrî, heşa (gava ku ji tiştekî dînî tê behskirin, tê gotin)

text: Hâşâ, Allah bir olacağı yerde iki olsaydı


hödük

text: Hödük alınlı.


höllük

glosses: xweliya sor (xweliya ku berê dikirin binê zarokan)


hörgüç

glosses: hawîd, kopare, qopik, milik, kilik, hêcin (ji bo hêştiran)

text: Deve hörgücü.


höst

glosses: şoş (ji bo sekinandina hesp û hêstiran) ho (ji bo sekinandina çêlek û dewaran)

glosses: hoş, hoş kero (bi awayekî qebe deng li yekî kirin)


höt

glosses: hut, hişt (ji bo geflêxwarinê, tirsandinê)


höyük

glosses: gir, tepik, til, tilm, tilik, mitik (cihê bilind ê ku ji kavilbûna avahiyan hatiye pê)

glosses: gir, girik, mit, mitik, tûm, tilik, kepel, diz, tepik, qot, qotik (girê ji xweliyê)


höşmerim

glosses: helawa penêr, cure helawek e ku ji penêrê teze yê bêxwê, ardê birine tê çêkirin


hücre

glosses: çavî, çavik, hicrik, hicrok, silûk (odeya biçûçik)

glosses: malik, xane, hucre (odeya biçûk a ku girtî an jî cezaxwarî tê de bi tenê dimînin)

glosses: komik (civata rêxistineke siyasî ku bi awayekî veşarî kar û barên xwe dikin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hücre.wav


hücum

glosses: hêwirîn, piçikîn (li cihekî kom bûn, li hev kom bûn)

glosses: êrîş, hicûm (ji bo êrîşkirinê ferman kirin)


hükmü geçmek

glosses: hikmê (yekî) derbas bûn, hikmê (yekî) bihurîn, gotina (yekî) derbas bûn

text: Kışın hükmü geçti.


hükmü parasına geçmek

glosses: bi pereyê xwe karin kirin, bi pereyê xwe karin xeber dan


hükmünde olmak

text: Kaynata, baba hükmündedir.


hüküm

text: Mahkemenin hükmü.

text: Kışın hükmü geçti.


hüküm sürmek

text: Başbakan olarak yirmi yıl hüküm sürdü.

text: Kış bu sene hüküm sürdü.


hükümdar

glosses: fermandar, ferwerdar, ferwermend, hikumdar


hükümdarlık

glosses: qiralgeh (welatê di bin destê hikumdar de)


hükümet

glosses: hikûmet (hemû dem û dezgehên birêvebirinê)

text: Osmanlı hükümeti zamanında.

forms: hükûmet

etymology_text: Ji osmanî حكومت (hüḱumet), ji erebî حُكُومَة (ḥukūma).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hükümet.wav


hükümet darbesi

glosses: wergerandina hikûmetê, ji kar xistina hikûmetê


hükümet etmek

glosses: hikm kirin, serwerî kirin gibi kesê pir xurt ku her daxwaza xwe dikare bîne cih


hükümlü

glosses: cezaxwarî, cezagirtî, hikumxwarî, mehkûm


hükümran

glosses: serwer, fermanrewa, ferweran, zal, zoran, hikumran


hükümranlık

glosses: serwerî, fermanrewatî, ferweranî, hikumranî


hükümsüz

text: Bu yasa hükümsüz.


hümanist

glosses: mirovhez, mirovperwer, mirovperest, humanîst


hümanizm

glosses: mirovhezî, mirovperwerî, mirovperestî, hûmanîzm


hümayun

glosses: hümâyûn (tiştê ku bi padîşah re têkildar e)

glosses: hemayûn (meqamê ku qerarê wê li ser perdeya dugahê ye)


hünkârbeğendi

glosses: xwarina balîcanê şeliqandî ku goştê bi ava firingiyan datînin serê


hür

etymology_text: Deyn ji erebî حُرّ (ḥurr, “azad”).


hürmetkar

glosses: giramgir, rêzgir, rûmetgir, qedirgir, hurmetkar


hürriyet

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hürriyet.wav


hürya

glosses: gur (gava ku çend kes bi hev re têkevin cihekî an jî jê derkevin)


hürya etmek

text: Hürya edip içeriye girdiler.


hüsnükuruntu

glosses: tebîreke baş lê xistin (rewşekê li gor dilê xwe şîrove kirin)


hüthüt

glosses: silêmanê dunikul, dodoyê dunikil, dawudê dunikul, dîksilêman, hudhudk, hudhud (Upopa epops)


hüzzam

glosses: di muzîka Tirkî de meqamê di perdeya sêgahê de ye


hüzün

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-hüzün.wav


hüzünledirme

glosses: kedirandin, kewgirandin, hizinandin, hedinandin


hüzünleniş

glosses: kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznîbûn (kar û awayê kedirînê)


hüzünlenme

glosses: kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznîbûn, hedinîn


hüzünlenmek

glosses: kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznî bûn, hedinîn


ı

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: Tîpa yazdehemîn a alfabeya Tirkî ye ku ji aliyê denganiyê ve dengdêreke stûr û dûz û teng e.


ıbret almak

glosses: zende girtin, honawerî girtin, zende man, zendemayî bûn, ibret girtin


ıhlamur

glosses: axlemûr (kulîlka vê riwekê ya bêhndar ku tê hişkkirin û wekî çayê tê vexwarin)


ıhtırmak

glosses: nîxandin, êx kirin, nîx kirin (ji bo hêştir ango deveyan)


ıkınmak

glosses: intîn, kirin intînî, int dan xwe, birî dan xwe, birh dan xwe (ji bo ketina ber tengiyê)

text: İyice ıkın.


ıklamak

glosses: kirin intînî, kirin iftînî (di binê bar de bi zorekê hilm dan û stendin)

glosses: helkehel pê ketin, kirin helkînî (di dema girînê de)


ılgar

glosses: nijde (bi çargavê hespê xwe ji nişka ve ajotin ser dijmin)


ılgın

glosses: kifêrî, gers, gez, saqol, seqawîn (Tamarix)


ılgıt ılgıt

glosses: nermenem, hêdî hêdî (ji bo wezîna ba û herîkînê)


ilhak

glosses: tevîkirin, berîserdan, bestandin, îlheq, îlhaq


ılık

glosses: tênşîr, şîregerm, şîrgerm, çêrme, tînegerm, tîngerm, tînşîrî, şîloz, bizare, sarsu, xovan


ilik gibi

glosses: eynî mêjî ye (ji bo tişt ku pir gihîştiye, pijiyaye)

glosses: eynî lemba ye (ji bo jin an jî keçika bedew)


ılıklaşma

glosses: şîregermîbûn, tînegermîbûn, çêrmebûn, şîrokîbûn, tînoyîbûn, bizarebûn, xovanbûn


ılıklaşmak

glosses: şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn, şîrokî bûn, tînoyî bûn, bizarebûn, xovanbûn


ılıklaştırma

glosses: şîregermîkirin, tînegermîkirin, çêrmekirin, bizarekirin, şîrokîkirin, tînoyîkirin, xovankirin


ılıklaştırmak

glosses: şîregermî kirin, tînegermî kirin, çêrme kirin, bizarekirin, şîrokî kirin, tînoyî kirin, xovan kirin, sarûgerm kirin, sarsûrî kirin


ılımak

glosses: hênik bûn, şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn


ılıman

glosses: hênikî, hênkayî, nermhewa, nermayî (herêmên ku germî û sermaya wê ne pir e, wisa di navê re ye)

text: Ilıman bir hava.

etymology_text: * ılımak


ılındırmak

glosses: şîregermî kirin, tînegermî kirin, çêrme kirin


ılınmak

glosses: şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn, xovanbûn


ilinti

glosses: pêwendî (têkiliya di navbera du tiştan de)


ımızganmak

glosses: bihurîn (ji bo agirê ku ber bi temirinê ve diçe)


imiğine sarılmak

glosses: destkirin tînika (yekî), pê dan kirin ser (yekî)


ince

glosses: zirav (li gorî manendê xwe ne pehn û dirêj, tiştê zirav û dirêj, dîjraberê stûr)

text: İnce minare.

text: Nice değnek.

text: İnce iplik.

glosses: hûr (tiştê ku lib û teneyên wê hûr in, dijraberê gir)

text: İnce un.

text: İnce kum.

glosses: giran (ji bo karê ku mirov pê re ve pir dimîne, li serê diricife û gêjahiyên wî hene)

text: İnce nakış.

text: İnce işleri var, kız peşinde koşuyor.

glosses: ron, riwîn, tenik (ji bo şilemeniyan ku ne tîr û qalind in)

text: İnce ayran dewê ron.

glosses: tenik (ji bo tiştên ku pehniya wan ne qalind e)

text: İnce tahta.

text: İnce kâğıd.

text: İnce bir insan.

text: İnce ses.

text: İnce gülüş.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ince.wav


ırak

glosses: di muzîka Tirkî de meqamekî ku di notaya fa diyeze de tê lêxistin


ıraksak

glosses: dûrakî (xêz û tîrêjên ku ji hev dûrd dikevin)


ıramak

glosses: dûr ketin (ji hev dûr ketin, navber ketin navberê)


ırgalanmak

glosses: hatin qeliqandin, hatin hejikandin, hatin livandin


ırgat

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ırgat.wav


iri

etymology_text: Deyn ji latînî īre.

word: aliri<w:nêzîk bûn>

word: antaŭiri<w:berî hatin>

word: ekiri<w:destpê kirin>

word: foriri<w:bi rê ketin, çûn>

word: iraĉi<w:nebaş çûn>

word: iro<w:çûn", navdêr>

word: subiri<w:bi cîh kirin>

word: trairi<w:borîn, çûn>

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-iri.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-iri.wav


iri

text: Getirdiği iri elmaları yedik me.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iri.wav


ırk

text: Irk ayrımı.

etymology_text: Ji erebî عِرْق (ʿirq).


ırkçı

glosses: nijadperest, nîjadperwer, regezperest, regezperwer


ırmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ırmak.wav


ırzını bozmak

glosses: (yek) bêsoz kirin, dest avêtin namûsa (yekê)


irşat

glosses: pêşvekirin, hişyarkirin, îrşad (riya rast derpêş kirin)


ısı

glosses: agir, kel (ji ber nexweînê germa canê mirov)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ısı.wav


ısınış

glosses: germbûyîn, germijîn, sincirîn (ji bo kar û awayê germbûnê)


ısınmak

text: Havalar ısındı.

text: Biraz sobaya yaklaş da biraz ısın.

text: Bu adama nedense bir tiirlü ısınmadım.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ısınmak.wav


ısınmaya yüz tutmak

glosses: tîn tê re çûn, tîn tê çûn, tîn ketin (tiştekî)


ısıracak it dişini göstermez

glosses: segê bihewte dev li mirov nake, ji kûçikê ku reyiya netirse, ewrê giregir jê baran nayê


ısırgan

glosses: gezik, gezek, gezgezk, gezgezok, gezinik, gezgezik, gezok, durzik, dêrzînik, gezende, durzile, giyagezk (Urtica)


ısırıcı

glosses: gezok, gezek, gezende, gezker, gezgezok, devlok (ê ku gez dike, diranên xwe tê re dike)

glosses: girûzekî (ji bo cil û qumaşên ku canê mirov dixwin)


ısırık

text: Bir ısırık elma.


ısırılmak

glosses: hatin geztin, hatin gezkirin, hatin gezandin


ısırmak

glosses: ges kirin, geztin, gez kirin, gezandin, dagestin (kirin nav diranên xwe û didanên xwe tê de şidandin)

glosses: ges kirin, gez kirin, gestin, dev lê kirin, dan ber gezan, leq dan (bi gezan jê kirin)

text: Ekmeği ısıra ısıra yiyiyor.

text: Bu kazak beni ısırıyor.

text: Yılan beni ısırdı.

glosses: qerisandin, cemidandin (ji bo bayê zivir)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ısırmak.wav


ısıtılmak

glosses: hatin germkirin, hatin germijandin, hatin sincirandin


ısıtış

glosses: germkirin, germijandin, sincirandin (kar û awayê sincirandinê)


ısıtma

glosses: germkirin, germijandin, sincirandin, germandin


ısıtmak

text: Çayı ısıtmış.

glosses: germ kirin, germijandin, sincirandin, germandin, hilkirin, şarandin

text: Tandırı ısıttı.


ıskala

glosses: skala (di besteyan de koma heman dengan)


ıskala yapmak

glosses: tiliya xwe hînî perdeyên amûrên muzîkê kirin


ıskalamak

glosses: fewt çûn, libêrêxistin, vitkirin, keşavêtin, babihewakirin, li armancê nexistin, nîşan nehingaftin


ıskarmoz

glosses: navê darên xwar ên ku parsûyên keştiyê tînin pê

glosses: darê ku bi kêleka kelek û qeyikan ji bo bêrikan hatine danîn


ıskaça

glosses: di keştiyên bixêlî de cihê ku direk dikevinê


ıslah

glosses: tîmar, îsleh (ji bo sererastkirinê, pakkirinê)


ıslah etmek

text: Allah sizleri ıslah etsin.


ıslak

glosses: şil, hêmî; lihêmî, nedawî, şilêrî (ji bo al û kincên tam ziwa nebûyî)


ıslak karga

glosses: seyê şil, kûçilçg şil (kesê ku pir şil bûye)

glosses: ziravpisîk, ziravwelaq (kesê tirsonek) (argo)


ıslaklık

glosses: şilayî, şilayî, şilekayî, şilbûn, şilbûnî, hêmîtî, şilêritî, lihêmîtî, nedawîtî


ıslamak

glosses: dilê xwe rihet kirin (bûyereke xweş bi alkole şahînet kirin)


ıslatılmak

glosses: hatin şilkirin, hatin şilerîkirin, hatinlihêmîkirin


ıslık

glosses: fîk, fikîn, fîtik, fût, kiwît, fikav, fîkan, fiştik


ıslık çalmak

glosses: fikandin, fîkandin, fût dan, kiwîtandin, fîtik kutan, fîtik lê xistin, fitandin, fîsikandin, fiştik dan


ıslıklanmak

glosses: hatin kiwîtandin, hatin fikandin, hatin fîsikandin, hatin fitandin


ısmarlamak

glosses: radî kirin, (ji bo xwe ji yekî kirrîna tiştekî xwestin)

text: Çarşıya gidiyorum, bir şey ısmarlayacak mısınız?

text: Elbise için kumaş ısmarladım.

text: Kendime bir takım terziye ısmarladım.

glosses: îkramî (yekî) kirin (gava ku mirov pereye tiştekî bide û wî pêşkeşî yekî bike)

text: Gel sana bir çay ısmarlayayım.

glosses: ji xwestin, radî kirin (ji bo xwe ji yekî kirrîna tiştekî xwestin)

text: Baban seni bana ısmarladı.

text: Ben sana böyle mi ısmarlamışım?


ıspanak

glosses: siyale, îspenax, silqok (Spinacia oleracea)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ıspanak.wav


ispanya

glosses: toza tebeşîr ku di boyaxvaniyê de bi kar tînin


ısparmaça

glosses: di deryayê de li hev herbilîna çend zincîran


ıspavli

glosses: nexekî stûr ku di keştiyan de tê bikaranîn


ispenç

glosses: baca ku ji kesên fileh en cotkar dihate stendin


ısrar etmek

glosses: pêkolî kirin, pê dan erdê, heter kirin, îsrar kirin, di ber dan

text: Orada kalmam için çok ısrar etti.

glosses: ravajtin, li ber gerîn, jê lavayî kirin, ûd kirin, pê ve zeliqîn, di ber (yekî) dan, di ber dan, li ber dan


ıssızlık çökmek

text: Her tarafa ıssızlık çökmüştü.


istadya

glosses: alavake ku navbera du niqteyên ku li dûr in, dipîve


ıstıraplı

text: Istıraplı günler geride kaldı.


istirdat

glosses: jêstendin, xelaskirin (cihekî ji nû ve xistin destê xwe)


İtalyan

pos: name

pos_title: Serenav

audio: LL-Q256 (tur)-UmutDevrim08-İtalyan.wav


ızgara

glosses: izxare (amraza ku bi caxikan hatiye çêkirin)

text: Kapı ızgaraları sağlam.

glosses: bistik, caxik, izxare (ku goşt li serê dikizirînin)

text: Izgara et.


ızgın

glosses: riwekeke ku ji dendikên wê run te derxistin


ığıl

glosses: ava nerm (ava ku pir hêdî û nermenerm diherîke)


ığıl ığıl

text: Çay ığıl ığıl akıyor.


ışıklı

glosses: ronî, ronak, rewşen, ronîdar, pertewdar, rondar, rewneqdar, rondar


ışıkçı

glosses: ronîvan (di sinema û tiyatroyê de kesê ku bi karê ronîkirinê re têkildar e)


ışıl ışıl

text: Işıl ışıl gözler.


ışılama

glosses: çirûsîn, birisîn, teyisîn, zeriqîn, beriqîn, îsîn, îsikîn


ışıldak

glosses: îsîsokî, çirçirsokî, birbirsokî, birbirqokî


ışıldama

glosses: çirûsîn, birisîn, teyisîn, zeriqîn, îsîn, îsikîn, birbisîn, birûskîn, çayisîn, çilwilîn, çirisîn, çiriskîn


ışıldamak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ışıldamak.wav


ışıldatma

glosses: çirûsandin, birisandin, teyisandin, zeriqandin, beriqandin, îsandin, îsikandin, birbisandin, birûskandin, çayisandin, çilwilandin, çirisandin, çiriskandin


ışıltılı

glosses: çirûskdar, zeraqdar, birqdar, biçirûsk, bibirqîn


ışımak

text: Gün ışırken.


ışın

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ışın.wav


işkembe

glosses: hûr, ûr, ûrik (beşa peşin û mezin a mîdeya ajalên ku dikayên)


iade etmek

glosses: lê vegerandin, lê zivirandin, lê fetilandin, lê zivartin

glosses: li hev vegerandin, li hev fetilandin, lêk vegerandin


ibadethane

glosses: perestîşgeh, perestîşxane, îbadetxane, îbadetgeh


ibadullah

text: Pazarda balık ibadullah.


ibaret olmak

text: Bu kurul on kişiden ibaret.

text: Hepsi bundan ibaret.


ibibik

glosses: silêmanê dunikul, dawudê dunikul, dîksilêman, huthut (Upopa epops)


ibik

glosses: kator, şe(h), pûşî, kimik, tarik, katar, xîlok, tac (çermikê ku li ser serê dik, şamî û yên wekî wan in)

glosses: lûlik, bilbilik, pîpik, bilbilîlk, pilpilînik, zembûrek


ibikli

glosses: bikator, bipûşî, bikimik, bitarik, bikatar


ibiş

glosses: qirdikê ku di leyîstika bi navê orta oyunuyê de dileyîze


ibnelik

glosses: qundetî, qûnekî, îbnetî (rewşa qûnekbûnê)


ibriktar

glosses: erkedarê ku di seraya Osmanî de ji derdanên minanî misîn û leganan berpirsyar e


ibriktar usta

glosses: qewraşa ku di herema seraya Osmanî de li misin û legana padişah dinihêrt û xizmeta wî dikir


ibzal

glosses: texsimekirin û zêdezêde dan, gotin û kirin


icabına bakmak

glosses: lê hihêrtin (serê yekî di av de kirin, serê yekî li tehtekî xistin)


icabında

glosses: eger pêwist bike, ku hewce bike, heke îcab bike icar deman, îcare


icap etmek

glosses: deman kirin, bi deman girtin, îcare kirin


icat

text: Yazının icadı.

etymology_text: Ji erebî إِيجَاد (ʾījād)


icat etmek

glosses: dahênandin, nûvandin, nûve dan, icat kirin


icazet almak

glosses: destûr girtin, îzin stendin, icazet stendin


icra

glosses: cirandin, kirin, rewandin, bicihanîn, pikanin icra

glosses: icra (notayên berhemeke muzike qelabtin ser deng)

text: İcraya başvur.


icraat

glosses: (piraniya icra ye) kirdarî, kiryarî, pêkhênan, icraet


idadî

glosses: navê berê yên dibistanê ku di pileya lîseyan de bû


idam etmek

glosses: daleqandin, şeniqandin, bi dar de kirin, berdar kirin, îdam kirin, şenq kirin


idam sehpası

glosses: sêdar, sêpê, darê sêpikê, sêpikên dardekirinê, darsêpî, darê îdamê


idam sehpasına çıkmak

glosses: çûn ber kindirê darê sêpikê, çûn ber kapê mirinê


idamlık

glosses: berdarî, ê îdamê (kesê ku bi cezayê daleqandinê hatiye cezakirin)

glosses: cezayê îdamê (sûcê ku hingî giran e, jê re îdam divê)


idare

glosses: kargêrî, dolîwgerî (desteya ku saziyekê digêrîne)

glosses: dolîwgeh, kargêrî (cihê ku kargêrî lê tê kirin)

text: Her şeyi idare ile kullanmak lazım.

text: Bu parayla idare edemiyoruz.


idare etmek

glosses: gêrandin, bi rê ve birin, kar gêrandin, gerandin, îdare kirin

glosses: xelas kirin, îdare kirin (di dan û stendinê de)

text: Bu kumaşı o fiyata veremem, beni idare etmez.

text: Sen de bizi biraz idare et, paramız bu kadar.


idarece

glosses: ji hêla kargêriyê ve, ji aliyê rêveberiyê de, ji layê dolîwgeriyê ve


idareci

glosses: rêveber, kargêr, dolîwger, dager, debîr, îdareker, îdarevan


idarecilik

glosses: rêvebertî, kargêritî, dolîwgeritî, îdarevanî


idareimaslahatçı

glosses: kesê ku li goranî rewşa çawalêhato tevdigerin


idaresiz

glosses: bêxêr, bêkêr (kesê ku nikare tiştan ji hev derxe, rê û rêzanan nizane)


iddia etmek

glosses: angaştin, angişandin, tiwijandin, îdîa kirin


iddiacı

text: İddiacı bir çocuk.


ideal

etymology_text: Ji fransî idéal, ji latîniya dereng ideālis (“ya ku di fikrê de heye”), ji latînî idea (“îdea”).


ideal

text: İdeal evlilik.


ideoloji

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ideoloji.wav


idil

glosses: kurtehelbesta ku di nav jîna çolteriyê de evînê ji xwe re kiriye mijar


idrak etmek

glosses: tê gihîştin, serwext bûn, bîr birin, berfehm bûn, pê gihîştin


idraklı

glosses: bîrbir, berfehm, fehmber, fehma, fehmdar


idraksiz

glosses: bêfehm, bîmebir, tênegihîştî, korfehm, bêîdraq


ifade

text: Güzel bir ifade.

text: Onun ifadesine göre bu iş bu kadarıyla kalmamış.

etymology_text: Ji erebî إِفَادَة (ʾifāda).


ifade etmek

text: Benim için dostluk çok şeyi ifade ediyor.


ifadesini almak

glosses: îfadeyên (yekî) stendin, îfadeyên (yekî) girtin, (yek) kişandin ber îfadeyan

glosses: îfadeyên (yekî) jê girtin (îfadeyê guwahê bûyerê nivisandin)

glosses: ifadeyên (yekî) jê stendin, serkut kirin (argo)


iflas etmek

glosses: tek çûn, îflas kirin (di raman, îdîa û hwd de)


ifrat

glosses: rapirî, îfrat, pê de çûn (der barê tiştekî de ji hed bihurîn, zêde pê de çûn)


ifraz

glosses: ifraz (dabeşkirina erd, parselkirina erd û arazî)


ifrazat

glosses: (piraniya îfraz e) hemû tiştên mîna xwêdan, xwîn û kêmê ku ji wicûda mirov derdikevin


ifrit etmek

glosses: (yek) kirin fitîl, (yek) behicandin, qehirandin


ifrit kesilmek

glosses: bûn agir, bûn agir u ketin xwê, bûn fitîl û man (pir behicîn, qehirîn


iftar açmak

glosses: rojiya xwe şikandin, rojiya xwe xwarin, fitirin


iftariye

glosses: xurek û çerezên ku ji bo fitarê hatine hazirkirin


iftihar etmek

glosses: şanazî kirin, pê şanaz bûn, pê pesinîn, şanazîn listesi lîsteya şanaziyê


iftira atmak

glosses: şiltaxî lê kirin, bêbextî lê kirin, şel lê kirin, nebî lê kirin, îftira lê kirin, buxtan kirin, qeremet lê kirin


iftira etmek

glosses: şiltaxî kirin, bêbextî kirin, îftira kirin, şel kirin, buxtan kirin


iftiracı

glosses: şiltax, qewatker, bêbext, nebîker, îftiraker


iftiracılık

glosses: şiltaxtî, nebîkerî, bêbextîtî, îftirakerî


iftirada bulunmak

glosses: derew lê kirin, neweyî lî kirin, bêbextî lê kirin, bêbextî pê de anîn, vir lê kirin


iftiraya uğramak

glosses: bêbêxtî lê bûn, şiltaxî lê bûn, nebî lê bûn, buxtan lê bûn, nebî pê de hatin, bêbextî pê de hatin


iguana

glosses: ji zimanê Karaîbî) îguana (ıguana tuberculara)


iham

glosses: di edebiyatê de gotineke ku du wateyê wê hebin lê belê ya ku kêm tê zanîn mirov wê derxe pêş


ihanet etmek

glosses: pê re xayîn (an jî qelp) gerîn, pê re qelp derketin

glosses: xiniztî kirin, xiyanet kirin, îxanet kirin, bêbextî kirin, xayîn gerîn


ihanete uğramak

glosses: pê re xayîn gerin, xiyanet lê hatin kirin, îxanet lê bûn


ihbar

glosses: îxbar, exbar (bi dizîka ve der barê yekî tawanbar de saloxî daneqamên rayedar)


ihbarcılık

glosses: sîxurî, altaxî, pêvederî, îxbarkerî, muxbîrî


ihbarname

glosses: xetername, saloxname, îxbarname, elametname


ihlas

etymology_text: Ji erebî إِخْلَاص (ʾiḵlāṣ).


ihlâl

glosses: xerakirin, ziyandan, zerardan, şîkandin, binpêkirin, îxlal


ihlâl etmek

glosses: xera kirin, ziyan dan, zerar dan, zerar gihandin (tiştekî), şikandin, têk dan, îxlal kirin, binpê kirin, pêşêl kirin


ihmal etmek

glosses: sersarî kirin, xemsarî kirin, feramoş kirin


ihracat

glosses: (piraniya îxracê ye) hinarde, derveşandinî, dervefiroşî, îxracat


ihram

glosses: ehram, hêram (di serdemên berê de kincê bêdirûtin ku Romayî û Yewnan li xwe dikirin, ku îro Berberî li xwe dikin)

glosses: ehram, hêram (kincê haciyan, gava ku diçin Kabeyê werdigirin)


ihraz etmek

glosses: bi dest xistin, gihîştin (tiştekî), qezenc kirin


ihraç

glosses: hinare, derinamî, dervefiroşî, îxraç (fırotinaalan ji bo derve)


ihraç edilmek

text: Partiden ihraç edildi.


ihraç etmek

glosses: hinare kirin, derinamî kirin, îxraç kirin


ihtar etmek

glosses: bi bîr xistin, hişyar kirin, îhtar kirin, bal kişandin, serine kişandin


ihtarname

glosses: hişyarname, balkêşname, ihtarname, protesto


ihtida

glosses: abalbûnî (ji dînekî dageriyan ser dînê îslamiyetê)


ihtilaf

glosses: cihêtî, ciyawazî, dubendî, berberî, hevrikî, lihevnekirin, îxtilaf


ihtilafa düşmek

glosses: li hev nekirin, ava (wan) di cihekî de neçûn


ihtilâl

text: Fransız ihtilali.


ihtilât vermemek

glosses: îhtimal nedanê, guman nekirin, aqilê (yekî) nebirîn


ihtimam etmek

glosses: pûte pê dan, bayex pê dan, qeşe pê dan ihtira nûvedan, dahênan (tiştekî nû keşf kirin)


ihtisar

glosses: ji nivîsarekê derxistina gotinên ne pêwist û zêde


ihtisas yapmak

glosses: pisporî kirin, perwerdehiya pisporiyê dîtin


ihtiva etmek

glosses: hundirandin, vehewandin, hewandin, îhtiwa kirin


ihtiyaca cevap vermek

glosses: pêwistî dabîn kirin, lazmatî peyde kirin


ihtiyar

glosses: pîra dê, bavê kal ihtiyar heyeti=heyeta rûspiyan, civata pîrmendan

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ihtiyar.wav


ihtiyar etmek

glosses: bijartin, neqandin, hilbijartin, raser girtin


ihtiyarlanmak

glosses: kal bûn, pîr bûn, extiyar bûn (jî û temen bi pêş ve çûn)

glosses: kal bûn, pîr bûn, extiyar bûn (dirûvê kal û pîran pê ketin, wekî kalan xuya kirin)


ihtiyat

glosses: yedek, qît, qût, kogehkirî, heciz, rezerv, zêde, hilgirtî

forms: îhtiyat

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


ihtiyat

glosses: wuryayî, semt, semtik, endaz, fesal îhtiyad

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ihtiyat.wav


ihtiyatsız

glosses: bisemt, bêwurya, bêendaze, beîhtiyad, bêtedbîr


ihtiyatsızlık

glosses: bêsemtî, bêwuryatî, bêhendazetî, bêîhtiyadî


ihtiyaç

glosses: pêdivî, hewcetî, hewcedarî, hewceyî, pêwistî, îhtiyaç, lazmatî


ihtiyaç duymak

glosses: pêwistî pê çêbûn, hewcetî pê çêbûn, îhtiyaç pê çêbûn, pêwistî pê dîtin


ihtişamlı

glosses: semyandar, ewreng, mirêsdar, şemldar, wurşedar


ihvan

glosses: Îxwan. Kesê ji heman dibistan an jî teriqetê.


ihya

text: Alîkarê Serokwezîr û Berdevkê Hikûmetê Kurtulmuş: "Pêwîstiya gelê herêmê bi rastî bi îhyakirina zîhn û dilan heye. Li Silopiyê teror bi giştî qediya. Demildest bi destpêkirina ji Silopiyê ve, li navçe û deverên din, ji bo gelê me wê gavên pêwîst ji bo îhyakirina dil û zîhnan bê avêtin. Bi heman şiklî wê pêvajoya avakirinê jî bê destpêkirin."

ref: aa.com.tr/kk 2/2016

forms: îhya


ikame

glosses: îkame, kirin şûna (tiştekî), kirin şûnî, di cihê tiştekî de bi kar anîn


ikame etmek

glosses: kirin şûna (tiştekî), kirin şûnê, îkame kirin

glosses: li ser lingan hiştin, li ser piyan sekinandin


ikame mallar

glosses: tiştê ku di cihê hev de dikarin bên bikaranîn; wekî mot û şekir


ikamete mamur edilmek

glosses: (yek) nefî cihekî kirin, cezayê sirgunê dan (yekî)


ikaz

glosses: îqaz, hişyarî, hişdarî, serinckişan, balkişan


ikaz etmek

glosses: serinc kişandin, bal kişandin, hişyar kirin


ikbal

glosses: cariyeya guzîde (ku dike bi padîşah an jî şixzade re bizewice)


ikbal düşkünü

glosses: kesê ketî (kesê ku berê di halekî xweş de bûye, lê belê pişt re ketiye)


iken

text: Ben evde iken o gelmiş.


iki ahbab çavuşlar

glosses: wekî Leyla û Mecnûn in, dûvê hev in (ji bo du kesê ku tim bi hev re ne, ji hev naqetin)


iki arada bir derede kalmak

glosses: ji xwe tê de man, wekî kerê ku bikeve çamûrê û nizanibe rê bi ku de ye


iki ayağını bir pabuca sokmak

glosses: piyên (yekî) kirin ferek solê, lingên (yekî) kirin solekê


iki büklüm olmak

glosses: qulûzî bûn, piştqulûzî bûn, bi dev çûn erdê, xûl bûn, kolî () bûn, di hev de tewîn (ji ber nexweşîn, pîr ûkaliyi)

glosses: bi dev çûn erdê, xûl bûn, kolî () bûn, (ji bo giramiyê)


iki cambaz bir ipte oynamaz

glosses: serê du beranan di dîzê de napije, serê du beranan di beroşekê de nakele, li ser textê kişwerekê du padîşah nabin


iki cami arasında kalmış

glosses: beynamaz di navbera Xelîl û Celîl de man


iki canlıl

glosses: duganî, ducanî (ji bo jina nefsnexweş, bihemîle)


iki dirhem bir çekirdek

glosses: xwe bi heft û nîvan girê dan (kincên xweşik li xwe kirin)


iki eli böğründe kalmak

glosses: destê (wî) di kêleka (wî) de man, dest di kêlekê de man


iki eli kanda olsa

glosses: serê (wî) bi hîro be jî, destê (wî) di rûn de be jî, destê (yekî) di ava sar û germ de be jî

text: Sen yeter ki çağır, elim kanda olsa dahî gelirim.


iki eli yakasında olmak

glosses: desten xwe kirin pêsîra (yekî), desten (yekî) di pêsîra (yekî) de bûn, roja qiyametê dawedarî îmana (yekî) bûn


iki evcikli

glosses: riweka ku kullîlka wê ya ner û mê di riwekên cuda cuda de hene


iki gözü iki çeşme

glosses: stêr wekî ava kaniyê ji çavên (yekî) de hatin


iki gözüm

glosses: ( gözümün nuru) çavê min, roniya her du çavên min


iki hırtı bir pırtı

glosses: ne kerekî ne perekî di mala (wî) de tune


iki kaptan bir gemiyi batırır

glosses: (karek, tiştek) bi du seriyan nabe (an jî naçe serî)


iki kat olmak

glosses: bûn kimûmik, qulûzî bûn, piştqulûzî bûn, bi dev çûn erdê


iki rahmetten biri

glosses: ji du deriyan deriyek, ji du deriyan deriyek lê vekirin (ji bo nexweşên giran, an baş bibe an jî bimire)


iki söz bir pazar

glosses: bi du kilîman çû dilê hev (di bazarkirinê de)


iki ucu boklu değnek

glosses: serê dar bi gû ye binê dar bi gû ye (nava dar bigû ye)


iki yakası bir araya gelmemek

glosses: berstûka (yekî) nehatinhev dû din, qulek girtin yeke din vebûn, yeka (yekî) nebûn dudo


iki yaşayışlı

glosses: dujiyanî, amfîbî (ajalên ku hem di avê û hem jî di bejahiyê de dikarin bijîn)


iki yüzlü

glosses: dualî (qumaşê ku rast û vajiyî wî yek e)


iki çenekliler

glosses: famîleya dutelaşiyan, familyeya dufelqiyan (ji bo riwekan ku tovin wan dutelaşî ne)


iki çıplak bir hamama yakışır

glosses: her du jî feqîr, kotîtî ye, tazî û çîplax rastî hev tên


ıkıl ıkıl

text: Çok hastayım, ıkıl ıkıl gelebildim.


ikilemek

glosses: dubare kirin, ducarî kirin, carandin, tekrar kirin

glosses: seyifandin, dugîsnî kirin (zevî du car cot kirin)


ikilenmek

glosses: hatin dubarekirin, hatin ducarîkirin, hatin carandin


ikiletmek

glosses: dan dubarekirin, dan ducarîkirin, dan carandin


ikili

text: İkili priz.

glosses: dumend (di leyîstikên mina iskambil domînoyê de)

glosses: du alî, du hêlî (tiştê ku di navbera du aliyan de hatiye kirin)

text: İkili anlaşma.

glosses: du kes (civata ku ji du kesan hatiye pê)


ikilik

text: Aramızda ikilik var.


ikinci

glosses: duyem, duyemîn (rêza rengderin a hejmaran)

glosses: duyem, duyemîn (tiştê ku ji hêla giringiyê ve piştî yê yekemîn tê)

glosses: duyem, duyemîn (rêza ji hêla giringiya kesekî an jî tiştekî ve)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ikinci.wav


ikinci plana düşmek

text: Adam kötü yönetimi sonucu ikinci plana düştü.


ikinci yarı

glosses: dewra duduyan, dewra duyemîn, nîvê duyem


ikindi

glosses: berêvar (dema berîya êvarê, jixwe ji peyvê jî tê gihiştin ku çi deme.)

glosses: 'esr (hem ji dema berêvarêre hemjî ji hemî demîre tê gotin, bi wateya"dem")


ikindiden sonra dükkan açmak

glosses: berê êvarê hê siya darê (gava ku yek dereng dest bi kirina karekî dike, tê gotin)


ikirciklenme

glosses: dilxuşûşî bûn, dilxweşîş bûn, lê xweşîş çêbûn


ikisini bir kazana koysalar kaynamazlar

glosses: tu wan bikî coniyekî bikutî jî wi xwîna her kesî li aliyekî here, ava wan di cihekî de naçe


ikiyüzlü

glosses: dualî (qumaşê ku rast û vajiyê wî yek e)


ikiz

glosses: cêwî, cêwîk, hevalcêwî, hevalza, hevzik (du kesê ku bi hev re hatine dinyayê, çêbûne)

glosses: cêwîk (du kes an jî tiştên ku dişibin hev)


ikiz doğurmak

glosses: îmana (yekî) tê de çûn, îmana (yekî) ji sere (yekî) çûn


ikizli

glosses: xweycêwîk (ji bo jina ku du cêwiyên wê hene)

glosses: dumilî, duçembilî (alava ku du qulpên wê hene)


ikişer

text: Bu ikişer katlı binalar.


iklim

audio: LL-Q9240 (ind)-Xbypass-iklim.wav


iklim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iklim.wav


ikmal

glosses: tuman, temamkirin, îkmal (tiştekî kêm temam kirin)


ikna etmek

glosses: îqna kirin, qaneh kirin, qane kirin, aş kirin


ikna olmak

glosses: qanî bûn, îqna bûn, qeneh bûn, qane bûn, aş bûn


ikram

glosses: pêşkêş, îkram (tiştek wek diyarî dan yekî)

glosses: îkram (di dan û stendinê de kêmkirina buhayê mal ji hêla firoşer ve)


ikram etmek

glosses: îkram kirin (di dan û stendinê de buhayê tiştekî kêm kirin)


ikramiye

glosses: gihev, ikramiye (pereyê ku ji bili mehaniyê didin xebatkarekî)

glosses: ikramiye (pere an jî tiştê ku ji piyangoyê derdikeve)


ikrar etmek

glosses: li xwe mukur hatin, li xwe danîn, mukur hatin


iksir

glosses: îksîr (şilemeniya ku berê jê dihat bawerkirin ku pê jiyan nemir dibe û maden pê dibin zêr)

glosses: îksîr (vexurek an jî îlaca ku dilê mirov pê muferih dibe)

glosses: îksîr (vexurika serdar a ku evînê pêşkêş dike)


iktibas

glosses: jêgiran, jêwergirî, jêwergiran, jêgirtin, îqtibas


iktidardan düşmek

glosses: ji desthilatê bûn, ji desthilatê ketin, ji îqtidarê ketin


iktisadiyat

glosses: paşrojmendî, rewşa aboriyê (ji bo dewletekê)


ilamaşşallah

glosses: kengê sala pilingê (ji bo dema ku ne diyar e)


ile

pos: postp

pos_title: Paşdaçek

glosses: digel, ligel, bi re, pê re (wateya bihevratiyê, pêretiyê dide)

text: Çocuk arkadaşıyla geldi.

text: Benimle gel.

text: Merhametle kıza bakıyordu.

glosses: û (di hevokekê de du hêmanên ku erka wan yek e, pev re girê dide)

text: Annesi ile babası geldiler.

text: Gelmeleri ile gitmeleri bir oldu.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ile.wav

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ile.wav


ile beraber

text: Güneşin batmasıyla beraber hava soğudu.

glosses: digel, ligel (di maneya ji bilî, ji xeynî)

text: Mektup yazmakla beraber telgraf da çekti.

text: Yıllarca çalışmakla beraber yine başaramadı.


ileri

glosses: pêş (hêl û terefê tiştekî ku mirov dê bigihê)

text: Yolun ilerisi düz.

text: İleri karakol.

glosses: pêş (ji bo seata ku ne rast nîşan dide û li pêş e)

text: Saat beş dakika ileridir.

glosses: pêşketî, pêşveçûyî (tiştê ku li gorî hevalên xwe bi pêş ve çûye)

glosses: pêşve, bikiş (ber bi armancê ve mesekine here)

text: Masayı ileri çekelim.

glosses: pêş, ber (di sporê de aliyê ku berê serê solan lê ye)


ileri gelmek

text: Birçok hastalık pislikten ileri geliyor.


ileri geri konuşmak

glosses: li paş û pêş nenihêrtin gotin (an jî xeber dan)


ileri geçmek

glosses: ketin pêş (ji meqamekî derketin meqamekî mezin)


ileri gitmek

glosses: bi pêş de çûn, zêde pê de çûn, ji serê xwe derketin, bi navê ketin


ileri götürmek

text: Bu arsızlığını çok ileri götürdün.


ileri sürmek

glosses: anîn pêş, berpêş kirin, derpêş kirin, poncîn (ji bo raman û pêşniyazan)


ilerisini gerisini hesaplamamak

glosses: hesabî pêş û paş nekirin, hezra pêş û paşiya xwe nekirin


ilerleme

glosses: pêşketin, terfî (di kar û erka xwe de terfîkirin)


ilerlemek

glosses: kişîn, bi pêş ve çûn, lê çûn (ber bi pêş ve kişîn, çûn)

glosses: li pêş ketin, bi pêş ve ketin (zêdebûna pileya nexweşîn û lêzimtiyê)

text: Ahbablık ilerledi.

glosses: bi pêş ketin, bi pêş ve çûn (ketin teraqiyê, bi pêşveçûna tiştekî)


ilerletmek

glosses: bi pêş xistin, bi pêş ve birin, pêş xistin, bi pêş de birin, li pêş xistin


ilerleyiş

text: Güçlerimizin düşman kamplarına ilerleyişi.


iletilmek

glosses: hatin ragihandin, hatin veguhastin, hatin neqilkirin


iletim

glosses: ragih, ragihîn, veguhaz (karê ragihandinê)

glosses: ragih, veguhaz (tiştê ku di xwe de elektrik û tînê dibuhêre)


iletişim

glosses: ragihan, komunîkasyon, pevguhazî (bi riya telefon, telgraf, televizyon, radyo û hwd)


iletken

glosses: ragihbar, veguhêzbar, raguhêzbar, buwar, gihîner


iletkenlik

glosses: ragihbarî, veguhêzbarî, raguhêzbar, buwarî


ilga

glosses: rakirin, betal (ji holê rakirina hebûna kesekî, tiştekî)


ilgi

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ilgi.wav


ilgi duymak

glosses: pêwendî pê kirin, eleqe pê kirin, pê pêwendîdarbûn, pê eleqedarbûn


ilgi göstermek

glosses: têkilî nîşan dan, eleqe nişandan, poz pê kirin, guh dan (yekî), guhdariya (yekî) kirin


ilgi zamiri

glosses: cînavka pêwendiyê, pronava pêwendiyê (rêzimanî)(birine karşı)


ilgileme

glosses: kêldan, derabdan, deribandin, şelandin, henekirin


ilgilemek

glosses: kêl dan, derab dan, deribandin, şelandin, hene kirin


ilgilendirmek

glosses: têkildar kirin, eleqedar kirin, eleqeya (yekî) pê ketin (bala yekî kişandin, giringi pc dan)

text: Ne yaptığı beni ilgilendiriyor.

glosses: pewendidar kirin, eleqedar kirin (der barê, der heqê de bûn)

text: İşçileri ilgilendiren bir karar.

glosses: têkildar kirin pêwendîdar kirin, eleqedar kirin (munasib ditin)

text: Çalışmalarınız bizi ilgilendiriyor.


ilgilenme

glosses: têkildarbun, eleqedarbûn, guhdan, lênerîn, miqatebûn


ilgilenmek

glosses: têkildar bûn eleqedar bûn, eleqeya xwe jê anîn (eleqe nişanî yekî dan)

text: Doktor hastayla ilgileniyor.

glosses: têkildar bûn, peywendidar bûn, eleqedar bûn, eleqeya xwe pe kirin, îşê xwe pê anîn, karê (yekî) jê hebûn (meraqa tiştekî kirin, hewesdarî tişteki bûn)

text: Arkadaşım yeni buluşlarla ilgileniyor.

glosses: bilî bûn, pê de ketin, pê mijûl bûn, pê ve bûn, eleqedar bûn (li ser mijarekê xebitin, bilîbûn)

text: Lisede sporla ilgilendim.


ilgili

glosses: têkildar, pêwende, pêwendîdar, gizdar, peywendar, eleqedar

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ilgili.wav


ilgisini kesmek

glosses: têkiliya xwe jê birin, pêwendiya xwe jê birin, eleqeya xwe jê birin (an jî qut kirin)


ilgisiz

glosses: bêpewend, bêgiz, bêeleqe, guhnedêr, guhnedar, guhnedan


ilhak etmek

glosses: veserandin, berî ser dan, îlheq kirin (cihek kirin bin serweriya xwe)


ilham

glosses: sirûş, îlham (raman û hesten ku Xwedê kiriye dilê pêxemberan)

etymology_text: Ji erebî إِلْهَام (ʾilhām, “sirûş, îlham”).


ilhanlık

glosses: împaratorî (welat û neteweyên di bin fermanrewatiya îlhan de)


ılıklık

glosses: şîregermîtî, tînegermîtî, çêrmetî, bizaretî


ılıkça

glosses: şîregermoyî, tînegermoyî, şîrokî, tînoyî, çêrmoyî, bizareyî


ılımlı

glosses: nerm, nermok, devnerm, mutedil (di siyasete de kesê ku ne tûj e û zêde pê de naçe)

text: Ilımlı biri.


ılınma

glosses: şîregermîbûn, tînegermîbûn, çêrmebûn, xovanbûn


ilintilemek

glosses: deribandin, şelandin, derab dan, şûl kirin, henc kirin


iliğine

text: Güneş bizi iliklerimize kadar ısıtıyordu.


iliğine kadar ıslanmak

glosses: hefdayeke ziwa tê de neman, şilopilo bûn


iliğini kemirmek

glosses: jê xwarin, lê mijîn, (yek) ziwa kirin (keda yekî xwarin)


iliğini kurutmak

glosses: (yek) ji post kirin, hestiyê (yekî) xwarin


ilişik

glosses: pêpestî, pêvedayî, girêdayî, pêgir, hevpêçî

glosses: biservekirî, lêzêdekirî (beşa ku lêhatiye zêdekiri)


ilişik kalmamak

glosses: pe wendî pê re neman, têkilî pê re neman


ilişki

glosses: têkilî, têkilayî, pêwendî, peywendî, eleqetî

text: Kar yağınca köylerle ilişki kesildi.


ilişki kurmak

glosses: têkilî danîn, pêwendî beştin, pêwendî girê dan, eleqetî girhe dan


ilişkin

text: Kitle iletişim araçlarını kulanımına ilişkin kanun.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ilişkin.wav


ilişkisini kesmek

glosses: têkiliya xwe jê birin, xwe jê girtin, xwe jê kirin


ilişmek

glosses: pê bûn, bi (tiştekî) bûn (bi nermî dest pê kirin)

text: Elim çiçeklere ilişti vazo devrildi.

text: Bana ilişmeyin.

text: Sedire köşeden ilişti.

text: O konuya hiç ilişmediler.


ilk göz ağrısı

glosses: nûxwirî (zaroke ku pgşîn ji dê û bavê xwe re çêbûye)

glosses: dilê ewil (kcsê ku sere peşin jê hatiye hezkirin)

text: Canım, unutma sen benim ilk göz ağrımsın.


ilk kânun

glosses: berfenbar, kanûn, kanuna ewil (meha dawin a sale ku


ilk planda tutmak

glosses: di serî de girîngî dan (), berî her tiştî girîngî dan ()

text: Derslerini birinci planda tutuyor.


ilk teşrin

glosses: kewçêr, cotmeh, çiriya pêşîn, çiriya ewil, çiriya berê (meha dehan ku


ilk önce

glosses: sifteh, serê pêşîn, berê pêşîn, pêştir, pêşiyê, pêşiya pêşî


ilk öğretim

glosses: hîndekariya seretayî, hîndekariya destpêke


ilke

glosses: hêman, unsûr (madeya pêşîn ku tiştên din jê zêde bûne)


ilkel

glosses: seretayî, serdestpêkî, îptîdayî, hoveber (tiştê ku hîna di heyna xwe ya dcstpêkî de ye)

text: İlkel toplum.

glosses: prîmîtîf (navê ku bi taybetî di sedeyê XIV û XV de li resamê îtalyan û di dawiya Serdema Navîn de jî li resamên Ewrûpî dihate kirin)

glosses: hov, hovjiyan (ji bo kesê bêpîr û pergal)


ilkel toplum

glosses: civaka hoveber, komala seretayî, civaka çandiniyê


ilkellik

glosses: hoveberî, seretayitî, îptîdayîtî, primîtîfî


ilkin

glosses: pêşîn, ewilîn, serê pêşîn, berê ewil, sifteh, bere pêşin, nuxşecar, nuxşê, nuxşîn, nuxşîn car,


illallah etmek

glosses: îlellah kirin, ji ber (yekî) dan qaqa reş


ille velhakin

glosses: de îja em werin, digel vî qasî, ligel vê yekê


illetli

glosses: nexweşok, êşîkdar, janoyî, hîledar, iledar, biilet


ilmek

glosses: gozegirê, girêk (girêka xwe xweş vedibe)


ilmik

glosses: gozegire, girêk (gireka xwe xweş vedibe)


ilmiye

glosses: çîna meleyan ku bi kar û barên dînî mijûl dibin


ilmühaber

glosses: rewşname, îlmuhaber (belgeya ku rewşa kesekî yên mîna zewac, cih, rewş û hwd nîşan dide)

glosses: girtename (belgeya ku teslîmgirtina tiştekî dide xuyakirin)


iltifat

glosses: nûwaz, xweşgotin, xweşdarî, devxweşî, iltifat


iltifat etmek

glosses: nûwaztin, xweşgotinî kirin, giramî nîşan dan, xweşdarî kirin, iltifat kirin


iltifatlı

glosses: nûwazdar, xweşdar, birûkenî, bixweşgotin, biîltifat


iltihak etmek

glosses: tevî bûn, tevlî bûn, beşdar bûn, beşdarî lê kirin


iltihaplanma

glosses: ragirtin, axivîn, hilgirtin, teşenek, teşene


iltimas etmek

glosses: mêza (yekî) kirin, meza (yekî) kişandin, mêza (yekî) girtin, iltimas kirin, hewedarî kirin

glosses: meyla (yekî) kişandin, alî girtin, hişma (yekî) kişandin


iltimasçı

glosses: mêzgir, mêzkêş, piştgir, piştvanek, îltimasker


iltisak

glosses: pêvekî, îltîsakî (zimanê ku gava tê kişandin û qertav pê ve tê kirin, rayek û gewdeya wê nayê guherîn)


iltizam

glosses: belenderî, iltizam (pereyê ku hereh jiehaneya erkedarên dewletê tê birin)


iltizami

glosses: bi hemdî, bi zanebûn (tiştê ku bi zanebûn û bi hemdî tê kirin)


ilzam etmek

glosses: zix kirin (kirin ku yê pêşber nema bersiv bide)


ilâh

glosses: peresto (kesê ku di warekî de serketî ye û jê gelek tê hezkirin)


ilâhî

glosses: lavij, lawij, tawje, qesîde, beyî, îlahî (stranên ku ji pesndana Xwedê hatine amadekirin)


ilâm

glosses: danezan, ilam (belgeya fermî ya dadgehê ku dide nişan encama darizînê bi çi awayî bi dawî bûye)


ilân

glosses: danebihîz, bangewazî, îlan, banghildêran


ilân etmek

glosses: ragihandin, bang hindêran, bangewazî hindêran


ilân vermek

glosses: îlan dan, danebihîz dan (ji bo organên weşanan)


ilânı aşk etmek

glosses: hezkirina (evîna) xwe jê re aşkere kirin


ilâve

glosses: lêkdan, qertab, îlawe (parçeyê ku lê hatiye zêdekirin)


ilâve etmek

glosses: veser kirin, lehiqandin, efzûnandin, bi ser ve kirin, lê zêde kirin, pê ve danîn, bi ser ve danîn, îlawe kirin, xistin ser, kirin ser, bi ser êxistin


ilâveli

glosses: a veserkirî, lêzêdekirî, biservekirî, lêkdayî, nawekirî

text: İlaveli ikinci baskı.

glosses: pirolekirî, mezinkirî, biservekirî, mubalexekirî


ilâçlamak

glosses: derman lê kirin, îlac lê kirin (derman tê dan)

glosses: derman kirin, îlac kirin (ji bo xelasbûna ji mikrop û kêzikên zerardar)


ilâçlanış

glosses: dermankirin, îlackirin (kar û awayê dermankirinê)


ilçe

glosses: şaroçke, bajarok, bajarge, şaredê, navçe


ima etmek

glosses: di ber re avêtin, avêtin guhê (yekî), gilî di ber (yekî) re avêtin, gotin avêtin ber (yekî)


imal

glosses: çêkirin, îmal (j' madeyên xam mal hilbirandin)


imale

glosses: Kîteya ku dive kurt bê xwendin, ji bo ku li pîvanê bê anîn, dirêj xwendin.


imalı

glosses: biqerîne, bituwanc, biçewlik, qewsel mîtîfbûn


imam

glosses: bernimêj, îmam (kese ku li pêşiya cemaetê nimêj dike)

glosses: imam (di misilmaniyê de kesê ku mezhep çêkirine)

glosses: pêşrew, îmam (piştî Hz Muhcmed xelifeyên ku wekîltiya wî kirine, erkên wi girtine ser xwe)

glosses: imam (di hin dewletê îslami de serekê dewletê)

etymology_text: Ji erebî إِمَام (ʾimām).


imamlık

glosses: meletî, îmamtî, îmamî (melebûn, îmambûn)

glosses: meletî, îmamtî (ji bo erka meletiyê, îmamtiyê)


iman

glosses: bawerî, bîr û bawerî (pêbawerbûna bi rêzikên olî)

text: Kalpleri vatan iman ile doluydu.

etymology_text: Ji erebî إِيمَان (ʾīmān).


iman etmek

glosses: îman pê anîn, bawerî pê anin (bawerî bi ol û Xwedê anîn)


iman getirmek

glosses: îman pê anîn (bi dreza dilê xwe çûn ser dîne îslametê)


imana getirmek

glosses: anîn (ser) îmanê (yek anîn ser riya heqiyê, rastiyê)


imanı gevremek

glosses: îman lê qetîn, ji dîn û îman bûn, îman di sere (yekî) de neman (ji bo westiyana pir û acizbûnê)


imar etmek

glosses: ava kirin, avadan kirin, geşedanî pê dan]]


imbat

glosses: bayê deryayî (ku havînê bi roj ji deryayê ber bi bejahiyê diweze)


imbik

glosses: parzûn, dawerivok, dilopînk (alava ku tişt tê de tên parzinandin)


imbikten çekmek

glosses: berî parzûnê dan, parzûn kirin, palandin, dawerivandin, da palandin, parzinandin


imdat

glosses: hawar, haho (di şûna 'hawar e min xelas bikin' de)


imdat istemek

glosses: hawar xwestin, hawar daketin (an jî daxistin)


imdata koşmak

glosses: çûn hawara (yekî), li hana (yekî) çûn, li hawara (yekî) çûn, çûn hawara (yekî), li hindama (yekî) çûn, di hawara (yekî) bezîn


imdata yetişmek

glosses: hatin hawara (yekî), li hana (yekî) hatin, di gaziya (yekî) hatin, di hawara (yekî) gihîştin, gihîştin hawara (yekî)


imece

glosses: palûte, zibare, pêdanî, gap, hemejî,herewez,pêrnagî


imge

glosses: sewab, sepet (gava ku tiştek di şeklê heyberekî de tê ber çavê mirov)


imha etmek

glosses: tune kirin, îmha kirin, ji navê rakirin, ji holê rakirin


imkân

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-imkân.wav


imla

glosses: rastnivîsîn, rastnivîs, vekît, ortografî

text:
Herfên reqemê lewha wucûda mi bixwan
Da qenc-i bibînî ko çi imla yim ez
Zahir tu perîşaniya halê mi nebîn

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

etymology_text: Ji erebî املاء (imlai: rastnivîsîn) ji aramî מל (milê: tijî, dagirtî; nivîsa bidiyakrîtîk, nivîsa bi herfên bideng/ vokal) ji rehê מלי (m-l-y-: dagirtin, tijî kirin, mişt kirin


imla

glosses: vekîte, rastnivis, rênivîs, verês, darêj, îmla


immoralizm

glosses: Felsefeyeke ku prensîbên exlaqî qebûl nake.

etymology_text: Ji fransî immoralisme.


imparatorluk

glosses: împaratorî (ji bo dewleta ku çend neteweyan di bin destê xwe de digire)


imrahor

glosses: (mîre axurê), kesê ku li nihêrtîna axurên padişah û lazimatiyên wan berpirs e


imrenmek

text: Kebabları görünce öyle bir imrendim ki gava min kebab dîtin wisa dilê min bijiya wan.

text: Bu yaşına rağmen hâlâ kızlara imreniyor.

glosses: xwezî pê hatin, xwezî pê anîn (tişt an jî kesê ku mirov diecibîne û dixwaze bişibe wî)

text: Onun bu çalışkanlığına imreniyorum.


imsak

glosses: parêz, parêzkirin (hakimbûna li nefta xwe)


imtihana çekmek

glosses: kişandin ber ezmûnê, kişandin ber îmtihanê


imtisal

glosses: riayetkirin, li gorî nimûneyekê tevgerîn


imtiyazlı

glosses: takemaf, destûrmend, servedar, bideman, biîmtiyaz, xweyimtiyaz


imza sahibi

glosses: xwediye îmzeyê (kesi ku îmzeya xwe avitiye tiştekî)

glosses: xwedî nav (kesi ku di warekî de xwedî îtibar e û navdar bûye)

glosses: xwedî nav, xweyê nav (kesi ku di weşanin mîna di rojname û kovar bi navi xwe nivîs dinivîse)


imzalamak

glosses: navîş kirin, îmze kirin (îmzeya xwe avitin belgeyeke, an jî nivîsareki)

glosses: navîş kirin, îmze kirin (bi hêmayekê daniriya berhemi aşkere kirin)

glosses: navîş kirin, îmze kirin (berhemeke xwe ji bo bîreweriyê îmze kirin)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-imzalamak.wav


imzalayış

glosses: navîşkirin, îmzekirin (kar û awayê îmzekirini)


imzalı

glosses: binav (berhem û nivîsara ku nivîskarî wi diyarkirî ye)


imzasız

glosses: binav (berhem û nivîsara ku nivîskarî wi ne diyarkirî ye)


imzayı basmak

glosses: îmzeya xwe avitin (tiştekî), îmzeya xwe li xistin


in cin top oynamak

glosses: çûçik li nabijin wiq, çûçik lê nakin wiqînî


inada binmek

glosses: xwe li eksê danîn, li eksê siwar bûn, li intê siwar bûn, li kerê şeytên siwar bûn, ketin eksê, eks lê çêbûn


inadı tutmak

glosses: eksa (yekî) pê girtin, inta (yekî) pê girtin, irna (yekî) rabûn, xwe li ingê danîn, rika xwe lê danîn, irna (yekî) rabûn, pê dan erdê


inanmıyorum

glosses: Ez bawer nakim Ez yeqîn nakim Bawer nakım


inanç

glosses: bawerî, îliqat, micrib (bawerkirina bi Xwedê, bi olekê)

glosses: bîr û bawerî (tiştê ku jê tê bawerkirin, doktrin)


inat

glosses: înat, ing, irn (ern), int (ent), rik, ingir, înç, rexm, rijd, înad, inyad (der barê tiştekî de pîkolî kirin, li ber xwe dan)

glosses: eks, rik (li ber yekî rabûn, rameneke dijber derpeş kirin)


inat etmek

glosses: irinîn (erinin), initîn, ingirîn, cihinîn, ern kirin, rik kirin, inyad kirin


inatlaşma

glosses: ketina rika hev, ketina inta hev, ketina ima hev, ketina eksa hev


inatlaşmak

glosses: ketin rika hev, ketin inta hev, ketin ima hev, ketin eksa hev, pê re ketin rikê (an jî eksê)


inatçılık

glosses: ingiroktî, rikoyîtî, rikotî, intoktî, rikdarî, irnoktî, eksoktî


ince bağırsak

glosses: rodiya zirav, rûviya zirav, bûmbar, doran


ince belli

glosses: bejnzirav, navterhîn, newqtajî, bejna takrihan


ince eleyip sık dokumak

glosses: di binî de hûrhûr gerin, nermenerm di binî de gerîn


ince saz

glosses: koma xwenendeyan ku amûrên wan ên muzîkê ji keman, kemançe, ûd, ney, tembûr û qanûnê tê pê


ince yapılı

glosses: bejinşaxînî, bejnterhînî, bejnzirav, bejnxweş


incecikten

text: İncecikten bir kar yağıyor.


inceden inceye

glosses: nerm nerm (bi dengekî wisa ne zirav, sivik)


inceleme

glosses: lêkolan, vekolan, vekolîn, lêkolîn, lêhûrbûnî, hûrnêrîn, tetkik,vehelîn, vehelandin

glosses: lêkolîn, vekolîn, hûrnêrîn (berhem an jî nivîsara ku bûyereke zanistî an jî hunerî vedikole)


incelemecilik

glosses: lêkolerî, lêkolînerî, vekolînerî, hûrnêrî


incelemek

glosses: lê kolandin, vekolandin, lê hûr bûn, vexepartin


incelmek

glosses: ron bûn, riwîn bûn, tenik bûn (ji bo şilemeniyan)


inceltici

glosses: teniker, ranker, tiner (ku tîrbûna boyaxan kêm dike)


inceltiş

glosses: ronkirin (ji bo kar û awayê ziravkirinê)


inceltme

glosses: ronkirin, rwînkirin, tenikkirin (ji bo şilemeniyan)


inceltmek

glosses: ron kirin, rwîn kirin, tenik kirin (ji bo şilemeniyan)


inci

glosses: gotin an jî hevoka ku ji ber şaşiyê dikeve rewşeke kenawer

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-inci.wav


inci balığı

glosses: masiyekî ku ji perikên duran çêdikin (Albumus albumus)


inci gibi

glosses: wekî (eynî) mircan in (ji bo diranên xweşik û biçûk)

text: İnci gibi dişleri.

glosses: yeke giloverik, tepikî (ji bo keçikên hûrikî)


inci saçmak

glosses: (ağızdan) gotinê xweş ji devê (yekî) derketin


inci çiçeği

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-inci çiçeği.wav


incik boncuk

glosses: cînciq, monk morîkan, xiştik miştik (xişrên bêqîmet)


incinmek

text: Yürürken kaymiş, ayağı incinmiş.

text: Bu öyle biri ki bir çok insan ondan incinmiş.


incir

etymology_text: Ji farisî انجیر (anjir).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-incir.wav


incir kuşu

glosses: çivîka hêjîran (ji famîleya çivîkên qûnhejhejok in, ku pir hêjîran dixwin) (Anthus trivialis)


incir çekirdegini doldurmaz

glosses: qalikê (qafik) gûzê tije nake, qalikê hêkê tije nake


incitici

glosses: tehlker, rencîner, rencdar (gotin an jî lebata ku mirov pê diêşe, dilê mirov jê dişkê)


incitilmek

glosses: hatin rencandin, hatin êşandin, hatin tehlkirin, hatin zêrandin, êşandin, tehlkirin, zêrandin (ji bo kar û awayê tehlkirinê)


incitme

glosses: rencandin, tehlkirin, êşandin, zêrandin, cezaret


incitmek

glosses: rencandin, tehl kirin, êşandin, zêrandin, hincirandin, çerçirandin, cewr kirin

glosses: êşandin, tehl kirin, azirandin (bi gotin an jî lebatekê dilê yekî hiştin)


indeks

glosses: indeks (têkiliya di navbera çendanî û nirxên ku qewamekî didine nimandin)

text: Fiyat indeksi.


indifa

glosses: avêtin der (ji bo ncxweşînên mîna sorik, mîrkutok hwd )


indifaî

glosses: kelepotkî (ji bo nexweşînên wekî bîrov, mistanikê)


indirgemek

text: Olayı bu soruna indirgemeyin.


indirgenmek

glosses: lê hatin vegerandin, hatin sanayîkirin, hatin îrcakirin, hatin redûsekirin


indirim

glosses: daxîn, buhaşkestin, fiyetdaxistin, tenzîlat


indirim yapmak

glosses: buha şikandin, buha daxistin, fiyet kêm kirin, jê anîn xwarê


indirimli satişlar

glosses: firotanên buhaşikestî, firotanên bitenzîlat


indirme

glosses: danîn, daxistin, rekandin (bi piranî ji bo mal)

glosses: kêmkirin, daxistin (ji bo fiyetkêmkirinê)


indirmek

glosses: danîn, daxistin, rekandin, dahelandin, danandin, dahiştin (ji jor de tiştek daxistin jêrê)

text: Yukarı kattaki eşyayı indirdiler.

glosses: peya kirin (ji heywan, erebe û ji daran peyakirina keseki)

text: Onu zorlukla arabadan indirdiler.

text: Pazarlıktan sonra giysinin fiyatinı epey indirdi.

text: Yumruğunu masaya indirdi.

text: Kepenkleri indirdi.

glosses: bi ser de girtin (ji bo berf, baran û mij)

text: Çocuklar camları indirmişler.


indiyum

glosses: îndiyûm, elementeke ku giraniya wê ya atomî

glosses: e u weki ziv birqonekî û mina ziriçê bi sanahî tê tewandin; kurtebêja wê In


indî

glosses: tiştê ku tenê bi gumana yekî ve girêdayiye


ineirlik

glosses: erdê hêjîran (cihê ku darên hêjiran lê pir hene)


inek

glosses: mêşîn, mêşina gêjoyî, mêşina pêxember (ji bo kesê gêjoyî, evdalokî)

glosses: Xwendekarê ku hişê wî pir li ser dersa wî ye.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-inek.wav


infak

glosses: bi dayina nefeqayê debara yekî dabîn kirin


infaz

glosses: bicihanîn, çespandin, înfaz (biryara darazê anîn pê)


infaz etmek

glosses: bi cih anîn, anîn cih, çespandin, înfaz kirin


infiratçi

glosses: tenahîparêz (ê ku alîgiri tenahiyê ye, tenêtiyê diparêze)


ingiliz

text: İngilizler Hintlerin dilini yasaklamamıştı.

glosses: îngilîzî (tiştê xweserî gelê Ingiliz an jî lngilistanê ye)


ingilizce

glosses: îngîlîzî, Ingilizkî (tiştê xweserî zimanê Îngilîzî)


ingin

glosses: daketî, daketandî, ketandi (ji bo cihê ku li gorî cihê din di çalê de ye)

text: Burası ingin pek rüzgar almıyor.


inha

glosses: tayinkirina erkeke resmi an ji nivîsandina ji meqamekî bilind re


inhidam

glosses: hilweşîn, pelişîn, hilşîn, herivîn, ruxîn


inhisar

glosses: gemerdan, yekdestî, tekedestî, înhîsar, monopol


inhitat

glosses: dehibîn, hilhilîn (ji ber kal û pîrbûnê ji pertav ketin)


inik

text: Pencere perdeleri inikti.

text: Pencereler inikti.


inim inim inlemek

glosses: kirin nalenal, kirin kalekal, nalenala (yekî) bûn

glosses: di tengiyê de bûn, di pêsîrtengiyê de bûn


iniş

glosses: daketan, peyabûn (ji bo kar û awayê daketinê)

text: Uçağın inişi.

text: Altın inişe geçti.


iniş yapmak

glosses: xwe danîn, xwe li erdê danîn (ji bo firindeyan)


inkar etmek

glosses: şemartin, şerandin, rex anîn, mandele kirin, nînkurandin, nikulhî kirin, înkar kirin


inkibaz

glosses: kirmişîn, quncifîn, civitîn, çingizîn, kîsîn (çûna ser hev)


inkilap

glosses: peresîn, dagerîn, înqilab (dagerîna tiştekî li tiştekî din)


inkiraz

glosses: felişîn, parçebûn, belavbûn, ji navê rabûn


inkiraz bulmak

glosses: tê de çûn xwarê, felişîn, dawî lê hatin, ji navê rabûn


inme

glosses: peyabûn, daketin (ji amyarekê an jî ji heywaneke bar hatin xwarê)

glosses: dahatin (ji bo tiştên ku ji jor de ber bi jêr tê)


inmek

glosses: daketin, dagerîn, dahatin (ji jor de ber bi jêr de hatin)

glosses: peya bûn, dahatin, hatin xwarê, daketin (ji amyarek an ji, ji heywanê bar hatin xwarê)

glosses: şiqitîn, daşiqitîn, berjêr bûn (ji bilindcihan hatin jêrê)

text: Kurtlar şehre indi.

glosses: şiqitîn, daşiqitîn (ji ciheki çûn cihekî din)

text: Gençlik dönemimizde denize inerdik.

text: Hangi otele ineceksiniz?

glosses: danîn, rûniştin, daketin (nizm bûn, hatin halê

text: Sular indi.

text: Kafasındaki şiş indi.

text: Altın fiyatları indi.

glosses: daxistin, xistin, kêm kirin (xistina fiyeta tiştekî)

text: Bin lira daha indim almadı.

text: Şimdi kafana inerim.

text: Yağmurdan duvar inmiş.

text: Duvar ta aşağıya kadar iniyor.

text: Güneş ağmışti artık.

text: Son günlerde sayımız on kişiye inmişti.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-inmek.wav


inmeli

glosses: fecrî, felç, şeht, qorimî (kesê ku felç lê ketiye)


inorganik

text: Minareller inorganik maddelerdir.

glosses: inorganîk (bêşên bêcan ên şaneyan, hucreyan)

glosses: înorganîk (nexweşîna ku ji terebebûna organan naqewime)


insan ayağı değmemiş

glosses: piyê mirovan pê nebûbû, piyê mirovan lê neketiye


insan eli değmemiş

glosses: dest lê negeriya, destê mirovan pê nebûye (ji bo cihê ku xweytî lê nebatiye kirin)


insan eti yemek

glosses: goştê (yekî) weka benîşt cûtin (xeyba yekî kirin)


insan gibi

glosses: wekî merivan, nola însanan, mînanî mirovan


insan haklan ihlâli

glosses: binpêkirina mafên mirovan, ziyandana mafê mirovan


insan içine çıkmak

glosses: derketin nav merivan, derketin nav însanan


word: insan konuşa konuşa, hayvan koklaşa koklaşa


insan kuş misali

glosses: merivo (însano) bêper o, bêbask o (ji bo kesê ku diçe cihê dûr)

glosses: merivo (însano) bêpero, bêbasko (ji bo kesê ku diçe cihê dûr)


insanca

glosses: mirovane, merivane, mirovwarî, mirovkî, merivkî, bi mirovî


insancı

glosses: mirovhez, mirovperwer, merivhez, merivperwer


insancıl

glosses: mirovhez, mirovperwer, merivhez merivperwer

glosses: mirovî, merivî, insanî (tiştê bi mirovan re têkildar e)

glosses: mirovperwer (kesê ku bayex û nirxê dide mirovan)

glosses: humanîst (kesê ku ji aliyê mirovheziyê ye)


insancılık

glosses: mirovhezî, mirovperwerî, merivhezî, merivperwerî, hûmanizm, humanîzma


insancıllaşmak

glosses: mirovhezî bûn, merivhezî bûn, merivperwerî bûn, mirovperwerî bûn


insangiller

glosses: familyaya mirovan ku di rewşa fosîlan de dijîn


insaniyet

glosses: mirovayî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, insaniyet


insaniyet namına

glosses: li ser nave mirovatiyê, li ser navê însaniyetiyê


insaniyetli

glosses: mirov, insan (kesê xwedî xûy û sinciyeke baş e)


insanlık

glosses: mirovayî, mirovayetî, insaniyet (cîhana ku hemû mirovan dike nav xwe)


insanlık alemi

glosses: mirovayî, mirovatî, mirovanetî, mirovanî, merivatî, merivayî, mirovayetî, însanetî, insaniyet (hemû wesfên ku mirovan dikin mirov)

glosses: mirovahî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, însanetî, însaniyet (rêgeza raman û jînê ya ku liyaqî mirovan e)

glosses: mirovahî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, însanetî, însaniyet (hezkirina ji mirovan)


insanlık etmek

glosses: mirovatî kirin, mirovayetî kirin, insanî kirin, însanetî kirin


insanlıktan çıkmak

glosses: ji mirovahiyê (an jî însanetiyê) derketin, dirûvê mirovan pê nexistin

glosses: ji mirovahiyê (an jî însanetiyê) derketin (kesê ku wesfên xwe yê mirovatiyê winda kiriye)


insanoğlu

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-insanoğlu.wav


insansılar

glosses: famîleya mirovokiyan, fâmilyeya antropoîtan


insektaryum

glosses: însektaryûm (bi mebestên zanistî cihê ku lê kêzik tên vekolandin û hêvişandin)


intak

glosses: peyivandin, întaq (di berhemên wêjeyî de heyberan dan axaftin)


intaç

glosses: dawiyandin, qedandin (karek bi dawî anîn, kutasî pê dan)


intaç etmek

glosses: dawiyandin, red kirin, kutasî lê anîn, dawî lê anîn birin serî


integral

glosses: întegral (tevahiya ku ji parçeyan hatiye pê)


intifa

glosses: havildarîbûn, jêsûdgirtin, jêkelkgirtin, jêfeydekirin


intihar

glosses: kuştin (bi zanebûn karekî xetemak kirin)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-intihar.wav


intikal etmek

glosses: gihîştin, jê re man (mîrat gihîştin yekî)


intikam

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-intikam.wav


intikamcı

glosses: tolgir, heyfgir, xwîngêr, tolwergir, tolhildêr, tolexwaz


intikamcılık

glosses: tolgirî, heyfgirî, xwîngêrî, tolwergirî, tolhildêrî, tolexwazî


intizam

glosses: rêkûpêk, serûber, herzegî, rêzandarî, întîzam


intizamlı

glosses: birêkûpêk, biserûber, herzeg, rêzandar, biîntîzam


intizar etmek

glosses: pan, li bendê man, li hêviyê man, rêpanî kirin


intişar

glosses: weşîn, weşînek, derçûn (ji bo kovar, rojname û weşanên welê)


inzibati

glosses: tiştê ku rêveberiya awerteyî tundtir dike


inziva

glosses: înziwa (ji bo ku xwe bigihîne Xwedê, bi tena xwean)


inzivaya çekilme

glosses: ketin silûsê, xewle kirin, ketin înziwayê, xwe dan tenêhayiyê


inç

glosses: tilî, pêçî, înç (pivaneke Ingiliz ku beramberî 2,54 cm ye)

etymology_text: Deyn ji îngilîzî inch.


inşa

glosses: darêj (helbest an jî pexşan nivisândin)ny


inşaat

text: Gemi inşaatı.


inşaatçı

glosses: avahîkerî, avadankerî (erkedarê teknîk ku avahiyan çêdike)

glosses: avayîker, avadanker (erkedarê teknîk ê ku avahiyan çêdike)


inşat

glosses: xweşxwanî (bi dengê bilind xwendina bi qayde ya helbestekê an jî berhemeke wêjeyî û pêşberî civatê)


inşat etmek

glosses: bi dengê bilind xwendina berhemeke wêjeyî


ip takmak

glosses: leke lê xistin, bi (yekî) leyîstin (ji bo ku mirov xerabî bigihîne yekî bixebite)


ip ucu

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ipucu.


ip ucu vermek

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ipucu vermek.


ipe dizmek

glosses: bi ta ve kirin, bi ben ve kirin, pê ve kirin


ipe gitmek

glosses: sere (yekî) ketin kindir, darexaçî bûn, senê (yekî) tû de çûn


ipe sapa gelmeyen

glosses: tiştikên beredayî, qulûlik milûlikên beredayî


ipek böcekçiliği

glosses: xweyîkirina kurman, xwedîkirina kurmê qozan, xweykeriya kurman


ipek gibi

glosses: eynî hevrîşim e, tu dibêjî qey hevrîşim e (tiştê tenik, nermik û şayik)


ipekli

glosses: hevrişmî, hevirmîşî, herîrî (qumaşê ku tê de hevrîşim heye, an jî ji hevrîşim hatiye çêkirin)


ipekçilik

glosses: xweykeriya kurman, xweykeriya kurmê qozan


ipham

glosses: nediyarî (bi zanebûn maneya tiştekî veşarî hiştin)


ipi kırık

glosses: dehşika destê gavanan, benfilitî, ji ben fîlitî, bêîp û sîp, serserî


ipi kırmak

glosses: ji ben filitîn, ji qet fîlitîn, ji destan fılitîn, bene (yekî) filitîn


ipi koparmak

glosses: werîsê xwe jê hilçinandin, têkiliya xwe jê birin


ıpıl ıpıl

text: Ipıl ıpıl bir gök.


ipini koparan

glosses: ê ku bene xwe difîlitîne, beredayî, beşerî


ipini çekmek

glosses: gema (yekî) kişandin, hefsare (yekî) kişandin


ipipullah

glosses: çîpçîplak, (kesê bêkes û kûs, bêmal û milk)


ipiyle kuyuya inilmez

glosses: bi cêrê (yekî) nikaribûn çûn avê, bi werîsê (yekî) mirov nikare dakeve binê bîrê


iple çekmek

text: Akşamları iple çekiyordum, çünkü çarşıya çıkıyordum.


iplemek

glosses: pê paxav kirin, rêz girtin, giramî nîşan dan (argo)


iplik

glosses: ta, tayîk, dezî (her rîçaleka ku ji pembû, kinf, hirî, hevrîşim û hwd)

glosses: ta, dezî (çend tayên ku li ber hev hatine xistin û badan)

text: Pamuk ipliği.

text: İpek ipliği.

glosses: torifk, tor (ji bo riwekên mîna fasûlî, dolmik û wekî wan)


iplik iplik

text: Gözlerinden iplik iplik yaşlar akıyordu.


iplik çekmek

glosses: ta kişandin, ta kaş kirin (ji qumaş kişandina ta)


ipsiler

glosses: beşek kurmikên ji familyeya kurmikên mûyokî


iptal etmek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iptal etmek.wav


ipten kuşak kuşanmak

glosses: li tenekeyê xistin (ji bo kesê ku feqîr ketiye xizan bûye)


irade

glosses: vên, vîn, viyan, emad, hemd, wîst, îrade (hêza biryardanê ya kirin an jî nekirina tiştekî)

text: Kendi irademle bu işi yaptım.

text: İradem dışında oldu.


iradesizlik

glosses: bêvînî, bêîradetî, bêvînbûn, bêîradebûn, bêviyanî


iratı mesel

glosses: ramanek bi gotinên pêşiyan, bi biwêj û wekî wan xurtir kirin


irca

glosses: dagerandin, vegerandin, qelaptin (li halê berê zivartin)


irca etmek

glosses: lê dagerandin, lê vegerandin (matematîk)


iri baş

glosses: dilxawk, beqa ku hîna nû ji hêka xwe derketiye


iri kıyım

glosses: laşgir, girepeya, qirase, kersele, zirtemêr, zimehîp, kerkere, tirtire, girboxe, girsehêz, hûthûte, qewaze, zêz


iri yarı

glosses: laşgir, terpase, qirase, girtole, bidestûpê, girgirî, zirpî, lop


irice

text: İrice bir vücudu vardı.


iridyum

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-iridyum.wav


irileşmek

glosses: mezin bûn (ji ber nexweşînê girbûna organekî)


irin

glosses: kem, nêm, zox, zûxav, edab, zoxav, çirk, givirt, sijî, avnêm, lêm, avxûn


irinti

glosses: gir (tiştê ku li ser bêjing û wekî wê dimine)

glosses: gir (pûta gir a ku ji ber ajelan dimine)


iriş

glosses: zirîh (pîvana ji enişkê heta sarê tiliyan)


irkilme

glosses: veciniqîn, hilceniqîn, hilpetikîn, hilperîn

glosses: hilpetikîn, hilçenîn (ji ber derbê werimina canê mirov)


irkiltmek

glosses: veciniqandin, hilceniqandin, hilpetikandin, hilperandin

glosses: hilpetikandin (ji ber derbê werimîna canê mirov)


irlandalı

glosses: îrlandî, îrlandayî (kesê ji gelê Îrlandayê)


irtical

glosses: jixweber, îrtical (jiberxwe vegotina helbest an jî gotinekê bêyî ku birame)


irtifak hakkı

glosses: îstifadekirina ji mal û mulkê yekî ên neguhêzbar


irtihal

forms:
îrtîhal
îrtihal

etymology_text: Ji erebî ارتحال (irtiḥal, “hw”) ji رحل (reḥele, “bi rê ketin, çûn”). Ji heman rehî: rehl.


irtisam

glosses: resmê (yekî) derketin, resme (yekî) hatin xêzkirin


irşat etmek

glosses: pêşve kirin, hişyar kirin, riya rast derpêş kirin


isabet

glosses: hingaftin, lêketin, isabet (li hedefe ketina tiştekî)

glosses: lêxistin (di leyzên talihan de yên wekî piyango)

glosses: li cih (di raman, pêşniyaz û gotinan de)


isabet etmek

glosses: hingaftin, lê ketin (di nîşangirtinê de li armancc ketin)


isale

glosses: beş (ji bo hesp û çêlekan), quriş (ji bo bizinan), deqa spî ya li eniya ajalan


ise

text: Ben gelirsem.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ise.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ise.wav


ısfahan

glosses: (ji navê bajarê Isfehanê), meqamê muzîkê ji perdeya dugahê


isfendan

glosses: isfendan, kevot (tiştê ji vî darî hatiye çêkirin)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ishal olmak

glosses: vîrikî bûn, vijikî bûn, emel bûn, navêşî bûn, şaktoyî bûn, tirixî bûn, vartoyî bûn (ji bo ajalan), nava (yekî) çûn


isilik

glosses: germijk, germişk, germajok, îsk, germijok


isimsiz

glosses: bênav (kes an jî tiştê ku nav lê nehatiye kirin)

glosses: bênav (kesê ku nayê naskirin, naye zanîn)

text: İsimsiz kahraman.


iskan etmek

glosses: lê bi Cih kirin, tê de bi cih kirin (di cihekî vala da ji xwe re mesken çêkirin)


iskandil

glosses: îskandîl, lot (hacetê ku pê kûrahiya deryayê tê pîvan)


iskandinav

glosses: îskandinav, îskandinavya (tevahiya nîv giravên bakurê Ewrûpayê)


iskandinav dilleri

glosses: zimanên îskandinav (navê zimanên ji şaxên zimanên Germen ên bakur)


iskandinavyalı

glosses: îskandinavyayî (gelên ji Swêd, Norweç, Danimarka û Fînlandyayê)


ıskarta

glosses: di hin leyîstikên iskambile de kaxizên bikêr nayên


iskele

glosses: targe, iskele (cihê ku dirêjî nava deryayê dibe, da ku amyarên deryayê xwe bisipêrinê)

text: Vapurdan indi iskeleye çıktı.

glosses: lengergeh, pesare (cihê ku keştî lê lenger diavêjin)

glosses: pesare, darbend, îskele (çatiya ku ji bo xebatê mirov derdikeve serê)

text: Binayı dıştan boyamak için çatı kurmuştuk.


iskemle

glosses: mase (maseya biçûk ku tiştên mîna vazo, xwelîdank datînin serê)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-iskemle.wav


iskemle kavgası

glosses: (sandalya kavgası veya koltuk kavgası) doza mezinatiyê kirin, bi hev girtin, bi qirika hev girtin


iskitler

glosses: îskîtî (qewmek ku di navbera sedeyên VIII û VII ji Asyaya Navîn koçî başûrê Rûsyayê kirine)


iskorpit

glosses: îskorpît (çeşîdekî masiyan) (Scorpaena scrofa)


iskoç

glosses: skotî, skotlendayî (kesê ji gelê skotlendayê)


islâmiyeti benimsemek

glosses: hatin ser dînê îslamê, îslamiyet qebûl kirin


İslâmlık

glosses: îslamîtî, islamiyet, misilmanî, misilmantî


ismetsiz

glosses: kesê ku bi rêzikên sincî ve ne girêdayî ye


ismi geçmek

glosses: navê (yekî) derbas bûn, ji nave (yekî) behs hatin kirin


ismi var cismi yok

glosses: navê (tiştekî) heye lê ew bi xwe tune ye

glosses: nav heye lê ew tune ye (kesê ku bi erka xwe ranabe, ne kartêker e)


ismini yazmak

glosses: navê (yekî) lê kirin, navê (yekî) lê nivisandin


ispat etmek

glosses: peyitandin, selmandin, çespandin, îspat kirin


ispatlama

glosses: peyîtandin, selmandin, çespandin, aşkartin, îspatkirin


ispatlanmak

glosses: peyîtîn, selmîn, çespîn, îcre bûn, îspat bûn

glosses: hatin peyîtandin, hatin selmandin, hatin çespandin, hatin îspatkirin


ispatlatmak

glosses: dan peyîtandin, dan selmandin, dan çespandin, dan îspatkirin

glosses: peyîtandin, selmandin, çespandin, îcre kirin, aşkartin, îspat kirin


ispatlayış

glosses: peyîtandin, selmandin, çespandin, îspatkirin (awa Û karê peyîtandinê)


ispatlı

glosses: peyîtandî, selmandî, çespandî, peytkirî, îspatkirî


ispiyonlamak

glosses: dizbêrotî kirin, pê vedan, ispiyon kirin, têvenîn, pêvenan, niyan(argo)


israf etmek

glosses: wehirandin, zêha kirin, bêsexberî kirin, feşartin, îsraf kirin


ısrar

glosses: heter, berkî, bergerî, şeraret, ûd, îsrar


ıstakoz

glosses: kevjala deryayê, Istakoz (Homarus vulgaris)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ıstakoz.wav


istemli

glosses: bi dilê xwe (tiştê ku kirin û nekirina wê li ser xwestina mirov bi xwe ye)

glosses: li ser daxwazê (tiştê ku li ser xwestinê tê kirin)


istenilmek

glosses: (istenmek) hatin xwestin, hatin arezûkirin


istenç

text: İsten dışı çalışıyorlar.


ister

pos_title: Formeke lêkerê

text: İster gitsin ister kalsın.

text: İster bu ister o fark etmez.

text: İster gitsin ister kalsın.


ister istemez

glosses: bivê nevê, bikî nekî, çameçar, hez bikî nekî


ister misin?

text: İster misin şimdi baban eve gitmiş olsun.


isterikli

glosses: xwestok, xwezok, xwezlok, xwazûk, xweziyok, xwezekar


istiap etmek

text: Bu araba yirmi kişiyi istiap ediyor.


istibat

glosses: îmkan nedana qewimîn an jî çêbûna tiştekî


istidaname

glosses: daxwaznameya ku ji meqameke fermî re hatiye nivîsandin


istidat

glosses: behreya (qabiliyeta) ku ji zikmakî an jî pişt re hatiye bidestxistin


istifade etmek

glosses: kelk girtin, sûde wergirtin, gend kirin, îstîfade kirin, parmend bûn


istifham

glosses: pirs, pirsa watedar (pirsa ku di zêhnairov de çêdibe)


istifletme

glosses: nijinandin, kêşkirin, stêrkirin, îstifkirin


istifletmek

glosses: nijinandin, kêş kirin, stêr kirin, îstifkirin


istifleyiş

glosses: nijinandin, îstifkirin (awa û karê nijinandinê)


istihbarat dairesi

glosses: daireya saloxgêriyê, daîreya îstixbaratê


istihkak

glosses: heq (perêyê ku di bergîdana xizmetekî de hatiye qezenckirin)


istihkâm

glosses: asêgeh, sengergeh, kirman (cihê ku bi mebesta li hemberî hêzên dijmin tê de bergirî bê çêkirin, hatiye amadekirin)

glosses: endezyarî (bilîbûna bi kar û baron asêgehê rabûn) l}k/m


istika

glosses: hestiyê ku solker pê binê solan dibiriqînin


istikamet vermek

glosses: beralî kirin, berhêlî kirin, berek dan ()


istikrar

glosses: biryardarî, istiqrar, aramî, hedarî (li ser eynî qerarî berdewam kirin)


istila etmek

text: Ot bahçeyi istila etmiş.


istilacı

glosses: dagirker, vegirtox, leyander, leyandok, leyînkar


istim arkadan gelsin

glosses: di wateya bila pêşî yê min çêbibe pişt re bila şertên te ben cih de


istim üzerinde olmak

glosses: li ber rabûne bûn, li ser rabûnê bûn (ji bo amyarên dûkelî)


istimara

glosses: hesabkirina hecm ûixdarê ku wê derdanek hilde


istimator

glosses: erkedarê ku di gumrikan de buha li malan dibire


istimlak

glosses: Desteserkirina mal û milkê xelkê ji aliyê dewlet an belediyê (bi yan bê qerebûkirinê).

text: Li navçeya Sûrê ya Amedê piştî operasyon û qedexeyên derketina derve niha jî biryara îstîmlaqkirinê tê nîqaşkirin. Bi biryara Lijneya Wezîran a Tirkiyeyê, dewletê dest danî ser 6 hezar û 300 xanî û dikanên li Sûre. Şêniyên Sûrê û saziyên sivil li hemberî biryara îstîmlaqkirinê nerazîne û amadekarî dikin ku serî li dadgehê bidin.

ref: rydaw.net/kurmanci 3/2016

forms:
ئستملاک
îstîmlak
istimlaq
(bi
hîperkorektî
îstîmlaq
(bi
hîperkorektî

etymology_text: Ji tirkî istimlak, ji erebî اِسْتِمْلَاك (istimlāk), binêrin isti- + milk / emlak


istimzaç

glosses: lêpirsîn, pirskirin (li hal û wextê yekî pirsîn)


istinabe

glosses: îfadegirtina şahidekî ji hêla mehkemeke din ve, da ku bişînin mehkemeya ku doz lê tê dîtin


istinaden

glosses: bi palpiştiya (tiştekî), ji ber vê yeke, li ser vê yekê


istinaf

glosses: istinaf (qebûlnekirina biryara dadgehekê û ji bo wê serîdana li dadgeha îstinafê)


istinat

glosses: kutek, paldan, palpiştî, spartek, dangiv, îstînad


istinga

glosses: kindirê ku pê xêliyên keştiyê tên berhevkirin


istinsah

glosses: jibergirtin (tiştek ji berê girtin, eynî wî tiştî nivisandin)


istintak etmek

glosses: kişandin ber pirsyariyê, kişandin ber îfadeyan


istintaç

glosses: encamderxistin (ji tiştekî encamek derxistin)


istirahat etmek

glosses: vêsîn, vesihîn, hesîne kirin, îstirihet kirin, bêhn dan, bêhn vedan, westa xwe danîn


istiğna

glosses: nazîkirin (gava tiştek ji yekî re bê peşkêşkirin û ew jî xwe giran bike)


istişare etmek

glosses: rawêj kirin, amoj kirin, şêwirîn, şêwr kirin (an jî danîn), şêwr û mişêwre danîn, mişhewr danîn


istişare heyeti

glosses: wefda rawêjiyê, desteya amojiyê, lijneya şêwrê


isyan bayrağını açmak

glosses: li berê rabûn, li dij rabûn, li hember rabûn, şerî hildan


isyan etmek

glosses: hilperin, raperîn, serî hildan, îsyan kirin, rabûn ser xwe, serî rakirin


isyankârlık

glosses: serhildêrî, yaxîtî, serxwerabûnî, îsyankarî


it dişi domuz derisi

glosses: gû birayê rêxê ye (gava du kesên ku mirov ji wan hez nake bi hev dikevin)


it eği

glosses: potê arvan, paçê arvan (wexta ku ard tê bêjing kirin li binê teştê tê raxistin)


it sürüsü

glosses: kadar bi qasî garana kûçikan (ecêbanekî)


itaat

glosses: hustuxwarî, serîdanîn, gurkirin, rajêrî, mildanîn, îtaet, gurivîn, daxwerin


itaat etmek

glosses: rajêrî kirin, bi gura (yekî) kirin, bi gotina (yekî) kirin, guhdariya (yekî) kirin, îtaet kirin


itaatsizlik etmek

glosses: serkêşî kirin, bêîtaetî kirin, bêgurî kirin, bêemrî kirin


itap etmek

glosses: Berê xwe dan (yekî), bi (yekî) re xeyîdîn.


ite atsan yemez

glosses: tu bidî kuçikê kuçik naxwe, tu biavêjî ber se se naxwe.


ite kaka

glosses: Bi kul û derdan, bi zor û zehmetan, bi hêsîrî.

text: Çocuğu ite kaka bu duruma getirdik.


ite ot, ata et vermek

glosses: goşt dan hesp, giya dan kûçikê, îşekî bêserûqûn kirin


iteklemek

glosses: tehn lê xistin, dehf lê dan, daf lê xistin, tan û niç lê dan


iteleme

glosses: Dafandin, daf dan, dehf dan, dehfandin, tehm dan.


itelenmek

glosses: hatin dafandin, hatin dafdan, hatin dehfdan, hatin dehfandin, hatin tehmdan


iterbiyum

glosses: îterbiyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî


itfa

glosses: temartin, tefandin, vemirandin, vêsandin

glosses: qedandina deyn (hino hino deynê xwe dan)


itfa etmek

glosses: temartin, tefandin, vêsandin, vemirandin


itfaiye

glosses: agirkuj, kesa/ên ku karê wan temirandina agirî şewatê ye

glosses: agirkuj tişta/ê ku agir pê tê temirandin


ithaf etmek

glosses: diyarî kirin, îthaf kirin (li ser navê yekî diyarî kirin)


ithal

glosses: derveanîn, îthal (ji welatekî mal kirin)


ithalât

glosses: hawirde, ithalat (ji welatekî kirina malan)

glosses: hawirde, ithalat (tevahiyaalên ku ji derve têne kirin)


itham etmek

glosses: şemisandin, tawanbar kirin, sûcdar kirin


iti öldürene sürükletirler

glosses: kî bike we safî jî bike, kî gû bike navê wê bişo jî


itibar etmek

glosses: giramî pê dan, qîmet dan, qedr û qîmet dan (yekî), qedr û qîmetê (yekî) girtin, îtibar dan (yekî)

glosses: îtibar pê kirin, îtibanr hê anîn (an jî hatin), girîngî pê dan


itibar görmek

glosses: qîmet dan (tiştekî) (ji bo tiştê ku pir tê xwestin)


itibarıyla

text: Bilgi itibarıyla.


itici

glosses: cirnexweş, xwîntehl (kesê ku jê nayê hezkirin, ne xwînşîrin e)


itidalini kaybetmek

glosses: xwe winda kirin, xwînsariya xwe winda kirin


itilmek

glosses: hatin dehfdan, hatin tehmdan, hatin dehfandin


itimat beslemek

glosses: ewletî pê anîn, îtimad pê anîn, ewlahî pê hatin


itimat etmek

glosses: pê ewle bûn, ewlemend bûn, bawerî pê anîn, baweriya xwe pê anîn, pê îtimad kirin


itimatsız

glosses: pêewleneker (kesê ku bi yekî din bawer nake, pê ewle nabe)


itin götüne sokmak

glosses: (yek) kirin nava kêşekî gû û agir berdanê


ıtır

glosses: tolgîn, toyîn, kulilka tolgînê (Pelargonium radicula)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ıtır.wav


itiraf etmek

glosses: aşartin, mukir hatin, mukir bûn, vegehtin, dirkandin, îtiraf kirin


itirafta bulunmak

glosses: aşartin, li xwe danîn, li xwe mukir hatin, li xwe hatin mukirê


itiraz

glosses: liberabûn, bervêdan, hilberizîn, bihuzîn, bihezîn, bihuzinc, (li ber ramanekê, kirinekê rabûn)

glosses: îtiraz, gotin (gotina ku dê bê gotin, li dij gotin)

text: Buna itirazım yok.

etymology_text: Ji erebî اِعْتِرَاض (iʿtirāḍ).


itiyat etmek

glosses: ji xwe re kirin kurm, ji xwe re kirin adet


itişip kakışmak

glosses: herîşîn hev, hev gijgijandin (bi henekan çûn hev)


itişmek

glosses: hev dehfandin, vegijandin, hev tehm dan, hev û din tehm dan, hev dehf dan

glosses: hev gijgijandin, hev kil kirin, hev birin û anîn


itlenmek

glosses: kûçikbavî kirin, segbavî kirin (bêterbiyetî kirin)


itlik

glosses: kûçiktî, segîtî, kûçiksanî, seyînî, seyîtî


itme

glosses: tehm, dehf, tehn, delk, tehnik, dehfandin, palandin


itmek

glosses: Pal dan, tehm dan, dehf dan, dehfandin, palandin, tehn dan, delk dan (bi hêz û zorê tiştek berepêş tehmdan)

text: Masayı itmek

glosses: dehfdan, palandin (bi hêz û qewetê tiştên mîna derî û paceyê girtin an jî vekirin)

text: Pencereyi yavaşça itti.

glosses: tehmî (tiştekî) dan, dehfî (tiştekî) dan, palandin, tehn lê dan (tiştek tehmî cihekî, tiştekî dan)

text: Suya itmek.

text: Havuza itmek.

text: Aynı cins elektrikli iki cisim birbirini iter.


itriyum

glosses: îtriyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-itriyum.wav


ittifak etmek

glosses: hevgirtin çêkirin, hevgirtin pêk anîn, tivêk danîn, îtifaq çêkirin

glosses: hev girtin, dest dan hev, îtifaq kirin, a xwe kirin yek


ittifakla

glosses: bi hevgirtinî, bi hevratî, bi tivîkî, bi itifaq


ittihatçı

glosses: di serdema meşrûtiyetê de alîgirê partiya 'ittihat ve Teraki'yê


ittihaz etmek

text: Sözünüzü senet olarak ittihaz ediyorum.

text: Tedbir ittihaz ediniz.


ittirmek

glosses: pê dan dehfandin, pê dan dehfdan, pê dan tehmdan


ittisal

glosses: gihîştina hev, hatina ba hev, nêzikî hev bûn


iyelik

glosses: xwedîbûn, xweyîbûn, xwedanbûn, xweyîtî, xwedîtî


iyi etmek

glosses: baş kirin, pak kirin, qenc kirin, rihet kirin (ji nexweşînê xelas kirin)

glosses: baş kirin, pak kirin, qenc kirin (munasîb e)

text: İyi ettiniz de geldiniz.


iyi gelmek

text: Bu ilâç yarama iyi geldi.

text: Bu ceket bana iyi geldi.


iyi gitmek

text: Bu kazak ona iyi gidiyor.


iyi günler

glosses: rojxêr, roja (we) bi xêr be, dema (we) xweş (an jî bixêr) be


iyi huylu

glosses: cirxweş, pakîzesiruşt, xulqşîrîn, tebîetpak, xweşsiruşt, xweşxûy


iyi kalpli

glosses: dilpak, dilçak, pakdil, xêrxwaz ki baş bû ku, xweşbextane


iyi olmak

glosses: baş bûn, pak bûn, rihet bûn, qenc bûn, sax bûn (ji nexweşînê filitîn, hatin ser xwe)

glosses: baş bûn, pak bûn, qenc bûn (munasîb bûn)

text: Saatte olsunlar


iyi söylemek

glosses: (biri için) jê xweş xeber dan, jê xweş peyivin


iyice

text: İyice bir ev maleke pak.

text: Ne konuştuğumu iyice anlamadı.


iyicil

glosses: sehalî (ji bo nexweşina ku ne giran û xerab e)

text: Onun hastalığı iyicil.


iyiden iyiye

text: Nefesi iyiden iyiye kesilmişti.


iyileşme

glosses: başbûn, pakbûn, qencbûn, rihetbûn, saxbûn, berexêrbûn (ji nexweşînê xelas bûn)


iyileşmek

glosses: baş bûn, pak bûn, qenc bûn, rihet bûn, sax bûn, xweş bûn, zinde bûn, berexêr bûn, bi xwe ve hatin, hatin ser xwe (ji nexweşînê xelas bûn)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iyileşmek.wav


iyileştirme

glosses: başkirin, pakkirin, qenckirin, saxkirin, rihetkirin


iyileştirmek

glosses: baş kirin, pak kirin, qenc kirin, sax kirin, rihet kirin

glosses: saz kirin, çêkirin (tiştekî ku kêm be, terabe be)


iyilik

glosses: başî, qencî, qencayî, pakî, çakî, çêyî, rindî xweşikayî, xweşî (rewşa başbûna kesekî, tiştekî)

glosses: başî, qencî, pakî, çakî, çêyî (yarmetiya ku bêyî bergîdan tê kirin)

glosses: başî, qencî, pakî, çakî, çêyî, xweşî, başbûnî (başbûniya ji hêla tenduristiyê ve)

text: Okumanın iyiliği de var.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iyilik.wav


iyilik bilmek

glosses: qedir zanîn, qencî zanîn, qencî ji bîr nekirin


iyilik görmek

glosses: qencî lê bûn, qencî li ser (yekî) hebûn (alîkarî li yekî hatin kirin)


iyilik yaramamak

glosses: qencî lê nehatin, başî li (yekî) nehatin


iyilikbilir

glosses: qedirzan, qedirgir, qedirşînas, başokar (kesê ku riya qenciyê dizane)


iyilikte bulunmak

glosses: qencî pê re kirin, başî pê kirin, qencayî bi (yekî) kirin


iyimser

glosses: çakbîn, xweşbîn, nikbîn, geşbîn, xweşîwîst


iyimserlik

glosses: çakbînî, xweşbînî, nikbînî, geşbînî, xweşîwîstî, optîmîzm


iyisi

text: İyisi bu işe karışma.


iyot

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-iyot.wav


iz

glosses: rêç, şop, dews, şûn, cih, zax (cihê ku ji ber çûn an jî lêmana tiştekî maye)

text: Ayak izi.

text: Tekerlek izi.

glosses: bizmate, cih (ji bo cihên birin û kulan)

text: Tırnak izi.

glosses: nîşan (nîşaneya ku ji ber bûyerekê, rewşekê dimine)

text: Cinayet izleri.

glosses: eser (nîşaneya ji ber bûyerekê, rewşekê, şaristaniyekê maye)

text: Eski uygarlık izleri.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iz.wav


iz sürmek

glosses: şop gerandin, rêç gerandin (li dû rêça piyê heywanê nêçîrê an jî tiştekî din çûn)


izafe

glosses: pêvedanîn, îzafe (bi yekî ve danîn, jê re kirin mal)


izafe etmek

glosses: tevî kirin, pê ve danhin, lê zêde kirin, îlawe kirin


izafeten

glosses: li ser (tiştekî), bi palpiştiya (tiştekî)


izale etmek

text: Bu fikirleri kafandan izale etmek isterim.


izam

glosses: rêkirin, verêkirin, şandin (kesek şandin, hinartin)

glosses: pirolekirin, mezinkirin (tiştekî pir mezin kirin, mubalaxe kirin)


izan

glosses: bîrewerî, fehmberî, fehmdarî, fehmatî, îzan, feraset


izan etmek

glosses: fehmberî kirin, fehmdarî kirin, bîr birin (tiştekî)


izanlı

glosses: fehmber, fehmdar, berfehm, bîrewer, bîrbir, fehma


izansızca

glosses: bi bêfehmî, bi nefehmatî, bi nebîrewerî, bi nebîrbirî


izansızlık

glosses: bêfehmî, nefehmatî, nebîrewerî, nebîrbirî


izci

glosses: şopger, rêçger, rêçgerîn, şophilgir, dewsger, hûreşop, rêçenas, rêçezan

glosses: ew kesê ku li kampê tê hêvotin da ku pê re ruhê alikarî û piştgiriyê çêbe


izcilik

glosses: şopgerênî, rêçgerî, rêçgerinî, dewsgerî, şophilgirî, rêçenasî, rêçezanî


izden gitmek

glosses: şopa (yekî) ajotin, dan ser şopa (yekî), ketin pey şopa (yekî)


izi belirsiz olmak

glosses: rêça/şopa (yekî) winda bûn, rêça/şopa (yekî) nexuya bûn


izin almak

glosses: destûr stendin, îzin stendin, destûr girtin


izine düşmek

glosses: ketin şopê, dan ser rêçê, dan ser şopê, dan pey rêçê, ketin dû rêçê


izine uymak

glosses: li rêça (yekî) hatin, li ser şopa (an jî) rêça (yekî) hatin


izini bulmak

glosses: bi ser şopa (yekî) vebûn, şopa (yekî) hilanîn


izini düşürmek

glosses: (bir cismin) projeksiyona (cismekî) derxistin


izinli

text: Dün izinli olduğum için çalışmadım.


izlemek

glosses: şopandin, dan dû, dan pey, taqîp kirin (li dû kesekî an jî tiştekî çûn)

glosses: li dû hatin, li pey bûn (ji bo dem, mawe û dorê)

text: Geceyi gündüz izler.

text: Televizyonu izliyorum.

glosses: dan ser (rê), li (rê) çûn, taqîb kirin (ber bi aliyekî de çûn)

glosses: dan dû (tiştekî), dan ser şopa (tiştekî) (ramanek, libatekê ji xwe re ecibandin, pesend kirin)

text: Biz bundan sonra bu politikayı izleyeceğiz.

text: Modayı izliyorum.

glosses: taqîb kirin (bi tiştekî re eleqedar bûn)

text: Yeni yayınları izliyorum.


izmarit

glosses: qotik, pirtî, poçik, qûnçik, qûnik, qopik (cigareya ku hatiye kişandin)

text: Sigara izmariti.


iç oğlanı

glosses: navê ku li xortên ku ji bo xizmetên dewletê di serayên Osmanî de dihatin hêvotin


iç savaş

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iç savaş.wav


iç yağı

glosses: don, duhn, çewr, doran (rûnê ku ji bez hatiye bidestxistin)


iç yüz

text: Olayın iç yüzünü size anlatayım.


içine su serpilmek

glosses: bêhna (yekî) derketin, dilê (yekî) rihet bûn


içini ferah tut

glosses: dilê xwe rihet bihêlin, bila dilê (we) rihet be, dilê xwe fireh bike


içkisiz

glosses: bêvexurk, bêalkol (kesê ku alkol venexwariye)

glosses: bêalkol (cihê ku lê alkol nayê vexwarin)


içlenmek

glosses: heb girtin, kakil girtin, heb ketin (), kakil ketin (tiştekî)

text: Fasulyeler içlenmiş.


içli dışlı olmak

glosses: xweş û bêş bûn, canecan bûn, kerekî bi kurtan di nav wan re neçûn

glosses: bûn ber û male hev, ruh dan hev (bûn xinamiyê hev)


içmek

text: Toprak suyu içti.

text: Kocası çok içiyor.

etymology_text: Ji osmanî ایچمك (içmek).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-içmek.wav


içsiz

glosses: pûç, bênavik (ji bo mêwe û zebzeyên bênavik)


içten pazarlıklı

glosses: hesabê (yekî) di zikê (wî) de ye, xeberdanên (wî) di beriya (wî) de ne


içtenlikli

glosses: jidil, jidil û can, bidil, bi dil û can, samîmî


içtikleri su ayrı gitmemek

glosses: bêyî hev firek av venaxwin (an jî bêyî hev loqek nan naxwin)


içtinap etmek

glosses: jê fikare kirin, jê hilçepilîn, jê revîn


iğ iplik

glosses: niçika di şeklê teşiyê de ku di encama dabeşbûna mîtozê de çê dibe


iğde

glosses: sine, darsinc, gûsinc, parz, hejesor, sincêr, xibeyr


iğdiş

glosses: xesok, xesandî, exte (bi taybetî ji bo hespê xesandî)


iğfal

glosses: xapan, xirandin (ji rê derxistin, ji serî derxistin)

glosses: xapandin, xirandin, îxfal (ji rê derxistina jinekê)


iğlik

text: Bin iğlik fabrika.


iğne

glosses: derzî, derzilo (amraza zirav, dirêj û sertûj)

text: Kravat iğnesi.

glosses: derzîk (parçeyên hin amrazan ên sertûjik)

text: Pusula iğnesi.

text: Doktor hap yerine çocuğa iğne yazdı.

glosses: derzî (bi riya derzî derman zerkî wicûdê kirin)

text: İğneden korkuyor.

glosses: qerine, gotin (gotinên bibandor û watedar)

glosses: derzî, qozî (organê parêziyê ê hin kêzik û rewiran)

text: Akrebin iğnesi.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-iğne.wav


iğne atsan yere düşmez

glosses: tu xweliyê biavêjî nakeve erdê, axê bireşînî tozek ji derman re nakeve erdê, pê li piyan ketin


iğne üstünde oturmak

glosses: li ser hêstriyan bûn, li ser avê bûn, li ser agir bûn, li ser striyan rûniştin


iğneden ipliğe kadar

glosses: ji hû heta bi mû, ji hûran heta bi giran, ji derziyê heta bi deziyê


iğnelemek

glosses: derzî kirin, derzîlo kirin (bi derziyê tiştek pê ve danîn)

glosses: gotin li binçengê (yekî) xistin, qerine di ber re avêtin, bi qerîneyan çûn (yekî)


iğnelenmek

glosses: gotin li bin çengê (yekî) hatin xistin, di ber de qerine hatin ayêtin

glosses: derzî tê re hatin kirin, derzî hatin (yekî)


iğneleyici

glosses: bi qerinan (bi awayekî ku yê pêşberî mirov pê biêşe gotin serf kirin)


word: iğneyi kendine çuvaldızı başkasına batırmak

glosses: derzî di xwe re kirin hîna şûjin di yekî din re kirin, yeka xwe gotin hhe duduyê hevalan gotin


iğrenmek

glosses: kerihîn, kerixîn, bîz kirin, bîz jê kirin, bîzê (yekî) jê hatin, bîzê (yekî) jê çûn


iş başa düşmek

glosses: îş ketin stûyê (yekî), kar ketin stûyê (yekî), cil e ketiye mil e


iş birlikli

glosses: bihevkarî, bitevkarî (tiştê ku bipişkdarî tê kirin)


iş birliği

glosses: hevkarî, tevkarî (pişkdariya xebatê, teşriki mesaî)


iş bitirmek

glosses: îş pê bûn, îş qedandin, av pê germ bûn (birinide)


iş değil

glosses: ne îş e, ne kar (ji bo kare sivik û sanahî)

text: Bu senin yaptığın iş değil.


iş edinmek

glosses: ji xwe re kirin kar, ji xwe re kirin pîşe


iş göstermek

glosses: kar nîşanî (yekî) dan, ji (yekî) re kar derxistin


iş işten geçmek

glosses: îş çû qediya, heta aqil nas kir temen xelas kir

text: İş işten geçtikten sonra bize söylüyor.


iş karıştırmak

glosses: îş kirin (kesê ku tiştê zirarê dikin) ki îş ew e ku, esi ew e ku

text: İş ki sınıfını geçsin.


iş merkezi

glosses: navenda kargehan mi? ew jî kar e?, ew jî îş e?


iş çevirmek

glosses: îş çêkirin, dolab gerandin, dolaba xwe ristin


iş çıkarmak

glosses: îş ji destê (yekî) derketin (pir kar kirin, jêhatîbûn)

glosses: kar derxistin, îş derxistin, kar ji bin piyê xwe derxistin


işaret etmek

glosses: nîşan kirin, hêma kirin, şanî kirin, işaret kirin

glosses: destnîşan kirin, hêma pê dan, amaje kirin


işaret parmağı

glosses: tiliya nîşandekê, tiliya nîşandanê, tiliya eşhedê, pêçika eşhedê, eşhedok


işaret sıfatı

glosses: rengdêra nîşandanê, rengdêra îşarkî, rengdera pêşker


işaret zamiri

glosses: cînavka îşarkî, pronava (chinavka) şanîdanê


işaretlemek

glosses: nîşan kirin, dêç kirin, hema kirin îşaret kirin


işarî oy

glosses: raydana bi îşaretan, dengdana bi îşaretan


işe bak!

glosses: tu lê binere, tu li vî karî, tu li vî îşî


işe yaramaz

glosses: ava li agiran, ava li herîyan, zompir, karsêl (ji bo kesê bêkêr)


işgal

glosses: dagirî, vegirî, îşgal (cihekî bi zorê zeft kirin)

glosses: ewarekirin (kuirov yekî ji karê wî eware bike)

etymology_text: Ji erebî إِشْغَال (ʾišḡāl).


işgal etmek

glosses: vegirtin, dagîr kirin, vesandin, zeft kirin


işgalci

text: İşgalci güçler.


işgüzar

glosses: karguzar (kesê ku xwe di ber karan re dike)


işi e dökmek

text: İşi ahbaplığa dökmek.


işi e vurmak

text: İşi şakaya vurdu.


işi aksi gitmek

glosses: îşê (yekî) li hev nehatin, Xwedê karê (yekî) li hev neanîn


işi allaha kalmak

glosses: mefera (yekî) man li Xwedê, hêviya (yekî) man li Xwedê


işi anlamak

glosses: ji kar û îşê (yekî) fêm kirin, bi karê (yekî) derxistin


işi bağlamak

glosses: savar pehtin tirşik dan berê (gava ku tiştek bêyî yekî hatibe kirin)


işi başından aşmak

glosses: kare (yekî) dan qirika (yekî), karê (yekî) ji ser sere (yekî) derbas kirin


işi düşmek

glosses: kar û îşê (yekî) ketin ser (yekî dîtir), karê (yekî) ketin serê


işi gücü olmak

glosses: kar û barê (yekî) hebûn, xweyî kar û îş bûn


işi gücü olmamak

glosses: destên (yekî) li ser hev bûn, betal wetal bûn


işi iş kaşığı gümüş

glosses: karê min ew e ku pê ye, şikir îşê min li re ye


işi olmak

glosses: îşê (yekî) bûn îş (serê yekî ketin gêjahiyê)


işi pişirmek

text: Ferit kızla işi pişirmişti.


işi rast gitmek

glosses: îşê (yekî) rast çûn, jê re lê hatin, karê (yekî) li rê bûn


işi tıkırında olmak

glosses: karê (yekî) li rê bûn, kapê (yekî) mîr hatin


işi yüzüne gözüne bulaştırmak

glosses: xwe lewitandin, (tiştek) heycar lewitandin


ışık

glosses: ronî, şewq, ronahî, perî, pertew, ronîk, şewle

glosses: ronî, çir (ji bo amraza ku roniyê dide derûdora xwe)

text: Sen bizim ışığımızsın.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ışık.wav


işin içinde iş var

glosses: tê de tiştek hebûn, di îşekî de tiştek hebûn


word: işin yoksa şahit ol paran çoksa kefil ol


işine bak!

glosses: tu li karê xwe binêre, li îşê xwe binêre

glosses: tu li karê xwe binêre, tu kare ber xwe bike, li îşê xwe binêre, hişê te çi pê ketiye, te çi jê ye (di şûna 'tu têkilî pê meke' de)