ik

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-ik.wav


mee

pos: noun

pos_title: Navdêr

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hayvan

glosses: heywan, ajel, lawir, dirinde, canewer, giyanewer, candar, tereke

etymology_text: Ji erebî حَيَوَان (ḥayawān).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hayvan.wav


Tier

glosses: heywan, ajel, lawir, dirinde, canewer, giyanewer, candar

audio: LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Tier.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Tier.wav

audio: LL-Q188 (deu)-teste (Pamputt)-Tier.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Student16 de-Tier.wav


dier

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-dier.wav


beest

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-beest.wav


bestia

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-bestia.wav


bestia

audio: LL-Q1321 (spa)-Millars-bestia.wav


besto

text: Sovaĝa besto disŝiris Jozefon!

etymology_text: Deyn ji almanî Bestie, ji îtalî bestia û ew jî ji latînî bestia.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-besto.wav

audio: LL-Q143 (epo)-NMaia-besto.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-besto.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Poslovitch-besto.wav


حیوان

forms: ḧeyvan (romanization)


animale

audio: It-un animale.ogg

audio: LL-Q652 (ita)-Happypheasant-animale.wav

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-animale.wav

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-animale.wav

audio: LL-Q652 (ita)-Iopensa-animale.wav

audio: LL-Q652 (ita)-Cypress7-animale.wav


besta

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-besta.wav


alle

pos: adv

pos_title: Hoker

audio: LL-Q188 (deu)-teste (Pamputt)-alle.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Student16 de-alle.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-alle.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-alle.wav


alle

pos: unknown

pos_title: Mane

text: Menimme sillan alle.

text: Tämän voi ostaa kaupasta alle viidellä eurolla.


alle

pos: pron

pos_title: Cînav

glosses: herkes, hertişt, hemû, giş, tev, gişt, gî


todo

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-todo.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-todo.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-todo.wav


toda

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-toda.wav


todos

audio: LL-Q5146 (por)-JnpoJuwan-todos.wav


todos

pos: adj

pos_title: Formeke rengdêrê

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-todos.wav


todas

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-todas.wav


tout

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-tout.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-tout.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-tout.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-tout.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-tout.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-tout.wav


tout

glosses: sehkerê nûçeyên pêşbezîna hespan (bo gire wê), gerok (bo piştgirtinê yan kiriyaran)


tous

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-tous.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-tous (s muet).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-tous (s audible).wav


toutes

pos_title: Formeke cînavê

audio: LL-Q150 (fra)-Yug-toutes.wav


toutes

pos_title: Formeke hokerê


iedereen

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-iedereen.wav


kaikki

audio: LL-Q1412 (fin)-Susannaanas-kaikki.wav

audio: LL-Q1412 (fin)-Seqv-kaikki.wav


tutto

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-tutto.wav


tacikî

glosses: zimanê fermî yê Tacikistanê ku pirr nêzî farisî ye

forms: tacîkî

etymology_text: tacik

Таджикский

roman: Tadžikskij

Тоҷикӣ

roman: Tojikī

таджицька

roman: tadžycʹka


tacikî

glosses: tacikistanî, welatiya/ê yan rûniştvanê/a Tacikistanê


tacikî

pos_title: Rengdêr

glosses: her tişta/ê tacikan, yê Tacikistanê yan yê zimanê tacikî


Tacikistan

pos: name

pos_title: Serenav

forms:
Tacikîstan
Tacîkistan
Tacîkîstan

etymology_text: Ji tacik + -istan.

Таджикистан

roman: Ṭādžiḳisṭān

ታጂኪስታን

roman: taǧikistan

Тажикстан

roman: Tažikstan

Таджыкіста́н

roman: Tadžykistán

তাজিকিস্তান

roman: tajikiśtan

Таджикиста́н

roman: Tadžikistán

ཏ་ཇག་ཀིསི་ཏཱན་

roman: ta jag kisi tān

Таджикистан

roman: Taǯikistan

ᏔᏥᎩᏍᏔᏂ

roman: tatsigistani

塔吉克斯坦

roman: Tǎjíkèsītǎn

Таджикистан

roman: Tadžikistan

ތަޖިކިސްތާން

roman: tajikistān̊

طَاجِيكِسْتَان

roman: ṭājīkistān

تَاجِيكِسْتَان

roman: tājīkistān

Տաջիկստան

roman: Taǰikstan

تاجیکستان

roman: tâjikestân

તાજ઼િકિસ્તાન

roman: tāzikistān

ტაჯიკეთი

roman: ṭaǯiḳeti

ताजिकिस्तान

roman: tājikistān

טָגִ׳יקִיסְטָן

roman: tajikistan

Таджыкыстэн

roman: Tāǯ̍əkəstăn

ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್

roman: tajikistān

ताजिकिस्थान

roman: tājikisthān

Тажикстан

roman: Tacikstan

ටජිකිස්ථාන්

roman: ṭajikisthān

^타지키스탄

roman: Tajikiseutan

^따쥐끼스딴

roman: Ttajwikkiseuttan

ຕັກຊີກິສະຖານ

roman: tak sī ki sa thān

താജിക്കിസ്ഥാന്

roman: tājikkisthān

ତାଜିକିସ୍ତାନ

roman: tajikistanô

Таджикистан

roman: Taǵikistan

ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ

roman: tājiksatān

Тәжікстан

roman: Täjıkstan

ताजिकिस्थान

roman: tājikisthāna

Тоҷикистон

roman: Tojikiston

தஜிகிஸ்தான்

roman: tajikistāṉ

ཐ་ཇི་ཁེ་སི་ཏན

roman: tha ji khe si tan

Таджикиста́н

roman: Tadžykystán

តាជីគីស្ថាន

roman: taaciikiisthaan

Тадьикистан

roman: Tacikistan

טאַדזשיקיסטאַן

roman: tadzhikistan

Τατζικιστάν

roman: Tatzikistán


Tacikistan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Tacikistan.wav


tacik

glosses: miletê serekî yê Tacikistanê ku gelek îranî ye û bi zimanek nêzî yê farisî dipeyive

forms: tacîk


gelên îranî

glosses: kurd û faris û miletên din yên zimanê wan nêzî kurdî yan farisî

forms: miletên îranî


miletên îranî

forms: gelên îranî


zimanên îranî

glosses: kurdî û farisî û zimanên din yên xizmên wan

forms: zimanên arî


dezî

text: Dezî di kuna derziyê re kirin.

text: Ka dezî û derziyê bide min, ez ê meyîkekê bi gumlekê xwe ve bidirûm.

forms: دهزی

دەزوو

roman: dezû

সূতা

roman: xuta

еп

roman: yep

ні́тка

roman: nítka

সূত্র

roman: śutr

ни́шка

roman: níška

коне́ц

roman: konéc

အပ်ချည်

roman: aphkyany

ချည်

roman: hkyany

тай

roman: taj

線

roman: xiàn

ҫип

roman: śip

خَيْط

roman: ḵayṭ

خيط

roman: ḵēṭ

թել

roman: tʻel

суре

roman: sure

томкача

roman: tomkaca

томко

roman: tomko

نخ

roman: nax

رشته

roman: rešte

ძაფი

roman: ʒapi

धागा

roman: dhāgā

सूत

roman: sūt

सूत्र

roman: sūtra

तंत

roman: tant

तन्तु

roman: tantu

डोरा

roman: ḍorā

तागा

roman: tāgā

ताँत

roman: tā̃t

חוּט

roman: khut

жип

roman: cip

නූල්

roman: nūl

실

roman: sil

糸

roman: hichū

ດ້າຽ

roman: dāi

ເຊືອກ

roman: sư̄ak

нишка

roman: niška

конец

roman: konec

നൂല്

roman: nūlŭ

ᡨᠣᠩᡤᠣ

roman: tonggo

утас

roman: utas

ایپلك

roman: iplik

يىپ

roman: yip

жіп

roman: jıp

нить

roman: nitʹ

तन्तु

roman: tántu

अंशु

roman: aṃśu

ришта

roman: rišta

ด้าย

roman: dâai

เชือก

roman: chʉ̂ʉak

ใย

roman: yai

దారము

roman: dāramu

җеп

roman: cep

ፈትሊ

roman: fätli

སྐུད་པ

roman: skud pa

нюжа

roman: njuža

ни́тка

roman: nýtka

ចេស

roman: ceeh

តង្ករ

roman: tɑɑtɑngkɑɑ

អំបោះ

roman: ʼɑmbɑh

сап

roman: sap

פֿאָדעם

roman: fodem

ꑟ

roman: xi

νήμα

roman: níma

κλωστή

roman: klostí

νῆμα

roman: nêma

μίτος

roman: mítos

ipa: /dɛˈziː/

hyphenation: de·zî


şûjin

glosses: Derziyên gir ên ku bi gelemperî ne bo dirûna cilan lê bo girêdana devên têrr û çewalan û tiştên wek wan tên bikaranîn.

forms:
شووژن
şîjin
şwîjin
sûjin
şwûjin

etymology_text:
Hevreha soranî سووژن (sûjin), farisî سوزن (sûzen, “şûjin”), farisiya navîn sûzen, avestayî sûka, sanskrîtî सूची (sūcī) (sūcī), hindî सुई (suī)...
Herwiha bidin ber proto-hindûewropî*syuh- (dirûn / dirûtin), avestayî sûka (şûjin), sanskrîtî सीव्यति (sīvyati) (sī́vyati: dirûn), sûçî (şûjin), farisî سوزن (sûzen: şûjin), farisiya navîn bizîn- (dirûn, dirûtin) - ku hevreha bişûjin ya kurmancî ye - parsî bijîngir (cildirû, terzî, xeyat), sogdî şwm (dirûn, dirûtin), hewramî û sîvendî çen (dirûn), lîtwanî siūti (dirûn), rusî шить (šitʹ) (şîti: dirûn), îngilîzî sew (dirûn), latînî suo (dirûn)...

ابرة

roman: ibre

سوزن

roman: sûzen

βελόνα

roman: velóna


terzî

glosses: Kesa/ê ku karê wê / wî dirûn û çêkirina cilan e.

forms:
تەرزی
derzî

etymology_text: Hevrehên kurmancî derz, derzî, dirêzî û dirûn / dirûtin, farisî درزى (derzî, “terzî”), درز (derz, “derz, kêlî”), pehlewî derzîk (terzî), avestayî derize- (derz), hemû ji proto-hindûewropî *dʰeregʰ- (“dirûn, kêlî kirin”). "Terzî" jî hevreha "derzî" ye lê maneya "kesa/ê ku karê derzî û dirûnê/dirûtinê dike" dide. "Terzî" bi rêya tirkî "terzi" ji "derzî" ya farisî/kurdî ye anku çûye tirkî û paşî guherandî li me vegeriye. Bi farisî wek "derzî" maye.

দৰ্জী

roman: dorzi

тегенсе

roman: tegense

краве́ц

roman: kravjéc

краўчы́ха

roman: kraŭčýxa

দৰ্জী

roman: dôrzi

шива́ч

roman: šiváč

шива́чка

roman: šiváčka

тегархо

roman: tegarχo

裁縫

roman: cáifeng

خَيَّاط

roman: ḵayyāṭ

خَيَّاطَة

roman: ḵayyāṭa

تَرْزِي

roman: tarzī

تَرْزِيَّة

roman: tarziyya

خياط

roman: ḵayāṭ

դերձակ

roman: derjak

درزی

roman: darzi

خیاط

roman: xayyât

მკერავი

roman: mḳeravi

თერძი

roman: terʒi

दर्ज़ी

roman: darzī

חַיָּט

roman: khayát

тикмечи

roman: tikmeçi

машинечи

roman: maşineçi

재단사

roman: jaedansa

ຊ່າງຕັດເຄື່ອງຜູ້ຊາຍ

roman: sāng tat khư̄ang phū sāi

кро́јач

roman: krójač

кро́јачка

roman: krójačka

шнајдер

roman: šnajder

ᡮᠠᡳᡶᡠᠩ

roman: ts'aifung

үйлчин

roman: üjlčin

تىكىمچى

roman: tikimchi

خياط

roman: xayāt

тігінші

roman: tıgınşı

портно́й

roman: portnój

портни́ха

roman: portníxa

швец

roman: švec

швея́

roman: švejá

крайчир

roman: krajčyr

шьвьць

roman: šĭvĭcĭ

либосдӯз

roman: libosdüz

дӯзанда

roman: düzanda

хайёт

roman: xayyot

мошиначӣ

roman: mošinačī

దర్జీ

roman: darjī

тегүче

roman: tegüçe

краве́ць

roman: kravécʹ

кравчи́ня

roman: kravčýnja

ជាងកាត់ខោអាវ

roman: ciəngkatkhaoʼaaw

שנײַדער

roman: shnayder

שנײַדערקע

roman: shnayderke

ράπτης

roman: ráptis

ράφτης

roman: ráftis

μόδιστρος

roman: módistros

μοδίστρα

roman: modístra

ῥαφιδεύς

roman: rhaphideús


xeyat

glosses:
terzî, cildirû, dirûvan, dirwar, dirûnkar,
kesa/ê ku karê wê / wî dirûn û çêkirina cilan e

forms:
xeyam
xeyal

etymology_text: Ji erebî خياط (xeyyaṭ, “derzî, cildirû”) ji rehê خ ي ط (x-y-ṭ-, “cil dirûn / dirûtin”), hevreha aramî ܚܝܛܐ (xeyyaṭa) ji lêkeraܚܘܛ (x-w-ṭ-: [cildirûn / dirûtin).


cildirû

glosses:
xeyat, terzî, dirûvan, dirwar, dirûnkar,
kesa/ê ku karê wê / wî dirûn û çêkirina cilan e

forms:
cildrû
cildir

etymology_text: cil + dirûn - -n


qewad

glosses:
pezeweng, qebrax, jinfiroş,
mêrê ku fihûşê bi jina xwe ya hin jinên din dike û wan bi pare dide xelkê daku têkiliyên zayendî li gel bikin

text: Hûn li derewên çapemeniya tirkan a qewad guhdarî mekin.

ref: Lotikxane.com, 7/2006

glosses: (kesa/ê) pîs, lewitî, herimî, heram, tewizî

forms:
gewad
qewwad
gewend

etymology_text: Ji erebî قواد ("qewwad", bi hin devokan "gewwad").

сутэнёр

roman: sutenjór

কোটনা

roman: koṭna

сво́дник

roman: svódnik

ဖါခေါင်း

roman: hpahkaung:

皮條客

roman: pítiáokè

老鴇

roman: lǎobǎo

三七仔

roman: sam-chhit-á

牽猴的

roman: khan-kâu-ê

牽猴仔

roman: khan-kâu-á

قَوَّاد

roman: qawwād

عرص

roman: ʕarṣ

معرص

roman: míʕarraṣ

կավատ

roman: kavat

قواد

roman: qavvâd

جاکش

roman: jâkeš

جابیز

roman: jâbiz

کسکش

roman: kos-keš

მამაშა

roman: mamaša

दलाल

roman: dalāl

סַרְסוּר

roman: sarsur

뚜쟁이

roman: ttujaeng-i

뚜

roman: ttu

ຊາຍານຸຊີບ

roman: sā nyā nu sīp

ແມງດາ

roman: mǣng dā

сводник

roman: svodnik

подведувач

roman: podveduvač

макро

roman: makro

зууч

roman: zuuč

بغری

roman: bağaray

ਦੱਲਾ

roman: dallā

сво́дня

roman: svódnja

తార్పుడుగాడు

roman: tārpuḍugāḍu

బాడ్కావ్

roman: bāḍkāv

сутене́р

roman: sutenér

មេអណ្ដើក

roman: meindaək

קאַדעט

roman: kadet

προαγωγός

roman: proagogós

μαστροπός

roman: mastropós

σωματέμπορος

roman: somatémporos

νταβατζής

roman: davatzís

μάτρυλλος

roman: mátrullos

ipa: /qɛˈwɑːd/

hyphenation: qe·wad


ihminen

glosses: mirov, insan, meriv, beşer, ademîzad, benîadem


Mensch

audio: LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Mensch.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-Mensch.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Student16 de-Mensch.wav


human

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-human.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-human.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-human.wav


ant

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ant.wav


mûristan

glosses:
kunmêrî
cihê ku mûrî tê de dijîn, mala mûriyan

forms: moristan

etymology_text: Ji mûrî + -stan.

ipa: /muːɾɪsˈtɑːn/


court

forms: cour

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-court.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-court.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-court.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-court.wav

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-court.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-court.wav


court

audio: EN-AU ck1 court.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-court.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-court.wav


-name

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Paşgirek e maneya "pirtûk" anku "kitêb" dide peyvê

etymology_text: * name


mesîh

glosses:
(di cihûtiyê, filetiyê û îslamê de) kesek e ku bi fermana Xwedê hatiye yan dê bêt û xelkê bîne ser rêya rast
(file bawer dikin ku Îsayê wan Mesîh e û misilman jî wê dipejirînin lê cihû bawer dikin kesek e ku hê nehatiye)

text: Meyyitan lew radikit yekser dilan yexma dikitismê e'zem ma dizanit ya mesîha ew bi xwe ye

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: Mesîh

etymology_text: Ji erebî مسيح (Mesîḥ) ji aramî ܡܫܝܚܐ (Mişîxa), hevreha îbrî משיח (Mesîex) ji rehê m-ş-x- (melhem lê dan)

ipa: /mɛˈsiːh/

hyphenation: me·sîh


koster

glosses: mînîbûs, dolmîş, nîv-otobûs, otobûsên biçûk

text: Kostera kirêkarên kargeha mirîşkan wergerriya.

ref: Heftenameya Evro, hj. 160, r. 12, 10/2006

forms: kûster

etymology_text: Bi rêya îngilîzî [Peyv?]ji navê markayekîToyota Coaster ku cûnek mînîbûsan e.


son

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-son.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-son.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-son.wav

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-son.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-son.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-son.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-son.wav


son

glosses:
kurrê kesekî. lawê kesekî, gedeyê kesekî:
He is not my son. (Ew ne kurrê min e.)

forms: boy

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-son.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-son.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-son.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-son.wav


son

audio: LL-Q7026 (cat)-Unjoanqualsevol-son.wav


son

glosses: nivistin, razan, raketin, xewtin, xewkirin


son

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: forma dema niha ji lêkera ser bo kesa/ê sêyem yê pirrjimar: (ew) in

audio: LL-Q1321 (spa)-AdrianAbdulBaha-son.wav


son

glosses:
kurrê kesekî. lawê kesekî, gedeyê kesekî:
Han är min son. (Ew kurrê min e.)


son

text: Son yağmurlar.

glosses: dawîn, paşî, paşîn, dumahîk, dûmayî, kutayî, kutasî

text: Son vagon.

text: Son kuruşuna kadar harcamış.

text: Kışın sonu.

glosses: hevalok, hevalzarok, hevalbiçûk, pizan, pizdan, plasenta

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-son.wav

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-son.wav


sun

forms: son

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sun.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sun.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-sun.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Fake estate-sun.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sun.wav


day

forms: sun

audio: En-uk-a day.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-day.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-day.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-day.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-She animates-day.wav


-ar

glosses: Paşgirek e ramana "tişta/ê ku hatiye kirin" dide u bêhtirîn car dikeve piştî reha dema bihurî a lêkerên gerrguhêz, ku dikarin wek rengder jî bi kar hên.

glosses: Paşgirek e piştî rengder u navderan tê u bêjeyên nû çêdike.

forms: -er

etymology_text: Hevreha farisî -ﺎر (-ar), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (-ar, “-er”), bi gengazî ji proto-hindûewropî *-tōr (“-er”).


metal

glosses:
kanza, maden,
asin û polat û zêrr û zîv û fafon û tiştên din yên wek wan req

glosses: mertal, amûrek madenî yê pan û bi gelemperî girover e û mirov dide ber xwe daku xwe ji şûran yan riman diparêze

forms:
مهتال
medal
mêdal
mêtal

etymology_text: Ji latînî metallum

мэталь

roman: metalʹ


metal

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-metal.wav


metal

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-metal.wav


metal

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-metal.wav


çîlspî

glosses: sipspî, sîs, ji serî ta binî spî, bi temamî spî

text: Galaya fîlmê Sabîte Kaya bi navê "Herşey Bembeyaz (Her tişt çîlspî)" li salona sînemayê ya Yeşîlçamê pêk hat. Film çîroka zarokên kurd ên ku li dibistanê tirkî nizanin û rewşa mamosteyê tirk bi hestên germ nîşan dide.

ref: Diyarname.com, 10/2006

forms: çîlsipî

etymology_text: çîl + spî ??


sipspî

glosses: sîs, çîlspî, ji serî ta binî spî, bi temamî spî

forms: sipsipî

etymology_text: Ji sip + spî.


kanza

glosses: Hesin û polat û zêrr û zîv û fafon û tiştên din yên wek wan req.

etymology_text: Ji kan (Navdêr 2) -za.

معدن

roman: me'den

ipa: /kɑːnˈzɑː/

hyphenation: kan·za


înuîtî

glosses: Zimanê înuyitan anku eskîmoyan (li Grînlendayê û Kenedayê tê peyivîn).

forms:
înuktîtûtî
înuîtî
înuyîtî
înûîtî
înûyitî
înûyîtî

etymology_text: Ji înuyit.

ipa: /iːnʊiːˈtiː/

hyphenation: î·nu·î·tî


înuîtî

glosses: her tişta/ê înuyitan anku eskîmoyan yan tişta/ê bi zimanê wan


Grînlenda

glosses:
mezintirîn giravê dinyayê ye û dikeve bakurê deryaya Atlas, navbera Ewropayê û Amerîkaya Bakur
(di bin serweriya Danîmarkayê de ye lê otonom e)

forms:
Grînland
Grînlanda
Grînlend
Gronland
Gronlanda
Gronlend
Gronlenda

etymology_text: Ji zimanê cermenî (îngilîzî green yan zimanên skandinavî grön anku kesk) + -lenda

ግሪንላንድ

roman: gərinland

Гренландия

roman: Grenlandiya

Грэнла́ндыя

roman: Hrenlándyja

Грэнля́ндыя

roman: Hrenljándyja

গ্রিনল্যান্ড

roman: grinôljanḍ

Гренла́ндия

roman: Grenlándija

Гренланди

roman: Grenlandi

格陵蘭

roman: gaak³ ling⁴ laan⁴

格陵蘭

roman: Gélínglán

格陵蘭

roman: Kiak-lêng-lân

ގުރީންލޭންޑު

roman: gurīn̊lēn̊ḍu

جِرِينْلَانْد

roman: girīnlānd

Գրենլանդիա

roman: Grenlandia

گرینلند

roman: gerinland

گروئنلند

roman: gero'enland

გრენლანდია

roman: grenlandia

ग्रीनलैण्ड

roman: grīnlaiṇḍ

גְּרִינְלַנְד

roman: grinland

ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್

roman: grīnlyāṇḍ

Гринландия

roman: Grinlandiya

ග්රීන්ලන්තය

roman: grīnlantaya

Гренландия

roman: Grenlandija

^그린란드

roman: Geurillandeu

ກຣີນແລນ

roman: ka rīn lǣn

ग्रीनल्याण्ड

roman: grīnalyāṇḍa

Гренланд

roman: Grenland

ഗ്രീൻലാൻഡ്

roman: grīnlānḍŭ

ग्रीनलँड

roman: grīnlĕṇḍa

ଗ୍ରୀନଲାଣ୍ଡ

roman: grīnôlaṇḍô

گرېنلاندىيە

roman: grënlandiye

ګروینلېند

roman: groynlénd

ਗਰੀਨਲੈਂਡ

roman: garīnlaiṇḍ

Гренландия

roman: Grenlandiä

Ґронсько

roman: Gronsʹko

கிறீன்லாந்து

roman: kiṟīṉlāntu

గ్రీన్లాండ్

roman: grīnlāṇḍ

གེ་རེན་ལ

roman: ge ren la

گرین لینڈ

roman: grīn-lainḍ

Гренла́ндія

roman: Hrenlándija

Γροιλανδία

roman: Groilandía


green

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-green.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-green.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-green.wav


-lenda

glosses: Paşgirek e û wek paşgira -stan maneya "welat" dide peyvan

forms:
-land
-landa
-lend

etymology_text: Ji zimanên cermenîland (war, welat)


girmajok

glosses: tavê lê dan, tav lê xistin, ketin ber tavê, tav lê ketin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


bermîl

glosses: Amanên girover û mezin yên bi taybetî neft tê de têt parastin).

forms:
بهرمیل
bermil

бочка

roman: bočka

ipa: /bɛɾˈmiːl/

hyphenation: ber·mîl


شاگرد

glosses: şagird, xwendekar, dibistanî, fêrber, hînber, telebe

forms: šâgerd (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-شاگرد.wav


دانشجو

glosses: şagird, xwendekar, fêrber, hînber, telebe

forms: dânešju (romanization)

etymology_text: Ji ـجو (ju) + دانش (dâneš).

شاگرد

roman: šâgerd

دانشآموز

roman: dâneš-âmuz


دانش اموز

glosses: şagirt, xwendekar, dibistanî, fêrber, hînber, telebe


öğrenci

glosses: xwendekar, şagird, dibistanî, fêrber, hînber, telebe

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-öğrenci.wav


student

glosses: xwendevan, xwendekar, qotabî, şagird, dibistanî, fêrber, hînber, telebe

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-student.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-student.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-student.wav


pupil

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-pupil.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-pupil.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-pupil.wav


Student

forms:
Studentin (feminine)
student


Studentin

forms: student


herkes

etymology_text: her + kes

ipa: /hɛɾˈkɛs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-herkes.wav

hyphenation: her·kes


her kes

glosses: hemû kes, kî be jî, her kes, ti kes nîne ku ne di nav wan de be

forms:
herkes
herdem
herdu
her roj
her tişt

etymology_text:
Ji her + kes.
* Afrîkansî: almal → af
* Almanî: alle → de, jedermann → de, jeder → de
* Aragonî: toz n pj
* Başkîrî: һәр кем (här kem)
* Belarusî: усе́ pj (usjé) / ўсе́ pj (ŭsjé), ко́жны (kóžny)
* Bengalî: সবাই → bn (śôbai)
* Bulgarî: вси́чки pj (vsíčki), все́ки (vséki)
* Çekî: všichni → cs n, každý → cs n
* Çînî:
*: Kantonî: 大家 (daai⁶ gaa¹), 人人 (jan⁴ jan⁴)
*: Hakkayî: 逐家 (tak-kâ), 大家 (thai-kâ)
*: Mandarînî: 大家 → zh (dàjiā), 人人 → zh (rénrén)
*: Minnanî: 逐家 → zh-min-nan (ta̍k-ke), 大家 (tāi-ke, ta-ke, tōa-ke)
*: Wuyî: 大家
* Danmarkî: alle → da
* Erebî: الْجَمِيع (al-jamīʿ), كُلّ شَخْص (kull šaḵṣ)
* Esperantoyî: ĉiu → eo, ĉiuj → eo
* Estonî: kõik → et, igaüks → et
* Farisî: هر کس (har kas)
* Fînî: jokainen → fi, kaikki → fi
* Fransî: chacun → fr, tout le monde → fr, tous → fr
* Galîsî: todos n pj, cada quen
* Gujaratî: બધા (badhā)
* Gurcî: ყველა (q̇vela), ყოველი (q̇oveli), თითოეული (titoeuli)
* Hindî: सब लोग (sab log)
* Holendî: iedereen → nl, elkeen → nl, allen → nl, allemaal → nl, iegelijk → nl
* Îbranî: כולם \ כֻּלָּם (kulám)
* Îdoyî: omnu → io
* Îngilîziya kevn: ǣlċ mann, ealle menn pj, hwā
* Îngilîzî: everyone → en, everybody → en
* Înterlîngua: totos pj, tote le mundo, omnes pj
* Îrlendî: gach duine n, gach aon duine n
* Îtalî: ciascuno → it, tutti → it n pj
* Îzlendî: allir → is pj
* Japonî: 皆さん → ja (みなさん, minasan), みんな → ja (minna), だれも (dare mo)
* Katalanî: tothom → ca, cada u → ca, cadascú → ca
* Keçwayî: llapan
* Koreyî: 모두 → ko (modu), 누구나 (nuguna), 여러분 → ko (yeoreobun), 다들 (dadeul), 각자 → ko (gakja)
* Ladînoyî: טודוס n pj (tudos), טודו אל מונדו n (tudo el mundo)
* Latînî: omnes → la
* Makedonî: си́те pj (síte), се́кој (sékoj)
* Maltayî: kulħadd
* Maorî: ngā tāngata katoa, te katoa, ia tangata
* Mecarî: mindenki → hu, mind → hu
* Navajoyî: tʼáá ájíłtso
* Ojibweyî: gakina, gakina awiiya
* Pîkardî: tertous
* Polonî: każdy → pl; wszyscy → pl pj, wszelaki → pl
* Portugalî: todos → pt n pj, todo mundo → pt n, toda a gente
* Qazaxî: әркім (ärkım)
* Romanyayî: oricine → ro, toți, fiecare → ro
* Rusî: все → ru pj (vse), ка́ждый (káždyj), вся́кий (vsjákij)
* Sirboxirwatî:
*: Kirîlî: сви pj
*: Latînî: svi → sh pj
* Skotî: awbody
* Slovakî: všetci, každý
* Slovenî: vsi, vsak → sl
* Spanî: todos → es, todo el mundo → es, todo quisqui
* Swêdî: alla → sv, allihop → sv, allesammans → sv
* Şîngazîcayî: heni mndru
* Tamîlî: எல்லோரும் → ta (ellōrum), அனைவருக்கும் (aṉaivarukkum)
* Tayî: ทุกคน, ทุกท่าน
* Telûgûyî: అందరూ (andarū)
* Tirkî: herkes → tr
* Urdûyî: سب لوگ (sab log)
* Ûkraynî: усі́ pj (usí) / всі́ pj (vsí), ко́жний (kóžnyj), вся́кий (vsjákyj)
* Viyetnamî: mọi người → vi
* Walonî: tertos → wa
* Weylsî: pob → cy
* Ximêrî: ទាំងអស់គ្នា (teaŋ ɑh knie), គ្រប់គ្នា (krup knie)
* Yûnanî: κάθε ένας (káthe énas), όλοι → el pj (óloi), άπαντες pj (ápantes), οι πάντες pj (oi pántes)
*: Kevn: πάντες n pj (pántes)
* Zhuangî: bouxboux
:Ev qismê Wergerê ji agahiyên naveroka vê guhertoya gotara wekhev a li ser Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

ipa: /'hɛɾkɛs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-her kes.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-her kes.wav

hyphenation: her kes


israf

glosses:
dêris, serfkirina bêwec yan bêsexbêr, bikaranîna bêmifa, avêtin,
tiştek çêkirin yan kirîn lê bo bikarneanîn yan avêtin,
 bêsexbêrî, zêhakarî, wehirandin, zêhakirin, feşartin

text: Berpirsên saziya avê DÎSKÎ û Şaredariya Sûrê bi jinên Sûrê re hatin ba hev û der barê israfa zêde ya avê de semînerek dan jinên beşdarî vê çalakiyê bûn.

ref: Ji Jinên Sûrê re Semînera "Av jiyan e", ANF, 2015

forms: îsraf

etymology_text: Ji erebî إسراف (israf) ji rehê s-r-f-, lê ne hevrehaserf, mesref, teserif e.

hyphenation: is·raf


israf

glosses: israf, felîtehî, bêsexbêrî, zêhakarî, wehirandin, zêhakirin, feşartin


israf bûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
israf dibim (present)
israf dibî (present)
israf dibe (present)
israf dibin (present)
israf bibe (imperative singular)
israf bibin (imperative plural)
israf bûm (past)
israf bûyî (past)
israf bû (past)

etymology_text: Ji israf + bûn.

ipa: /ɪsˈɾɑːf buːn/

hyphenation: is·raf bûn


israf kirin

forms:
israf dikim (present)
israf dikî (present)
israf dike (present)
israf dikin (present)
israf bike (imperative singular)
israf bikin (imperative plural)
israf kir (past)
israf kir (past)
israf kir (past)
israf kir (past)
israf –k– (root present)
israf –kir– (root past)
ez israf dikim (indicative present positive)
ez israf nakim (indicative present negative)
min israf kir (indicative past positive)
min israf nekir (indicative past negative)
tu israf dikî (indicative present positive)
tu israf nakî (indicative present negative)
te israf kir (indicative past positive)
te israf nekir (indicative past negative)
ew israf dike (indicative present positive)
ew israf nake (indicative present negative)
wê/wî israf kir (indicative past positive)
wê/wî israf nekir (indicative past negative)
em israf dikin (indicative present positive)
em israf nakin (indicative present negative)
me israf kir (indicative past positive)
me israf nekir (indicative past negative)
hûn israf dikin (indicative present positive)
hûn israf nakin (indicative present negative)
we israf kir (indicative past positive)
we israf nekir (indicative past negative)
ew israf dikin (indicative present positive)
ew israf nakin (indicative present negative)
wan israf kir (indicative past positive)
wan israf nekir (indicative past negative)
min israf dikir (imperfect positive)
min israf nedikir (imperfect negative)
min israf kiribû (positive)
min israf nekiribû (negative)
te israf dikir (imperfect positive)
te israf nedikir (imperfect negative)
te israf kiribû (positive)
te israf nekiribû (negative)
wê/wî israf dikir (imperfect positive)
wê/wî israf nedikir (imperfect negative)
wê/wî israf kiribû (positive)
wê/wî israf nekiribû (negative)
me israf dikir (imperfect positive)
me israf nedikir (imperfect negative)
me israf kiribû (positive)
me israf nekiribû (negative)
we israf dikir (imperfect positive)
we israf nedikir (imperfect negative)
we israf kiribû (positive)
we israf nekiribû (negative)
wan israf dikir (imperfect positive)
wan israf nedikir (imperfect negative)
wan israf kiribû (positive)
wan israf nekiribû (negative)
ez ê israf bikim (future positive)
ez ê israf nekim (future negative)
minê israf kiribe (future perfect positive)
minê israf nekiribe (future perfect negative)
tu yê israf bikî (future positive)
tu yê israf nekî (future negative)
teyê israf kiribe (future perfect positive)
teyê israf nekiribe (future perfect negative)
ew ê israf bike (future positive)
ew ê israf neke (future negative)
wê/wîyê israf kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê israf nekiribe (future perfect negative)
em ê israf bikin (future positive)
em ê israf nekin (future negative)
meyê israf kiribe (future perfect positive)
meyê israf nekiribe (future perfect negative)
hûn ê israf bikin (future positive)
hûn ê israf nekin (future negative)
weyê israf kiribe (future perfect positive)
weyê israf nekiribe (future perfect negative)
ew ê israf bikin (future positive)
ew ê israf nekin (future negative)
wanê israf kiribe (future perfect positive)
wanê israf nekiribe (future perfect negative)
min israf kiriye (perfect positive)
min israf nekiriye (perfect negative)
min israf kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min israf nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te israf kiriye (perfect positive)
te israf nekiriye (perfect negative)
te israf kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te israf nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî israf kiriye (perfect positive)
wê/wî israf nekiriye (perfect negative)
wê/wî israf kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî israf nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me israf kiriye (perfect positive)
me israf nekiriye (perfect negative)
me israf kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me israf nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we israf kiriye (perfect positive)
we israf nekiriye (perfect negative)
we israf kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we israf nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan israf kiriye (perfect positive)
wan israf nekiriye (perfect negative)
wan israf kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan israf nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez israf bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez israf nekim (present subjunctive negative)
(bila) min israf kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min israf nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu israf bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu israf nekî (present subjunctive negative)
(bila) te israf kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te israf nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew israf bike (present subjunctive positive)
(bila) ew israf neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî israf kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî israf nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em israf bikin (present subjunctive positive)
(bila) em israf nekin (present subjunctive negative)
(bila) me israf kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me israf nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn israf bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn israf nekin (present subjunctive negative)
(bila) we israf kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we israf nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew israf bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew israf nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan israf kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan israf nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min israf bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min israf nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min israf kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min israf nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te israf bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te israf nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te israf kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te israf nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî israf bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî israf nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî israf kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî israf nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me israf bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me israf nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me israf kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me israf nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we israf bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we israf nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we israf kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we israf nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan israf bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan israf nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan israf kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan israf nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê israf bikira (present conditional positive)
minê israf nekira (present conditional negative)
minê israf kiribûya (preterite conditional positive)
minê israf nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê israf bikira (present conditional positive)
teyê israf nekira (present conditional negative)
teyê israf kiribûya (preterite conditional positive)
teyê israf nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê israf bikira (present conditional positive)
wê/wîyê israf nekira (present conditional negative)
wê/wîyê israf kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê israf nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê israf bikira (present conditional positive)
meyê israf nekira (present conditional negative)
meyê israf kiribûya (preterite conditional positive)
meyê israf nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê israf bikira (present conditional positive)
weyê israf nekira (present conditional negative)
weyê israf kiribûya (preterite conditional positive)
weyê israf nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê israf bikira (present conditional positive)
wanê israf nekira (present conditional negative)
wanê israf kiribûya (preterite conditional positive)
wanê israf nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) israf bike (imperative present positive)
(tu) israf neke (imperative present negative)
(hûn) israf bikin (imperative present positive)
(hûn) israf nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji israf + kirin.

ipa: /ɪsˈɾɑːf kɪˈɾɪn/

hyphenation: is·raf ki·rin


israfbûn

ipa: /ɪsɾɑːfˈbuːn/

hyphenation: is·raf·bûn


qelîn

glosses: birihîn, telifîn, qir bûn, dûndeya wan neman

forms:
qelan
qelhan
qelhîn
qelihan
qelihîn
qeliyan
qelyan

etymology_text: Ji qelî + -în.


qelan

text: Ger em weke mirovatî guh nedin xwezaya li ser gerestêra erdê, em ê bixwe qelana xwe bînin.

forms: qelîn

ipa: /qɛˈlɑːn/

hyphenation: qe·lan


qelûn

glosses: Darikê ku mirov tûtinê tê de hildike û dûkêlê wê jê dikêşe devê xwe.

text: Û wê şevê, dema ku wî qelûna peşîn ji titûnê dagirt, dema ku agir berdaye û dûman bi ser xist (...)

ref: Hesenê Metê, Epîlog, Weşanxaneya Avesta

text: ...kefa min qelûnekê dixwazê

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 78, ISBN 978-605-5683-27-6

text: Qelûn dikişandin û qehwe vedixwarin.

ref: Eyüp Kıran, Dewrêşê Evdî Kulîlka Bilbizêk û Rim, Nûbihar, 2018, çapa 4em, r. 25, ISBN 978-9944-360-95-1

forms:
قهلوین
qelîne
qelîn
qelwîn
qelen
qelîn

etymology_text: Ji erebî غَلْيُون (ḡalyūn) ji îtalî galeone.

каҥза

roman: kaŋza

тру́бка

roman: trúbka

фа́йка

roman: fájka

лю́лька

roman: ljúlʹka

পাইপ

roman: paip

лу́ла

roman: lúla

ганза

roman: ganza

ᎦᏅᏃᏩ

roman: ganvnowa

煙斗

roman: jin¹ dau²

煙斗

roman: yāndǒu

薰斗

roman: hun-táu

煙斗

roman: ian-táu

غَلْيُون

roman: ḡalyūn

بِيبَة

roman: bība

بايب

roman: bayb

ծխամորճ

roman: cxamorč

ծխափող

roman: cxapʻoġ

ծխափայտ

roman: cxapʻayt

չիբուխ

roman: čʻibux

پیپ

roman: pip

چبوق

roman: čebuq, čobuq

چپق

roman: čopoq

ચુંગી

roman: cuṅgī

ჩიბუხი

roman: čibuxi

पाइप

roman: pāip

מִקְטֶרֶת

roman: miktéret

һанз

roman: hanz

канжа

roman: kanca

трубка

roman: trubka

담뱃대

roman: dambaetdae

ກອກ

roman: kǭk

ບັ້ງຫີດ

roman: bang hīt

лу́ле

roman: lúle

гаанс

roman: gaans

ᠭᠠᠩᠰᠠ

roman: ɣangsa

چبوق

roman: çibuk, çıbuk, çubuk

غاڭزا

roman: ghangza

تۇرۇپكا

roman: turupka

بورغو

roman: borǧu

мүштік

roman: müştık

қаңза

roman: qaŋza

чилим

roman: čilim

чубуқ

roman: čubuq

даңза

roman: dañza

پائپ

roman: pā'ip

хаңза

roman: xañza

ខ្សៀ

roman: khsiə

хамса

roman: xamsa

ליולקע

roman: lyulke

πίπα

roman: pípa

τσιμπούκι

roman: tsimpoúki


çixare

text: Wî pir ji çixarên amerîkayî en qûnpembo hez dikir (...)

ref: Fawaz Husên, Siwarên Êşê, Weşanên Welat, 1994, ISBN 91-97 21 97-0-3


pêçayî

forms:
پێچایی
pêçandî

etymology_text: pêçan - -n + -y- + -î


giravî

glosses: Devera ku ji giravekî yan hin giravan pêkhatî.

forms:
giravîtir (comparative)
herî giravî (superlative)
giravîtirîn (superlative)
گراڤی

etymology_text: Ji girav + -î

ipa: /ɡɪɾɑːˈviː/


giravî

glosses:
Binêre giramî.
Bi qedir, yê ku xelik rêzê lê di girin.

forms:
giravîtir (comparative)
herî giravî (superlative)
giravîtirîn (superlative)


madde

glosses: made, daring, hêsin, bûjen, sifîn, nasût

glosses: made, bend, paragraf, birg, xal, deq, bend (ji bo qanûn, peyman û hwd)

etymology_text: Ji erebî مَادَّة (mādda).


made

glosses:
hêman, unsûr,
tiştên ku tiştek jê hatiye çêkirin yan jê çêbûye

glosses: bend, paragraf, birg, xal, deq, bend (ji bo qanûn, peyman û hwd)

forms:
ماده
madde
mad
meîde

etymology_text: Ji erebî مادّة (mādda)

পদাৰ্থ

roman: podartho

матэ́рыя

roman: matéryja

পদার্থ

roman: pôdarth

мате́рия

roman: matérija

ဒြပ်

roman: drap

物質

roman: wùzhì, wùzhí

पदार्थ

roman: padārtha

مَادَّة

roman: mādda

նյութ

roman: nyutʻ

ماده

roman: mâdde

પદાર્થ

roman: padārth

მატერია

roman: maṭeria

חומר \ חֹמֶר

roman: khómer

ದ್ರವ್ಯ

roman: dravya

материя

roman: materiya

පදාර්ථය

roman: padārthaya

물질

roman: muljil

ສະສານ

roman: sa sān

ທາດ

roman: thāt

материја

roman: materija

ദ്രവ്യം

roman: dravyaṃ

матери

roman: materi

ପଦାର୍ଥ

roman: pôdarthô

ماددا

roman: madda

ماتېرىيە

roman: matëriye

ماده

roman: mādá

ਪਦਾਰਥ

roman: padārath

материя

roman: materiä

द्रव्यम्

roman: dravyam

модда

roman: modda

பொருள்

roman: poruḷ

పదార్థము

roman: padārthamu

матдә

roman: matdä

དངོས་པོ

roman: dngos po

مادہ

roman: māda

វត្ថុ

roman: vɔɔvŭətthoʼ

מאַטעריע

roman: materye

ύλη

roman: ýli

ὕλη

roman: húlē


made

pos_title: Formeke lêkerê

glosses:
Partîsîpa borî ya lêkera make.
çêkirî, diristkirî

text: Made in Kurdistan

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-made.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-She animates-made.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-made.wav


paragraf

glosses: Yek yan çend hevokên ku li dû hev hatine nivîsîn bêyî ku dest bi rêzek nû ya nivîsînê bêt kirin.

glosses: Her beşa qanûnekê yan peyamekê ya ku jimara xwe ya taybet heye.

text: Li gor paragrafa 4ê ya Destûra Iraqê erebî û kurdî zimanên fermî yên dewletê ne.

etymology_text: Ji fransî paragraphe.

بند

roman: bend

параграф

roman: paragraf


deq

glosses: Wêneyê yan nivîsa ku li ser leşî hatiye çêkirin. (bi taybetî bi derziyan)

text: Ava dehen û berê didananEwçend ewê deq didin dihêrinEwçend di şehrê ten digêrin

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: tekst, nivîs, berhem, babet, mita, metin

text: deqê mêran

text: deqê xaran

forms:
دهق
beq
çeq
heq
leq
neq
peq
req
şeq
teq
weq

etymology_text: Ji reha erebî دق (deqqe, “gerisandin, çewisandin, pelixandin; hingaftin, lê xistin”), ku jê bûye deqîq, deqe. Pêdayî ku ramana şikil, dirûv jî dide, bide ber dirûb ji erebî ضروب, pirrjimara ضرب (“dirb, lê dan”). Ramana kutan gelek caran bo deqê bi kar tê, bide ber tirkî dövme û farisî خالکوبی (xalkûbî, “deq; hevsanî xalkutî”). Ew hêj piçekê berguman e ji ber ku ti zimanekî din vê reha erebî bi vê ramanê bi kar naîne. Herwihan bide ber dax.

ацәанҵа́

roman: āc°ānc̣ā́

татуіро́ўка

roman: tatuiróŭka

тату́

roman: tatú

উল্কি

roman: ulki

татуиро́вка

roman: tatuiróvka

紋身

roman: man⁴ san¹

刺青

roman: ci³ ceng¹

刺青

roman: cìqīng

紋身

roman: wénshēn

وَشْم

roman: wašm

وَشِم

roman: wašim

դաջվածք

roman: daǰvackʻ

خالکوبی

roman: xâl-kubi

تتو

roman: tatu

وشام

roman: vešâm

وشم

roman: vašm

છુંદણું

roman: chundṇũ

სვირინგი

roman: sviringi

गोदना

roman: godnā

כְּתוֹבֶת קַעֲקַע

roman: któvet qá'qa'

татуировка

roman: tatuirovka

문신

roman: munsin

тетова́жа

roman: tetováža

टॅटू

roman: ṭĕṭū

шивээс

roman: šivees

ᠰᠢᠪᠡᢉᠡᠰᠦ

roman: sibegesü

ट्याटू

roman: ṭyāṭū

خالوهنه

roman: xālwahǝ́na

дене әшекейі

roman: dene äşekeiı

нако́лка

roman: nakólka

холкӯбӣ

roman: xolkübī

татуюва́ння

roman: tatujuvánnja

សាក់

roman: sak

τατουάζ

roman: tatouáz

κατάστιξη

roman: katástixi

στίγμα

roman: stígma

στίξις

roman: stíxis

ipa: /dɛq/


deq

glosses: di hin lîstika de (wek xaranê anku tebelanê de) ew berik yê ku mirov diavêje daku bi berikên dijberê xwe bide


deq dan

etymology_text: Ji deq + dan.


deqdan

forms: دهقدان


beraber

glosses: hevber, hember, berê wan li hev, miqabil

text: Mala wan beraberî ya me ye.

text:
Kesk û soran tu binê çerx-i li dora du hilalan
Du qeran mane beraber şefeqê perde 'isab e
'Er'eran ta di şepal in wereqan cezbe ye vê ra

text: Ew beraberî me şerr dikin.

text: Lîstika me beraber bi dawî bû: 2 bi 2.

text: Em beraber ji Kurdistanê hatin Ewropayê.

forms:
berabertir (comparative)
herî beraber (superlative)
berabertirîn (superlative)
beramber
beranber

etymology_text: ber- + -a- + -ber, hevreha farisî برابر (beraber), ji zimanên îranî

إزاء

roman: ʾizāʾ


beraber

glosses: digel, ligel, pevre, pêkve, vêkre, beramber, beranber

glosses: di tenga hev de, di asta hev de, di hîza hev de


beramber

forms:
berambertir (comparative)
herî beramber (superlative)
berambertirîn (superlative)


beranber

forms:
beranbertir (comparative)
herî beranber (superlative)
beranbertirîn (superlative)


wekhev

glosses:
Yeksan, mîna hev,
ne ji hev zêdetir yan kêmtir,
ne ji hev baştir yan xirabtir.

text: Hemû mirov li ber qanûnê wekhev in.

ref: Hemû xwedî eynî mafan in.

text: Û va ye ku tenê di bexçakî de, pênc hezar gulên wekhev û wek wê, hebûn!

ref: Mîrzayê Biçûk, Antoine de Saint-Exupêry

forms:
wekhevtir (comparative)
herî wekhev (superlative)
wekhevtirîn (superlative)
وهكههڤ
wekîhev

etymology_text: Ji wek + hev.

সমান

roman: xman

ро́ўны

roman: róŭny

адна́кі

roman: adnáki

адно́лькавы

roman: adnólʹkavy

то́й жа

roman: tój ža

една́къв

roman: ednákǎv

ра́вен

roman: ráven

същ

roman: sǎšt

平等

roman: píngděng

عِدْل

roman: ʿidl

مُتساوي

roman: mutsāwi

հավասար

roman: havasar

برابر

roman: barâbar

همتا

roman: hamtâ

თანასწორი

roman: tanasc̣ori

თანაბარი

roman: tanabari

ტოლი

roman: ṭoli

სწორი

roman: sc̣ori

समान

roman: samān

बराबर

roman: barābar

тең

roman: teñ

같다

roman: gatda

동일하다

roman: dong-ilhada

똑같다

roman: ttokgatda

еднаков

roman: ednakov

ист

roman: ist

تەڭ

roman: teng

باراۋەر

roman: barawer

ئوخشاش

roman: oxshash

ра́вный

roman: rávnyj

одина́ковый

roman: odinákovyj

то́т же

roman: tót že

баробар

roman: barobar

рі́вний

roman: rívnyj

одна́ковий

roman: odnákovyj

одна́кий

roman: odnákyj

то́й же

roman: tój že

ស្មើ

roman: smaə

тыҥ

roman: tıŋ

ίσος

roman: ísos

ipa: /wɛkˈhɛv/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wekhev.wav

hyphenation: wek·hev


yeksan

glosses:
wekhev, mîna hev,
ne ji hev zêdetir yan kêmtir,
ne ji hev baştir yan xirabtir

text:
Ê vi Xudrî ra divêt ava heyatê bit nesîb
Dê bi se'y û cehdê yeksan bin li bal wî roj û şeb

forms:
yeksantir (comparative)
herî yeksan (superlative)
yeksantirîn (superlative)
یهكسان
êksan
yêksan

etymology_text: Ji yek- + san.

равный

roman: ravnyj

одинаковый

roman: odinakovyj


xêr

glosses: Tişta/ê baş yê ku mirov bo kesekî dike yan dide kesekî bêyî ku bi xwe ti bedelekê jê werbigire.

text:
Dîrhemek bêt serfê Mewlûda Nebî
Xêrekî mezin ji bo hasil dibî
Hem ji Şeyxan bû rîwayet ev xeber

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

glosses: Ne guneh, (li gor hin dîn û olan) kirinên ku mirov dikare pê biçe biheştê û xwe ji dûjehê biparêze.

text: Qe bila devê te ji xêrê vegere, çi ye tu qala mirina lêwik dikî!

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: Tu xêrê mala xwe nebînî.

ref: Ahmet Öner, Di edebiyata Kurdî ya Gelêrî da di’a û nifir, Zanîngeha Wan Yûzûncû Yîlê Enstîtuya Zimanên Zindî Şaxa Makezanîsta Ziman û Çanda Kurdî Teza Lîsansa Bilind, 2017, r. 112

forms:
xeyir
xeyr
xar
xên

etymology_text: Ji erebî خَيْر (ḵayr), ji rehê خ ي ر (ḵ-y-r).

милостыня

roman: milostynja


xêr dan

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji xêr + dan.

ipa: /xeːɾ dɑːn/

hyphenation: xêr dan


xêr kirin

forms:
xêr dikim (present)
xêr dikî (present)
xêr dike (present)
xêr dikin (present)
xêr bike (imperative singular)
xêr bikin (imperative plural)
xêr kir (past)
xêr kir (past)
xêr kir (past)
xêr kir (past)
xêr –k– (root present)
xêr –kir– (root past)
ez xêr dikim (indicative present positive)
ez xêr nakim (indicative present negative)
min xêr kir (indicative past positive)
min xêr nekir (indicative past negative)
tu xêr dikî (indicative present positive)
tu xêr nakî (indicative present negative)
te xêr kir (indicative past positive)
te xêr nekir (indicative past negative)
ew xêr dike (indicative present positive)
ew xêr nake (indicative present negative)
wê/wî xêr kir (indicative past positive)
wê/wî xêr nekir (indicative past negative)
em xêr dikin (indicative present positive)
em xêr nakin (indicative present negative)
me xêr kir (indicative past positive)
me xêr nekir (indicative past negative)
hûn xêr dikin (indicative present positive)
hûn xêr nakin (indicative present negative)
we xêr kir (indicative past positive)
we xêr nekir (indicative past negative)
ew xêr dikin (indicative present positive)
ew xêr nakin (indicative present negative)
wan xêr kir (indicative past positive)
wan xêr nekir (indicative past negative)
min xêr dikir (imperfect positive)
min xêr nedikir (imperfect negative)
min xêr kiribû (positive)
min xêr nekiribû (negative)
te xêr dikir (imperfect positive)
te xêr nedikir (imperfect negative)
te xêr kiribû (positive)
te xêr nekiribû (negative)
wê/wî xêr dikir (imperfect positive)
wê/wî xêr nedikir (imperfect negative)
wê/wî xêr kiribû (positive)
wê/wî xêr nekiribû (negative)
me xêr dikir (imperfect positive)
me xêr nedikir (imperfect negative)
me xêr kiribû (positive)
me xêr nekiribû (negative)
we xêr dikir (imperfect positive)
we xêr nedikir (imperfect negative)
we xêr kiribû (positive)
we xêr nekiribû (negative)
wan xêr dikir (imperfect positive)
wan xêr nedikir (imperfect negative)
wan xêr kiribû (positive)
wan xêr nekiribû (negative)
ez ê xêr bikim (future positive)
ez ê xêr nekim (future negative)
minê xêr kiribe (future perfect positive)
minê xêr nekiribe (future perfect negative)
tu yê xêr bikî (future positive)
tu yê xêr nekî (future negative)
teyê xêr kiribe (future perfect positive)
teyê xêr nekiribe (future perfect negative)
ew ê xêr bike (future positive)
ew ê xêr neke (future negative)
wê/wîyê xêr kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê xêr nekiribe (future perfect negative)
em ê xêr bikin (future positive)
em ê xêr nekin (future negative)
meyê xêr kiribe (future perfect positive)
meyê xêr nekiribe (future perfect negative)
hûn ê xêr bikin (future positive)
hûn ê xêr nekin (future negative)
weyê xêr kiribe (future perfect positive)
weyê xêr nekiribe (future perfect negative)
ew ê xêr bikin (future positive)
ew ê xêr nekin (future negative)
wanê xêr kiribe (future perfect positive)
wanê xêr nekiribe (future perfect negative)
min xêr kiriye (perfect positive)
min xêr nekiriye (perfect negative)
min xêr kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min xêr nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te xêr kiriye (perfect positive)
te xêr nekiriye (perfect negative)
te xêr kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te xêr nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî xêr kiriye (perfect positive)
wê/wî xêr nekiriye (perfect negative)
wê/wî xêr kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî xêr nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me xêr kiriye (perfect positive)
me xêr nekiriye (perfect negative)
me xêr kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me xêr nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we xêr kiriye (perfect positive)
we xêr nekiriye (perfect negative)
we xêr kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we xêr nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan xêr kiriye (perfect positive)
wan xêr nekiriye (perfect negative)
wan xêr kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan xêr nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez xêr bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez xêr nekim (present subjunctive negative)
(bila) min xêr kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min xêr nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu xêr bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu xêr nekî (present subjunctive negative)
(bila) te xêr kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te xêr nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew xêr bike (present subjunctive positive)
(bila) ew xêr neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî xêr kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî xêr nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em xêr bikin (present subjunctive positive)
(bila) em xêr nekin (present subjunctive negative)
(bila) me xêr kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me xêr nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn xêr bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn xêr nekin (present subjunctive negative)
(bila) we xêr kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we xêr nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew xêr bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew xêr nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan xêr kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan xêr nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min xêr bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min xêr nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min xêr kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min xêr nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te xêr bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te xêr nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te xêr kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te xêr nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî xêr bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî xêr nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî xêr kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî xêr nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me xêr bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me xêr nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me xêr kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me xêr nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we xêr bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we xêr nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we xêr kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we xêr nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan xêr bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan xêr nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan xêr kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan xêr nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê xêr bikira (present conditional positive)
minê xêr nekira (present conditional negative)
minê xêr kiribûya (preterite conditional positive)
minê xêr nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê xêr bikira (present conditional positive)
teyê xêr nekira (present conditional negative)
teyê xêr kiribûya (preterite conditional positive)
teyê xêr nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê xêr bikira (present conditional positive)
wê/wîyê xêr nekira (present conditional negative)
wê/wîyê xêr kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê xêr nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê xêr bikira (present conditional positive)
meyê xêr nekira (present conditional negative)
meyê xêr kiribûya (preterite conditional positive)
meyê xêr nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê xêr bikira (present conditional positive)
weyê xêr nekira (present conditional negative)
weyê xêr kiribûya (preterite conditional positive)
weyê xêr nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê xêr bikira (present conditional positive)
wanê xêr nekira (present conditional negative)
wanê xêr kiribûya (preterite conditional positive)
wanê xêr nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) xêr bike (imperative present positive)
(tu) xêr neke (imperative present negative)
(hûn) xêr bikin (imperative present positive)
(hûn) xêr nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji xêr + kirin.

ipa: /xeːɾ kɪˈɾɪn/

hyphenation: xêr ki·rin


sedeqe

glosses: xêr, dirav û malê ku mirov bê bedel dide jar û feqîran

text: Kirin sedeqa serê zarroyên xwe.

text:
Me ji navê Xudayê Sêsims hêvîyane
Me yek sedeqe û heya û îmane
Sibeye ronîya Sêsims dibu beyane
Nav û dikarê Sêsims dikim silave
Ronahîya Sêsims dabu çarde tebeqê
Erd û asmane

ref: Dr Xelîl Cindî: Hindek du'a û dirozên êzidiyan, Du´a Sibê, Einbeck, 1997, r. 15

forms: سهدهقه

etymology_text: Ji erebî صَدَقَة (ṣedeqeᵗ) ji aramî צדקא (ṣideqa) ji צדק (ṣ-d-q-: adil bûn, xêrxwaz bûn)

صَدَقَة

roman: ṣadaqa

زَكَاة

roman: zakāh


zekat

glosses:
baca îslamî,
(Li gor îslamê divê mirov her sal 2, 5% ji dirav û malê xwe bêbedel bide jar û feqîran. Navê vê danê zekat e.)

text: Û Wî ez li hemû deran sitirandime û ferman daye min ku heta ez bijîm nivêjan bikim û zekatê bidim.

ref: Quran 19:31, wergerrandin: Husein Muhammed

forms: zikat

etymology_text: Ji erebî زَكَاة (zekaᵗ) ji aramî זכות (zikût) ji rehê זכה (zika: paqij bûn, pak bûn, fihêl bûn - bi taybetî ji gunehan). Bide ber: tezkiye.


fitir

text: Hecî bi fitir û zekatên cîranan zarrokên xwe xwedî dikirin.

ref: M. Şirin Dağ: Waris (mîratxur), Kovara Bîrnebûn, hj. 26, r. 40, bihar 2005


fitre

glosses: Cûnek zekatê ye û divê her misilman her sal 2, 25 kg dexlûdan yan jî bihayê wî dexlûdanî bide jar û feqîran (bi gelemperî li dawiya meha remezanê tê dan).

forms:
fitir
fitr
fitare

etymology_text: Ji erebî فِطْرَة (fiṭra) pirjimara فَطَرَ (faṭara) ji rehê ف ط ر (f-ṭ-r-, “fitare kirin, li dawiya rojê piştî rojiyê xwarin/vexwarin”), têkilî fitare, hevreha yan ji aramî פטר (p-ṭ-r-, “berdan, serbest kirin”).


fitre

text: Bu sene fitrelerini kime vereceksin?


meras

text: Dema ku karê erebê nedibû, meras (sol) boyax dikirin.

ref: M. Şirin Dağ: Waris (mîratxur), Kovara Bîrnebûn, hj. 26, r. 41, bihar 2005

forms:
meres
miraz
mîras

etymology_text: Binêrin meres.


miraz

text: ez ji Erek im û eva berê zîyaretgah e û berê mirazan dibêjine vî berî

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 120, ISBN 978-605-5683-27-6


fitar

glosses:
rojîşikandin, yekem xwarina piştî rojiyê
(li dema rojavabûnê)

text: Fitar kirin.

text: Fitar bûye.

text: Bangê fitarê.

forms:
fitare
iftar
îftar
fitir
fitre

etymology_text: Ji erebî إِفْطَار (ʾifṭār).


iftar

glosses: fitar, rojîşkandin, yekem xwarina piştî rojiyê


nalîk

glosses:
codelîk, gildik, tatî, merş, berik,
doşekên biçûk û/yan tenik
(bi taybetî bo rûniştinê li ser)

glosses: sênîk, amana fireh ya ku xwarin jê tê xwarin

forms:
lalîk
lalînk
nalînk

etymology_text: Hevreha farisî لالنگ (laleng), ji zimanên îranî.


codelîk

glosses:
nalîk, lalîk, gildik, tatî, merş, berik,
doşekên biçûk û/yan tenik
(bi taybetî bo rûniştinê li ser)

glosses: xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
codelîg
codelîng
codelînk
colank

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /d͡ʒoːdɛˈliːk/


gildik

glosses:
codelîk, gelt, nalîk, lalîk, tatî, merş, berik,
doşekên biçûk û/yan tenik
(bi taybetî bo rûniştinê li ser)


tatî

glosses:
codelîk, nalîk, lalîk, gildik, merş, berik,
doşekên biçûk û/yan tenik
(bi taybetî bo rûniştinê li ser)


merş

glosses:
berik, xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, ber, codelîk, nalîk, lalîk, gildik,
nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be
(carine ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin)

text: ...merşên erdê çend qatî bûn.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 35, ISBN 978-605-2246-80-1

glosses: tatî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
مهرش
marş

ковëр

roman: kovër


berrik

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre berik.


xalîçe

glosses:
berik, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, ber, codelîk, nalîk, lalîk, gildik, merş,
nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be
(carine ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin)

glosses: xawlî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
xalî
xawlî
xawlîçe

etymology_text: Ji xalî + -çe, ewa pêşîn ji ermeniya kevn Կարին (Karin), navê şarekî ku bi erebî wek قَالِيقَلَا (qālīqalā) tê lêvandin, û bi xalîçeyên xwe bi nav û deng bûye. Bide ber erebî زَرْبِيَّة (zarbiyya, “kilîm”), ku tê gotin ji navê Azerbaycanê ye. Ne hevreha xalî (“vala”) an kilîm.


خال

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-خال.wav


kilîm

glosses:
berik, xawlî, xalîçe, merş, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, ber, codelîk, nalîk, lalîk, gildik,
nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be
(carinan ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin)

forms:
kîlîm
klîm
kelîme
kilam
kilîp

etymology_text: Hevreha farisî گلیم (gilîm), aramî גלימא (gelîma) û tirkî kilim, hemû ji yûnanî κάλυμμα (kálymma) (kalumma: betenî) ji καλύπτō (kalupto: niximandin, nixamtin) ji proto-hindûewropî *kel-upio (niximandin) ji *kel- (parastin) ku herwiha serekaniya peyvên "kîler" û "kulîn" (embar) e jî.


mafûr

glosses:
berik, xawlî, xalîçe, merş, kilîm, rayex, mêzer, galt, hêsîl, ber, codelîk, nalîk, lalîk, gildik,
nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be
(carine ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin)

forms:
mafîr
mefîr
mahfîr
mahfûr
mehfîr
mehfûr
mafir

գորգ

roman: gorg


trîbûn

glosses: kursî, sendelî, rûniştek, depê ku mirov li ser rûdine

glosses: temaşegeh, cihê ku temaşevan jê li lîstikê dinerin

forms:
tirîbûn
turîbûn

etymology_text: Ji latînî


daniştin

text: Bilbo li ser kursîyekê daniştibû,

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 19, ISBN 9786257724838

forms:
dadinim (present)
dadinî (present)
dadine (present)
dadinin (present)
dane (imperative singular)
danin (imperative plural)
daniştim (past)
daniştî (past)
danişt (past)
danîştin

etymology_text: Ji da- + niştin.

ipa: /dɑːnɪʃˈtɪn/

notes: Bi taybetî di soranî de lê vê dawiyê carinan di kurmanciya nivîskî de jî.


daniştin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /dɑːnɪʃˈtɪn/


xinamî

glosses:
xizm, kesûkar, eqreba, mirov, meriv, lêzim,
mirovên ku bi rêya zewacê bûne xizmên hev

text: Ne tenê ew bêavirû bûye, belkû malbata wî, kes û kar û xinamî û dost û yar û xêl û eşîreta wî jî bêavirû bûne.

ref: Perwîz Cihanî, Bilîcan, Nefel, 2002, ISBN 91-89687-12-4

etymology_text: Deyn ji ermenî խնամի (xnami).

فامیل

roman: fâmil

ipa: /xɪnɑːˈmiː/


avrû

forms:
abirû
abrû
avirû
awirû
awrû
ava rû
averû

etymology_text: Belkî ji av + rû.

ipa: /ɑːvˈɾuː/


kert

text: Bo kêmkirina rêjeya bêkariyê, hikûmeta Kurdistanê dê piştevanî û giringiyê bi kertê taybet bide. Eger derfet li ber kertê taybet venebe, aboriya me jî pêşve naçe.

ref: Nêçîrvan Barzanî li gor heftenameya Peyama Kurd, hj. 88, 5/2006

glosses: ta, hêl, rex, çeq, seksiyon, parçe, ker, par, branş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: kart


kart

glosses: kaxezkek yan jî pirtek naylonî ya req ya ku jimar û nivîs yan wêne li ser heye

forms:
karte
kert
kerte
qart
qarte
qert
kert

քարտ

roman: kʻart

բացիկ

roman: bacʻik

խաղաթուղթ

roman: xaġatʻuġtʻ

ipa: /kɑːɾt/

hyphenation: kart


kart

forms: çeqû

etymology_text: Bi avestayî kerêt, pehlewî kert, bi zazakî kardî, bi hewramî kard. Kurmancî d'yê dike winda.


kart

text: Kart adam.

text: Kart inek.

text: Düğün kartları.

text: Basın kartı.


kartpostal

glosses: Kartên bi wêneyên rengîn yên ku bêyî namedank bi posteyê tên şandin.

etymology_text: Bi riya tirkî kartpostal, ji fransî carte postale, wekheva kart + postal.

пашто́ўка

roman: paštóŭka

পোস্টকার্ড

roman: pośṭkarḍ

по́щенска

roman: póštenska

по́щенска ка́ртичка

roman: póštenska kártička

明信片

roman: bêng-sìn-phìⁿ

光批

roman: kng-phe, kuiⁿ-phoe

كَرْت بَرِيدِيّ

roman: kart barīdiyy

کارت پُستال

roman: kârt postâl

کارتپُستال

roman: kârt-postâl

საფოსტო ღია ბარათი

roman: saposṭo ɣia barati

ღია ბარათი

roman: ɣia barati

पोस्टकार्ड

roman: posṭkārḍ

גְּלוּיָה

roman: g'luyá

почта открыткасы

roman: poçta otkrıtkası

открытка

roman: otkrıtka

그림엽서

roman: geurimyeopseo

엽서

roman: yeopseo

ຮູບບັດ

roman: hūp bat

ບັດໄປສະນີ

roman: bat pai sa nī

ບັດ

roman: bat

ໄປສະນີຍະບັດ

roman: pai sa nī bat

разгле́дница

roman: razglédnica

ил захидал

roman: il zahidal

ئاتكىرىتكا

roman: atkiritka

ашық хат

roman: aşyq xat

ашықхат

roman: aşyqxat

почто́вая откры́тка

roman: počtóvaja otkrýtka

откры́тка

roman: otkrýtka

руқъа

roman: ruqʾa

སྦྲག་ཤོག

roman: sbrag shog

پوسْٹ کارْڈ

roman: posṭ kārḍ

листі́вка

roman: lystívka

пошто́ва листі́вка

roman: poštóva lystívka

פּאָסטקאַרטל

roman: postkartl

κάρτα

roman: kárta

καρτ-ποστάλ

roman: kart-postál


kartpostal

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-kartpostal.wav


namedank

glosses: mektûb, zerfê rîsalê, kaxeza ku nameyê dikin tê de û navnîşan li ser têt nivîsîn û bi posteyê têt şandin

etymology_text: Ji name + -dank.

ipa: /nɑːmɛˈdɑːŋk/

hyphenation: na·me·dank


bersifk

glosses:
derîzan, navder, nihanî, berderî, bermal, eywan, veranda, korîdor,
cihê navbera deriyê serekî û odeyan

forms:
بەرسفک
bersef
bersefk
bersev
bersevk
bersif
bersiv
bersivk
bersifik

etymology_text: Ji ber- + ji aramî ܐܣܘܦܐ (assopa) ji akadî 𒀀𒋢𒌒𒁍 (asuppu, asuptu, “bersifk, berderî”) + -k.

вестыбю́ль

roman: vjestybjúlʹ

перадпако́й

roman: pjeradpakój

вестибю́л

roman: vestibjúl

преддве́рие

roman: preddvérie

玄關

roman: xuánguān

門廳

roman: méntīng

前廳

roman: qiántīng

նախասրահ

roman: naxasrah

سرسرا

roman: sarsarâ

ვესტიბიული

roman: vesṭibiuli

로비

roman: robi

вестибил

roman: vestibil

предворие

roman: predvorie

предворје

roman: predvorje

ауыз үй

roman: auyz üi

вестибю́ль

roman: vestibjúlʹ

прихо́жая

roman: prixóžaja

пере́дняя

roman: perédnjaja

вестибю́ль

roman: vestybjúlʹ

передпо́кій

roman: peredpókij

θυρών

roman: thurṓn

προστάς

roman: prostás

ipa: /bɛɾˈsɪfk/


xweşmêr

glosses: fêris, egîd, qehreman, çeleng, palewan, camêr, wêrek, netirs, bêtirs

forms: xoşmêr

etymology_text: Ji xweş + mêr.

ipa: /xʷɛʃˈmeːɾ/

hyphenation: xweş·mêr


xweşmêr

text: Dinê qenc e tijî şêr binJ6 xêran ra di xweşmêr binNe mislê min di bêkêr bin

ref: Feqiyê Teyran,


palewan

text: Kane bi şêwra wizera û wukela û pehlewanan, çi tedbîrê vê şolê dikin.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 106

forms:
پالهوان
pahlewan
pehlewan
pelewan

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî پاڵهوان (pałewan), farisî پهلوان (pehlevan), pehlewî pehlevîk, hexamenîşîperθeve-, sogdî pehlewanî. Herwiha hevreha pehlewî.


palewan

glosses: fêris, egîd, qehreman, çeleng, gernas, zîrek, camêr, wêrek, netirs, bêtirs, xweşmêr, mêr, şampiyon, hoste


şampiyon

glosses:
Kesa/ê yan koma ku di pêşbaziyekê de bûye yekem,
kesa/ê yan koma ku di hevrikiyekê de ji hemû dijberên xwe zîrektir derketiye

forms:
çampiyon
çampîyon
şampîyon

etymology_text: Ji fransî champion.


şampiyon

glosses: fêris, egîd, qehreman, çeleng, gernas, zîrek, camêr, wêrek, netirs, bêtirs, xweşmêr, mêr, hoste


şampiyon

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-şampiyon.wav


goran

glosses: Kesên ku zaravayê wan yan zimanê wan goranî ye.

text: Navê beşekî mezin ji milletê Kurd e. Di ferhegna Henbane Boriîne de, wateya goran gundî ye jî. Di ferhenga Elhediyye El Hemîdiyye de, ku danerê wê li Mutkiya Bedlîsê ferhenga xwe nivîsîbû, goran yanî kesê kem di nav xelkê de. Di şîroveyên Muhemmed Ezîz Pûr Daşbendî de, goran li ba mukriyan ew kesê diz û tirsonek e. Herweha Daşbendî xwe disipêre kiteba Reşîd Yasimî (Kurd û pêwistigî nijadî û) r.102, ku li ser zimanê Rich dibeje: Goran Kurdên gundnişîn û cotyarî ne. Rich dibêje: Kurd du beş in; çadirnîşîn ku şivan û çekdar in û beşê duyem jî gundnişîn û cotyarî ne ku ji wan re te gotin Goran.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 118, ISBN 9789944360678

forms: guran

etymology_text:
Ji navêêlaGoran, ji *gehwaran, ji *gahbaran, ji *gah (pehlewî[skrîpt hewce ye] (gah, “îlahî, qewl û kilam, stranên dînî”)) + -bar anku ên kilambêj, ên ku gehên dînî lê ye, +an. Ji pêş-îranîkî*gaHθáH (gehθeh), ji pêş-hindûîranîkî*gaHtʰáH (geht'eh), ji pêş-hindûewropî*g⁽ʷ⁾eH-tHó-s, ji *g⁽ʷ⁾eH- (“stran, girî”) + *-tHós. Ramanastranbêjiyêhê di gelekzimanênkurdî de parastiyeweksoranîگۆرانی (goranî, “stran”). Bi gengazîji ber kupolekpîr û rahibênzerdeştîbûn û bi gaθa/gah/geh'ên evistayêtêkildar bûn lewmanî. Bo mînakekyeksan binêre dibe ku êlaZend jî, lêvanhemûyanhêbinîqaş in. Goranbêşik ji xwe re nabêjingoranî/hewramîji ber ku bes navêeşîrekê ye, dibêjin kird/kurđ an jî kirdûs (bide ber zazakîkirdas).
Bi maneyagundî/file/nekoçer di jargonakoçeran de ji gawir + -an (gawirwateyagundî dide, binêre gawir).

ipa: /ɡoːˈɾɑːn/


goran

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya pirjimar a binavkirî ya gor (qebir, tirb, mezar).

forms:
gorê (feminine definite oblique singular)
gora


goran

glosses:
Guhartoyeke goreyan.
 rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya gore.

forms:
goreyan
goreya
gora


guran

glosses: pîst ango çerm ji ser leşê heywanekê/î vekirin yan rakirin

ipa: /ɡʊˈɾɑːn/

hyphenation: gu·ran


şehmoz

glosses:
şûm, şiloq, neqet, netebitî, ne rehet, ne aram, ne miskîn, ne vehewiyayî
 (bi taybetî hesp û dewarên din yên zîtikan diavêjin)

glosses: destmatî, nejîqurt, nearam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
şehmoztir (comparative)
herî şehmoz (superlative)
şehmoztirîn (superlative)
şamoz
şemoz
şamûz
şehmûz
şemûz

etymology_text: hevreha pehlewî exşoz, mediya navîn *exşoβj yan *exşûβj, avestayî xšeob- (arandin, azirandin, ajawe kirin) û sanskrîtî क्षुभ्यति (kṣúbhyati: hejandin). աշխոյժ (eşxoyj) ya ermenî ji mediya navîn hatiye deynkirin.

notes:
şehmoz bûn
şehmoz kirin
şehmozbûn
şehmozkirin
şehmozbûyî
şehmozkirî


şehmoz bûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
şehmoz dibim (present)
şehmoz dibî (present)
şehmoz dibe (present)
şehmoz dibin (present)
şehmoz bibe (imperative singular)
şehmoz bibin (imperative plural)
şehmoz bûm (past)
şehmoz bûyî (past)
şehmoz bû (past)

etymology_text: Ji şehmoz + bûn.

ipa: /ʃɛhˈmoːz buːn/

hyphenation: şeh·moz bûn


şehmoz kirin

forms:
şehmoz dikim (present)
şehmoz dikî (present)
şehmoz dike (present)
şehmoz dikin (present)
şehmoz bike (imperative singular)
şehmoz bikin (imperative plural)
şehmoz kir (past)
şehmoz kir (past)
şehmoz kir (past)
şehmoz kir (past)
şehmoz –k– (root present)
şehmoz –kir– (root past)
ez şehmoz dikim (indicative present positive)
ez şehmoz nakim (indicative present negative)
min şehmoz kir (indicative past positive)
min şehmoz nekir (indicative past negative)
tu şehmoz dikî (indicative present positive)
tu şehmoz nakî (indicative present negative)
te şehmoz kir (indicative past positive)
te şehmoz nekir (indicative past negative)
ew şehmoz dike (indicative present positive)
ew şehmoz nake (indicative present negative)
wê/wî şehmoz kir (indicative past positive)
wê/wî şehmoz nekir (indicative past negative)
em şehmoz dikin (indicative present positive)
em şehmoz nakin (indicative present negative)
me şehmoz kir (indicative past positive)
me şehmoz nekir (indicative past negative)
hûn şehmoz dikin (indicative present positive)
hûn şehmoz nakin (indicative present negative)
we şehmoz kir (indicative past positive)
we şehmoz nekir (indicative past negative)
ew şehmoz dikin (indicative present positive)
ew şehmoz nakin (indicative present negative)
wan şehmoz kir (indicative past positive)
wan şehmoz nekir (indicative past negative)
min şehmoz dikir (imperfect positive)
min şehmoz nedikir (imperfect negative)
min şehmoz kiribû (positive)
min şehmoz nekiribû (negative)
te şehmoz dikir (imperfect positive)
te şehmoz nedikir (imperfect negative)
te şehmoz kiribû (positive)
te şehmoz nekiribû (negative)
wê/wî şehmoz dikir (imperfect positive)
wê/wî şehmoz nedikir (imperfect negative)
wê/wî şehmoz kiribû (positive)
wê/wî şehmoz nekiribû (negative)
me şehmoz dikir (imperfect positive)
me şehmoz nedikir (imperfect negative)
me şehmoz kiribû (positive)
me şehmoz nekiribû (negative)
we şehmoz dikir (imperfect positive)
we şehmoz nedikir (imperfect negative)
we şehmoz kiribû (positive)
we şehmoz nekiribû (negative)
wan şehmoz dikir (imperfect positive)
wan şehmoz nedikir (imperfect negative)
wan şehmoz kiribû (positive)
wan şehmoz nekiribû (negative)
ez ê şehmoz bikim (future positive)
ez ê şehmoz nekim (future negative)
minê şehmoz kiribe (future perfect positive)
minê şehmoz nekiribe (future perfect negative)
tu yê şehmoz bikî (future positive)
tu yê şehmoz nekî (future negative)
teyê şehmoz kiribe (future perfect positive)
teyê şehmoz nekiribe (future perfect negative)
ew ê şehmoz bike (future positive)
ew ê şehmoz neke (future negative)
wê/wîyê şehmoz kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê şehmoz nekiribe (future perfect negative)
em ê şehmoz bikin (future positive)
em ê şehmoz nekin (future negative)
meyê şehmoz kiribe (future perfect positive)
meyê şehmoz nekiribe (future perfect negative)
hûn ê şehmoz bikin (future positive)
hûn ê şehmoz nekin (future negative)
weyê şehmoz kiribe (future perfect positive)
weyê şehmoz nekiribe (future perfect negative)
ew ê şehmoz bikin (future positive)
ew ê şehmoz nekin (future negative)
wanê şehmoz kiribe (future perfect positive)
wanê şehmoz nekiribe (future perfect negative)
min şehmoz kiriye (perfect positive)
min şehmoz nekiriye (perfect negative)
min şehmoz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min şehmoz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te şehmoz kiriye (perfect positive)
te şehmoz nekiriye (perfect negative)
te şehmoz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te şehmoz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî şehmoz kiriye (perfect positive)
wê/wî şehmoz nekiriye (perfect negative)
wê/wî şehmoz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî şehmoz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me şehmoz kiriye (perfect positive)
me şehmoz nekiriye (perfect negative)
me şehmoz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me şehmoz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we şehmoz kiriye (perfect positive)
we şehmoz nekiriye (perfect negative)
we şehmoz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we şehmoz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan şehmoz kiriye (perfect positive)
wan şehmoz nekiriye (perfect negative)
wan şehmoz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan şehmoz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez şehmoz bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez şehmoz nekim (present subjunctive negative)
(bila) min şehmoz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min şehmoz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu şehmoz bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu şehmoz nekî (present subjunctive negative)
(bila) te şehmoz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te şehmoz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew şehmoz bike (present subjunctive positive)
(bila) ew şehmoz neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî şehmoz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî şehmoz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em şehmoz bikin (present subjunctive positive)
(bila) em şehmoz nekin (present subjunctive negative)
(bila) me şehmoz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me şehmoz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn şehmoz bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn şehmoz nekin (present subjunctive negative)
(bila) we şehmoz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we şehmoz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew şehmoz bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew şehmoz nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan şehmoz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan şehmoz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min şehmoz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min şehmoz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min şehmoz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min şehmoz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te şehmoz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te şehmoz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te şehmoz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te şehmoz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî şehmoz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî şehmoz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî şehmoz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî şehmoz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me şehmoz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me şehmoz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me şehmoz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me şehmoz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we şehmoz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we şehmoz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we şehmoz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we şehmoz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan şehmoz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan şehmoz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan şehmoz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan şehmoz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê şehmoz bikira (present conditional positive)
minê şehmoz nekira (present conditional negative)
minê şehmoz kiribûya (preterite conditional positive)
minê şehmoz nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê şehmoz bikira (present conditional positive)
teyê şehmoz nekira (present conditional negative)
teyê şehmoz kiribûya (preterite conditional positive)
teyê şehmoz nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê şehmoz bikira (present conditional positive)
wê/wîyê şehmoz nekira (present conditional negative)
wê/wîyê şehmoz kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê şehmoz nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê şehmoz bikira (present conditional positive)
meyê şehmoz nekira (present conditional negative)
meyê şehmoz kiribûya (preterite conditional positive)
meyê şehmoz nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê şehmoz bikira (present conditional positive)
weyê şehmoz nekira (present conditional negative)
weyê şehmoz kiribûya (preterite conditional positive)
weyê şehmoz nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê şehmoz bikira (present conditional positive)
wanê şehmoz nekira (present conditional negative)
wanê şehmoz kiribûya (preterite conditional positive)
wanê şehmoz nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) şehmoz bike (imperative present positive)
(tu) şehmoz neke (imperative present negative)
(hûn) şehmoz bikin (imperative present positive)
(hûn) şehmoz nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji şehmoz + kirin.

ipa: /ʃɛhˈmoːz kɪˈɾɪn/

hyphenation: şeh·moz ki·rin


berbad

glosses: beredayî, pûç, xirab, nebaş, bêkêr, bêwec, betal, bêmifa, xirabe, terabe, tarûmar, wêran, kembax, xopan, dêris, perîşan, şerpeze, belingaz, reben, rezîl, riswa, herimî, heram, pîs, kirêt, ne rind

text:
Cem'iyyet-i xasê ateş û bad
Elbette dikit mirovî berbad
Ev 'işq û hewa ko bûne dildaş

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: berdîberedayî, herifî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
berbadtir (comparative)
herî berbad (superlative)
berbadtirîn (superlative)
berbat

etymology_text: Ji farisî برباد (berbad, “hewante, pûç”)* bad Farîsî baye, ber-bad, yane tiştên ku ba li ber xwe dibe.


berbat

forms:
berbattir (comparative)
herî berbat (superlative)
berbattirîn (superlative)


berbat

text: eskisinden daha berbat bir durum

text: berbat bir yol

text: berbat bir film izledik

text: berbad bir han odası


berbad bûn

forms:
berbad dibim (present)
berbad dibî (present)
berbad dibe (present)
berbad dibin (present)
berbad bibe (imperative singular)
berbad bibin (imperative plural)
berbad bûm (past)
berbad bûyî (past)
berbad bû (past)

etymology_text: Ji berbad + bûn.

ipa: /bɛɾˈbɑːd buːn/


berbad kirin

forms:
berbad dikim (present)
berbad dikî (present)
berbad dike (present)
berbad dikin (present)
berbad bike (imperative singular)
berbad bikin (imperative plural)
berbad kir (past)
berbad kir (past)
berbad kir (past)
berbad kir (past)
berbad –k– (root present)
berbad –kir– (root past)
ez berbad dikim (indicative present positive)
ez berbad nakim (indicative present negative)
min berbad kir (indicative past positive)
min berbad nekir (indicative past negative)
tu berbad dikî (indicative present positive)
tu berbad nakî (indicative present negative)
te berbad kir (indicative past positive)
te berbad nekir (indicative past negative)
ew berbad dike (indicative present positive)
ew berbad nake (indicative present negative)
wê/wî berbad kir (indicative past positive)
wê/wî berbad nekir (indicative past negative)
em berbad dikin (indicative present positive)
em berbad nakin (indicative present negative)
me berbad kir (indicative past positive)
me berbad nekir (indicative past negative)
hûn berbad dikin (indicative present positive)
hûn berbad nakin (indicative present negative)
we berbad kir (indicative past positive)
we berbad nekir (indicative past negative)
ew berbad dikin (indicative present positive)
ew berbad nakin (indicative present negative)
wan berbad kir (indicative past positive)
wan berbad nekir (indicative past negative)
min berbad dikir (imperfect positive)
min berbad nedikir (imperfect negative)
min berbad kiribû (positive)
min berbad nekiribû (negative)
te berbad dikir (imperfect positive)
te berbad nedikir (imperfect negative)
te berbad kiribû (positive)
te berbad nekiribû (negative)
wê/wî berbad dikir (imperfect positive)
wê/wî berbad nedikir (imperfect negative)
wê/wî berbad kiribû (positive)
wê/wî berbad nekiribû (negative)
me berbad dikir (imperfect positive)
me berbad nedikir (imperfect negative)
me berbad kiribû (positive)
me berbad nekiribû (negative)
we berbad dikir (imperfect positive)
we berbad nedikir (imperfect negative)
we berbad kiribû (positive)
we berbad nekiribû (negative)
wan berbad dikir (imperfect positive)
wan berbad nedikir (imperfect negative)
wan berbad kiribû (positive)
wan berbad nekiribû (negative)
ez ê berbad bikim (future positive)
ez ê berbad nekim (future negative)
minê berbad kiribe (future perfect positive)
minê berbad nekiribe (future perfect negative)
tu yê berbad bikî (future positive)
tu yê berbad nekî (future negative)
teyê berbad kiribe (future perfect positive)
teyê berbad nekiribe (future perfect negative)
ew ê berbad bike (future positive)
ew ê berbad neke (future negative)
wê/wîyê berbad kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê berbad nekiribe (future perfect negative)
em ê berbad bikin (future positive)
em ê berbad nekin (future negative)
meyê berbad kiribe (future perfect positive)
meyê berbad nekiribe (future perfect negative)
hûn ê berbad bikin (future positive)
hûn ê berbad nekin (future negative)
weyê berbad kiribe (future perfect positive)
weyê berbad nekiribe (future perfect negative)
ew ê berbad bikin (future positive)
ew ê berbad nekin (future negative)
wanê berbad kiribe (future perfect positive)
wanê berbad nekiribe (future perfect negative)
min berbad kiriye (perfect positive)
min berbad nekiriye (perfect negative)
min berbad kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min berbad nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te berbad kiriye (perfect positive)
te berbad nekiriye (perfect negative)
te berbad kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te berbad nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî berbad kiriye (perfect positive)
wê/wî berbad nekiriye (perfect negative)
wê/wî berbad kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî berbad nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me berbad kiriye (perfect positive)
me berbad nekiriye (perfect negative)
me berbad kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me berbad nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we berbad kiriye (perfect positive)
we berbad nekiriye (perfect negative)
we berbad kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we berbad nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan berbad kiriye (perfect positive)
wan berbad nekiriye (perfect negative)
wan berbad kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan berbad nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez berbad bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez berbad nekim (present subjunctive negative)
(bila) min berbad kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min berbad nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu berbad bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu berbad nekî (present subjunctive negative)
(bila) te berbad kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te berbad nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew berbad bike (present subjunctive positive)
(bila) ew berbad neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî berbad kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî berbad nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em berbad bikin (present subjunctive positive)
(bila) em berbad nekin (present subjunctive negative)
(bila) me berbad kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me berbad nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn berbad bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn berbad nekin (present subjunctive negative)
(bila) we berbad kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we berbad nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew berbad bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew berbad nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan berbad kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan berbad nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min berbad bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min berbad nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min berbad kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min berbad nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te berbad bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te berbad nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te berbad kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te berbad nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî berbad bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî berbad nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî berbad kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî berbad nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me berbad bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me berbad nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me berbad kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me berbad nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we berbad bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we berbad nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we berbad kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we berbad nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan berbad bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan berbad nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan berbad kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan berbad nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê berbad bikira (present conditional positive)
minê berbad nekira (present conditional negative)
minê berbad kiribûya (preterite conditional positive)
minê berbad nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê berbad bikira (present conditional positive)
teyê berbad nekira (present conditional negative)
teyê berbad kiribûya (preterite conditional positive)
teyê berbad nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê berbad bikira (present conditional positive)
wê/wîyê berbad nekira (present conditional negative)
wê/wîyê berbad kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê berbad nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê berbad bikira (present conditional positive)
meyê berbad nekira (present conditional negative)
meyê berbad kiribûya (preterite conditional positive)
meyê berbad nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê berbad bikira (present conditional positive)
weyê berbad nekira (present conditional negative)
weyê berbad kiribûya (preterite conditional positive)
weyê berbad nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê berbad bikira (present conditional positive)
wanê berbad nekira (present conditional negative)
wanê berbad kiribûya (preterite conditional positive)
wanê berbad nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) berbad bike (imperative present positive)
(tu) berbad neke (imperative present negative)
(hûn) berbad bikin (imperative present positive)
(hûn) berbad nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji berbad + kirin.

ipa: /bɛɾˈbɑːd kɪˈɾɪn/


berbadbûn

ipa: /bɛɾbɑːdˈbuːn/

hyphenation: ber·bad·bûn


berbadkirin

ipa: /bɛɾbɑːdkɪˈɾɪn/

hyphenation: ber·bad·ki·rin


berbadbûyî

forms:
berbadbûyîtir (comparative)
herî berbadbûyî (superlative)
berbadbûyîtirîn (superlative)


berbadkirî

forms:
berbadkirîtir (comparative)
herî berbadkirî (superlative)
berbadkirîtirîn (superlative)


navneteweyî

glosses: Tişta/ê ku du yan zêdetir welat yan netewe yan jî kesên ji wan tê de beşdar in.

text: Civînên navneteweyî.

text: NY rêkxistinek navneteweyî ye.

text: Yekîtiya Ewropayê saziyek navneteweyî ye.

text: Koma me navneteweyî ye.

glosses: dinyayî, gerdûnî, unîversal, giloverî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
navnetewî
nêvneteweyî
nêvnetewî
navdewletî
nêvdewletî

etymology_text: Ji nav- + neteweyî.

ipa: /nɑːvnɛtɛwɛˈjiː/

hyphenation: nav·ne·te·we·yî


navdewletî

glosses:
navneteweyî, enternasyonal, cîhanî, alemî, global,
 tişta/ê ku du yan zêdetir welat yan netewe yan jî kesên ji wan tê de beşdar in

forms:
ناڤدەولەتی
nîvdewletî

etymology_text: Ji nav- + dewletî.


neteweyî

glosses: Tişta/ê ku ya / yê hemû miletekê yan welatekî ye û ne tenê yê deverekê yan komekê ye.

glosses: Tişta/ê ku taybetî neteweyekê yan welatekî ye lê ne ya netewe yan welatên din e.

forms:
netewî
alemî
cîhanî
deverî
dinyayî
enternasyonal
global
herêmî
navneteweyî

etymology_text: Ji netewe + -yî

милли

roman: milli

нацыяна́льны

roman: nacyjanálʹny

наро́дны

roman: naródny

дзяржа́ўны

roman: dzjaržáŭny

জাতীয়

roman: jatiẏ

национа́лен

roman: nacionálen

наро́ден

roman: naróden

държа́вен

roman: dǎržáven

နိုင်ငံ

roman: nuingngam

國家的

roman: guójiā de

全國性

roman: quánguóxìng

國民的

roman: guómín de

國立的

roman: guólì de

ޤައުމީ

roman: qaumī

وَطَنِيّ

roman: waṭaniyy

قَوْمِيّ

roman: qawmiyy

ազգային

roman: azgayin

ملی

roman: melli

ناسیونال

roman: nâsiyonâl

રાષ્ટ્રિય

roman: rāṣṭriya

રાષ્ટ્રીય

roman: rāṣṭrīya

ეროვნული

roman: erovnuli

ნაციონალური

roman: nacionaluri

לאומי \ לְאֻמִּי

roman: l'umí

אַרְצִי

roman: artsí

халкъа

roman: χalq̇a

улуттук

roman: uluttuk

국가의

roman: gukgaui

국민의

roman: gungminui

국립

roman: gungnip

ຊາດ

roman: sāt

народен

roman: naroden

ദേശീയ

roman: dēśīya

ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ

roman: gurun i

үндэсний

roman: ündesnij

улсын

roman: ulsyn

ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠦ

roman: ündüsün-ü

مىللىي

roman: milliy

دۆلەتلىك

roman: döletlik

ملي

roman: millí

ਰਾਸ਼ਟਰੀ

roman: rāśṭarī

ұлттық

roman: ūlttyq

национа́льный

roman: nacionálʹnyj

наро́дный

roman: naródnyj

госуда́рственный

roman: gosudárstvennyj

миллӣ

roman: millī

தேசிய

roman: tēciya

ประจำชาติ

roman: bprà jam châat

జాతీయ

roman: jātīya

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་

roman: rgyal khab kyi

قومی

roman: qaumi

ملکی

roman: mulki

держа́вний

roman: deržávnyj

ជាតិ

roman: ciəteʼ

נאַציאָנאַל

roman: natsyonal

εθνικός

roman: ethnikós

ipa: /nɛtɛwɛˈjiː/

hyphenation: ne·te·we·yî


sourire

glosses: bişirîn, girnijîn, mizicîn, bişkurrîn, besimîn, bişişîn

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-sourire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-sourire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-sourire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-sourire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-sourire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-sourire.wav


gerîla

glosses:
pêşmerge, partîzan,
şervanên ku bi çekên sivik dijî artêşa dewletekê şer dikin daku hikûmetê biguherînin yan jî deverekê ji dewletê cuda bikin

forms:
gêrîla
gerîlla
gêrîlla

etymology_text: Ji spanî guerrilla (cengabiçûk)


partîzan

glosses:
gerîla, pêşmerge,
şervanên ku bi çekên sivik dijî artêşa dewletekê şer dikin daku hikûmetê biguherînin yan jî deverekê ji dewletê cuda bikin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


manksî

glosses: zimanek keltî ye li Girava Man tê peyivîn


romancî

glosses: zimanek romanî ye û li Swîsreyê tê peyivîn

forms:
retoromansî
romançî
romansî
romanşî


nawrûyî

forms:
nauruyî
naûrûyî
nawruyî

etymology_text: Ji nawrû + -yî

науруанский

roman: nauruanskij


nawrûyî

glosses: welatiya/ê yan rûniştvanê/a welatê Nawrû


nawrûyî

glosses: her tişta/ê welatê Nawrû, gelê wê yan zimanê wê


Nawrû

glosses: Welatekî giravî yê pirr biçûk e di Okyanûsa Pasîfîk de li rojhilata Asyayê

forms:
Nauru
Naurû
Naûrû
Nawru
nauru

Науру

roman: Nauru

ნაურუ

roman: nauru

नौरू

roman: naurū

Ναουρού

roman: Naouroú


korsîkayî

glosses: rûniştvanê/a giravê Korsîkayê ya di bin serweriya Frensayê de

forms: korsîkî

etymology_text: Ji korsîka + -yî

코르시카어

roman: koreusika-eo

корсиканский

roman: korsikanskij

корсиканська

roman: korsykansʹka

ipa: /koːɾsiːkɑːˈjiː/


korsîkayî

glosses: zimanek e li giravê Korsîkayê tê peyivîn û nêzî îtalî ye


korsîkayî

glosses: her tişta/ê giravê Korsîkayê, rûniştvanên wê yan zimanê wê


Korsîka

glosses: çarem giravê mezin yê Deryaya Navîn e, dikeve rojavaya Îtalyayê û di bin serweriya Frensayê de ye

forms: Korsîk

etymology_text:
* korsîkayî
* korsîkayîtî
* korsîkî
* korsîkîtî

Корсика

roman: Korsika

კორსიკა

roman: ḳorsiḳa

코르시카

roman: koreusika


sorbiya jorîn

glosses: zimanek slavî ye û li hin deverên Almanyayê tê peyivîn

forms:
sorbiya jorî
sorbiya bakur

etymology_text: Ji sorbî + jorîn.


sorbiya jêrîn

glosses: zimanek slavî ye û li deverên Almanyayê tê peyivîn

forms:
sorbiya jêrî
sorbiya başûr

etymology_text: Ji sorbî + jêrîn.


lingalayî

glosses: zimanek bantûyî ye û bi taybetî li Komara Demokratîk ya Kongoyê tê peyivîn

forms:
lîngalayî
nigalayî


Komara Demokratîk ya Kongoyê

forms: Komara Kongoyê

etymology_text: Ji Komara + Demokratîk + ya + Kongoyê


Kongo-Kînşasa

glosses: Welatekî mezin e li navenda Afrîkayê li geliyê çemê Kongo.


Komara Kongoyê

glosses: Welatek e li rojavaya Afrîkayê (ne Komara Demokratîk ya Kongoyê ye).

forms:
Komara Demokratîk ya Kongoyê
Kongo-Kînşasa

etymology_text: Ji Komara + Kongoyê.

ኮንጎ ሪፐብሊክ

roman: kongo ripäblik

Рэспу́бліка Ко́нга

roman: Respúblika Kónha

কঙ্গো প্রজাতন্ত্র

roman: kôṅgo prôjatôntr

Репу́блика Ко́нго

roman: Repúblika Kóngo

剛果共和國

roman: Gāngguǒ gònghéguó

剛果（布）

roman: Gāngguǒ bù

جُمْهُورِيَّة اَلْكُونْغُو

roman: jumhūriyyat al-konḡō

Կոնգոյի Հանրապետություն

roman: Kongoyi Hanrapetutʻyun

جمهوری کنگو

roman: jomhuri-ye kongo

კონგოს რესპუბლიკა

roman: ḳongos resṗubliḳa

कांगो गणराज्य

roman: kāṅgo gaṇrājya

Конго Республикасы

roman: Kongo Respublikası

^콩고 공화국

roman: Konggo gonghwaguk

Република Конго

roman: Republika Kongo

Конго Республикасы

roman: Kongo Respublikasy

Респу́блика Ко́нго

roman: Respúblika Kóngo

Ҷумҳурии Конго

roman: Jumhuriyi Kongo

Респу́бліка Ко́нго

roman: Respúblika Kónho

Δημοκρατία του Κονγκό

roman: Dimokratía tou Kongkó


Kongo-Brazavîl

glosses:
Welatek e li rojavaya Afrîkayê
(ne Komara Demokratîk ya Kongoyê ye).


milliard

pos: num

pos_title: Hejmar

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-milliard.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-milliard.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-milliard.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-milliard.wav


milliard

forms:
one
two
three
four
five
six
seven
eight
nine
ten
eleven
twelve
thirteen
fourteen
fifteen
sixteen
twenty
thirty
forty
fifty
sixty
hundred
thousand
million
milliard


elsasî

glosses: Rûniştvanê/a devera Elsasê ya rojhilata Frensayê.

आल्सेशियन

roman: ālseśiyan

ipa: /ɛlsɑːˈsiː/

hyphenation: el·sa·sî


elsasî

glosses: Zaravayê Elsasê ku ji almanî û fransî têkil e.


elsasî

glosses: Her tişta/ê devera Elsasê, zimanê wê yan gelê wê.


Elsas

glosses: Devereke rojhilata Frensayê ye, li ber çemê Reyn û hevsinorî Almanyayê û Swîsreyê ye.

forms: Alsas

Елзас

roman: Elzas

ელზასი

roman: elzasi

알자스

roman: aljaseu

Эльзас

roman: Elʹzas


samiya bakur

glosses: yek ji zimanên yan zaravayên samî yên ku li Laponyayê tên peyivîn

forms:
samiya înarî
samiya skoltî

etymology_text: Ji samî + bakur.


samiya înarî

forms:
samiya bakur
samiya skoltî

etymology_text: Ji samî + Înarî.


samiya skoltî

forms:
samiya bakur
samiya înarî

etymology_text: Ji samî + skoltî.


çamoroyî

glosses: zimanên çamoroyan, zimanek awistronezî ye

forms: çamorroyî

etymology_text: Ji çamoro + -yî


dirrinde

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dirinde.


dirinde

glosses: hov, wehş, kûvî, heywan, nemirov, wehşî, barbar

forms:
دڕنده
dirende
dirrende
dirinde


samoayî

glosses: Zimanekî Samoayê (zimanek awistronezî ye).


samoayî

glosses: Her tişta/ê Samoayê, zimanê wê yan gelê wê.


Samoa

glosses: Welatekî Polînezyayê ye, ji çar giravên jiyandî û pêncên nejiyandî pêk tê.

forms: Samoaya Amerîkayê

Самоа

roman: Samóa

Самоа

roman: Samoa

사모아

roman: samoa

समोआ

roman: samoā


eylo

forms:
êlo
elho
ey lo
elok

etymology_text: Herwiha êlo, êlho, hevreha din ya kurmancî elok, hevreha soranî هەڵۆ (heło), zazakî hali, farisî آله (aloh), pehlewî aluh, aluf, avestayî 𐬆𐬭𐬆𐬰𐬌𐬟𐬌𐬌𐬀 (ərəzifiia). Herwiha bide ber sûmerî 𒄷𒌷𒅔𒄷 (ḫu-ri₂-in^(mušen) /ḫurin/), akadî 𒌑𒊑𒅔𒉡 (u₂-ri-in-nu /urinnu/) û erebî غرن (ẍeren).

داڵ

roman: dall

هەڵۆ

roman: hello

کولالەمار

roman: kulalemar

арол

roman: aról

орел

roman: orel

老鹰

roman: lǎoyīng

نسر

roman: nesr

արծիվ

roman: arciv

عقاب

roman: 'eqab

არწივი

roman: arc̣ivi

गरुड़

roman: garuḍha

נשר

roman: nesher

ಗರುಡ

roman: garuḍa

독수리

roman: doksuri

бүргэд

roman: bürged

गरुडः

roman: garuḍaḥ

อินทรี

roman: inôtrii

אָדלער

roman: odler

ἀετός

roman: aetós

ipa: /ɛjˈloː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-eylo.wav

hyphenation: ey·lo


daraş

glosses:
Firrindeyek gir û dirinde ye,
eylo, elih, qertel, xerdel.

glosses: Hilo.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

داڵ

roman: dall

هەڵۆ

roman: hello

کولالەمار

roman: kulalemar


qertel

forms:
qartal
qerdal
qertal
xerdal
xerdel
xertal
xertel
qartel

etymology_text: Ji tirkî kartal.

арол

roman: aról

орел

roman: orel

老鹰

roman: lǎoyīng

ipa: /qɛɾˈtɛl/

hyphenation: qer·tel


xerdel

glosses: Giyayek kulîlkzer ku li nêzî avan şên dibe û tê qelandin û xwarin yan jî biharateke tûj jê tê çêkirin.

forms: xertel

etymology_text: Hevreha erebî خردل (xerdel), aramî חרדלא (xerdela).

خردل

roman: xerdel

горчица

roman: gorčica

μουστάρδα

roman: moustárda


hymyillä

glosses: bişirîn, girnijîn, mizicîn, bişkurrîn, besimîn, bişişîn, kêfa xwe anîn

etymology_text: * hymy


lat

text: Eger pîrê xerabatêBebêjit secde bin LatêMurîdên wî dibin qatê

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

hyphenation: lat


zinar

glosses: Kevirên pan û mezin (yên ku carine bi sedan metreyan dirêj û pan in).

text: Di nav axa qehweyî de a ku ji aliyê zinaran ber bi sarincê teng dibe û tê, givarêk çêbûne.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

text:
Tîp û lekên kurd ketin zinaran
Li hawîr bimba bû gullebaran

ref: Cegerxwîn

text: ...di nav sê heyvan de bi xwe, bi nefsa xwe ewî zinarîbiqewîrî.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 99

forms:
zinêr
zindar
nizar

صخرة

roman: s¨exre

rots#Dutch

roman: rots

바위

roman: bawi

скала

roman: skalá

ipa: /zɪˈnɑːɾ/

hyphenation: zi·nar


ferş

text: Hêj ne erş û ferş û kursî û qelemHêj ne lewh û enbiyayê muhteşem

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

glosses: kaş, kevirên pan yên ku binê malê jê tê avakirin

forms:
helan
lat
tat
zinar

etymology_text: Ji erebî فرش (ferş), ew bi xwe belkî ji zimanên îranî, bide ber sogdî prštrn (perş: ferş, berrik) ji prštrn-/prʾyštrn- (perštern/perîštern: belav kirin, vekirin)

ipa: /fɛɾʃ/

hyphenation: ferş


salmend

glosses: pîr, kal, êxtiyar, berbexte, pîrejin yan pîremêr

glosses: navsere, bitemen, temenmezin, qenc^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji sal + -mend.


şêlîtî

forms:
şêlotî
şêlûtî

etymology_text: Ji şêlî + -tî.


helalî

text: Fetweya pîrî Mela yan tu bi ilhamê nebîVê meyê herwe dinoşî bi helalî şeb û roz

forms:
helalîtî
helaltî

etymology_text: Ji helal + -î


bêkulek

glosses: newêrek, tirsok, tirsonek, bêcesaret, bêcuret, ne biste

glosses: bizdok, behecok^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: bê- + kulek (2)

ipa: /beːkʊˈlɛk/


talih

glosses: qismet, siûd, nesîb, bext, qeder, çarenivîs, şans, felek, enînivîs

forms:
tale
tale'
tali
tali'
taleh

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

судьба

roman: sudʹba

участь

roman: učastʹ

destino#Spanish

roman: destino

μοίρα

roman: moíra


naskirî

glosses:
navdar, binavûdeng, nas, bernas, meşûr,
kesa/ê ku xelk dinase

etymology_text: Ji nas + -kirî.


nasbûyî

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji nas + bûyî.


labour

glosses: kar, îş, ked, şol, şuxl, emel, xebat, çalakî


labour

forms: labor


labor

forms: labour


工作

forms: kang-chok / kong-chok (romanization)


Arbeit

forms: arbeit


Werk

forms: werk


عمل

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-عمل.wav


عمل

forms: 'amal (romanization)

etymology_text: Ji erebî عَمَل (ʿamal).

اعمال کردن

roman: a'mâl kerden


laboro

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-laboro.wav


werk

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-werk.wav


toimi

glosses: xebat, kar, îş, ked, şol, şuxl, emel, xebat, çalakî


travail

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-travail.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-travail.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-travail.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-travail.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-travail.wav


עבודה

audio: LL-Q9288 (heb)-Buffer-עבודה.wav


काम

audio: LL-Q1568 (hin)-QueerEcofeminist-काम.wav


obair

audio: LL-Q9142 (gle)-Ériugena-obair.wav


lavoro

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-lavoro.wav

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-lavoro.wav

audio: LL-Q652 (ita)-Sannita-lavoro.wav