pêçke

text: Ma dikarim ji wî, yê ku gêsinê xwe di erdê re hiştiye, yan jî ji wî, yê ku pêçke û xirxalê tirîzirviçîna xwe rawestandiye, re çi bibêjim?

ref: Azadiya Welat, Roja veqetîn û gihîştinê https://web.archive.org/https://e-rojname.com/wp-content/uploads/Tirmeh/2011/10%20Cotmeh/25-10-2011-azadiyawelat.pdf.pdf arşîv, XELÎL CÎBRAN (wergêr Eray Olçen), 25.11.2011, r. 10

text: Berê xanî kerpîç bûn. Zivistanê ku berf û baran dihat, banê xanî dilop dikirin. Peşgirîya wê hîn ji payîzê ve digirtin. Li ser banîyê xanîya gindor hebûn. Ew gindor mîna pêçke grover û dirêj bûn.

ref: REMEZAN ZANYAR, Ka Ew Payîzên Berê? https://web.archive.org/https://kelhaamed.com/yazi/479/ka-ew-payzn-ber arşîv, kelhaamed.com, 2018

text: Çete pir dijwar êrîş dikirin. Ji ber me pêçke (teker) erebe xisti bû erebe nikari bû tevger bike lê çete di nav de sag bûn. Em 10 kes bûn.

ref: Warşîn Dilşêr, Piştre Min Got: “ Heval Lingê Min Qut Bûye, Ezê Çawa Rabim. “ https://web.archive.org/https://grojava.com/pistre-min-got-heval-linge-min-qut-buye-eze-cawa-rabim/ arşîv, grojava.com, 20.05.2019

forms:
tol
tûle

ipa: /peːt͡ʃˈkɛ/

hyphenation: pêç·ke


a drive for funds

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: kampaniyaya ji bo berhevkirina pereyan hatî danîn


a drop in a bucket

glosses: tişta li ber tiştekî mezti gelekî biçûk û negirîng dimîne


a good samaritan

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: kesê dilovan û dilrehm, kesê ku nemaze jî alî nexweşan dike


a job lot

glosses: tişt û miştên cihêreng yên ji bo kar û qezencê hatine kirîn


a kind of millionaire

glosses: eyn wekê milyoneran, tê bêjî qey milyoner e


a plea of duress

glosses: bi egera ku di bin zor û pêkutiyê de hatiye danîn daxwaza betalkirina kontratê


a warm welcome

glosses: pejirandina bidilgermî, pêşwazîkirina jidil


All Saints' Day

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: cejna tevaya ezîzan ya ku rastî roja pêşîn ya meha sermawezê

forms: All Saints Day


at a disadvantage

glosses: (li gorî yên din) di rewşeke lawaz de bibin, bi dezavantaj bûn


at death's door

glosses: li ber sekeratê, piyê yekî li hafa gorê bûn, lingê yekî de gorê de bûn

forms: at Death's door

audio: en-au-at death's door.ogg


at the drop of a hat

glosses: Dema ku tê nîşandan, cihde, bi dest xwe re, tavilê.


barred warbler

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Çivîka şeytanok ya bixêz, Sylvia nisoria


be a disgrace to someone

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: bûn rûreşiya kesekî, ji bo kesekî bûn rûreşî


be all in a dither

glosses: lerz pê ketin, ligelig liglgîn, dilzîz bûn, dilşoş bûn, qilqilîn


be an feel disinclined

glosses: dilê yekî neçûn tiştekî, kêfa yekî nexwestin


be disgusted with

glosses: zehf aciz bûn, bêzar bûn, neret kirin, bîzê xwe jê birin


be in disgrace

glosses: ketina ji ber çavan, ketina rewşeke hetikber


be in hot water

glosses: Di rewşeke dijwar de bûn, di rewşeke zehmet de bûn


be left holding the sack

glosses: Bi encamên xirab re rûbirû man, rastî bela û mûsîbetan hatin.


be on the safeside

glosses: Ji encamê piştrastbûn, tevdîr ji dest bernedan


be on the up and up

glosses: Ji dek û dolaban dûr bûn, dek û dolab negerandin.


be up against

glosses: rûberî hev bûn, liqayî hev bûn, rastî hev hatin


be up against it

glosses: di tengiyê de man, tengijîn, zor dan xwe


be up and doing

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: çalak bûn, bal û mêla xwe dan ser karekî


be used up

glosses: ji hal ketin, qidûm şikestin, gelek tab dîtin, zehf betilîn, qediyan, xilas bûn, ji kar ketin


beat to the draw

glosses: şipil bûn, destsivikbûn, berî herkesî destavêtin an rahêjtina tiştekî


between the devil and the deep blue sea

forms:
betwixt the devil and the deep blue sea
the devil and the deep blue sea

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-caught between the devil and the deep blue sea.ogg


beyond dispute

glosses: Ya ku gengeşiyê qebûl nake, ji aliyê herkesî ve hatiye qebûlkirin.


bring a person to justice

glosses: di berdêla sûnc û gunehekî de cezayê yekê lê birîn


bring one to his knees

glosses: anîn ser riya xwe, serî danîn ber, çong şikandin


cheek by jowl

pos: adv

pos_title: Hoker

forms:
cheek-by-jowl
cheek to jowl
cheek-to-jowl


chest of drawers

glosses: konsola ku ji bo kişandinê çaviyên wê hene, şîfoniyer


come unstuck

glosses: jêbûn, jêvebûn, jicihbûn 2 (argo) belesebeb tab dan xwe, bêhûde xwe westandin

audio: en-au-come unstuck.ogg


contrary to the best usage

glosses: Ya ku li îhtîmala baştirîn nakeve, ya ku berovajiyê îhtîmala baştirîn e


coroner's jury

glosses: Lijneya jûriyê ya ku karê vepirsîn û lêkolîna mirinên sedemên wan nediyar girtine ser milê xwe.


dally

glosses: wext xerc kirin, dema xwe bihurandin xwe mijûl kirin, tiralî kirin

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dalyen, ji anglo-normanî delaier.


darken someone's door

glosses: rê pê xistin, serî lê dan, birêganî çûn malekî.

forms:
darken someone's doorstep
darken someone's doorway

audio: en-au-darken someone's door.ogg


de(sig)ning

glosses: li dar xistin, fêlbaz, kone, afirandin, ramandar


dead as a doornail

audio: En-au-dead as a doornail.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-dead as a doornail.ogg


deaf as a doorpost

audio: En-au-deaf as a doorpost.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-deaf as a doorpost.ogg


depressed

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-depressed.wav


depression

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-depression.wav


depressive

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-depressive.wav


depressor

etymology_text: Ji depress + -or.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-depressor.wav


deprive

etymology_text: Ji îngilîziya navîn depryven, ji fransiya kevn depriver, ji latîniya serdema navîn dēprīvō, ji latînî dē- + prīvō.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-deprive.wav


de profundis

glosses: feryad, qîrîn, qîjîn, qarîndi olê xirîstiyaniyê de piştî miriyan tê xwendin

etymology_text: Deyn ji latînî de profundis (“ji kûrahiyê”).


depth charge

glosses: Çekek ku di bin behrê de ji bo lêdana noqavan tê bikaranîn.


depute

etymology_text: Ji fransî députer, ji latînî deputo.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-depute1.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-depute2.wav


derail

text: The train was destroyed when it was derailed by the collision.

text: The conversation derailed once James brought up politics.

glosses: Bûn sedem ku ji rota an îstîqameta berê derkeve.

text: The protesting students derailed the professor's lecture.

etymology_text: Ji fransî dérailler. Wekheva de- + rail.


derailing switch

glosses: meqesa ku di derxistina ji rayê de tê bikaranîn


derailment

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-derailment.wav


derange

glosses: xirabkirina pergalê, li hev xistin, binpê kirin, nerihet kirin

etymology_text: Ji fransî déranger, ji fransiya kevn desrengier, ji des- + rengier, ji reng.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-derange.wav


derby

etymology_text: Ji pêşbirka hespan a Epsom Derby.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-derby.wav


derelict

glosses: terikandî, bê xwedî, bê malkeştiya ku ji aliyê teyfeyên wê ve hatiye terikandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-derelict.wav


deride

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-deride.wav


de rigueur

etymology_text: Deyn ji fransî de rigueur, ji de + rigueur.

audio: en-uk-de rigueur.ogg

audio: en-us-de rigueur.ogg


derision

glosses: tinaz, henekpêkirin, qerf hold in derision tinaz kirin


derisively

etymology_text: Ji derisive + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-derisively.wav


derive

etymology_text: Ji îngilîziya navîn deriven, ji fransiya kevn deriver, ji latînî dērīvō, ji dē + rīvus.


derma

etymology_text: Ji latîniya nû derma, ji yûnaniya kevn δέρμα (dérma, “cîld”). Cotrehê derm.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-derma.wav


dermatology

etymology_text: Ji yûnaniya kevn δέρμα (dérma, “çerm”) + -logy. Analysable as dermato- + -logy.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dermatology.wav


dermatophyte

etymology_text: Ji dermato- (“cild, çerm”) + -phyte (“riwek”)


dermatoplasty

glosses: dermatoplastî (emeliyata ku ji bo sererastkirina cîlda ku xirabbûyî)

etymology_text: Ji dermato- + -plasty


derogation

glosses: kêmkirin, zirar, xwenizmkirin, dij, dijraber


derogatory

etymology_text: Deyn ji latîniya dereng dērogātōrius, ji latînî dērogāre; wekheva derogate + -ory.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-derogatory.wav


derrick

glosses: silîng makineya ku di vekirina bîra neftê de tê bikaranîn.

etymology_text: Ji navê Thomas Derrick.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-derrick.wav


dervish

forms:
darwaysh
darwesh
dervise

etymology_text: Ji tirkî derviş, ji osmanî درویش, ji farisî درویش (darviš), ji farisiya navîn dlgwš (driyōš, “feqîr”).


desalinization

glosses: desalinization, desalination derxistina xwêya behran û anîna rewşa pêkan ji bo bikaranînê


desalt

glosses: (ji ava behrê) Anîna rewşa ku bikare bê vexwarin a xwêyê.

etymology_text: Ji de- + salt.


descant

forms: discant

etymology_text: Ji anglo-normanî descaunt, ji latîniya serdema navîn discantus.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-descant.wav


descend

glosses: daketin, nizmbûn, xwe biçûk kirin, ketin, bi ser de girtin, nîjad, regez, zayend

etymology_text: Ji îngilîziya navîn decenden, deyn ji fransiya kevn descendre, ji latînî descendere, partîsîba borî ya descensus, ji de- (“down”) + scandere. Bide ber ascend, condescend, transcend.


descry

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-descry.wav


desecrate

glosses: xera kirin, li dijî tiştekî pîroz rêznezaniyê kirin, ji mebesteke pîroz dûrxistin


desensitize

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-desensitize.wav


deserter

etymology_text: Deyn ji latînî desertor, ji desero; an ji desert + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-deserter.wav


desertion

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-desertion.wav


deservedly

etymology_text: Ji deserved + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-deservedly.wav


deserving

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-deserving.wav


desiccate

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-desiccate.wav


desiderative

glosses: daxwaz, xwestek, lêkera ku xwestin diyar dike


desideratum

etymology_text: Ji latînî dēsīderātum (“tiştê ku tê arezûkirin”).


designate

glosses: nîşan kirin, diyar kirin, bi nav kirin, pêk anîn, sererast kirin, li dar xistin


designation

glosses: pîşandin, peyda kirin2 atanma, hatin pîşandin, nav, navê kod

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-designation.wav


desirability

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-desirability.wav


desirably

etymology_text: Ji desire + -ably.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-desirably.wav


desist

glosses: (gen) bi ‘from’ê jê borîn, kêşîn, danîn, berkêşk


despairingly

etymology_text: Ji despairing + -ly.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-despairingly.wav


desperation

glosses: nexweşiya bêteraziya hişê ya ji ber bêhêvîtiyê


despoil

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-despoil.wav


despond

etymology_text: Ji latînî dēspondeō (“hêviya xwe jê birîn, terikandin”), ji dē (“ji”) + spondeō (“soz dan”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-despond.wav


despotism

etymology_text: Ji fransî despotisme; wekheva despot + -ism.


dessert

glosses: Şîraniya ku di dawiya xwarinê de tê xwarin.

etymology_text: Deyn ji fransî dessert, ji desservir, ji dés- û servir (“pêşkêş kirin”).


destine

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya dest.

forms: destekî (masculine indefinite construct singular)

ipa: /dɛstɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-destine.wav

hyphenation: des·ti·ne


destine

glosses: kirin nesîbê yekî, peyda kirin, pîşandin, ji hev cihê kirin, radestî armancek kifş kirin

etymology_text: Ji îngilîziya navîn destinen, ji fransiya kevn destiner.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-destine.wav


destitute

etymology_text: Ji îngilîziya navîn destitute, destitut, ji latînî dēstitūtus.


destruct

glosses: peritandin, îmhakirin a roketa ku hîn negihîştiye armanca xwe, ji nav çûn


destructible

etymology_text: Ji destruct + -ible.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-destructible.wav


destructive criticism

glosses: rexneya xirabker, rexneya kavilker, rexneya rûxîner (di wêjeyê de)


destructor

etymology_text: Ji destruct + -or.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-destructor.wav


desuetude

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-desuetude1.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-desuetude2.wav


desultory

glosses: bê pergal, ne rêk û pêk, belawela, lihevketî

etymology_text: Ji latînî dēsultōrius, ji dēsultor, ji dēsiliō, ji dē + saliō.


detachment

glosses: derxistin, rakirin, jihevqetîn, ponijîn, alînegir


detainer

glosses: nehiştin, sekinandin, fermana dirêjkirina girtîbûnê

etymology_text: Ji anglo-normanî detener, ji fransiya kevn detenir. Wekheva detain + -er.


detectable

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-detectable.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-detectable.wav


detection

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-detection.wav


detective

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-detective.wav


detector

etymology_text: Ji detect + -or.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-detector.wav


detent

glosses: tilîkêşa demjimêrê, tilîkêş, mil, bişkok


détente

glosses: Nermbûna hewaya navneteweyî ya siyasiyê.

forms: detente

etymology_text: Deyn ji fransî détente (“relaxing”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-détente.wav


detention

glosses: nehiştin, asteng bûn, girtin, dereng man


deter

glosses: girtin, binçav kirin, hefs kirin, zîndan kirin, girtin bin çavan


deter

etymology_text: Deyn ji latînî dēterreō, ji de + terreō.


deteriorate

glosses: zor bûn, xirab bûn, nizm bûn, paş ve çûn


determinative

glosses: kesê yan jî tiştê ku tiştekî diyar dike yan jî kifş dike

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-determinative.wav


deterrence

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-deterrence.wav


deterrent

glosses:
nahêle, radiwestîne, paşvelêder,
 tiştê an jî kesê ku asteng dibe


detestable

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-detestable.wav


detonator

etymology_text: Ji detonate + -or.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-detonator.wav


detour

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-detour.wav


detour

etymology_text: Deyn ji fransî détour, ji détourner.


detract

glosses: kêm kirin, xirab kirin, bênirx kirin, ji qedr û qîmet xistin

etymology_text: Deyn ji fransiya navîn détracter, ji latînî detractum, partîsîpa borî ya detraho.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-detract.wav


detrain

etymology_text: Ji de- + train.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-detrain.wav


detrimental

etymology_text: Ji latîniya serdema navîn *dētrīmentālis, ji latînî dētrīmentum, ji dēterō, ji dē- + terō.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-detrimental.wav


detritus

glosses: xijeber, berik, xurde, xirde (parçeyên hûr yên keviran)

etymology_text: Ji latînî dētrītus, ji dēterō.


de trop

etymology_text: Ji fransî de trop (“too much”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-de trop.wav


detruncate

glosses: jê kirin, kin kirin, serî kinkirin, rez birîn


deuce

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dewes (“du”), ji anglo-normanî, ji fransiya kevn deus, ji latînî duo.


deuce

etymology_text: Bide ber latîniya dereng dusius; gaelîka skotî taibhs, taibhse (“xeyalet”); an ji fransiya kevn deus (“Xwedê”), ji latînî deus (bide ber deity).


deuce point

glosses: di tawleyê de du the deuce melun şeytan, eman, nebêje!


deus ex machina

glosses: Di dramayê klasîk de ji bo ku rewşa xirab çareser bike xwedavendê ku bi awayekî mekanik daxistine ser dikê, di demeke xirab de alîkariya ku bi awayekî libendênemayî hatî.

etymology_text: Deyn ji latînî deus ex māchinā, ji deus (“xwedavendek”) + ex (“ji”) + machina (“amûr, makîne”), wergerandina yekser ji yûnaniya kevn ἀπὸ μηχανῆς θεός (apò mēkhanês theós).


deuterocanonical

glosses: li gorî dêrê xwemalê pirtûkên pîroz yên ku piştre hatine


deuterogamy

etymology_text: Ji deutero- + -gamy, ji yûnaniya kevn [Peyv?].


developer

glosses: pêşvebir, pêşdebir; tiştê yan jî kesê ku pêş dixe

glosses: (film processing) fîlmçêkirina bi kiryarên kimyewî

glosses: (film developer) madeya developmanê, dermana amadekirina fîlman; ku ji bo fîlmçêkirinê tê bikaranîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Lepticed7-developer.wav


devest

etymology_text: Ji fransiya navîn devester, ji fransiya kevn desvestir, ji des- + vestir.


deviant devyate

glosses: raşehitî, xerifî, kesê ku ne wek civakê difikire û tevdigere


deviate

glosses: xerifîn, fetilîn, şelipîn, xapîn, ji rê derketin


deviation

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-deviation.wav


deviation clause

glosses: Madeya peymanê ku dihêle keştî cihên cuda ji bilî bendera valakirinê biçe.


deviationist

glosses: kesa ku doktrînên komunîzmê bi awayekî cuda şîrove dike


devil's advocate

glosses: di dêra katolîkan de dozgera ku li dijî namzedê ezîz gengeşî dikekesê ku bi alîgiriya aliyê hember gengeşî dike

audio: en-au-devil's advocate.ogg


deviled

glosses: cureyek mehita xam ya janbonê krakova, şeytan


devilfish

glosses:
Yek ji van heywanan:
heştpê

glosses: Masiya ku ji malbata mobulîdae’yê û gelek mezin, panik, biqemçik û tropîkal

forms:
devil-fish
devil fish

etymology_text: Ji devil + fish.


devilish

etymology_text: Ji îngilîziya navîn develissh; wekheva devil + -ish.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-devilish.wav


deviltry

glosses: şeytanî, sêrebendî, xerabî, zordarî, şûmtî


devious

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-devious.wav


devisable

glosses: ya ku dikare bê hosîkirin, ya ku dikare bê lidarxistin


devise

glosses: dahênandin, damezrandin, li dar xistin, sêwirandin, hosî kirin (ji bo xeyrîmenqulê)


devoid

etymology_text: Ji îngilîziya navîndevoiden, ji fransiya kevn desvuidier (“vala kirin”) (bide ber fransî dévider).


devolution

glosses: veguhastin, neqlkirin, deverîkirin, herêmîkirin


devolve

glosses: serwext bûn, berketin, danîn, bihurîn, ketin şûnê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-devolve.wav


Devonian

glosses: Xwemalê serdema devonîkê, xwemalê çaxa masiyan.

etymology_text: Ji Devon + -ian. Cotrehê Dumnonian.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-Devonian.wav


devotedly

etymology_text: Ji devoted + -ly.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-devotedly.wav


devout

etymology_text: Ji îngilîziya navîn devout, devot, ji fransiya kevn devot (fransî dévot), ji latînî dēvōtus, ji dēvōveō. Cotrehê devote.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-devout.wav


DEW line

glosses: li amerikaya bakur îstasyonên ku di paralela 70 de ne


dew point

glosses: Pileya tînê ya pêwîst ya ji bo pêkhatina xunavê.

forms: dewpoint

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dew point.wav


dewdrop

forms:
dew-drop
dew drop

etymology_text: Ji îngilîziya navîn deu drop, dew droppe, dewe droppe, wekheva dew + drop. Bide ber holendî dauwdruppel, almanî Tautropfen, danmarkî dugdråbe, swêdî daggdroppe, ferî døggdropi.


dewlap

glosses: Gerdana şiqitî ya ku di binê stûyên ajalên dewar de.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dewlap.wav


dewy

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dewy, deuhy, ji îngilîziya kevn dēawiġ, ji îngilîziya kevn dēaw. Wekheva dew + y.


dexterous

forms: dextrous

etymology_text: Ji latînî dexter + -ous. Ketiye şûnê îngilîziya kevn handcræftiġ.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dexterous.wav


dextrin

glosses: dekstrîn (madeyek zelîqok ya ku ji nîşastê hatiye çêkirî)

forms: dextrine

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dextrin.wav


dharma

forms: Dharma

etymology_text: Ji sanskrîtî धर्म (dhárma). Cotrehê dhamma û firm.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dharma.wav


diluvium

etymology_text: Ji latînî dīluvium (“lehî”), ji lavō (“Dişom.”). Cotrehê deluge.


diabetic

glosses: xwemalî nexweşiya şekirê, nexweşa şekirê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-diabetic.wav


diabolism

glosses: şeytanî, bi şeytaniyê, baweri bi şeytan anîn


diabolo

glosses: lîstoka di teşeyê xûlkeyê de, makara oyunulîstika xûlke


diacritical mark

glosses: Nîşanek ku nirxa fonetîk a herfê dinimîne.


diadem

glosses: tac, taca biçûk (perçeyek cawê ya wek nîşaneya hikumdariyê tê li serî girêdan)

etymology_text: Ji îngilîziya navîn diademe, dyademe, ji fransiya kevn diademe, ji latînî diadēma, ji yûnaniya kevn διάδημα (diádēma), ji διαδέω (diadéō).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diadem.wav


diademed

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera diadem.

forms: diademmed


diagnose

etymology_text: Paşvesazî ji diagnosis.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diagnose.wav


diagnostic

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-diagnostic.wav


diagonally

etymology_text: Ji îngilîziya navîn diagonaly, ji latîniya serdema navîn diagōnāliter; wekheva diagonal + -ly.


diagram

forms: diagramme

etymology_text: Ji fransî diagramme, ji îtalî diagramma, ji yûnaniya kevn διάγραμμα (diágramma).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diagram.wav


diagrammatic

glosses: xwemalî diyagramê, di rewşa diyagramê de, ya ku kitekita wê tuneye


diagraph

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διαγραφή (diagraphḗ).


dial

etymology_text: Ji îngilîziya navîn diall, ji fransiya navîn dyal, ji latînî diālis (“rojane, têkildarî rojê”), ji latînî diēs (“roj”). Bide ber spanî dial û día (“roj”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dial.wav


dial

glosses: Bi seynikê pîvîn, nîşan dan yan jî şixulandin

glosses: Nimreyên telefonê gerandin, telefon kirin


dial tone

glosses: Dengê ku nîşan dike ku dikare telefonê bigerîne di dema ku şandiyara telefonê hildigirin de.


dialectical

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dialectical.wav


dialing

glosses: nimreyên telefonê gerandin, bi demjimêra rojê demê pîvîn, bi seynikê ji kana madenê nexşê derxistin


dialytic

etymology_text: Ji yûnaniya kevn δῐᾰλῠτῐκός (dialutikós).


dialysis

glosses: Bi riya tavila kevalê qetandina madeyên ku di nav koloîd de heliyane.

etymology_text: Ji latînî dialysis, ji yûnaniya kevn διάλυσις (diálusis); wekheva dia- + -lysis.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dialysis.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dialysis.wav


diamagnetic

glosses: diyamagnetîk, ya ku hestiyariya derbaskirina kişanekê kêm e

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-diamagnetic.wav


diamond

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dyamaunt, ji fransiya kevn diamant, ji latîniya dereng diamas, ji latînî adamas, ji yûnaniya kevn ἀδάμας (adámas, “elmas”).


diamond point

glosses: derziya pîqapê, bihura rêhesin ya di teşeya peqleweyê de


diamondback

glosses: Kûsiya piştbelek ku di teşeya peqleweyê de; Malaclemys terrapin

etymology_text: Ji diamond + back.


Diana

glosses: Di romaya kevn de xwedawenda nêçîrê, neçîrvana jin, jina ku naxwaze bizewice, heyv

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Diana.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Diana.wav


Dianetics

glosses: Pergala tîmar û pêderkê wek ku beriya zayînê pêk hatiye tê pejirandin

forms: dianetics

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διά (diá, “through”) + νοῦς (noûs, “mind”); from an alteration of dianoetic.


dianoetic

glosses: ya ku behreya hizrkirinê heye, têkildarî bi hizrkirinê


diapason

glosses: aheng, diyapazondengên amûrê ya ji perdeya stûr bi perdeya zirav ve, pîvana dengî ya pola ya bi du milî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diapason.wav


diaper

glosses: Xemilîna şeklên ku di teşeya peqleweyê de.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dyaper, ji fransiya kevn dyapre, diaspre, ji latîniya serdema navîn diaspra, diasprum, ji yûnaniya bîzansî δίασπρος (díaspros), ji δια- (dia-) + ἄσπρος (áspros, “spî”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-diaper.wav


diaphanous

etymology_text: Ji latîniya serdema navîn diaphanus, ji yûnaniya kevn διαφανής (diaphanḗs), ji δια- (dia-) + φαίνω (phaínō).


diaphoresis

etymology_text: Deyn ji latîniya dereng diaphorēsis, ji yûnaniya kevn δῐᾰφόρησῐς (diaphórēsis); wekheva dia- + -phoresis.


diaphragm

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διάφραγμα (diáphragma), ji διά (diá) ûφράγμα (phrágma), ji lêkera φράσσω (phrássō).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diaphragm.wav


diarrhea

text: I have diarrhea

forms:
diarrhoea
diarrhœa

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dīarīa, ji fransiya navîn diarrie (fransî diarrhée), ji latîniya dereng diarrhoea, ji yûnaniya kevn διάρροια (diárrhoia), ji διά (diá) + ῥέω (rhéō); wekheva dia- + -rrhea. Ketiye şûnê îngilîziya kevn ūtsiht.


diarrheal

forms:
diarrhoeal
diarrhœal

etymology_text: Ji diarrhea + -al.


diaspora

glosses: diyaspora; piştî sirgunê belavbûna cihûyan li hemû cihanê di încîlê de cihûyên xirîstiyanan ku li derveyê qudsê ne

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διασπορά (diasporá, “dispersion”), ji διασπείρω (diaspeírō, “belav kirin”), ji διά- (diá-) + σπείρω (speírō, “çandin”).


diastase

glosses: diyastaz, meyana biazot ya ku di libên dexlê yên ku nû zîl didin de ye û nîşestê vediguherîne şekirê

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διάστασις (diástasis, “ji hev bûn”).


diastole

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διαστολή (diastolḗ), ji διά (diá) + στέλλειν (stéllein).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diastole.wav


diastrophism

glosses: Deformasyona qaşilê Dinyayê ji bo pêkhatina parzemîn, çiya û taybetmendiyên din ên mezin.


diathermy

glosses: diyatermî (rêgeza bi ceryanê bilîvandina şaneyên laşê)

etymology_text: Ji dia- + -thermy


diatom

glosses: Cureyek kevzê ya ku bi tenê bi mîkroskobê tê dîtin.

etymology_text: Ji navê Diatoma, ji yûnaniya kevn διάτομος (diátomos).


diatomic

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-diatomic.wav


diatonic

glosses: (mûz) diyatonîk, xwemalî gama ku di nav xwe dengên biyanî nahewîne

audio: LL-Q1860 (eng)-Min Myrios-diatonic.wav


diatribe

etymology_text: Deyn ji fransî diatribe, ji latînî diatriba, ji yûnaniya kevn διατριβή (diatribḗ), ji διά (diá) + τρίβω (tríbō)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diatribe.wav


diatropism

glosses: Li dijî pêkerên derveyî dibetiya rastkirina xwe bi xwe ya hin lebatên riwekan.

etymology_text: Ji dia- + -tropism


dibasic

glosses: dîbazîk, ya ku dikare 2 atomên hîdrojenê yên ku dikarin iyonîze bibin dihewîne

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dibasic.wav


dibble

glosses: Bi tîkerê çal vedan, çikandin (miştelî).


dibs

text: I've got dibs on that.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dibs.wav


dichloride

glosses: dîklorîd (madeya kîmyasal ya ki ji 2 atomên qlor û hêmanekê din pêk hatiye)

etymology_text: Ji di- + chloride.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dichloride.wav


dichogamy

glosses: Di demên cuda de serwextbûna lebatên jin û mêr.

etymology_text: Ji yûnaniya kevn δίχα (díkha) + -gamy.


dichotomy

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διχοτομία (dikhotomía).


dichroism

glosses: dîkroîzmhestiyara akskirina du rengên cuda di dema ku ji 2 bergehên cuda tê nihêrtin de(wek krîstal)


dichromatic

glosses: bi du rengîya ku dikare bi tenê du reng ji rengên bingehîn bibîne


dickens

text: what the dickens!

etymology_text: Ji navê Dicken, forma biçûkkirî ya Dick.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dickens.wav


dicker

etymology_text: Ji îngilîziya navîn diker, ji latîniya dereng dacra, ji latînî decuria, ji decem (“deh”).


dicky

forms:
dickey
dickie

etymology_text:
Ji dick + -y.
* Bi maneya pêşmalk belkî ji dick (“pêşmalka çermîn”) + -y.; ihtimalên ji holendî dek.

ڈِکّی

roman: ḍikkī

ډِګّۍ

roman: ḍiggay

ڈِگّی

roman: ḍiggī


dicotyledon

glosses: Riweka bi du telaşî, riweka ku tovê wê dibe du beş

etymology_text: Ji di- (“du”) + cotyledon.


Dictamnus albus

glosses: Çend celeb giyayên ku ji bo çêkirina derman tên bikaranîn.


dictates of conscience

glosses: fermana vîjdanê, fermak kirin, bi zorê bi yekî dan pejirandin


diction

glosses: bijartina peyvê, bikaranîna teşeya peyvê(di axaftin û nivîsînê de), derbirîn, teşeya axaftinê, bilêvkirin


dictograph

glosses: dîktograf (amûrek telefonê ya ku ji bo ku bidizî guhdarkirina axaftinan tê bikaranîn)

forms: dictagraph


dictum

etymology_text: Ji latînî dictum (“gotina pêşiyan”), ji dictus, ji dico (“Ez dibêjim”). Bide ber spanî dicho (“gotin”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dictum.wav


didactically

glosses: Bi awayekî hînkerî ji bo ku ji aliyê ehlaqê ve hînkirina bi hişêxwedanserî.

etymology_text: Ji didactic + -ally.


didymous

glosses: Ya ku ji du perçeyên heman pêk hatiye, ya ku cot mezin dibin, cêwî

etymology_text: Ji latînî, ji yûnaniya kevn δίδυμος (dídumos, “cêwî”).


die back

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-die back.wav


die by violence

glosses: di encama suîqastê de mirin, hatin kuştin


diehard

glosses: Kesê kevneperest, hinûs, kesê ku di doza ku windakirî de jî didome.

forms: die-hard


dielectric

glosses: (cey) ya ku ceryan derbas nake, îzolator, dîelektrîk, îzole, navgîna îzolator* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-dielectric.ogg}}


diencephalon

etymology_text: Ji latîniya nû diencephalon, ji yûnaniya kevn δια- (dia-) + ἐγκέφαλος (enképhalos, “mêjî”).


diaeresis

glosses: Nîşana duxalê ya ku tê ser tîpa duyemîn ya ku du tîpên dengdêr bê cuda xwendin.

glosses: Cudabûna du tîpên dengdêr yên bi hev ve ne.

forms:
diaresis
dieresis
diæresis
diaëresis

etymology_text: Ji latîniya dereng diaeresis, ji yûnaniya kevn διαίρεσις (diaíresis), ji διά (diá) + αἱρέω (hairéō).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diaeresis.wav


diesinker

glosses: qalipvan (hunermenda ku qaliba sîkeyê diqewêre)

etymology_text: Ji die + sinker.


dietary

glosses: rêgezên parêzê, belavoka di der barê parêzê de, xwarina parêzê, xwemalî parêzê

etymology_text: Ji latîniya serdema navîn diētārius, ji latînî diaetārius, ji diaeta + -ārius.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dietary.wav


dietetic

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dietetic.wav


dietetics

forms: diætetics

etymology_text: Bnr. dietetic + -ics.


dietetician

etymology_text: Ji dietetics + -ician. Wekheva dietetic + -ian.


differ

glosses: guncan nedîtin, çêtir nedîtin, jê qetînpev çûn, ji hev çûn

etymology_text: Ji îngilîziya navîn differren, ji fransiya kevn differer, ji latînî differō, ji dis- + ferō. Bide ber yûnaniya kevn διαφέρω (diaphérō). Cotrehê defer.


differential

glosses: ya ku taybetmendiyeke cuda ya wê heye, cuda, têkildarî bi cudatiyê


differential equation

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-differential equation.wav


differential thermometer

glosses: Termometreya ku cudatiyên radeya germê diyar dike.


differentiate

glosses: cihê kirin, cuda kirin, cuda bûn, ji hev cihê kirin


differently

etymology_text: Ji îngilîziya navîn differently; wekheva different + -ly.


diffract

etymology_text: Ji latînî diffractus, ji diffringo (“şikestin”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diffract.wav


diffusive

etymology_text: Ji latînî diffusivus ji rehê partîsîpê yê latînî diffundere.


dig in

glosses: çeper girtin, bicihbûna bi mebesta mayînê

audio: en-au-dig in.ogg


dig out

glosses: kolan û dûre derxistin, lêhûrbûna bi kitekitan

audio: en-au-dig out.ogg


digamma

glosses: Di alfabeya yewnanan ya herî kevn de tîpa şeşemîn: Ϝ, ϝ

etymology_text: Ji di- + gamma.


digamy

etymology_text: Ji latînî digamia (“du cara zewicî”), ji yûnaniya kevn διγαμία (digamía), δίγαμος (dígamos), ji δίς (dís, “du caran”) + γάμος (gámos, “zewac”). Wekheva di- + -gamy.


digastric muscle

glosses: lemlateya ku bi veterek teng hatiye du beş kirin, masûlkeya du zikî

forms:
digastric
digastricus


digest

glosses: puxte, xulase, kurtî, milexes, senifandin


digest

glosses:
senifandin, sererast kirin, li dar xistin,
 fêm kirin, li ser(tiştekî) fikirîn, nermkirina bi germê (kîmya),
 kurtasî (dad)rêzikên ku ji têgihiştinên kazaî hatine derxistin dehandin

glosses: helandina xwarinê di zikî de, givêrîn, dehandin, hemilandin, hezm kirin, hers kirin, hel kirin


digestible

etymology_text: Ji fransiya kevn digestible.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-digestible.wav


digestive

glosses: xwemakî dehandinê, dehanker dermana ku dehandinê hêsan dike

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-digestive.wav


digger

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dyggar, wekheva dig + -er.

audio: EN-AU ck1 digger.ogg


digit

etymology_text: Ji îngilîziya navîn digit, ji latînî digitus. Cotrehê digitus.


digital

glosses: dijîtal; xwemalî pêçiyê, wek pêçiyê, xwemalî ya ku pergala nimreyê ya bi deh bingehê


digital computer

glosses: Makînaya hesabê ya ku bi du reqeman tê bikaranîn.


Digitalis purpurea

glosses: (derman) pela mijmijokê ya ku ji bo bihêzkirina dilî tê bikaranîn


diglot

glosses: Pirtûk an jî nivîsa ku bi du zimanî hatiye nivîsîn.


diglot

etymology_text: Deyn ji yûnaniya kevn δίγλωττις (díglōttis, “du zimanî”), ji δίς (dís, “du”) and γλωττίς (glōttís), ji γλῶττα (glôtta), ji γλῶσσα (glôssa, “ziman”). Wekheva di- + -glot.


dignified

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dignified.wav


dignify

glosses: şeref dan (yekî), rûmet dan (yekî), nirx dan (yekî)

etymology_text: Ji fransiya kevn dignifier, ji latînî dignificare, ji dignus + ficare, facere (“kirin”).


dignity

forms: dignitie

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dignyte, ji fransiya kevn dignité, ji latînî dīgnitās, ji dīgnus, ji proto-îtalî *degnos, ji proto-hindûewropî *dḱ-nos, ji *deḱ-. Hevreha deign. Cotrehê dainty.


digraph

glosses: du tîpên ku dengekî diyar dike (wek tîpên ‘ea’ di peyva head(ser)’ê de, dîgraf, dutîp

etymology_text: Têkilkirin ji directed + graph.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-digraph.wav


digress

etymology_text: Ji latînî digressum, partîsîba borî ya digredi.


digression

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-digression.wav


dihedral

glosses: dîhedral (gûça wî) ya ku ji du lêlatan pêk tê

etymology_text: Ji di- + -hedral

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dihedral.wav


dilapidate

glosses: hilweşandina ya ji ber bêdehniyê, hilweşandin


dilate

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dilate.wav


dilatoriness

glosses: kesê ku (karek) hêdî hêdî dide ber xwe, dereng kirin

etymology_text: Ji dilatory + -ness.


dilatory

glosses: giran, xwerenedîtî (kesê ku karek hêdî hêdî dide ber xwe)

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dilatorie, ji fransiya kevn dilatoire, ji latînî dīlātōrius, ji dīlātor, ji differō.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dilatory.wav


dilemma

glosses: erê-na, dîlema (rewşa dijwar ku tê de du vebijêrkên her du jî negengaz in hene)

etymology_text: Ji latîniya dereng dilemma, ji yûnaniya kevn δίλημμα (dílēmma, “teklîfa nezelal”), ji δι- (di-, “tişta bi du tiştan”) + λῆμμα (lêmma, “teklîf”).


dilettante

glosses: Kesa ku kêfa wê ji hunerên ciwan re tê, meraqdarê hunerê\ hewesdar, kesa ku bi hengê re têkildar e.

forms: dilettant

etymology_text: Ji îtalî dilettante, partîsîpa niha ya dilettare, ji latînî dēlectāre.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dilettante.wav


diligence

glosses: êginî, dêhn, trêmpela postayê bihesp ya ku di serdema 18’an de li ewropayê dihat bikaranîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-diligence.wav


diligently

etymology_text: Ji diligent + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-diligently.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diligently.wav


dill

audio: LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-dill.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-dill.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dill.wav


dilution

glosses: av zêde kirin, biav bûn, tiştek ku av lê hatiye zêdekirin


dime

glosses: Li DYAyê pereya biçûk ya zîv a ku bihaya wê bi qasî 10 sentan e.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dime, ji anglo-normanî disme (fransî dîme), ji latînî decimus. Cotrehê decime.


dime store

glosses: Dikana mezin ya ku tiştên erzan difiroşe.


dimerous

etymology_text: Ji di- + -merous; bide ber yûnaniya kevn διμερής (dimerḗs).


dimidiate

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dimidiate.wav


diminution

glosses: kêmkirin, biçûkkirin kêmbûn, nizmbûndaketinketin (dad) kêmasî (mîm) ziravbûn


diminutive

glosses: biçûkker, rengdêra biçûkkeriyê, bu tişt yan kesên biçûk ji tê gotin, hûredar


dimity

glosses: Potika bipembû ya xezkirî û serî nepixandî

forms: dimmity

etymology_text: Ji dimite, ji îngilîziya navîn demit, demyt, ji latîniya serdema navîn dimitum, ji yûnaniya bîzansî δίμιτον (dímiton), ji yûnaniya kevn δίμιτος (dímitos).


dimly

glosses: Bi rûyekî zenûnî, wek di nav dixanê de, wek şêlû.

etymology_text: Ji dim + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dimly.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-dimly.wav


dimness

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dymnes, dymnesse, ji îngilîziya kevn dimnes, dymnys, dimness, wekheva dim + -ness.


dimorphism

glosses: du teşeyên cuda yên li ser heman nebat û ajalê, belûrîbûna ya bi du awayan ya heman madeyê.

etymology_text: Ji di- + -morphism.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dimorphism.wav


dimout

glosses: tarî kirin, kêmkirin, kamûflekirin yan jî girtina roniyê

etymology_text: Ji lêkera dimout.


dimple

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dimple.wav


dimwit

etymology_text: Ji dim + wit.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dimwit.wav


dine out

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dine out.wav


diner

etymology_text: Ji dine + -er. Cotrehê dinner.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diner.wav


dingbat

glosses: tiştê biçûk, tiştê ku navê vî hatiye jibîrkirin, tiştê ku tê pekandin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dingbat.wav


ding-dong

glosses: Dengê cangoçkêdan dan, dengê ku bi heman awayî dubare dibe


dingle

glosses: rûbarok, rûbara biçûk ya dora vê tijî dar e

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dingle (“çala kûr”), ji îngilîziya kevn *dyngel, forma biçûkkirî ya îngilîziya kevn ding, dung (“çal”), wekheva dung + -le. Bide ber dimble.


dingo

glosses: Cureyekî kûçikê yê hov ya ku ji bo Awistralyayê taybet e; Canis dingo

etymology_text: Deyn ji darûkî dingu.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dingo.wav


dining room

forms:
dining-room
diningroom

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dining room.wav


dinosaur

glosses: dînozor (cureyekî marîjokê yê pir mezin e ya ku di serdema mezozokî de jiyaye û îro bi tenê fosîla vê maye)

forms:
deinosaur
Dinosaur
dinosaurus

etymology_text: Ji yûnaniya kevn gelek mezin + σαῦρος (saûros, “marîjok”). Ji aliyê Richard Owen ve di 1841/1842an de wekî Dinosaur(s) û Dinosauria hatiye çêkirin.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dinosaur.wav

डाइनोसर

roman: ḍāinosar

ڈایناسور

roman: ḍāynāsor


dint

glosses: hêz, çala biçûk, çaleke biçûk pêk anîn by dint of bi hêz yan jî alîkariya(yekî)


diode

etymology_text: Ji di- + -ode. Ji aliyê William Eccles ve di 1919an de ji yûnaniya kevn δίοδος (díodos) hatiye çêkirin.


diopter

glosses: diyopter (yekeya pîvanê ya rojikan ya hêza şikandina roniyê)

forms:
dioptra
dioptre
dioptry

etymology_text: Ji latînî dioptra, ji yûnaniya kevn διόπτρα (dióptra).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diopter.wav


diorama

etymology_text: Deyn ji fransî diorama, ji yûnaniya kevn διά- (diá-, “li hember, tê re”) + ὅραμα (hórama, “dîmen, menzere”). Ji aliyê Louis Daguerre ve di sala 1822an de hatiye çêkirin.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-diorama.wav


diorite

etymology_text: Ji fransî diorite, ji aliyê Alexandre Brongniart (1770-1847) ve hatiye çêkirin.


diphyodont

etymology_text: Ji yûnaniya kevn διφυής (diphuḗs, “du”) + ὀδόντος (odóntos) (ji ὀδούς (odoús, “diran”)).


diploid

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-diploid.wav


diplomacy

glosses: Di têkiliyên xwe yên bi kesên din re de tenikî.

etymology_text: Ji fransî diplomatie, paşvesazî ji diplomatique, taliyê ji latînî diploma; bnr. diploma.


diplomate

glosses: kesa ku ji karên wek bijîşkî û endezyariyê bawername girtiye


diplomatic

glosses: dîplomatîk, xwemalî siyaseta navneteweyiyêdi têkiliyan de nazikî, hoste, siyasîxwemalî zanîna dîplomasiyê


diplomatics

glosses: Zanîna çareserkirin û peyitandina guncawiya li rastiyê ya wêneyên kevn û sîkayan.

etymology_text: Ihtimalên ji îtalî an jî ji latîniya dêrê diplomatica.


diplomatist

glosses: dîplomat, karmenda karên derveyî, siyasetvan


dipole

etymology_text: Ji di- + pole.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dipole.wav


dippy

etymology_text: Ji dip + -y.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dippy.wav


dipteral

glosses: (ava) ya ku xwediyê du dîrekan e (zoolojî) duqane


dipterous

forms: dipteran

etymology_text: Ji Diptera + -ous yan ji di- + -pterous.


direct evidence

glosses: delila ku ne hewceyî sererastkirin û ravekirinê ye


directive

glosses: ferman, dîrektîf, biryarname. rast, rasteqîn, ripîrast: durist

glosses: ya ku di derdora rojê û li aliyê dinyayê digere


directorate

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-directorate.wav


directory

glosses: di şoreşa fransizan de lijneya 5an ya hikûmeta komarê bi rê ve dibe.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn directorie, ji latîniya serdema navîn directorium.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-directory.wav


direfully

glosses: bi dilkovanî, bi şomî, bi awayekî hêwilnak

etymology_text: Ji direful + -ly.


dirge

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dirige, ji latînî dirige.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dirge.wav


dirigible

glosses: nepoxa ku dikare bi rê ve birin, zeplin, keştiya hewayê

etymology_text: Ji fransî dirigeable, ji ballon dirigeable.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dirigible.wav


diriment

glosses: (dad) ya ku bi temamî betal dike, ya ku fesx dike


dirndl

glosses: Dawek bireng ya ku li Awistiryayê tê lixwekirin; dawa bipişt

etymology_text: Deyn ji almanî Dirndl, ji Dirne.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dirndl.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-JutishMale-dirndl.wav


dirt-poor

forms: dirt poor

etymology_text: Guhartina poor as dirt (bide ber whip-smart / smart as a whip).


dirt track

glosses: Riya ax ya ku li ser pêşbirk tên lidarxistin.


dirtiness

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dirtiness.wav


dirty work

glosses: karê ku di bin destan de tê meşandin, lîstika bi dek, beşa herî dijwar ya karekî

audio: en-au-dirty work.ogg


disabuse

glosses: Çavê yekî vekirin bi sererastkirina şaşiyan, riya rast nîşan dan

etymology_text: Ji fransiya navîn désabuser, an ji dis- + abuse.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-disabuse.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disabuse.wav


disaccord

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disacorden, ji anglo-normanî desacorder.


disaccord

glosses: li hev nekirin, ava (wan) di cihekî de neçûn


disaccustom

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disacustome, ji fransiya kevn desacostumer (bide ber fransî désaccoutumer).


disadvantaged

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera disadvantage.


disadvantageous

glosses: dezavantajî, neavantajane, yê ne bi avantaj.

etymology_text: Ji disadvantage + -ous.


disaffect

etymology_text: Ji dis- + affect.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disaffect.wav


disaffected

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera disaffect.


disagree

glosses: dilê hev hîştin, nîqaş kirin, avêtin ber hev

glosses: (gen.) bi’ with’ê pê ketin, bi kêr nehatin, pê ketin (xwarin)

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disagre, ji anglo-normanî disagreer, disagrer, desagreer, ji fransiya kevn desagreer, desagrëer (fransî désagréer); wekheva dis- + agree.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disagree.wav


disallow

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disallowen, desallowen, deyn ji anglo-normanî desalouer, fransiya kevn desalöer; wekheva dis- + allow.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disallow.wav


disappear

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disapeeren, wekheva dis- + appear. Ketiye cihê îngilîziya kevn fordwīnan.


disappoint

glosses: dilsar kirin, bêhêvî kirin, mirad di ber de man


disapprobation

glosses: neecibandin, rexne, neguncan dîtin, nepejirandin/kêfnexweşî, nedilşadî, dilnexweşî


disapproval

glosses: kêfnexweşî, nedilşadî, dilnexweşî, nepejirandin

etymology_text: Ji dis- + approval.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disapproval.wav


disapprovingly

glosses: bi dilnexweşî, bi kêfnexweşî, bi nedilşadî

etymology_text: Ji disapproving + -ly.


disarm

glosses: ji çek kirin, bêçek kirin, çek jê stendin

glosses: şik ji holê rakirin, ji xwe re dost çêkirin

glosses: kêmkirina yan jî bisînorkirina hêzên çekdar ya welatekî

etymology_text: Ji îngilîziya navîn desarmen, ji anglo-normanî desarmer.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disarm.wav


disarmament

glosses: bêçek bûn, çek danîn, bisînorkirina çekan


disarray

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disareyen, ji fransiya navîn desarroyer, ji fransiya kevn desareer, ji des- + areer.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disarray.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-disarray.wav


disassemble

etymology_text: Ji dis- + assemble.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disassemble.wav


disastrous

etymology_text: Ji fransî désastreux, ji fransiya navîn desastre (“disaster”) (désastre), ji îtalî disastro, ji dis- (ji latînî) + astro (“stêr, planet”) (ji astrum (“stêr”), ji yûnaniya kevn ᾰ̓́στρον (ástron)). Wekheva disaster + -ous.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disastrous.wav


disavow

etymology_text: Ji dis- + avow an ji fransiya kevn desavouer.


disband

etymology_text: Ji fransiya navîn desbander (fransî débander), ji des- + bande taliyê ji proto-hindûewropî *bʰendʰ- (“girêdan”). Wekheva dis- + band.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disband.wav


disbar

etymology_text: Ji dis- + bar.

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-disbar.wav


disbelief

etymology_text: Ji dis- + belief.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disbelief.wav


disbelieve

etymology_text: Ji dis- + believe. Bide ber misbelieve.


disbeliever

etymology_text: Ji disbelieve + -er an ji dis- + believer.


disc

forms: disk

etymology_text: Ji fransî disque, ji latînî discus, ji yûnaniya kevn δίσκος (dískos). Cotrehê dais, desk, discus, dish, disk, û diskos.


discard

glosses: Di lîstika îskambîlê de kaxiz avêtin, kaxiza vala leyîstin, kaxizên ku bikêr nayên derxistin.

etymology_text: Ji dis- + card. Bide ber spanî descartar.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-discard.wav


discernibly

etymology_text: Ji discernible + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-discernibly.wav


discharge

glosses: peywir bi dawî kirin, ji karî derxistin: destûr dayîn

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dischargen, ji fransiya kevn deschargier, ji latîniya dereng discarricāre. Wekheva dis- + charge.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-discharge.wav


discharge

glosses: madeya ku boyayê derdixe, madeya gewrker

glosses: boriya herikînê ya pîpeyê, boriya valakirinê. bar vala kirin (keştî)

glosses: kêm, madeya ku ji tiştekî wek boriyê diherike


disciple

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-disciple.wav


disciplinarian

etymology_text: Ji discipline + -arian. or Ji disciplinary + -an.


disciplinary

etymology_text: Ji latîniya serdema navîn disciplinarius, ji latînî disciplina.


disclaim

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disclaimen, ji anglo-normanî disclaimer, ji fransiya kevn desclamer (fransî déclamer), des- + clamer.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-disclaim.wav


disclaimer

glosses: di angaştê borîn, destjêkişandin, ferexetname

etymology_text: Qismen ji îngilîziya navîn discleymer, ji anglo-normanî desclamer; û qismen ji disclaim + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-disclaimer.wav


disclose

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disclosen, ji fransiya navîn desclos, ji fransiya kevn desclore, ji latîniya kolankî disclaudere, ji latînî dis- + claudere (“girtin”) yan jî guhartoyeke discludo, discludere (bide ber disclude). Wekheva dis- + close.


disclosure

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-disclosure.wav


discography

glosses: berhevoka plakê, stranên muzîkê yên bijarte yên ku di bandekê de komkirî

glosses: birêzbûna rêkûpêk ya muzîka ku di band yan jî plakê de ye

forms: diskography

etymology_text: Ji disco- + -graphy.


discoloration

glosses: rêng xera kirin, xirabbûna rengî, çilmisîn

forms: discolouration

etymology_text: Ji discolor + -ation.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-discoloration.wav


discolor

glosses: rengî xera kirin, çilmisandin, lekedar kirin

forms: discolour

etymology_text: Ji fransiya kevn descolorer, des- + colorer.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-discolor.wav


discomfit

glosses: Dan şermê, şermî kirin; heyirandin; aciz kirin, nerihet kirin.

text: Don't worry. Your joke did not really discomfit me.

glosses: Temamen mexlûb kirin, têk birin, zora (yekî) birin, tarûmar kirin, ji hev belawela kirin.

etymology_text:
Ji fransiya kevn desconfit, partîsîpa borî ya desconfire (“mehv kirin, xirab kirin”), ji des- (“temamen”), ji latînî dis- + confire (“kirin”), ji latînî conficio (“qedandin, hilweşandin”), ji com- (“tevî, bi ... re”) + facio (“kirin”).
Maneya paşî ya "dan şermî, şermî kirin, aciz kirin" ji ber tevlîhevkirina bi discomfort peyda bûye.


discomfiture

etymology_text: Ji fransiya kevn desconfiture (“têkçûyîn”); bide ber fransî déconfiture.


discomfort

etymology_text: Ji îngilîziya navîn discomforten, ji anglo-normanî descomforter.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-discomfort.wav


discompose

glosses: pergal xera kirin, heyirandin, aciz kirin

etymology_text: Ji dis- + compose.


disconcert

etymology_text: Ji fransiya navîn desconcerter, ji des- + concerter.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disconcert.wav


disconnect

glosses: pêwendî (yekî) qut kirin, ji hev cihê kirin, derxistin

etymology_text: Ji dis- + connect.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disconnect.wav


disconnection

glosses: (îng) exion qutbûna pêwendiyê, jihevqetîn


discontinue

glosses: birîn, berdewam nekirin, li rex danîn, tê borîn, betlane kirin

etymology_text: Ji fransiya kevn descontinuer.


discontinuity

etymology_text: Ji latîniya dereng discontinuitās, ji discontinuus.


discophile

glosses: Kesê têkildarî bi komkirin û lêkolîna plakê.

etymology_text: Ji disc + -o- + -phile.


discord

etymology_text: Ji îngilîziya navîn descorde, discorde; ji anglo-normanî, fransiya kevn descort, descorde; ji latînî discordia, ji discors, ji dis- (“cuda”) + cor, cordis (“dil”).


discordance

glosses: ciyawazî, lihevnekirin, bêpergalî, gelemşe

forms: discordaunce

etymology_text: Ji fransiya navîn discordance.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-discordance.wav


discordant

glosses: kesên ku di navbera van de ciyawazî heye, hember, muxalif, bêaheng

forms: discordaunt

etymology_text: Ji fransiya kevn descordant, ji descorder.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-discordant.wav


discount

glosses: fiyat daxistin, tenzîlat kirin, îskonto kirin, ji hisabê ketin

glosses: şikandin, dan şikandin (sened, bono), hisabkirin li gorî dawiya karekî

etymology_text: Guhartoyeke fransî descompte, décompte, ji fransiya kevn disconter, desconter, ji latîniya serdema navîn discomputō, ji latînî dis- + computō.


discountenance

glosses: pesend nekirin, rûyê (yekî) li xwe venekirin, wêrekî şikandin

etymology_text: Ji fransiya navîn descontenancer (bide ber fransiya navîn décontenancer).


discourage

glosses: mirad di ber de hîştin, tirsandin, hêvî şikandin, wêrekî şikandin

etymology_text: Ji fransiya navîn descourager (fransî décourager), ji fransiya kevn descouragier, ji des- û corage. Wekheva dis- + courage.


word: discourage somebody from doing something


discourtesy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-discourtesy.wav


discoverer

etymology_text: Ji discover + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-discoverer.wav


discovert

etymology_text: Ji fransiya kevn descovert, partîsîba borî ya descovrir.


discredit

glosses: bawer nekirin, guh nedan, pê bawer nebûn. bêîtîbarî

glosses: bêewletî, guman. be to somebody's discredit leke anîn ser şerefa (yekî)

etymology_text: Ji dis- + credit.


discreet

etymology_text: Jı îngilîziya navîn discrete, ji fransiya kevn discret, ji latînî discrētus, ji partîsîba borî ya discernere. Cotrehê discrete.


discreetly

etymology_text: Ji discreet + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-discreetly.wav


discrepancy

forms: discrepance

etymology_text: Deyn ji latînî discrepantia, ji discrepans, ji discrepō, ji crepō. Bide ber discrepant.


discrepant

etymology_text: Ji latînî discrepāns, partîsîba niha ya discrepō, ji dis- + crepō.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-discrepant.wav


discrete

etymology_text: Ji fransiya kevn discret, ji latînî discrētus, partîsîba borî ya discernō (“divide”), ji dis- + cernō. Cotrehê discreet.


discretion

glosses: rayeya biryardayîna bi tena serê xwe, mafê ecibandinê


discretion is the better part of valour

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

forms: discretion is the better part of valor


discriminate

glosses: cihê kirin, cuda kirin, lê werqilîn, cudatî dîtin, fesilandin

glosses: cihêtî kirin navberê, cuda girtin, cudatî kirin


discriminating

glosses: ya ku xwediyê zewq e, bi fêmkirinê ecibandin, ya ku xwediyê nêrînê ye


discriminative

glosses: ya ku cudatiyên zirav dibîne, cihêtî kirin navê


discriminatory

glosses: têkildarî bi kesê li hember (yekî) tev digere

etymology_text: Ji discriminate + -ory.


discursive

text: discursive practices

glosses: infotmal ya ku raman û tevgera xwe tim diguherîne

etymology_text: Deyn ji fransiya navîn discursif, ji koka latînî discursus û paşgira -if, û qismen deyn ji latîniya serdema navîn discursivus.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-discursive.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-discursive.wav


discursiveness

glosses: ji tiştekî li tiştekî qevastin, bêinsîcamî, serserîtî, bêdoxî

etymology_text: Ji discursive + -ness.


discus

etymology_text: Ji latînî discus, ji yûnaniya kevn δίσκος (dískos, “dîsk”). Cotrehê dais, desk, disc, dish, disk, û diskos.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-discus.wav


discussant

glosses: axêver (kesa ku beşdarî civîn yan jî semînerekê dibe)

etymology_text: Ji discuss + -ant.


discussable

glosses: ya ku dikare bê nîqaşkirin, ya ku nîqaşa vê gengaz e

etymology_text: Ji discuss + -able.


disdain

glosses: kêm dîtin, bi çavekî biçûkatiyê li (yekî) mêzandin, (yek) kêmî xwe dîtin

glosses: li xwe negirtin, biçûk dîtin, (yek) kêmî xwe dîtin


disdainful

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disdainful.wav


diseased

text: He was diseased in body and mind.

etymology_text: Ji disease + -ed.


diseased

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera disease.


disembark

glosses: Ji keştî, tiyare an wesayiteke din derketin bejahiyê.

etymology_text: Ji dis- + embark.


disembarrass

glosses: ji rewşeke dijwar filitandin, hêsa kirin

etymology_text: Ji dis- + embarrass.


disembodied

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera disembody.


disembogue

glosses: ava xwe li behrê rijêtin, li behre rijîn (çem), herikandin

etymology_text: Ji spanî desembocar, ji des- + embocar, ji boca (“dev”).


disenchant

glosses: sêra yekî betal kirin, ji bin tesîra sêrê xilaskirin

etymology_text: Ji fransiya navîn desenchanter.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disenchant.wav


disencumber

glosses: Ji bin bar an tengasiyekî deranîna yekî.

etymology_text: Ji dis- + encumber.


disengage

glosses: lêborîn, berdan, azad kirin, serbest hêlan, girêka xwe pê re qut kirin

etymology_text: Ji fransiya navîn désengager; wekheva dis- + engage.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disengage.wav


disengaged

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera disengage.

etymology_text: Ji disengage + -ed.


disengagement

glosses: eleqeya xwe jê çênekirin, têkiliya xwe pê re qut kirin


disentangle

glosses: berdan, azad kirin, vekirina tiştekî li hev geriyayî

glosses: xilas bûn, filitîn, dest û pê lê vebûn, ji bin nîrekî derketin

etymology_text: Ji dis- + entangle.


disentanglement

glosses: filitîn, ji qeyd û girêkekî xilas bûn, ji bin nîrekî derketin


disenthrall

glosses: berdan, azad kirin, xilas kirin, reha kirin

forms:
disenthral
disinthral

etymology_text: Ji dis- + enthrall.


disentitle

glosses: Kesekî ji inwan an dozekî bêpar hiştin, destûr û desthilatê ji destê yekî standin.

etymology_text: Ji dis- + entitle.


disentrance

glosses: sêra yekî betal kirin, ji wecdê derxistin

etymology_text: Ji dis- + entrance.


disestablish

glosses: Saziyên fermî ji fermiyetê derxistin, têkiliya dêrê ya bi dewletê re qut kirin.

etymology_text: Ji dis- + establish.


disestablishment

glosses: ji fermiyetê deranîna saziyên fermî, têkiliya dêrê ya bi dewletê re qut kirin


disesteem

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disesteem.wav


disesteem

glosses: tu qedr û qîmet pê nedan, ji tiştekî hesab nekirin

etymology_text: Ji dis- + esteem.


disfavour

forms: disfavor

etymology_text: Ji dis- + favour, ji fransiya navîn desfaveur.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disfavour.wav


disfavour

glosses: ji ber çavan xistin, eleqeya xwe jê çênekirin, kêfa xwe jê re neanîn

glosses: alîgiriya aliyekî nekirin, li dijî aliyekî sekinîn, li hemberî tiştekî sekinîn


disfigure

glosses: dirûvê tiştekî xirab kirin, kirêt kirin, bêteşe kirin, bêfesal kirin

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disfiguren, ji anglo-normanî desfigurer.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disfigure.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-disfigure.wav


disfranchise

glosses: ji mafên hemwelatîbûnê û nemaze jî ji mafê deng dayînê bêpar hîştin

glosses: ji maf an berjewendiyeke ji rêzê bêpar hîştin


disfranchisement

glosses: ji mafên hemwelatîbûnê bêpar kirin, mafê deng bikaranînê ji yekî standin


disgorge

glosses: bi zor û kotekî dan, teslîm kirin, lêvegerandin


disgrace

glosses: şerm, fihêtî, hetikberî, rizaletî, rûreşî, şerm

etymology_text: Ji fransiya navîn disgracier.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-disgrace.wav


disgrace

glosses: ji qedr û qîmetê xwe ketin, ji ber çavan ketin

glosses: hetikandin, ji ber çavan ketin, ji qedrê xwe ketin


disgracefully

etymology_text: Ji disgraceful + -ly.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disgracefully.wav


disgruntle

glosses: aciz kirin, xemgîn kirin, qehirandin, bêhna kesekî teng kirin

etymology_text: Ji dis- + gruntle.


disgruntled

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera disgruntle.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disgruntled.wav


disguise

glosses: xwe veşartin, kincên xwe guhertin, cil û bergên kesekî din li xwe kirin, veşartin, nixumandin, nepandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-disguise.wav


disguisedly

glosses: bidizîka, bi kincên pêguhertî kincên sexte

etymology_text: Ji disguised + -ly.


disgust

glosses: kerihandin, kerixandin, bîzê yekî jê birin, dilê yekî jê xelandin

etymology_text: Deyn ji fransiya navîn desgouster, ji fransiya kevn desgouster, ji des- + gouster, goster (“tam kirin”), ji latînî gustus (“tamkirinek”).


disgust

glosses: acizî, bêhntengî, zivêrî, bêzarî, tirixînî, kasûlitî


disgusting

glosses: kerax, pelos, kerih, zişt, cinûs, genûs, sik, dilxelînek


dish out

glosses: (argo) cezayek giran lê birîn, cezayek mezin dan yekî derew kirin


dish up

glosses: ro kirin lalîkê, dagirtin lalîkê, ji bo pêşkêşkirinê amade kirin


dishabille

glosses: mirovê ku kincên xwe bitemamî li xwe nekirîn

forms: deshabille

etymology_text: Ji fransî déshabillé.


disharmony

glosses: bêahengî, nelihevî, neguncandîbûn, bêrêkûpêkî, bêserûberî

etymology_text: Ji dis- + harmony.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disharmony.wav


dishcloth

forms:
dish cloth
dish-cloth

etymology_text: Ji dish + cloth.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dishcloth.wav


dishearten

glosses: yek ji bizav xistin, çokê yekî şikandin, ji qidûm kirin, hêviyên yekî pûç kirin

glosses: hewesa yekî şikandin, kêfa yekî revandin

etymology_text: Ji dis- + hearten.


dished

glosses: tekerê ku nava wî xwardeçûyî an berê wî ji derve, (argo) nûhîn, rihîn, çilçilîn, kevn bûn, peritîn, hilhilîn


dishevel

etymology_text: Ji fransiya kevn descheveler (fransî écheveler).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dishevel.wav


dishonest

glosses: Bênamûs, bêşeref, bêrûmet; şepirzeker; bêedeb.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dishoneste (“bêşeref”), ji fransiya kevn deshoneste, ji latînî dehonestus. Wekheva dis- + honest. Ketiye şûna îngilîziya kevn unsōþfæst.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dishonest.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dishonest.wav


dishonest

glosses: Awayekî din yê nivîsîna dishoneste (“şermdêr”).


dishonestly

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dishonestly; wekheva dishonest + -ly.


dishonesty

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dishoneste, ji fransiya kevn deshoneste.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dishonesty.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dishonesty.wav


dishonour

glosses: eyb, şerm, hetk, bênamûsî, bêşerefî, şikestek

forms: dishonor

etymology_text: Ji fransiya kevn deshonor.

audio: EN-AU ck1 dishonour.ogg


dishonour

glosses: sencandin qebûl nekirin, dana pereyan red kirin


dishonorably

glosses: wekê bênamûsan, nemerdane, rezîlane, adiyane

forms: dishonourably

etymology_text: Ji dishonorable + -ly.


disillusion

glosses: hêvî û xeyalên kesekî têk birin, çavên yekî vekirin


disincline

glosses: dilê yekî ji kesekî an ji tiştekî reş kirin, berê yekî ji kesekî an ji tiştkî badan


disinfect

glosses: ji mîkroban paqij kirin, dezenfekte kirin


disinfectant

glosses: dezenfektan, madeya kîmyewî ya ku mîkroban dikuje


disinfection

glosses: dezenfekte kirin, ji mîkroban paqij kirin


disingenuous

glosses: di(sin)genuous kesê ne ji dil, durû, kone, fênek, hîlebaz, mebestên xwe yên nepenî heyîn


disinter

glosses: (terred terring) tişta ku hatî veartin ji bin erdê deranîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disinter.wav


disinterest

glosses: bêmereqî, eleqeya xwe ji tiştekî çênekirin


disinterested

glosses: bêalî, kesê ku qebûlên wî û hukmên wî yên pêşîn tune ne

glosses: kesê ku xêr û berjewendiya xwe nafikire an nade ber çavên xwe

etymology_text: Ji xirabûna rengdêra disinterest/disinteressed. Maneya bêeleqetîyê muhtemelen ji dis- + interested.

notes: Rastiya bikaranîna vê peyvê ya bi maneya "neeleqedar" binîqaş e. Hin çavkanî wê qebûlbar dihesibînin, lê OED dÎyar dike ku ew "Pir caran wekî bikaranîneke sivik tê hesibandin." Li gor Macmillan Dictionary, "Gelek kes difikirin ku ev bikaranîna peyvê ne rast e".


disjectamembra

glosses: (lat) di nivîsê de parçeyên ku hatîn dabeş kirin


disjoin

glosses: dabeşkirin, veqetandin, parçe kirin, temamiya tiştekî ji hev xistin


disjoint

glosses: veqetandin, parçe kirin, ji cihê girêkê veqetandin

glosses: pergala kes an tiştekî xirab kirin, belawela kirin


disjointed

glosses: ya ku ji cihê xwe girêkê ji cih derketiye


disjunct

etymology_text: Ji dis- + latînî junctus (“pêkvegirtî”).


disjunctive

glosses: tişteke ji rêzê ya ku bi kêrî veqetandinê tê

glosses: (rêzim.) ya ku du ramanên ji hev cuda peve dike (gihanek.)

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disjunctive.wav


disk harrow

glosses: şeneya cotkaran ya ku bi çerxên tûj dişixule


disk jockey

glosses: (dj) kesê ku di radyoyê de pêşkêşvaniya sêlikan dike, diskcokey


dislodge

glosses: ji nav birin, ji holê rakirin, ji cih deranîn, rakirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dislodge.wav


disloyal

etymology_text: Ji îngilîziya navîn, ji anglo-normanîdesleal, desloial.


dismal

glosses: bêkêf, kêfnexweş, dilbikul, dilkovan, kesirî, qehirî, xemgîn


dismally

etymology_text: Ji dismal + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dismally.wav


dismantle

glosses: parçe kirin, ji hev kirin, ji hev xistin

glosses: tiştê xwe ji malê deranîn, ji çekan berî û bêpar kirin, arma an çekê kesekî jê standin


dismast

glosses: dîreka keştiyê şikandin an ji cih deranîn


dismay

glosses: tirsandin, ziravê yekî qetandin, bizdandin, herisandin, qutifandin, çok û qidûm lê şikandin

glosses: bêhêvîtî, xemgînî, qehr û şoravk, di rewşeke metirsîdar de man


dismember

glosses: parçe kirin, endamên kes an tiştekî ji gewde kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dismember.wav


dismemberment

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-dismemberment.wav


dismount

glosses: ji berzîn an ji bisqilêtê peya bûn an peya kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dismount.wav


disobey

glosses: bêîtaetî kirin, çok dananîn, stû xwar nekirin, serkêşî kirin, di ber emrekî de rabûn, guh nedan, pakî ji tiştekî nekirin


disoblige

glosses: qedrê yekî negirtin, ji tiştekî nehesibandin, tîkaya kesekî herê nekirin, sû xistin, dilê yekî ji xwe hîştin


disobliging

glosses: qedrnegir, giramnegir, bênezaket, qebe, çors


disobligingly

glosses: qedrê yekî negirtin, dilê yekî ji xwe hêliştin


disorderliness

glosses: tevlihevî, bêpergalî, nerêkûpêkî 5 nelirêtî, bêedebî, bêexlaqî


disorderly conduct

glosses: (dad) liv û tevgerên ku li exlaqa civakê naşike


disorganization

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disorganization.wav


disorganize

glosses: serûbino kirin, tevlihev kirin, belawela kirin, pergala kesekî xirab kirin, sazûman kesekî an tiştekî ji hev xistin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disorganize.wav


disorient

glosses: aqilê yekî tevlihev kirin, aqilê yekî xirikandin


disown

glosses: qebûl nekirin, nas nekirin, herê nekirin, lê nebûn xweyî, lê xweyî derneketin


disparage

glosses: reş kirin, xwar dîtin, heqîr dîtin, biçûk xistin, xêrnexwazî kirin, bêbextî lê kirin, li dijî kes an tiştekî de sekinîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disparage.wav


disparagingly

glosses: wekê ku dev biavêjiyê, li hemberî kesekî de


disparate

glosses: yên ku ne wekê hev in, yên ku naşibin hev, bi temametî ji hev cuda, cihêreng


disparity

glosses: ferq, newekhevî, yên ku ne di bar û bayên hev de


dispassionate

glosses: bêalî, alînegir, aram, hêmin, yê ku zûbizû di bin tesîra hestên xwe de namîne


dispassionately

glosses: bialînegirî, bêyî ku guh bide hest û dilînên xwe


dispatch

glosses: şandina qasid an nameyekî têlgiraf birêkirin

glosses: bi lezûbez xilas kirin, bi baye bezê qedandin


dispatch boat

glosses: keştiya dewletê ya ku ewraqên fermî dibe û tîne


dispatcher

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dispatcher.wav


dispel

glosses: (pelled pelling) belav kirin, qewirandin, dabîn kirin


dispensability

glosses: rewşa ku mirov dikare ji tişt an kesekî biqere


dispensable

glosses: ya ku zêde ne pêwist e, ya ku mirov dikare jê biqere


dispensation

glosses: lêrahatin, mûafiyet, bexşandîbûn, cudagirtîbûn

glosses: efû, bexşîn, lêborîn, ji derve hêliştin, hesab nekirin, nehesibandin, îstîsna, awarte, vejart


dispensatory

glosses: pirtûka ku behsa terkîba dermanan dike, kodeks


disperse

glosses: belavkirin, ragihandin, veqetandin, reşandin, par kirin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-disperse.wav


dispersion

glosses: belav kirin, belav bûn, lêbelavkirin, lêpar kirin

glosses: lêpar bûn, lêreşîn, bişivîn, dawerivîn, feşilîn, helîn (tîroşk)


displaced person

glosses: kesê ku ji ber şerî neçar maye ku welatê xwe biterikîne


displacement

glosses: ( fîz ) giraniya ava ku keştiyek diderîne


displease

glosses: aciz kirin, xeyidandin, bêhna kesekî teng kirin, hêrsa kesekî rakirin, hêrs bûn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-displease.wav


disport

glosses: lîstin, bilîn, xwe bi tiştekî mijûl kirin, xwe bi tiştekî şa kirin


disposable

glosses: (eg disposable plastic) ya ku mirov dikare ji dest xwe derîne, ya ku mirov dikare bifiroşe

glosses: li gorî dem û derfetan mirov dikare bikar bîne

glosses: ya ku piştî bikaranînê mirov dikare biavêje


disposal

glosses: firotin, ji dest xwe deranîn, dan keseke din

glosses: desthilatdarî. at one's disposal yê ku li ber fermanekî de ye, yê ku ji bo xizmetekî xwe kar kiriye

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-disposal.wav


dispossess

glosses: dest danîn ser mal û milkê kesekî, ji malê deranîn, (dad.) berdan, serbest berdan


dispossession

glosses: destdanîna ser mal û milkekî, şermezar kirim, qedr û qîmetê kes an tiştekî negirtin


disproportionate

glosses: bêrêje, ji hedê xwe zêde, pirole, ya ku li îfrat û tefrîtê diçe


disprove

glosses:
pûç kirin, nerast kirin, red kirin,
 dan diyarkirin ku tiştek xelet e,
 xeletiya tiştekî derxistin holê, berevajiyê tiştekî peyitandin


disputable

glosses: tişta ku dibe ku bê înkar kirin, tişta ku îtîraz lê dibe, tişta ku mirov dikare li ser guftûgo bike

glosses: bişik, gumanbar. disputably tişta ku di rewşeke ku mirov dikare li ser gengeşiyê bike de ye, bi şikleke ku mirov dikare lê îtîraz bike

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disputable.wav


disputant

glosses: gengeşîker, nîqaşker, di gengeşiyê de kesê ku aliyekî diparêze

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disputant.wav


disqualify

glosses: ji bo cezakirinê selahiyeta kesekî ji dest deranîn

glosses: mafê lîstina lîstikê ji dest kesekî standin

glosses: mafê xelat wergirtinê ya kesekî jê standin


disquiet

glosses: aciz kirin, reht kirin, qilqilandin, şayîş kişandin, xweşî ji yekî re nehêliştin, qehirandin


disquieting

glosses: ya ku aciz dike, mereqa mirovan dikişîne, xweşiyê ji mirovan re nahêle

etymology_text: Ji disquiet + -ing.


disquietude

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disquietude.wav


disquisition

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-disquisition.wav


disregard

glosses: girîngî pê nedan, ser guhê xwe re avêtin, xwe lê nekirin xweyî, tu nehesibandin, qedr negirtin, îhmal kirin


disregard

glosses: ihmal, xemsarî, sersarî, guhnedêrî, nehesibandin

etymology_text: Ji dis- + regard. Bide ber misregard.


disrepair

glosses: bêxweyîtî, dêhnnedanî. in disrepair ya ku pêdivî pê temîrê heye, ya ku di rewşeke xirab de ye

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-disrepair.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-disrepair.wav


disreputable

glosses: bêîtîbar, kesê xweyî nav û şohreteke neçê, kesê bêrûmet, hetikber, rezîl


disrespect

glosses: bêrêzî, bêhurmetî, ji zilaman nehesibandin, qebetî, çorsî

glosses: rêz li kesekî negirtin, giramî nedan kesekî


disrobe

etymology_text: Ji fransiya navîn desrober, ji des- (“dis-”) + rober.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-disrobe.wav


dissatisfaction

glosses: bêmemnûnî, nevînî, nedilxweşî, têrnebûnî


dissatisfy

glosses: qayîl nekirin, jê xweş nekirin, temtmîn nekirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dissatisfy.wav


dissecting

glosses: lêhûr bûn, tehlîl kirin, dahûrandin, dewiyandin


dissection

glosses: leşvekirin, otopsî, androtomî, andropotomî


disseize disseise

glosses: (dad) mal û milkê kesekî bi zorê ji dest deranîn (nemaze jî bi neheqî)


disseizin

forms: disseisin

etymology_text: Ji îngilîziya navîn disseisen, ji anglo-normanî disseisine; wekheva dis- + seizin.


dissemble

glosses: xwe li nezaniyê danîn, paşguh kirin, xwe lê nekirin xweyî


disseminate

glosses: tê bihurandin, lê reşandin û belav kirin


dissent

glosses: di ber de rabûn, li hember derketin, bi ser milê xwe re nebirin, qebûl nekirin


dissertation

glosses: tez, travay, namilke: nutq, gotin, gotar


disserve

glosses: xirabî li kesekî kirin, êşandin, azirandin, şikandin


dissever

glosses: bitemamî ji hev kirin, ji hev û din xistin, birrîn û ji hev kirin


dissidence

glosses: cudatiya ramanî, dubendî, berberî, îxtîlaf, li ber dan, di ber de rabûn, dijayetî, mixrikî


dissimilitude

glosses: newekhevî, ferq, cudayî, cihêrengî, cudacelebî


dissimulate

glosses: xwe bi şikelke din nîşan dan, hestên xwe veşartin, durûtî kirin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dissimulate.wav


dissipate

glosses: belav kirin, destbelavî, kirin xusar, pere virvirandin

glosses: bûn xusar, cihê beredayî pere xerc kirin


dissipated

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dissipated.wav


dissipation

glosses: belav kirin, feşkilîn, belav bûn, tevliheviya zêhnî


dissoluble

glosses: ya ku mirov dikare bihelîne, ya ku îhtîmala safî bûnê tê re diçe

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dissoluble.wav


dissolution

glosses: bidawî bûn, dawî lê hatin, çûn serî, qedan


dissolvable

glosses: dihele, ya ku dikare bihele, ya ku dikare ji hev veçire


dissolvent

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dissolvent.wav


dissonance

glosses: bêahengî, levnehatinî, levneçûnî, levneçûna dengan


dissuade

glosses: di xala berevajiyê tiştekî de qanî kirina kesekî, jê vegerandin, pêxilandin, texilandin


dissuasion

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dissuasion.wav


distaff

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-distaff.wav


distal

glosses: (botanîk), (anat) ya ku ji navend an ji girêçkê dûr e


distantly

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-distantly.wav


distaste

glosses: jê hez nekirin, neecibandin, kêfa yekî jê re nehatin

glosses: tama tiştekî neecibandin, ji tiştekî zewq nestandin, jê hez nekirin

etymology_text: Ji dis- + taste.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-distaste.wav


distasteful

glosses: tamsar, nexweş, ya ku jê nayê hez kirin, ya ku ne meqbûl e


distemper

glosses: aciz kirin, reht kirin, nexweş kirin, kêfa yekî revandin, hêrsa yekî rakirin. celebek boyaxa ku hêk lê nayê wer kirin

glosses: pê vê boyaxê boyaxkirina sehne û dîwaran


distend

glosses: werimandin, vezelandin, dirêj kirin, ragihandin, belav kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-distend.wav


distention

glosses: werm, werimîn, vezelîn, vekişîn, belavbûn


distichous

glosses: ya ku tîkane bi şiklê du rêzan de hatiye durist kirin


distil

glosses: parzûn kirin, teqdîr kirin, dawerivandin, palandin

glosses: niqutîn, werivîn, palîn, sefîn, civitîn, vekişîn, xwe jê berdan

forms:
distill
(US)

etymology_text: Ji îngilîziya navîn distillen, ji fransiya kevn distiller, ji latînî distīllō, guhartoyeke latînî dēstillō, dēstillāre.


distillate

glosses: şilemeniya hatî parzûn kirin, esas, puxte

audio: EN-AU ck1 distillate.ogg


distilled

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-distilled.wav


distiller

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-distiller.wav


distillery

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-distillery.wav


distinctiveness

glosses: taybetmendiya ku tiştan ji hev vawêr dike


distingue

glosses: raser, têkûz, nuwaze, zerîf, kubar, nazik, nazenîn

forms:
distingué
distinguee

etymology_text: Ji fransî distingué


distinguish

glosses: vawêr kirin, ji hev û din ferq kirin, bijartin

glosses: fêm kirin, têgihiştin, serwext bûn, bîr birin


distinguishably

glosses: ya ku bi awayeke ku mirov dikare ferq bike de ye

etymology_text: Ji distinguishable + -ly.


distinguished

glosses: bijarte, raser, serdest, berter, şakar, berguzîn


distort

glosses: givaştin, çelexwarî kirin, berovajî kirin, şekl û şemalê tiştekî xirab kirin, şikandin, badan, xwar kirin

glosses: destdan, pêlîstin, ji bilî wateya rast watenin din li tiştekî kirin

glosses: har kirin, dijwar kirin, agir bi yekî xistin


distortion

glosses: çelexwarîtî, kelkotî, pilûçî, tewîn, çemîn


distract

glosses: aciz kirin, tewişandin, şilihandin, dêlandin, behicandin, dîn û har kirin


distrain

glosses: (dad) ji ber deynê kesekî dest danîn ser tiştên wî kesî an hecz kirin, desteser kirin


distributary

glosses: şaxên çemekî yên ku ji çêm vediqetin û diherikin ji derve


distributive

glosses: (rêzim.) ya ku wateya rengdêrên wekê 'her', 'her yek'î vedibêje


distributive justice

glosses: mafê herkesî dan, bidadmendî mafê herkesî belav kirin


district court

glosses: (dad) dadgeha ku di nêv sînorên deverekî de xudan desthilat e


distrulltful

glosses: şikak, şikber, dilreş, dilxişûş, ya ku baweriya xwe bi tu kesî nayîne an baweriya wê bi tu kesî nemayî


distrust

glosses: şik jê birin, bawerî pê neanîn, ewlehiya xwe lê neanîn, jê bawer nekirin, biguman tê nêzik bûn


distrust

glosses: şik, guman, bêbawerî, bêewleyî, bêîtîmadî


disulphate

glosses: Dîsulfat. Xwêyek an estereke asîda sulfurîk an asîda pîrosulfurîk; pîrosulfatekê.

glosses: Dîsulfat. Xwêya asîdî ya asîda sulfurîk, ku ji bo tenê yek wekheva bazê xwedî du asîdê ye.

etymology_text: Ji di- + sulphate.


disunion

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-disunion.wav


disunite

glosses: veqetandin, dilê du kesan ji hev hêliştin, navbera du kesan xirab kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-disunite.wav


disutility

glosses: nenehîdar, nekêrhatî, bêkêrî, bêmefayî, bêhavilî


dithyramb

glosses: helbesta ku di terzê qesîdeyan de û bi terhek bêaheng û hestgermî de hatî nivîsandin


dittany

glosses: riwekeke bêhndar e ku li baxçeyan ji bo xeml û rewşa wî ya spehî tê hewtandin û xweyîkirin, (botanîk)


dittany of crete

glosses: celebek giya, (botanîk) origanum dictamnus


ditto

glosses: (sersûmî), ê eynî tişt e (tişta ku berê dihat behs kirin)

glosses: wek ku li jor jî hatiye behskirin, eynî, wekê, mîna, nola


ditto

glosses: kopî kirin, jê girtin, pê mekînê kopî kirina sûretê tiştan


ditty

glosses: helbesta ku ji bo stirandinê hatşye nivîsandin, strana kurt û ji rêzê


diuresis

glosses: zêdebûna mîzê. diuretic (dayyuretik) ya ku mîza mirovan tîne


diurnal

glosses: ya ku aîdê rojê ye, ya ku roj dibe an diqewime

glosses: ya ku her roj dewr dike, ya ku rojê vedibe û şevê tê diçilmise, kulîlkeka yek rojî


diva

glosses: prîmadonna, di oparet û mûzîkalên berê de jina ku rola sereke dilîze

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-diva.wav


divagate

glosses: fistoqî kirin, wêl wêl geriyan, ji rê derketin, daherizîz, aware bûn


divaricate

glosses: şax berdan, lêbelav bûn, ducuhîbûn, duçiqilîbûn


diver

glosses: çend celeb çûkên ku xwe dikin di avê de, çivîkên binavger

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-diver.wav


diverge

glosses: averêbûn, dijrabûr bûn, tersê tiştekî ve rabûn


diversedivers

glosses: diverse, divers cur bi cur, cihêreng, ciyawaz, cuda


diversify

glosses: hemecor kirin, kirin di rewşeke cihê an cihêreng de

text: Kurdistan needs to diversify its economy


diversion

glosses: berevajî kirin, daherizandin, ji rê derxistin

glosses: bilîn, xwe bi tiştekî mijûl kirin, dema xwe bi tiştekî ve bihartin

glosses: (leşk.) tevgera xelitandinê, daberizîna sexte

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-diversion.wav


diversionary tactics

glosses: stratejiyên şaşker yên ji bo daherizandinê


divert

glosses: bal û eleqeya kesekî erev dereke din ve kişandin, bala kesekî berovajî kirin


divertissement

glosses: lîstika kurt ya ku wekê baleyê ku di nav temsîlên wekê opera û piyesê de ji bo kêfa bîneran bîne tê li dar xistin


divest

glosses: şelandin, berî kirin, veder kirin, îzole kirin


divided highway

glosses: şahrêya ku rêya çûn û ya hatinê j hev û din hatiye veqetandin


divider

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-divider.wav


dividual

glosses: ya ku hatiye dabeş kirin, ya ku dibe ku bê dabeş kirin


divination

glosses: kehanet, remldarî, kifş, mirwa, fal vekirin, reml avêjtin, ji xeybê xeber dan


divinatory

glosses: tişta aîdê kehanetê, yê ku ji xeybê xeberan tîne an radigihîne


divinely

glosses: bitêkûzî. pêhesîn, hest pê kirin, ji xeybê xeber anîn, niqutîn dil

glosses: fal vekirin, reml avêtin, pê falê ji xeybê xeber ragihandin

glosses: pê darikeke taybet bi ser kesekî ve bûyîn


diviner

glosses: remldar, remlavêj, kesê ku ji siberojê nûçeyan tîne

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-diviner.wav


diving

glosses: Têkildarî kesên yan tiştên ku noqî avê dibin.


divining rod

glosses: darikeke ku dişibe çetalan û di binê erdê de ji bo keşfa av û demarên madenê tê bikar anîn


divisibility

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-divisibility.wav


divisible

glosses: ya ku ji bo vebirrîn û veqetînê gengaz e


divisive

glosses: yê ku dibe sedema berberîyê, yê ku îxtîlafê diderîne, yê ku bi tu kesî re li hev nake


divorce

glosses: telaq, cudabûn, berdan (bidawîanîna zewacê)


divorce

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-divorce.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-divorce.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-divorce.wav


divorcee

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-divorcee.wav


divot

glosses: parçeya çîmê ya ku dema bi ecemîtî darikê golfê lê dikeve ji binî ve radibe


divulge

glosses: gotin, belav kerin, eşkere kirin, bi ser kesekî dan, bider kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-divulge.wav


divulgence

glosses: îfşa kirin, eşkere kirin û belavkirina nûçeyekî


divvy

glosses: pê 'up'ê parî kirin, parve kirin, leve kirin


Dixie

glosses: Eyaletên başur yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê


dizzily

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dizzily.wav


dizziness

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dizziness.wav


dizzy

glosses: bêbal, bêdêhn, nemiqate, bêdîqet, xemsar, bêfikir, fikirnekir

glosses: (zimanê k.) ehmeq, debeng, xirexavî, bêmejî, bûdele

glosses: gêj kirin, sewsî kirin, serî lê gerandin


do and don'ts

glosses: tiştên ku divê bên kirin û yên ku divê neyên kirin


do in

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-do in.wav


do oneself justice

glosses: tişta ji desta hatî kirin, xwe ji tiştekî venedan 4 ji xwe bawerî


do something unbeknown to someone

glosses: kirina karekî bêyî hay û agahiya kesekî din


docent

glosses: di hin zanîngehên dya-yê de lektor, wanebêj, doçent


docility

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-docility.wav


dock

glosses: (behr.) darperavk, berperavk, hewz, hewdik, hewzê keştiyan, dok: pesare, lengergeh, keştîgeh, sekûya bênderê

glosses: xwe nêzî lengergehê kirin, xwe kirin di hewzê de


docket

glosses: (dad.) puxte, kurtayî, kurtasî welhasil, hasilê

glosses: kurt birîn, bikurtasî gotin, xulase kirin, bi kurt û kurmancî

audio: EN-AU ck1 docket.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-docket.wav


doctoral

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-doctoral.wav


doctrinaire

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-doctrinaire.wav


doctrinal

etymology_text: Ji latîniya dereng doctrīnālis, ji doctrīna.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-doctrinal.wav


documentation

glosses: belgekirin, dokûmentasyon, bi belgeyan peyitandin


dodder

glosses: ji ber kaliyê ricifîn, kulîn, likumîn, kumişîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-dodder.wav


doddering

glosses: jar, zeîf, sist, lerzok, ricifok lavlavk, porik, pêçeka daran (botanîk) cuscuta


dodecanese

glosses: girava duwanzdehan, duwanzeh giravên li behra ege-yê ku bi ser axa dewleta yewnanîstanê ve ne


dodger

glosses: fenek, delkbaz, kesê ku tiştekî pûte bi tiştekî nade an bi ser guhê xwe re diavêje

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dodger.wav


dodo

glosses: (pirh.) oes, os) ji cinsê kevokan çivîkek mezin e ku ji mêj de ye qir bûye, (zoolojî) rapheco

glosses: (zimanê k.) kesê ku haya wî ji dinyayê nîne, kesê hişsivik, kesê xirûxavî


doe

glosses: asîk, cinsê mê yên heywanên wekê xezal û kêvroşkan

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-doe.wav


doeskin

glosses: çermê xezala mê, çermê mamizê, caw an çermê ku dişibe vî çermî


doff

glosses: avêtin, qewirandin, ji serçavên xwe avêtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-doff.wav


dog in the manger

glosses: ezez, egoîst, kesê ku çavên wî bar nabin ku tu kes destê xwe bide tiştên wî


dog one's steps

glosses: bi dû yekî ketin, bela xwe ji yekî nevekirin, ji yekî negeran


dog star

glosses: geştirîn stêrka di birca seyê mezin de, sîrîus


dog tag

glosses: nasnameya daringî ya ku bi stûyê segan ve tê daleqandin


dogbane

glosses: gurxenêq, kerxenêq, (botanîk) apocynum erectum


dogcart

glosses: erebeya biçûk ya yekqetî ya ku ku tenê cihê du kesan tê de heye


dogcatcher

glosses: (dya) kesê ku kûçikên beredayî ji kolanan dide hev


dogear

glosses: dog-ear keviya rûpela pirtûkê qermiçandin


dogface

glosses: beybûna bêhnnexweş, (botanîk) athemus cotula


dogfight

text: The two bi-planes swirled around each other like angry wasps in a violent dogfight.

glosses: Şerê kûçikan. Şerê li navbera kûçikan, xisûsen wekî parçeyeke sporê yê bixwîn.


dogfight

glosses: Li navbera firokeyên herbî tevlî herbekê bûn.

text: Missiles exhausted, the pilot was forced to close and dogfight with his opponent.

etymology_text: Ji dog + fight.


dogfish

forms: dog-fish

etymology_text: Ji dog + fish.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dogfish.wav


dogged

glosses: eksok, riko, birik, serzext, bitirûş, sebatkar, yê ku ji ya xwe nayê xwar


doggedly

etymology_text: Ji dogged + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-doggedly.wav


dogger

glosses: keştiya masîgiriyê ya dudîrek ya ku bipiranî li behra bakur tê bikar anîn


doggerel

glosses: helbesta pêkenî ya ku tu qedrê wê yê wêjeyî tunîne

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-doggerel.wav


doggish

glosses: cirnexweş, bêcir, irnok, ingirok, ters, nehaş

glosses: , (zimanê k.) hijmetkar, mirêsdar, rewneqdar, bifors


doggone

glosses: baneşan, sersûmî, (dya), (zimanê k) hey xwedê!


doghouse

glosses: in the doghouse (dya), (zimanê k) ya ku ji çavan ketî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-doghouse.wav


dogmatic

glosses: dogmatîk, vebirî, teqez, ya aîdê îman û îtîqadê, derheqê rist û rêzikên mutleq de

glosses: yê ku nedîtî dibêje heft û nîv e, yê ku ne pîvayî dibêje sê çap û nîv e


dogmatically

glosses: mutleqa, bêguman, esseh, bivê nevê, bêyî ku tu şik û guman tê de hebe


dogmatics

glosses: bi şêweyek sîstematîk vekolandina dogmayên dînî


dogmatism

glosses: dogmatîzm, dogmaperestî, di têfikirîn û derbirrînê de hişkatî, ji ya xwe nehatin xwar, teesûb dogmatist kesê dogmatîk, kesê ku fikrên qetî diparêze


dogmatize

glosses: biqetî bîr û boçûnên xwe gotin û nivîsandin

glosses: hê nedîtî gotin heft û nîv e, hê nepîvayî gotin sê çap û nîv e, cih nedan gengeşiyê, rê nedan şitexaliya tu kesî


dogooder

glosses: (zimanê k) reformîstê civakî yê ku xêrxwaz e lê nejêhatî ye


dogtired

glosses: (zimanê k) zehf westiyayî, perpitî, hicinandî, jipertavketî, jihalketî


dogtooth

glosses: (mîmar.) di şiklê pelçimê de celebek xeml


dogtooth violet

glosses: ji binemala binemalan laleya alpê, (botanîk) erythronium denscanis


dogwatch

glosses: (behr) wardiyaya sêwî, di keştiyê de nobeta kurt ya êvarî


dogwood

glosses: dareke ku dişibe belalûkê, (botanîk) cornus

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dogwood.wav


doily

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-doily.wav


doityourself

glosses: , (zimanê k) ya ku bêyî ku kesek alî bike hatî amade kirin


dolce

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dolce.wav


doldrums

glosses: aliyên nêzikê ekvadorê yê oqyanûsê ku bayên sivik û nerm lê diwerin

glosses: li derûdorên kar û hunerê sekn, etlehî, bêdengî


dole

glosses: ki kesên mohtac alîkariyên wekê xwarin, cilûberg û tiştên din belav kirin, xêr, qencî, sedeqe

glosses: pereyê ku hukumet ji bo alîkariyê dide kesên betal

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dole.wav


dolefully

glosses: bi kul û derd, biqehr û şoravk, bixemgînî


dolerite

glosses: (jeol) dolerît, çend cure kuçên volkanîk yên rengtarî


doll

glosses: (zimanê k.) pê upê xmialandin, xwe kok kirin, cilûbergên liheavhtî û li gorî modeyê wergirtin

audio: EN-AU ck1 doll.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-doll.wav


dolly

glosses: navgîna biteker ya ku kameraya fîlm û televîzyonê hildigire

glosses: (pirh.), (argo.) dolofîn, madeyeke sentetîk û tevzîner


dolman

glosses: cureyek kincê bervekirî ku li ser cilan de tê wergirtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dolman.wav


dolmen

glosses: bîrdariya ku pê kuçên mezin û di terzê lahîtê de berî dîrokê hatiye çêkirin, dolmen


dolomite

glosses: (jeol) cureyeke mermerê spî ye ku ji kalsîyum, magnezyûm û karbonatê pêk tê, dolomî


dolphin

glosses: berazî deryaya ji binemala delphinidaeê û çend celeb masiyên din yên ku dişibin vê masiyê, delphinus delphis


dolt

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-dolt.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dolt.wav


dome

glosses: cihê ku ji ber xwe de wekê qubeyê sêwirî


domesday book

glosses: pirtûka ku di sala 1086ê de li brîtanyayê bi fermana qral wîllîamî ji bo tesbîtkirina xweyê zeviyan û hesabkirina mal û milkên wan hatiye amade kirin


domestic science

glosses: birêveberiya malê, debar û xweyîkirina malê


domestication

glosses: ehîlbûn, sehilîn, kedîbûn, malofîbûn, mamirîbûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-domestication.wav


domicile

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-domicile.wav


dominance

glosses: serwerî, serdestî, desthilatdarî, rayedarî, selahiyet


dominate

glosses: serdest bûn, serwer bûn, kirin jêr destê xwe de, lê hukm kirin

glosses: raser bûn, serdest bûn, xwe di ser kesekî an tiştekî re dîtin


domination

glosses: hukm kirin, birêvebirin, gerandin, îdare kirin, zordestî kirin


domineer

glosses: bi zordestî hukm kirin, bûn serdestê derekî. domineering otorîter, zordest, zorbe, sepandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-domineer.wav


Dominican

etymology_text: Ji Dominica + -an & Dominic + -an. Bide ber latînî dominicānus.


dominium

glosses: (dad) xwedanî, xwedîtî, rayedarî, hukmdarî


done in

glosses: , (zimanê k) westayî, betilî, perpût, bêhal


donee

glosses: (dad) kes an saziyên ku di rêkî de tiştinan dibexşînin

audio: LL-Q1860 (eng)-TurtleMedicine-donee.wav


donjon

glosses: di kaşxaneyên berê de mezintirîn barû, birc, beden

etymology_text: Ji fransiya kevn donjon.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-donjon.wav


donkey engine

glosses: (mak) mekîna donkiyê, mekîna dûkelê ya biçûk


donothing

glosses: (colloq.) bêjinga mîrate, eware, beredayî, sûtal


doodad

glosses: (zimanê k) tişt û miştên malê, xiştik miştik


doodle

glosses: reşikandin, kerambera tiştin nivîsandin an xêzandin


doodlebug

glosses: haletên ku pê li demarên madenan digerin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-doodlebug.wav


doohickey

glosses: , (zimanê k) tişt, çîk, tişta ku navê wê nayê ser zimên


doomsday

glosses: Her rojeke diyarker an roja dawî ya tesfiyeyê.

glosses: Her rojeke mirin û wêraniyeke mezin; dawiya dinyayê.


doomsday

glosses: Yê eleqedarê wêranbûna / îmhabûna dinyayê ya di dahatûyê de pêşbînî dike an eleqedarê wê.

glosses: Yê afat an felaketê li ber bûnê bi kehanetan an pêşbîniyê îşaret dike an dide.

forms:
day of doom
domesday

etymology_text: Ji îngilîziya navîn domes + dai, ji îngilîziya kevn dom (“hesab, muhakeme”) + dæg (“roj”). Wekheva doom + -s- + day. Muhtemelen tesîr girtiye ji latînîdomus dei (“malê Xwedê”).

doomsday argument

sense: Termên ji rengdêra "doomsday"ê çêbûyî


door plate

glosses: tabelaya derî ya ku li ser navê xweyî heye


doordie

glosses: yê ku bibryar e ku di bin hemû şert û mercan de ya dilê xwe bike


doorman

glosses: kesê ku bi vekirin û girtina derî ve wezîfedar e door (mat) paspas

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-doorman.wav


doornail

glosses: bizmara derî ya sergir ya ku berê dihat bikar anîn


dope sheet

glosses: (argo), (werz) di pêşbaziya hespan de lîsteya pêşbaziyê


dopester

glosses: Kesê ku serseriyeke kolanan e û madeyên hişbir difiroşe.

glosses: Kesê ku encam û aqûbeta tiştên wekê hilbijartin û pêşbaziyan ji berê de texmîn dike.

etymology_text: Ji dope + -ster.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dopester.wav


dopey

forms: dopy

etymology_text: Ji dope + -y.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dopey.wav


doppelganger

glosses: Hevşêwe. Xeyaletê ku li gorî tê bawerkirin bi kesekî re ruheke hevpar digerîne û tenê li wî kesî eyan dibe û dixuye.

glosses: Cinawirekî ku dikeve dirûvê însanan, bi piranî piştî kuştina wan.

forms: doppelgänger

etymology_text: Deyn ji almanî Doppelgänger (“rihê xeyaletwarî”).

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-doppelganger.wav


dordorbeetle

glosses: celebek kêzik ku li cihên pîs û gemarî dijî, (zoolojî) geotrupes ster corarius


doric

glosses: (mîm.) kevntirîn û xwerûtirîn terzê mîmarî yê yewnanî, dorîk


dorking

glosses: mirîşka îngîlîzî ya ku di lingên wê de pênç pêçî hene


dorm

etymology_text: Ji kurtkirina peyva "dormitory".


dormant

glosses: Yê ku ji bo wexteke demkî ketî xewê, bêtevger.

forms: dormaunt

dormancy

translation: xewarî


dormitory

etymology_text: Ji îngilîziya navîn dormitory, dormytory, dormytorye, deynkirî ji latînî dormītōrium (“odeya razanê”), ji dormiō (“razan”). Cotrehê dorter.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dormitory.wav


dormouse

glosses: dormişk, (zoolojî) muscardinus avel lanarius

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dormouse.wav


dory

glosses: celebek masiyên pahn yên ji binemala zeidaeê


dosage

glosses: biço biço dayîna dermanî, dozaj, li gorî temenê nexweşan misqalê dermanê tê dayîn

glosses: ji bo tîrkirin û xweşkirina tama şerabê lê zêdekririna şekir û tiştên din


dose

glosses: doz, mêjera dermên ya ku di carekî de tê standin


dotage

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dotage.wav


dotterel

glosses: celebek çivîk ji binemala charadriidaeê, (zoolojî) eudromias morinellus


doub letree

glosses: di erebeya ku du hesp dikişînin de mêzîn


double boiler

glosses: benmarî, benmarî (metoda germkirin an jî helandina tiştekî bi riya hilm û gulmê, ku mirov derdanek tije av dike û derdana xwe ya din dide serê û wisa bi hilm û gulma ava kelandî tiştê di hundirê derdarê de germ dike an jî dikelîne


double check

glosses: dîsa venêrîn, du caran kontrol kirin, wek bergiriya ewlehiyê du caran ji ber çavan re derbas kirin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-double check.wav


double chinned

glosses: cot gerdenî, ya ku gerdena wê qetqetî ye


double entry

glosses: di muhasebeyê de terza deftergirtinê ya ku tê de her kiryarek du caran tê dubarekirin û nîşandan


double exposure

glosses: (foto) (bêhemdî) du pozên cihê yên ku di negatîfekî de hatî kişandin


double jeopardy

glosses: (dad) ji heman sûncî du caran hatin darizandin


double standard

glosses: qeydeya civakê ya ku ji jinan zêdetir serbestiyê dide mêran


double star

glosses: du stêrkên ku li tenişta hev dimînin û wekê stêrkekî dixweyin


double talk

glosses: bêwate, bêmane, gotina bêwate, gotina vala, gotina nerast, gotina derew

audio: en-au-double talk.ogg


double tongue

glosses: (mûz) di bikaranîna amûrên bayî de ji bo bilez jenînê di nêv arik û diranan de zûka birin û anîna zimên


double up

glosses: xwar bûn, xwîl bûn, xwe badan, duqetî kirin an bûn, hatin badan, hatin tewandin


doubleacting

glosses: ya ku ji bo du aliyan dişixule, ya ku bi qasî du qetan bandora wê heye


doublebanked

glosses: (behr) ya ku bêrîkkêşên wê coto coto rûdinin, ya ku du rêz bêrikkêşên wê hene (keştî, qeyîk, kelek)


doublecross

glosses: (argo) li ser soza xwe nesekinîn û xapandin


doubledyed

glosses: ya ku baş hatiye boyaxkirin red dye boyaxa fesê dyeing boyaxkerî (ji bo bestir û tiştên dî) gonandin


doubleender

glosses: keştî an lokomotîfa ku bi her du aliyan ve jî bihêsanî diçe û tê double, entendre (fr) peyva ku mirov dikare bi her du aliyan ve jî bikişiîne, gotina elastîkî


doublespace

glosses: du mekîneya nivîsê de du navber xistin di navê de


doublet

glosses: Peyv an rêzikê ku bixeletî dîsa hatiye şeridandin.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn doublet, deyn ji fransiya kevn doublet, ji double, duble, doble + -et.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-doublet.wav


doublet

glosses: Cureyekî êlekê ku di dewra ronesansê de mêran li xwe dikir.

etymology_text: Ji îtalî giubbetta, ji giubba, ji erebî جُبَّة (jubba, “lê pêçan”).


doubling

glosses: du qetî tê heyîn, qedr û buhayê tiştekî du qetî tê heyîn

glosses: (mûz.)oktavek bilindtir an nizmtir den deranîn

glosses: (şano) di heman piyesê de şûna du kesan rol standin


doubly

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-doubly.wav


doubting

glosses: yê ku şikan ji xelkê dibe, gumanan ji xelkê dike 4 şik birin, guman kirin


doubting thomas

glosses: kesê şikbir, kesê gumanker. şik, guman, dudilî, bêbiryarî, erênayî, sidinî, xwişîş


doughboy

glosses: , (zimanê k.) di şerê cîhanê yê yekem de peyak


doughnut

glosses: kadeya biçûk î girover a şekirkirî ku carinan nava wê qulîqulî carinan haveynkirî di nêv dohn de tê sorkirin


doughty

glosses: (qerf) qayîm, zexm, mêrxas, dilêr, wêrek

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-doughty.wav


douse

glosses: xwe kirin di avê de, noqbûn, noq kirin, li avê hildan

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-douse.wav


dove

glosses: ji binemala columbidaeê çivîkeke wekê kevok û qumriyê


dovecote

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dovecote.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dovecote.wav


dovetail

glosses: diranokên destikên keviyên sindoq û berkêşkan, hechecîk

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dovetail.wav


dowager

glosses: (îng), (dad.) jinebîya ku mal û nasnavê ji mêrê xwe mayî standî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dowager.wav


dowdy

glosses: perpitî, jevketî, yê ku rîtolên wî li ba dibin, yê ku star di cilan de nemayî

glosses: kesê ku cilên seyr li xwe dike, jina ku guh nade modeyê


dower

glosses: (dad.) hemû kirêya xeyrî menqûlan ya ku piştî mêrên wan jyana xwe ji dest didin ji jinebiyan re dimîne


down and out

glosses: yê ku di jiyanê de têkçûyî, binketî, bêzar, pelos, zivêr, tirxî


down at the mouth, down in the dumps

glosses: xemgîn, berxweketî, yê ku xiyalên wî têkçûyî, bêhêvî, ziravqetiyayî, çavtirsiyayî


down payment

glosses: di bazirganiya biparedanî de pereyê ku pêşîn tê dayîn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-down payment.wav


downbeat

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-downbeat.wav


downcast

glosses: ya ku berê xwe bi jêr ve kirî, ya ku bi xwar ve çûyî


downfall

glosses: ketin, hilweşîn, rûxîn, paşdeçûn, felişîn, hilşîn

glosses: lehiya baranê, wekê devê meşkê baranê lêkirin


downhearted

glosses: ketî, aciz, bêhnteng, dilteng, xemgîn, dilkul, mehdnexweş, mirûzkirî


downhill

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-downhill.wav


downingstreet

glosses: kolana ku serokwezîrê îngîlîzan lê rûdine


downpour

glosses: tavî, tavan, rêjne, raş, rêjnebaran, pêtî, çiloyî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-downpour.wav


downright

glosses: rasterast, tekepeke nekirin, nedan paş û pêş, gotin li rû bin, gotina xwe jê texsîr nekirin, deqerû, gotinlirû


downspout

glosses: şirika ku ava baranê ji ser bên digihîne xwarê


downthrow

glosses: xirab kirin, rûxandin, hilweşandin, xirab bûn, rûxîn


downtoearth

glosses: tişta guncan, tişta ku ji bo pêkanînê guncan e, mûsaîd e, pêkan e


downtrod

glosses: (behr.), ya ku di bin piyan de hatiye perçiqandin


downy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-downy.wav


dowry

glosses: jêhatinî, kêrhatinî, behredarî, gevil, gêrûf, gêrûfen, hêginî


dowse

glosses: bi şivikekî li binê erdê gera li av û demarên madenê


dowsing rod

glosses: şivikê wekê çetelan ku pê li binê erdê gera avê tê kirin