ferzende

text:
[li] pey taziya xewnên min
 çûçik û zarok
sîbera ferzinde[ye]ka mirî dişûn.

ref: Gulnar Elî, kovara Nûbûn, hj. 109, 2/2009

etymology_text: Têkildarî farisî [skrîpt hewce ye] (ferzend), ji [skrîpt hewce ye] (fer, “fêr”) + [skrîpt hewce ye] (zend, “zende”).


atireş

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: (di zerdeştiyê de) zêrevanê yan xwedawendê agirî

forms: artêş

etymology_text: Ji atir + -eş.

ipa: /ɑːtɪˈɾɛʃ/

hyphenation: a·ti·reş


atî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɑːˈtiː/

hyphenation: a·tî


Aten

pos: name

pos_title: Serenav

forms: Aton


ateşî

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: agirîn, agirî, agirane, wek agirî, mîna êgir

forms:
ateşîtir (comparative)
herî ateşî (superlative)
ateşîtirîn (superlative)


çerez

glosses: tovik, mêweyên hişkkirî, fêkiyên hişkkirî

text: Helbet digel qedexeyan jî bi kurdî diaxivîn. Bavê me pereyekî pir hindik dida me, lê dema em bi kurdî diaxivîn, mamosteyên tirk ew pere ji me distendin. Ji ber ku bi kurdî diaixvîm, mamoste tim pereyê min ê şekir, nok û çerezan ku bavê min dabû, ji min distend. Min ji wê qedexebûnê hez nedikir. Şekirên ku min xeyal dikir, min nedixwar. Berteka min a pêşîn ne ji bo netewebûnê bû. Ku pereyê şekir û nokên min ji min distendin, ez aciz dibûm. Serhildana min a pêşî ew bû. Ev hemû tişt bûn sedem ku tevli refên gerîla bibim.

ref: Helbestvan Fatma Savcî di hevpeyivînekê de li gel rojnamevan Maşallah Dekak / AKnews.com, 5/2011

notes:
çerez kirin
çerezkirin
çerezkirî


çerez

glosses: Cihê ku badimcan û tirî tê de pêpest dikin û ava wê digirin ji bo mirebê an doşavê.


aco

forms:
acotir (comparative)
herî aco (superlative)
acotirîn (superlative)


acar

forms:
acartir (comparative)
herî acar (superlative)
acartirîn (superlative)


aceg

forms:
acegtir (comparative)
herî aceg (superlative)
acegtirîn (superlative)


ace

pos: verb

pos_title: Lêker

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ace.wav


kumkanê

glosses: pepezanê, qeremaç, fantên îskambîl, qumara bi karteyan

glosses: îskambîl^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

карточная игра

roman: kártočnaja igrá


pepezanê

glosses: kumkanê, qeremaç, îskambîl, qumara bi karteyan

forms: papazanê

etymology_text: Ji pepez + -anê.

పేకాట

roman: pēkāṭa


papaz

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-papaz.wav


açık

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-açık.wav


açî

pos: pron

pos_title: Cînav

glosses: çima, bo çi, çire, ji ber çi, sera çi, seba çi

forms:
eraçi
era çi


açî

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: açî, di zimanê zarokan de lêxistin. bw. eç


sera çi

glosses: çima, bo çi, çire, ji ber çi, seba çi, era çî

forms:
seraçi
sera çî
seraçî

etymology_text: Ji sera + çi.


seba çi

glosses: çima, bo çi, çire, ji ber çi, sera çi, era çî

forms:
sebaçi
seba çî
sebaçî

etymology_text: Ji seba + çi.


era çi

forms:
açi
açî
eraçi
era çî
eraçî


axal

ipa: /ɑːˈxɑːl/

hyphenation: a·xal


axund

glosses:
mela, mele, xoce, seyda, mamoste
(bi taybetî di nav şîiyan de

glosses: hoste^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: axwind

ipa: /ɑːˈxʊnd/

hyphenation: a·xund


axuz

ipa: /ɑːˈxʊz/

hyphenation: a·xuz


axnebat

etymology_text: Ji ax + nebat.

ipa: /ɑːxnɛˈbɑːt/

hyphenation: ax·ne·bat


axsibat

etymology_text: Ji ax- + sibat.

ipa: /ɑːxsɪˈbɑːt/

hyphenation: ax·si·bat


axpol

ipa: /ɑːxˈpoːl/

hyphenation: ax·pol


axlewî

glosses:
tavik, tawe, aftawe, mexlî,
amana pehn lê ne kûr ya ku xwarin tê de tê biraştin

forms:
aqlewî
aqlewîk
axlewîk
yaxlewî
yaxlewîk

etymology_text: Ji tirkî yan tirkmenî yan zimanekî din yê tûranî, bide tirkî yağlamak (rûn dan, don dan) ji yağ (rûn, don). Bo hin peyvên din jî yên ku ji tirkî ketine kurdî û "y" ya destpêkê jê dikeve, binere: ol, hêwaş, oldaş, erpîze.

ipa: /ɑːxlɛˈwiː/

hyphenation: ax·le·wî


axî

forms:
axîtir (comparative)
herî axî (superlative)
axîtirîn (superlative)


axî

glosses: yaxî, serhildêr, eşqiya, qaçax, revok, harib


axiye

forms: axye

ipa: /ɑːxɪˈjɛ/

hyphenation: a·xi·ye


axle

glosses: tewere, mihwer, mijane, dingil, germiçank, sirnî, eksen


xerman

forms: xirman

etymology_text: Ji yan hevreha farisî خرمن (xirmen), ji proto-hindûewropî *ǵrHnom (dexlûdan, genim). Harman ya tirkî ji zimanekî îranî ye.

notes:
xerman kirin
xermankirin
xermankirî


ado

ipa: /ɑːˈdoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-Ado.wav

hyphenation: a·do


ado

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ado.wav


azerpîr

forms:
aderpîr
aterpîr
atirpîr
azirpîr

etymology_text: azer (agir) + pîr (2)

ipa: /ɑːzɛɾˈpiːɾ/

hyphenation: a·zer·pîr


adaş

forms:
dildaş
oldaş
yoldaş
wildaş

etymology_text: Ji tirkî yoldaş ji yol + -daş.


adaş

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-adaş.wav


adîr

forms: adir


bisturî

ipa: /bɪstʊˈɾiː/

hyphenation: bis·tu·rî


ardole

glosses:
arxavk, mirtoxe,
xwarinek e ku ji arî û avê û rûnî şekirê tê çêkirin

glosses: pelûl, rûnî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ardale
arddale
arddole
ardhale
arhale

ipa: /ɑːɾdoːˈlɛ/

hyphenation: ar·do·le


Armeîtî

glosses: (di zerdeştiyê de) firîşteyê / xwedawendê evînê

forms: Armeytî


arxavk

glosses: Xwarinek e ku ji arî, rûnî, avê û xwê tê amadekirî.

glosses: pelî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
arxafik
arxafk
arxavik

etymology_text: Ji ar + xav + -k.

ipa: /ɑːɾˈxɑːvk/

hyphenation: ar·xavk


aren

glosses:
ejnû, enîşk, arinc,
navbera zendê û çengilî
(ew pişk ya teqrîben li nîva destî ji milî ta tilan ya ku diçeme anku ditewe)

forms:
arenc
arinc
arin

肘

roman: zhǒu

آرنج

roman: arenc

ᐃᑯᓯᒃ

roman: ikusik

팔꿈치

roman: palggumji

локоть

roman: lokot’

αγκώνας

roman: agkónas

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-aren.wav

hyphenation: a·ren


girift

glosses: kêşe, arîşe, tengeje, alozî, pirsgirêk, gelş, gelemşe, problem, mişkîle, krîz, qeyran, dîlema, pirs, doz, bela, nexweşî

forms: giriftarî

etymology_text: Ji farisî گرفت (girift, “girt, asê kir”) ji گرفتن (giriften, “girtin, asê kirin”).

hyphenation: gi·rift


tengeje

glosses: kêşe, arîşe, girift, alozî, pirsgirêk, gelş, gelemşe, problem, mişkîle, krîz, qeyran, dîlema, pirs, doz, bela, nexweşî


armancanê

glosses:
hedefanê, nîşananê,
pêşbirka armancgirtinê û tîr- yan fîşekavêtinê daku bêt zanîn ka kî segvantir e

forms:
ئارمانجانێ
amancanê
armanc
-anê

ipa: /ɑːɾmɑːnd͡ʒɑːˈneː/

hyphenation: ar·man·ca·nê


areş

forms: ariş


arîme

ipa: /ɑːɾiːˈmɛ/

hyphenation: a·rî·me


arû

forms: aro

ipa: /ɑːˈɾuː/

hyphenation: a·rû


aristin

glosses: terkexemî kirin, xemsarî kirin, sersarî kirin, piştguh kirin, xem jê nexwarin, hêlan, terk kirin, terikandin

ipa: /ɑːɾɪsˈtɪn/


arone

forms:
aronetir (comparative)
herî arone (superlative)
aronetirîn (superlative)


argeh

glosses:
kuçk, argûn, agirgeh, sope, kiwang,
cihê ku agir tê de tê hilkirin

forms:
agirge
agirgeh
agirgih
arge
argih

etymology_text: Ji ar (“agir”) + -geh.

ipa: /ɑːɾˈɡɛh/

hyphenation: ar·geh


arzen

glosses:
erzînk, çene, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, erzîn, çenake, çenawe, çinage, laçank,
hestiyê navbera devî û gerdenê

glosses: erzen^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
erzing
erzink
erzîng

падбародак

roman: padbaródak

підборіддя

roman: pidboriddja

πηγούνι

roman: pigoúni

ipa: /ɑːɾˈzɛn/

hyphenation: ar·zen


erzîn

glosses:
erzînk, çene, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, arzen, çenake, çenawe, çinage, laçank,
hestiyê navbera devî û gerdenê


çenake

glosses:
erzînk, çene, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, arzen, erzîn, çenawe, çinage, laçank,
hestiyê navbera devî û gerdenê


çenawe

glosses:
erzînk, çene, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, arzen, erzîn, çenake, çinage, laçank,
hestiyê navbera devî û gerdenê


çinage

glosses:
erzînk, çene, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, arzen, erzîn, çenake, çenawe, laçank,
hestiyê navbera devî û gerdenê

ipa: /t͡ʃɪnɑːˈɡɛ/

hyphenation: çi·na·ge


arixte

ipa: /ɑːɾɪxˈtɛ/


ere

pos: prep

pos_title: Daçek

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ere.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ere.wav


arbêj

ipa: /ɑːɾˈbeːʒ/

hyphenation: ar·bêj


arambexş

forms:
arambexştir (comparative)
herî arambexş (superlative)
arambexştirîn (superlative)

etymology_text: Ji aram + -bexş.


arayîş

glosses: xemilandin, ciwankarî, kemilandin, ciwankirin, xweşikkirin, delalkirin

forms:
ئاراییش
ئارایش
arayiş

etymology_text: Ji soranî ئاراییش (arayîş) ji farisî آرایش (arayiş) ji "-ara-" ku rehê dema niha ji lêkera آراستن (arasten, “xemilandin”) e + -îş

ipa: /ɑːɾɑːˈjiːʃ/

hyphenation: a·ra·yîş


arad

glosses:
telew, kesa/ê ku pirr seksê dixwaze,
rewşa car-carî ya ku mirov pirr dixwaze seksê bike

forms:
aradtir (comparative)
herî arad (superlative)
aradtirîn (superlative)


azerme

forms:
azermetir (comparative)
herî azerme (superlative)
azermetirîn (superlative)
azirme


azurte

ipa: /ɑːzʊɾˈtɛ/

hyphenation: a·zur·te


azoxe

forms: azoqe

ipa: /ɑːzoːˈxɛ/

hyphenation: a·zo·xe


azirîte

ipa: /ɑːzɪɾiːˈtɛ/

hyphenation: a·zi·rî·te


azex

glosses: pirzik, girmik, sîgîl, zigîl, weredan, balû, balûl

forms:
ajeq
ajex
azeq
wajeq
wajex
wejeq
wejex
wezeq
wezex


azpîşe

glosses: temah, çepel, çikûd, ne merd, ne destvekirî

forms:
azpîşetir (comparative)
herî azpîşe (superlative)
azpîşetirîn (superlative)


azente

glosses: rave, şirove, analîz, îzah, şerh, ravekirin, vavartin, vekolîn

forms:
azentî
azîne

ipa: /ɑːzɛnˈtɛ/

hyphenation: a·zen·te


vavartin

glosses: cuda kirin, ji hev derxistin, veqetandin, bijartin

text:
Aşiqa mîr dikir nase
Jêk vavartin zembîl û kase
Kirin riknê çendî esase

ref: Kreyenbroek, Rashow, God and Sheikh Adi are perfect https://web.archive.org/https://books.google.de/books?id=KJTuS0h0iCQC&pg=PA58&lpg=PA58&dq=vavartin&source=bl&ots=ZYQELM7v7B&sig=ACfU3U2YDUES_7IpAs7UaaU3MjC80m9S_w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjr7_XZ7v3tAhXauaQKHT9pCcUQ6AEwCXoECAYQAg#v=onepage&q=vavartin&f=false arşîv, Wiesbaden, 2005

glosses: rave, şirove, analîz, îzah, şerh, ravekirin, azente, vekolîn.

forms:
divavêrim (present)
divavêrî (present)
divavêre (present)
divavêrin (present)
bivavêre (imperative singular)
bivavêrin (imperative plural)
vavart (past)
vavart (past)
vavart (past)
vavart (past)
–vavêr– (root present)
–vavart– (root past)
ez divavêrim (indicative present positive)
ez navavêrim (indicative present negative)
min vavart (indicative past positive)
min nevavart (indicative past negative)
tu divavêrî (indicative present positive)
tu navavêrî (indicative present negative)
te vavart (indicative past positive)
te nevavart (indicative past negative)
ew divavêre (indicative present positive)
ew navavêre (indicative present negative)
wê/wî vavart (indicative past positive)
wê/wî nevavart (indicative past negative)
em divavêrin (indicative present positive)
em navavêrin (indicative present negative)
me vavart (indicative past positive)
me nevavart (indicative past negative)
hûn divavêrin (indicative present positive)
hûn navavêrin (indicative present negative)
we vavart (indicative past positive)
we nevavart (indicative past negative)
ew divavêrin (indicative present positive)
ew navavêrin (indicative present negative)
wan vavart (indicative past positive)
wan nevavart (indicative past negative)
min divavart (imperfect positive)
min nedivavart (imperfect negative)
min vavartibû (positive)
min nevavartibû (negative)
te divavart (imperfect positive)
te nedivavart (imperfect negative)
te vavartibû (positive)
te nevavartibû (negative)
wê/wî divavart (imperfect positive)
wê/wî nedivavart (imperfect negative)
wê/wî vavartibû (positive)
wê/wî nevavartibû (negative)
me divavart (imperfect positive)
me nedivavart (imperfect negative)
me vavartibû (positive)
me nevavartibû (negative)
we divavart (imperfect positive)
we nedivavart (imperfect negative)
we vavartibû (positive)
we nevavartibû (negative)
wan divavart (imperfect positive)
wan nedivavart (imperfect negative)
wan vavartibû (positive)
wan nevavartibû (negative)
ez ê bivavêrim (future positive)
ez ê nevavêrim (future negative)
minê vavartibe (future perfect positive)
minê nevavartibe (future perfect negative)
tu yê bivavêrî (future positive)
tu yê nevavêrî (future negative)
teyê vavartibe (future perfect positive)
teyê nevavartibe (future perfect negative)
ew ê bivavêre (future positive)
ew ê nevavêre (future negative)
wê/wîyê vavartibe (future perfect positive)
wê/wîyê nevavartibe (future perfect negative)
em ê bivavêrin (future positive)
em ê nevavêrin (future negative)
meyê vavartibe (future perfect positive)
meyê nevavartibe (future perfect negative)
hûn ê bivavêrin (future positive)
hûn ê nevavêrin (future negative)
weyê vavartibe (future perfect positive)
weyê nevavartibe (future perfect negative)
ew ê bivavêrin (future positive)
ew ê nevavêrin (future negative)
wanê vavartibe (future perfect positive)
wanê nevavartibe (future perfect negative)
min vavartiye (perfect positive)
min nevavartiye (perfect negative)
min vavartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nevavartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te vavartiye (perfect positive)
te nevavartiye (perfect negative)
te vavartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nevavartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî vavartiye (perfect positive)
wê/wî nevavartiye (perfect negative)
wê/wî vavartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nevavartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me vavartiye (perfect positive)
me nevavartiye (perfect negative)
me vavartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nevavartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we vavartiye (perfect positive)
we nevavartiye (perfect negative)
we vavartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nevavartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan vavartiye (perfect positive)
wan nevavartiye (perfect negative)
wan vavartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nevavartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bivavêrim (present subjunctive positive)
(bila) ez nevavêrim (present subjunctive negative)
(bila) min vavartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nevavartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bivavêrî (present subjunctive positive)
(bila) tu nevavêrî (present subjunctive negative)
(bila) te vavartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nevavartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bivavêre (present subjunctive positive)
(bila) ew nevavêre (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî vavartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nevavartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bivavêrin (present subjunctive positive)
(bila) em nevavêrin (present subjunctive negative)
(bila) me vavartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nevavartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bivavêrin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nevavêrin (present subjunctive negative)
(bila) we vavartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nevavartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bivavêrin (present subjunctive positive)
(bila) ew nevavêrin (present subjunctive negative)
(bila) wan vavartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nevavartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bivavarta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nevavarta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min vavartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nevavartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bivavarta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nevavarta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te vavartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nevavartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bivavarta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nevavarta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî vavartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nevavartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bivavarta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nevavarta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me vavartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nevavartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bivavarta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nevavarta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we vavartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nevavartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bivavarta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nevavarta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan vavartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nevavartibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bivavarta (present conditional positive)
minê nevavarta (present conditional negative)
minê vavartibûya (preterite conditional positive)
minê nevavartibûya (preterite conditional negative)
teyê bivavarta (present conditional positive)
teyê nevavarta (present conditional negative)
teyê vavartibûya (preterite conditional positive)
teyê nevavartibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bivavarta (present conditional positive)
wê/wîyê nevavarta (present conditional negative)
wê/wîyê vavartibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nevavartibûya (preterite conditional negative)
meyê bivavarta (present conditional positive)
meyê nevavarta (present conditional negative)
meyê vavartibûya (preterite conditional positive)
meyê nevavartibûya (preterite conditional negative)
weyê bivavarta (present conditional positive)
weyê nevavarta (present conditional negative)
weyê vavartibûya (preterite conditional positive)
weyê nevavartibûya (preterite conditional negative)
wanê bivavarta (present conditional positive)
wanê nevavarta (present conditional negative)
wanê vavartibûya (preterite conditional positive)
wanê nevavartibûya (preterite conditional negative)
(tu) bivavêre (imperative present positive)
(tu) nevavêre (imperative present negative)
(hûn) bivavêrin (imperative present positive)
(hûn) nevavêrin (imperative present negative)
ڤاڤارتن

etymology_text: Ji ve- + awartin

ipa: /vɑːvɑːɾˈtɪn/

hyphenation: va·var·tin


vavartin

ipa: /vɑːvɑːɾˈtɪn/


rave

glosses: azente, şirove, analîz, îzah, şerh, ravekirin, vavartin, vekolîn

glosses: ravek, derbirin, vegotin, têbînî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: rav

etymology_text: Ji erebî روى (rewey, “vegotin, çîrok gotin, gotin, behs kirin, rave kirin”) yan راوي (rawî, “vebêj, çîrokbêj”), hevreha riwayet. Peyv bi ihtimaleke mezin bi rêya farisî yan tirkî ketiye kurdî loma W bûye V.


rave

glosses: firave, fişar, jiberaxiftin, şeydabûn, pesn, pesnî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rave.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rave.wav


aksan

glosses:
şêweyê peyivînê, awayê axivînê
(bi taybetî yê ku ji peyivîna kesên ku bi zimanê xwe yê zikmakî dipeyivin cuda ye)

forms: aksent

etymology_text: Bi şêweyê aksan bi rêya fransî accent û bi awayê aksent, eksent, eksint bi rêya îngilîzî accent, herdu jî ji latînî ad- + cantus (stran)


aksan

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-aksan.wav


azurde

forms:
azurdetir (comparative)
herî azurde (superlative)
azurdetirîn (superlative)


azoît

forms:
azoîttir (comparative)
herî azoît (superlative)
azoîttirîn (superlative)


azmend

glosses: temah, çepel, nemerd, ne merd, ne destvekirî

forms:
azmendtir (comparative)
herî azmend (superlative)
azmendtirîn (superlative)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


azver

glosses: gerik, ger^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /ɑːzˈvɛɾ/

hyphenation: az·ver


gerrik

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gerik.


azale

glosses:
sotemenî, ardû, şewate, mazot, mehrûkat,
tiştên bo hilkirina agir pêwîst wek dar û êzing û benzîn û gaz û hwd

glosses: agirde^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

Гориво

roman: Gorivo

연료

roman: yeollyo

топливо

roman: toplivo

எரிபொருள்

roman: eriporuḷ

καύσιμο

roman: káfsimo

ipa: /ɑːzɑːˈlɛ/

hyphenation: a·za·le


azo

forms:
azî
azû

etymology_text: Ji navê dêwa Az di çîrrvaniya kurdî da, bibîne dêwaz. Gengazkî hevreha ajotin.


efrît

text: Bila Xwedê bi we herduyan re be, lê belê lez bikin, an na ez dê efrîtî şiyar bikim, ew dê bi bobelatan we bikuje!

ref: Çîroka Hezar û Şevekê, werger: Serdar Roşan, Weşanên Nûdem

glosses: aza^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: efrût

etymology_text: Ji erebî عفرت ('ifrit) ji zimanên îranî, hevrehên kurdî afirandin, afirîn, aferîn, pehlewî afrîte (afirandî, afrîde, mexlûq) ji aferîten (afirandin)


heyûla

text: Heryek ji 'edem kirin te peydaibda' kirin te bê heyûlaFi l-cumle çi ewwel û çi axir

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: azo^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: heyûlla


ajîr

glosses: sîren, alarm, agadarî, dengên bilind ên ku bo agadarkirinê tên bikaranîn ku nîşaneya talûke, xirabî an lezgîniyê digihînin derdorê û haya merivan pê dixin.

forms: sîren

etymology_text: Ji farisîآژیر, ew bixwe ji zimanekkurdî an evistayî ji ber ku bi farisî divê bibûya /z/ (binêre زیرک û jîr), hevrehajîr. Bo guherînamaneya ji keçadelal bi sîren bide ber "siren" ku keçikekemîtolojîk a ku mêran bi xweşikiya xwe dibe mirina wan bû.


azyanî

ipa: /ɑːzjɑːˈniː/

hyphenation: az·ya·nî


ajen

glosses: avdana zeviyan, belavkirina avê li ser zeviyan

forms: ajnî


avdan

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji av + dan.


av dan

forms:
av didim (present)
av didî (present)
av dide (present)
av didin (present)
av bide (imperative singular)
av bidin (imperative plural)
av da (past)
av da (past)
av da (past)
av da (past)
av –d– (root present)
av –da– (root past)
ez av didim (indicative present positive)
ez av nadim (indicative present negative)
min av da (indicative past positive)
min av neda (indicative past negative)
tu av didî (indicative present positive)
tu av nadî (indicative present negative)
te av da (indicative past positive)
te av neda (indicative past negative)
ew av dide (indicative present positive)
ew av nade (indicative present negative)
wê/wî av da (indicative past positive)
wê/wî av neda (indicative past negative)
em av didin (indicative present positive)
em av nadin (indicative present negative)
me av da (indicative past positive)
me av neda (indicative past negative)
hûn av didin (indicative present positive)
hûn av nadin (indicative present negative)
we av da (indicative past positive)
we av neda (indicative past negative)
ew av didin (indicative present positive)
ew av nadin (indicative present negative)
wan av da (indicative past positive)
wan av neda (indicative past negative)
min av dida (imperfect positive)
min av nedida (imperfect negative)
min av dabû (positive)
min av nedabû (negative)
te av dida (imperfect positive)
te av nedida (imperfect negative)
te av dabû (positive)
te av nedabû (negative)
wê/wî av dida (imperfect positive)
wê/wî av nedida (imperfect negative)
wê/wî av dabû (positive)
wê/wî av nedabû (negative)
me av dida (imperfect positive)
me av nedida (imperfect negative)
me av dabû (positive)
me av nedabû (negative)
we av dida (imperfect positive)
we av nedida (imperfect negative)
we av dabû (positive)
we av nedabû (negative)
wan av dida (imperfect positive)
wan av nedida (imperfect negative)
wan av dabû (positive)
wan av nedabû (negative)
ez ê av bidim (future positive)
ez ê av nedim (future negative)
minê av dabe (future perfect positive)
minê av nedabe (future perfect negative)
tu yê av bidî (future positive)
tu yê av nedî (future negative)
teyê av dabe (future perfect positive)
teyê av nedabe (future perfect negative)
ew ê av bide (future positive)
ew ê av nede (future negative)
wê/wîyê av dabe (future perfect positive)
wê/wîyê av nedabe (future perfect negative)
em ê av bidin (future positive)
em ê av nedin (future negative)
meyê av dabe (future perfect positive)
meyê av nedabe (future perfect negative)
hûn ê av bidin (future positive)
hûn ê av nedin (future negative)
weyê av dabe (future perfect positive)
weyê av nedabe (future perfect negative)
ew ê av bidin (future positive)
ew ê av nedin (future negative)
wanê av dabe (future perfect positive)
wanê av nedabe (future perfect negative)
min av daye (perfect positive)
min av nedaye (perfect negative)
min av dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min av nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te av daye (perfect positive)
te av nedaye (perfect negative)
te av dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te av nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî av daye (perfect positive)
wê/wî av nedaye (perfect negative)
wê/wî av dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî av nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me av daye (perfect positive)
me av nedaye (perfect negative)
me av dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me av nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we av daye (perfect positive)
we av nedaye (perfect negative)
we av dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we av nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan av daye (perfect positive)
wan av nedaye (perfect negative)
wan av dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan av nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez av bidim (present subjunctive positive)
(bila) ez av nedim (present subjunctive negative)
(bila) min av dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) min av nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu av bidî (present subjunctive positive)
(bila) tu av nedî (present subjunctive negative)
(bila) te av dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) te av nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew av bide (present subjunctive positive)
(bila) ew av nede (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî av dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî av nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em av bidin (present subjunctive positive)
(bila) em av nedin (present subjunctive negative)
(bila) me av dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) me av nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn av bidin (present subjunctive positive)
(bila) hûn av nedin (present subjunctive negative)
(bila) we av dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) we av nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew av bidin (present subjunctive positive)
(bila) ew av nedin (present subjunctive negative)
(bila) wan av dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan av nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) min av bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min av nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min av dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min av nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te av bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te av nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te av dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te av nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî av bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî av nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî av dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî av nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me av bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me av nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me av dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me av nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we av bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we av nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we av dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we av nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan av bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan av nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan av dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan av nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
minê av bidaya (present conditional positive)
minê av nedaya (present conditional negative)
minê av dabûya (preterite conditional positive)
minê av nedabûya (preterite conditional negative)
teyê av bidaya (present conditional positive)
teyê av nedaya (present conditional negative)
teyê av dabûya (preterite conditional positive)
teyê av nedabûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê av bidaya (present conditional positive)
wê/wîyê av nedaya (present conditional negative)
wê/wîyê av dabûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê av nedabûya (preterite conditional negative)
meyê av bidaya (present conditional positive)
meyê av nedaya (present conditional negative)
meyê av dabûya (preterite conditional positive)
meyê av nedabûya (preterite conditional negative)
weyê av bidaya (present conditional positive)
weyê av nedaya (present conditional negative)
weyê av dabûya (preterite conditional positive)
weyê av nedabûya (preterite conditional negative)
wanê av bidaya (present conditional positive)
wanê av nedaya (present conditional negative)
wanê av dabûya (preterite conditional positive)
wanê av nedabûya (preterite conditional negative)
(tu) av bide (imperative present positive)
(tu) av nede (imperative present negative)
(hûn) av bidin (imperative present positive)
(hûn) av nedin (imperative present negative)
ئاڤ دان

поливам

roman: polivam

ཆུ

roman: chu

淋水

roman: lam⁴ seoi²

澆水

roman: jiāoshuǐ

سَقَى

roman: saqā

ջրել

roman: ǰrel

ոռոգել

roman: oṙogel

הִשְׁקָה

roman: hishká

наводнува

roman: navodnuva

полива

roman: poliva

вади

roman: vadi

полива́ть

roman: polivátʹ

поли́ть

roman: polítʹ

รด

roman: rót

నీరుపోయుట

roman: nīrupōyuṭa

поливати

roman: polyvaty

ἄρδω

roman: árdō

ποτίζω

roman: potízo

поя

roman: poja

أَسْقَى

roman: ʾasqā

ջուր տալ

roman: ǰur tal

הִשְׁקָה

roman: hishqá

пои́ть

roman: poítʹ

напои́ть

roman: napoítʹ

నీరుపెట్టుట

roman: nīrupeṭṭuṭa

ipa: /ɑːv dɑːn/


şiltaxî

glosses:
fitne, ajawe, ajîtasyon, şarandin, sorkirin, provokasyon,
têkoşîn bo peydakirina nearamiyê

glosses: qehirandin, provokekirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

агитация

roman: agitacija

notes:
şiltaxî kirin
şiltaxîkirin
şiltaxîkirî


ajîtasyon

forms: ajitasyon

etymology_text: Ji fransî agitation.

ipa: /ɑːʒiːtɑːsˈjoːn/

hyphenation: a·jî·tas·yon


provokasyon

glosses:
ajawe, fitne, şiltaxî, ajîtasyon, qehirandin, şarandin, sorkirin, provokekirin,
têkoşîn bo peydakirina nearamiyê

forms: provakasyon

etymology_text: Bi rêya fransî provocation ji latînî pro- + vocatio (“gazî, bang, vexwendin”).


provokasyon

glosses: navtêdan, halantêdan, ajewa, provokasyon


sehil

forms:
sehiltir (comparative)
herî sehil (superlative)
sehiltirîn (superlative)
sehl
sihil
sihl

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


astem

forms:
astemtir (comparative)
herî astem (superlative)
astemtirîn (superlative)
estem


berîn

glosses: deştîn, beristan, deverên ziwa û hişk, deverên kêm baran lê dibare û loma ziwa

forms: berî

ipa: /bɛˈɾiːn/

hyphenation: be·rîn


berîn

text: Libajarê Zonguldakê karkerên komir qanûna nû protesto kir. Li gor pêşniyarnameya guhertina qanûnan a ku Lijneya Plan û Bûtçeyê ji bo Meclisê rêkirîye Saziya Komira Berîn a Tirkiyeyê dê ji bo şirketên taybet bê firotin.

ref: Ji malpera nûçeyan a Bianet.org https://web.archive.org/http://bianet.org/bianet/ked/191278-karkeren-komire-cun-di-circirriken-komire-de-u-deri-girtin arşîv, 11/2017

etymology_text: Ji ber + -în.


astar

forms: asar

ipa: /ɑːsˈtɑːɾ/

hyphenation: as·tar


astar

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-astar.wav


astar

glosses: astar, cafunê tenikê ku li binê kin can, ...da bête dirûtin;Astarê jê ridê jêra vayêr o: Astarê wî jirûyê wî bihatir e


mamiz

forms: مامز


pengir

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: sor û pengirî bûn,ango fihêtî kirin,fehitîn,şermîn,şermezar bûn

ipa: /pɛnˈɡɪɾ/

hyphenation: pen·gir


askil

forms: eskil

ipa: /ɑːsˈkɪl/

hyphenation: as·kil


suiker

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-suiker.wav


aşam

glosses:
vexwirak, vexwarin, meşrûb, ruhnî, saremenî,
tiştên ku tên vexwarinê

forms:
aşem
aşim


meşrûb

glosses:
vexwirak, vexwarin, aşam, ruhnî, saremenî,
tiştên ku tên vexwarinê

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].^([Divê were berfirehtirkirin])


raqî

forms:
rakî
reqî
reqî

etymology_text: Ji tirkî rakı ji erebî عرقي ('ereqî, “ereqî, ji ereqê, biereq”) ji عَرَق ('ereq, “ereq”). Wek raki û arak ketiye hin zimanên ewropî jî.


aspîne

ipa: /ɑːspiːˈnɛ/

hyphenation: as·pî·ne


aspîn

ipa: /ɑːsˈpiːn/

hyphenation: as·pîn


aswêr

forms:
aswêrtir (comparative)
herî aswêr (superlative)
aswêrtirîn (superlative)


aşyan

glosses: hêlîn, hêlane, hêlûn, mala firindeyan, cihê hêkan

text:
Hem şîr e û hem cinah û hem ser,
hem bêyze û hem aşyan û hem perr.

forms:
aşiyan
aşiyane
aşyane


aşûyî

etymology_text: Ji aşû + -yî

ipa: /ɑːʃuːˈjiː/

hyphenation: a·şû·yî


aşû

forms:
aşûtir (comparative)
herî aşû (superlative)
aşûtirîn (superlative)

etymology_text: aşûyî


pelîd

text:
Hetta bigihite Xaniyê jar
Napak û pelîd û wacibu n-nar
Ew jî bi xirabî û seyînî

forms:
pelîdtir (comparative)
herî pelîd (superlative)
pelîdtirîn (superlative)
pelît
felîte

etymology_text:
* pelîdane
* pelîdî
* pelîdîtî
* pelîdtî


alûde

forms:
ئالوودە
alode

ipa: /ɑːluːˈdɛ/


alûde

text: Qet meyl-i dinê nebû ji wan raAlûde nebûn bi xak û xaşakEv bû esera mehebbeta pak

forms:
alûdetir (comparative)
herî alûde (superlative)
alûdetirîn (superlative)


aşkal

forms: aşqal

etymology_text:
* aşkaldan
* aşkaldank
* aşkalî


aşmal

forms:
aşmaltir (comparative)
herî aşmal (superlative)
aşmaltirîn (superlative)

etymology_text:
* aşmalane
* aşmalî
* aşmalîtî
* aşmaltî


yewmî

forms:
yewmiye
yomiye
yomî

etymology_text: Ji erebî يوم (yewm) (roj) + -î, hevreha heyam.


yewmî

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Di belgeyê de îmzeya Mudurê Matbuat Mehmet tevfik heye û taybetmendiyên daxwaza Saîdî Kurdî ji bo rojnameyê wisa ne " rojnameyek bi kurdî tirkî bi navê "ma`rifet û îttîhat-î Ekrad" (yekitiya kurdan û îlim) li ser Siyaset-î şer-îye" (siyaset li gor ûsîlê îslamê) û ulûm û şû`ûn-î muhtelifede( li ser hin kar û îlman) bê behskirin heftê carekê û di paşerojê de jî yewmî (rojane) ê derxistin destûr bê stendin..."

ref: Netkurd.com, 7/2009


aloke

forms:
aloketir (comparative)
herî aloke (superlative)
aloketirîn (superlative)


alok

glosses:
zeliqok, nûsok,
tiştên ku bi tiştan ve dialin,
tiştên ku xwe bi tiştan ve dialînin

text: Xiyarhêşînhatek ji malbata kulindan (kundir) e. Dikakek kaloriya wê kêm e, lewre ne dikakek xwedîker e lê ji bo kesên dixwazin jar bibin gelek baş e. Rehên wê 20 - 40 cm di erdê de diçin. Makereha wê 5-10 cm dirêj e, navtenga wê stûr û bi girêk e. Gelek çiq û rêşî ji wê rehê derdikevin û aloke ne [anku] dikarin bi daran bialin.

ref: Bavê Jîndar, Lotikxane.com, 6/2009

forms:
aloktir (comparative)
herî alok (superlative)
aloktirîn (superlative)
aloke
muxtar

etymology_text: alîn - -în + -ok


girûz

forms:
girûztir (comparative)
herî girûz (superlative)
girûztirîn (superlative)
gurûz

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


aşane

glosses:
mizaş, heqê aşvanî, bihayê hêrandina arî li nik aşvanî,
pişka arî (arvanî) ya ku ji xwedanê aşî re dimîne wek heqê hêrandinê

etymology_text: Ji aş + -ane

ipa: /ɑːʃɑːˈnɛ/

hyphenation: a·şa·ne


mizaş

glosses:
aşane, heqê aşî, destheqê aşvanî, bihayê hêrandina arî li nik aşvanî,
pişka arî (arvanî) ya ku ji xwedanê aşî re dimîne wek heqê hêrandinê

etymology_text: Ji miz + aş.


aşna û roşna

glosses: hevnas, heval, hogir, nasên hev, dostên hev

forms:
aşna û roşnatir (comparative)
herî aşna û roşna (superlative)
aşna û roşnatirîn (superlative)
aşna-û-roşna
aşnaûroşna

etymology_text: * aşna + û + roşna


zivrek

forms:
zivirek
zivirrek
zivrrek

etymology_text: zivirîn - -în + -ek


aşifte

glosses: perîşan, belingaz, bêserûber, şerpeze, kepaze, jar, hejar

text:
Lê jar û de'îf û bêmecal e
Aşifteyê rûyê werdê al e
Rojan dikitin fixan û zarî

glosses: feqîr, rezîl, riswa, nedar, belengaz, reben, goyîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
aşiftetir (comparative)
herî aşifte (superlative)
aşiftetirîn (superlative)


destkurt

glosses:
xizan, feqîr, jar, nedar, muhtac, hewcedar, belengaz, hejar, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber,
kesa/ê ku rewşa wê / wî ya aborî xirab e,
 kesa/ê ku têra hewcehiya xwe dirav yan saman nîne

forms:
destkurttir (comparative)
herî destkurt (superlative)
destkurttirîn (superlative)
دهستكورت
deskurt
destkin

etymology_text: Ji dest + kurt.

бедный

roman: bednyj

бедняцкий

roman: bednjackij

φτωχός

roman: ftochós

άθλιος

roman: áthlios


aşo

glosses:
bênvedan, vehesîn, istirehet, pişû, rehetbûn, xwerehetkirin, navbirdan karê xwe,
bîskekê sekinandina karê xwe daku mirov rehet bibe, Pişaş, Palşû, hêaş

forms: aşû

перерыв

roman: pereryv

ipa: /ɑːˈʃoː/

hyphenation: a·şo


axazade

glosses:
pisaxa, malaxa, kuraxa, feodal, arîstokrat, xanedan, derebeg, beg,
ji binemala axayan¨

etymology_text: Ji axa + zade.

ipa: /ɑːxɑːzɑːˈdɛ/

hyphenation: a·xa·za·de


pisaxa

glosses:
axazade, malaxa, kuraxa, feodal, arîstokrat, xanedan, derebeg, beg,
ji binemala axayan

etymology_text: Ji pis- + axa.


pis-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

etymology_text: Hevreha farisî پسر (piser, “kurr”)


dot-

glosses: pêşgirek e ku maneya keç /zarroka mê dide

forms:
do-
duh-
duht-

etymology_text: dot


bêgavî

glosses: neçarî, mecbûrî, bêçaretî, bmecbûriyet, bêîmkanî, bêgavbûn, neçarbûn, tinebûna hel û çareyan

glosses: zor, kotek, mecbûrbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bêgavîtî
bêgavtî

etymology_text: Ji bêgav + -î

ipa: /beːɡɑːˈviː/

hyphenation: bê·ga·vî


bazû

glosses:
masûlke, lemlate, zevlek, ezalet, tarîşk, hencav,
parçeyên leşî yên ku mirov û ajel xwe yan tiştan pê dilivînin

text: Ji xwe re bernama xewê çêkin. Seeta razanê û a şiyarbûna serê sibê kifş bikin. Heger hûn dixwazin bi şev xweş razên, berî razanê hinekî tevgerên sporê bikin. Ev tevger bazûyên (kas) merivvedizilînin û nerm dikin.

ref: Dr.Mihyedîn, Lotikxane.com, jêwergirtin: 7/2009

glosses: mil, beşa destê ya nav beyna enîşk û kekemil.(piranî di zimanê farsî da)

forms: baz

שריר

roman: shrir

мышца

roman: mýštsa

мускул

roman: múskul

μυς

roman: mys


avikmadk

ipa: /ɑːvɪkˈmɑːdk/

hyphenation: a·vik·madk


avgoşt

forms:
îşkence
şkence

ipa: /ɑːvˈɡoːʃt/

hyphenation: av·goşt


ava bin kayê

forms:
ava jêr kayê
agirê bin kayê

etymology_text: Ji av + -a + bin + ka + -yê


akîle û makîle

forms: aqîle û maqîle

etymology_text: Ji akîle + û + makîle

ipa: /ɑːkiːˈlɛ uː mɑːkiːˈlɛ/

hyphenation: a·kî·le û ma·kî·le


akund

glosses:
yaqût, rubî,
kanzayek req û bihagiran yê sorî tarî

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha kurmancî yaqût (bi rêya erebî) û pehlewî yakend.

սուտակ

roman: sutak

рубин

roman: rubin

ipa: /ɑːˈkʊnd/

hyphenation: a·kund


yaqût

text: Teyrik û 'iqd û şerab û netrik û berg û wereqHer bi lerz û cezbeyên yaqûtê tayê rast û çepBişkoyên benda girîbanê ji rengê kewkeban

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
ياقووت
yaqît
yaqwît

etymology_text: Navmiletî. Hevrehafarisî یاقوت (yaqût), tirkî yakut, erebî (yaqût), aramî ܝܩܘܢܕܐ (yeqqunda), farisiya navîn yakend, yûnaniya kevn ὑάκινθος (huákinthos), ermeniya kevn յակունդ (yakund) / յակինթ (yakint'), gurcî იაკინთი (iakint’i), იაგუნდი (iagundi), slaviya kevn акинтъ (akintŭ), акунтъ (akuntŭ), ꙗкинфъ (jakinfŭ), latînî hyacinthus, îngilîzî hyacinth, fransî jacinthe, almanî Hyazinthe, rusî гиацинт (giacint) (giyaçînt)... Di zimanên rojhilatî de maneya peyvê bi gelemperî "yaqût" e lê di zimanên rojavayî de ew wateya "(gula) simbil" dide.

ipa: /jɑːˈquːt/

hyphenation: ya·qût


rubî

glosses:
akund, akund,
kanzayek req û bihagiran yê sorî tarî

glosses: yaqût^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: rupî

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]ruby

ipa: /rʊˈbiː/

hyphenation: ru·bî


akaw

forms:
akawtir (comparative)
herî akaw (superlative)
akawtirîn (superlative)


agirê bin kayê

glosses: fesadker, fitneker, nermonermo, nemam, ajawekar

forms:
agirê jêr kayê
ava bin kayê


mezûm

glosses:
vexwendin, dawet kirin, ezimandin,
kesek bang kirin derekê (bi taybetî şahiyekê yan civînekê),
gotin kesekê/î "were filan derê"

forms:
mazûm
mehzûm
me'zûm

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî ezimandin.

ipa: /mɛˈzuːm/

hyphenation: me·zûm


mezûm

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


invite

glosses: vexwendin, vedixwandin, dawet kirin, mezûm kirin, ezimandin, bangeş kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-invite.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-invite.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-invite.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-invite.wav


agirkuj

glosses: Kesa/ên ku karê wan temirandina agirî ye.

etymology_text: Ji agir + -kuj.

пажа́рны

roman: pažárny

пожарника́р

roman: požarnikár

إِطْفَائِيّ

roman: ʾiṭfāʾiyy

հրշեջ

roman: hršeǰ

अग्निशमक

roman: agniśmak

כבאי

roman: kabái

כבאית

roman: kabaít

소방수

roman: sobangsu

기관병

roman: gigwanbyeong

пожа́рникар

roman: požárnikar

гал сөнөөгч

roman: gal sönöögč

өрт сөндіретін

roman: ört söndıretın

өрт сөндіруші

roman: ört söndıruşı

пожа́рный

roman: požárnyj

пожа́рная

roman: požárnaja

пожа́рник

roman: požárnik

пожа́рница

roman: požárnica

муборизи оташ

roman: muborizi otaš

сӯхторхомушкунӣ

roman: süxtorxomuškunī

поже́жний

roman: požéžnyj

פֿײַערלעשער

roman: fayerlesher

πυροσβέστης

roman: pyrosvéstis


bombardiman

glosses:
bombebaran, agirbaran,
gelek bombe û top avêtin derekê (bi taybetî bajarekî)

etymology_text: Deyn ji fransî bombardement.

ipa: /boːmbɑːɾdɪˈmɑːn/


bombebaran

glosses: Gelek bombe û top avêtin derekê (bi taybetî bajarekî).

etymology_text: Ji bombe + baran, lihevanîna dengî-wateyî ji peyva fransî ya bombardement.

бамбава́нне

roman: bambavánnje

бамбёжка

roman: bambjóžka

бомбардиро́вка

roman: bombardiróvka

轟擊

roman: hōngjī

砲擊

roman: pàojī

قَصْف

roman: qaṣf

ռմբակոծում

roman: ṙmbakocum

ռմբակոծություն

roman: ṙmbakocutʻyun

بمباردمان

roman: bombârdemân

포격

roman: pogyeok

бомбёжка

roman: bombjóžka

бомбардува́ння

roman: bombarduvánnja

бомбува́ння

roman: bombuvánnja

ipa: /boːmbɛbɑːˈɾɑːn/

hyphenation: bom·be·ba·ran


agirgir

forms:
agirgirtir (comparative)
herî agirgir (superlative)
agirgirtirîn (superlative)

etymology_text: agir + -gir (< girtin)

آتشگیر

roman: ateşgîr


lêstin

glosses:
alîstin, alastin, alêstin,
zimanê xwe lê dan, zimanê xwe pê ve anîn û birin, zimanê xwe li ser livandin,
 bi zimanê xwe xwarin yan paqij kirin yan şil kirin

forms: lîstin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /leːsˈtɪn/

hyphenation: lês·tin


alax

glosses: giyayê ku jixweber li nav bûstan û derametan şên dibe û ziyanê digihîne warîdeyî

სარეველა

roman: sarevela

김

roman: gim

сорняк

roman: sornjak

сорная трава

roman: sornaja trava

కలుపు

roman: kalupu

ζιζάνιο

roman: zizánio

αγριόχορτο

roman: agrióchorto

ipa: /ɑːˈlɑːx/

hyphenation: a·lax


alaçîq

ipa: /ɑːlɑːˈt͡ʃiːq/

hyphenation: a·la·çîq


alî-palî

forms:
alî-palîtir (comparative)
herî alî-palî (superlative)
alî-palîtirîn (superlative)
alîpalî


alodar

ipa: /ɑːloːˈdɑːɾ/

hyphenation: a·lo·dar


alû

glosses: alû kirin: xidandin, sekihandin, teyisandin

forms:
alo
alî
elo


alûgor

glosses: guher, guherîn, guherandin, guhartin, guhorrîn, bedilbûn, tebdîl

forms:
alugur
alîgor
argor
alegor
alegorî

ipa: /ɑːluːˈɡoːɾ/

hyphenation: a·lû·gor


dêmek

glosses: mane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
deme
demeg
demek
dême
dêmeg

etymology_text: Ji tirkî demek


kredî

glosses: pareyê ku kesekî li ser hesaba xwe ya bankê heye

forms: krêdî

etymology_text: Bi rêya fransî crédit ji latînî creditum (deyn, qer) ji credere (bawer kirin, bawerî pê anîn)

hyphenation: kre·dî


albirin

ipa: /ɑːlbɪˈɾɪn/


alîsor

glosses: mêweyek anku fêkiyek şibî sêvan e, bi taybetî yê sor

forms: alîsûr

круша

roman: kruša

ipa: /ɑːliːˈsoːɾ/

hyphenation: a·lî·sor


bêjtin

ipa: /beːʒˈtɪn/


alane

ipa: /ɑːlɑːˈnɛ/

hyphenation: a·la·ne


albe

glosses: hêvî, umêd, arezû, hewes, xwestek, daxwaz, darxwaz


alifcar

glosses: çêregeh, mêrg, çîmen, çayir, lewergeh, cihê lêçerînê

forms: alifcarr

etymology_text: Ji alif + -car.

ipa: /ɑːlɪfˈd͡ʒɑːɾ/

hyphenation: a·lif·car


aleke

forms: alek

ipa: /ɑːlɛˈkɛ/

hyphenation: a·le·ke


alor

forms:
alortir (comparative)
herî alor (superlative)
alortirîn (superlative)


amoj

glosses: şîret, şêwir, nesîhet, pend, rênimayî, îrşad

forms: amoz

hyphenation: a·moj


amoj

glosses: amoş, Ew kesê ku hêrs dibe, dixeyde û bêhawa xeber bide ku û meriv bi lavayî û gotinên xweş wî/wê biseknîne, tê gotin ku ew, Heywanê ku dema dotin û şîrdayinê, serhişkî bike, çêleka xwe nemijîne û nehêle bête dotin, bi hinkî tevgeran ew bête berdest kirin, tête gotin amoş bûye


amk

forms: amik

ipa: /ɑːmk/

hyphenation: amk


amk

glosses: Kurteya amına koyayım (“ez di quzê te nim”).

forms:
a
mk
aq
mq
ag


amk

glosses: Kurteya rojnameya werzişê "Açık Mert Korkusuz".


podyûm

glosses: cihê bilind yê ku kesek li ber disekine û notên xwe li ser datîne dema ku ji girseyekê xwe diaxive

etymology_text: Bi rêya fransî yan îngilîzî podium ji latînî podium ji yewnanî podion (pêpik ji pous/podos (pî, ling)


amû

ipa: /ɑːˈmuː/

hyphenation: a·mû


hincarr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hincar.

ipa: /hɪnˈd͡ʒɑːr/

hyphenation: hin·carr


hevcar

forms:
ههڤجار
hevcarr
hincar
hincarr

ipa: /hɛvˈd͡ʒɑːɾ/

hyphenation: hev·car


amîje

forms: amîjen

ipa: /ɑːmiːˈʒɛ/

hyphenation: a·mî·je


havên

glosses: mastê ku têkilî nav şîrî tê kirin daku şîr bimeye û bibe mast

glosses: tov, tişta/ê ku tiştek din jê çêdibe yan tê çêkirin

text: Lê ew hîç ne difikirî Jî ku dibe hin zilam jî hene ku zarûk ji havênê wan çênabin.

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, ISBN 91 972090 3 1

forms:
hêvin
aveyn
avên
haveyn
heyvên
hêvên
heyvan

etymology_text: Hevreha soranî ههوێن (hewên), zazakî ameyn / amên / amîn, hewramî amyan, farisî مایه (mayê), pehlewî madek, ji zimanên îranî *ham-madu/a-ya-na- (*mad- < IE *maǵ-).

μαγιά

roman: magiá

ζύμη

roman: zými

ipa: /hɑːˈveːn/

hyphenation: ha·vên


amate

forms:
amatetir (comparative)
herî amate (superlative)
amatetirîn (superlative)


amed

etymology_text: Ji yan hevreha farisî farisî آمد (amed), têkildarî آمدن (ameden) (hatin).

notes: Di hinek ferhengan de hatiye rêzkirin lê delîlên bikaranîna vê peyvê di nivîsan yan di nav xelkê de peyda nabin.


awedanî

glosses: avanî, avahî, avakirin, avakarî, avedanî

etymology_text: Ji awedan + -î


şadirvan

glosses:
avreşînk, avpirjînk,
sondeyê anku xortimê ku avê hildiavêje

etymology_text: Ji farisî شادروان (şadirvan), hevreha pehlewî şaturvan ji zimanên îranî. Ji farisî herwiha ketiye çendîn zimanên din jî: azerî û tirkî şadırvan, ermenî շատրվան (şatrvan), gurcî შადრევანი (şadrevani), bulgarî шадраван (şadravan)...

շատրվան

roman: šatrvan

შადრევანი

roman: šadrevani

सोता

roman: sotā

фонтан

roman: fontán

фонтан

roman: fontan


pirjandin

glosses: Av bi hêzek xurt di kunek teng re (wek kuna sondeyî anku xortumî re) avêtin.

forms:
dipirjînim (present)
dipirjînî (present)
dipirjîne (present)
dipirjînin (present)
bipirjîne (imperative singular)
bipirjînin (imperative plural)
pirjand (past)
pirjand (past)
pirjand (past)
pirjand (past)
–pirjîn– (root present)
–pirjand– (root past)
ez dipirjînim (indicative present positive)
ez napirjînim (indicative present negative)
min pirjand (indicative past positive)
min nepirjand (indicative past negative)
tu dipirjînî (indicative present positive)
tu napirjînî (indicative present negative)
te pirjand (indicative past positive)
te nepirjand (indicative past negative)
ew dipirjîne (indicative present positive)
ew napirjîne (indicative present negative)
wê/wî pirjand (indicative past positive)
wê/wî nepirjand (indicative past negative)
em dipirjînin (indicative present positive)
em napirjînin (indicative present negative)
me pirjand (indicative past positive)
me nepirjand (indicative past negative)
hûn dipirjînin (indicative present positive)
hûn napirjînin (indicative present negative)
we pirjand (indicative past positive)
we nepirjand (indicative past negative)
ew dipirjînin (indicative present positive)
ew napirjînin (indicative present negative)
wan pirjand (indicative past positive)
wan nepirjand (indicative past negative)
min dipirjand (imperfect positive)
min nedipirjand (imperfect negative)
min pirjandibû (positive)
min nepirjandibû (negative)
te dipirjand (imperfect positive)
te nedipirjand (imperfect negative)
te pirjandibû (positive)
te nepirjandibû (negative)
wê/wî dipirjand (imperfect positive)
wê/wî nedipirjand (imperfect negative)
wê/wî pirjandibû (positive)
wê/wî nepirjandibû (negative)
me dipirjand (imperfect positive)
me nedipirjand (imperfect negative)
me pirjandibû (positive)
me nepirjandibû (negative)
we dipirjand (imperfect positive)
we nedipirjand (imperfect negative)
we pirjandibû (positive)
we nepirjandibû (negative)
wan dipirjand (imperfect positive)
wan nedipirjand (imperfect negative)
wan pirjandibû (positive)
wan nepirjandibû (negative)
ez ê bipirjînim (future positive)
ez ê nepirjînim (future negative)
minê pirjandibe (future perfect positive)
minê nepirjandibe (future perfect negative)
tu yê bipirjînî (future positive)
tu yê nepirjînî (future negative)
teyê pirjandibe (future perfect positive)
teyê nepirjandibe (future perfect negative)
ew ê bipirjîne (future positive)
ew ê nepirjîne (future negative)
wê/wîyê pirjandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nepirjandibe (future perfect negative)
em ê bipirjînin (future positive)
em ê nepirjînin (future negative)
meyê pirjandibe (future perfect positive)
meyê nepirjandibe (future perfect negative)
hûn ê bipirjînin (future positive)
hûn ê nepirjînin (future negative)
weyê pirjandibe (future perfect positive)
weyê nepirjandibe (future perfect negative)
ew ê bipirjînin (future positive)
ew ê nepirjînin (future negative)
wanê pirjandibe (future perfect positive)
wanê nepirjandibe (future perfect negative)
min pirjandiye (perfect positive)
min nepirjandiye (perfect negative)
min pirjandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nepirjandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te pirjandiye (perfect positive)
te nepirjandiye (perfect negative)
te pirjandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nepirjandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî pirjandiye (perfect positive)
wê/wî nepirjandiye (perfect negative)
wê/wî pirjandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nepirjandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me pirjandiye (perfect positive)
me nepirjandiye (perfect negative)
me pirjandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nepirjandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we pirjandiye (perfect positive)
we nepirjandiye (perfect negative)
we pirjandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nepirjandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan pirjandiye (perfect positive)
wan nepirjandiye (perfect negative)
wan pirjandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nepirjandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bipirjînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nepirjînim (present subjunctive negative)
(bila) min pirjandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nepirjandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bipirjînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nepirjînî (present subjunctive negative)
(bila) te pirjandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nepirjandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipirjîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nepirjîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî pirjandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepirjandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bipirjînin (present subjunctive positive)
(bila) em nepirjînin (present subjunctive negative)
(bila) me pirjandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nepirjandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bipirjînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nepirjînin (present subjunctive negative)
(bila) we pirjandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nepirjandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipirjînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nepirjînin (present subjunctive negative)
(bila) wan pirjandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nepirjandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bipirjanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nepirjanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min pirjandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nepirjandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bipirjanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nepirjanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te pirjandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nepirjandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bipirjanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepirjanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî pirjandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nepirjandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bipirjanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nepirjanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me pirjandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nepirjandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bipirjanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nepirjanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we pirjandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nepirjandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bipirjanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepirjanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan pirjandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nepirjandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bipirjanda (present conditional positive)
minê nepirjanda (present conditional negative)
minê pirjandibûya (preterite conditional positive)
minê nepirjandibûya (preterite conditional negative)
teyê bipirjanda (present conditional positive)
teyê nepirjanda (present conditional negative)
teyê pirjandibûya (preterite conditional positive)
teyê nepirjandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bipirjanda (present conditional positive)
wê/wîyê nepirjanda (present conditional negative)
wê/wîyê pirjandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nepirjandibûya (preterite conditional negative)
meyê bipirjanda (present conditional positive)
meyê nepirjanda (present conditional negative)
meyê pirjandibûya (preterite conditional positive)
meyê nepirjandibûya (preterite conditional negative)
weyê bipirjanda (present conditional positive)
weyê nepirjanda (present conditional negative)
weyê pirjandibûya (preterite conditional positive)
weyê nepirjandibûya (preterite conditional negative)
wanê bipirjanda (present conditional positive)
wanê nepirjanda (present conditional negative)
wanê pirjandibûya (preterite conditional positive)
wanê nepirjandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bipirjîne (imperative present positive)
(tu) nepirjîne (imperative present negative)
(hûn) bipirjînin (imperative present positive)
(hûn) nepirjînin (imperative present negative)

ipa: /pɪɾʒɑːnˈdɪn/

hyphenation: pir·jan·din


pirjandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /pɪɾʒɑːnˈdɪn/


sonde

glosses:
xortim,
boriyên plastîk yên ku av yan şileyên din tê re derbas dibe

forms:
sonda
sond

etymology_text: Bi rêya tirkîsonda ji îtalî sonda ji fransî sonde ji îngilîziya kevn sund- (behr, derya) ji sundġierd (benê behrê), sundlīne, sundrāp

црево

roman: crevo

шланг

roman: šlang

ipa: /soːnˈdɛ/

hyphenation: son·de


xortim

glosses:
sonde,
boriyên plastîk yên ku av yan şileyên din tê re derbas dibe

forms:
xirtom
xirtûm
xortûm
xertûm
(Li Dihokê)
xertûb
(Li Dihokê)

etymology_text: Ji erebî خرتوم (xurtûm, “nikil, difin, poz - bi taybetî yên dirêj yên fîlan”), hevreha aramî חורטמא (xurṭema: hw), îbrî חרטום (xerṭûm: hw).

ipa: /xoːɾˈtɪm/

hyphenation: xor·tim


awis

glosses: avis, girane, ducan, dugiyan, bihemle, hamîle

etymology_text:
* awisî
* awisêtî


awis

audio: LL-Q34002 (sun)-Sofi Solihah-awis.wav


avisîn

forms: ئاڤسین

etymology_text: Ji avis + -an.

ipa: /ɑːvɪˈsiːn/


awiz

glosses: jîrî, hiş, hişmendî, aqil, zeka, arîş, hoş

glosses: hişyarî, têgihiştin, famatî, fama^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
awez
awaz
awis
awêz


tirkmancî

text: Ez nefesên kûr dikişînim, rojê deh caran Hezretê Muhamed, Îsa û Musa û sed û bîst û çar hezar pêxemberên din tînim bîra xwe û ji xwe re dibêjim, “Dê niha kurdekî me yî Swêdê xwe bigihîne hawara min û dê ji tirkmanciya Niştî Stêrk re du gotinên mamostayane bibêje û dê dilê me gişan rehet bike...”

ref: Evdile Koçer: Gulfiroşa TRT 6’ê!, Azadiyawelat.com, 7/2009

forms:
turkmancî
sormancî

etymology_text: Têkilkirin ji tirkî + kurmancî.

ipa: /tɪɾkmɑːnˈd͡ʒiː/

hyphenation: tirk·man·cî


sormancî

glosses: tevlihevkirina zaravayê soranî û yê kurmancî

text: Dibêjin hingî beşdar ji aciz bûne û tiştek ji Soranîya wezîr fêhm nekirine, kekê me Lutfî Baksî lingê xwe li erdê xistiye û gotiye: “Êdî bes e kaka! Ka hinekî jî Kurmancî biaxive, Sormancî biaxive, yaw em Soranî moranî fêhm nakin bavê mino, wî!” û lotikek li nav şeqê wezîrekan daye. Xuyaye lotika Lutfî Baksî agir bi doxîna wezîrekan xistiye û wezîrê me jî rabûye gotiye: “Ez bi 101 libên tizbîya mam Celal sûnd dixwin ku ne Kurmancî zanim û ne jî Sormancî” û lotikek şermezarî li beşdarvanan daye.

ref: , Lotikxane.com, 7/2009

forms: tirkmancî

etymology_text: Têkilkirin ji soranî + kurmancî.


mazoşîst

glosses:
kesa/ê ku ji xweêşandinê hez dike,
kesa/ê ku hez dike ku bêt şkencedan yan êşandin

etymology_text: Bi rêya fransî masochiste ji navê Leopold Ritter von Sacher-Masoch + -îst


sadîst

glosses: Kesa/ê ku ji êşandina xelkê hez dike; kesa/ê ku zewqê bi şkencedana yan êşandina xelkê dike.

text: Wekî tê zanîn sadîzmê navê xwe ji pirtûka wî ya bi navê "120 rojên Sodom" digire. Sade di vê pirtûka xwe de şîroveyeke pirr baş a sadîzmê kiriye. Kesên sadîst dixwazin êş û azar bidin kişandin. Xwedî hest û kesayetike êşkencekar in. Pirranî ev hest û kesayetî bingeha xwe ji zaroktiyê digirin.

ref: Evdile Koçer, Azadiyawelat.com, 7/2009

etymology_text: Bi rêya fransî sadiste ji navê Marquis de Sade + -îst.


beddua

forms: beddia

etymology_text: Ji bed + dua.

клетва

roman: kletva

проклятие

roman: prokljatie

проклятие

roman: prokljatije

சாபம்

roman: cāpam

శాపం

roman: śāpaṃ

κατάρα

roman: katára

ipa: /bɛddʊˈɑː/

hyphenation: bed·du·a


beddua

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-beddua.wav


کمک

forms: kimik, kimk (romanization)

ipa: /کمک/

hyphenation: کمک


کمک

forms: kumek (romanization)

کمک کردن

roman: kumek kerden


derhûd

glosses:
garantîker, misogerker, garantor, sozder,
kesa/ê ku sozê dide ku eger deyndar deynê xwe nede, ew dê bide

glosses: her kesa/ê ku sozekê dide ku dê berpirsiyar be eger kesek din erkê xwe bi cih neîne

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


konevanî

forms:
konevanîtî
konevantî

etymology_text: Ji konevan + -î

রাজনীতি

roman: rajniti

политика

roman: polítika

პოლიტიკა

roman: ṗoliṭiḳa

राजनीति

roman: rājnīti

ການເມືອງ

roman: kān mư̄ang

politika#Serbian

roman: politika

రాజకీయాలు

roman: rājakīyālu


konevanî

text: Ev polîsê ko hîç îşê wî bi velokirina wêneyan nîn e, çimkî tenê ew li çekên agirîn an çekên spî digere. Lê jişofîniya xwe yekser telefonê ji hêzên ewlekariya konevanî re vedike. Ew jî mijarê mezintir dikin û xort dişînin bal Parêzerê Giştî û ji wir dişînin bal Dadgerê Take yê leşkerî.

ref: , Avestakurd.net, 7/2009


awend

glosses: werîsê ku herdu serên wî bi du daran ve hatine girêdan û wîşiyên tirî pê ve hatine hilawîstin anku daliqandin


burhan

text: Wî nedî bejna te û dayê qiyasHikmetê lew çûye burhanê xeletSetweta Leylê yeqîn Mecnûn tepand


Birhan

forms: برهان

etymology_text:
* Erebî: برهان (Burhan)
* Farisî: برهان → fa (Burhan)
* Îngilîzî: Burhan (a Middle Eastern male name and surname)
* Tirkî: Burhan


bardar

forms:
bardartir (comparative)
herî bardar (superlative)
bardartirîn (superlative)

etymology_text: Ji bar + -dar.


hevalnav

glosses:
rengdêr, sîfet, adjektîv,
peyvên ku awayê tiştekî diyar dikin


sîfet

text:
Gotî wî Pêxemberêalî sifet (payebilind)
Mewlûda min her kesê mezin biket

ref: Mela Hisênê Bateyî

etymology_text: Ji erebî صِفَة (sîfe[t]).

ipa: /siːˈfɛt/

hyphenation: sî·fet


ahen

text: Nêrgiza mest û şirîn û gul û nisrîn e ji rengŞeker û lû'lûwê mensûr û bi dil ahen û sengMe ji ber derbê evînê bûye dil pêt û pereng

forms: ahin

etymology_text: Ji farisî آهن

ipa: /ɑːˈhɛn/

hyphenation: a·hen


ahîst

forms:
ahîsttir (comparative)
herî ahîst (superlative)
ahîsttirîn (superlative)


haşt

forms:
haşttir (comparative)
herî haşt (superlative)
haşttirîn (superlative)

hyphenation: haşt


endaze

text: emzên te di canan ne bi endaze dirazin

text: Lewra hatim ku bi xef endaza jêrzemînê bipîvim da hêsîrekê ji boy êre çêkim û şermîya te xilas bibim.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 135

forms: endaz

etymology_text: Ji farisî اندازه (endaze), pehlewî hendaçek (pîvek) ji hen-daxten, hen-daç- (pîvan). هَنْدَسَة (hendeseᵗ) ya erebî ji zimanekî îranî ye lê li kurdî û farisî vegeriye. mihendis li gor rêzimana erebî jê hatiye çêkirin.


ayho

glosses: heyho! eyho! hayho! ho! wax! ax! wey, weyla!


eyho

glosses: heyho! ayho! hayho! ho! wax! ax! wey, weyla!


hayho

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: heyho! eyho! ayho! ho! wax! ax! wey, weyla!


mañana

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavqwiki-mañana.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Florenciac-mañana.wav


ayînperist

glosses: Bawermend, dîndar, oldar, dînperist, xwedaperist, mûmin, ayîndar, ayînî, teqwa.

forms:
ayînperest
ayînperês

etymology_text: Ji ayîn + -perist.

благочестивый

roman: blagočestivyj

богобоязненный

roman: bogobojaznennyj

ευσεβής

roman: efsevís

θρήσκος

roman: thrískos


ayînperist

forms:
ayînperisttir (comparative)
herî ayînperist (superlative)
ayînperisttirîn (superlative)


mûmin

glosses: bawermend, dîndar, oldar, dînperist, xwedaperist, ayînperist, ayîndar, ayînî, teqwa, xwedanas, îbadetker

forms:
muimin
momîn

etymology_text: Ji erebî مُؤْمِن (muʾmin, “bawermend”).


eto

glosses: peyveke qedirgirtinê ye bo gazîkirina dayikê yan jî xuşka mezin

forms:
etê
hito
huto

etymology_text: Nayê zanîn, hevrehahito / huto ya kurmanciya rojhilatî, edê (dayik) ya hewramî.


extirme

text: Dil ji derbê herişandîEz kirî extirme yeLazim ew zanit bi halî


gerestêr

glosses: Gogên mezin yên li dor stêran dizivirin lê bi xwe ronahiyê nadin derdorî xwe.

text: Gerestêra Behramê

text: Gerestêra Zemîn

text: Gelek tiştan hiştin ku ez bawer bikim ku gerestêra ku mîrzayê biçûk jê dihat stêra B 612 bû. Ew stêrika hanê carekê tenê bi dûrbîna asmanî di 1909 de hatibû dîtin û yê ku ew peyda kiribû stêrnasekî tirk bû.

ref: Mîrzayê Biçûk, Antoine de Saint-Exupéry, werger: Fawaz Husên, Weşanên Nûdem

forms:
گەڕەستێر
gerrestêr
gerestêrk
gerewêrk
gerestêrk
gerewêrk
gerstêr
gerstêrk
gerwêrk
heyv
roj
stêr

etymology_text: Neolojîzm ji ger + -e- + stêr; wergerandina yekser ji îngilîzî planet (“stêra ku digere”). Cotrehê planet.

апланета

roman: āṗlāneṭā

планет

roman: plānet

ፕላኔት

roman: pəlanet

গ্ৰহ

roman: groh

планета

roman: planeta

плане́та

roman: planjéta

плянэ́та

roman: pljanéta

গ্রহ

roman: grôh

плане́та

roman: planéta

ဂြိုဟ်

roman: gruih

行星

roman: hang⁴ sing¹, haang⁴ sing¹

行星

roman: xíngxīng

行星

roman: hêng-chhiⁿ, hêng-chheⁿ, hêng-seng

كَوْكَب سَيَّار

roman: kawkab sayyār

كَوْكَب

roman: kawkab

մոլորակ

roman: molorak

سَیّارِه

roman: sayyâre

اَخْتَر

roman: axtar

اَباخْتَر

roman: abâxtar

هَرْباسْپ

roman: harbâsp

هَرْباسْب

roman: harbâsb

𐭠𐭧𐭲𐭥𐭠𐭯

roman: abāxtar

ગ્રહ

roman: grah

პლანეტა

roman: ṗlaneṭa

ცთომილი

roman: ctomili

כּוֹכַב לֶכֶת

roman: kokháv lékhet

планетэ

roman: plānetă

ಗ್ರಹ

roman: graha

кезгин

roman: kezgin

행성

roman: haengseong

유성

roman: yuseong

ດາວເຄາະ

roman: dāo khǫ

ເຄາະ

roman: khǫ

ດາວ

roman: dāo

ഗ്രഹം

roman: grahaṃ

гариг

roman: garig

гараг

roman: garag

ᠭᠠᠷᠠᠭ

roman: ɣarag

ଗ୍ରହ

roman: grôhô

планетӕ

roman: planetæ

سەييارە

roman: seyyare

پلانېتا

roman: planëta

سياره

roman: sayāra

ਗ੍ਰਹਿ

roman: grhi

ਨਛੱਤਰ

roman: nachattar

ғаламшар

roman: ğalamşar

ⲫⲱⲥⲧⲏⲣ

roman: phōstēr

планита

roman: planita

планитъ

roman: planitŭ

сайёра

roman: sayyora

кавкаб

roman: kavkab

கிரகம்

roman: kirakam

ดาว

roman: daao

గ్రహము

roman: grahamu

ፕላነት

roman: pəlanät

سیاره

roman: seyyâre

གཟའ

roman: gza'

གཟའ་སྐར

roman: gza' skar

سَیّارَہ

roman: saiّاrah

ផ្កាយព្រះគ្រោះ

roman: phkaayprĕəhkrŭəh

ផ្កាយ

roman: phkaay

одон

roman: odon

פּלאַנעט

roman: planet

πλανήτης

roman: planítis

πλανήτης

roman: planḗtēs


xesandî

glosses:
dewarê an ji zilamê ku hatiye xesandin,
heywanê an jî zilamê ku gunên wî jê hatine birîn

glosses: kesa/ê ku hatiye çavtirsîkirin, kesa/ê ku bûye newêrok

forms: خهساندی

etymology_text: xesandin - in + -î


erpîze

etymology_text: Ihtimal e ku ji tirkmeniya Iraqê yan jî ji tirkî yelpaze tê. Hin nimûneyên din yên ku di kurdî de "y" ya destpêkê ji peyvên ji tirkî deynkirî dikeve ev in: ol (ji tirkî yol "rê"), aprax (ji tirkî yaprak: belg, belçim) û hêwaş (di soranî de bi maneya "hêdî, hêdîka" ji "yavaş" ya tirkî).


arz

glosses: ber, berayî, fırehî zemîn, rûzemîn, erd, rûyê erdê arzanî berkî, beraykî

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arz.wav


eramend

forms:
eramendtir (comparative)
herî eramend (superlative)
eramendtirîn (superlative)


bişkivîn

text: Payîz e, pelên daran diweşin. Halbûkî bi hezkirina te re kulîlkên dilê min dibişkivîn.

ref: Mahîr Bagok, Siya Nepenê, Weşanên Na, 2015, r. 148

text: Bi werdan zeyyinîn gulşenÇimen da lale bişkiftinBinefş û çîçekan vêk ra

forms: بشکڤین

etymology_text: Hevreh û guhertoyeke kurdî bişivîn/bişaftin, farisî شکفتن (şikuften, “bişkiftin”), ji proto-hindûewropî *sh₂ey- (“bestin, girê dan”) bi pêşgirka bi- (4). Raman wek vebûn > vebûna kulîlkê guherriye.

ipa: /bɪʃkɪˈviːn/

hyphenation: biş·ki·vîn


bişkivîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Te her carê ez hembêz dikirim min bêtir ji dinyayê hez dikir, bêtir bi bişkivîna dar û beran dihesiyam.

ref: Rûbar Elî, Spêle, Nûbihar, 2022, r. 33


pişkivîn

forms:
dipişkivim (present)
dipişkivî (present)
dipişkive (present)
dipişkivin (present)
bipişkive (imperative singular)
bipişkivin (imperative plural)
pişkivîm (past)
pişkivî (past)
pişkivî (past)
–pişkiv– (root present)
–pişkivî– (root past)
ez dipişkivim (indicative present positive)
ez napişkivim (indicative present negative)
ez pişkivîm (indicative past positive)
ez nepişkivîm (indicative past negative)
tu dipişkivî (indicative present positive)
tu napişkivî (indicative present negative)
tu pişkivî (indicative past positive)
tu nepişkivî (indicative past negative)
ew dipişkive (indicative present positive)
ew napişkive (indicative present negative)
ew pişkivî (indicative past positive)
ew nepişkivî (indicative past negative)
em dipişkivin (indicative present positive)
em napişkivin (indicative present negative)
em pişkivîn (indicative past positive)
em nepişkivîn (indicative past negative)
hûn dipişkivin (indicative present positive)
hûn napişkivin (indicative present negative)
hûn pişkivîn (indicative past positive)
hûn nepişkivîn (indicative past negative)
ew dipişkivin (indicative present positive)
ew napişkivin (indicative present negative)
ew pişkivîn (indicative past positive)
ew nepişkivîn (indicative past negative)
ez dipişkiviyam (imperfect positive)
ez nedipişkiviyam (imperfect negative)
ez pişkivîbûm (positive)
ez nepişkivîbûm (negative)
tu dipişkiviyayî (imperfect positive)
tu nedipişkiviyayî (imperfect negative)
tu pişkivîbûyî (positive)
tu nepişkivîbûyî (negative)
ew dipişkiviya (imperfect positive)
ew nedipişkiviya (imperfect negative)
ew pişkivîbû (positive)
ew nepişkivîbû (negative)
em dipişkiviyan (imperfect positive)
em nedipişkiviyan (imperfect negative)
em pişkivîbûn (positive)
em nepişkivîbûn (negative)
hûn dipişkiviyan (imperfect positive)
hûn nedipişkiviyan (imperfect negative)
hûn pişkivîbûn (positive)
hûn nepişkivîbûn (negative)
ew dipişkiviyan (imperfect positive)
ew nedipişkiviyan (imperfect negative)
ew pişkivîbûn (positive)
ew nepişkivîbûn (negative)
ez ê bipişkivim (future positive)
ez ê nepişkivim (future negative)
ez ê pişkivîbim (future perfect positive)
ez ê nepişkivîbim (future perfect negative)
tu yê bipişkivî (future positive)
tu yê nepişkivî (future negative)
tu yê pişkivîbî (future perfect positive)
tu yê nepişkivîbî (future perfect negative)
ew ê bipişkive (future positive)
ew ê nepişkive (future negative)
ew ê pişkivîbe (future perfect positive)
ew ê nepişkivîbe (future perfect negative)
em ê bipişkivin (future positive)
em ê nepişkivin (future negative)
em ê pişkivîbin (future perfect positive)
em ê nepişkivîbin (future perfect negative)
hûn ê bipişkivin (future positive)
hûn ê nepişkivin (future negative)
hûn ê pişkivîbin (future perfect positive)
hûn ê nepişkivîbin (future perfect negative)
ew ê bipişkivin (future positive)
ew ê nepişkivin (future negative)
ew ê pişkivîbin (future perfect positive)
ew ê nepişkivîbin (future perfect negative)
ez pişkivîme (perfect positive)
ez nepişkivîme (perfect negative)
ez pişkivîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nepişkivîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu pişkiviyî (perfect positive)
tu nepişkiviyî (perfect negative)
tu pişkivîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nepişkivîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew pişkiviye (perfect positive)
ew nepişkiviye (perfect negative)
ew pişkivîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nepişkivîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em pişkivîne (perfect positive)
em nepişkivîne (perfect negative)
em pişkivîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nepişkivîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn pişkivîne (perfect positive)
hûn nepişkivîne (perfect negative)
hûn pişkivîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nepişkivîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew pişkivîne (perfect positive)
ew nepişkivîne (perfect negative)
ew pişkivîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nepişkivîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bipişkivim (present subjunctive positive)
(bila) ez nepişkivim (present subjunctive negative)
(bila) ez pişkivîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nepişkivîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bipişkivî (present subjunctive positive)
(bila) tu nepişkivî (present subjunctive negative)
(bila) tu pişkivîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nepişkivîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipişkive (present subjunctive positive)
(bila) ew nepişkive (present subjunctive negative)
(bila) ew pişkivîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nepişkivîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bipişkivin (present subjunctive positive)
(bila) em nepişkivin (present subjunctive negative)
(bila) em pişkivîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nepişkivîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bipişkivin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nepişkivin (present subjunctive negative)
(bila) hûn pişkivîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nepişkivîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bipişkivin (present subjunctive positive)
(bila) ew nepişkivin (present subjunctive negative)
(bila) ew pişkivîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nepişkivîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bipişkiviyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nepişkiviyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez pişkivîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nepişkivîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bipişkiviyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nepişkiviyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu pişkivîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nepişkivîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bipişkiviyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nepişkiviyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew pişkivîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nepişkivîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bipişkiviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nepişkiviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em pişkivîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nepişkivîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bipişkiviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nepişkiviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn pişkivîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nepişkivîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bipişkiviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nepişkiviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew pişkivîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nepişkivîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bipişkiviyama (present conditional positive)
ez ê nepişkiviyama (present conditional negative)
ez ê pişkivîbûma (preterite conditional positive)
ez ê nepişkivîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bipişkiviyayî (present conditional positive)
tu yê nepişkiviyayî (present conditional negative)
tu yê pişkivîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nepişkivîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bipişkiviyaya (present conditional positive)
ew ê nepişkiviyaya (present conditional negative)
ew ê pişkivîbûya (preterite conditional positive)
ew ê nepişkivîbûya (preterite conditional negative)
em ê bipişkiviyana (present conditional positive)
em ê nepişkiviyana (present conditional negative)
em ê pişkivîbûna (preterite conditional positive)
em ê nepişkivîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bipişkiviyana (present conditional positive)
hûn ê nepişkiviyana (present conditional negative)
hûn ê pişkivîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê nepişkivîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bipişkiviyana (present conditional positive)
ew ê nepişkiviyana (present conditional negative)
ew ê pişkivîbûna (preterite conditional positive)
ew ê nepişkivîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bipişkive (imperative present positive)
(tu) nepişkive (imperative present negative)
(hûn) bipişkivin (imperative present positive)
(hûn) nepişkivin (imperative present negative)
bişkivîn
pişkaftin
pişkêv
pişkiftin
pişkiv
fitiqîn
bişkurrîn

ipa: /pɪʃkɪˈviːn/

hyphenation: piş·ki·vîn


era

audio: LL-Q5146 (por)-JnpoJuwan-era.wav


hevzayend

glosses: Mirovên ku ji mirovên zayendên xwe re ji aliye zayendî û hîsîtî hez dikin.

text: Buttigieg yekemîn kesê hevzayend ê nav Demokratan e jî ku dixwaze serokatiya mezintirîn zilhêza cîhanê bike.

ref: Rêbaz Elî, Homoseksuelek bo şûna Trump https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/opinion/10122019 arşîv, rudaw.net, 2019

text: Mela balê kişand ser pisrgirêkên hevzayendên misilman.

ref: Melayê hevzayend: Gere mizgeftên dostê hevzayendan bên vekirin https://web.archive.org/https://rojname.com/3615341 arşîv, rojname.com, 2018

text: Ti astengî nikare me paş bixe. Bêdeng nemîne û biqîre ku hevzayend ji hene!

ref: Mem Botanî, Karbidestên Tirk Destûr Neda Meşa Rûmetê https://web.archive.org/https://www.dengeamerika.com/a/lgbti_stenbol/4463143.html arşîv, dengeamerika.com, 2018

etymology_text: Ji hev + zayend.


galeyan

glosses: coş, şahî, xiroş, zewq, keyf, bezm, xiroşme, govend, dawet

text: Yeşîm Salkim bi serdanekê çû bajarê Agirîyê û da zîtirkan. Xanimê di Stadyûma Lutfî Yigenoglû de konserek da û bi Kurdî got:“Ez ji we hez dikim“. Bi vê gotina Kurdî re, temaşevan hatin galeyanê û wek hespên serxweşhefsar berdan û dan çargavê.

ref: Lotikxane.com, 7/2009


çargav

text: Yeşîm Salkim bi serdanekê çû bajarê Agirîyê û da zîtirkan. Xanimê di Stadyûma Lutfî Yigenoglû de konserek da û bi Kurdî got:“Ez ji we hez dikim“. Bi vê gotina Kurdî re, temaşevan hatingaleyanê û wek hespên serxweş hefsar berdan û dan çargavê.

forms:
çargavî
çargavkî
çarnelkî

etymology_text: Ji çar + gav.


tê derxistin

glosses: şitirîn, texmîn kirin, ji ber xwe ve gotin, derc kirin, fam kirin, tê gihiştin, kifş kirin, pê hesîn

glosses: mezandin, pêşbînî kirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: تێ دهرخستن

etymology_text: Ji tê + derxistin.

υποθέσει

roman: ypothései

ipa: /teː dɛɾxɪsˈtɪn/

hyphenation: tê der·xis·tin


gula hesretê

glosses: zaferan, hanek, sefran, riwekek biharatder e

text: Welatê gula hesretê Mezopotamya, Îran û Hindistan e. Ji wan deveran derbasî welatên din bûye û niha li welatên wek Spanya, Fransa welatên Balqanan û hinek welatên derya spî jî çandinîya wê tê kirin. Dîroka wê bi esehî ne kivş e. Tiştê tê zanîn, Papyros Ebers dibêje: “ Berî zayînê bi 1600 salan ji alîyê Misrîyan de jibo derman û tamxweşkirinê dihat xebitandin û ew jî ji Sumerîyan hîn bûne”. Heke wusa be, Sumerî jî beşek ji Gûtî û Hûrrîyan in ku ew jî bapîrên me Kurdan in.

ref: Bavê Jîndar, Lotikxane.com, 7/2009

etymology_text: gul + -a + hesret + -ê

шафран

roman: šafran

کیسر

roman: kesar


hanek

glosses: zaferan, gula hesretê, sefran, riwekek biharatder e

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


klînîk

glosses:
dermangeh, nexweşxane, xestexane
(bi taybetî yên biçûk yên ku nexweş lê nayên nivandin / razandin)

text: Prof. Dr. Îbrahîm Gokçek dibêje: Li klînîkên zangîngehan lêkolîn li ser (zaferanê) nehatine kirin. Lewma di rêza giyayên derman de, ji pileya (dereca) duyan tê hesibandin.

etymology_text: Bi rêya fransî clinique yan îngilîzî clinic, ji yûnaniya kevn κλίνη (klínē) (nivîn, text).

درمانگاه

roman: darmangah

מרפאה

roman: mirpaa

клиника

roman: klinika


dermangeh

glosses:
klînîk, nexweşxane, xestexane
(bi taybetî yên biçûk yên ku nexweş lê nayên nivandin / razandin)

forms: dermanxane

etymology_text: Ji derman + -geh

ipa: /dɛɾmɑːnˈɡɛh/

hyphenation: der·man·geh


kêbirk

glosses:
pêşbazî, pêşbirk, hevrikî, berebezî, berêkane, hawirkanî, riberiz, kêbirk, milmilane, dijberî, reqabet, misabiqe, sîbaq,
yariya yan karê ku du yan zêdetir kes dikin daku diyar bibe ka kîjan zîrektir e

etymology_text: kê + birin - -in + -k


qeştandin

glosses: qewirandin, qewitandin, dûr xistin, derxistin, sirgûn kirin

text: Ji ber ku Cizîra Botan li ber xwe da, ewî vî bajarî kavil kir. Dû caran bajarê Cizîrê van dijminên dîn û har qewirandin. Cara sêyem artêşên taybet ya Şah Simaîl ji Hemedan’ê hatine alîkariya Mihemed Xan Ustaçlu. Dîsa lehengên Botan’ê dijmin qeştandin û nehiştin ku ev dever bikevê destê wan. Ji Mesîhî û Muslumanan 50 hezar kes qetilkirin û welatê merdemêran wêran kirin. (Jêder: K.Burkay-Kurtler ve Kürdistan Tarihi)

ref: Şakir Epözdemir: Berî Şerê Çildêranê Rewşa Kurdan, Rudaw.net, 7/2009

glosses: derkirin, dûr kirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
diqeştînim (present)
diqeştînî (present)
diqeştîne (present)
diqeştînin (present)
biqeştîne (imperative singular)
biqeştînin (imperative plural)
qeştand (past)
qeştand (past)
qeştand (past)
qeştand (past)
–qeştîn– (root present)
–qeştand– (root past)
ez diqeştînim (indicative present positive)
ez naqeştînim (indicative present negative)
min qeştand (indicative past positive)
min neqeştand (indicative past negative)
tu diqeştînî (indicative present positive)
tu naqeştînî (indicative present negative)
te qeştand (indicative past positive)
te neqeştand (indicative past negative)
ew diqeştîne (indicative present positive)
ew naqeştîne (indicative present negative)
wê/wî qeştand (indicative past positive)
wê/wî neqeştand (indicative past negative)
em diqeştînin (indicative present positive)
em naqeştînin (indicative present negative)
me qeştand (indicative past positive)
me neqeştand (indicative past negative)
hûn diqeştînin (indicative present positive)
hûn naqeştînin (indicative present negative)
we qeştand (indicative past positive)
we neqeştand (indicative past negative)
ew diqeştînin (indicative present positive)
ew naqeştînin (indicative present negative)
wan qeştand (indicative past positive)
wan neqeştand (indicative past negative)
min diqeştand (imperfect positive)
min nediqeştand (imperfect negative)
min qeştandibû (positive)
min neqeştandibû (negative)
te diqeştand (imperfect positive)
te nediqeştand (imperfect negative)
te qeştandibû (positive)
te neqeştandibû (negative)
wê/wî diqeştand (imperfect positive)
wê/wî nediqeştand (imperfect negative)
wê/wî qeştandibû (positive)
wê/wî neqeştandibû (negative)
me diqeştand (imperfect positive)
me nediqeştand (imperfect negative)
me qeştandibû (positive)
me neqeştandibû (negative)
we diqeştand (imperfect positive)
we nediqeştand (imperfect negative)
we qeştandibû (positive)
we neqeştandibû (negative)
wan diqeştand (imperfect positive)
wan nediqeştand (imperfect negative)
wan qeştandibû (positive)
wan neqeştandibû (negative)
ez ê biqeştînim (future positive)
ez ê neqeştînim (future negative)
minê qeştandibe (future perfect positive)
minê neqeştandibe (future perfect negative)
tu yê biqeştînî (future positive)
tu yê neqeştînî (future negative)
teyê qeştandibe (future perfect positive)
teyê neqeştandibe (future perfect negative)
ew ê biqeştîne (future positive)
ew ê neqeştîne (future negative)
wê/wîyê qeştandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neqeştandibe (future perfect negative)
em ê biqeştînin (future positive)
em ê neqeştînin (future negative)
meyê qeştandibe (future perfect positive)
meyê neqeştandibe (future perfect negative)
hûn ê biqeştînin (future positive)
hûn ê neqeştînin (future negative)
weyê qeştandibe (future perfect positive)
weyê neqeştandibe (future perfect negative)
ew ê biqeştînin (future positive)
ew ê neqeştînin (future negative)
wanê qeştandibe (future perfect positive)
wanê neqeştandibe (future perfect negative)
min qeştandiye (perfect positive)
min neqeştandiye (perfect negative)
min qeştandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neqeştandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te qeştandiye (perfect positive)
te neqeştandiye (perfect negative)
te qeştandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neqeştandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî qeştandiye (perfect positive)
wê/wî neqeştandiye (perfect negative)
wê/wî qeştandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neqeştandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me qeştandiye (perfect positive)
me neqeştandiye (perfect negative)
me qeştandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neqeştandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we qeştandiye (perfect positive)
we neqeştandiye (perfect negative)
we qeştandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neqeştandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan qeştandiye (perfect positive)
wan neqeştandiye (perfect negative)
wan qeştandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neqeştandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biqeştînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neqeştînim (present subjunctive negative)
(bila) min qeştandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neqeştandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biqeştînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neqeştînî (present subjunctive negative)
(bila) te qeştandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neqeştandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqeştîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neqeştîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî qeştandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqeştandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biqeştînin (present subjunctive positive)
(bila) em neqeştînin (present subjunctive negative)
(bila) me qeştandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neqeştandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biqeştînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neqeştînin (present subjunctive negative)
(bila) we qeştandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neqeştandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqeştînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neqeştînin (present subjunctive negative)
(bila) wan qeştandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neqeştandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biqeştanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neqeştanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min qeştandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neqeştandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biqeştanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neqeştanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te qeştandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neqeştandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biqeştanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqeştanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî qeştandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neqeştandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biqeştanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neqeştanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me qeştandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neqeştandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biqeştanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neqeştanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we qeştandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neqeştandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biqeştanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neqeştanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan qeştandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neqeştandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biqeştanda (present conditional positive)
minê neqeştanda (present conditional negative)
minê qeştandibûya (preterite conditional positive)
minê neqeştandibûya (preterite conditional negative)
teyê biqeştanda (present conditional positive)
teyê neqeştanda (present conditional negative)
teyê qeştandibûya (preterite conditional positive)
teyê neqeştandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biqeştanda (present conditional positive)
wê/wîyê neqeştanda (present conditional negative)
wê/wîyê qeştandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neqeştandibûya (preterite conditional negative)
meyê biqeştanda (present conditional positive)
meyê neqeştanda (present conditional negative)
meyê qeştandibûya (preterite conditional positive)
meyê neqeştandibûya (preterite conditional negative)
weyê biqeştanda (present conditional positive)
weyê neqeştanda (present conditional negative)
weyê qeştandibûya (preterite conditional positive)
weyê neqeştandibûya (preterite conditional negative)
wanê biqeştanda (present conditional positive)
wanê neqeştanda (present conditional negative)
wanê qeştandibûya (preterite conditional positive)
wanê neqeştandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biqeştîne (imperative present positive)
(tu) neqeştîne (imperative present negative)
(hûn) biqeştînin (imperative present positive)
(hûn) neqeştînin (imperative present negative)

εξορίζω

roman: exorízo

ipa: /qɛʃtɑːnˈdɪn/

hyphenation: qeş·tan·din


dewriye

glosses: pager, eskerên yan polîsên ku digerin û derdoran kontrol dikin

glosses: pagerî, karê ku ew esker yan polîs dikin

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî dewr, dor

патруль

roman: patrulʹ


pêlik

glosses:
derence, pêling, nêrdevan, paplûk, pêpelûk, pîk, sêlim,
 cihên ku her yek bi qasî gavekê ji yê din bilindtir yan nizmtir e
 û mirov pê ve dimeşe ta ku ji qatek avahî digihe taqek dî
yan jî ji cihek bilind digihe yekî nizm yan jî berevajî

text: Ji îro pê ve ji bilî malan, li hemû ciyên sergirtî, restorant, bîraxane, kafeterya, taksî jî têde hemû wesaîtên ji bo birin û anîna raya giştî, û li ber dibistan. dersxane, avayinên kultur û civakî, avayiyên ji bo xîzmeta gel û li derdora maçên spor û konseran kişandina cixarê qedexe bû. Her weha pêlik, asansor û korîdorên apartmanan jî dikevin nav vê qedexekirinê.

ref: Netkurd.com, 7/2009

glosses: tirpik, pirik, pile, pêlekan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: pêpik

etymology_text: pê (ling) + li + -k

лестница

roman: lestnica


nêrdevan

glosses: Rêzeya pêlikan ku bi kêrî derketina cihekî an daketina ji cihekî tên, mirov pê digihe cihekî nizmtir an bilindtir.

forms:
merdîwan
mêrdewan
mêrdîwan
nerdîban
nerdîwan
nêrdewan
nêrdevan
nêrdîwan
nêrevan

etymology_text: Hevreh soranî نەردیوان (nerdîwan), ji yan hevreha farisî نردبان (nerdiban), ji نرد (nerd, “qolik, qolkê daran”) + بان (ban, “ban”).


dehliz

glosses:
Dalan, korîdor, nêvko, navbir, bersifk,
salona dirêj û teng ya ku ode li ber hene.

बरामदा

roman: barāmdā

hodnik#Bosnian

roman: hodnik

koridor#Bosnian

roman: koridor

kuloar#Bosnian

roman: kuloar

ipa: /dɛhˈlɪz/


nêvko

glosses:
dalan, dehliz, korîdor, navbir, bersifk,
salona dirêj û teng ya ku ode li ber hene

forms: navko

etymology_text: Ji nêv + -ko.

ردهة

roman: rádha


-ko

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Paşgirek e ku pê hin peyvên nû ji yên heyî tên çêkirin

forms:
-go
-co
-ro


îddianame

glosses:
dozname, dawaname, şikayetname,
nameya ku dozger dide dadgehê û tê de tê îdiakirin ku kesekî yan hin kesan çi tawan kirine û divê ew çawa bên cezakirin

forms: îdianame

etymology_text: Ji îddia + -name.


îdianame

text: Îddîanameya ku ji aliyê serdozgeriya Diyarbekirê ve di derheqê efser Cemal Temîzoz de hatiye amadekirin, dê hin bûyerên kiryarên wan ne diyar ronî bike. Îddîaname 111 rûpel e û pirtir behsa bûyerên di navbera salên 1992-1994an de, ku bi emrê Temizoz ve hatine kirin, dike. Her weha di îddîanameyê de behsa tîma kuştinê ya Temîzöz jî tê kirin.

glosses: îddianame^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: îddianame

etymology_text: Ji îdia + -name.


serdozgerî

glosses: dezgeha serdozgerê/î, daîreya dozgerên dewletê

forms: serdozgêrî

etymology_text: Ji serdozger + -î


rumen

text: Teknîk Dîrektorê tîma Ukrayna Shakhtar Donetskê yê rumen Mircea Lucescu qeyrana dilî derbas kir. Luce [hat] emeliyetkirin.

ref: Diyarname.com, 7/2009

forms: rûmen


rumen

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rumen.wav


serdozger

glosses:
dozgerê dewletê,
kesa/ê ku li ser navê dewletê dozê dijî tawanbarên mezin vedike

text: Serdozgerê Dadgeha Bilind Abdurrahman Yalçinkaya bi hinceta ku DTP li gorî rêz û rêçikên qanûnî yên ji bo partiyên siyasî hatine diyarkirin tevnagere doz li DTP’ê vekir.

ref: Peyamner.com, 11/2007

forms:
serdozgêr
serdozgêrr

etymology_text: Ji ser- + dozger.


mesûn

glosses:
parastî, serbest, azad, hêvişandî, mehfûz, salim, saxlem,
kesa/ê ku nikare bêt darizandin,
kesa/ê ku nabe bêt mehkemekirin

forms:
mesûntir (comparative)
herî mesûn (superlative)
mesûntirîn (superlative)
masûn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


mesûniyet

glosses:
parêzbendî, îmûnîte, hêvişandin, parastin, desttêwernedan, sitirandin,
masûnîtî, mehfûzî, masûnbûn

text: Serdozgeriyê doza rakirina masûniyeta 9 parlamenterên DTP-ê kir.

forms: masûniyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]; mesûn + -iyet


xilasok

text: Gellek ji me gava serpêhatiya evîna Mem û Zînê, Ferhad û Şîrîn, Siyamend û Xecê, Leyla û Mecnûn di pirtûkan de dixwînin, bawer dikin ku ew evîn tenê çîrok in û di rastiya jiyanê de evîna rastîn tine ye. Ji ber ku di serdema îro de evîn û evîndarî bûye wek lîstika zarokan û destpêk û xilasoka wê ne xuya ye, yekcar kes hew baweriyê bi hebûna evîna rasteqîn tîne.

ref: Bêrîvan Al, Lotikxane.com, 7/2009

forms: xelasok

etymology_text: Ji xilas + -ok.


quzilqurt

glosses: jînewerekî biçûk û jehrewî ye ku di nav giyayan de dijî û heywanên ku bêhemd wê bixwin pê dimirin, pelesî

glosses: qurreder, pêmirin, ziqnebût, kerafî, ziqûm

text: Ez 27 salî me û hîn jî nizanim tam û lezîza evînê çawa ye, lo! Ji kerema xwe, kesê kupelûla evînê bi serê wî/wê de rijiyabe, bila ji min re behsa wê quzilqurta evînê bike ji bo ku ez jî bibim xwedî tecrûbe û serpêhatî, babam, waweylê! Gelo evîn ji şorba nîskê xweştir e? Yan wek goştê biraştî ye?

forms:
quzziliqurt
quzzilqurt

etymology_text: Ji quz û qurt anku "quzî daqurtîne!", "li" ji bo an ji ber çi ye nayê zanîn. Bo têkildarkirina daqurtandin ji bo biwêjên vî awayî binêrre ziqûm ku bi erebî wateya daqurtandinê dide. Ne wek ku tê bawerkirin ji zimanekî tirkîkî, ji kızıl (sor) + kurt (kirmik) anku kirmikê sor û jixwe bi tirkî wateyeke nêzîkê wê jî nade. Herwisa ev peyv ne tenê di kurmanciya li Bakurê Kurdistanê de heye, ew heta di soranî û erebiya iraqê de jî peyda dibe. Soranî bi gengazî ji badînî wergirtiye, quzbi piranî bi soranî wek کوز (kuz) e û daqurtandin jî قووتاندن (qûtandin), divê bi soranî bibûya "kuzillqût". Erebî ji kurdî wergirtiye.

ipa: /qʊzɪlˈqʊɾt/


pêmirin

glosses:
tişta/ê ku mirov pê dimire,
tişta/ê ku dikare mirovî bikuje

text: Dil sotin û dilkeseriya jiyanê, kul û kovaniyên jiyanê, kerb û xwîndariya jiyanê, çavsorî û hesûdiya jiyanê, dewlemendî û xizanîya jiyanê, hêvî û daxwazên jiyanê, evînî û hezkirina jiyanê, keser û kulilkên jiyanê, şîn û taziyên jiyanê, kenî û giriyên jiyanê, silh ûmesilhetên jiyanê, xem û xiyalên jiyanê, jehr û ziqqûma jiyanê, mewt û pêmirina jiyanê, serece û taştîkên jiyanê, kezab û qulquleya jiyanê di hindirê xwe de veşêrî.

ref: Silêman Feqiyanî, Yuksekovahaber.com, 7/2009

glosses: qurreder, quzilqurt, ziqnebût, kerafî, ziqûm

forms:
پێمرن
pêmir
pêxwarin

etymology_text: pê- + mirin, ber bêjeya pêxwarin.


pêxwarin

glosses: tişta/ê ku mirov li gel nanî dixwe (bo nimûne: mast û penîr)

forms:
پێخوارن
pêmirin

etymology_text: pê (=bi wê) + xwarin

الإدام

roman: al-ʾidām


spiyatî

glosses:
berhemên ji şîrî,
şîr û mast û penîr û xwarinên din yên ku ji şîrî hatine çêkirin

forms:
سپیاتی
sipiyatî
pêxwarin

etymology_text: Ji spî + -yatî.

молочные продукты

roman: moločnyje produkty

γαλακτοκομικά

roman: galaktokomiká


bo nimûne

glosses: meselen, wek mînak, wek nimûne, me girtî, min girtî

glosses: mînak, mesele, sermeselê^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji bo + nimûne.

например

roman: naprimer

παραδείγματος χάριν

roman: paradeígmatos chárin


wek mînak

glosses: bo nimûne, meselen, wek nimûne, me girtî, min girtî, sermeselê

etymology_text: Ji wek + mînak.

مَثَلًا

roman: maṯalan


malxirab

text: (...) heta ku birçîbûna wan nekeve bîra malxirabekî malê nizanin nan bidin ber dîn û kêmaqilên xwe (...)

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994

forms: malxerab

etymology_text: Ji mal + xirab.


malkembax

text: Kuro tu li xwîne digerî malkembax!

ref: Mustafa Borak: Ferhenga Biwêjan Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2005, r. 629


malkembax

text: Wexta malkambax ê her tiştî bide jibîrkirin?

ref: Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, 2002 r.9

text: Ev berhem, mîna piraniya şanoyên Moliere, dikaribû bibûya trajedî û dawiyên pir malkembax bi xwe re bianîna.

ref: Fawaz Husên: Moliere Nûdem, hj. 22, 1997, r.21

etymology_text: Ji mal + kembax.


internetkafê

glosses:
dikanên ku mirov dikare lê bi pare internetê bi kar bîne
(û qehweyê yan vexwirakên din vexwe)

forms:
netkafê
netcafé
internet kafê
internet café
internetcafé
sîberkafê

etymology_text: Ji îngilîzî Internet café

интернет-кафе

roman: internet-kafe


Fas

text: Erebên Mêrdînê (Mihelmî) bi şev û roj ji înternetkafêyan dernakevin û ha ha li jina nimro-2-3-4-5-6 digerin. Malxeraba tu dibê qey jinek têra wan nake, îcar çav berdidin keç û jinên xelkê jî. Dibêjin Erebên Mêrdînê bi rêya înternetê heta niha 15 jinênFasî anîne ser hewiyê û têra xwe kîr û gunên xwe diteqînin, oxxxxxx kêf kêfa wan e. Lê dibêjin jinên Fasî jî wek agirê cehnemê germ û nerm in haaaaa, li ser bextê etar û çerçiyên Mêrdîne be rebbî.

forms: Burkîna Faso

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Марока

roman: Maróka

মরোক্কো

roman: môrokko

Мароко

roman: Maroko

摩洛哥

roman: móluògē

Марокко

roman: Marokko

މައުރިބު

roman: mauribu

მაროკო

roman: maroḳo

मोरक्को

roman: morakko

ಮೊರಾಕೊ

roman: morāko

मोराको

roman: mōrākō

모로코

roman: moroko

മൊറോക്കൊ

roman: moṟōkko

मोरोक्को

roman: morokko

ماراكەش

roman: marakesh

Мағрибия

roman: Mağribiä

Марокаш

roman: Marokaš

மொரோக்கோ

roman: morōkkō

మొరాకో

roman: morākō

མའེ་ལོ་ཀོ

roman: ma'e lo ko

مراکش

roman: mrākś

מאראקא

roman: maraka

Μαρόκο

roman: Maróko


çet

glosses: suhbetkirina li ser internetê bi rêya nivîsîna peyaman ji hev re

text: Li ser bextê dendikfiroşên bajarê Mêrdînê be, dibêjin Erebên hinek gundên ji derûdora Mêrdînê hema di înternetkafêyan de rûdinên, çaya xwe datînin ber xwe, cîxare li ser cixarê pêdixin, şewk û tora xwe davêjin behra înternetê û dest bi tirr û fisên çetê dikin heta go xanimek têkeveşewk û torra wan. Îcar go jinik ket şewkê, ê Ereb jê re xweş dike, xweş dike, xweş dike heta go Mêrdînê li ber çavê wê dike wek Parîs û Londonê, dike bihuşta rengîn lo. Ê jinika kezîkur jî dest bi lotik û zîtirkan dike û dibê: “Kilîlîlîîîîlîlîlîîî ez ketim bihuşta Xwedê“ û buxçika xwe hazir dike, li kera xwe siwar dibe û ji Fasê berê xwe dide gundên Mêrdînê. Ê helbet dîtin û kirin nabin wek hev. Heta go jinik meselê fêhm dike, hasil digihe Mûsilê û xiyarê mêrkê Ereb doxînê lê diçirvirîne. Êdî masî di şewk û torê de aliqî ye û hew kare jê bifilite.

forms:
çat
chat

etymology_text: Ji îngilîzî chat (“devjenkî, suhbet”).


pişîle

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina پشیلە (pşîle).


xwelîser

text: Ez serê we neêşînim, ez dibêjim heger em Kurdên xwelîliser rê li ber van lotikên bêîman negirin, dê [piştî] çend salên din Mêrdîn ji destê me derkeve û bibe bajarê "qiltû miltû" û dê Ereb qûnê li me biqetînin, elawekîl.

glosses: malwêran, malxirab, malkembax, malikwêran, malikxirab, malikkembax

glosses: reben, ew kesê ji destê wî tiştek nayê û her tim tê binpêkirin

forms:
xwelîsertir (comparative)
herî xwelîser (superlative)
xwelîsertirîn (superlative)
xweliser
xwelîbiser
xwelîliser
xolîser
xolîbiser
xolîliser
xulîser
xulîbiser
xulîliser

etymology_text: Ji xwelî + ser.

word: person upon whose family calamity has fallen


qiltû miltû

forms:
qultû miltû
şildim bildim

etymology_text: Ji gotina erebî qultû (min got)