arasta

glosses: arasta (li çarçiyan beşa esnafen ku eynî karî dikin)


aratmak

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: xwezî pê anîn, xwezî pê bûn, bi bîr xistin

text: bana o günleri aratıyorsun


araya girmek

text: karı kocanın arasına girdiler

text: araya girip küskünleri barıştırdılar

text: bayram araya girdi, işinizi bitiremedim


araya koymak

glosses: (yek) kirin navê, (yek) xistin dewrê, (yek) xistin navê


araya soğukluk girmek

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: dilsarî ketin nava (wan),dilsarî ketin navberê


arayı açmak

glosses: mesafe kirin nava xwe, mesafe xistin nava xwe


arayı soğutmak

glosses: ji hev sar bûn, dilsarî ketin nava (wan), ji hev çûn


arayı yapmak

glosses: nava (wan) çêkirin, nava (wan) xweş kirin, (wan) li hev anîn

glosses: nava xwe û (yekî) çekilin, nava xwe û (yekî) xweş kirin


arayıcı

pos: noun

pos_title: Navdêr

text: altın arayıcısı

text: gümrük arayıcısı


arayıp soranı bulunmamak

glosses: kes û kû sê (yekî) tune bûn, bêkes û kûs, bêkes û bêxweyî, bêxwey û xwedan: arayıp soranı olmayan bir hasta=nexweşekî bêkes û kûs


arayıp sormak

glosses: li halê (yekî) pirsîn, bi ser (yekî) de çûn, lê bûn xweyî


araz

text: bu hastalığın arazı


araçsızlık

glosses: bêamrazî, bênavgînî, bêamûrî, bêwesîtetî


araştırıcı

glosses: lêgerîner, lêkolîner, lêkoler, lê ger, vekolîner

text: araştırıcı gözlerle baktı


araştırıcılık

glosses: lêgerî, lêgerînerî, lêkolînerî, lêkolerî, lêgerî, vekolînerî


araştırılmak

glosses: lê hatin geran, lê hatin kolandin, hatin vekolandin


araştırmak

text: odayı iyice araştırdım, ama aradığımı bulamadım

glosses: lê gerîn, lê pirsîn (lêgerîna ji bo e seyîkirina tiştekî)

glosses: lê gerîn, lê kolîn, lê kolandin, vekolandin, gerderî kirin

text: dili bilimsel yoldan araştırmak lazım

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-araştırmak.wav


arda

glosses: nîşan (kelemê ku ji bo nîşanê di erdê de hatiye kutandin)


ardak

glosses: şemsî, şewibî, şeridî, dara şemsî, ardik


ardı arası kesilmemek

glosses: atle nekirin, atlebûn tune bûn]], venekirin

text: bir kaç gündür yağmurun ardı arası kesilmedi


ardı ardına

text: ardı ardına bir sürü şikâyet sıraladı


ardılmak

glosses: xwe kureve kirin (yekî) , xwe avêtin pişta (yekî)

glosses: raselitîn (yekî), pêşkarî (yekî) bûn, museletî (yekî) bûn

glosses: bela xwe tê dan, bela xwe di (yekî) dan, berisîn (yekî)


ardına düşmek

glosses: bi dû (yekî, tiştekî) ketin, bi pey (yekî, tiştekî) ketin, li dû/pey (tiştekî, kesekî) bûn


ardına kadar açık

text: kapımız sana her zaman ardına kadar açık


word: ardında yüz köpek havlayan kurt, kurt sayılmaz

glosses: serê ku serî jê nebehicin bila ew serî qet tune be


ardından atlı kovalamak

glosses: kulê dan ser (yekî) (Decal li dû/pey (yekî) bûn

text: nedir bu telâşın, sanki arkanda atlı kovalıyor?


ardından sapan taşı yetişmez

glosses: Guhartoyeke ardından sapan taşı yetişememek.


ardını bırakmamak

glosses: dûvika (yekî) bernedan, ji dû ne qetîn, ji pey (yekî) neqetîn


ardını kesmek

glosses: pêşiya (tiştekî) girtin, pêşî jê stendin, paşiya (tiştekî) neqedîn


ardiye

glosses: embar, depo, antrepo (ji bo malên ticarî)

glosses: erdiye (heqê ku jialên ticarî tê stendin)


ardiyeci

glosses: kesê ku embar, depo, antrepo dide şixulandin


ardıç

glosses: hevrist, hevris, hevrêz, hêrviz kuşu boqije (zoolojî)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ardıç.wav


arganot

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: arganot, ajaleke ku dişibe ahtapotê (Argonauta argo) (zoolojî)


argaç

glosses: avo, ridê (di dezgehê tevnê de benê berwarkî)


argın

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: westiyayî, westandî, reht, betilî, betilandî, bêtehb, jar


argınlık

glosses: westiyayîbûn, westandîbûn, rehtbûn, betilîbûn, betilandîbûn, bêtehbî, jarî


argıt

glosses: textikê ku bi dafika darîn ve hatiye girêdan, ji bo girtina kewan


argon

glosses: Elementeke kîmyayî ye ku hejmara wê ya atomîk 18 û sembola wî Ar.

etymology_text: Ji îngilîzî argon

арго́н

roman: arhón

арго́н

roman: argón

氬

roman: yà

أَرْجُون

roman: ʾarjūn

أَرْجُون

roman: ʔargūn

أَرْغُون

roman: ʾarḡūn

արգոն

roman: argon

آرگون

roman: ârgon

არგონი

roman: argoni

아르곤

roman: areugon

ആർഗോൺ

roman: ārgōṇ

ஆர்கன்

roman: ārkaṉ

អាកុង

roman: aakong

αργό

roman: argó


argon

audio: LL-Q14196 (afr)-Oesjaar-argon.wav


argon

audio: LL-Q8752 (eus)-Xabier Cañas-argon.wav


argon

audio: LL-Q9056 (ces)-HondaCivic175-argon.wav


argon

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-argon.wav


argon

glosses: argon; elementeke kîmyayî ye ku hejmara wê ya atomîk 18 û sembola wî Ar


argon

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-argon.wav


argon

audio: LL-Q9027 (swe)-Moonhouse-argon.wav


argon

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-argon.wav


arı

glosses: mêş, moz, mêşhingiv, heng, s moza hingiv (Apis mellifica) (zoolojî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arı.wav


arı dalağı

glosses: şanê hingiv, nanika hingiv, kilora hingiv


arı gibi

glosses: (kesê) çibik, jêhatî, çeleng, merkemotê kulê


arı kovanı

glosses: kewar, kewara mêşan, gurbe, pilûre, xêlêfk


arı kovanı gibi işlemek

glosses: (cihek) wekî mêşan zehîdan, ximexima (cihekî) bûn


arıcı

glosses: mêşvan, mêşok (kesê ku mêşan xwedî dike)


arifane

glosses: civîna ku xurekên wê bi pişkdarî hatiye temînkirin


arife

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arife.wav


arıkçı

glosses: cihvedêr (kesê ku erxan vedide, cihan çêdike)


arılaştırmak

glosses: xwerû kirin, saf kirin, zelandin, zelilandin


arılık

glosses: dinbaşk, mêşevank, mêşîldank, cihê kewaran, cihê mêşan (cihê ku kewa ran mêşan lê datînin)


arına dokunmak

glosses: li telê (yekî) ketin, li zora (yekî) çûn


arınma

glosses: xwerû bûn, zelilîn, zelîn, cincilîn, xalîbûn


arınmak

glosses: xwerû bûn, zelilîn, zelîn, cincilîn, xalî bûn


aristokrasi

glosses: zadeganî, aristokrasî (rêvebe riya di destê çîna zadeganan de)


arıtım

glosses: daweran, parzan, palan (safkirina petrol, rûn û hwd)


arıtma

glosses: dawerîn, parzîn, palîn, safkirin, rafînaj


arıtmak

glosses: parzinandin, palandin, saf kirin, xwerû kirin, cincilandin


aritmetik

glosses: arîtmetîk (tiştê ku xweserî arîtmetîkê ye)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-aritmetik.wav


aritmi

glosses: arîtmî (bêpergalî û newekheviya hilavêtina dil)


arız olmak

text: bu dertler ondan arız oldu


ariza

glosses: erîze (name an jî daxwaznameya ku ji meqamekî bilind re tê pêşkêşkirin)


arıza

glosses: arîze (navê pişkdar ê bemol û diyezê) (mûzîk)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arıza.wav


arızalanmak

glosses: teribîn, xera bûn, arîze kirin, gospe kirin


arızalı

glosses: terabe, xerabe, arîzedar, arîzekirî, nesaz


arış

glosses: zirîh (pîvana ji enîşkê heta sarê tili yan)


arka

text: evin arkası

text: çocuğun arkası ağırıyor

text: masalın arkası

glosses: pişt (tiştê ku gava mirov rûdine pişta xwe didê)

text: sandalyenin arkası

text: arkasındaki elbiseler pek eskiydi

text: evin arka bahçesi

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arka.wav


arka arka

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: berepaş, paşpê ya li dûv hev, li pey hev, şelîpan


arka bulmak

glosses: ji xwe re pişt dîtin, ji xwe re piştevan dîtin


arka sokak

glosses: kuçeya paş, kuçeya di pileya dudu yan de ye û li şahrêyê vedibe


arka yere gelmemek

glosses: pişta (yekî) dananîn erdê, pişta (yekî) saxlem bûn, pişta (yekî) nehatin danîn


arka çıkmak

glosses: jê re bûn pişt, avêtin pişta (yekî), piştevaniya (yekî) kirin, piştgiriya (yekî) kirin, pişt dan (yekî), xwe dan pişta (yekî)


arkada bırakmak

glosses: (tiştek) li dû xwe hîştin, ji (tiştekî) bi dûr ketin

glosses: li pey xwe hîştin, li dû xwe hîştin (ji bo demê)

text: uyandığımızda günün üçte birini arkada bırakmıştık

glosses: li pey xwe hîştin, li dû xwe hiştin (li gorî ke sê mirî, li dinyayê hîştin)

text: üç evlâdını arkada bırakıp göçüp gitti


arkada kalmak

glosses: li paş man, li dû man (bi pêş ve neçûn, jê nebihurîn)


arkadan

text: arkasından onu övdü


arkadan arkaya

text: arkadan arkaya hakkımızda bir şeyler söylüyordu


arkadan söylemek

glosses: paşpenî ji (yekî) qise kirin, paşpenî jê xeber dan, paşgotiniya (yekî) kirin, xeyba (yekî) kirin


arkadan vurmak

glosses: bi binî de pê vedan, bi dostanî pê vedan, bi dostanî pê re kirin


arkadaş değil arka taşı

glosses: hevalê zerarok (hevalê ku zirara wî heye kara wî ji hevalê wî re tune ye)


arkadaşlık

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arkadaşlık.wav


arkadaşlık etmek

glosses: hevaltî kirin, hogirtî kirin (ji bo pevrebûnê)


arkaik

glosses: arkîk (di hunerê ci wan de tiştê ji serdema klasîk maye)


arkaizm

glosses: arkaîzm (gotin û biwêjên ku ji zimanê devkî û niviskî ketine)

glosses: arkaîzm (taybetî û teşeya avahiyeke kevn ku ji serdemeke kevn maye)

etymology_text: Ji fransî archaïsme.


arkalanmak

glosses: hatin piştvanîkirin, hatin piştgirîkirin


arkalık

glosses: berpal, pal pişt (cihê ku mirov pişta xwe dispêrê)


arkaplan

glosses: Rûerd (Di komputergeriyê de ji bo wêne an jî rengê di binê tiştekî de êRengê rûyê erdê, wêneya rûyê erdê an jî wêneya sermaseya komputerm)


arkası kesilmek

glosses: bi dawî bûn, dawiya (tiştekî) hatin, xeritîn


arkası olmamak

glosses: pişta (yekî) tune bûn, piştevanê (yekî) tune bûn


arkası pek

glosses: pişta (yekî) qewî ye, pişta (yekî) saxlem e


arkası sıra

text: neden arkamız sıra geldiler anlayamadım?


arkası yufka

glosses: gava ku xwarineke xweş tê xwarin, ji bo tunebûna xwarineke din tê gotin

glosses: li hemberî ser mayê xwe baş nenixumandin


arkasına bakmadan gitmek

glosses: li pey xwe nenihêrtin û çûn, li dû xwe mezê nekirin û çûn, li dû xwe nebûn xweyî


arkasına düşmek

glosses: ji dû (yekî) neqetîn, ji pey (yekî) neqetîn


arkasında dolaşmak

glosses: li dû (yekî) gerîn, li dora (yekî) çûn û hatin


arkasında yumurta küfesi yok ya!

glosses: Guhartoyeke arkasında yumurta küfesi yok ya.


arkasını dayamak

glosses: pişta xwe dan (yekî), bi (yekî) bizivîn, bi pişta (yekî) bizivîn, bi pişta (yekî) kirin, pişt bi (yekî) rast bûn


arkasından koşmak

glosses: li dû (yekî) çûn û hatin, bi dora (yekî) ketin

glosses: li dora (yekî) dan çeqlebaskan, li dora (yekî) çûn û hatin


arkasından sürüklemek

glosses: dan dû xwe, bi dû xwe re kaş kirin, li pey xwe kişandin


arkaya bırakmak

glosses: ji par re avêtin, avêtin paş, li paş xistin


arkaya kalmak

glosses: li pa şiyê man, ji par re hatin, ji par re man


arkaç

glosses: guher (li çiyê devera ku heywan lê dikin mexelê)


arktik

glosses: arktîk (tiştê ku bi cemsera bakur ve têkildar e)


arlanmaz

glosses: berxweneketî, şermnekir, bêşerm, bêfedî, bêar


word: arlı arlarından, huysuz huyundan vazgeçmez


arma

glosses: nîşan, arma (ji nîşanên dewlet, xanedan, bajar û hwd)

glosses: arma (hemû taxi men ku ji bo birêveçûna keştiyê xizmetê dikin, mîna direk, xelat, bend û tiştên wisa)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arma.wav


armador

glosses: armador (ostayê ku armayên keştiyê sererast dike)


armatörlük

glosses: armatorî (şixulîne riya keştiyan, dan xebitandina keştiyan)


armağan

text: nobel armağanı

glosses: xelat (berhema zanistî ya ji bo bibîranîna zanyarekî ku di warekî zanistê de xebatên hêja kirin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-armağan.wav


armağan etmek

glosses: diyarî kirin, diyarî (yekî) kirin, xelat kirin


armudiye

glosses: zêrê ku di şeklê armûdê de ye û ji bo nezerê tê pêvekirin


armut top

glosses: goga çermîn a di şeklê hirmiyê de ku boksor pê antreman dikin


armutun iyisini ayılar yer

glosses: petêxa zer para kûsiyan, jina çê jina mêrê xerab e


armutun sapı var, üzümün çöpü var demek

glosses: Guhartoyeke armudun sapı var üzümün çöpü var demek.


armuz

glosses: derz (valahiya ku di kêleka texteyên keştiyan de tê pê)


arnavut ciğeri

glosses: kezeba sorkirî (cîgera ku di taweyê de tê sorkirin)


arnavut kaldırımı

glosses: peyariya berkin (peya rêya ku bi kwvirên gir û hûr û bi awayekî serobero hatiye çêkirin)


aromatik

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aromatik.wav


arpa ektim darı çıktı

glosses: me genim avêt me ceh hilanî, me lolo kir lêlê hat


arpacık

glosses: bûkik, bênav, bitik (pizrika ku di keviya palika çav de dertê)

text: tüfeğin arpacığı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arpacık.wav


arpalama

glosses: nexweşîneke ku di piyên hespan de çê dibe û hesp ji berê nikarin bi hê sanî bi rê de herîn

glosses: bi ceh ketin, bi êm ketin (perçifîna ku ji ber zêdexwarina ceh diqewime)


arpalık

glosses: pere, xurike, kelepûr (kincên ku meh bi meh didin erkedarên olî mîna miftiyan)

glosses: tehsîsata ku didan dê, xwişk, keçên padîşahan

glosses: kes an jî cihê ku jê havilê bêbergîdan tê bidestxistin, arpalix


arpalık yapmak

glosses: bi awayekî dom dar ji cihekê berjewendî bi dest xistin


arsa

glosses: erse, cihê ku ji avayî çêkirinê ra hatiye veqetandin


arsız

audio: LL-Q9292 (aze)-Firuze Nesibli-arsız.wav


arsız

text: arsız çocuk

glosses: bêar (ji bo riwekên ku pir zû zêde dibe)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arsız.wav


arslan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arslan.wav


art arda teker tekere

glosses: paşî (tekere paşî yê ku bisîkletê dide ajotin)


artağan

glosses: bi xêr û bêr, bibereket (tiştê ku zêde dibe)


artezyen

glosses: av han şileyeke din ya bîran ku bi hêza xwe bilind dibe:

text: Waliyê Şirnexê Osman Bilgin diyar kir, li herêma Çiyayê Gabarê ya rezerva petrolê lê hat dîtin, ji bîra artezyen a ekîb li ser dixebitin, petrol derket.

ref: Ji bîra artezyen a li qada petrolê ya li Çiyayê Gabarê hat vekirin petrol derket https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/abor%C3%AE/ji-b%C3%AEra-artezyen-a-li-qada-petrol%C3%AA-ya-li-ciyay%C3%AA-gabar%C3%AA-hat-vekirin-petrol-derket/2906620 arşîv, Aa.com.tr/kk, 5/2023

etymology_text: Ji fransî puits artésien (“bîra artezyen”) ji navê herêma Artois ku bîreke wisa lê hatibû dîtin. Heman peyv wek artesian ketiye îngilîzî jî.

αρτεσιανός

roman: artesianós


artı

glosses: zêdek, pozîtîf [hejmara ku ji sifîrê mezintir e û li berê nîşana (+) heye]

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-artı.wav


artık

text: artık yemek

text: yemek artığı

glosses: bermayî (jêmayê tiştekî ku hatiye xerckirin)

text: artık gelmez

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-artık.wav


artık gün

glosses: roja zedê (ji çar salan ku rojek li meha reşemiyê/sibatê zêde dibe û dibe


artık yıl

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-artık yıl.wav


artımlı

text: artımlı pirinç


artırma

glosses: zêdekirin, buhakirin (li serê zêdekirin)


artırmak

glosses: buha kirin, li ser (yekî) zêde kirin, lê zêde kirin

text: fiyatı artırıp malı aldı

text: kirayı artırdı

text: sen edepsizliği adamakıllı artırdın


artist gibi

glosses: (kesê) bi bejn û bal, bedew û lihevhatî, eynî artîst e


artmak

text: yemek arttı

glosses: (fiyet) zêde bûn, buha bûn, rabûn, hatin serê

text: malın değeri artmış mı?

text: arsanın fiyatı artı

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-artmak.wav


artçı

glosses: dûajo, paşhatî (tevger an jî hunermendê ku rêbazeke raborî berde wam dike)


artçıl

text: artçıl deprem


aryanizm

glosses: Aryanîzm (mezhebeke filehî ku di sedsala IV de ji hêla keşe Arius ve hatiye avakirin û xwedantiya ısa red dike)


arz etmek

glosses: bi giramî ragihandin, dan zanîn, erz kirin


arzuhal gibi

glosses: wekî erzûhalê (ji bo pir dirêji ya tiştekî)


arzulamak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arzulamak.wav


arzulu

glosses: arzûdar, arzûmend, lavakar, minêkar, xwezdar


arşe

glosses: arşe (yaya hesina ku ber bi jor ve cereyanê dide amyarên


arşidük

glosses: nasnavê prensên ku ji malbata împaratoriya Awisturyayê bûn


arşiv

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arşiv.wav


asabiye

glosses: esabiye (beşa nexweşxaneyê ya ku bi nex weşînên tûreyî û esabî re têkildar dibe)


asabiyeci

glosses: tûrenas, pisporê nexweşînên tûreyî, pisporê nexweşînên esabiyê


asabiyet

glosses: hêrsokî, hêrsoyîtî, bêhntengî, tîrakî, firştengî, esabîtî


asabîleşme

glosses: hêrsokîbûn, hêrsoyîbûn, parço kîbûn, tîrakîbûn hêrsbûn, tûrebûn, dilten gîbûn, xulqtengîbûn


asabîleşmek

glosses: hêrsokî bûn, hêrsoyî bûn, parçokî bûn, tîrakî bûn, hêrs bûn, ture bûn, diltengî bûn, xulqtengî bûn


asabîlik

glosses: hêrsokî, hêrsoyîtî, bêhntengî, tîrakî, diltengî, xulqtengî, esabîtî


asal

audio: LL-Q9142 (gle)-Ériugena-asal.wav


asalak

glosses: kurtêlxur, kurtêlxwer, muftexur, mijoxwer, parîxwer (ji bo kesên ku li ser pişta hinekî din dixwe)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-asalak.wav


asalaklık

glosses: kurtêlxwarî, parîxwerî, miftexurî, mijoxwerî


asalet

glosses: torinî, maqûlî, zadeganî, hilawî, resenatî, esalet

glosses: esalet (kesê ku peywirekê hildaye ser xwe, kesê xwediyê wê peywi rê ye, dijraberê wekîlîyê) asaleten

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-asalet.wav


asansör

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-asansör.wav


asap

audio: LL-Q9237 (msa)-Hakimi97-asap.wav


asayiş berkemal

glosses: asayîş berkemal (ji aliyê ewletiyê ve her tişt li cihê xwe ye)


aselbent

glosses: aseibend (xîça ku di hekimtiyê de tê bikaranîn)


asetilen

glosses: asetilen; gazeke bi hidrokarbon e ku roniyek hêzdar û spî jê diçe, bêreng û xwedî bêhneke wekî bêhna sîrê ye


aseton

glosses: aseton (şileyeke fûrîner ku di bişaftina madeyên organîk de tê bikaranîn)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aseton.wav


asgari

glosses: hindiktirîn, herî hindik, kêmtirîn, jêrtirîn

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-asgari.wav


ası

glosses: daleqandin, hilawistin (karê daleqandi nê, hilawestinê)


asıda olmak

glosses: nîvco mayîn, bûn marê nîvkuştî, bûn enan û senan

text: bu iş asıda kalmış


asık suratlı

glosses: mehdtirş, rûgirtî, rûçikgirtî, rûtirş, mirûzkirî, mirûzdayî, mehdekirî, bêsikûm


asıl

text: Belgenin aslını getirin.

text: Yazının aslı resimdir.

text: İnsan aslını inkar etmemeli.

text: Asıl maksat bu değil.

glosses: esil (tiştê ku wesfên xwestî tê de hene)

text: Kabahat asıl bundadır.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-asıl.wav


asıl meseleye gelmek

glosses: hatin ser dabaşa xwe, (mele) devê pitpitkê girtin


asileşmek

glosses: serhildêrî bûn, yaxî bûn, baxî bûn, asî bûn


asıllı

text: ıngiliz asıllı adam


asılmak

glosses: hatin dardekirin, hatin hilawistin, hatin daleqandin

text: çocuk annesinin eteğine asıldı

text: hızla küreklere asıldı

glosses: hatin daleqandin, hatin lidarxistin, hatin îdamkirin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-asılmak.wav


asım takım

glosses: zêr û ziber, xişr, xişrên jinan ku bi xwe ve dikin


asimilasyon

glosses: bişavtin, dirûvandin, şibandin xwe, asimilasyon


asimilasyoncu

glosses: bişavker, bişivîner, asîmileker, asîmilasyonker


asistan

text: doktorun asistanı

glosses: asistan (di hîndekarî ya bilind de merhaleya pêşîn a endamtiya hîndekariyê)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-asistan.wav


asit

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-asit.wav


askarit

glosses: kurm, kurmik, kurmê rûviyan, kurmikê rodiyan


asker gibi

glosses: wekî leşkeran, wekî eskeran (ji bo ke sên sirt û bidîsiplîn)


askerce

text: askerce bir selâm verdi


askere çağrılmak

glosses: gazî (yekî)'yî leşkerîyê kirin, fıtka (yekî) hatin

text: askerliğe çağrılıyorsun


askeri

glosses: leşkerî, eskerî (ji bo tiştê ku xweserî leşkerîyê ye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-askeri.wav


askerlik

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-askerlik.wav


askerîleştirmek

glosses: kirin (malê) leşkerî, kirin (malê) eskeriyê


askı

text: elbise askısı

glosses: bendik (ben dê ji bo daleqandinê ku bi kincan ve ye)

glosses: hilawestek (li nexweşxaneyan ji bo hi lawistina pê û milên şikestî yê nexweşan)

glosses: heweng, taxe, lask, gelbaze, şirît (ji bo hilandina mêwe yan)

glosses: topê qumaş (ku xwediyê xanî ji bo xelasokê li serê xanî dadileqîne da ku ostayê xanî ji xwe re bibe, an jî topê quma şê ku xwediyê dewetê ji xwediyê erebeya ku bûk pê tê peyakirin re, wekî diyarî di hêle)

glosses: ristik, şirît (ku jin zer û ziberan pê ve dikin û dikin stûyê xwe, wekî şirîta zê ran)

glosses: perû, xelat (di dîlanan de diyariyên ku ji layê xizmên bûkê ve pê ve têne kirin)

glosses: xelata ku dengbêj di dema avêtina ber hev de qezenc dikin

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-askı.wav


askıntı olmak

text: kıza askıntı olmuş


asla

glosses: hew, tew, qet, tu car, ji bin, li dinyayê, li qiyametê

text: Bu asla olmaz.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-asla.wav


aslan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aslan.wav


aslan gibi

glosses: mîna şêran, xortê bibejn û bal, lihevhatî


aslan yatağından belli olur

glosses: menêrin li xanim û xatûnan binêrin li tifik û kanûnan


aslanım

glosses: şêro!, bera no! (ji bo denglêkirina li xortan)


aslen

text: aslen Amedli


asli

text: aslî görevimiz


aslı çıkmak

glosses: binê (tiştekî) derketin, rastiya (tiştekî) derketin


aslık

glosses: nezayok, hişkestewr (ji bo jin û heywana mê)


asma biti

glosses: mêşika mêwan, filoksera (Phylloxera vestatrix)


asma bıyığı

text: asma bıyığı


asma köprü

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-asma köprü.wav


asma merdiven

glosses: nêrdevana hilawistî (ku ji ben e û serê wê bi cihekî ve girêdayî ye)


asmak

glosses: daleqandin, hilawistin, hilavistin, aliqandin, darxistin, bi dar de kirin, li dar xistin

text: Elbiseyi kapıya asmış.

glosses: bi xwe de berdan, bi xwe ve daleqandin, bi xwe ve kirin, bi xwe ve danîn, avêtin stûyê xwe

text: Altınları boynuna asmış.

glosses: bi dar de kirin, li dar xistin, berdar kirin, îdam kirin, dara xaçî kirin


aspiratör

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aspiratör.wav


asrı saadet

glosses: esrê saadet, zamane ku Hz Mihemed tê de jiyaye


astar yüzünden pahalı olmak

glosses: Guhartoyeke astarı yüzünden pahalı olmak.


astat

glosses: Elementeke ku nimroya wê ya atomê 85 e. Kurtebêjeya wê At ye.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

аста́т

roman: astát

астати́н

roman: astatín

砹

roman: ài

أَسْتَاتِين

roman: ʾastātīn

աստատ

roman: astat

استاتین

roman: astâtin

ასტატი

roman: asṭaṭi

लावणी

roman: lāvṇī

아스타틴

roman: aseutatin

астатин

roman: astatin

அஸ்தாதைன்

roman: astātaiṉ

អាស្តាត

roman: ʼaastaat

άστατο

roman: ástato

ipa: /ɑːsˈtɑːt/

hyphenation: as·tat


astat

audio: LL-Q9056 (ces)-HondaCivic175-astat.wav


astat

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-astat.wav


astım

glosses: bêhnefişkî, bêhntengî, nefesgiranî, tengnefesî, astim

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-astım.wav


astımlı

glosses: bêhnteng, nefesgiran, tengnefes, bi astim


astırmak

glosses: dan daleqandin, dan hilawistin, dan dardekirin


astığı astık, kestiği kestik

glosses: Guhartoyeke astığı astık kestiği kestik.


astronom

audio: LL-Q9056 (ces)-Pohlpiano-astronom.wav


astronom

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-astronom.wav


astronomik

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-astronomik.wav


astropikal

glosses: astropikal (devera ku nêzî herema tropikal e, lê jê bilindtir e)


at arabası

glosses: gerdêle, parxêl, kirose, birişke, keleske, erdek


at başı beraber gitmek

glosses: wekî terezîyê bûn, bi hev re çûn, ling li ber hev xistin, beran berî hev bûn


at cambazı

glosses: cambazê hespan (ji bo kesê ku hespan di kire)

glosses: cambazê hespan (cambazê ku li sîrkan li ser hespan pêşaniyê dike)


at nalı kadar

glosses: bi qasî nalekî ye (ji bo tişt û miştên ku mirov bi xwe ve dike)


word: at olur, meydan olmaz, meydan olur at olmaz

glosses: hesp heye afir tune ye, afir heye hesp tune ye


at oynatmak

glosses: hesp leyistandin, hesp leystikandin (ji bo siwarê jêhatî ku hesp di bine xwe de dide leyistikandin)

glosses: hesp pê re bezandin, hesp pê re rewiqandin, hesp avêtin ber yekî, taw dan

text: ben onunla at oynatmam

glosses: hespê xwe meydan kirin, hesp rewiqandin (ji bo lebatkirina li gorî xwestin û daxwa za xwe)


at sineği

glosses: qirnî, moza dewaran, mêşa hespan, çîz (Hippobosca equina) (zoolojî)


at taşı

glosses: bazdok, bazdonek, bazber, kevi rê bestan, pê bazdonek, bazdanok, pêbazk


word: at çalındıktan sonra ahırın kapısını kapamak

glosses: Guhartoyeke at çalındıktan sonra ahır kapısını kapamak.


word: at ölür meydan kalır yiğit ölür şanı kalır

glosses: mêr dimire nav dimîne ga dimi re çerm dimîne


ata et, ite ot vermek

glosses: goşt dan hesp, giya dan kûçik, îşekî bêserûqûn kirin, kare berepaşkî kirin


atabek

glosses: atabeg, atabey; bi taybetî di dema Selçûqiyan de wezîrê ku bi perwer dehiya şêxzadeyan ve an jî bi rêveberiya eyaletekê ve erkedar e


atak yapmak

glosses: êrîş kirin, nijde kirin, hemle kirin, pêngav avêtin, çiv dan


ataman

glosses: nasnavê ku berê didan fermandarê Kazakên Rûs


ateist

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ateist.wav


ateizm

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ateizm.wav


ateş olmayan yerden duman çıkmaz

glosses: cihê ku agir lê tune be dû jê hilnayê, agir nebe dûman der nayê, yê ku sîr nexwe bêhn jê nayê, heta ku mirov sîr nexwe bêhn ji devê mirov nayê


ateş almak

text: ateş almaya mı geldin?


ateş açmak

glosses: agir kirin (çek) berdan, lê rêşandin (ji bo çekan)


ateş bacayı sarmak

glosses: agir xweş bûn (ji bo nekariya rê libergirtina bûyerekê)


ateş basmak

glosses: soromoro bûn, mêjiyê (yekî) kelîn, kela (yekî) rabûn


ateş böceği

glosses: gûstêrk, bisbisok, teysok, berqok, şevçira, agirê şevê (Lampyris noctiluca)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ateş böceği.wav


ateş etmek

glosses: agir kirin, (gule) berdan, teqe kirin, bera dan (5)


ateş gibi

glosses: eynî a gir e, sor e (ji bo tiştê pir germ)

glosses: agir e, eynî agirê sor e, eynî afat e (ji bo kesên jê hatî, bikêr û jîr)


ateş gibi yanmak

glosses: wekî agir kelîn, canê (yekî) sincirîn, canê (yekî) kelîn, wekî sotikê agir bûn

text: vücudu ateş gibi yanıyor


ateş kesilmek

glosses: bûn xwê û ketin agir, bûn wekî agir, bûn wekî barûd, agir ji dev rijîn

glosses: bûn wekî agir,bûn afat(ji bo kesê jêhatî yê ku zehfdixebite)


ateş kesmek

glosses: agir birîn, agir qut kirin, agir bestin, agir rawestandin


ateş olsa cürmü kadar yer yakar

glosses: Guhartoyeke ateş olsa cirmi kadar yer yakar.


ateş pahası

glosses: agirê sor e (ji bo pir buhabûna tiştekî)


ateş parçası

glosses: parçeyekî agir e (ji bo kesên livdar, bikêr û jêhatî)

glosses: parçeyekî agir e, parçeyekî Ecem e (ji bo zarokên zehf ne rihet û netebitandî)


ateş püskürmek

glosses: agir ji devê (yekî) rijîn (an jî pekîn), agir ji devê (yekî) çûn, agir ji devê (yekî) barîn, agir jê barîn, agir ji ber çûn, hêrsa (yekî) pê girtin


ateş püskürtmek

glosses: (yek) dan ber telan, li cihê (yekî) şonik kutan


ateş yağdırmak

glosses: agir lê barandin, lê reşandin (ji bo li ser hev li yekî an jî tiştekî teqandina çekan)

glosses: reşandin (yekî), (yek) hetikandin (ji derdorê xwe re gotina gotinên ne xweş)


ateş çıkmak

glosses: agir bi (cihekî) ketin, agir ketin cihekî, agir pê ketin


ateşe tutmak

glosses: kirin ku tîn tê re çûn (ji bo hindik germkirinê)


ateşi çıkmak

glosses: agirê (yekî) zêde bûn, agir jê rijîn, ketin tayê (ji bo zêdebûna pileya têna laşî yê kesê nexweş)


ateşıe oynamak

glosses: bi agir leyîstin (ji bo pêmijûlbû na karekî xeternak)


ateşine yanmak

glosses: di agirê (yekî) de şewitîn bi agirê (yekî) şewitîn (ji bo zirarkirina ji rûyê yekî)


ateşini almak

text: sirkeli bezi alnına koyun, ateşini alır

glosses: agirê (yekî) pîvan (ji bo pîvana pileya germa canê yekî)


ateşkes

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ateşkes.wav


ateşle barut bir yerde durmaz

glosses: agir û barûd li ba hev nabin, agir û barûd li cem hev nabin, agir û pîşo li cem hev nabin


ateşleme

glosses: agir kirin, berdan, lêteqandin (ji bo teqandina çekan)


ateşlemek

glosses: agir kirin, berdan, lê teqandin (ji bo teqandina çekan)

glosses: arandin, sor kirin, fîtik kirin, lê sor kirin

text: sende onu bize karşı ateşliyorsun


ateşlendirme

glosses: geşkirin, lêarandin, lêsorkirin, fîtkirin, sorkirin, coşandin


ateşlendirmek

glosses: geş kirin, lê arandin, lê sor kirin, fît kirin, sor kirin, coşandin


ateşlenmek

glosses: hatin dadan, hatin pêxistin, hatin darandin

glosses: sincirîn, kelîn (ji bo zêdebûna germ û şewata canê mirov)

glosses: sor bûn, tûnd bûn, coşîn, zêde bûn, li hev sor bûn, li hev bûn agir

text: ağızdalaşı gittikçe ateşlendi


ateşler içinde

glosses: di nav agir de ye (ji bo kesê nexweş ê ku canê wî pir dikele)


ateşli

glosses: agirnak, agirdar, agirmend, agirbar (ji bo kes an jî tiştê bi agir c)

glosses: coşdar, pizot, agir, dilalav (ji bo kesên çalak û coşdar)

text: ateşli bir delikanlı

glosses: şorik (kesê ku şehweta wî ya cinsî zêde ye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ateşli.wav


ateşten gömlek

glosses: kirasê ji hesin, karê ku pêkanîna wê pir dijwar e.


ateşçi

text: gemi ateşçisi


atgiller

glosses: famîleya simûçkiyan, familyeya heywanê yeksimî


atik

glosses: çalak, sivik, şipil, çeleng, şek, arpejk, çirp, çapik, cansivik, çipçipok

glosses: kevn, raboriyî (tiştê ku bi dema bere re tekildar e)


atılmak

text: top atıldı

glosses: rapelikîn (yekî), hilperîn (yekî), raperîn (yekî), eriş kirin

text: düşmanın üzerine atıldı

text: köpek hırsıza hemen atıldı

text: ticarete atılmış

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-atılmak.wav


atımcı

glosses: kevanjen, kurinc, pereker, libûjen, livajen, libûdî


atımcılık

glosses: kevanjenî, kurincî, libûjenî, livajenî, perekerî


atın ölümü arpadan olsun

glosses: hema seriyeke ne lazim, hema seriyeke di riya dîn de here


atış

glosses: lê dan, lêxistin, hilavêtin, jendin (mîna lêxis tina dil)


atışma

glosses: devjenî, berisîn, bezîn, gelece, leckirin

text: hiç atışma ben seninle barışmam

glosses: avetina ber hev, bi bendan çûna hev, leckirin (ji bo dengbêjan)


atışmak

glosses: devjenî kirin, berisîn hev, bezîn hev, dan hev, lec kirin, gelece kirin

glosses: avêtin ber hev, dan ber hev, bi bendan çûn hev, lec kirin (ji bo dengbêjan)


atıştırmak

glosses: hepişandin, dan ser hev û xwarin, zûzûka (tiştek) xwarin, avêtin deve xwe

text: bir şeyleri atıştırıp çıktı

glosses: liqimîn, pê qinyat bûn, avêtin ber dile xwe, xwarinek kirin ber dile xwe (gava ku mirov hinek xwarin bixwe da ku dilê mirov nexewire)

text: yemek hazırlanıncaya kadar biraz ekmek peynirle atıştır

text: kar atıştırıyordu


atkı

glosses: stûmal, şalgerdan, gerdanparêz, stûpe (stûmala ku diavejine dora stûyê xwe)

text: kapı atkısı

glosses: ridê, avo, hevo (di tevnê de benê berwarkî)


atkılamak

glosses: avo tê re kirin, avo tê kişandin, ride kirin


atla arpayı dövüştürmek

glosses: dê û ewlad ji hev kirin, berevdanî kirin


atlama

glosses: qevastin, qevizan, qevaz, qevz, firqaz, petrav, qevazdan, hilbehîn, bazdan

glosses: çindikdan, xweavêtin, xwe di ser re avêtin


atlamak

glosses: qevastin, qevizandin, qevaz dan, qevz dan, hilbehîn, behîn, çindik dan, baz dan, gav kirin, gav dan, fîr qaz dan, petrav dan, petrav avêtin, zer kirin

glosses: xwe tê re avêtin, xwe tê re berî xwarê dan

text: pencereden atladı

text: gemiye atlayıp gitmek istiyorum

glosses: di ser re derbas bûn, di ser re qevaz dan

text: birden ona kadar sayarken beşin üstünden atladı

text: birinci sınıftan ikinci sınıfa atladı

glosses: hiciqandin, xwe zer kirin (xwe avêtin ser tiştekî)

text: koyunun üzerine atladı

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-atlamak.wav


atlambaç

glosses: çindê (leystineke zarokan a bi çindikan)


atlandırmak

glosses: li hesp siwar kirin, bi hesp kirin, hesp dan (yekî)


atlanılmak

glosses: xwe avetin, xwe tê werkirin, xwe tê re avêtin

text: ba kadar yükseklikten atlanılmaz


atlanmak

glosses: hatin qevastin, hatin cevazdan, di ser re batin derbasbûn


word: atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz

glosses: biçûk li ba mezinan divê pêdirê jî destdirêjî nekin, biçûk rayê mezinan nakin


atlar tepişir arada eşekler ezilir

glosses: ker û golik li hev dixin, dehşik di nav piyên xwe de dipelixe


atlatılmak

glosses: hatin derbaskirin, jê hatin bihurtin, hatin qevastin, hatin qevazdan


atlatmak

glosses: dan qevastin, dan qevazdan, dan qevizandin, pê dan qevazdan, petrav pê dan avêtin

glosses: jê filitîn, jê xe las bûn, qedandin, jê derbas bûn, bi pişt xistin

text: tehlikeyi atlattık

text: düğünü atlatıp geleceğim

text: yarın gelirim diye atlattı


atletik

text: atletik oyunlar

text: atletik biriydi


atlı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-atlı.wav


atlı karınca

glosses: kurmorî yên keren, cureyekî gêreyên mezin (Fone ra grandi)


atlı prens

text: kız atlı prensini görmüş gidecek


atmaca

text: atmaca avcısı

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-atmaca.wav


atol

glosses:
girê mircanan,
girên li okyanûsan ku avên bimircan di nava wan de hene

etymology_text: Deyn ji îngilîzî atoll ji zimanekî Hindistanê, bo nimûne ji malayalamî അതൊലു (atolu) yan ji divehî އަތޮޅު (atoḷu), ji farisî آبتل (abtel) ji آب (ab) ("av") + ji erebî تل (tel) ("gir, girik, til-")

আবতল

roman: abtôl

атол

roman: atol

環礁

roman: huánjiāo

އަތޮޅު

roman: atoḷu

آبسنگ

roman: âb-sang

ато́лл

roman: atóll

ατόλλη

roman: atólli

ipa: /ɑːˈtoːl/


atom ağırlığı

text: atom bombası


atom sayısı

glosses: hejmara (an jî numareya) atomê, jimareya atomî


atölye

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-atölye.wav


av kuşu

glosses: çûkê nêçî re


av köpeği

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-av köpeği.wav


ava çıkmak

glosses: çûn nêçîrê, derketin nêçîrê, derketin seydê


aval

audio: LL-Q12107 (bre)-Arzhela Aelia-aval.wav


avam

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avam.wav


avam kamarası

glosses: meclîsa parlementerên îngîltereyê, kamereya avaman


avans almak

glosses: pêşinde stendin, hezr stendin, avans stendin


avantür

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avantür.wav


avare

glosses: eware, beredayî, selexane, berade, arode, tortore, kelkût, betal

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avare.wav


avareleşmek

glosses: ewaretî kirin, beredayîtî kirin, tortoretî kirin


avarelik

glosses: ewaretî, beredaytî, arodetî, selexanetî, tortoretî, kelkûtî, betaltî


avarız

glosses: cureyeke baca ku di dema Osmaniyan de ji gel hatiye stendin


avarya

glosses: ziyana ku keştî an jî barê wê di dema rêwîtiyê de dîtiye


avaz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avaz.wav


avazı çıktığı kadar

glosses: heta jê hatin qîr kirin, bi dengekî bilind qîr kirin, qîrîn jê çûn, qîrîn pê ketin


avcı

text: avcı çantası

glosses: nêçîrvan, ravker, seydvan (ji bo ajelên ku di nêçîrkirina ajelan de jêhatî ye)

text: yıldız avcısı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avcı.wav


avcılık etmek

glosses: nêçîrvanî kirin, seydvanî kirin, ravkerî kirin


avdet

glosses: veger, dager, zivirîn, fetilîn, bi paş de hatin


avdet etmek

glosses: vegerîn, dagerîn, zivirîn, fetilîn, bi paş de hatin


avdeti

glosses: avdetî (kesê ku hatiye ser dînî Misilmaniyê; bi taybetî ji bo Cihûyan)


averaj

glosses: (Hejmara) Yê ku bi dabeşandina li ededa yekûn ya halê bi hev ve civandî ya du an zêdetir hejmaran tê peydakirin.

glosses: Ne pir baş û ne jî pir xerab; li cihekî di nîvê hemû yên din di eynî kategoriyê de tê nirxandin.

etymology_text: Ji îngilîzî average.

ipa: /ɑːvɛˈɾɑːʒ/

hyphenation: a·ve·raj


avize

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-avize.wav


avlamak

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-avlamak.wav


avlanmak

glosses: hatin nêçîrkirin, hatin ravkirin, hatin seydkirin

glosses: nêçîr kirin, derketin nêçîrê, derketin seydê

text: Her sene bu ormanda avlanırım.


avokado

glosses: avokado, hirmiyê amerikan (Persea americana)


avrat

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avrat.wav


avrat pazarı

glosses: bazara cariyeyan, di dema be rê de cihê ku cariye lê dihatin firotin

glosses: bazara jinan (cihê ku jin lê tişt miştan di fıroşin)


Avrupai

glosses: ewropî, ewropayî (tiştê ku xweserî Ewrûpayê ye)


Avrupalı

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: ewropî (ji bo kesê ku li Ewropayê dijî an jî kesê ji gelê Ewropayê)


Avrupalı

glosses: ewropî, ewropayî (tiştê ku xweserî Ewropayê ye)


avucunun içi gibi bilmek

glosses: qul bi qul zanîn(ya cihekî), wek kefa destê xwe zanîn, wek navê xwe zanîn


avucunun içine almak

glosses: (yek) li destê xwe pêçan, li ser tiliya xwe zîzikandin, (yek) kirin bin meyeta xwe


avukatlık

glosses: parêzerî, ebûqatî (ji bo pîşeya parêzertiyê)


avunmak

glosses: xema xwe pê revandin, xwe pê mijûl kirin, xwe pê papo kirin, xwe pê aş kirin, pê aş bûn, bêhna xwe pê derxistin

text: dünyadan bezmiş bir halı var, hiç bir şeyle avunamıyor

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-avunmak.wav


avurduna geçmek

glosses: sûretê (yekî) rûniştin (ji bo pir jarbûnê)


avurt

text: avurtları çökmüş


avustralyalı

glosses: Awistralyayî (kesêji gelê Awistrayayê, ji wêrta vî gelî)

glosses: Awistralya yî (kesê ku li Awistralyayê dijî)


avusturyalı

glosses: Awistiryayî (ji bo kesê ku li Awistiryayê dijî)


avutmak

glosses: hedirandin, bêhna (yekî) derxistin, xema (yekî) revandin, xema (yekî) dan jibîrkirin, teselî kirin

text: çocuğu zor bela avuttuk


avuç

text: elin avucu

text: buğdayı avucu ile aldı

glosses: çeng, kulm, qemç (mêjera ku çengek hiltîne)

text: bir avuç pirinç


avuç açmak

glosses: destê xwe vekirin (ji bo parskirin û alîkarî xwestinê)


avuç içi kadar

glosses: biçûçikî, (cihekî) wekî quncikekî, wekî qula gur


ay ay olmak

glosses: ketin cilan, ketin hayzeyan, ketin bênimejiyan, ketin kirasan, kiras hatin, bênî mêjî dîtin


ay aydın, hesap belli

glosses: wekî heyva çardeh şevî ye (ji bo aşkerebû na tiştekî)


ay başı

glosses: hayze, heyz, bênimêjî, kiras, keçxwînî (ji bo ketina cilan a jinan)


ay be ay

text: borcunu ay be ay ödeyecek


ay dede

glosses: heyv (di Tirkî de, di zimanê zarokan de)


ay ışığı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ay ışığı.wav


ay tutulması

glosses: girtina heyvê, hîvgirtin, tarîbûna heyvê, manggîran


ay çiçeği

glosses: gulberojk, gula berberoj, gula berbero, gula berbiro (Helianthus annuus)


ayak atmak

glosses: pê avêtin, ling avêtin, pê û pêgav avêtin

text: ben o odaya ayak atmam

glosses: pê [[pê kirin, pê çûn (cihekî), pê û pêgav avêtin cihekî), ling avêtin (cihekî) (ji bo cara pêşîn çûna cihekî)

text: oraya ayağımı atmış değilim


ayak atmamak

glosses: pê û pêgav neavêtin (cihekî), piyê xwe ne avêtin (cihekî), piyê xwe bi (cihekî) nekirin


ayak ayak

glosses: pile bi pile, derece bi derece, pêpelûk bi pêpelûk


ayak ayak üstüne atmak

glosses: pê avê tin ser hev, ling avêtin ser hev û din


ayak basmak

glosses: pê [[pê kirin, pê avêtin (cihekî), ling pê kirin (ji bo hê nû gihîştina cihekî)


ayak basmamak

text: kız hiç evimize ayak basmıyor


ayak bağı

text: bu çocuk bana ayak bağı oluyor


ayak bileği

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayak bileği.wav


ayak değiştirmek

glosses: pê guhartin, ling guhartin (ji bo dema talîmê ku her kes piyên xwe wekî hev biavêje)


ayak diremek

glosses: ji kirt û nîva xwe nehatin xwarê, ji ya xwe nehatin xwarê, pê dan erdê, ling dan erdê, pê kirin erdê, pêdarî kirin, pîkolî kirin


ayak divanı

glosses: di dema Osmaniyan de, di rewşa neasayî de cîvina li ser piyan a bi lez û bez


ayak kirası

glosses: heq, heqê ku mirov di ge rewa keda (yekî) de didê


ayak makinesi

glosses: ma kîneya piyan, makineya ku bi piyan dişi xule


ayak sürümek

glosses: manî kirin (bêdilê an jî bêama dê xwe hêdî hêdî karekî kirin)

glosses: manî kirin, pîkolî kirin (ji bo kesi ku bêamadê xwe hatiye şandin cihekî)


ayak tedavisi

glosses: tedawiya li ser piyan (bêyî ku nexweş bikeve nav cihan)


ayak teri

glosses: heq (heqê ku didin kese ku ji bo xizmetê hatiye şandin cihekî)


ayak ucu

text: yatağın ayak ucu


ayak uydurmak

glosses: pi yê xwe lê anîn (ji bo piyê xwe li piyên he valên xwe anîn)

glosses: çûn ser kurm û kirasê (yekî), cihê piyên xwe kirin, hatin ser kurm û kirasê (yekî)


ayak yapmak

glosses: dek û dolap li (yekî) gerandin, dek û dolab li (yekî) kirin, fend û fût li (yekî) kirin


ayak yolu

glosses: pêgeh, daşir, avrêj, qedemgeh, destavrêj


ayak yoluna çıkmak

glosses: derketin desta vê, dest li doxîna xwe xistin, dest li doxînê xistin


ayakkabı çevirmek

glosses: sol rast kirin (ji bo rastkirina pêlavên mêvanan)

glosses: sola (yekî) danîn (bi hin lebatan nîşandana xwestina çûna mêvan)


ayakkabıcı

glosses: solker, pêlavker (ê ku sol û pêlavan çêdike)

glosses: soldirû, soldûz, goşkar, pînedûz, solbend, soldir, pînedir (ê ku solan tamîr dike)


ayakkabıcılık

glosses: soldûzî, goşkarî, soldirûtî, pînedûzî, solbendî, soldirî, pînedirî


ayakkabılık

glosses: tiştên ku bi kêrî çêkirina solan tê mîna kosele û çerm


ayaklandırmak

glosses: raperandin, hilperandin, rakirin ser piyan, rakirin ser lingan)


ayaklanma

glosses: serhildan, raperin, serxwerabûn, liberrabûn, îsyan (ji bo ra bûna li ber dewletê)


ayaklanmak

glosses: bi ser piyan ketin, bi ser lingan ketin, bi piyan ketin (ji bo zarokan ku êdî dest bi meşê dikin)

glosses: rabûn ser xwe, li ser xwe gerîn (ji bo nexweşan ku êdî dikarin bi piyên xwe bigerin)

glosses: raperin, hilperin, serî rakirin, serî hildan, li ber rabûn, ser xwe rabûn, îsyan kirin, lê rabûn, rabûn, serhildan kirin


ayaklar altına almak

glosses: kirin nav dest û piyan, xistin nav dest û lingan, dan nav pi yên (lingên) xwe, avêtin nav dest û piyan

text: şerefini, namusunu ayaklar altına aldı


ayakları dolaşmak

glosses: piyên (yekî) li hev ketin, kabokên (yekî) li hev ketin


ayakları geri geri gitmek

glosses: piyên (yekî) pê re nehatin, lingên (yekî) pê re neçûn


ayakları yere değmemek

glosses: perê (yekî) hebin wê bifirin, ji kê fan kirin bifirin


ayaklarına kapanmak

glosses: kûzî lingê (piyên) yekî bûn, xwe avêtin nav dest û piyên (yekî)


ayaklarına kara sular inmek

glosses: piyên (yekî) av daniştin, piyên (yekî) qerimîn, çokên (yekî) êşîn (ji bo mana zêde li ser lingan)


ayaklarını sürümek

glosses: piyên xwe bi xwe re kaş kirin, lingên xwe bi xwe re kaş kirin (ji bo di rê de meşîna bi dijwari)


ayaklarını yerden kesmek

glosses: ji rê filitîn (ji bo siwarbûna li erebe yekê)


ayaklarının ucuna basmak

glosses: li ser pêçiyan çûn, li ser pêçiyên pi yên xwe çûn


ayaklı

glosses: bi piyan, bi lingan (makîneya ku bi lingan di şixule)


ayaklı kütüphane

glosses: kesê pir zana, ku dikare bersivê bide gelek pirsan


ayakta

glosses: li piyan, li ser piyan, ji piyan, li ser lingan, şipya

text: kahvelerimizi ayakta içtik

glosses: li ser piyan, li ser lingan, li piyan (ji bo rewşa heyecan û eceleyê)


ayakta kalmak

glosses: li piyan man, li ser piyan man, ji piyan man, li ser lingan man

glosses: li ser pi yên xwe man, li ser lingên xwe man (ji bo kesê ku nakeve erdê)


ayakta tutmak

glosses: (tiştek) li piyan hiştin, (tiştek) li ser piyan hîştin, (tiştek) li ser lingan hiştin

text: kuruluşu biz ayakta tuttuk


ayakta uyumak

glosses: ji ser piyan de ketin, ji piyan de ketin, ji hal de ketin


ayaktan

glosses: li ser piyan, bi saxîtî (ji bo heywana sax)

text: ayaktan satış


ayakçak

glosses: nêrdevan, derence, sêlim, paplûk, pêpelûk

glosses: pêkên (an jî darên) ku zarok û canbaz dikin piyên xwe û pê li serê digerin


ayakçın

glosses: gurê, gurd (di tevnê de darê ku pê tê serê)


ayan

glosses: rewşa seqayî (baran û berf û ba û ewr û sarma û germa yan yek yan hin ji wan)

etymology_text: Belkî ji erebî أَيَّامٍۢ (eyyam).


ayarcı

glosses: eyarkar (erkedarê ku alavên pîvandinê yên esnafan kontrol dike)


ayarlamak

text: saati radyoya göre ayarla

text: makine bozuktu ayarladı

glosses: li hev eyar kirin, li hev keys kirin, li hev anîn

text: işlerimi ayarlasam sinemaya gideceğim

glosses: eyar kirin, sererast kirin (ji bo xapandinê)

text: kızı bir ayarlayabilsem

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayarlamak.wav


ayarlanmak

glosses: hatin eyarkirin, hatin rastkirin, hatin duristkirin


ayarlatmak

glosses: dan eyarkirin, dan rastkirin, dan duristkirin


ayarlı

glosses: bieyar, eyarkirî, rastkirî, sazkirî (ji bo saet û makîneyan)


ayarsız

glosses: bêeyar, nesaz, saznekirî, neyarkirî (ji bo makîne û tiştên nola wan)

glosses: bê hawa (ji bo kesên ne li qeys û qiyasekekî)


ayartmak

text: o kızı ayarttı

glosses: terişandin, ketin binê (yekî), ketin bin (yekî), ketin binçengê (yekî)

text: ben çalıştığım yerden memnundum, o beni ayarttı


ayaz

glosses: hişkesayî, zeber, qerisok (ji bo hewa û şevê)


ayaz kesmek

glosses: serma lê xistin, sir û seqem lê xistin (an jî lê dan)


ayaz vurmak

glosses: sir lê xistin, sir û seqem lê dan, serma lê xistin (an jî) lê dan (ji bo zebze û mêweyan) (hava)


ayazda kalmak

glosses: li ber sir û seqemê man, li ber sermayê man

glosses: cihê beredayî sekinîn (an jî man) (argo)


ayazlamak

glosses: serma lê xistin, sir û seqem lê dan, seqem li (yekî) xistin, seqemî bûn


ayazlanmak

text: su ayazlanmış


ayazlatmak

glosses: li ber sire] li ber seqemê hiştin, dan ber sir û seqemê


ayazma

glosses: kanî an jî karêza ku ji hêla Rûman ve pîroz tê qebûlkirin


ayağa düşmek

glosses: mezin ketine kewarê, biçûk rabûne hawa rê, mezin çûne ber tirê daşikan, biçûk rabûne xeber didin


ayağa kaldırmak

glosses: rakirin ser piyan (an jî rakirin ser lingan)


ayağa kalkmak

glosses: rabûn ser piyan, rabûn ser lingan, bi ser piyan ketin, bi ser lingan ketin, çûn piyan

glosses: rabûn ser xwe, rabûn piyan (ji bo başbûna nexweşan)

glosses: ji ber (yekî) rabûn, rabûn ser xwe, rabûn piyan (ji bo girami yê ji ber yekî rabûna ser lingan)


ayağı alışmak

glosses: rêçik (yekî) hînî (cihekî) bûn, rêçika xwe kirin (cihekî)


ayağı dolaşmak

glosses: (ayakları dolaşmak) piyê (yekî) li hev ketin, kabokên (yekî) li hev ketin, piyê (yekî) li hev çûn û hatin


ayağı yerden kesilmek

glosses: pê ji rê xelas kirin, pê ji rê filitandin (ji bo xelasbûna ji çûna bi peyatî)


ayağı yürüten baştır

glosses: ê ku mirovan li hev dide keys kirin sere mirov e, serî bajarê mirov e


ayağına alamamak

glosses: nikaribûna leqandina pê (ji ber êş an jî tevi zandinê)

glosses: tebatî nehatin (yekî) (ji bo ke sê ku rêçika wî ketiye cihekî û bêyî çûna wê derê nikaribe biqedîne)


ayağına bağ olmak

glosses: piyê (yekî) kirin qeydê, (yek) dan girêdan

text: ayaklarına bağ olmuşum, benden ötürü bir yere gidemiyorlar


ayağına dolanmak

text: çocuk ayağıma dolanmış, iş yapamıyorum


ayağına düşmek

glosses: xwe avêtin ser dest û piyên (yekî), xwe avêtin xaret û xîretên (yekî)


ayağına gelmek

glosses: (kêmayî ji xwe re hesi bandin û) çûn cem (yekî), çûn mala (yekî)

text: kısmetimiz ayağımıza geldi


ayağına geçirmek

text: aceleyle elbiselerini ayağına geçirip gitti


ayağına kapanmak

glosses: kolî piyê (yekî) bûn, çûn dest û piyên (yekî) (ji bo lavahîkirina ji yekî)

glosses: kolî piyê (yekî) bûn, çûn dest û piyên (yekî) (ji bo bexşandinê ku mirov ji yekî lavayî bike)


word: ayağına sıcak su mu, soğuk su mu dökelim?

glosses: Guhartoyeke ayağına sıcak su mu dökelim soğuk su mu?.


ayağına çağırmak

glosses: kaşî ber piyê xwe kirin, kişandin ba xwe


ayağına çelme takmak

glosses: bi dostanî (yek) xistin, (yek) şihitandin, (yek) lepikandin


ayağına üşenmemek

glosses: pê nedan binê xwe (kesê bêyî ku bêhna xwe bide dixebite)


word: ayağında donu yok, fesleğen ister başına

glosses: Guhartoyeke ayağında donu yok başına fesleğen ister.


ayağını altına almak

glosses: piyên xwe dan binê xwe, piyên xwe kirin binê xwe


ayağını denk almak

glosses: piyên xwe bi denk avêtin, piyê xwe bi hindaze avêtin


ayağını giymek

glosses: sola xwe kirin piyê xwe, sola xwe li xwe kirin, piyê (lingê) xwe li pêlava xwe dan


ayağını kaydırmak

glosses: piyê (yekî) şemitandin, lingê (yekî) şemitandin, binê piyê (yekî) sabûn kirin


ayağını kesmek

glosses: piyê xwe ji (cihekî) kirin, piyê xwe ji (cihekî) birin, riya xwe ji (cihekî) girtin

glosses: piyê (yekî) ji (cihekî) kirin, piyê (yekî) ji (cihekî) birin


ayağını sürümek

glosses: manî kirin (ji bo kirina karî lê bêamadê xwe)

glosses: piyê xwe pê kirin (ji bo ku êdî hew were cihekî)

glosses: piyê xwe bi (cihekî) xistin (ji bo wê baweriyê ku ew kes were û dê yên din jî li dû bên)

glosses: çîmik di hev dan (ji bo kesen li ber mirinê)


ayağını tek almak

glosses: roke bi pîve hêja, hişê xwe dan serê xwe (ayakkabı)


ayağının altına almak

glosses: (yek) avêtin nav dest û piyê xwe, (yek) avêtin nav pihînan, (yek) avêtin nav lingên xwe, (yek) dan ber pihînan, (yek) girtin bin lingan


ayağının altında

glosses: (ayaklar altında) (cihek) jê ve xonê bûn wekî eynîk, (cihek) ji (yekî) re xuya bûn

text: tepeye çıktığında köy ayağın altında


ayağının altını öpeyim

glosses: ez bêm bin piyê (an jî piyên) te, ez bêm bin lingê (an jî


ayağının bastığı yerde ot bitmez

glosses: cihê ku rêça (yekî) bike yê giya lê hêşîn nabe (ji bo kesên bêyom)


ayağının bağını çözmek

glosses: sola ku ji piyê (yekî) re nebûn avêtin, jina xwe berdan

glosses: xwe jê filitandin, xwe jê xelas kirin (ji bo dawîanîna têkiliyekê)


ayağının pabucunu başına giymek

glosses: çavê xwe girtin û deste xwe pelandin (ji bo ke sekî ku bi yeka ne li hingûvê xwe re bizewice)

glosses: anîna kesekî nehêja ji bo meqamekî bilind


ayağının tozu ile

glosses: baş bêhna xwe ne dan, qene bêhna xwe venedan

text: eve döndüğü gün ayağının tozu ile bize geldi


aydemir

glosses: cureyek tevşo ye, ku devê wî mîna kevanê ye


aydın

text: aydın bir oda

glosses: zelal, fesîh (ji bo gotin an jî nivîsa ku mirov bi hêsanî jê seh dike)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aydın.wav


aydınlanmak

glosses: serwext bûn, rewşen bûn, ronî bûn, ronîdar bûn

text: bu konuda yeterince aydınlandım


aydınlatıcı

glosses: serwext ker (kesê ku der barê mijarê de agahiyeke ter dide)


aydınlatılmak

glosses: hatin ronîkirin, hatin rona yîkirin, hatin ronakkirin, hatin ronîdarki rin


aydınlatmak

glosses: ronî kirin, ronak kirin, ronîdar kirin, ronayî kirin (ji bo ronîkirina cihekî tarî)

text: sağ olsun beni sinema konusunda aydınlattı


aydınlık

text: aydınlık bir yer

text: aydınlık bir söz

glosses: paqij, saxlem (ji bo kesên ku xerabî li dorê nîn e)

glosses: qulik, kûlek (qulika xanî, qulika ronî ye, ku di nava xanî de vedikin ku her alî bibe ronî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aydınlık.wav


aygın baygın

glosses: bêpertav, bêqudûm, jihaldeketî, westiyayî


aygır

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aygır.wav


aygır gibi

glosses: eynî belgîr e, wekî belgî rekî (ji bo kesên terpase, gir û xurt)


ayı gibi

glosses: wekî hirçekî (ji bo girbûn û qirasebûnê)

glosses: eynî hirç e, wekî hirçan e (ji bo kesê bê fehm)


ayı görmeden bayram etme

glosses: hê dûrî avê yî te xwe hildaye, hîn negihaye ber çêm xwe dişemirîne, hê hesp tune, afir çêdike


ayı yavrusu ile oynuyor

glosses: eynî şabûna hirçê ye (ji bo kesen mezin ku gava bi zarokên piçûk re şa dibin, hezra destê xwe nakin wan diêşî nin)


ayı üzümü

glosses: tiriyê maran (Arbutus uva ursi) (botanîk)


ayıbını yüzüne vurmak

glosses: kêmasiya (yekî) dan ruyî (yekî), eyba (yekî) dan rû yê (yekî),qisûra (yekî) dan rûyî (yekî), eybikên (yekî) dan rûyê (yekî)


ayıboğan

glosses: kerxenîq, devdeve (ji bo kesê tirtire û bêpîr)


ayıcı

glosses: hirçvan (kesê ku hirçan dide reqi sandin û jêanê xwe derdixe)


ayık

glosses: li ser hişê xwe (ji bo kesê serxweş ku bi hişê xwe ve hatibe)


ayıklama

glosses: jibartin, vebijartin, wejartin, çeqilandin, neqandin


ayıklamak

glosses: jibartin, vebijartin, neqandin, çeqilandin, hilçimandin

text: pirinci ayıkladı

glosses: dêrandin, hildêrandin (dan ber bayê û dêrandin)

glosses: neqandin, jibartin (ji karekî neqandina kesê bêkar û avêtina wî)

text: ayıkla pirincin taşını!


ayıklanmak

glosses: hatin jibartin, hatin neqandin, hatin dêrandin, hatin hilçimandin


ayıklatmak

glosses: dan bijartin, dan neqandin, dan hilçemandin, dan dêrandin


ayıkmak

glosses: bi hişê xwe ve hatin, hatin ser hişê xwe, hatin hemdê xwe, hişê (yekî) hatin serê (yekî)


ayılıp bayılmak

glosses: ji kêfan ji bîr ve çûn, hingî jê hez dike ji bîr ve diçe

glosses: dikira xwe bixwara, hêrsa (yekî) rabûn û rûniştin


ayılmak

glosses: bi hişê xwe ve hatin, hatin ser hişê xwe, hatin ser hemdê xwe, bi ser hemdê xwe ve hatin, hişê (yekî) hatin serê (yekî), bi xwe ve hatin, bi hemdê xwe ve hatin (ji bo Kese ku xeriqiye, serxweş bûye)

glosses: hişê (yekî) hatin serê (yekî) (ji bo kesê ku lê biqewime û hêja rastiyê bibîne)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayılmak.wav


ayıltı

glosses: gêjiktî (êşa serî ya ku ji ber alkolê çê bûye)


ayıltmak

glosses: (yek) anîn ser hişê (wî), (yek) bi hişê (wî) ve anîn


ayın ondördü gibi

glosses: wekî heyva çardehşevî ye (ji bo jin û keçi kên bedew)


word: ayının kırk türküsü var, kırkıda ahlat üstüne

glosses: Guhartoyeke ayının kırk türküsü var hepsi de ahlat üstüne.


ayıp

text: ayıp söz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayıp.wav


ayıplama

glosses: lomekirin, lewmekirin, lêgirtin, eyibandin


ayıplamak

glosses: lome kirin, lewme kirin, lê girtin, eyibandin, şermezar kirin, kirin eyb


ayıplanmak

glosses: lê hatin girtin, hatin lomekirin, hatin eyibandin


ayıptır söylenmesi

text: ayıptır söylenmesi, ama size karşı kötü konuştu

text: ayıptır söylenmesi, akşamleyin et yedik


ayıraç

glosses: serdersik, bêtbêtik, veqetînek, qetînek, miyar


ayırıcı

text: renk ayırıcı aygıt


ayırım yapmak

glosses: cûdayî kirin, ferqî kirin, meyî û heml kirin


ayırım yaratmak

glosses: dubendî kirin nava (tiştekî), cudayî kirin nava (tiştekî)

text: aramızda ayırım yaratıyorsunuz


ayırma

glosses: cudakirin, ciyawazkirin, cihêkirin, qetandin, raqetandin, veqetandin


ayırmak

text: elmayı dörde ayırdı

glosses: hilanîn, jê hilanîn (ji tevahiyekê hi lanîna parçeyekê)

text: çocuklara pastadan biraz ayırdım

glosses: qetandin, veqetandin, raqetandin, cuda kirin, cihê kirin (bi astengekê, ji hevkirina cihekî)

text: bahçeyi telle ayırmışlar

glosses: ji hev kirin, veqetandin, cihê kirin (ji bo jevdûrxistina tiştekî)

glosses: cihê kirin, ciyawaz kirin, ji hev kifş kirin, jê ferq kirin (ji bo têgihîştina çawaniya tiştekî)

text: iyiyi kötüden ayırmak

text: kitab için resimler ayırdım

glosses: jê kirin, jê veqetandin, cuda kirin (ji bo xerakirina li hevkirina di navbera du kes an jî çend ke san de)

text: kadını kocasından ayırdılar

glosses: ferqî xistin (an jî kirin) nava () , cudahî kirin nava ()

text: çocuklarımı birbirinden ayırmam

text: bu odayı çocuklara ayıracağız

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayırmak.wav


ayırt edilmek

glosses: hatin vawêrkirin, ji hev hatin cudakirin, ji hev hatin qetandin, ji hev hatin veqetandin


ayırt etmek

glosses: vawêr kirin, ji hev cuda kirin, ji hev derxistin, ji hev veqetandin, ji hev qetandin, ji hev cihê kirin, ji hev kirin der, ji hev nas kirin


ayırtmak

glosses: dan vawêrkirin, ji hev dan cihêki rin, ji hev dan qetandin, ji hev dan veqetandin, ji hev dan cudakirin


ayıya kaval çalmak

glosses: wekî tu ji vî (dîwar an jî kevirî) re bibêjî (ji bo kesê nefehma, fehmkor tê gotin)


ayıyı vurmadan postunu satmak

glosses: te hîna av nedîtiye te xwe hil daye, hesp tune tu afiran çêdikî


aykırı

text: ana yola aykırı küçük bir kasaba


aylak

glosses: toranî, tor tortore, tor û bor, terxan, eware, kojan, beredayî

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aylak.wav


aylakçı

glosses: terxan, toran, eware (karkerê ku karekî wî yê timî nîn e)


aylanmak

glosses: li dorê gerîn, li dora (tiştekî) çûn û hatin


aylı

text: yeşil aylı bayrak


aylık

glosses: mehane, mehanî, mehî, heyvane, mehiye, meaş

glosses: mehî (tiştê ku bi qa sî mehekê dom dike an jî di mehekê de çê dibe)

text: aylık kazanç

text: aylık toplantı

text: aylık dergi

text: üç aylık çocuk

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-aylık.wav


aylık bağlamak

glosses: (yek) kirin xwedî meaş, (yek) kirin xwey mehane


aylıklı

glosses: mehanîgir, mehanedar, meaşgir, xwedîmeaş


aylıkçı

glosses: kesê ku ji bilî mehmiziya wî tu hatina wî nîn e


ayna taşı

glosses: lewheya kevir (ku li avahî û tiştên wisa tê bicihkirin)


aynacı

glosses: neynikfiroş, mirêkfiroş, awênefiroş, hêlîfiroş, eynefiroş

glosses: neynikker, mirêkker, hêlîker, awêneker (ê ku eynikan çêdike)


aynalı

glosses: eynedar, mirêkdar, bieyne, bimi rêk, bihêlî, biawêne, bineynik

text: aynalı dolap


aynasız

glosses: bêeyne, bêmirêk, bêneynik, bê xodîk, bêhêlî, bêawêne

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aynasız.wav


aynasızlık

glosses: bêeynetî, bêmirêkî, bêhêlîtî, bêneynikî, bêeynikî, bêawênetî, bêxodîkî


aynı

text: bu kalem sizinkisinin aynısı

glosses: eynî (ji bo tiştê ku di navbera wan de cudayî nîn e)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-aynı.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aynı.wav


aynı ağzı kullanmak

text: siz hepiniz aynı ağzı kullanıyorsunuz


ayni hak

glosses: mafên yekî yên li ser mal û mulkên ku kesek dikare li hemberî her kesi biparêze


aynı telden çalmak

text: bakıyorum da aynı telden çalıyorsunuz


aynı yola çıkmak

glosses: bi ku de ajotin eynî rê bûn, bi ku de biavêjî weqî çar tuxt e


aynı yolun yolcusu

text: baban bu yoldan gitti, sen de aynı yolun yolcususun


aynı zamanda

glosses: di heman katî de, di eynî demê (zemanî) de, di heman demê de


ayniyat

glosses: eşyayê ku bi hêsanî dikare bê hilgirtin û xerckirin


ayol

glosses: kemê, kurê, keçê (bi giştî jin di çaxê denglêkirinê de bi kar tinin)


ayran ağızlı

glosses: dev biav, devbigilêz (ji bo kesê xirexav û gêjo kî)


ayranı kabarmak

glosses: dewê (yekî) kişkişîn, dewê (yekî) pişpişîn (ji bo hêrs bûnê)

glosses: hilê (yekî) rabûn, hilê xwe dan ser milê xwe (ji bo kesê ku bi awayekî zê de hesta wî ya cinsî rabûye)


ayranı yok içmeye, atla gider sıçmaya

glosses: Guhartoyeke ayranı yok içmeye, tahtırevanla gider sıçmaya.


word: ayranı yok içmeye, tahtırevanla gider sıçmaya

glosses: Guhartoyeke ayranı yok içmeğe atla gider biçmeğe.


ayranım budur, yarısı sudur

glosses: li hesabê we bê neyê ev e (kesê ku karekî serobero kiribe, gava rexne lê tê girtin dibêje)


ayraç

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayraç.wav


ayrı ayrı

text: ayrı ayrı işleri var

text: çocuklar için ayrı ayrı oyuncak aldı

glosses: cihê cihê, cuda cuda (ji bo her yekê bi awayekî cuda)

text: yemeklerin tadına ayrı ayrı baktı


ayrı basım

glosses: cudaçapî (bi giştî nivîseke zanistî ku di kovarekê de hatiye çapkirin, ji nû ve çapkirina wê ya wekî broşür)


ayrı düşmek

text: düşüncelerimiz ayrı düştü


ayrı seçi yapmak

glosses: ferqî xistin nava wan, meyî kirin nava (wan)


ayrı tutmak

glosses: yek ji yên din cihê kirin, hişma (yekî) kirin, meyla (yekî) li ser (yekî) bûn


ayrıca

text: dewlet sanayinin gelişmesi için tedbirler alır, ayrıca destekler

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayrıca.wav


ayrıcalık

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayrıcalık.wav


ayrılık

glosses: cihêtî, cudayî (ji bo rewşa ji hev cihêbûnê)

text: ayrılık ölümün yarısıdır

glosses: cudayî, cihêtî, ciyawazî (ji bo nelihevkirina raman, nêrin û hestan di navbera kesan de)


ayrılış

glosses: qetîn, veqetîn (ji bo kar û awayê qetîn û veqetînê)


ayrılışmak

glosses: ji hev veqetîn, ji hev cuda bûn, ji hev cihê bûn


ayrılmak

glosses: hatin cihêkirin, hatin veqetandin, hatin cudakirin

text: yanındaki adamdan ayrılıp bize geldi

glosses: cihê bûn (ji bo dev ji hev berdana jin û mêr)

text: kocasından ayrıldı

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ayrılmak.wav


ayrılmazlık

glosses: jevneqetîn, jevveneqetîn, jevcudanebûn, jevcihênebûn


ayrım

glosses: veqetîn, qetîn, ciyawazî, cihêbûn, cudabûn

glosses: ferq (ferqa ku karakterên cure û cinsan jev diqetîne)


ayrımsamak

glosses: pê derxistin, tê derxistin, tê anîn der, ferq kirin


ayrıntı

glosses: kitkit, kitekit, kitkite, çingil, teferûat, tefsîlat

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayrıntı.wav


ayrıntılı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayrıntılı.wav


aysar

glosses: hîvoyî (ji bo kesê ku xûyê wî li gorî heyvê baş û xerab dibe)

glosses: bêqerar (kesê ku sibeh û êvara wî ne yek e)


aysberg

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aysberg.wav


aysfild

glosses: aysfîld (qada cemedê ku li hêrêmên cemsaran bi qeşagirtina ava deryayê tê pê)


aysız

glosses: bêheyv (şeva an jî esmanê sayî ku bi roniya stêrkan e)


aytışmak

glosses: galegal kirin, gengeşî kirin, nîqaş kirin, xirecir kirin


ayva

glosses: bihok, dara biyokê, dara bihê (Cydonia vulgaris)

glosses: biyok, bihok, bih, behê, bîvok, bîh (ji bo mêweya vê dare)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayva.wav


ayva tüyü

glosses: mûzerik, pûrtzerik (kesê ku pûrtika canê mirov a hûrik û zerî kî)


ayvalık

glosses: erdê bihokan (devera ku lê darê biyokan lê pir in)


ayyuk

glosses: di nav koma stêrkan de stêra herî birsok ku li hêla bakur a dinyayê tê dîtin


ayyuka çıkmak

glosses: erd û esman pê hesîn, li her derê belav bûn (ji bo paşgotiniyan)


ayça

glosses: heyvik û stêrka li ser serê sancax û dîrekan


az bulmak

glosses: hindik dîtin, qîma xwe pê neanîn, pê qayîl nebûn


az değil!

text: sen de az değilsin, muziplikte üstüne yoktur


az günün adamı olmamak

glosses: (yek) ne mêre kî hindik bûn (ji bo kesê ku pir dinya dîtiye, jiyaye û xwedî tecrübe ye)


az kaldı

glosses: hema mabû, hindik mabû, pir nemabû, wextî

text: Az kalsın araba çarpıyordu.


az olsun öz olsun

glosses: bila hindik be lê rindik be, bila zirav û dirêj be lê ne qut û qalind be


az sonra

glosses: qederek bi şûn de, qasek bi şûn de, weşek bi şûn de, kêliyek bi şûn de, bîskek bi şûn de


az çok

text: az çok bunu sana verdi


aza çoğa bakmamak

glosses: li pirî û hindikiyê nenihêrtin, li kêmî û zêdehiyê nenihêrtin


azadlı

glosses: azakirî, azabûyî, azadkirî (ji bo kole û cariyeyan)


azadlık

glosses: kole û cariyeya ku wextê azadkirina wan hatiye


azalma

glosses: kêmbûn, sistbûn (ji bo kêmbûna jan û êşê)


azaltma

glosses: kêmkirin, sistkirin (ji bo kêmkirina jan û êşê)


azamet satmak

glosses: meznatî kirin, quretî kirin, kuşpenetî kirin


azamî

glosses: zêdetirîn, pirtirîn, bilindtirîn, berzetirîn, bêhtirîn, ezamî, maksîmûm


azap vermek

glosses: êşandin, ezibandin, zerandin, ezab dan (yekî)

glosses: leşkerê mîrekan ku di dema Osmaniyan de di stolan de dihatin wezîfe darkirin


azap çekmek

glosses: ezab kişandin, ezab dîtin (ji bo li axire tê)


azar işitmek

text: senin yüzünden azar işitmek istemiyorum


azarlamak

glosses: azirandin, azar dan, berê xwe dan (yekî), li irzê (yekî) ketin, irzê (yekî) şikandin, pê re xeyî dîn, tekdir kirin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-azarlamak.wav


azarlanmak

glosses: hatin azirandin, hatin azardan, hatin tekdîrkirin, pê re hatin xeyîdandin, li irzê (yekî) ketin


azat

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-azat.wav


azat etmek

glosses: azad kirin, serbest kirin, serbest berdan


azdırılmak

glosses: hatin harkirin, hatin bitirkirin, hatin daberisandin


azdırma

glosses: harkirin, bitirkirin, dijwarkirin, daberisandin


azdırmak

text: merhem yarayı azdırdı

text: taş atarak köpeği azdırdı

text: yüz verip çocukları azdırmışlar

text: arkadaşları çocuğu azdırdılar


azgınlaşma

glosses: harbûn, bitirbûn, hêçbûn, dijwar bûn, azirîn, daberizîn

glosses: harbûn, şorî kîbûn, hêçhilorîbûn, gewîbûn, axuzîbûn, terxîçîbûn, xelenêrîbûn


azgınlaşmak

glosses: har bûn, bitir bûn, hêç bûn, dijwar bûn, azirîn, daberizîn

glosses: şorikî bûn, har bûn, hêçhilorî bûn, gewî bûn, axuzî bûn, terxîçî bûn, xelenêrî bûn (ji bo kesê ku daxwaziyê wî/wê yê cinsî zêde dibe)


azgınlık

glosses: şorikî, avlorikî, hêçeloritî, axuzîtî, terxîçîtî, xelenêrîtî


azı

glosses: diranê kursî, diranê paşiyê, diranê axriyê


azı dişi

glosses: diranê kursî, diranê paşî, diranê axriyê


azı çoğa saymak

glosses: Me hindikiyê te bi pirî qebûl kir, me bi sere xwe qebûl e, me bi temamî qebûl e


azıcık

glosses: piç, piçek, piçik, piçiçek, çîçik, çîçikek, piçikok, pirtîkek, lîçik, kirtikek, çenek, çenik, hindikek, hevkî

text: azıcık ekmek ver bana

glosses: bîstikek, qasek, hinek, qederek, weşek, dilopek (ji bo demê), hevkî

text: azıcık buraya gelir misin?


azıcık aşım kaygısız başım

glosses: bila dilê min rihet be, bila loqeq nanê ziwa be


azık

glosses: derxur, debare, tûşe, tiwîşû, zewade, azox

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-azık.wav


azıklı

glosses: nanda (kesê ku zikê hêjar û belengazan têr dike)


azıklık

glosses: zewade (xwarin morina ku ji bo zewadeyê hatiye amadekirin)


azim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-azim.wav


azımsamak

glosses: kêm dîtin, hindik dîtin, pê qayîl nebûn, qîma xwe pê neanin, dilê (yekî) di ber re nehatin


azıtma

glosses: daberisandin, berizandin, harkirin, bitirkirin


azıtmak

glosses: daberisandin, berizandin, har kirin, bitir kirin, hêç kirin, hêçhilorî kirin

text: sen yine azıttın


aziz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aziz.wav


azizi

glosses: hêjayê ber dilê (yekî), şîrînê ber dilê ()


azizlik

glosses: xoşewîstî, delalî, berdilî, delalîk, ezîzî


azışmak

glosses: sor bûn, zêde bûn, germ bûn, li hev germ bûn, li hev sor bûn

text: savaş azıştı


azletmek

glosses: ezl kirin, ji wezîfeyê kirin, ji erkê kişandin


azma

glosses: axuzî (ji bo boxe û gamêşan) durehî, melez


azmak

glosses: har bûn, bitir bûn, hêç bûn, daberizîn, ji sere xwe derketin, ji destê xwe çûn

text: çocuklar azdı

text: nehir azmış

glosses: har bûn, dijwar bûn (ji bo lêçêrîna birînê li ten û canê mirov)

glosses: şorikî bûn, har bûn, hêçhilorî bûn, hilorî bûn, agir ketin (yekî) (ji bo kesê ku xwestin û hestên wî/wê yê cinsî radibin)

glosses: demikîn (ji bo cil û coran ku renge wan zerikî dibe û hew spî dibin)

text: katır, atla eşekten azmış bir hayvandır

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-azmak.wav


azmettirmek

glosses: pê dan kirin, yek) ezmî kirina (tiştekî) kirin


aznavur

glosses: terpase, xedar, zalim (aznavûr, li Melazgirê navê kelekê ye û navdar e)


azot

glosses: Madeyê kîmyayî yê bi kurteya N û bi hejmara atomî 7 û giraniya atomî 14.0067 ku gazeke bêreng û bêbêhn e.

forms: nîtrocen

etymology_text: Ji fransî azote (sala 1778), ji yûnaniya kevn ἄζωτος (ázôtos, “nejîndar, bêjiyan”) ji ἀ- (a-: ne-) + ζῶ (zỗ: jiyan) ji ber ku ew, berovajî oksîjenê, jiyana mirov û heywanan naparêze.

азот

roman: azót

নাইট্রোজেন

roman: naiṭrojen

азот

roman: azot

નાઇટ્રોજન

roman: nāiṭrojan

აზოტი

roman: azoṭi

ಸಾರಜನಕ

roman: sārajanaka

질소

roman: jilso

നൈട്രജന്

roman: naiṭrajan

नायट्रोजन

roman: nāyaṭrojan

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ

roman: nāīṭrojan

நைட்ரஜன்

roman: naiṭrajaṉ

ருசரகம்

roman: rucarakam

నత్రజని

roman: natrajani

אזאט

roman: azat

άζωτο

roman: ázoto


azot

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-azot.wav


azraile bir can borcu olmak

glosses: mirin li me kêm e (ji bo bêdeyn û dûbûnê)


azrailin elinden kurtulmak

glosses: ji gorê vegerîn (ji bo kesê ku ji mirinê xelas dibin)


azraille burun buruna gelmek

glosses: mirin û nemirin, Ezraîl hatin û bi paş de vegerîn


aç ayı oynamaz

glosses: don nekî çirayê çira ronî nade, çiraya bêdon naîse


aç açına

text: ilacını aç açına al


aç doymam, tok acıkmam sanır

glosses: ê birçî têr naxwe, ê têr çav lê ye, qîma xwe pê neanîn


aç doyurmak

glosses: xizan têr kirin, feqîr têr kirin, birçî û feqîr têr kirin


aç kalmak

text: Fatma'dan olmasaydı dün aç kalırdık


aç karnına

text: aç karnına sigara içme


aç kurt gibi

glosses: bêser û çav xwarin, wekî gur êrîş kirin (xwarinê), wekî guran dirêjî (xwarinê) kirin


aç tavuk kendini arpa ambarında sanır

glosses: mirişka birçî di xewna xwe de gilgilan (an jî garisan) dibîne, mirişka birçî di xewna xwe de garisan dibîne, tûtika birçî di xewna xwe de gilgilan (an jî garisan) dibîne, mirişka birçî xwe di enbara garis de dibîne, tûtik di xew de gilgilê sor dibînin, weka tûtika birçî di xewna xwe de gilgilan dibîne, xwe di kewara garis û dexlê de dîtin


açacak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-açacak.wav


açan

glosses: vekirox (kes an jî tiştê ku karê vekirinê dike)

glosses: navê giştî yê lemlateyan ku gûçê davbera hestiyên kapok de vedike


açık alınla

text: açık alınla bu görevi yerine getirdik


açık bono vermek

glosses: i awayekî bêsînor raye/selahiyet dan yekî


açık deniz

glosses: deryaya ku bi bejahiyên nêz ve ne dorpêç kirîye, deryaya bêbal û pal


açık düşme

glosses: Di gulaşa ku zeytê di xwe didin de, li ser qûnê ketina pêlewan û pejirandina wî ya têkçûnê


açık eksiltme

glosses: bi aşkerayî li ser hev kêm kirin (ji bo fiyetxistinê)


açık göz

glosses: çavvekirî, kêrhatî, çavbel, çarçav, wurya, çavhilkirî


açık gözlülük

glosses: çavvekirîtî, çavbalî, wuryayî, çavhilkiritî


açık hava sineması

glosses: sînema an jî tiyatroya ku bi giştî havînê li derve ku çar hawîrdorê wê girtî ye dixebite


açık hece

glosses: kîteya vekirî, kîteya ku bi dengdêr diqede


açık kapı politikası

glosses: siyaseta ji bo ku bi serbestî malê xerîb bikeve hundirê welet


açık kredi

glosses: krediya bêgerew, krêdiya ku banka bêyî bergîdan û kefil mîna îpotekkirina mal an jî mulkekî dide muşteriyê xwe


açık liman

glosses: bendera serbest (bendera ku hemû keştî ji aliyê formalîteyê ve bi serbestî dikevinê û jê derten)

glosses: bendera vekirî (bendera ku ji şert û mercên hewayê bandordar dibe)


açık mektup

glosses: nameya devvekirî, ku zerfa wê pê ve nehatiye zeliqandin

glosses: nameya vekirî, ku ji kesê jê re hatiye nivisandin re nayê şandın û bi riya çapemeniyê tê aşkerekirin


açık oturum

glosses: civîna aşkera, civîna vekirî, ku her kes dikare lê temaşe bike


açık saçık

glosses: tazî îpela, pişêv, şilf tazî, rût û tazî


açık sözlü

glosses: gotinlirû, deqerû, rastgo, rastbêj, gewrîrast


açık sözlülük

glosses: gotinlirûtî, deqerûtî, rastgotî, rastbêjî, gewrirastî


açık teşekkür

glosses: bi riya çapemeniyê ji yekî re spas kirin


açık vermek

glosses: kêmanî derketin, hatin û çûyîn hev negirtin


açıklama

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-açıklama.wav


açıklama yapmak

glosses: daxuyanî kirin, daxuyanî dan, daxuyandin (çi binivîskî, çi jî bi devkî)


açıklanamaz

glosses: Nayê vegotin, nayê îzahkirin (Tişta ku nikare were vegotin, îzahkirin, ravekirin)


açıklık

text: kırlardaki açıklık

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-açıklık.wav


açıklık getirmek

glosses: (tiştek) eseyî kirin, aşkere kirin, ron kirin, ronî xistin ser (tiştekî)


açıkta bırakmak

glosses: (yek) li rastê hîştin, (yek) li erdê hîştin


açıktan

glosses: ji der ve, ji dûr ve (ji bo ji dûrî cihekî)


açıktan açığa

glosses: li ber çavan, bi aşkerayî, li rastê, li pêş çav


açıktan kazanmak

glosses: bêyî ku ked û sermayeyê kar û qezenc bi dest xistin


açılım

text: bu ülkenin açılım yapması gerekiyor


açılıp saçılmak

glosses: xwe vekirin, xwe ji adet derxistin, ji ola bavê xwe derketin (ji bo jina ku kincê vekirî li xwe dike)


açılış

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-açılış.wav


açılmak

text: kapı açıldı

text: perdenin rengi açılmış

glosses: bêhna (yekî) derketin, rengê (yekî) vebûn, rengê (yekî) vegerîn, muferih bûn

text: acısı dinince hasta biraz açıldı

glosses: bi dûr ketin, jê bi dûr ketin, çûn (ji bo keştiyê)

text: gemiler denize açıldılar

glosses: bêhna (yekî) pê derketin, pê muferih bûn

text: ne zaman onunla konuşsam açılıyorum

text: kültür merkezi açıldı

text: adam fazla açılınca iflas etti

text: ayakkabısı açıldı

text: pantolonun dizleri açılmış

glosses: vebûn, çûn, belav bûn (jı bo belavbûn û çûna mij, tarî û dû)

text: sis açıldı

text: hava açıldı

text: at yolda açıldı

text: kadıncağız hiç kimseye açılmıyor

text: bu kapı bahçeye açılıyor

glosses: pê de çûn, ililka binî derxistin (ji bo ketina kitekitên tiştekî)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-açılmak.wav


açımlamak

glosses: ravekirin, şîrove kirin, şerh kirin, teşrih kirin


açımlanmak

glosses: hatin şîrovekirin, hatin ravekirin, hatin şerhkirin, hatin teşrihkirin


açınmak

glosses: şixulîn, lê zêde bûn, inkişaf bûn (ji bo tov û nexweşînan)


açınsamak

glosses: istikşaf kirin (ji bo ku taybetiyên deverekê derkevin rastê, lêkolîn û lêgerîn kirin)


açığa vurmak

glosses: diyar bûn, kifş bûn, belî bûn (bir şeyi) açığa vurmak=dan der, aşkere kirin, derbirin, xuya kirin


açığa çıkarmak

glosses: (yek) ji kar avêtin, (yek) ji kar derxistin


açığa çıkmak

glosses: (tiştek) esehî bûn, xuya bûn, rastî derketin meydanê


açış

glosses: vekirin (karê vekirin an jî awayê vekirinê)


açış konuşması

glosses: axaftina vekirinê, axaftina destpêkirinê, axaftina destpêkê, gotara vekirinê


açkı

glosses: di hesinkeriyê de alava ku pê qulikan fireh dikin


açlık grevi

glosses: greva birçîbûnê, berxwedana birçîtiyê, xweragirtina birçîbûnê, mangirtin


açlık çekmek

glosses: birçibûn kişandin, hêsîrî kişandin (di xizaniyê de bûn, di feqîriyê de bûn)


açlıktan bitkin düşmek

glosses: ji birçînan ketin (an jî mirin), ji birçînan ketin (an jî mirin), ji nêzan ketin (an jî mirin), ji nêzan ketin (an jî mirin)


açlıktan gözü kararmak

glosses: ji birçînan çavê (yekî) tarî bûn, ji birçînan hişê (yekî) çûn, ji birçînan çavên (yekî) tarî bûn


açlıktan imanı gevremek

glosses: ji birçînan îman ji serê (yekî) derketin, ji birçînan (yek) çûn helakê


açlıktan nefesi kokmak

glosses: hema li ser lepan bûn, hema lepelep bûn (ji bo rewşa xizanbûnê)


açlıktan ölmek

glosses: ji birçînan ketin, ji birçînan mirin, ji nêzan ketin, ji nêzan mirin


açlıktan ölmeyecek kadar

glosses: bi qandî ku ji birçînan nemire (ji bo pir hindik xwarina xurek û vexurik

glosses: qûtê nemirinê (tiştê ku ji hewcedariyê re hindik e)


açlığını yatıştırmak

glosses: berdilê (yekî) girtin, pê qinyat kirin, pê qinyat bûn

text: açlığımı yatıştırsın diye biraz ekmek yedim


açma

glosses: araziyê ku ji daran hatiye xalîkirin, ku berê tevde dar bûye


açmak

text: kapıyı bana açtılar

glosses: vekirin, miçobelo kirin (ji bo vekirina çavan)

glosses: vekirin, hilanîn, rakirin, hildan, pas kirin

text: perdeyi aç

glosses: rakirin, hilanîn (ji bo rakirina astengiyê)

glosses: vekirin (ji bo tiştên ku hatibin pêçandin, bişkokkirin, nixamtin û hwd)

text: paketi aç

text: başını açtılar

glosses: vekirin (ji bo qula ku bi qewartin an jî bi kolandinê hatiye çekirin)

text: boruyu açtılar

text: anıtın etrafını açmak lazım

text: kollarını açtı

text: çıbanı açtılar

text: düğümü açmak

glosses: vekirin (vekirina saziyekê, dem û dezgehekê)

text: okul açtılar

text: radyoyu aç biraz türkü dinleyelim

glosses: vekirin (ji bo dest bi kirin û firotinê kirin)

text: tütün piyasasını açtılar

text: bu boyanın rengini biraz aç

text: bu reng odayı açtı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-açmak.wav


açmalık

glosses: her cure madeyê ku qîrêj u gemarê ji kine û cilan dibe


açmaz

glosses: di setrencê de rewşa neleqandina peyakekî ku şah diparêze

glosses: tengî (rewşa ku mirov bi zorekê dikare jê derkeve)

glosses: di tulûatê de gotina ku rê dide nukteyan


açtı ağzını yumdu gözünü

glosses: agir ji devê (yekî) çûn, agir ji devê (yekî) barîn


açtırmak

text: açtırma kutuyu söyletme kötüyü


ağ

audio: LL-Q9292 (aze)-Zardabi Bakuvi-ağ.wav


ağ

text: balık ağı

text: örümcek ağı

text: bilgi ağı


ağ atmak

text: Balık avlamak için denize ağ atmış.


ağ kepçe

glosses: sepeteke çemildirêj ku ji toran hatiye honandin û di karê masîgiriyê de tê bikaranîn


ağ kurdu

glosses: bertîtik (kurmikê ku pir li darê sêv û încasan dixe) (zoolojî)


ağababa

glosses: gava ku zarok gazî bavê xwe yê ku nasnavê (nasnavê) wî axa ye, dikin


ağabey

glosses: keko, kek (ji bo giramiyê di nav kesên ku ne birayê hev in jî, tê gotin)


ağaca dayanma kurur, adama dayanma ölür

glosses: tiştê ku dest dike dê û bav nake, bi kîrê xwe mîz bike, ne bi yê hevalan (argo)


word: ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur

glosses: aşo tu bi çi digerî bi avê kuro tu li çi digerî li senetê dê û bavê


ağacı kurt, insanı dert yer

glosses: dar bi kurman, însan bi derdan dikeve, dar ji kotinê hişk dibe, mirov bi gotinê ji hev diçe, derd însan datîne


word: ağanın alnı terlemese ırgadın burnu kanamaz

glosses: ku xweyê mal zehmetê nebine rencber qet nabîne


ağarma

glosses: tavdan, ronîbûn, (dinya) gewrbûn, şefeqdan


ağarmak

glosses: tav dan, ronî bûn, (dinya) gewr bûn, şefeq dan

text: gün ağardı


ağartı

glosses: spêle, gewrayî (tiştê ku ji dûrî ve başebaş nayê zanîn bê ew çi ye)

glosses: qatix (xurik û vexurikên ku ji şîr çêdibin, wekî mast, penêr, dew)


ağaç ebe gümeci

glosses: giyayekî ji familyeya tolikê ye ku telê wî bilind e (Fr lavetêra)


ağaç kurbağası

glosses: beqên bejî (ku pişta wan kesk e û telê wan


ağaç olmak

glosses: bûn zende, bûn sosret (argo), jı bendê mayinê westayîn


ağaç sansarı

glosses: kûzeyê daran, cureyekî kûzeyan e (Martes martes)


ağaç yaş iken eğilir

glosses: dar bi terî ditewe, dar bi terî vetê, dar bi terî neyê tewandin bi hişkî dişikê


ağaç çileği

glosses: şêmî, tûşêmî


ağaçkakan

glosses: kutkutok, darkutik, darkirok, naqor, niqor, tiktikok, berkutok, darnikrok, darkutînek, darniklok, dodo, neqilqes, qîqîk, teqteqok(Picus) (zoolojî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ağaçkakan.wav


ağaçlık

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ağaçlık.wav


ağcı

glosses: torvan, torevan (ê ku bi tore masiyan digire)


ağdacı

glosses: aqitvan (karkere ku ji bo çêkirina kir, şîrînayî û helawc aqit çêdike)


ağdalanmak

text: reçel ağdalandı


ağdalaşmak

text: reçel ağdalandı

text: sohbetleri ağdalaştı


ağdalı

glosses: bidobe, tîr, tîrbûyî, dobebûyî, aqitbûyî


ağdalık

glosses: tiriyc dims (ku bi tene bi kêrî çêkirina dims tê)


ağdırmak

glosses: (lakeland in (ji bo daketina ali yekî teraziye)


ağı gibi

glosses: we kî jehr e (ji bo tiştên ku pir diêşîne û tesir dide mirov


ağılamak

glosses: axû kirin, jehr kirin, jarandin, jehrdayî kirin, bi jehr xistin, jehr dan (tiştekî an jî yekî)

glosses: jehr xistin (tiştekî), jehr tevî (tiştekî) kirin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ağılamak.wav


ağılanmak

glosses: bi axû bûn, bi jehrê ketin, bi jehrî bûn


ağılda oğlak doğsa ovada ot biter

glosses: Xwedê daye nesîb jî pê re ye, nesîbê her tiştî bi Xwedê ye


ağılı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ağılı.wav


ağıllanmak

glosses: gov bûn, serê xwe kutan hev, li hev kom bûn, gihiştin hev (ji bo kerî û colên pez)


ağına düşmek

text: pantolonun ağı


ağınmak

glosses: gevizîn, vegevizîn, xwe gevizandin, xwe gevzik kirin


ağır

text: taş yerinde ağırdır

glosses: giran, axgiran, destgiran (kese ku neşipl e)

text: ağır adam

text: ağır hediyeler

glosses: giran (tiştên ku çapên wan mezin û gir in)

text: ağır silahlar

text: ağır iş

text: ağır hasta

glosses: giran, ne xweş (tişte ku behna mirov diçikîne aciz dike)

text: ağır hava

text: ağır sözler sarfetme

text: ağır yürüyüş

text: ağır bir koku

text: ağır yemekleri yeme

text: dışarda ağır bir duman vardı

text: ağır bir uykuya dalmış

text: kulakları ağır bir kadındı

text: dikkat et, onun elleri çok ağırdır

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ağır.wav


ağır ayak

glosses: li rojan, li ser rojan, giran (ji bo jina ducanî ku razana wê hindik maye)


ağır ağır

glosses: giran giran, hêdî hêdî, bêyî ku lez bike

text: ağır ağır bir kilo gelir


ağır basmak

glosses: zor dan (yekî), pê dan ser (yekî), pêkutî dan ser (yekî)


ağır gelmek

glosses: lê giran hatin, li telê (yekî) ketin, li zora (yekî) çûn, lê zor hatin

text: bu sözler bana çok ağır geldi

glosses: jê re zor hatin, jê re zehmet hatin, jê re giran hatin (ji bo kar)

text: bu iş ona ağır geldi


ağır hastalık

text: çocukluğunda ağır hastalıklar geçirmişti


ağır iş

glosses: kare giran, kare bitaluke, karên xeternak


ağır işitmek

glosses: deng giran çûn (yekî), guhê (yekî) giran bûn, deng neçûn (yekî)


ağır kayıp

glosses: zirareke mezin, zirareke giran (di dema erdhej, şer, lehî û tiştên wisa)


ağır kaçmak

glosses: gotin lê telê (yekî) ketin, gotin lê giran hatin (bi henekî)

text: bu söz biraz ağır kaçtı


ağır su

glosses: şilemeniya ku dişibe avê û di pîlên atomê de ji bo giraniyê tê bikaranîn


ağır söz

glosses: gotina giran (gotina ku li telê mirov dikeve)


ağır çekmek

glosses: giran hatin, bi teql bûn, hatin ber kîloyê


ağırdan almak

glosses: giran dan ber xwe (ji bo kar ku di wext de naqede)

glosses: bêyî dilê xwe kirin, bêyî rezaya dilê xwe kirin (karek, tiştek kirin)


ağırlama

glosses: serhawa (meqamê ku gava bûkê derdixin an jî diçin pêşiya wê lê dixin)


ağırlaşmak

glosses: gûc hatin, lê giran hatin (ji bo nexweşînê)

glosses: giran bûn, (rêçûn) nerm bûn, nermenerm çûn, hêdî [[hêdî çûn

text: yürüyüşleri ağırlaştı

text: kadın ağırlaştı, doğurması yakın

glosses: giran bûn (ji bo xwarinan ku tehma wan xera dibe)

text: yaşam şartları gittikçe ağırlaşıyor

glosses: giran bûn (ji bo organên bedena mirov ku erka xwe başebaş nikarin bînin cih)


ağırlık basmak

glosses: giranî ketin ser (yekî), canê (yekî) giran bûn


ağırlık merkezi

glosses: cihê giran, cihê zor, cihê herî zor ê karekî


ağırlık olmak

text: kimseye ağırlık olmaz


ağırlıklı

text: ağırlıklı olarak işçi haklarına değineceğiz


ağırlığını koymak

glosses: dest avêtin (tiştekî) (ji bo bikaranîna hêz û rayeyê)


ağırsamak

glosses: bi ser guhê xwe re avêtin, guh nedan (tiştekî)

glosses: ji xwe re kirin bar, ji xwe re bar dîtin, ji xwe re bar hesibandin


ağırşak

glosses: kilor, qurs (tiştê ku mîna teker gilover e


ağırşaklanmak

glosses: morik ketin (yekî), bişkok ketin (yekî) (gava ku di çaxê balixbûnê de morîk dikevin pêsîrên yekî)


ağıt

glosses: zêmar, mersiye, lawika miriyan, lubîn, lubandin

glosses: girî, girîna diya bûkê (gava ku keça wê derdixin û bi girin li serê kilam dibêje)


ağıtlama

glosses: başiya (yekî) dan gotin (pesindana ji bo kesê mirî)


ağıtçı

glosses: zêmarbêj (kesê ku zêmaran bi pereyan dibêje)


ağız alışkanlığı

text: bu sözü sürekli tekrarlıyorum, ağız alışkanlığı olmuş


ağız aramak

glosses: devê (yekî) dan xeberdan, devê (yekî) dan gerandin, gotin ji (yekî) kişandin, hela devê (yekî) kirin (ji bo ku mirov tiştek ji yekî hîn bibe)


ağız ağıza vermek

glosses: devê xwe kirin devê hev, dev kirin dev (ji bo awayê axaftina bi pistepist)


ağız birliği

glosses: bi devekî, bi yek devî, yekgotin, bi tifaqî


ağız birliği etmek

glosses: bi devekî axaftin, bi devekî xeber dan, bi tifaqî xeber dan


ağız burun birbirine karışmak

glosses: dev û pozê (yekî) ketin hev, dev û pozê (yekî) tije xwîn bûn

glosses: rengê (yekî) li hev ketin, rengê (yekî) li hev qelibîn, sikûmê (yekî) ketin hev, sikûmê (yekî) li hev qelibîn


ağız dalaşı

text: ağız dalaşlarını seviyordu


ağız dalaşı yapmak

glosses: devjenk avêtin hev, bi devjeniyê çûn hev


ağız değiştirmek

glosses: gotina xwe qelaptin, dev guhartin, dev lê guhartin


ağız dil vermemek

glosses: zimanê (yekî) negerîn, devê (yekî) ketin hev, devê (yekî) negerîn


ağız dolusu

text: adam ağız dolusu küfür etti


ağız kalabalığı

glosses: birebira devê (yekî) (ji bo gotinên ku li hev nanêrin, hev nagirin)


ağız kokusu

glosses: derdê (yekî) kişandin, mineta (yekî) kirin ser xwe, mineta (yekî) kişandin


ağız kullanmak

glosses: zimanekî lihû (hilû) di devê (yekî) de bûn, zimanê (yekî) xweş bûn, zimanekî xweş di devê (yekî) de bûn


ağız kâhyası

glosses: mezinê serê (yekî), amirê serê (yekî), mîrê kêfa (yekî)

text: sen ağzımın kahyası mısın, ben istediğimi söylerim


ağız tadı

text: Allah ağız tadını bozmasın


ağız tıkamak

glosses: (gotin) di dev de girtin, (gotin) di devê (yekî) de girtin


ağız yaymak

glosses: di devê xwe de birin û anîn, mizmizandin


ağız yer, yüz utanır

glosses: rû li ber (yekî) çûn erdê, li ber (yekî) rû nedan


ağız ünlüsü

glosses: dengdêr (dengen ku bi tena sere xwe dertên)


ağıza alınmaz

glosses: nehatin gotin, nayê gotin (ji bo çêr û gotinan)


ağıza düşmek

glosses: ketin ser zar û zimanan, li ser zar û zimanan bûn


ağıza tat, boğaza feryat

glosses: çav dît, dev nedît (ji bo xwarina hindik ku mirov pê ditamije)


ağızda dağılmak

glosses: di dev de helîn (bi gelemperî ji bo tiştên ji hevîr)


ağızda sakız gibi çiğnemek

text: bu nedir sakız gibi çiğneyip duruyorsun?


word: ağızdan burun yakın, kardeşten karın yakın

glosses: lêv ji diranan peştir in, dan a dev ji devan


ağızdan dolma

glosses: tiving û topên ku ji dev de tên tijekirin


ağızlık

glosses: taxim, qelûn, tîrik, darik, lûlik, miştik, darcixare, darikê cigareyê (ji bo cigareyê)

glosses: cihê dev (cihê amûrên fûyî ku mirov dike devê xwe)

glosses: cihê ber dev (di alavên wekî telefonê de beşa ku tê ber dev)


ağış

glosses: şiqitîn, daketin (kar an jî awayê şiqitînê, daketinê)

glosses: rabûn, hilbûn (ji bo hilm û gulmê û gazan)


ağlama ölü için, ağla diri için

glosses: megirîn li ser miriyan li halê xwe bigirîn


ağlamak

glosses: av jê hatin (ava ku ji dara tê kesaxtin diherîke)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ağlamak.wav


ağlamak para etmez

glosses: êdî girîn pere nake, tu bigirî negirî êdî venagere, berketin beredayî ye


ağlamaklı

glosses: kelegirî, kelgirî, kelogirî, giryedar, kenogirî


ağlamaklı olmak

glosses: kelegirî bûn, girî ketin çavê (yekî), girîyên (yekî) hatin, kelogirî bûn, kenogirî bûn, pingpingîn, girîna xwe anîn


ağlamayan çocuğa meme vermezler

glosses: heta ku sebî negirî dê pesîrê nade devan, heta ku sebî negirî dê pêsîr nadê, ku mirov li xwe negirî kes li mirov nagirî, ku mirov li xwe nepirse kes li mirov napirse


word: ağlar gözden, sahte sözden kendini sakın


ağlatmak

glosses: giriyandin, bi girînî ve kirin, bi girî ve kirin, bi girînî ve xistin


ağma

glosses: xuricîn, şiqitîn, dagerîn, daketin, berjêrbûn


ağmak

glosses: xuricîn, şiqitîn, dagerîn, daketin, berjêr bûn


ağnam

glosses: (piraniya xenam, yanê piraniya pez) qamçûr, baca hejmartinê


ağrıkesen

glosses: dermanê) êşbir, êşkuj, analjezik (bijîşkî)


ağrıma

glosses: bapêş (nexweşîna ku ji ber qijnîkan li guhanên ajelan dikeve)


ağrımak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ağrımak.wav


ağrına gitmek

glosses: li zora (yekî) çûn, pê giran hatin, li telê (yekî) ketin


ağrısı tutmak

glosses: birû hatin (yekê) (ji bo jinên ku di ber tengiyê de ne)

text: kolumun ağrısı tuttu


ağrısız

text: ağrısız diş çekmek

text: azıcık aşım ağrısız başım


ağrıtmak

etymology_text: Ji osmanî آغرتمق (ağrıtmak), wekheva ağrı + -t + -mak.


ağustos böceği

glosses: temoj, gosan, sîsirk, temîzok, tenbûz, çirçirk (Cicada plebeja) (zoolojî)


ağzı açık kalmak

glosses: dev ji hev man, devê (yekî) bihostek ji hev man, devê (yekî) ji hev bûn


ağzı bozuk

glosses: devpîs, devlewitî, zimanbigû, devbigû, zimançepel, zimanfiltandî, çêrok, xeberok


ağzı burnu yerinde

glosses: dev û pozê (yekî) bi keys e, lihev, lihevhatî


ağzı dili bağlanmak

glosses: dev (an jî zar) û zimanê (yekî) hatin girêdan, ji devgerkê ketin, devgerk jê hatin stendin, dev û diranên (yekî) ketin hev


ağzı gevşek

glosses: zimanê (yekî) ne di hifza (yekî) de bûn, zimanê (yekî) ne hevalê (yekî) bûn


ağzı kara

glosses: peşkreş, bêqidoş (kesê ku hez dikin gotinên nexêrê bidin kesên din)


ağzı kilitli

glosses: devgirtî, zimanzêr (ji bo kesên ku zimanên wan di hifza wan de ye gotin û siran nadin der)


ağzı kulaklarına varmak

glosses: devê (yekî) çûn pişta guhê (yekî), devê (yekî) çûn paş kerikên (yekî), devê (yekî) gihîştin pelika guhê (yekî) (ji ken û kefan)


ağzı kurumak

glosses: ziman pê re hişk bûn, qirika (yekî) pê re qetiyan (zivêrbûna ji ber tekrarkirina mijarekê


ağzı kurusun

glosses: bela jê re were, bi ser bela xwe ve be, sosret bê serê (yekî)


ağzı lâf yapmak

glosses: mû li zimanê (yekî) ne fetilîn, zimanekî lihû di devê (yekî) de bûn, devê (yekî) xweş bûn


ağzı oynamak

glosses: devê (yekî) leqîn (ji bo xwarin xwarinê)


ağzı pek

glosses: zimanê (yekî) girtî ye, zimanê (yekî) di hifza (yekî) de ye


ağzı pis

glosses: devpîs (ji bo kesê ku çêrkirinê ji xwe re kiriye kurm)


ağzı sulanmak

glosses: av ji devan kişiyan, av bi devê (yekî) ketin, av ji devê (yekî) çûn


ağzı teneke kaplı

glosses: dibê qey dev pê ve tune (bi henekî, ji bo kesên ku tiştên germ, tûj û tehl dikarin bi hêsanî bixwin, vexwin)


ağzı var, dili yok

glosses: dev heye ziman tune, seriyekî bêdeng (ji bo kesên bêdeng û di hedê xwe de)

glosses: bêzar û bêziman, dev heye ziman tune (ji bo kesên ku nikarin biaxivin û derdên xwe bibêjin)


ağzı varmamak

text: söylemeye ağzım varmıyor


ağzı çiriş çanağına dönmek

glosses: dev û qirika (yekî) ziwa bûn, dev û qirik lê ziwa bûn


ağzına almamak

glosses: hez nekirin navê (yekî) hildan, navê (yekî) hilnedan


word: ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutar

glosses: Guhartoyeke ağzına bir zeytin verir altına tulum tutar.


ağzına bir şey koymamak

glosses: tiştek tehm nekirin (ji bo nexwarina xwarinê)


ağzına geleni söylemek

glosses: dev ji xwe berdan, çi hate ber dev gotin


ağzına gem vurmak

glosses: gem li devê (yekî) xistin, devê (yekî) ji xwe dan birandin


ağzına kilit takmak

glosses: qefl avêtin ser devê (yekî), devê (yekî) ji xwe dan birandin


ağzına koymamak

glosses: dev pê nekirin (ji bo nexwarina tiştekî)


ağzına sakız olmak

glosses: bûn benîştê devê (yekî), (yek) tiştek wekî benîşt cûtin


ağzına sağlık

glosses: siheta te xweş be, helal be ji te re, sihetxweş


ağzına tıkamak

glosses: kirin devê (yekî), dewisandin devê (yekî), ebandin devê (yekî)


ağzına tükürmek

glosses: (yek) kêm xistin, serserî (yek) berî erdê dan


ağzına vur, lokmasını al

glosses: berê (yekî) bi ku de bikî nabêje na (ji bo kesên sernerm û dengnekir)


ağzına yakışmamak

glosses: bi devê (yekî) neketin, ne liyaqî (yekî) bûn


ağzında bakla ıslanmamak

glosses: tir di devê (yekî) de nesekinîn, tirdevkî bûn, zimanê (yekî) ne di hifza (yekî) de bûn


ağzında gevelemek

glosses: (tiştek) di devê xwe de birin û anîn, (tiştek) di devê xwe de mizmizandin


ağzında yaş kalmamak

text: o kadar sana söyledim ki, ağızda yaş kalmadı


ağzından

text: bu şarkıyı Ali'ni ağzından yazdım


ağzından bal akmak

glosses: devo şekir tê de bûn, gotinên xweş ji devê (yekî) derketin


ağzından dirhemle çıkmak

glosses: bi zorê gotin ji devê (yekî) derxistin, gotinên (yekî) bi zêran bûn


ağzından düşürmemek

glosses: ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê, li ser zimanê (yekî) bûn


ağzından girip burnundan çıkmak

glosses: bi lavahiyan bi dora (yekî) ketin (ji bo xapandinê)


word: ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme

glosses: qenciya te nagihîje me bila xerabiya te jî negihîje me


ağzından kaçırmak

glosses: bi devê xwe şihitîn, bi devê xwe şepilîn, ji dev şiqitîn, şihitîn, şepilîn, bi devê xwe nikarin


ağzından lâf almak

glosses: gotin ji (yekî) girtin, gotin ji (yekî) kişandin, gotin ji dev derxistin


ağzından yel alsın

glosses: devê (yekî) biweşe, zimanê (yekî) biweşe


ağzından çıkanı kulağı duymamak

glosses: ca guhê xwe bidê te çi got, niha tu zanî te çi got?, hay ji devê xwe tune bûn


ağzından çıkmak

text: bir kez ağzımdan çıktı, o fiyata vereceğim


ağzından çıt çıkmamak

glosses: negotin televiz, ne hilimîn ne kilimîn , ne gotin him ne gotin gum


ağzını aramak

glosses: devê (yekî) dan gerandin, devê (yekî) dan xeberdan, hela devê (yekî) kirin, helek ji devê (yekî) kirin, gotin ji (yekî) kişandin, (yek) leqandin, bi dora (yekî) ketin (ji bo ku mirov tiştek ji yekî hin bibe)


ağzinı açmak

glosses: devê xwe li (yekî) vekirin (ji bo berê xwedana yekî)


ağzını açmak

glosses: bi navê ketin, dan navê (ji bo gotina gotinên giran)


ağzını açmamak

glosses: devê (yekî) ji ser hev ranebûn, devê xwe venekirin


ağzını açtırmak

glosses: (yek) bi ger xistin, devê (yekî) vekirin


ağzını açtırmamak

glosses: rê (an jî riya axaftinê) nedan (yekî), lê vebûn

text: Yusuf efendi biçareye ağız açtırmıyordu


ağzını burnunu dağıtmak

glosses: dev û pozê (yekî) xistin hev, dev û diranên (yekî) xistin hev, di dev de danîn (yekî), dev û pozê (yekî) tije xwîn kirin


ağzını hayra aç!

glosses: devê xwe li xêrê veke, devê xwe ji xêrê re veke! (kendi)


ağzını sıkı tutmak

glosses: zimanê xwe di hifza xwe de girtin, zimanê xwe girtin


ağzını sürmemek

glosses: deve pe nekirin, devê xwe nedan (tiştekî), dev pê nekirin (an jî nedanê)


ağzını toplamak

glosses: li dora devê xwe nihêrtin, asaxa zimanê xwe zanîn


ağzını tutmak

glosses: devê xwe dan hev, devê (yekî) pê sekinîn


ağzını yoklamak

glosses: devê (yekî) dan xeberdan, devê (yekî) dan gerandin, gotin ji (yekî) kişandin


ağzını öpeyim

glosses: mala me bi qurbana vî devê te, siheta te xweş be, devo tu şekir tê de bî


ağzının kaşığı olmak

glosses: (tiştek) li gorî (yekî) bûn, (tiştek) tam male (yekî) bûn


ağzının kokusunu çekmek

glosses: derdê (yekî) kişandin, mineta (yekî) kirin ser xwe, mineta (yekî) hilanîn, mineta (yekî) kişandin


ağzının payını vermek

glosses: heqê (yekî) danê, pûş xistin eyarê (yekî)


ağzının suyu akmak

glosses: av ji devê (yekî) kişîn, av bi devê (yekî) ketin


ağzının tadı bozulmak

glosses: heyatek ji (yekî) re neman, hizûr ji (yekî) re neman, hizûra (yekî) neman


ağzının tadını bilmek

glosses: bi tehma devê xwe zanîn (ji bo fehmkirina ji tiştên xweşik û baş)


ağzıyla kuş tutsa

glosses: li hewayê topan bigire jî li esman topan bigire jî

text: ağzıyla kuş tutsa yaranamıyor


ağzlara sakız olmak

glosses: bûn benîştên devan, ketin ser zar û zimanan


aş ocağı

glosses: devera ku xwarina pehtî lê li xizan û rebenan tê belavkirin


aş yermek

glosses: nebîranî kirin, nîv ronî kirin, ketin berê, magiryanî kirin


aşama sırası

glosses: hiyerarşî (her pêpe lûka ji bo tiştên ku ji aliyê girîngî û hêja hiya xwe ve tê)

glosses: hiyerarşî (ji bo rewşa otoriteyê ji pileya biçûk heyanî ya bilind)


aşağı

glosses: bin, binî, jêr, xwar (ji bo beşa binî ya tiştekî)

text: kuyunun aşağısı karanlık

glosses: binî, jêr, xwar (tiştê ku li gorî tiştekî li jêr e)

text: aşağı mahalle

glosses: kort (ji bo cihê çal û kort a devera pal)

text: aşağı mal

text: bir yaşından küçük kuzuları satmayın


aşağı düşmek

text: üye sayımız on beşten aşağı düştü


aşağı kurtarmaz

text: bu flyatan aşağı kurtarmaz


word: aşağı tükürsem sakalım yukarı tükürsem bıyığım

glosses: Guhartoyeke aşağı tükürsen sakal yukarı tükürsen bıyık.


aşağı yukarı

glosses: hema hema, kêm zêde, gêre vêre, jor û jêr, jorejêr


aşağıdan almak

glosses: (bi zimanê xweş, bi nermikayî) bi dora (yekî) ketin


aşağılamak

text: malımızı aşağılama

text: yazık değil mi, niye adamı aşağıladın?


aşağılı yukarılı

text: bu evi aşağılı yukarılı kiraya veriyorlar


aşağılık

text: aşağılık adam


aşağılık duygusu

glosses: xwekêmdîtinî, girêcan,aloziya xoretiyê,xwe xore dîtin


aşağıya doğru

text: aşağıya doğru inmek


aşevi

glosses: aşxane (devera ku lê bêpere xwarinê li xizan û rebenan tê belavkirin)

glosses: aşxane, devera ku li tekya yan xwarin lê tê çêkirin aşhane çêstxane, aşxane


aşı

glosses: arang, kutan, vaksîn, perpûn, parza, fitrûne, (ji bo dermankirina mirovan)

glosses: taman, patrome, mutirbe, lûl (ji bo tamandina riwekan)


aşı olmak

glosses: hatin tamandin, hatin pat romekirin, hatin lûlkirin


aşı vurmak

glosses: derzî lê xistin, derzî kirin, parza kirin, perpûn kirin


aşık

glosses: aşkî, aşkiya xaniyan (kêranê dirêj û stûr)

glosses: bengî, bengîn, dilketî, dilikî, dildar, aşiq, eşqbaz (dilikîbûna ji tiştekî re)

text: mesleğine âşık biri

text: bu çocuk âşık, çünkü kızı çok seviyor

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-aşık.wav


aşık olmak

glosses: bengî bûn, dilikî bûn, dil girtin, aşiq bûn, dildarî bûn


aşikar

glosses: aşîkar, aşkere, vedîyar, dîyar, penî, pendî


aşıklık

glosses: bengîtî, dilikîbûn, dildarî, dilikîbûn, aşiqî, eşqbazî


aşıklısı

text: ben bû işin âşıklısı değilim


aşıktaş

glosses: hembengî (dildarê hev, ji jin û mêr yê bengî)


aşılama

glosses: derzîkirin, parzakirin, perpûnkirin, fitrûm

glosses: dara tamandî, dara lûlkirî, dara deqdayî, dara patromekirî (ji bo daren ku nû hatine tamandin)

text: aşılama su

text: aşılama ağaç


aşılamak

glosses: tamandin, lûl kirin, helpaçandin, deq dan, deqandin, patrome kirin, tam dan

glosses: nexweşîna xwe derbasî (yekî) kirin, nexweşîna xwe dan (yekî)

glosses: niçilandin, telkîn kirin, fikren xwe kirin serê (yekî)

text: düşüncelerini ona da aşılamaya çalıştı

glosses: sarogermo kirin, tînegermî kirin, şîregermî kirin


aşılanmak

glosses: hatin derzîkirin, hatin parzakirin, hatin perpûnkirin

glosses: hatin tamandin, hatin deqdan, hatin patromekirin, hatin deqandin

glosses: hatin sarogermokirin, hatin tînegermîkirin


aşılatmak

glosses: dan derzîkirin, dan parzakirin, dan perpûnkirin

glosses: dan tamandin, dan patromekirin, dan lûlkirin, dan deqdan


aşılı

glosses: tamandî, lûlkirî, patromekirî, deqdayî, deqandî (ji bo riweka ku hatiye tamandin)


aşım

glosses: fehl, fehlxwarin (ji bo fehlxwarina mehînan ji hespan, fehlxwarina mehînêji kerî)

glosses: gadan (ji bo gaxwarina çêlekan ji gayan)

glosses: beranxwarin, avêtin ber beran (ji bo beranxwarina niihê ji beran)

glosses: nê rîxwarin (nêrî xwarina bizinê ji nêri)


aşındırma

glosses: maşandin, mehandin, mehitandin, mehûkirin, mefandin, nihandin


aşındırmak

glosses: maşandin, mehandin, mehitandin, xurbejandin, mehûkirin, mefandin, nihandin


aşınma

glosses: maşîn, mehîn, mehitîn, mehtbûn, xurbejîn


aşınmak

glosses: maşîn, mehîn, mehitîn, meht bûn, xurbejîn

text: elbisesi aşınmış

text: pantolonun dizleri aşınmış

text: desterenin dişleri aşınmış


aşır

glosses: di dema ayîna dînî an jî piştî nimêja cemaetê, xwendina beşa Quranê ya deh ayetî


aşiretçilik

glosses: êlparêzî, eşîrparêzî, eşîretgirî, êlperestî


aşırı uç

glosses: milên tundraw (di warê siyasetê de milên tundraw ên çepgir û rastgir)


aşırılmak

glosses: jê hatin buhartin, jê hatin rawirandin, jê hatin derbaskirin


aşırmak

glosses: jê buhartin, jê derbas kirin(bi taybetî cihekî an tiştekî bilind)

text: eşyaları yangından bostana aşırdılar

glosses: jê girtin, jê dizîn (ji bo wê jeyê, gava ku kesek bi awayekî veşarî ji berhema yekî parçeyan didize)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aşırmak.wav


aşısız

glosses: derzînekirî, parzanekirî, perpûnkirî (bijîşkî)

glosses: netamandî, nelûlkirî, nepatromekirî (ji bo riwekan)


aşk

glosses: beng, vînbazî, dildarî, evîn, eşq, aşq,eşqbazî,

etymology_text: Deyn ji erebî عِشْق (ʿišq).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aşk.wav


aşk acısı

glosses: Êşa evînê Qehra evînê Jana evînê Êşa eşqê


aşk olsun

glosses: helal be (ji te re), ev ji bo gazinkirinê jî tê bikaranîn


aşk yapmak

glosses: bi hev re razan, bi hev re raketin (ji bo jin û mêr)


aşkımsın

glosses: Tu evîna min î Tu yara min î Tu evîndara min î Tu dildara min î


aşkın

text: yaşı elliyi aşkındı

text: beş bini aşkın


aşkın gözü kördür

glosses: aşiqê çavê beqê bûn, ev eynî kesê ku aşiqê sila sergînê bûye, heft salan kiriye paşila xwe


aşlık

glosses: qût, dan û dûn (ji bo xurekên ku tên hilanîn)


aşma

glosses: bihartin, rawirandin, rawirtin, bihortin, qulibîn, qelibîn


aşmak

glosses: bihartin, derbas bûn, rawirandin, rawirtin, bihortin, qelibîn, qulibîn, hilbûn, dan ser (yekî), bi ser (yekî) ketin

text: dağı aştılar

text: babasını aşmış

text: boyu benim boyumu aşıyor

text: yaşı yirmiyi aşmış

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aşmak.wav


aştırmak

glosses: jê dan derbas kirin, dan rawirtin, dan bihartin, dan rawirandin


aşurelik

glosses: tiştên eşûranê (tiştên ku di çêkirina eşûranê de tê bikaranîn)


aşçı

glosses: pêjer, aşpêj, nanpêj, xurekpêj, xwarinpêj

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aşçı.wav


aşçıbaşı

glosses: aşpêj, kevanî (ji bo kesê ku li malê an jî li aşxaneyê xwarinê çêdike)


aşçılık

glosses: pêjerî, aşpêjî, nanpêjî, xurekpêjî, xwarinpêjî

glosses: aşpêjî, nanpêjî (ji bo pîşeya nanpêjiyê)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aşçılık.wav


baba

glosses: bav, bab (ji bo zilamê ku zarokê wî çêbûye)

text: Evlendikten iki yıl sonra baba oldu.

glosses: bav (li gorî zarokekî mêrê ku bûye sedemê çêbûna wî/wê)

text: Türk ananın ve babanın çocuğu Türk'tür.

glosses: baba (di hin terîqetan de serekê tekyayê)

text: Bektaşi babası

glosses: baba (ji bo serekê çeteya ku qaçaxiya çek, narkotik û tiştên nelirê dike)

text: mafya babası

glosses: danêr, hîmdar, bav (di maneya pêşeng û damezrenerê tiştekî de)

text: Herodotos tarihin babasıdır.

glosses: singê sertopikî (ji bo lêpêçana kindir û xelatan) der

glosses: bav (kesê ku feydeya wî gihîştiye welatekî an jî civatekî)

text: fakir fukara babası


baba adam

glosses: mirovê dilrehm (ji bo kesê navsere, kamil û birehm)


title: baba anne

redirect: babaanne

pos: hard-redirect


baba bucağı

glosses: mal û milkê bav û kalan (ku ji wan maye)


baba erik yer, oğlunun dişi kamışır

glosses: Guhartoyeke baba koruk yer, oğlunun dişi kamışır.


babaevi

glosses: warê (xaniyê an jî ûrta) bav û kalan, mala bavê, balîg


baba koruk yer, oğlunun dişi kamışır

glosses: meke li kesan wê bê serê pisan neyê serê pisan dê bê serê pisê pisan


word: baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş


babaanne

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-babaanne.wav


babacıl

glosses: miriyê bav (kesê ku pir ji bavê xwe hez dike)


babadan babaya

glosses: ji bavê xwe heta kalikên xwe ve, ji zuretê, ji sulaleyê


babadan oğula

text: bunlar babadan oğula doktordurlar


babaköş

glosses: cureyekî gumgumokan e ku piyên wê nîn in û bi kurmikan xwe xwedî dike (Anguis fragilis)


babalanmak

glosses: hêrs bûn, hêrsa (yekî) pê girtin, rabûn ser tetikan, hêrsa (yekî) hatinê

glosses: xwe gij kirin, xwe gijomijo kirin (argo)


babaları üstünde olmak

glosses: hêrsa (yekî) pê girtin, hêrsa (yekî) rabûn