'arif

ipa: /ʕɑːˈɾɪf/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'arif.wav

hyphenation: 'a·rif


'arîf

pos: noun

pos_title: Navdêr

ipa: /ʕɑːˈɾiːf/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'arîf.wav

hyphenation: 'a·rîf


arogant

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
aroganttir (comparative)
herî arogant (superlative)
aroganttirîn (superlative)


artîşo

ipa: /ɑːɾtiːˈʃoː/

hyphenation: ar·tî·şo


artişok

ipa: /ɑːɾtɪˈʃoːk/

hyphenation: ar·ti·şok


hêsankarî

glosses: Karê hêsankirinê, karê rêxweşkirinê, hemû tiştên rêxweşker çi gotin, çi kar, çi nivîs û hwd.

forms:
asankarî
rêxweşkar
rêxweşkarî

etymology_text: Ji hêsan + -karî.


asxerî

forms:
asxerîtir (comparative)
herî asxerî (superlative)
asxerîtirîn (superlative)


aşna-û-roşna

forms:
aşna-û-roşnatir (comparative)
herî aşna-û-roşna (superlative)
aşna-û-roşnatirîn (superlative)


aşnaûroşna

forms:
aşnaûroşnatir (comparative)
herî aşnaûroşna (superlative)
aşnaûroşnatirîn (superlative)


asûrî

forms: aşûrî

etymology_text: Ji asûr + -î

ipa: /ɑːsuːˈɾiː/

hyphenation: a·sû·rî


atêstasyon

ipa: /ɑːteːstɑːsˈjoːn/

hyphenation: a·tês·tas·yon


avedanî

ipa: /ɑːvɛdɑːˈniː/

hyphenation: a·ve·da·nî


avantgard

forms:
avantgardtir (comparative)
herî avantgard (superlative)
avantgardtirîn (superlative)


azadîxwez

forms:
azadîxweztir (comparative)
herî azadîxwez (superlative)
azadîxweztirîn (superlative)


azirme

forms:
azirmetir (comparative)
herî azirme (superlative)
azirmetirîn (superlative)


baberik

glosses: Pateyên bi beleme û keştiyan ve yên ku tên hildan daku ba lê bide û bilivîne.

text: "Gelek nekişand baran sekinî. Robînzon û Înî dest biçêkirina qeyîkê kriin. Ji du meh şûnda wana qeyîkeke mezine baş çêkirin, ji qisîlê jî baberika qeyîka çêkirin. Ber jî çêkirin, paşê gemî berbi berê kaş kirin.

ref: Danyêl Dêfo (wergêr Cêrdoê Gênco), Robînzon Krûzo https://web.archive.org/https://en.calameo.com/read/005071515ab266b1f3071 arşîv, Înstîtûta kurdzanîyê - Wien, 2012, r. 37

text: Piştî van gotinan wî li dor xwe nerî û dît ko ajotvanê keştiya wî carinan li baberikê û carinan jî li dûriyê dinere.

ref: Husein Muhammed, »Peyamber-a« Xelîl Cibranî https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=33&RubricNr=&ArticleNr=3989 arşîv, nefel.com, 2008

text:
Keçikin zirav li peravê xwêyê kom dikin
bi haqas keder, ew qas xwedaqûlkirî- li deryayê nanêrin.
Li wira, baberikek, baberikeke sipî,
ji nava şînrengiyê gazî wan dike.

ref: Kovara Rojava, Belkî siba ew ê me bikujin, 9 helbestên bijare yên Yannîs Rîtsos https://web.archive.org/http://rojava.net/wp-content/uploads/2019/09/KOVARA-ROJAVA2.pdf arşîv, Azad Ekkaş, hj. 2, 2019, r. 77

forms:
baberrik
baberk
babirk

etymology_text: Ji ba + berik.

առագաստ

roman: aṙagast

돛

roman: dot

парус

roman: parus

πανί

roman: paní


baberk

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre baberik.

ipa: /bɑːˈbɛɾk/

hyphenation: ba·berk


badegêr

forms:
badegêrr
çaygêr
qehwegêr

etymology_text: Ji bade + -gêr.

ipa: /bɑːdɛˈɡeːɾ/


bager

text: Lakîn bi rojê li min bûye tîpî û bager, şeveder mayî. Pênc şeş seayan ji şevê çûyî, ez gihame nêva gundê Kahê ku hemû xelq razeyne, deng û hîs tune.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 84, ISBN 978-605-5683-27-6

text: Herwiha berf û bagerê li Qersê rêyên 240 gundan jî girtiye.

ref: https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2003202218 https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2003202218 arşîv, rudaw.net, 20.03.2022

forms:
bagerr
bagêr
باگەڕ
багәр'
barove
hireba
bahoz
baxûz

etymology_text: Ji ba + -ger.

ipa: /bɑːˈɡɛr/


bajarî

text: Em gundî ne lê mirovên me bi piranî bajarî ne.

forms:
bajarrî
bacarrî
bacarî
bacêrrî
bacêrrî
bajêrrî
bajêrî

etymology_text: Ji bajar + -î

ipa: /bɑːʒɑːˈriː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarî.wav

hyphenation: ba·ja·rî


bajarî

text: Qesrek bajarî li gundê xwe ava kiriye.

forms:
bajarîtir (comparative)
herî bajarî (superlative)
bajarîtirîn (superlative)

ipa: /bɑːʒɑːˈriː/


bajarî

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya bajar.

forms:
bajaran (masculine definite oblique plural)
bajêr

ipa: /bɑːʒɑːˈriː/


bacarrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bajarî.


bacarî

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya bacar.

forms:
bacaran (masculine definite oblique plural)
bacêr


bacarok

ipa: /bɑːd͡ʒɑːˈɾoːk/

hyphenation: ba·ca·rok


bacarrok

ipa: /bɑːd͡ʒɑːɾˈɾoːk/

hyphenation: ba·car·rok


bacêrk

ipa: /bɑːˈd͡ʒeːɾk/

hyphenation: ba·cêrk


bacele

forms:
baceletir (comparative)
herî bacele (superlative)
baceletirîn (superlative)


bacêle

forms:
bacêletir (comparative)
herî bacêle (superlative)
bacêletirîn (superlative)


bajele

forms:
bajeletir (comparative)
herî bajele (superlative)
bajeletirîn (superlative)


bakûrî

forms:
bakûrîtir (comparative)
herî bakûrî (superlative)
bakûrîtirîn (superlative)


baldrêj

forms:
baldrêjtir (comparative)
herî baldrêj (superlative)
baldrêjtirîn (superlative)


balkişîn

forms:
balkişîntir (comparative)
herî balkişîn (superlative)
balkişîntirîn (superlative)


baskuh

forms:
baskuhtir (comparative)
herî baskuh (superlative)
baskuhtirîn (superlative)


baskko

forms:
baskkotir (comparative)
herî baskko (superlative)
baskkotirîn (superlative)


baskkuh

forms:
baskkuhtir (comparative)
herî baskkuh (superlative)
baskkuhtirîn (superlative)


baglama

ipa: /bɑːɡlɑːˈmɑː/

hyphenation: bag·la·ma


bêbiryarî

glosses: dudilî, dilgiranî, guman, şik, şibhe, nîgeranî, dilwasî, waswasî, dilwaswasî, dudilî, tirs

forms:
bêbirryarî
bêbiryarîtî
bêbiryartî
bêbirryarîtî
bêbirryartî

etymology_text: Ji bêbiryar + -î

ipa: /beːbɪɾjɑːˈɾiː/


bêbiryarîtî

ipa: /beːbɪɾjɑːɾiːˈtiː/

hyphenation: bê·bir·ya·rî·tî


bêbiryartî

ipa: /beːbɪɾjɑːɾˈtiː/

hyphenation: bê·bir·yar·tî


bêbirryarîtî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêbiryarî.

ipa: /beːbɪrjɑːɾiːˈtiː/

hyphenation: bê·birrya·rî·tî


bêbirryartî

ipa: /beːbɪrjɑːɾˈtiː/

hyphenation: bê·birryar·tî


bednêt

forms:
bednêttir (comparative)
herî bednêt (superlative)
bednêttirîn (superlative)


behicokî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre behecokî.

ipa: /bɛhɪd͡ʒoːˈkiː/

hyphenation: be·hi·co·kî


Bahreyn

pos: name

pos_title: Serenav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Bahreyn.wav


bejinbihist

forms:
bejinbihisttir (comparative)
herî bejinbihist (superlative)
bejinbihisttirîn (superlative)


bejinbihost

forms:
bejinbihosttir (comparative)
herî bejinbihost (superlative)
bejinbihosttirîn (superlative)


bejinbost

forms:
bejinbosttir (comparative)
herî bejinbost (superlative)
bejinbosttirîn (superlative)


bejinbuhist

forms:
bejinbuhisttir (comparative)
herî bejinbuhist (superlative)
bejinbuhisttirîn (superlative)


bejinbuhost

forms:
bejinbuhosttir (comparative)
herî bejinbuhost (superlative)
bejinbuhosttirîn (superlative)


bejinbuhust

forms:
bejinbuhusttir (comparative)
herî bejinbuhust (superlative)
bejinbuhusttirîn (superlative)


belakir

glosses:
şerxwaz, êrişker, holîgan, milîtan, ne aştîxwaz, belaxwest
 çi belakir e viya, tu caran ku em di vir re derbas dibin bela xwe bi me dide

glosses: êrişkar, şerfiroş, şerker^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: belakirr

etymology_text: Ji bela + -kir.

ipa: /bɛlɑːˈkɪɾ/


belingazîtî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre belengazîtî.

ipa: /bɛlɪnɡɑːziːˈtiː/

hyphenation: be·lin·ga·zî·tî


bênavbir

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: berdewam, herdemî, hertimî, bêsinor, bêtalî, bêdawî

forms:
bênavbirr
bênavber

etymology_text: Ji bê- + navbir.

ipa: /beːnɑːvˈbɪɾ/


bêhinfere

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêhnfireh.


bêhintengîtî

ipa: /beːhɪntɛnɡiːˈtiː/

hyphenation: bê·hin·ten·gî·tî


bêhintengtî

ipa: /beːhɪntɛnɡˈtiː/

hyphenation: bê·hin·teng·tî


bêhntengîtî

ipa: /beːhntɛnɡiːˈtiː/

hyphenation: bêhn·ten·gî·tî


bihintengîtî

ipa: /bɪhɪntɛnɡiːˈtiː/

hyphenation: bi·hin·ten·gî·tî


bihntengîtî

ipa: /bɪhntɛnɡiːˈtiː/

hyphenation: bihn·ten·gî·tî


berev jêr de

forms:
berev jêr detir (comparative)
herî berev jêr de (superlative)
berev jêr detirîn (superlative)


ber bi jêr

forms:
ber bi jêrtir (comparative)
herî ber bi jêr (superlative)
ber bi jêrtirîn (superlative)


berev xwarê ve

forms:
berev xwarê vetir (comparative)
herî berev xwarê ve (superlative)
berev xwarê vetirîn (superlative)


ber bi xwarê

forms:
ber bi xwarêtir (comparative)
herî ber bi xwarê (superlative)
ber bi xwarêtirîn (superlative)


bergoman

forms:
bergomantir (comparative)
herî bergoman (superlative)
bergomantirîn (superlative)


berhawa

forms:
berhawatir (comparative)
herî berhawa (superlative)
berhawatirîn (superlative)


berheş

forms:
berheştir (comparative)
herî berheş (superlative)
berheştirîn (superlative)


berqirar

forms:
berqirartir (comparative)
herî berqirar (superlative)
berqirartirîn (superlative)


bersî

forms:
bersîtir (comparative)
herî bersî (superlative)
bersîtirîn (superlative)


Beyrut

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Beyrut.wav


beyteşe

forms:
beyteşetir (comparative)
herî beyteşe (superlative)
beyteşetirîn (superlative)


beytişe

forms:
beytişetir (comparative)
herî beytişe (superlative)
beytişetirîn (superlative)


bi qeys û qirar

forms:
bi qeys û qirartir (comparative)
herî bi qeys û qirar (superlative)
bi qeys û qirartirîn (superlative)


Bedlîs

ipa: /bɛdˈliːs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-Bedlîs.wav

hyphenation: Bed·lîs


beheştî

forms:
beheştîtir (comparative)
herî beheştî (superlative)
beheştîtirîn (superlative)


behiştî

forms:
behiştîtir (comparative)
herî behiştî (superlative)
behiştîtirîn (superlative)


behuştî

forms:
behuştîtir (comparative)
herî behuştî (superlative)
behuştîtirîn (superlative)


behûştî

forms:
behûştîtir (comparative)
herî behûştî (superlative)
behûştîtirîn (superlative)


bihuştî

forms:
bihuştîtir (comparative)
herî bihuştî (superlative)
bihuştîtirîn (superlative)

ipa: /bɪhʊʃˈtiː/


beḧeştî

forms:
beḧeştîtir (comparative)
herî beḧeştî (superlative)
beḧeştîtirîn (superlative)


beḧiştî

forms:
beḧiştîtir (comparative)
herî beḧiştî (superlative)
beḧiştîtirîn (superlative)


beḧuştî

forms:
beḧuştîtir (comparative)
herî beḧuştî (superlative)
beḧuştîtirîn (superlative)


beḧûştî

forms:
beḧûştîtir (comparative)
herî beḧûştî (superlative)
beḧûştîtirîn (superlative)


biradernetî

ipa: /bɪɾɑːdɛɾnɛˈtiː/

hyphenation: bi·ra·der·ne·tî


biradernî

ipa: /bɪɾɑːdɛɾˈniː/

hyphenation: bi·ra·der·nî


biraderyetî

ipa: /bɪɾɑːdɛɾjɛˈtiː/

hyphenation: bi·ra·der·ye·tî


biraderyî

ipa: /bɪɾɑːdɛɾˈjiː/

hyphenation: bi·ra·der·yî


biraderyîtî

ipa: /bɪɾɑːdɛɾjiːˈtiː/

hyphenation: bi·ra·der·yî·tî


bradernetî

ipa: /bɾɑːdɛɾnɛˈtiː/

hyphenation: bra·der·ne·tî


bradernî

ipa: /bɾɑːdɛɾˈniː/

hyphenation: bra·der·nî


bi rêk û pêk

forms:
bi rêk û pêktir (comparative)
herî bi rêk û pêk (superlative)
bi rêk û pêktirîn (superlative)


bermîz

forms:
bermîztir (comparative)
herî bermîz (superlative)
bermîztirîn (superlative)


brûskasa

text:
Di destpêka zemanekî nesalixdayî
Ku zeman hênêremok
Û avis bû bi tarî û roniyê.Ji alîkî bêalî
Ji batin
Du kevok
bi fir
hatin
Geriyan li bilindayiya, li pehnayî
Noqî kûrayiyê bûn, brûskasa...
Warek ji xwe re hilbijartin
Danîn li erdê
Xwe şelihandin ji post û kirasa


bitin

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

text:
Dijmin ji can talan bitin
Ew xwe hero nalan bitin
 Mîlak û dil kalan bitin
Lê bêt û ret xeddarê çerx.

ref: Melayê Cizîrî: Dîwan, helbesta "Ahê Ji Derdê Dil (Çerx)"

forms:
bit
bîtin
bîtin
bet
betin
bit
bîtin

etymology_text: -b- (rehê dema niha yê lêkerên "bûn" û "birin") + -it (paşgirakesê sêyem yê yekhejmar) + -in (paşgira duyem ya li paşgira kesê sêyem yê yekhejmar zêdekirî bi analojiyê li gel paşgira kesên pihjemar).


boçî

text: بۆچی ئەم جارەکێ خێزانێت خۆ نائینین و بچینە سەیرانەکێ، ھوین چ دبێژن...؟!

roman: Boçî em carekê xêzanêt xo na'înîn û biçîne seyranekê, hwîn çi dibêjin...?!

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 26


borîk

forms: borrîk

etymology_text: Ji borî + -k.

ipa: /boːˈɾiːk/

hyphenation: bo·rîk


cerik

glosses: cerên biçûk, kedûn, gozik, amanekê avê ye

forms:
جهڕک
cerrik
cerk
cêrik
cêrk
cêrrik
cêrrk

etymology_text: Ji cer + -ik


cêrrik

ipa: /d͡ʒeːɾˈɾɪk/

hyphenation: cêr·rik


ciliq

glosses: elok, elelok, eleşîş, bûq, lûq, şamîk, qelemûne, dîkê misrî, culux, cilix, cêlux, bûqelemû, mirîşkeşa

glosses: şamî, eloelo, cilûx^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


cobir

glosses: bêvilpan, meqesok, lar, devqusk, quzgezk, borîç, pozgolik, serik, kûçikê avî, kûçikê keraşan

forms:
جۆبڕ
cobir
cobirk
cobirk
cubirr
cubirrk
cûbirr
cûbirk
cûbirrk

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

მახრასებრნი

roman: maxrasebrni

땅강아지과

roman: ttanggang-ajigwa

бев

roman: bev

медведки

roman: medvedki

κρεμμυδοφάγος

roman: kremmydofágos


çelepê

ipa: /t͡ʃɛlɛˈpeː/

hyphenation: çe·le·pê


çeydan

ipa: /t͡ʃɛjˈdɑːn/

hyphenation: çey·dan


çeydank

ipa: /t͡ʃɛjˈdɑːŋk/

hyphenation: çey·dank


çaygêr

glosses:
karkerê/a çayxaneyê yan qehwexaneyê,
 kesa/ê ku çayê ji mêvanan re tîne

forms:
çaygêrr
çagêrr
çagêrr

etymology_text: Ji çay + -gêr.


çemî

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya çem.

forms: çeman (masculine definite oblique plural)


çepûçûr

glosses: rêyên nerast, rêyên bizivirok, rêyên xwehrûvîç, munhanî, badok

forms:
چەپوچووڕ
çepûçûrr
çep û çûrr
çep-û-çûrr
çep û çûr
çep-û-çûr
çep û çîr
çepûçîr

etymology_text: Ji çep + -û- + çûr

ipa: /t͡ʃɛpuːˈt͡ʃuːɾ/


çepûçûr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /t͡ʃɛpuːˈt͡ʃuːɾ/


teşît

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çeşîd.

ipa: /tɛˈʃiːt/

hyphenation: te·şît


çêrrokbêj

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çîrokbêj.


çîrokbêjî

forms:
çîrokbêjîtî
çîrokbêjtî
çîrrokbêjî
çîrokbêjîtî
çîrokbêjtî
çêrokbêjî
çêrrokbêjîtî
çêrokbêjtî
çêrokbêjî
çêrokbêjîtî
çêrokbêjtî

etymology_text: çîrokbêj + -î

ipa: /t͡ʃiːɾoːkbeːˈʒiː/


çîrokî

glosses: tişta/ê ku di rastiyê de nîne lê tenê di çîrokan de heye

forms:
çêrokî
çêrrokî
çîrrokî

etymology_text: Ji çîrok + -î

ipa: /t͡ʃiːɾoːˈkiː/


çirvirîn

pos_title: Lêker

glosses: peritîn, dirîn, veçirîn, hatin çirvirandin

text: Îcar liqûma Tirkan jî çi liqûm e haaaa, malxerabê tu dibê qey ji bin konê qereçîyan derketiye. Ne bi makyaj û dermanan be nayê xwarin ellawekîl. Lê di dema me de kes li xweşikbûnê nanere. Hema qûna kê mezin be, memikên kê sîlîkonkirî be, kî zêdetir xwe berde çolê û têkeve bin qeraseyên xelkê, ew baş û meşhûr dibe. Aha Natalîn Avci xanim jî bi qeraseyên reşikên Amerîkayê dest bi lotikan kiriye. Ê ji xwe di vî karî de heta nebin çarox û ji hev neçirvirin, kes meşhûr nabe.

ref: , Lotikxane.com, 11/2010

forms: çirrvirrîn

etymology_text: çirîn - -în + vir + -în


Culemêrg

glosses: Parêzgehek e li Bakurê Kurdistanê li ber tixûbê Başûrê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê.

forms:
Colemêrg
Çolemêrg
Çulemêrg

etymology_text: Hevreha ermenî Giłmar / Giġmar, tirkî Çölemerik, hemû ji aramî [Peyv?]Cilmar / Culmar. Bo guherîna A bi Ê binêre "kitêb", bo zêdebûna "g" li dawiya peyvê binêre "qaling / qalind" ji tirkî "kalın".


daberrist

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre daberist.

text: Kek Ehmed Dornexî, bi "daberristê" mirov ji bilindahiyekê tê xwarê lê bi "teleferîk"ê (ji fransî "téléphérique", bi îngilîzî "aerial tramway") ji cihekî nizm xwe digihîne cihekî bilind. Anku bi awayekî ew herdu dijwateyên hev in, ne hevwate ne. "da-" livîna ji jor ber bi jêr ve diyar dike. Eger em bixwazin "teleferîk"ê bikin kurdî, belkî "hilberrist" baştir be ji ber ku "hil-" livîna ber bi bilindahiyê ve ye.'*

ref: Husein Muhammed di koma "Zimanê Kurdî" de li ser Rûnameyê, 4/2012


dagerandî

glosses:
wergerandî, qulipandî, qulipî, wergeriyayî, dageriyayî,
li ser teniştê yan serûbin,
tişta/ê ku hatiye dagerandin

forms:
dagerrandî
dagêrayî
dagêrrayî

etymology_text: dagerandin


dagêrayî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dagerandî.


dagerran

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dagerîn.


dageriyayî

glosses:
wergeriyayî, qulipî, dagerandî, qulipandî, wergerandî,
li ser teniştê yan serûbin,
tişta/ê ku hatiye dagerandin

forms:
dagerriyayî
dageryayî
dagerrî
dagerî
dagerryayî

etymology_text: dagerîn


dageryayî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dageriyayî.


dehlûdir

glosses: rêl, bîşe, xerz, dehl, daristanok, daristanên yan tiraşistanên biçûk

forms:
dehl û dirr
dehl û dir
dehlûdirr

etymology_text: Ji dehl + -û- + dir.


demê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimara binavkirî ya dem.

forms: demên (masculine definite construct plural)

ipa: /dɛˈmeː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-demê.wav

hyphenation: de·mê


derbirîn

glosses:
îfade kirin, vegotin, gotin, axiftin,
hest yan helwestên xwe diyar kirin

forms:
derdibirim (present)
derdibirî (present)
derdibire (present)
derdibirin (present)
derbire (imperative singular)
derbirin (imperative plural)
derbirî (past)
derbiriya (past)
derbirî (past)
derbiriya (past)
derbirî (past)
derbiriya (past)
derbirî (past)
derbiriya (past)
دەربڕین
derbirrîn

etymology_text: Ji der- + birîn.

ipa: /dɛɾbɪˈɾiːn/


derbirîn

ipa: /dɛɾbɪˈɾiːn/


destengî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre desttengî.

text: Di oda biçûk ya cendekan de wî ji min re rave û rohnak kir ku ji ber naçarî û destengiyê, ew ketibû wê wargeha pîran.

ref: Biyanî, Albert Camus, Weşanên Nûdem

text: Çanda kurdî, zimanê kurdî digel hemû êrîşên kujende jî li ber xwe dide. Nivîskarên kurd tevî hemû tengasî û astengiyan jî berhemên nû dinivîsin. Hunermendên kurd digel hemû destengî û bêderfetiyan jî berhemên nû pêşkêşî gel dikin.

ref: Samî Tan: Xewn û xeyal, Amidakurd.com, 10/2007


Dewletên Yekgirtî

glosses: Guhartoyeke Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.


di guhê gayî de bûn

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre di guhê gê de bûn.


di guhê gê de bûn

text: Êdî diyar e ku ew ne di meydanê de ye, lê tevgera di guhê gê de ye.

ref: XALİD CEMİL MİHEMED, Tevgera di guhê gê de https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/opinion/04062013 arşîv, Rûdaw.net, 04.06.2013

text: Raymond, haya me ji her tiştî heye, em di guhê gê de nîn in.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 160, ISBN 9786054497010

text: Gelo ev gîş derket rast e, lê ya mejiyê min diçelqîne, ew nivîskar, rewşenbîr, helbestvan, û akadimîk giş ên herdu parçeyên Kurdistanê di guhê gê de ne.

ref: Biraderno Kurdên Sûriyê li cem we çi ne? https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200408101025/http://avestakurd.net/blog/2013/06/30/biraderno-kurden-suriye-li-cem-we-ci-ne/ arşîv, Avestakurd.net, 30.06.2013

forms:
di guhê gayî de bûn
di guhê ga de bûn

etymology_text: * di + guhê + gê + de + bûn


di navbera Xelo û Celo de man

glosses: Guhartoyeke di navbera Xelîl û Celîl de man.


dibêjit

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera gotin.

text: Bi deng û bang û awazêDibêjit nex̣meya sazê»Nihan key manedan razêK’ez û sazend-i meḥfilha«

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640


dicûn

glosses: Kesê yekem pirjimar dema niha ji lêkera cûn.

glosses: Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêkera cûn.

glosses: Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêkera cûn.

ipa: /dɪˈd͡ʒuːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dicûn.wav

hyphenation: di·cûn


dur

glosses:
gewer, cewer,
kanza û mîneralên bihadar
(wek: zêrr, zîv, elmas, morî, mircan)

forms:
دوڕ
durr
dûrr
dir
dirr

etymology_text: Ji erebî دُرَّة (durra)

دُرَّة

roman: durra


dur

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-dur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-dur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-dur.wav


dur

glosses: Kesê yekem yekjimar dema fermanî ji lêkera durmak.

forms: -dur


diriyayî

glosses: çiriyayî, peritî, dirandî, kincir, pirtikî, rîçal, şaltûpalt, şeletan, şelax-pelax, pergende

glosses: peritandî, pejmûrde^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
diriyayî
dirrayî
dirrhayî
dirrihayî
dirryayî
diryayî
dirayî
dirhayî
dirihayî

etymology_text: dirîn


diranfîq

glosses: kesê/a ku diranên wî/ê ji hev firk in û dirêjî dervî dev dibin.

forms:
didanfîq
dranfîq

etymology_text: Ji didan + fîq.


dûmk

text: — De îcar ka li têla xezebê xe. Rast e, kuştîyê kurê min ne gede ye, qaymeqaymê Romê – milazimê dewletê ye. Dûmka dinyayê ne dirêj e, kurt e.

ref: Elîyê Evdilrehman, Xatê Xanim (roman), Yêrêvan, 1959

forms:
dûm
dûmek

жизнь

roman: žiznʹ

ipa: /duːmk/

hyphenation: dûmk


dûratî

ipa: /duːɾɑːˈtiː/

hyphenation: dû·ra·tî


duriyan

glosses:
cihê ku rêyek lê dibe du rê
yan du rê dibin yek

text: Li duriyana Kuruçeşmeyê ya balafirgehê trafîk ji ber wesayitên zêde û girseyî xetimî.

ref: Hawarnet.com 3/2011

forms:
دوریان
durê
duryan

etymology_text: du + rê + -yan

разклонение

roman: razklonenie

갈림길

roman: gallimgil

развилка

roman: razvílka

чат

roman: çat

δίστρατο

roman: dístrato


'ebandin

ipa: /ʕɛbɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ebandin.wav

hyphenation: 'e·ban·din


'Ebas

ipa: /ʕɛˈbɑːs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Ebas.wav

hyphenation: 'E·bas


'Ebbas

ipa: /ʕɛbˈbɑːs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Ebbas.wav

hyphenation: 'Eb·bas


abter

forms:
abtertir (comparative)
herî abter (superlative)
abtertirîn (superlative)


apter

forms:
aptertir (comparative)
herî apter (superlative)
aptertirîn (superlative)


acîb

forms:
acîbtir (comparative)
herî acîb (superlative)
acîbtirîn (superlative)


acayîbî

ipa: /ɑːd͡ʒɑːjiːˈbiː/

hyphenation: a·ca·yî·bî


acayîbîtî

ipa: /ɑːd͡ʒɑːjiːbiːˈtiː/

hyphenation: a·ca·yî·bî·tî


acayîbtî

ipa: /ɑːd͡ʒɑːjiːbˈtiː/

hyphenation: a·ca·yîb·tî


'acayîb

ipa: /ʕɑːd͡ʒɑːˈjiːb/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'acayîb.wav

hyphenation: 'a·ca·yîb


'acayîbîtî

ipa: /ʕɑːd͡ʒɑːjiːbiːˈtiː/

hyphenation: 'a·ca·yî·bî·tî


'acayîbtî

ipa: /ʕɑːd͡ʒɑːjiːbˈtiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'acayîbtî.wav

hyphenation: 'a·ca·yîb·tî


'ecêbî

ipa: /ʕɛd͡ʒeːˈbiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ecêbî.wav

hyphenation: 'e·cê·bî


'ecêbîtî

ipa: /ʕɛd͡ʒeːbiːˈtiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ecêbîtî.wav

hyphenation: 'e·cê·bî·tî


'ecêbtî

ipa: /ʕɛd͡ʒeːbˈtiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ecêbtî.wav

hyphenation: 'e·cêb·tî


'adet

ipa: /ʕɑːˈdɛt/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'adet.wav

hyphenation: 'a·det


'edet

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'edet.wav

hyphenation: 'e·det


afrîkayî

forms: efrîqî

etymology_text: Afrîka + -yî

афрыка́нец

roman: afrykánjec

афрыка́нка

roman: afrykánka

আফ্রিকান

roman: aphrikan

африка́нец

roman: afrikánec

африка́нка

roman: afrikánka

非洲人

roman: fēizhōurén

إِفْرِيقِيّ

roman: ʾifrīqiyy

إِفْرِيقِيَّة

roman: ʾifrīqiyya

աֆրիկացի

roman: afrikacʻi

آفریقایی

roman: âfriqâyi

अफ़्रीकी

roman: afrīkī

हब्शी

roman: habśī

אַפְרִיקַאי

roman: afrikái

אפריקאית

roman: afrikáit

африкалык

roman: afrikalık

африканец

roman: afrikanets

아프리카인

roman: apeurikain

아프리카 사람

roman: apeurika saram

Африканец

roman: Afrikanec

Африканка

roman: Afrikanka

ଆଫ୍ରିକୀୟ

roman: aphrikīyô

ئافرىقىلىق

roman: afriqiliq

افريقايي

roman: afriqāyí

африкалық

roman: afrikalyq

ఆఫ్రికను

roman: āphrikanu

африка́нець

roman: afrykánecʹ

אַפֿריקאַנער

roman: afrikaner

אַפֿריקאַנערין

roman: afrikanerin

Αφρικανός

roman: Afrikanós

Αφρικανή

roman: Afrikaní

Ἄφρος

roman: Áphros


'egal

ipa: /ʕɛˈɡɑːl/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'egal.wav

hyphenation: 'e·gal


'egale

ipa: /ʕɛɡɑːˈlɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'egale.wav

hyphenation: 'e·ga·le


Yahya

glosses: Yehya, Yûhenna (kesayetiyeke dînî li gor îslam û mesîhîtiyê)


Yehya

glosses: kurê Zekerya-pêxember bû û bi xwe jî pêxemberek bû

forms:
Ehya
Yahya

etymology_text: Bi riya erebî يَحْيَى (yaḥyā) ji îbranî [Peyv?]יוחנן (yōḥānān).

𐔺𐕒𐕆𐔰𐕎𐔰𐕎

roman: yohanan

ዮሐንስ

roman: yoḥäns

ܝܘܿܚܲܢܵܢ

roman: Yoḳānnan

יוחנן

roman: Yōħanān

Ян

roman: Jan

Іаан

roman: Iaan

Іван

roman: Ivan

Джон

roman: Džon

ইয়াহিয়া

roman: iẏahiẏa

Йоан

roman: Joan

約翰

roman: joek³ hon⁶

約翰

roman: Yuēhàn

約翰

roman: Iók-hâng

約翰

roman: Iok-hān

يُوحَنَّا

roman: yūḥannā

يَحْيَى

roman: yaḥyā

Հովհաննես

roman: Hovhannes

Յովհաննէս

roman: Yovhannēs

یحیی

roman: Yahya

იოანე

roman: ioane

यूहन्ना

roman: yūhannā

יוֹחָנָן

roman: Yoḥanan

Жакан

roman: Cakan

Жакыя

roman: Cakıya

Жон

roman: Con

जुआंव

roman: juāuva

^존

roman: Jon

Јован

roman: Jovan

യോഹന്നാൻ

roman: yōhannān

जॉन

roman: jŏn

Жақия

roman: Jaqiä

Шоқан

roman: Şoqan

ⲓⲱϩⲁⲛⲛⲏⲥ

roman: iōhannēs

ⲓⲱⲁⲛⲛⲏⲥ

roman: iōannēs

Ива́н

roman: Iván

Иоа́нн

roman: Ioánn

ዮሃንስ

roman: yohans

ចន

roman: cɑɑn

יוחנן

roman: yoykhonen

Ιωάννης

roman: Ioánnis

Γιάννης

roman: Giánnis

Τζον

roman: Tzon

ipa: /jɛħˈjɑː/


'alamet

ipa: /ʕɑːlɑːˈmɛt/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'alamet.wav

hyphenation: 'a·la·met


'elamet

ipa: /ʕɛlɑːˈmɛt/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'elamet.wav

hyphenation: 'e·la·met


'elb

ipa: /ʕɛlb/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'elb.wav

hyphenation: 'elb


'eliqiyan

ipa: /ʕɛlɪqɪˈjɑːn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'eliqiyan.wav

hyphenation: 'e·li·qi·yan


'Elîşêr

ipa: /ʕɛliːˈʃeːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Elîşêr.wav

hyphenation: 'E·lî·şêr


Almanistan

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Almanya.


henaw

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina هەناو (henaw).


Anadolu

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?], binêre: Anadolî.


enirandî

glosses:
hêrs, har, hêç, enirî,
kesa/ê ku hatiye enirandin

glosses: qehirandî, xinzirî, pingirî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
enirrandî
inirrandî
inirandî

etymology_text: enirandin


'Enkawa

ipa: /ʕɛŋkɑːˈwɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Enkawa.wav

hyphenation: 'En·ka·wa


'Enkawe

ipa: /ʕɛŋkɑːˈwɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Enkawe.wav

hyphenation: 'En·ka·we


'Inkawa

ipa: /ʕɪŋkɑːˈwɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Inkawa.wav

hyphenation: 'In·ka·wa


'Inkawe

ipa: /ʕɪŋkɑːˈwɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Inkawe.wav

hyphenation: 'In·ka·we


'arazî

ipa: /ʕɑːɾɑːˈziː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'arazî.wav

hyphenation: 'a·ra·zî


'arabî

ipa: /ʕɑːɾɑːˈbiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'arabî.wav

hyphenation: 'a·ra·bî


asasî

forms:
asasîtir (comparative)
herî asasî (superlative)
asasîtirîn (superlative)


asasîn

forms:
asasîntir (comparative)
herî asasîn (superlative)
asasîntirîn (superlative)


asebî

forms:
asebîtir (comparative)
herî asebî (superlative)
asebîtirîn (superlative)


'asabî

forms:
'asabîtir (comparative)
herî 'asabî (superlative)
'asabîtirîn (superlative)

ipa: /ʕɑːsɑːˈbiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'asabî.wav

hyphenation: 'a·sa·bî


'asebî

forms:
'asebîtir (comparative)
herî 'asebî (superlative)
'asebîtirîn (superlative)

ipa: /ʕɑːsɛˈbiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'asebî.wav

hyphenation: 'a·se·bî


'esabî

forms:
'esabîtir (comparative)
herî 'esabî (superlative)
'esabîtirîn (superlative)


'esebî

forms:
'esebîtir (comparative)
herî 'esebî (superlative)
'esebîtirîn (superlative)


'asker

ipa: /ʕɑːsˈkɛɾ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'asker.wav

hyphenation: 'as·ker


êstrad

text: Kurdên Rûsya bi kurdbûn û kurdîtîya xwe va me hemûyanheyrî dihêlin. Dota kurd Zara (Zera Paşa Mhoyan) îro siteyra êstrada Rûsyayê ye, dengbêja bi nav û deng e. Ezîzê Bişar Eskeryan artîstê Rûsya yê Gelî ye, di hêla kedîkirina terewilên sîrkê da li Rûsya yê herî serketî ye. Zelîmxanê Elîko Mûsoêv parlamêntarê Parlamêntoya Rûsyayê ye, serekê çend karxaneyên mezin e li Rûsyayê. Akadêmîk Îvanê Omer Farîzov, xudanê ferhenga Rûsî-kurdî, kubariya me hemû kurdan e.

ref: Têmûrê Xelîl: Mêvanxaneya “Koçer“, Netkurd.com, 8/2008


aşkeraker

forms:
aşkerakertir (comparative)
herî aşkeraker (superlative)
aşkerakertirîn (superlative)


aşkiraker

forms:
aşkirakertir (comparative)
herî aşkiraker (superlative)
aşkirakertirîn (superlative)


aşkereker

forms:
aşkerekertir (comparative)
herî aşkereker (superlative)
aşkerekertirîn (superlative)


aşkireker

forms:
aşkirekertir (comparative)
herî aşkireker (superlative)
aşkirekertirîn (superlative)


'aşq

ipa: /ʕɑːʃq/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'aşq.wav

hyphenation: 'aşq


tûn

glosses: temam, bêkêmasî, Rengdêrek bu gotina teva û kamil bûna tiştek.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


tûn

glosses: êtûn, agirdank, agirxane, ateşxane, tenûr


'ebd

ipa: /ʕɛbd/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-'ebd.wav

hyphenation: 'ebd


abdal

forms:
abdaltir (comparative)
herî abdal (superlative)
abdaltirîn (superlative)


'Ebd

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Ebd.wav

hyphenation: 'Ebd


'Evdal

ipa: /ʕɛvˈdɑːl/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Evdal.wav

hyphenation: 'Ev·dal


'arz-û-'ayal

ipa: /ʕɑːɾzuːʕɑːˈjɑːl/

hyphenation: 'arz·û·'a·yal


'arzû'ayal

ipa: /ʕɑːɾzuːʕɑːˈjɑːl/

hyphenation: 'ar·zû·'a·yal


fellah

etymology_text: Bilêvkirina zaravayî ya "fellow".


firnîk

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firnik.


firvanî

glosses: firokevanî, pîlotî, karê firvanan, firvanbûn

forms:
firrvanîtî
firrvantî
firrvanî
firvanîtî
firvantî

etymology_text: Ji firvan + -î


fîzîkî

glosses: bedenî, leşî, gewdeyî, cismî, cesedî, fîzîkal, fîzyolojîk

glosses: dinyawî, materyal, ne axretî, ne ruhanî, ne ayînî

forms: fizîkî

etymology_text: Ji fîzîk + -î


gerdenazad

forms:
gerdenazadtir (comparative)
herî gerdenazad (superlative)
gerdenazadtirîn (superlative)

ipa: /ɡɛɾdɛnɑːˈzɑːd/


gervan

glosses: kesa/ê ku digere, gerok, aware, derbider

glosses: kesa/ê ku li deverên nenaskirî digere daku lêkolînên zanistî li ser wan bike

forms: gerrvan

etymology_text: Ji ger (“gerîn”) + -van

путешественник

roman: putešestvennik


gervanî

glosses: geştûguzarî, geştvanî, turîzm, seferkirin, geştyarî, gerîn, geştkirin

forms:
gerrvanî
gervanîtî
gervantî
gervanîtî
gervantî

etymology_text: Ji gervan + -î.

τουρισμός

roman: tourismós


geryar

glosses:
geştyar, gerok, turîst, seyah, rêving, rêwî,
kesa/ê yan ajelê ku digere

forms: gerryar

etymology_text: Ji ger + -yar


gehandin

ipa: /ɡɛhɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-gehandin.wav

hyphenation: ge·han·din


gehandin

ipa: /ɡɛhɑːnˈdɪn/


geyandin

ipa: /ɡɛjɑːnˈdɪn/

hyphenation: ge·yan·din


geyandin

ipa: /ɡɛjɑːnˈdɪn/


giyandin

ipa: /ɡɪjɑːnˈdɪn/

hyphenation: gi·yan·din


giyandin

ipa: /ɡɪjɑːnˈdɪn/


gimgim

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gumgumok.


gîvir

forms:
گیڤڕ
gîvirr

etymology_text: Serekanî nayê zanîn lê hevrehên xwe di zimanên din yên îranî de hene: soranî گورپه (gurpe, “kitikên nêr”), belûçî گربگ (gurbeg, “kitik”), farisî گربه (gorbê, “kitik”): "b" ya farisî di kurmancî de gelek caran wek "v" ye (wek چوبان (çoban) = şivan). Cihguherîna "rb" (ya di "gorbê"de) û "v[i]r" (ya di "gîvir" de) jî bi metatezê: "gîrv > gîvir" yan "gobrê > gorbê". Herwiha belkî têkilî peyva kûvî be ku li hin deveran wek kîvî tê xwendin. Bi heman awayî belkî peyva kitik jî têkilî li gel peyva kedî (kehî, navmalî, ne-kûvî) hebe, bi taybetî bide ber hevreha kedi (kitik, pisîk) ya tirkî ku pir dişibe peyva kedî ya kurdî.


gogir

glosses:
girover, çemberî, çerxî, xirxalî, çemberok, çerxok, xirxalok,
tişta/ê ku tenê rexek heye û bêyî ti kujî anku goşe ye

forms:
gogirtir (comparative)
herî gogir (superlative)
gogirtirîn (superlative)
gogir


guherandî

glosses:
guhartî, guhertî, têvelkirî, guherî,
tişta/ê ku hatiye guherandin

forms:
guherrandî
guhorandî
guhorrandî

etymology_text: guherandin


guherîner

glosses: kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diguherîne yan dibe sedema guherîna tiştekî

text: Plan ev e, biryar ev e. Lê ev nayê wê maneyê ku ew "qadirên mutleq" in, çi plan kirine her tişt ê li gor daxwaza wan bimeşe. Îradeyeka kurdan a serbixwe heye, dînamîzmeka cidî ya hundur a kurdan û tirkan heye ku daxwaza demokrasî û bihevrejiyaneka wekhev û azad dike. Rewşa guhertî û guherîner a dinyayê heye. Ev hemî jî qasî ku planên darêjtî pûç bikin xurt in.

ref: Mûrad Ciwan: Ka dewletê dixwest, AKPê nedihişt?, Netkurd.com, 12/2010

forms:
guherîner
guhorrîner
guhorîner

etymology_text: guherandin > -guherîn- + -er


guherok

glosses: guherbar, tişta/ê ku diguhere, tişta/ê ku wek xwe namîne, ne mayinde

forms:
guheroktir (comparative)
herî guherok (superlative)
guheroktirîn (superlative)
guherok

etymology_text: guherîn - -în + -ok


berberojk

ipa: /bɛɾbɛˈɾoːʒk/

hyphenation: ber·be·rojk


berberrojk

ipa: /bɛɾbɛɾˈɾoːʒk/

hyphenation: ber·ber·rojk


gumre

glosses: kesê/a bêmahde, bêken, weke xeyidandîyan


herçî

text:
Herçî bînit,hindî tiştê xwarinê
Dê mubarek bit li ber vê xwendinê

ref: Mela Hisênê Bateyî


hereşename

glosses:
gefname, tehdîdname,
peyama ku gef û tehdîd tê de hatine nivîsîn

forms: hereşename

etymology_text: Ji hereşe + -name.


herifandî

glosses:
kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, hilweşandî, ruxandî, herifî, hilweşandî, heraftî,
tişta/ê ku hatiye herifandin yan bi xwe ruxiye

glosses: ruxiyayî, hilweşiyayî, avahî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
herrifandî
herraftî
hêrrifandî
hêrifandî
hêriftî

etymology_text: herifandin


herifî

glosses:
kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, ruxiyayî, ruxandî, hilweşiyayî, hilweşandî, herifandî, heraftî,
avahiyê ku hatiye herifandin yan bi xwe herifiye

glosses: xirabkirî, pûç, xirabbûyî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ههڕفی
herrifî
herrifiyayî
herriftî
heriftî

etymology_text: herifîn

هار

roman: hār


herimiyan

ipa: /hɛɾɪmɪˈjɑːn/

hyphenation: he·ri·mi·yan


herimiyan

ipa: /hɛɾɪmɪˈjɑːn/


herimîyan

ipa: /hɛɾɪmiːˈjɑːn/

hyphenation: he·ri·mî·yan


herimîyan

ipa: /hɛɾɪmiːˈjɑːn/


herimyan

ipa: /hɛɾɪmˈjɑːn/

hyphenation: he·rim·yan


herimyan

ipa: /hɛɾɪmˈjɑːn/


herriman

ipa: /hɛɾɾɪˈmɑːn/

hyphenation: her·ri·man


herriman

ipa: /hɛɾɾɪˈmɑːn/


herrimiyan

ipa: /hɛɾɾɪmɪˈjɑːn/

hyphenation: her·ri·mi·yan


herrimiyan

ipa: /hɛɾɾɪmɪˈjɑːn/


herrimîyan

ipa: /hɛɾɾɪmiːˈjɑːn/

hyphenation: her·ri·mî·yan


herrimîyan

ipa: /hɛɾɾɪmiːˈjɑːn/


herrimyan

ipa: /hɛɾɾɪmˈjɑːn/

hyphenation: her·rim·yan


herrimyan

ipa: /hɛɾɾɪmˈjɑːn/


ḧerimiyan

ipa: /ħɛɾɪmɪˈjɑːn/

hyphenation: ḧe·ri·mi·yan


ḧerimiyan

ipa: /ħɛɾɪmɪˈjɑːn/


ḧerimîyan

ipa: /ħɛɾɪmiːˈjɑːn/

hyphenation: ḧe·ri·mî·yan


ḧerimîyan

ipa: /ħɛɾɪmiːˈjɑːn/


ḧerimyan

ipa: /ħɛɾɪmˈjɑːn/

hyphenation: ḧe·rim·yan


ḧerimyan

ipa: /ħɛɾɪmˈjɑːn/


ḧerriman

ipa: /ħɛɾɾɪˈmɑːn/

hyphenation: ḧer·ri·man


ḧerriman

ipa: /ħɛɾɾɪˈmɑːn/


ḧerrimiyan

ipa: /ħɛɾɾɪmɪˈjɑːn/

hyphenation: ḧer·ri·mi·yan


ḧerrimiyan

ipa: /ħɛɾɾɪmɪˈjɑːn/


ḧerrimîn

ipa: /ħɛɾɾɪˈmiːn/

hyphenation: ḧer·ri·mîn


ḧerrimîn

ipa: /ħɛɾɾɪˈmiːn/


ḧerrimîyan

ipa: /ħɛɾɾɪmiːˈjɑːn/

hyphenation: ḧer·ri·mî·yan


ḧerrimîyan

ipa: /ħɛɾɾɪmiːˈjɑːn/


ḧerrimyan

ipa: /ħɛɾɾɪmˈjɑːn/

hyphenation: ḧer·rim·yan


ḧerrimyan

ipa: /ħɛɾɾɪmˈjɑːn/


herin

glosses:
biçin!, birron!, dûr bikevin!, derkevin!, bifinin!, bifilitin!,
forma fermanî ya pirjimar ji lêkera herîn û çûn

forms: herrin

etymology_text: herîn - -în + -in

ipa: /hɛˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-herin.wav

hyphenation: he·rin


herzal

glosses:
keprok, alaçîq,
dikek e ji giya yan ji êzingan hatiye çêkirin

forms:
erzal
herzêl
erzêl
hirzêl
irzêl
zêrhal
zêrhel
doşk
gidîş
stêrrk

etymology_text: Ji aramî [Peyv?].


hevcarr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hevcar.

ipa: /hɛvˈd͡ʒɑːr/

hyphenation: hev·carr


heyvan

glosses: hêvên yan tîşta ku bu meyandin tê bikarhînan.

glosses: mastê ku têkilî nav şîrî tê kirin daku şîr bimeye û bibe mast

glosses: tov, tişta/ê ku tiştek din jê çêdibe yan tê çêkirin

forms:
heywan
ameyn
(zazakî)
amên
(zazakî)
aveyn
avên
haveyn
heyvên
hêvên
havên

ipa: /hɛjˈvɑːn/

hyphenation: hey·van


hildayîn

text: Herî hinbûna baș di nav rastîya jîyanê de bi hal û he-reketên xwe, ango bi kirinên xwe hildayîna tecrûbeyên jîyanê ye.

ref: Kovara bîrnebûn, hejmar 64, 2016, r. 70

text: Pêş hildayîna rojê em dîsan ketin rê.

ref: Em Rêwî Ne, 2013, rojaneya-min.blogspot.com

ipa: /hɪldɑːˈjiːn/

hyphenation: hil·da·yîn


hilperîn

glosses: reqisîn, sema kirin, govend kirin, dawet kirin

forms:
hilperrîn
hilperrikîn
hilperikîn

etymology_text: Ji hil- + perîn.

ipa: /hɪlpɛˈɾiːn/

hyphenation: hil·pe·rîn


hilperîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hilperikîn

text:
dikevin çavên te çavên min
dimeyim di awirên te de
dibim bazekî dirrinde
dixwazim hilperikim zinarên te
pençên min sûrikitiya du maran
hildiçenînin kevokên paxilê!

ref: Arjen Arî, Eroûtîka, Weşanên Lîsê, 2007

ipa: /hɪlpɛɾɪˈkiːn/

hyphenation: hil·pe·ri·kîn


hindirandin

forms:
dihindirînim (present)
dihindirînî (present)
dihindirîne (present)
dihindirînin (present)
bihindirîne (imperative singular)
bihindirînin (imperative plural)
hindirand (past)
hindirand (past)
hindirand (past)
hindirand (past)
–hindirîn– (root present)
–hindirand– (root past)
ez dihindirînim (indicative present positive)
ez nahindirînim (indicative present negative)
min hindirand (indicative past positive)
min nehindirand (indicative past negative)
tu dihindirînî (indicative present positive)
tu nahindirînî (indicative present negative)
te hindirand (indicative past positive)
te nehindirand (indicative past negative)
ew dihindirîne (indicative present positive)
ew nahindirîne (indicative present negative)
wê/wî hindirand (indicative past positive)
wê/wî nehindirand (indicative past negative)
em dihindirînin (indicative present positive)
em nahindirînin (indicative present negative)
me hindirand (indicative past positive)
me nehindirand (indicative past negative)
hûn dihindirînin (indicative present positive)
hûn nahindirînin (indicative present negative)
we hindirand (indicative past positive)
we nehindirand (indicative past negative)
ew dihindirînin (indicative present positive)
ew nahindirînin (indicative present negative)
wan hindirand (indicative past positive)
wan nehindirand (indicative past negative)
min dihindirand (imperfect positive)
min nedihindirand (imperfect negative)
min hindirandibû (positive)
min nehindirandibû (negative)
te dihindirand (imperfect positive)
te nedihindirand (imperfect negative)
te hindirandibû (positive)
te nehindirandibû (negative)
wê/wî dihindirand (imperfect positive)
wê/wî nedihindirand (imperfect negative)
wê/wî hindirandibû (positive)
wê/wî nehindirandibû (negative)
me dihindirand (imperfect positive)
me nedihindirand (imperfect negative)
me hindirandibû (positive)
me nehindirandibû (negative)
we dihindirand (imperfect positive)
we nedihindirand (imperfect negative)
we hindirandibû (positive)
we nehindirandibû (negative)
wan dihindirand (imperfect positive)
wan nedihindirand (imperfect negative)
wan hindirandibû (positive)
wan nehindirandibû (negative)
ez ê bihindirînim (future positive)
ez ê nehindirînim (future negative)
minê hindirandibe (future perfect positive)
minê nehindirandibe (future perfect negative)
tu yê bihindirînî (future positive)
tu yê nehindirînî (future negative)
teyê hindirandibe (future perfect positive)
teyê nehindirandibe (future perfect negative)
ew ê bihindirîne (future positive)
ew ê nehindirîne (future negative)
wê/wîyê hindirandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nehindirandibe (future perfect negative)
em ê bihindirînin (future positive)
em ê nehindirînin (future negative)
meyê hindirandibe (future perfect positive)
meyê nehindirandibe (future perfect negative)
hûn ê bihindirînin (future positive)
hûn ê nehindirînin (future negative)
weyê hindirandibe (future perfect positive)
weyê nehindirandibe (future perfect negative)
ew ê bihindirînin (future positive)
ew ê nehindirînin (future negative)
wanê hindirandibe (future perfect positive)
wanê nehindirandibe (future perfect negative)
min hindirandiye (perfect positive)
min nehindirandiye (perfect negative)
min hindirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nehindirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hindirandiye (perfect positive)
te nehindirandiye (perfect negative)
te hindirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nehindirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hindirandiye (perfect positive)
wê/wî nehindirandiye (perfect negative)
wê/wî hindirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nehindirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hindirandiye (perfect positive)
me nehindirandiye (perfect negative)
me hindirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nehindirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hindirandiye (perfect positive)
we nehindirandiye (perfect negative)
we hindirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nehindirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hindirandiye (perfect positive)
wan nehindirandiye (perfect negative)
wan hindirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nehindirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bihindirînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nehindirînim (present subjunctive negative)
(bila) min hindirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nehindirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bihindirînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nehindirînî (present subjunctive negative)
(bila) te hindirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nehindirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihindirîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nehindirîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hindirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehindirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bihindirînin (present subjunctive positive)
(bila) em nehindirînin (present subjunctive negative)
(bila) me hindirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nehindirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bihindirînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nehindirînin (present subjunctive negative)
(bila) we hindirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nehindirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihindirînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nehindirînin (present subjunctive negative)
(bila) wan hindirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nehindirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bihindiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nehindiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hindirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nehindirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bihindiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nehindiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hindirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nehindirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihindiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehindiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hindirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehindirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bihindiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nehindiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hindirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nehindirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bihindiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nehindiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hindirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nehindirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bihindiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehindiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hindirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehindirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bihindiranda (present conditional positive)
minê nehindiranda (present conditional negative)
minê hindirandibûya (preterite conditional positive)
minê nehindirandibûya (preterite conditional negative)
teyê bihindiranda (present conditional positive)
teyê nehindiranda (present conditional negative)
teyê hindirandibûya (preterite conditional positive)
teyê nehindirandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bihindiranda (present conditional positive)
wê/wîyê nehindiranda (present conditional negative)
wê/wîyê hindirandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nehindirandibûya (preterite conditional negative)
meyê bihindiranda (present conditional positive)
meyê nehindiranda (present conditional negative)
meyê hindirandibûya (preterite conditional positive)
meyê nehindirandibûya (preterite conditional negative)
weyê bihindiranda (present conditional positive)
weyê nehindiranda (present conditional negative)
weyê hindirandibûya (preterite conditional positive)
weyê nehindirandibûya (preterite conditional negative)
wanê bihindiranda (present conditional positive)
wanê nehindiranda (present conditional negative)
wanê hindirandibûya (preterite conditional positive)
wanê nehindirandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bihindirîne (imperative present positive)
(tu) nehindirîne (imperative present negative)
(hûn) bihindirînin (imperative present positive)
(hûn) nehindirînin (imperative present negative)
hindirrandin
hundirandin
hundurandin

etymology_text: Ji hindir + -andin.

ipa: /hɪndɪɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: hin·di·ran·din


hindirîn

glosses: Tiştê ku li hindir e yan ya hindir e, ya ku di nav de; navxweyî, ne derveyî, ne derekî.

text: Wezîra/ê karûbarên hindirîn.

text: Siyaseta hindirîn û ya derveyî.

forms:
hindirîntir (comparative)
herî hindirîn (superlative)
hindirîntirîn (superlative)
hindirî
hindirrîn
hindirrî
hindurî
hindurîn
hindurrî
hindurrîn
hundirî
hundirîn
hundirrî
hundirrîn
hundurî
hundurîn
hundurrî
hundurrîn

etymology_text: Ji hindir + -în.

внутренный

roman: vnutrennyj

ipa: /hɪndɪˈɾiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hindirîn.wav

hyphenation: hin·di·rîn


hundurîn

ipa: /hʊndʊˈɾiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hundurîn.wav

hyphenation: hun·du·rîn


honandin

ipa: /hoːnɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-honandin.wav

hyphenation: ho·nan·din


vehandin

forms: ڤههاندن

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /vɛhɑːnˈdɪn/

hyphenation: ve·han·din


îstihdam

text: Dev li wezîr geriya û ket nav hev. Lêvên wî lerizin û bêhemd û daxwaza xwe got: ”Me di van rojên dawî de, ji bo hinek hemşîre, doktor û ebeyan îstihdam pêkanîn û me rewşa personelen herêmî jî li ber çav girt. Bibê nebê ji derî tirkî me li gor pêdiviyan hinek kesên ku bi kurdî jî dizanin girt kar. Di vî warî de zehmetiyeke me tune."

ref: Amidakurd.com, 11/2006


jê gerîn

glosses: bela xwe jê vekirin, hêlan, êdî nekirin, bi cih hêlan, dest jê berdan dev jê berdan

forms:
jê digerim (present)
jê digerî (present)
jê digere (present)
jê digerin (present)
jê bigere (imperative singular)
jê bigerin (imperative plural)
jê gerim (past)
jê geriyam (past)
jê gerî (past)
jê geriyayî (past)
jê geriya (past)
jê gerin (past)
jê geriyan (past)
jê –ger– (root present)
jê –ger– / –geriya– (root past)
ez jê digerim (indicative present positive)
ez jê nagerim (indicative present negative)
ez jê gerim / jê geriyam (indicative past positive)
ez jê negerim / jê negeriyam (indicative past negative)
tu jê digerî (indicative present positive)
tu jê nagerî (indicative present negative)
tu jê gerî / jê geriyayî (indicative past positive)
tu jê negerî / jê negeriyayî (indicative past negative)
ew jê digere (indicative present positive)
ew jê nagere (indicative present negative)
ew jê ger / jê geriya (indicative past positive)
ew jê neger / jê negeriya (indicative past negative)
em jê digerin (indicative present positive)
em jê nagerin (indicative present negative)
em jê gerin / jê geriyan (indicative past positive)
em jê negerin / jê negeriyan (indicative past negative)
hûn jê digerin (indicative present positive)
hûn jê nagerin (indicative present negative)
hûn jê gerin / jê geriyan (indicative past positive)
hûn jê negerin / jê negeriyan (indicative past negative)
ew jê digerin (indicative present positive)
ew jê nagerin (indicative present negative)
ew jê gerin / jê geriyan (indicative past positive)
ew jê negerin / jê negeriyan (indicative past negative)
ez jê digerim / jê digeriyam (imperfect positive)
ez jê nedigerim / jê nedigeriyam (imperfect negative)
ez jê geribûm / jê geriyabûm (positive)
ez jê negeribûm / jê negeriyabûm (negative)
tu jê digerî / jê digeriyayî (imperfect positive)
tu jê nedigerî / jê nedigeriyayî (imperfect negative)
tu jê geribûyî / jê geriyabûyî (positive)
tu jê negeribûyî / jê negeriyabûyî (negative)
ew jê diger / jê digeriya (imperfect positive)
ew jê nediger / jê nedigeriya (imperfect negative)
ew jê geribû / jê geriyabû (positive)
ew jê negeribû / jê negeriyabû (negative)
em jê digerin / jê digeriyan (imperfect positive)
em jê nedigerin / jê nedigeriyan (imperfect negative)
em jê geribûn / jê geriyabûn (positive)
em jê negeribûn / jê negeriyabûn (negative)
hûn jê digerin / jê digeriyan (imperfect positive)
hûn jê nedigerin / jê nedigeriyan (imperfect negative)
hûn jê geribûn / jê geriyabûn (positive)
hûn jê negeribûn / jê negeriyabûn (negative)
ew jê digerin / jê digeriyan (imperfect positive)
ew jê nedigerin / jê nedigeriyan (imperfect negative)
ew jê geribûn / jê geriyabûn (positive)
ew jê negeribûn / jê negeriyabûn (negative)
ez ê jê bigerim (future positive)
ez ê jê negerim (future negative)
ez ê jê geribim / jê geriyabim (future perfect positive)
ez ê jê negeribim / jê negeriyabim (future perfect negative)
tu yê jê bigerî (future positive)
tu yê jê negerî (future negative)
tu yê jê geribî / jê geriyabî (future perfect positive)
tu yê jê negeribî / jê negeriyabî (future perfect negative)
ew ê jê bigere (future positive)
ew ê jê negere (future negative)
ew ê jê geribe / jê geriyabe (future perfect positive)
ew ê jê negeribe / jê negeriyabe (future perfect negative)
em ê jê bigerin (future positive)
em ê jê negerin (future negative)
em ê jê geribin / jê geriyabin (future perfect positive)
em ê jê negeribin / jê negeriyabin (future perfect negative)
hûn ê jê bigerin (future positive)
hûn ê jê negerin (future negative)
hûn ê jê geribin / jê geriyabin (future perfect positive)
hûn ê jê negeribin / jê negeriyabin (future perfect negative)
ew ê jê bigerin (future positive)
ew ê jê negerin (future negative)
ew ê jê geribin / jê geriyabin (future perfect positive)
ew ê jê negeribin / jê negeriyabin (future perfect negative)
ez jê gerime / jê geriyame (perfect positive)
ez jê negerime / jê negeriyame (perfect negative)
ez jê geribûme / jê geriyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez jê negeribûme / jê negeriyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu jê geriyî / jê geriyayî (perfect positive)
tu jê negeriyî / jê negeriyayî (perfect negative)
tu jê geribûyiye / jê geriyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu jê negeribûyiye / jê negeriyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew jê geriye / jê geriyaye (perfect positive)
ew jê negeriye / jê negeriyaye (perfect negative)
ew jê geribûye / jê geriyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew jê negeribûye / jê negeriyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em jê gerine / jê geriyane (perfect positive)
em jê negerine / jê negeriyane (perfect negative)
em jê geribûne / jê geriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em jê negeribûne / jê negeriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn jê gerine / jê geriyane (perfect positive)
hûn jê negerine / jê negeriyane (perfect negative)
hûn jê geribûne / jê geriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn jê negeribûne / jê negeriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew jê gerine / jê geriyane (perfect positive)
ew jê negerine / jê negeriyane (perfect negative)
ew jê geribûne / jê geriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew jê negeribûne / jê negeriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez jê bigerim (present subjunctive positive)
(bila) ez jê negerim (present subjunctive negative)
(bila) ez jê geribim / jê geriyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez jê negeribim / jê negeriyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu jê bigerî (present subjunctive positive)
(bila) tu jê negerî (present subjunctive negative)
(bila) tu jê geribî / jê geriyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu jê negeribî / jê negeriyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew jê bigere (present subjunctive positive)
(bila) ew jê negere (present subjunctive negative)
(bila) ew jê geribe / jê geriyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew jê negeribe / jê negeriyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em jê bigerin (present subjunctive positive)
(bila) em jê negerin (present subjunctive negative)
(bila) em jê geribin / jê geriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em jê negeribin / jê negeriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn jê bigerin (present subjunctive positive)
(bila) hûn jê negerin (present subjunctive negative)
(bila) hûn jê geribin / jê geriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew jê bigerin (present subjunctive positive)
(bila) ew jê negerin (present subjunctive negative)
(bila) ew jê geribin / jê geriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew jê negeribin / jê negeriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez jê bigerama / jê bigeriyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez jê negerama / jê negeriyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez jê geribûma / jê geriyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu jê bigerayî / jê bigeriyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu jê negerayî / jê negeriyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew jê bigera / jê bigeriyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew jê negera / jê negeriyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew jê geribûya / jê geriyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em jê bigerana / jê bigeriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em jê negerana / jê negeriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em jê geribûna / jê geriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn jê bigerana / jê bigeriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn jê negerana / jê negeriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn jê geribûna / jê geriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew jê bigerana / jê bigeriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew jê negerana / jê negeriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew jê geribûna / jê geriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
ez ê jê bigerama / jê bigeriyama (present conditional positive)
ez ê jê negerama / jê negeriyama (present conditional negative)
ez ê jê geribûma / jê geriyabûma (preterite conditional positive)
ez ê jê negeribûma / jê negeriyabûma (preterite conditional negative)
tu yê jê bigerayî / jê bigeriyayî (present conditional positive)
tu yê jê negerayî / jê negeriyayî (present conditional negative)
tu yê jê geribûyayî / jê geriyabûyayî (preterite conditional positive)
ew ê jê bigera / jê bigeriyaya (present conditional positive)
ew ê jê negera / jê negeriyaya (present conditional negative)
ew ê jê geribûya / jê geriyabûya (preterite conditional positive)
ew ê jê negeribûya / jê negeriyabûya (preterite conditional negative)
em ê jê bigerana / jê bigeriyana (present conditional positive)
em ê jê negerana / jê negeriyana (present conditional negative)
em ê jê geribûna / jê geriyabûna (preterite conditional positive)
em ê jê negeribûna / jê negeriyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê jê bigerana / jê bigeriyana (present conditional positive)
hûn ê jê negerana / jê negeriyana (present conditional negative)
hûn ê jê geribûna / jê geriyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê jê negeribûna / jê negeriyabûna (preterite conditional negative)
ew ê jê bigerana / jê bigeriyana (present conditional positive)
ew ê jê negerana / jê negeriyana (present conditional negative)
ew ê jê geribûna / jê geriyabûna (preterite conditional positive)
ew ê jê negeribûna / jê negeriyabûna (preterite conditional negative)
(tu) jê bigere (imperative present positive)
(tu) jê negere (imperative present negative)
(hûn) jê bigerin (imperative present positive)
(hûn) jê negerin (imperative present negative)
jê gerrîn
dagerîn
lê gerîn
vegerîn

etymology_text: Ji jê + gerîn.

ipa: /ʒeː ɡɛˈɾiːn/

hyphenation: jê ge·rîn


ji dayîk bûn

ipa: /ʒɪ dɑːˈjiːk buːn/

hyphenation: ji da·yîk bûn


ji kerî ve

forms:
ji kerrî ve
ji kirî ve
ji kirrî ve

etymology_text: Ji ji + kerî + ve


ji nişka ve

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ji nişkê ve.

text: Ji nişka ve ez dibînim ku em li ser zinarekî bilind û bilind in.

ref: Hesenê Metê, Epîlog, Weşanxaneya Avesta

etymology_text: Ji ji + nişka + ve


juni

audio: LL-Q9043 (nor)-EdoAug-juni.wav


juni

audio: LL-Q9027 (swe)-Moonhouse-juni.wav


jîşik

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina ژیشک (jîşk).


kakûle

glosses: Elettaria caramomum: Biharatek e û bi taybetî wek toz têt bikaranîn di nav xwarinan de.

forms:
kakule
kakil
kakûl
qanqul

etymology_text:
Ihtimalen ji sanskrîtî कक्कोल (kakkola) û takkola.
Hevreha farisî قاقله (xaqûle, qaqûlê), erebî قاقلة (qaqûle), tirkî kakule siryanî ܩܩܘܠܐ (qaqulla), aramî קקולא (qaqulla), akadî 𒋡𒄣𒌌𒇻𒊬 (qa-qu-ul-lu.SAR /qāqullu/). Ji eynî rehî bi tîbetî ཀ་ཀོ་ལ (ka ko la), javayî kapulaga, çînî 豆蔻 (gotina bi çîniya minnanî "tāu-khò͘", çîniya kantonî dau⁶ kau³ û çîniya mandarînî "dòukòu").

кардамонът

roman: kardamonǎt

кардамон

roman: kardamon

ipa: /kɑːkuːˈlɛ/

hyphenation: ka·kû·le


kanîna duwem

ipa: /kɑːniːˈnɑː dʊˈwɛm/

hyphenation: ka·nî·na du·wem


kanîna duwemîn

ipa: /kɑːniːˈnɑː dʊwɛˈmiːn/

hyphenation: ka·nî·na du·we·mîn


kanûna pêşîn

forms:
kanîna pêşiyê
kanîna pêşî
kanîna pêşîn
kanûna pêşiyê
kanûna pêşî
kanwîna pêşiyê
kanwîna pêşî
kanwîna pêşîn

etymology_text: Ji kanûn + pêşîn.

ipa: /kɑːnuːˈnɑː peːˈʃiːn/

hyphenation: ka·nû·na pê·şîn


karîz

glosses: kanalîzasyon, coya binerdî ya ku verêja avdestxaneyan tê re derbas dibe

forms:
karêz
kariz
karrîz
karrêz

etymology_text: Ji farisî کهریز (kehrîz), yeksanî ka + rêtin / riştin.

Каналізацыя

roman: Kanalizacyja

하수도

roman: hasudo

cу әкету

roman: cu äketu

Канализация

roman: Kanalizacija


karexezal

text: Wê karexezalê hefteyê pênc rojên xwedê, dilê min ê belengaz dida ber pêlên coþê ji hal dixist, ez per û perîþan dikirim.

ref: Serdar Roşan, Dara gozê, Weşanxaneya Nefel, 2002, r. 59


kêmûkurrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kêmûkurî.


kergedan

ipa: /kɛɾɡɛˈdɑːn/

hyphenation: ker·ge·dan


kerank

glosses: Firindeyek kûvî yê hûrik (17 cm) yê ji nijada mirîşkan e.

forms: kerrank

перапелка

roman: pjerapjelka

ορτύκι

roman: ortýki

ὄρτυξ

roman: ortyx


kesb

ipa: /kɛsb/


kesb

glosses: Ji bo maneya "xizan, feqîr, belengaz" Binêre kesib.


keşfker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre keşifker.


ketûber

etymology_text: Ji ketin + -û- + ber.

ipa: /kɛtuːˈbɛɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-ketûber.wav

hyphenation: ke·tû·ber


kevkanî

ipa: /kɛvkɑːˈniː/

hyphenation: kev·ka·nî


kevneşerrker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kevneşerker.


kewan

audio: LL-Q33549 (jav)-Tetheow-kewan.wav

audio: LL-Q33549 (jav)-Dewinta88-kewan.wav

audio: LL-Q33549 (jav)-Kanzcech-kewan.wav


kêza gûgerînk

glosses: Kêzikek e bi wê tê nasîn ku gogên ji axê yan rîxê digindirîne anku girêl dike.

forms:
kêza gûgerrînk
kêza gûgerrîng
kêza gûgerîng
kêzika gûgerrînk
kêzika gûgerînk
kêzika gûgerrîng
kêzika gûgerîng
kêzka gûgerrînk
kêzka gûgerînk
kêzka gûgerrîng
kêzka gûgerîng

etymology_text: Ji kêza + gûgerînk.

навозный жук

roman: navoznyj žuk


kincir

glosses:
pejmûrde, peritî, cilên pûç, pirtikî, rîçal, şaltûpalt, şeletan, şelax-pelax, pergende,
cil û cawên kevn û diriyayî

forms:
کنجڕ
gincir
gincirr
kincirr

etymology_text: Ji ermenî կնճիռ (knčiṙ) (knčiṙ: qurmiçk, qurmiçîn, girêk, girê) ji ermeniya kevn կնճիռն (knčiṙn) lê ji wê pêvetir rehên wê di nav dîrokê de winda dibin. Herwiha bide ber kinc (cil, libas).

сепрәк

roman: sepräk

抹布

roman: mābù

布

roman: bù

ჩვარი

roman: čvari

천

roman: cheon

лохмотья

roman: loxmótʹja

тряпка

roman: trjápka

лоскут

roman: loskút

ветошь

roman: vétošʹ

κουρέλι

roman: kouréli


kirîner

glosses:
kojer, kojek, didantûj, dirantûj,
mirova/ê yan ajelê/a ku tiştan bi kirandinê dixwe

forms:
kirrîner
kiritîner
kiritîner

etymology_text: kirandin

설치류

roman: seolchiryu

τρωκτικό

roman: troktikó


qişt

glosses: Hişyar û serxwe û tîk û rast ji bo mirov û heywanan tê bikaranîn.

forms:
qişttir (comparative)
herî qişt (superlative)
qişttirîn (superlative)


kokbir

glosses: kesa/ê yan tişta/ê ku koka tiştekî dibire

glosses: kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî ji binî ve hildiweşîne

glosses: tişta/ê ku ji binî ve hatiye hilweşandin

forms:
kokbirtir (comparative)
herî kokbir (superlative)
kokbirtirîn (superlative)
kokbir

etymology_text: kok + birîn - -în


obus

glosses: sîlehekê xulole ye ku ji topan yan hawinan tê avêtin

text: Navenda Ragihandin û Çapemeniyê ya HPG'ê da xuyakirin ku artêşa Tirk bi hawan û obusan êrîşî qadeke li ser sînor a li Herêmên Parastinê yên Medyayê kiriye. Navendê diyar kir ku li herêmên Metîna û Xakurkê jî tevgera balafirên keşfê hatiye jiyîn.

ref: ku.firat.com 4/2014

forms: obûs

etymology_text: Deyn ji tirkî obüs ji fransî obus ji almanî Haubitze ji çekî haufnice (“mencenîq”).


kufik

glosses: Kov, kuneke bo rijandina ava zêde li sedê.

forms:
کوفک
kofik
kovik

ipa: /kʊˈfɪk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-kufik.wav

hyphenation: ku·fik


kufik

glosses: Pûç, kesê/a ku kiriyara sêksî di gel regezê dijber encam dide bo gelek caran û di gel gelek kesan.


kurrbeşk

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurbeşk.


kirmancî

text: Teqbîḥ nekin evan ṭifalanEv meywe eger ne abdar eKirmancî ye, ew qeder li kar e

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, 1692

etymology_text: :Ji kirmanc + -î

ipa: /kɪɾmɑːnˈd͡ʒiː/


kirmancî

ipa: /kɪɾmɑːnˈd͡ʒiː/


kurteçîrok

forms:
کورتەچیڕۆک
kurteçîrrok
kurteçêrok
kurteçêrrok

etymology_text: Ji kurte- + çîrok.

ipa: /kʊɾtɛt͡ʃiːˈɾoːk/

hyphenation: kur·te·çî·rok


kurteçêrok

ipa: /kʊɾtɛt͡ʃeːˈɾoːk/

hyphenation: kur·te·çê·rok


kutayî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kutahî.

text: Berewil dikim çevêd wêye rem, / Xala şîne ser enîyê kutayî

ref: Fêrîkê Ûsiv, Pampa Min, Lîmûş, YÊRÊVAN, 2009, ISBN 978-9939-805-98-6


lacwerd

ipa: /lɑːd͡ʒˈwɛɾd/

hyphenation: lac·werd


lajiwerd

ipa: /lɑːʒɪˈwɛɾd/

hyphenation: la·ji·werd


lîlik

glosses: fêkîyek şîrîn û bê dendike. Li çîyayan bixwe hêşin dibe.

ipa: /liːˈlɪk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-lîlik.wav

hyphenation: lî·lik


malzarok

glosses: Di zikê jinan yan ajelên mê de ew cih yê ku zarok tê de ye berî ku bizê.

text: Li gora ragihandinên Daîreya dermanan a Dewletên Yekgirtî ên Amerîkayê deqa(derzî) ku ê pêşî li nexweşiya kansera malzarokê ... bigire hatiye dîtin.

ref: Netkurd.org, 6/2006

forms:
مالزاڕۆک
malzaro
malzarrok
malzarro

etymology_text: Ji mal + zarok.

μύτρα

roman: mýtra


manyaq

text: SSTa (Sîstema Serweriya Tirkan) ko bi gengeşîyên teskerê yên ko ev bi qasî du salan e ji rojevê nakevin, civak kiriye manyaqê operasyona ji sînor wê de, vê yekê armanc dike.

ref: Fuat Onen, Welatek di ronkaya rojê de ji gelên wî yên otokton hat dizîn, Nefel.com, 12/2007


meqerr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre meqer.


merbêr

glosses: bêr, mer, metirke, bêrik, merik, kurek, amûra pêkolandina axê

text: Rast e, "merbêr" û "merbêl" jî heman "bêr" e. Corekê bêrê heye ku devê wê tûj e û pêpikekê darînî pê ve ye ji bo ku mirov pêyê xwe dane ser û bêrê pê di axê re bike. Ji vî corî re dibêjin "mera metirke" yan "metirke".

ref: Newzad Hirorî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

forms:
مهڕبێر
merbêl
merrbêl
merrbêr

etymology_text: Ji mer + bêr.

ipa: /mɛɾˈbeːɾ/

hyphenation: mer·bêr


merik

forms:
merrk
merrik
merk

etymology_text: Ji mer + -ik.

ipa: /mɛˈɾɪk/

hyphenation: me·rik


mitbex

forms:
متبهخ
madbex
matbex
medbex
midbax
midbex
mitbax
metbex

etymology_text: Ji erebî مَطْبَخ (maṭbaḵ), hevrehatebax (2).

амаҵурҭа

roman: āmāc̣urtā

ܒܹܝܬ ܒܘܼܫܵܠܵܐ

roman: bēt bušālā

পাকঘৰ

roman: pakghor

ৰান্ধনিঘৰ

roman: randhonighor

আখল

roman: akhol

аласыҡ

roman: alasïq

ку́хня

roman: kúxnja

রান্নাঘর

roman: rannaghôr

পাকঘর

roman: pakghôr

ку́хня

roman: kúhnja

кухни

roman: kuχni

ᎠᏓᏍᏓᏴᏗ

roman: adasdayvdi

廚房

roman: cyu⁴ fong⁴⁻²; ceoi⁴ fong⁴⁻²

чўфон

roman: čwfon

хуәфон

roman: huəfon

廚房

roman: chúfáng

مَطْبَخ

roman: maṭbaḵ

مُرَكَّب

roman: murakkab

كوزينة

roman: kuzina

كشينة

roman: kšina

խոհանոց

roman: xohanocʻ

آشپزخانه

roman: âšpazxâne

રસોડું

roman: rasoḍũ

სამზარეულო

roman: samzareulo

रसोईघर

roman: rasoīghar

रसोई

roman: rasoī

מִטְבָּח

roman: mitbákh

кухня

roman: kuhnya

ашкана

roman: aşkana

부엌

roman: bueok

주방

roman: jubang

ເຮືອນຄົວ

roman: hư̄an khūa

кујна

roman: kujna

അടുക്കള

roman: aṭukkaḷa

галын өрөө

roman: galyn öröö

ରନ୍ଧାଘର

roman: rôndhaghôrô

ئاشخانا

roman: ashxana

جلنانۍ

roman: jalnanay

ас үй

roman: as üi

ас бөлмесі

roman: as bölmesı

асүй

roman: asüi

ⲙⲁⲛⲥⲁϩϯ

roman: mansahti

रसवती

roman: rasavatī

ꠙꠣꠇꠊꠞ

roman: fakgor

དབ་སང

roman: thapsang

ошхона

roman: ošxona

ошпазхона

roman: ošpazxona

ครัว

roman: kruua

వంటగది

roman: vaṇṭagadi

వంటిల్లు

roman: vaṇṭillu

ашханә

roman: aşxanä

བཀད་ས

roman: bkad sa

ཐབ་ཀ

roman: thab ka

ཐབ་ཚང

roman: thab tshang

باورچی خانہ

roman: bāvarcī xānā

ផ្ទះបាយ

roman: phtĕəhbaay

ជើងក្រាន

roman: cəəngkraan

куукуна

roman: kuukuna

קיך

roman: kikh

κουζίνα

roman: kouzína

μαγειρείο

roman: mageireío

μαγειρεῖον

roman: mageireîon

ἰπνός

roman: ipnós


meygêr

glosses: badegêr, saqî, meyxanevan, karkerê/a meyxaneyê, yê/a ku meyê dide xelkî li meyxanê

forms:
مەیگێڕ
meygêrr
meykêş
çaygêr
qehwegêr

etymology_text: Ji mey + -gêr.

ipa: /mɛjˈɡeːɾ/

hyphenation: mey·gêr


mîratgir

text: , çima ew neket nav destê min, nav destê mîratgirê helal.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 33, ISBN 9786257724838


merovatî

ipa: /mɛɾoːvɑːˈtiː/

hyphenation: me·ro·va·tî


mirmir

glosses: dengê hin makîne û motoran û tiştên wek wan

forms:
mirr-mirr
mirre-mirr
mirrmirr
mire-mir
mir-mir

etymology_text: Ji zarvekirina dengê wisa


mustehsîl

text: Bi baweriya min şoreşa pêşmergeyan hê bi temamî neçûye serî: Şoreşa çekdarî temam bû, lê niha divê şoreşa civakî-aborî dest pê bike. Bernameya şoreşa civakî-aborî bi hindikî ji du xalan divê pêk bê: 1. Civakê ji mustehlîkî (consumer/tüketici) ya luks û bi îsraf biguhêre bike civaka mustehsîl (productif/üretici) a endustriyê, 2. Zihniyeta eşîrî û ya partîzaniya dewletên totalîter a li herêmê divê hêdî hêdî bê maliştin.

ref: Rojen Barnas, Şoreşa Kurdistana Başûr A Mayî, Netkurd.com, 5/2007


mişerref

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mişeref.


muşerref

text: Heger em bi “ereb bazarî” hesabekî bikin, dikarim bibêjim ko % 80-ê di malên kurdan de TV-yên kurdî tine. Bes maleke bê TV-yên tirkî tine, % 99, 9999 malên kurdan de TV-yên tirkî hene (ji bo kurdên bakur dibêjim). Belkî bi xêra TRT-a kurdî malên wan kurdên –kurdînedîtî muşerref bibin; malûm e gihayê hewşê tahl e, û kurdî belkî bi destê dewletê bi van şîrin bibe.

ref: Brahîm Xelîl Sirûcî, Belkî bi xêra TRT-ê em TêReTêr kurmancî tamaşe bikin, Nefel.com, 11/2008


navbir

glosses: tişta/ê di navbera du tiştan de, tişta/ê ku tiştekî dike du parçe

glosses: bênvedan, pişû, vehesîn, sekinandina karekî û paşî domandina wî

forms:
ناڤبڕ
navbirr
nêvbirr
nêbir

etymology_text: nav (2) + -bir

ipa: /nɑːvˈbɪɾ/


navî

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya nav.

forms: navan (masculine definite oblique plural)

ipa: /nɑːˈviː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-navî.wav

hyphenation: na·vî


nawîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /nɑːˈwiːn/

hyphenation: na·wîn


nawîn

신음

roman: sineum


nawîn

glosses: Ji bo maneyên "navendî, naverastî, hindirîn, tişta/ê li navê, tişta/ê li nîvekê" Binêre navîn.


befehm

forms:
befehmtir (comparative)
herî befehm (superlative)
befehmtirîn (superlative)


nama

glosses: mêr, zilam, zelam (mirovê nêr yê mezinbûyî)


nemirovatî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nemirovî.

text: Hingî çend peyan xwe li leşkeran rakişandin û nemirovatiya wan ji wan re gotin, lê leşkeran zû ew bi qundaxên tivingên xwe dane rawestandin.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


Niger

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Niger.wav


Nijerya

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Nijerya.wav


nîştin

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *ni- (“jêr, xwarê”) + *sed- (“rûniştin”) ji bo agahiyên zêdetir binêre niştin.


nimêjgeh

glosses: Cihê ku nimêj lê tên kirin (wek mizgeftê yan dêrê).

forms:
nimêjgah
nimêjge
nivêjgeh
nimêjgih
nivêjgah
nivêjge
nivêjgih

etymology_text: Ji nimêj + -geh

ipa: /nɪmeːʒˈɡɛh/

hyphenation: ni·mêj·geh


nijdarî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nojdarî.


nûrandin

forms: نووراندن


nûrandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


auto-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-auto-.wav


Uzbekistan

forms: Uzbekhistan

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Uzbekistan.wav


parzîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre parzûn.

text: Xecoka Ahmedê Qumrî û zarokê wê yê yeksalî ku di parzînê wê de li pişta wê bû, bûn armanca wan gulleyan û derhal hatine kuştin.

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

ipa: /pɑːɾˈziːn/

hyphenation: par·zîn


paşbazar

text: Em ji Duşemê re jî dibêjin: Paşbazarê

ref: Robîn Reşvan di koma "Zimanê Kurdî" de li ser Rûnameyê, 2/2012

etymology_text: Ji paş- + bazar (“yekşem”).


pêguhork

glosses: jina ku bi kesekî re hatiye zewicandin daku jinek binemala mêrê wê bi mirovek ji binemala wê re bizewice

forms:
pêguhorrk
neguhork

etymology_text: pê + guhortin - -tin + -k


belgdar

forms:
belgdartir (comparative)
herî belgdar (superlative)
belgdartirîn (superlative)


beledîn

forms:
beledîntir (comparative)
herî beledîn (superlative)
beledîntirîn (superlative)


behledîn

forms:
behledîntir (comparative)
herî behledîn (superlative)
behledîntirîn (superlative)


peristgih

ipa: /pɛɾɪstˈɡɪh/

hyphenation: pe·rist·gih


perik

glosses:
kaxezk, perên biçûk yan tenik
(bi taybetî yên ku li dor tûtinê tên pêçan daku cigare jê bên çêkirin)

forms:
perik
perrk
perk
perok

etymology_text: Ji per + -ik.

ipa: /pɛˈɾɪk/

hyphenation: pe·rik


perû

glosses: Tişta/ê ku kesek werdigire ji ber ku karek yan xizmetek baş kiriye yan di pêşbaziyekê de bi ser ketiye.

forms:
perrû
perî

etymology_text: Bi Pehlewî pareg û Farsî pare.

ipa: /pɛˈɾuː/


pêceme

ipa: /peːd͡ʒɛˈmɛ/

hyphenation: pê·ce·me


pêjama

ipa: /peːʒɑːˈmɑː/

hyphenation: pê·ja·ma


bêcama

ipa: /beːd͡ʒɑːˈmɑː/

hyphenation: bê·ca·ma


bêcame

ipa: /beːd͡ʒɑːˈmɛ/

hyphenation: bê·ca·me


bêjama

ipa: /beːʒɑːˈmɑː/

hyphenation: bê·ja·ma


piralî

glosses: kesa/ê ku gelek karan dike yan kirine yan dizane

forms:
pirralî
piranî

etymology_text: Ji pir- + alî.

разносторонний

roman: raznostoronnij


pirole

glosses: zêde, pir, aşirî, lape, mifrîd, bêqam, bêhed

glosses: dijwar, tund, ekstrem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
piroletir (comparative)
herî pirole (superlative)
piroletirîn (superlative)
pirrole

etymology_text: Ji pir + -ole.


porkurker

glosses:
sertiraş, portiraş, pirçtiraş, serkurker, pirçkurker, berber, helaq,
kesa/ê ku porê mirovî bi meqesê kurt dike

forms: porkurrker

etymology_text: Ji por + kurker.


porkurker

glosses: sertiraşxane, berberxane, dikana berberiyê


portiraş

glosses:
sertiraş, pirçtiraş, porkurker, serkurker, pirçkurker, berber, helaq,
kesa/ê ku porê mirovî bi meqesê kurt dike

forms:
porrtiraş
portraş

etymology_text: por + tiraşîn + -în


proto-hindo-ewropî

ipa: /pɾoːtoːhɪndoːɛwɾoːˈpiː/

hyphenation: pro·to·hin·do·ew·ro·pî


qarewar

glosses: qêrûvêr, qajewaj, qîrîn, qarîn, qîjîn, hewar, qar

forms:
qarûwar
qarrewarr
qarawar
qarrûwarr

etymology_text: Ji qar + -e- + war

ipa: /qɑːɾɛˈwɑːɾ/


Kafkasya

etymology_text: Ji osmanî قافقاسیا (Kafkasya).


qawagêrr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qehwegêr.


qehwegêr

glosses:
xizmetkara/ê qehwexaneyê,
kesa/ê qehweya kelandî dide mişteriyan

forms:
qahwegêr
qawagêrr
qawegêrr
qehwagêrr
qewegêrr
qahwegêr
qawagêr
qawegêr
qehwagêr
qehwegêrr
qewegêr

etymology_text: Ji qehwe + -gêr.

ipa: /qɛhwɛˈɡeːɾ/


qêmiş kirin

forms: qêmîş bûn


qêrûvêr

glosses: qarewar, qajewaj, qîrîn, qarîn, qîjîn, hewar, qar

text: Dengîr Mîr Mehmet Firat: Ji aliyekî ve MHP diqêre û ji aliyê dî ve jî DTP diqêre lê belê ez fêm nakim çima herdu alî jî dikin qêrûvêr.

ref: Nefel.com 9/2009

forms:
qêrrevêrr
qêrevêr
qêrrûvêrr

etymology_text: Ji qêr + -û- + vêr.

ipa: /qeːɾuːˈveːɾ/


qifil

ipa: /qɪˈfɪl/

hyphenation: qi·fil


qopik

glosses: Qozê ku ji ber tewîna hestiyên piştê li pişta mirovan çêdibe.

text: Johnny rûniştîbû. Qopika pişta wî derketibû û li erdê dinihêrî.

ref: Jack London (wergêr Mustafa Aydogan), ZAROKA ŞEVÊ, Weşanên NÛDEM, 1995, r. 44

glosses: Yek an du girên bi av li pişta hêştiran.

text: Hêştirê mîna ku kevirek bixe şûna wî got:“Wisa be careke din xwe mezin mebîne û ji hedê xwe dernekeve!”Û gotina xwe berdewam kir, “Xwe bavê ser qopikê min em herin.”

ref: Sadık Yalsızuçanlar (wergêr Azîz Samûr), Çiroken Mesnewiya Şerifa Hz. Mewlana https://web.archive.org/https://sadikyalsizucanlar.dergibi.com/eskisite/PDF/mesnewi.pdf arşîv, Nûbihar

text: Gava ez li Aracatacê zarokekî biçûk bûm, tê bîra min ku kalikê min ez biribûm sîrkê, da em temaşeyî hêştireke yek qopikî bikin.

ref: Nûdem, Bi Marquez re hevpeyvîn, Plino A. Mendoza (wergêr Firat Cewerî), hj. 1, 1996, r. 216

text: Li gundekî yek mir. Li ser piştê wefat kiribû. Destê wî yê rastê li ser dilê wî bû û destê çepê jî li ser "qamîşê/qopikê" wî bû.

ref: Zinarê Xamo, Mesaja merhûm https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2019/03/mesaja-merhum.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com, 2019

forms:
qozek
hopik

کۆپارە

roman: kopare

কুঁজ

roman: kũz

горб

roman: horb

কুঁজ

roman: kũjô

гъ́рбица

roman: gǎ́rbica

سَنَام

roman: sanām

կուզ

roman: kuz

غوز

roman: quz

گوژ

roman: guž

კუზი

roman: ḳuzi

कूबड़

roman: kūbaṛ

бүкүр

roman: bükür

곱사

roman: gopsa

곱사등

roman: gopsadeung

ໜອກ

roman: nǭk

ອອງ

roman: ʼǭng

грб

roman: grb

грпка

roman: grpka

驼背

roman: tuóbèi

бөх

roman: böh

бүкір

roman: bükır

дөңес

roman: döñes

горб

roman: gorb

гръбъ

roman: grŭbŭ

кӯз

roman: küz

кӯж

roman: küž

గూని

roman: gūni

បូក

roman: bouk

καμπούρα

roman: kampoúra

চুট

roman: sut

үркәс

roman: ürkäs

гърбица

roman: gǎrbica

حَدَبَة

roman: ḥadaba

սապատ

roman: sapat

कोहान

roman: kohān

डिल्ला

roman: ḍillā

कुब्बा

roman: kubbā

өркөч

roman: örköç

驼峰

roman: tuófēng

峰

roman: fēng

瘤

roman: liú

ئوركەچ

roman: orkech

بوکام

roman: bokām

өркеш

roman: örkeş

өркәч

roman: örkäç

ύβος

roman: ývos

недаку́рак

roman: njedakúrak

угарка

roman: ugarka

фас

roman: fas

عَقْب سِيجَارَة

roman: ʿaqb sījāra

կճատ

roman: kčat

꽁초

roman: kkongcho

담배꽁초

roman: dambaekkongcho

отпушок

roman: otpušok

пикавец

roman: pikavec

烟头

roman: yāntóu

оку́рок

roman: okúrok

бычо́к

roman: byčók

недо́палок

roman: nedópalok

កន្ទុយបារី

roman: kɑntuy baarəy

αποτσίγαρο

roman: apotsígaro

ipa: /qoːˈpɪk/

hyphenation: qo·pik


qulupank

ipa: /qʊlʊˈpɑːŋk/

hyphenation: qu·lu·pank


qelipîn

text: ...ne tiştekî xerîb e herdu li serê goşê li hev qelipîn...a wê gavê tişta sawnak qewimî; Çinkû wî zilamî bê xem û fikar pê li keçikê kir, herçend keçikê li erdê dikir qareqar jî, wî ew li wir hişt û çû.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 12, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
diqelipim (present)
diqelipî (present)
diqelipe (present)
diqelipin (present)
biqelipe (imperative singular)
biqelipin (imperative plural)
qelipîm (past)
qelipî (past)
qelipî (past)
–qelip– (root present)
–qelipî– (root past)
ez diqelipim (indicative present positive)
ez naqelipim (indicative present negative)
ez qelipîm (indicative past positive)
ez neqelipîm (indicative past negative)
tu diqelipî (indicative present positive)
tu naqelipî (indicative present negative)
tu qelipî (indicative past positive)
tu neqelipî (indicative past negative)
ew diqelipe (indicative present positive)
ew naqelipe (indicative present negative)
ew qelipî (indicative past positive)
ew neqelipî (indicative past negative)
em diqelipin (indicative present positive)
em naqelipin (indicative present negative)
em qelipîn (indicative past positive)
em neqelipîn (indicative past negative)
hûn diqelipin (indicative present positive)
hûn naqelipin (indicative present negative)
hûn qelipîn (indicative past positive)
hûn neqelipîn (indicative past negative)
ew diqelipin (indicative present positive)
ew naqelipin (indicative present negative)
ew qelipîn (indicative past positive)
ew neqelipîn (indicative past negative)
ez diqelipiyam (imperfect positive)
ez nediqelipiyam (imperfect negative)
ez qelipîbûm (positive)
ez neqelipîbûm (negative)
tu diqelipiyayî (imperfect positive)
tu nediqelipiyayî (imperfect negative)
tu qelipîbûyî (positive)
tu neqelipîbûyî (negative)
ew diqelipiya (imperfect positive)
ew nediqelipiya (imperfect negative)
ew qelipîbû (positive)
ew neqelipîbû (negative)
em diqelipiyan (imperfect positive)
em nediqelipiyan (imperfect negative)
em qelipîbûn (positive)
em neqelipîbûn (negative)
hûn diqelipiyan (imperfect positive)
hûn nediqelipiyan (imperfect negative)
hûn qelipîbûn (positive)
hûn neqelipîbûn (negative)
ew diqelipiyan (imperfect positive)
ew nediqelipiyan (imperfect negative)
ew qelipîbûn (positive)
ew neqelipîbûn (negative)
ez ê biqelipim (future positive)
ez ê neqelipim (future negative)
ez ê qelipîbim (future perfect positive)
ez ê neqelipîbim (future perfect negative)
tu yê biqelipî (future positive)
tu yê neqelipî (future negative)
tu yê qelipîbî (future perfect positive)
tu yê neqelipîbî (future perfect negative)
ew ê biqelipe (future positive)
ew ê neqelipe (future negative)
ew ê qelipîbe (future perfect positive)
ew ê neqelipîbe (future perfect negative)
em ê biqelipin (future positive)
em ê neqelipin (future negative)
em ê qelipîbin (future perfect positive)
em ê neqelipîbin (future perfect negative)
hûn ê biqelipin (future positive)
hûn ê neqelipin (future negative)
hûn ê qelipîbin (future perfect positive)
hûn ê neqelipîbin (future perfect negative)
ew ê biqelipin (future positive)
ew ê neqelipin (future negative)
ew ê qelipîbin (future perfect positive)
ew ê neqelipîbin (future perfect negative)
ez qelipîme (perfect positive)
ez neqelipîme (perfect negative)
ez qelipîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez neqelipîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu qelipiyî (perfect positive)
tu neqelipiyî (perfect negative)
tu qelipîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu neqelipîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew qelipiye (perfect positive)
ew neqelipiye (perfect negative)
ew qelipîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew neqelipîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em qelipîne (perfect positive)
em neqelipîne (perfect negative)
em qelipîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em neqelipîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn qelipîne (perfect positive)
hûn neqelipîne (perfect negative)
hûn qelipîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn neqelipîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew qelipîne (perfect positive)
ew neqelipîne (perfect negative)
ew qelipîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew neqelipîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biqelipim (present subjunctive positive)
(bila) ez neqelipim (present subjunctive negative)
(bila) ez qelipîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez neqelipîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biqelipî (present subjunctive positive)
(bila) tu neqelipî (present subjunctive negative)
(bila) tu qelipîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu neqelipîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqelipe (present subjunctive positive)
(bila) ew neqelipe (present subjunctive negative)
(bila) ew qelipîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew neqelipîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biqelipin (present subjunctive positive)
(bila) em neqelipin (present subjunctive negative)
(bila) em qelipîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em neqelipîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biqelipin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neqelipin (present subjunctive negative)
(bila) hûn qelipîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn neqelipîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biqelipin (present subjunctive positive)
(bila) ew neqelipin (present subjunctive negative)
(bila) ew qelipîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew neqelipîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez biqelipiyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez neqelipiyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez qelipîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez neqelipîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu biqelipiyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu neqelipiyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu qelipîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu neqelipîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew biqelipiyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neqelipiyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew qelipîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew neqelipîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em biqelipiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em neqelipiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em qelipîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em neqelipîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn biqelipiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn neqelipiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn qelipîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn neqelipîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew biqelipiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neqelipiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew qelipîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew neqelipîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê biqelipiyama (present conditional positive)
ez ê neqelipiyama (present conditional negative)
ez ê qelipîbûma (preterite conditional positive)
ez ê neqelipîbûma (preterite conditional negative)
tu yê biqelipiyayî (present conditional positive)
tu yê neqelipiyayî (present conditional negative)
tu yê qelipîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê neqelipîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê biqelipiyaya (present conditional positive)
ew ê neqelipiyaya (present conditional negative)
ew ê qelipîbûya (preterite conditional positive)
ew ê neqelipîbûya (preterite conditional negative)
em ê biqelipiyana (present conditional positive)
em ê neqelipiyana (present conditional negative)
em ê qelipîbûna (preterite conditional positive)
em ê neqelipîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê biqelipiyana (present conditional positive)
hûn ê neqelipiyana (present conditional negative)
hûn ê qelipîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê neqelipîbûna (preterite conditional negative)
ew ê biqelipiyana (present conditional positive)
ew ê neqelipiyana (present conditional negative)
ew ê qelipîbûna (preterite conditional positive)
ew ê neqelipîbûna (preterite conditional negative)
(tu) biqelipe (imperative present positive)
(tu) neqelipe (imperative present negative)
(hûn) biqelipin (imperative present positive)
(hûn) neqelipin (imperative present negative)


qurrnet

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qurnet.

ipa: /qʊrˈnɛt/

hyphenation: qurr·net


kurreder

pos: intj

pos_title: Baneşan

text: Hun baş bizanibin ku her kurdek (çi oldar, çi bê ol, çi misliman, çi yên din) tercîha kurdan liser hemî gelên din dike. Yanî kurdek musliman terciha kurdekî ne oldar li ser muslimanên tirk û ereb û eceman dike, her wiha kurdên bê ol jî terciha kurden musliman liser hemî tirk, ereb û eceman dikin. Propagandayên biratiya olî, û nizam çi kurreder tesîra xwe li me nake, em êdî hew pê dixapin!....

ref: Mnyekta.com, 4/2007


qureder

glosses: quzilqurt, pêmirin, ziqnebût, kerafî, ziqûm

forms:
kureder
kurreder
qurreder

etymology_text: Ji Kor + derd. Korederd, kurederd jahrek bû ku mirovan kor dikir.


qurqur

text: Ji birçîna qurqura nava wî dihat bihîstin, çû aşpêşxanê.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


qurequr

glosses: dengê bilind yê ku ji zikî tê bi taybetî dema ku mirov birçî be

forms:
qur-qur
qurqur
qurrqurr
qurre-qurr
qurrequrr
qure-qur

etymology_text: Ji qur + -e- + qur.

ipa: /qʊɾɛˈqʊɾ/

hyphenation: qu·re·qur


rewandin

glosses: cirandin, kirin, bicihanîn, pikanin icra

glosses: icra (notayên berhemeke muzike qelabtin ser deng)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


rewanasî

ipa: /rɛwɑːnɑːˈsiː/


rating

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-rating.wav


sihat

glosses: sax, saxlem, tendirist (ne nexweş, ne nesax, ne êşewî)


serkurker

glosses:
sertiraş, portiraş, pirçtiraş, porkurker, pirçkurker, berber, helaq,
kesa/ê ku porê mirovî bi meqesê kurt dike

forms: serkurrker

etymology_text: Ji ser + kurker.


serokbelediye

text: Li ser daxwaza Kurdên Madenê birayê Zaza, Dr.Nafiz namzêdiya xwe datîne û tê hilbijartin, dibe şaredarê (serokbelediyê) Madenê.

ref: Welat, Ronakbîrê mezin Nûredîn Zaza https://web.archive.org/https://portal.arsivakurd.org/wp-content/uploads/2021/08/Welat_79_opt.pdf arşîv, Bêrîvana Dêrsîmî, hj. 79, 1993, r. 12

text: Diyar e Erdogan 6 parlamenter, 17 serokbelediye û bi sedan hilbijartiyên din yên BDP-ê ku nuha di zindanan da ne weke kesên hilbijartî qebûl nake.

ref: Zinarê Xamo, Li Tirkiyê CINAWIR jî dibin mamoste ! https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2012/02/li-tirkiye-cinawir-ji-dibin-mamoste.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com, 2012

text: Bo nîmûne, di sala 1955-an de Seîd Remanlî û di sala 1968-an de kurê wî Mustafa Remanlî, wekî serokbelediyeyê Batmanê hatine ser kar.

ref: Salihê Kevirbirî, Filîtê Quto, Weşanxaneya Nefel, 2002

forms:
serekbeledî
serokbeledî
serekbelediye

etymology_text: Ji serok + belediye.

ܪܹܝܫ ܡܕܝܼܢ݇ܬܵܐ

roman: rēš mdīta

мэр

roman: mer

мэ́рка

roman: mérka

кмет

roman: kmet

кмети́ца

roman: kmetíca

градонача́лник

roman: gradonačálnik

градонача́лничка

roman: gradonačálnička

градонача́лница

roman: gradonačálnica

市長

roman: si⁵ zoeng²

市長

roman: shìzhǎng

عُمْدَة

roman: ʿumda

քաղաքապետ

roman: kʻaġakʻapet

ошазор

roman: ošazor

شهردار

roman: šahrdâr

მერი

roman: meri

महापौर

roman: mahāpaur

मेयर

roman: meyar

ראש עירייה \ רֹאשׁ עִירִיָּה

roman: rosh iriyá

רֹאשׁ עִיר

roman: rosh ir

шаарбашы

roman: şaarbaşı

시장

roman: sijang

ນາຍົກເທສະມົນຕີ

roman: nā nyok thē sa mon tī

градоначалник

roman: gradonačalnik

градоначалничка

roman: gradonačalnička

градоначалница

roman: gradonačalnica

хотын дарга

roman: hotyn darga

ᠬᠣᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠳᠠᠷᠤᠭᠠ

roman: qota-yin daruɣ-a

شەھەر باشلىقى

roman: sheher bashliqi

ښاروال

roman: x̌ārwāl

қалабасы

roman: qalabasy

мэр

roman: mɛr

градонача́льник

roman: gradonačálʹnik

градонача́льница

roman: gradonačálʹnica

бургоми́стр

roman: burgomístr

шаҳрдор

roman: šahrdor

رَئِیس بَلْدِیَہ

roman: raīs-e baldiya

ចៅហ្វាយក្រុង

roman: cawfaaykrong

בירגערמײַסטער

roman: birgermayster

δήμαρχος

roman: dímarchos

δημαρχίνα

roman: dimarchína


sersurr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre sersur.


serşûr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serşor.


silq

ipa: /sɪlq/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-silq.wav

hyphenation: silq


spile

glosses: serdevk, ding, borî, boriyek biçûk dikin nav ava derê de bo derhinana avikî,


spile

glosses: girtin (daxistin), avika darê bi borî hînan der, qayim kirin, bi ding kirin


sûnc

ipa: /suːnd͡ʒ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-sûnc.wav

hyphenation: sûnc


superhêz

glosses: Hêza mezin, welatên pirr bihêz (wek Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê).

text: Pisporê Rojhilata Navîn ê Amerîkî Joshua Landîs, ji DW re nirxand û diyar kir ku DYA pozîsyona xwe ya superhêza cîhanê winda dike.

ref: Rojevakurd.com, 4/2023

forms: sûperhêz

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî superpower; wekheva super + hêz.

сверхдержава

roman: sverxderžava


şerav

text: Şeravê bipekîne hemû derîyan!

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 20, ISBN 9786257724838


satranc

ipa: /sɑːtˈɾɑːnd͡ʒ/

hyphenation: sat·ranc


şeva din

forms:
şeva dî
şevê din
şevê dî
şevtira dî
şevtira din

etymology_text: şev + -a + din


şevtira din

glosses:
şeva navbera betrapêr û pêr,
şevek berî şeva din,
du şevek berî şeva din

forms:
şevtira dî
şeva din

etymology_text: Ji şev + -tir + -a + din


şêkirandin

text: Belkî em kurd ji Leyla xanimê naşêkirînin, rast yan jî şaş, wê bi du gotinan merama xwe bi kurdiyê li parlamentoya tirkan got û ew kirin di dîrokê de bû tekek.

ref: Enwer Karahan: Aysel Tugluk nefretê ji mêran dike, Nefel.com, 8/2007

text: Dibe, duayê kijan zîyaretê ye nizane, lê dibe. Dema pihîna ewil hîs dike, tenê ye, ditirse. Di hemla wê de tiştek dilebite. Ji kûr ve dibê ‘Lorîna min’ û destê xwe dide ser; şadibe, dikene, dişêkirîne, ji şerman sor dibe.

ref: dilop, Lorîn, Aynan Erkmen, hj. 13, 2020

forms:
dişêkirînim (present)
dişêkirînî (present)
dişêkirîne (present)
dişêkirînin (present)
bişêkirîne (imperative singular)
bişêkirînin (imperative plural)
şêkirand (past)
şêkirand (past)
şêkirand (past)
şêkirand (past)

ipa: /ʃeːkɪɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: şê·ki·ran·din


şêkirandin

ipa: /ʃeːkɪɾɑːnˈdɪn/


şînayî

text: Ew xelekên sipî têl têl dikevin nav şînayiya golê.

glosses: (tiştê ji rengê şînê) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şînî.

ipa: /ʃiːnɑːˈjiː/


şêrînî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şîrînî.


şîrînî

forms:
شرینی
şêrînî
şêrînîtî
şêrîntî
şirînîtî
şirîntî
şirînî
şîrînîtî
şîrîntî

etymology_text: Ji şîrîn + -î.

ipa: /ʃiːɾiːˈniː/

hyphenation: şî·rî·nî


şîrînî

ipa: /ʃiːɾiːˈniː/


şîrînmeh

glosses: heyva hingvînî, bênvedana bûkê û zavayî ya piştî zewacê

glosses: geşta ku bûk û zava piştî zewaca xwe dikin

glosses: heyama piştî destpêkirina karek baş dema ku pîrozbahiya wê biserketinê tê kirin berî ku kar bi xwe dest pê bike

forms:
şêrînmeh
şirînmeh

etymology_text: Ji şîrîn + meh.

медовый месяц

roman: medovyj mesjac


şirre-şirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şireşir.


texsî

text: Ez li bendî texsiyê me!...

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


dihêt

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera hatin.

forms: tê


tedawul

text: Em bala xwe bidin avabûna welat û civakên Ewrûpayê:Yekîtiya Ewrûpayê ku gumrik ji navbera endamên xwe rakiriye, sermiyan, mal û xizmet bi serbestî çi li nav yekîtiyê, çi jî heta dereceyekê li hin welatên derveyî wê diçin tên, çûn û hatin û danûstendina civakên dinyayê bihev re, ew perspektîfên ku hemû dewletên dinyayê ji bo rojên pêş didin ber çavên xwe, nîşanên vê yekê ne. Li Yekîtiya Ewrûpayê parlamento, komîsyon, wezaret û muesseseyên muşterek ê rêvebirinê ava bûne. Dadgehên navnetewî û yên awrûpayî biryaran didin ku dewlet û hemwelatiyên dewletan mecbûr in guh bidin wan. Pereyekî muşterek dikeve tedawulê (Euro nuha ketiye tedawulê).

ref: Mûrad Ciwan: Veqetiyana kurdan ji Tirkiyeyê (III), Netkurd.com, 8/2009


tekerrir

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre tekerir.


têknolocî

ipa: /teːknoːloːˈd͡ʒiː/

hyphenation: têk·no·lo·cî


telêrr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre telêr.


tilism

glosses:
sihir, raz, surr, nehînî, nepenîtî,
tişta/ê ku nayê zanîn yan dîtin yan jî li xelkê tê veşartin

text: Li gorî baweriya min, sirr û tilisma vê yekê jî girêdayî çend xalên bingehîn in!

ref: Xelîl Xemgîn di hevpeyivînekê de li gel Mehdî Cilgin, Netkurd.com, 2/2007

forms:
telesm
telism
tilsim
tilisman

etymology_text: Ji erebî طلسم (țilesm) ji aramî טלסם (țilism) ji yûnanî τέλεσμα (télesma) (têlesma: bicihanîn, encamdan, kirin, rêûresm, ayîn) ji τελέω (têleo: encam dan, bi cih anîn) ji τέλος (têlos: encam, dawî) ku herwiha serekaniya peyva teleolojî ye jî.

护身符

roman: hùshēnfú

护符

roman: hùfú

طلسم

roman: ṭílasm

талисман

roman: talismán

φυλαχτό

roman: fylachtó


nîşandêr

glosses: alavek elektronîkî ye pê deng û wêne tên wergirtin

forms:
kanal
radyo
rojname
teyîp
vîdyo

etymology_text: Ji nîşan + -dêr.

τηλεόραση

roman: tileórasi

ipa: /niːʃɑːnˈdeːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nîşandêr.wav

hyphenation: nî·şan·dêr


teorîsyen

glosses: Danerê teoriyan; pispora/ê teoriya zanist an hunerekê.

text: Temo êdî ne Temoyê berê ye, heta diya wî bi xwe jî navê wî hilnade. Ya din tu qehremantiya wî nemaye. Ew êdî ne teorisyen û têkoşerê berê ye, civatên wî nagerin, di kirasekî aciziyê de dijî û di agirê tenêtiyê de dişewite.

ref: Firat Cewerî di hevpeyivînekê de li gel Murad Ciwan li ser romana xwe "Ez ê yekî bikujim", Netkurd.com, 11/2008

forms: teorisyen

etymology_text: Bi riya tirkî teorisyen yan jî yekser ji fransî théoricien, wekheva teorî + -syen.

теоретик

roman: teoretik

теоре́тик

roman: teorétyk

θεωρητικός

roman: theoritikós