hilhatin

glosses: rabûn, bilind bûn (bi taybetî roj anku hetav)

glosses: demode bûn, êdî neman mode, demborî bûn, ji rojevê derketin

glosses: (bi taybetî soranî "helhatin") revîn, bazdan, filitîn

forms:
hiltêm (present)
hiltêyî (present)
hiltê (present)
hiltên (present)
hilê (imperative singular)
hilên (imperative plural)
hilhatim (past)
hilhatî (past)
hilhat (past)
hil –ê– (root present)
hil –hat– (root past)
ez hiltêm (indicative present positive)
ez hilnayêm (indicative present negative)
ez hilhatim (indicative past positive)
ez hilnehatim (indicative past negative)
tu hiltêyî (indicative present positive)
tu hilnayêyî (indicative present negative)
tu hilhatî (indicative past positive)
tu hilnehatî (indicative past negative)
ew hiltê (indicative present positive)
ew hilnayê (indicative present negative)
ew hilhat (indicative past positive)
ew hilnehat (indicative past negative)
em hiltên (indicative present positive)
em hilnayên (indicative present negative)
em hilhatin (indicative past positive)
em hilnehatin (indicative past negative)
hûn hiltên (indicative present positive)
hûn hilnayên (indicative present negative)
hûn hilhatin (indicative past positive)
hûn hilnehatin (indicative past negative)
ew hiltên (indicative present positive)
ew hilnayên (indicative present negative)
ew hilhatin (indicative past positive)
ew hilnehatin (indicative past negative)
ez hildihatim (imperfect positive)
ez hilnedihatim (imperfect negative)
ez hilhatibûm (positive)
ez hilnehatibûm (negative)
tu hildihatî (imperfect positive)
tu hilnedihatî (imperfect negative)
tu hilhatibûyî (positive)
tu hilnehatibûyî (negative)
ew hildihat (imperfect positive)
ew hilnedihat (imperfect negative)
ew hilhatibû (positive)
ew hilnehatibû (negative)
em hildihatin (imperfect positive)
em hilnedihatin (imperfect negative)
em hilhatibûn (positive)
em hilnehatibûn (negative)
hûn hildihatin (imperfect positive)
hûn hilnedihatin (imperfect negative)
hûn hilhatibûn (positive)
hûn hilnehatibûn (negative)
ew hildihatin (imperfect positive)
ew hilnedihatin (imperfect negative)
ew hilhatibûn (positive)
ew hilnehatibûn (negative)
ez ê hilêm (future positive)
ez ê hilneyêm (future negative)
ez ê hilhatibim (future perfect positive)
ez ê hilnehatibim (future perfect negative)
tu yê hilêyî (future positive)
tu yê hilneyêyî (future negative)
tu yê hilhatibî (future perfect positive)
tu yê hilnehatibî (future perfect negative)
ew ê hilê (future positive)
ew ê hilneyê (future negative)
ew ê hilhatibe (future perfect positive)
ew ê hilnehatibe (future perfect negative)
em ê hilên (future positive)
em ê hilneyên (future negative)
em ê hilhatibin (future perfect positive)
em ê hilnehatibin (future perfect negative)
hûn ê hilên (future positive)
hûn ê hilneyên (future negative)
hûn ê hilhatibin (future perfect positive)
hûn ê hilnehatibin (future perfect negative)
ew ê hilên (future positive)
ew ê hilneyên (future negative)
ew ê hilhatibin (future perfect positive)
ew ê hilnehatibin (future perfect negative)
ez hilhatime (perfect positive)
ez hilnehatime (perfect negative)
ez hilhatibûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez hilnehatibûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu hilhatiyî (perfect positive)
tu hilnehatiyî (perfect negative)
tu hilhatibûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu hilnehatibûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew hilhatiye (perfect positive)
ew hilnehatiye (perfect negative)
ew hilhatibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew hilnehatibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em hilhatine (perfect positive)
em hilnehatine (perfect negative)
em hilhatibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em hilnehatibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn hilhatine (perfect positive)
hûn hilnehatine (perfect negative)
hûn hilhatibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn hilnehatibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew hilhatine (perfect positive)
ew hilnehatine (perfect negative)
ew hilhatibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew hilnehatibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez hilêm (present subjunctive positive)
(bila) ez hilneyêm (present subjunctive negative)
(bila) ez hilhatibim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez hilnehatibim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu hilêyî (present subjunctive positive)
(bila) tu hilneyêyî (present subjunctive negative)
(bila) tu hilhatibî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu hilnehatibî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hilê (present subjunctive positive)
(bila) ew hilneyê (present subjunctive negative)
(bila) ew hilhatibe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew hilnehatibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em hilên (present subjunctive positive)
(bila) em hilneyên (present subjunctive negative)
(bila) em hilhatibin (preterite subjunctive positive)
(bila) em hilnehatibin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn hilên (present subjunctive positive)
(bila) hûn hilneyên (present subjunctive negative)
(bila) hûn hilhatibin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn hilnehatibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hilên (present subjunctive positive)
(bila) ew hilneyên (present subjunctive negative)
(bila) ew hilhatibin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew hilnehatibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez hilhatama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez hilnehatama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez hilhatibûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez hilnehatibûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu hilhatayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu hilnehatayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu hilhatibûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu hilnehatibûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew hilhata (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew hilnehata (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew hilhatibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew hilnehatibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em hilhatana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em hilnehatana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em hilhatibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em hilnehatibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn hilhatana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn hilnehatana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn hilhatibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn hilnehatibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew hilhatana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew hilnehatana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew hilhatibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew hilnehatibûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê hilhatama (present conditional positive)
ez ê hilnehatama (present conditional negative)
ez ê hilhatibûma (preterite conditional positive)
ez ê hilnehatibûma (preterite conditional negative)
tu yê hilhatayî (present conditional positive)
tu yê hilnehatayî (present conditional negative)
tu yê hilhatibûyayî (preterite conditional positive)
tu yê hilnehatibûyayî (preterite conditional negative)
ew ê hilhata (present conditional positive)
ew ê hilnehata (present conditional negative)
ew ê hilhatibûya (preterite conditional positive)
ew ê hilnehatibûya (preterite conditional negative)
em ê hilhatana (present conditional positive)
em ê hilnehatana (present conditional negative)
em ê hilhatibûna (preterite conditional positive)
em ê hilnehatibûna (preterite conditional negative)
hûn ê hilhatana (present conditional positive)
hûn ê hilnehatana (present conditional negative)
hûn ê hilhatibûna (preterite conditional positive)
hûn ê hilnehatibûna (preterite conditional negative)
ew ê hilhatana (present conditional positive)
ew ê hilnehatana (present conditional negative)
ew ê hilhatibûna (preterite conditional positive)
ew ê hilnehatibûna (preterite conditional negative)
(tu) hilê (imperative present positive)
(tu) hilneyê (imperative present negative)
(hûn) hilên (imperative present positive)
(hûn) hilneyên (imperative present negative)
هلهاتن
helatin
helhatin
hilatin
hildan
hilketin
hilkirin

etymology_text: Ji hil- + hatin.

ipa: /hɪlhɑːˈtɪn/

hyphenation: hil·ha·tin


hilhatin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


helatin

pos: verb

pos_title: Lêker

forms: ههلاتن

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /hɛlɑːˈtɪn/

hyphenation: he·la·tin


hilatin

forms:
hiltêm (present)
hiltêyî (present)
hiltê (present)
hiltên (present)
hilê (imperative singular)
hilên (imperative plural)
hilatim (past)
hilatî (past)
hilat (past)
هلاتن
hildan
hilketin
hilkirin

тыуыу

roman: tïwïw

ҡалҡыу

roman: qalqïw

ওঠা

roman: oṭha

उगल

roman: ugal

изгрявам

roman: izgrjavam

升起

roman: shēngqǐ

أَشْرَقَ

roman: ʾašraqa

شَرَقَ

roman: šaraqa

طَلَعَ

roman: ṭalaʿa

떠오르다

roman: tteooreuda

всходи́ть

roman: vsxodítʹ

взойти́

roman: vzojtí

ཤར

roman: shar

ขึ้น

roman: kʉ̂n

схо́дити

roman: sxódyty

зійти́

roman: zijtý

ανατέλλω

roman: anatéllo

ἀνίσχω

roman: anískhō

ἀνατέλλω

roman: anatéllō

ipa: /hɪlɑːˈtɪn/

hyphenation: hi·la·tin


keys

glosses: delîve, delîv, derfet, firset, mecal , gengazî, îmkan

text: Wiha neke, da ew keysa xwe ji te nebîne û te bixapîne.

forms: kês

etymology_text: Herwiha kês. Bide ber tirkî kez (“car”).


keys

pos_title: Formeke navdêrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-keys.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-keys.wav


hil-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

glosses: pêşgirek e maneya "ber bi jor" yan "bilindtir" dide:

etymology_text: hil


hilavêtin

text: Ji mehbûb dûr kirim çerxêFelek wê pir hilavêtimNizanim dê li kû dit min

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses:
vereşîn, xwarin û vexwarina di leşê xwe de di devê xwe re avêtin
#* Nimûneyekê lê zêde bike [//ku.wiktionary.org/w/index.php?title=hilav%C3%AAtin&action=edit [ biguhêre ]]

forms:
hildavêjim (present)
hildavêjî (present)
hildavêje (present)
hildavêjin (present)
hilavêje (imperative singular)
hilavêjin (imperative plural)
hilavêt (past)
hilavêt (past)
hilavêt (past)
hilavêt (past)
هلاڤێتن
helavêtin
helhavêtin
helavêştin
helhavêştin
helavêjtin
helhavêjtin
hilhavêtin
hilavêştin
hilhavêştin
hilavêjtin
hilhavêjtin

etymology_text: Ji hil- + avêtin

ipa: /hɪlɑːveːˈtɪn/

hyphenation: hi·la·vê·tin


hilavêtin

glosses: avêtina tiştekê/î ber bi cihek bilindtir ve

glosses: vereşîn, avêtina xwarin û vexwarina di leşê xwe de di devê xwe re


hilavêtî

pos: adj

pos_title: Rengdêr

text: Te cehan zîr û zeber kir bi Xwidê ev çi hicab eDestê Cibrîlî hilavêtî ji bejna te niqabêBi yeqîn Qaf e li rojê were der sîne niqab e

forms:
helavêtî
helhavêtî
helavêştî
helhavêştî
helavêjtî
helhavêjtî
hilhavêtî
hilavêştî
hilhavêştî
hilavêjtî
hilhavêjtî

etymology_text: * hilavêtin


avêtin

glosses: Bi tundî ji destê xwe berdan daku li hewa dûr biçe.

text: Kevir û ber avêtin.

text: Ehmed bi xwe ben avêt ustuyê xwe û serêd benê dayêd destêt Madoyê, go kurû zû bikêşe

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 109, ISBN 978-605-5683-27-6

text:
Newaya mutrib û çengê
Fixan avête xerçengê
Were saqî heta kengê

text: Fîşek avêtin.

glosses: Êdî lê nebûn xwedî, bi cih hêlan, dest jê berdan, dev jê berdan.

text: Desteyek cilên nû bo xwe kirrî û cilên xwe yên kevn avêtin.

text: Çanteyê xwe avêt erdê û revî.

glosses: Neçar kirin ku biçe derekê, def dan, han dan.

text: Wan em ji malê avêtin derê.

glosses: Rewşa kesekê/î yan tiştekê/î ji nişkê ve guherandin (bi taybetî ber bi rewşeke xirab ve).

text: Ew ji kar hat avêtin.

text: Destên wî girêbidin, lalekê derbasî hustyê wî bikin û wî biavêjin zîndanê."

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

text: Herduyan xwe li hev da lê yê mezin yê biçûk zû avêt erdê.

text: Rêberê wan jî xwe li ser zik avêt erdê û wî jî li leşkeran reşand.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: Rojê di pencereyê re tava xwe diavêt hindirr.

text: Kerb û kîn avêtin kesekê/î.

glosses: Jidil daxwaz yan hêvî ji kesekê/î kirin.

text: Xwe avêtin ber piyan / lingan.

forms:
davêjim (present)
davêjî (present)
davêje (present)
davêjin (present)
bavêje (imperative singular)
bavêjin (imperative plural)
avêt (past)
avêt (past)
avêt (past)
avêt (past)
–avêj– (standard root present)
–avêt– (standard root past)
ez davêjim (standard indicative present positive)
ez navêjim (standard indicative present negative)
min avêt (standard indicative past positive)
min navêt (standard indicative past negative)
tu davêjî (standard indicative present positive)
tu navêjî (standard indicative present negative)
te avêt (standard indicative past positive)
te navêt (standard indicative past negative)
ew davêje (standard indicative present positive)
ew navêje (standard indicative present negative)
wê/wî avêt (standard indicative past positive)
wê/wî navêt (standard indicative past negative)
em davêjin (standard indicative present positive)
em navêjin (standard indicative present negative)
me avêt (standard indicative past positive)
me navêt (standard indicative past negative)
hûn davêjin (standard indicative present positive)
hûn navêjin (standard indicative present negative)
we avêt (standard indicative past positive)
we navêt (standard indicative past negative)
ew davêjin (standard indicative present positive)
ew navêjin (standard indicative present negative)
wan avêt (standard indicative past positive)
wan navêt (standard indicative past negative)
min davêt (standard imperfect positive)
min nedavêt (standard imperfect negative)
min avêtibû (standard positive)
min navêtibû (standard negative)
te davêt (standard imperfect positive)
te nedavêt (standard imperfect negative)
te avêtibû (standard positive)
te navêtibû (standard negative)
wê/wî davêt (standard imperfect positive)
wê/wî nedavêt (standard imperfect negative)
wê/wî avêtibû (standard positive)
wê/wî navêtibû (standard negative)
me davêt (standard imperfect positive)
me nedavêt (standard imperfect negative)
me avêtibû (standard positive)
me navêtibû (standard negative)
we davêt (standard imperfect positive)
we nedavêt (standard imperfect negative)
we avêtibû (standard positive)
we navêtibû (standard negative)
wan davêt (standard imperfect positive)
wan nedavêt (standard imperfect negative)
wan avêtibû (standard positive)
wan navêtibû (standard negative)
ez ê bavêjim (standard future positive)
ez ê navêjim (standard future negative)
minê avêtibe (standard future perfect positive)
minê navêtibe (standard future perfect negative)
tu yê bavêjî (standard future positive)
tu yê navêjî (standard future negative)
teyê avêtibe (standard future perfect positive)
teyê navêtibe (standard future perfect negative)
ew ê bavêje (standard future positive)
ew ê navêje (standard future negative)
wê/wîyê avêtibe (standard future perfect positive)
wê/wîyê navêtibe (standard future perfect negative)
em ê bavêjin (standard future positive)
em ê navêjin (standard future negative)
meyê avêtibe (standard future perfect positive)
meyê navêtibe (standard future perfect negative)
hûn ê bavêjin (standard future positive)
hûn ê navêjin (standard future negative)
weyê avêtibe (standard future perfect positive)
weyê navêtibe (standard future perfect negative)
ew ê bavêjin (standard future positive)
ew ê navêjin (standard future negative)
wanê avêtibe (standard future perfect positive)
wanê navêtibe (standard future perfect negative)
min avêtiye (standard perfect positive)
min navêtiye (standard perfect negative)
min avêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
min navêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
te avêtiye (standard perfect positive)
te navêtiye (standard perfect negative)
te avêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
te navêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî avêtiye (standard perfect positive)
wê/wî navêtiye (standard perfect negative)
wê/wî avêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî navêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
me avêtiye (standard perfect positive)
me navêtiye (standard perfect negative)
me avêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
me navêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
we avêtiye (standard perfect positive)
we navêtiye (standard perfect negative)
we avêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
we navêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
wan avêtiye (standard perfect positive)
wan navêtiye (standard perfect negative)
wan avêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect positive)
wan navêtibûye (standard nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bavêjim (standard present subjunctive positive)
(bila) ez navêjim (standard present subjunctive negative)
(bila) min avêtibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) min navêtibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) tu bavêjî (standard present subjunctive positive)
(bila) tu navêjî (standard present subjunctive negative)
(bila) te avêtibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) te navêtibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) ew bavêje (standard present subjunctive positive)
(bila) ew navêje (standard present subjunctive negative)
(bila) wê/wî avêtibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî navêtibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) em bavêjin (standard present subjunctive positive)
(bila) em navêjin (standard present subjunctive negative)
(bila) me avêtibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) me navêtibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bavêjin (standard present subjunctive positive)
(bila) hûn navêjin (standard present subjunctive negative)
(bila) we avêtibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) we navêtibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) ew bavêjin (standard present subjunctive positive)
(bila) ew navêjin (standard present subjunctive negative)
(bila) wan avêtibe (standard preterite subjunctive positive)
(bila) wan navêtibe (standard preterite subjunctive negative)
(bila) min bavêta (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) min navêta (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) min avêtibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) min navêtibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bavêta (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) te navêta (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) te avêtibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) te navêtibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bavêta (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî navêta (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî avêtibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî navêtibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bavêta (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) me navêta (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) me avêtibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) me navêtibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bavêta (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) we navêta (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) we avêtibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) we navêtibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bavêta (standard imperfect subjunctive positive)
(bila) wan navêta (standard imperfect subjunctive negative)
(bila) wan avêtibûya (standard pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan navêtibûya (standard pluperfect subjunctive negative)
minê bavêta (standard present conditional positive)
minê navêta (standard present conditional negative)
minê avêtibûya (standard preterite conditional positive)
minê navêtibûya (standard preterite conditional negative)
teyê bavêta (standard present conditional positive)
teyê navêta (standard present conditional negative)
teyê avêtibûya (standard preterite conditional positive)
teyê navêtibûya (standard preterite conditional negative)
wê/wîyê bavêta (standard present conditional positive)
wê/wîyê navêta (standard present conditional negative)
wê/wîyê avêtibûya (standard preterite conditional positive)
wê/wîyê navêtibûya (standard preterite conditional negative)
meyê bavêta (standard present conditional positive)
meyê navêta (standard present conditional negative)
meyê avêtibûya (standard preterite conditional positive)
meyê navêtibûya (standard preterite conditional negative)
weyê bavêta (standard present conditional positive)
weyê navêta (standard present conditional negative)
weyê avêtibûya (standard preterite conditional positive)
weyê navêtibûya (standard preterite conditional negative)
wanê bavêta (standard present conditional positive)
wanê navêta (standard present conditional negative)
wanê avêtibûya (standard preterite conditional positive)
wanê navêtibûya (standard preterite conditional negative)
(tu) bavêje (standard imperative present positive)
(tu) navêje (standard imperative present negative)
(hûn) bavêjin (standard imperative present positive)
(hûn) navêjin (standard imperative present negative)
–avê– (root present)
ez davêm (indicative present positive)
ez navêm (indicative present negative)
tu davêyî (indicative present positive)
tu navêyî (indicative present negative)
ew davê (indicative present positive)
ew navê (indicative present negative)
em davên (indicative present positive)
em navên (indicative present negative)
hûn davên (indicative present positive)
hûn navên (indicative present negative)
ew davên (indicative present positive)
ew navên (indicative present negative)
ez ê bavêm (future positive)
ez ê navêm (future negative)
tu yê bavêyî (future positive)
tu yê navêyî (future negative)
ew ê bavê (future positive)
ew ê navê (future negative)
em ê bavên (future positive)
em ê navên (future negative)
hûn ê bavên (future positive)
hûn ê navên (future negative)
ew ê bavên (future positive)
ew ê navên (future negative)
(bila) ez bavêm (present subjunctive positive)
(bila) ez navêm (present subjunctive negative)
(bila) tu bavêyî (present subjunctive positive)
(bila) tu navêyî (present subjunctive negative)
(bila) ew bavê (present subjunctive positive)
(bila) ew navê (present subjunctive negative)
(bila) em bavên (present subjunctive positive)
(bila) em navên (present subjunctive negative)
(bila) hûn bavên (present subjunctive positive)
(bila) hûn navên (present subjunctive negative)
(bila) ew bavên (present subjunctive positive)
(bila) ew navên (present subjunctive negative)
(tu) bavê (imperative present positive)
(tu) navê (imperative present negative)
(hûn) bavên (imperative present positive)
(hûn) navên (imperative present negative)
ئاڤێتن
avitin
avîtin
havêtin
avêştin
havêştin
avêjtin
havêjtin
awêtin
hawêtin
awêştin
hawêştin
awêjtin
havêjtin

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *ṷeik-, *ṷeig- (“badan, çemandin, tewandin”), proto-îranî *a- + *veyg-.
Hevreha avestayî [skrîpt hewce ye] (veêg-, “hejandin”) (rehê dema niha veêc-), osetî [skrîpt hewce ye] (vêẍûn, “hejandin, vehejandin”), belûçî [skrîpt hewce ye] (gêceg, “hejandin; avêtin”), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (wêxten) (rehê dema niha -wêz-), farisî آویختن (avîxten, “hilawîstin, daliqandin”) (rehê dema niha: -avîz-), soranî هاویشتن (hawîştin, “avêtin”) (rehê dema niha -hawêj-), kurdiya başûrîaştin, oyştin, zazakî eştene (navdêr: eştiş).
;Çavkanî:
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.

দলিওৱা

roman: doliüa

кіда́ць

roman: kidácʹ

кі́нуць

roman: kínucʹ

хвъ́рлям

roman: hvǎ́rljam

ပစ်

roman: pac

кхосса

roman: qossa

抛

roman: pāo

投

roman: tóu

扔

roman: rēng

رَمَى

roman: ramā

صَبَّ

roman: ṣabba

اِنْدَفَعَ

roman: indafaʿa

قَذَفَ

roman: qaḏafa

رمى

roman: rama

زت

roman: zatt

նետել

roman: netel

շպրտել

roman: šprtel

нода-

roman: noda-

انداختن

roman: andâxtan

افگندن

roman: afgandan

𐍅𐌰𐌹𐍂𐍀𐌰𐌽

roman: wairpan

გადაგდება

roman: gadagdeba

फेंकना

roman: pheṅknā

𒁉𒌍𒅆𒄑𒍣

roman: pé-eš-ši-ez-zi

זרק

roman: zarák

העיף

roman: he'íf

таштоо

roman: taştoo

ගසනවා

roman: gasanawā

던지다

roman: deonjida

атмакъ

roman: atmaq

ташламакъ

roman: taşlamaq

ຂວ້າງ

roman: khuāng

ຖິ້ມ

roman: thim

фрла

roman: frla

ᡶᠠᡥᠠᠮᠪᡳ

roman: fahambi

फेकणे

roman: phekṇe

хаях

roman: hajah

лақтыру

roman: laqtyru

тастау

roman: tastau

броса́ть

roman: brosátʹ

бро́сить

roman: brósitʹ

кида́ть

roman: kidátʹ

ки́нуть

roman: kínutʹ

мета́ть

roman: metátʹ

метну́ть

roman: metnútʹ

швыря́ть

roman: švyrjátʹ

швырну́ть

roman: švyrnútʹ

क्षिपति

roman: kṣipati

андохтан

roman: andoxtan

โยน

roman: yoon

ขว้าง

roman: kwâang

ปา

roman: bpaa

кида́ти

roman: kydáty

ки́нути

roman: kýnuty

បោះ

roman: bɑh

ចោល

roman: caol

וואַרפֿן

roman: varfn

ρίχνω

roman: ríchno

βάλλω

roman: bállō

ῥίπτω

roman: rhíptō

ipa: /ɑːveːˈtɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-avêtin.wav

hyphenation: a·vê·tin


avêtin

glosses: Bi tundî berdana ji destê xwe daku li hewa dûr biçe.

text: Avêtina gogê.

text: Avêtina topan.

text: Avêtineke tund û dijwar.


xwedî

glosses: kesa tiştek ya / yê wê ye, kesê tiştek ya / yê wî ye

forms:
xudî
xodî
xwidî
xwodî
xwudî
xweda
xwedê

etymology_text: xwe + -dî (hêz, şiyan, karîn, qiwet) ku hevrehên yên din yên kurmancî xwedan, Xwedê, xatûn, xoce, -xwê (xwedî) ne, yên soranî xawen (xwedî, xwedan), xêw (, Xwa, farisî خدا (Xuda, “Xwedê”), خواجه (xʷace, “xoce, birêz, hêja, efendî”), hemû ji proto-hindûewropî *swe- (xwe) + *tep- (“germ kirin, enerjî danê”) ku herwiha serekaniya tav ya kurdî ye jî.

ээ

roman: ee

গিৰি

roman: giri

মালিক

roman: malik

গৰাকী

roman: goraki

хужа

roman: xuža

эйә

roman: eyä

гаспада́р

roman: haspadár

гаспада́рка

roman: haspadárka

улада́льнік

roman: uladálʹnik

улада́льніца

roman: uladálʹnica

хадзя́ін

roman: xadzjáin

хадзя́йка

roman: xadzjájka

সাহেব

roman: śaheb

со́бственик

roman: sóbstvenik

со́бственичка

roman: sóbstvenička

притежа́тел

roman: pritežátel

притежа́телка

roman: pritežátelka

стопа́нин

roman: stopánin

стопа́нка

roman: stopánka

владе́тел

roman: vladétel

владе́телка

roman: vladételka

ပိုင်ရှင်

roman: puinghrang

所有者

roman: suǒyǒuzhē

主人

roman: zhǔrén

хуҫа

roman: huśa

مَالِك

roman: mālik

مَالِكَة

roman: mālika

صَاحِب

roman: ṣāḥib

صَاحِبَة

roman: ṣāḥiba

տեր

roman: ter

صاحب

roman: sâheb

مالک

roman: mâlek

მესაკუთრე

roman: mesaḳutre

მფლობელი

roman: mplobeli

პატრონი

roman: ṗaṭroni

მეპატრონე

roman: meṗaṭrone

यजमान

roman: yajmān

साहिब

roman: sāhib

साहब

roman: sāhab

בַּעַל

roman: bá'al

בַּעֲלָה

roman: ba'alá

ээси

roman: eesi

кожоюн

roman: kocoyun

소유자

roman: soyuja

주인

roman: ju-in

ເຈົ້າຂອງ

roman: chao khǭng

сопственик

roman: sopstvenik

сопственичка

roman: sopstvenička

сопственица

roman: sopstvenica

ഉടമ

roman: uṭama

эзэн

roman: ezen

ᠡᠵᠡᠨ

roman: eǰen

ئىگە

roman: ige

خوجايىن

roman: xojayin

ساھىب

roman: sahib

صاحب

roman: sāhéb

ие

roman: ie

қожайын

roman: qojaiyn

владе́лец

roman: vladélec

владе́лица

roman: vladélica

со́бственник

roman: sóbstvennik

со́бственница

roman: sóbstvennica

хозя́ин

roman: xozjáin

хозя́йка

roman: xozjájka

обладатель

roman: obladatelʹ

обладательница

roman: obladatelʹnica

соҳиб

roman: sohib

молик

roman: molik

స్వంతదారు

roman: svantadāru

యజమాని

roman: yajamāni

хуҗа

roman: xuca

вла́сник

roman: vlásnyk

вла́сниця

roman: vlásnycja

хазя́їн

roman: xazjájin

хазя́йка

roman: xazjájka

ម្ចាស់

roman: mcah

ιδιοκτήτης

roman: idioktítis

ιδιοκτήτρια

roman: idioktítria

κτήτωρ

roman: ktḗtōr

ipa: /xʷɛˈdiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-xwedî.wav

hyphenation: xwe·dî


xwedî

glosses: (şûşeya mirov xwe tê re dibîne) Binêre xodî. (1)


xwedan

forms:
خوهدان
xodan
xudan
xwidan
xwodan
xwudan
bêxwedan
bêxwedanî
bêxwedanîtî
bêxwedantî
bixwedan
bixwedanî
bixwedanîtî
bixwedantî
xwedan-
xwedandar
xwedandarî
xwedanî
xwedanîtî
xwedantî
xweda
xwedê

etymology_text: Hevreha soranî خاوەن (xawen), ji *xwedawen, hevreha partî [Peyv?] (/xwedawen/), ji *xwedaw ("xweda") + *-wen ("paşgirek"). Yeksanî xweda + -wend, xwedawend.


xudan

text: Hindî negihiştibwî zebananNed'bwî çu ziyan ji bo xudanan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: خودان

etymology_text: Ji xwe + -dan.

hyphenation: xu·dan


xweda

ipa: /xʷɛˈdɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xweda.wav

hyphenation: xwe·da


peristin

glosses: îbadet kirin, îbadet bo kesekê/î yan tiştekê/î kirin (bi taybetî bo xwedayekî), rojî û nivêj kirin

text: Hin kes Xwedê diperêsin, hin jî Şeytanî.

text:
Pesin bo Yezdanê Xwedanê gerdûnê,
Dilnerm û dilovan,
Serdarê Roja Dadkirinê.
Tu yî yê em diperêsin, Tu yî yê em hawara xwe digihîninê.
Rêya rast nîşanî me bide,
rêya yên Te xweş viyane;
ne rêya wan yên xezeba Te lê ye
û rêwenda digerrin.

ref: Qur'an 1:1-7, wergerandin: Husein Muhammed, https://zimannas.wordpress.com/2015/07/11/184/

text: Kesê bi işq û muhbetBi dil yekê peristîDaim dê bête xizmet

ref: Feqiyê Teyran,

glosses: bi temamî li gor kesekê/î yan rêbazekê meşîn

text: Ew Apoyî diperêse.

forms:
پەرستن
perestin
perizîn
perêsîn
parastin

etymology_text: Têkilî پرستيدن (perestîden) ya farisî, peristaten ya pehlewî, peyri-sta (li pêş rawestîn) ya avestayî ji ji proto-îranîperi- (ber, pêş) + sta- (rawestîn) ji proto-hindûewropî *per- (ber, pêş) + *stā- (rawestan, rawestîn, sekinîn). Peyva ermeniya kevn պաշտեմ (peştim: xizmet kirin) ji zimanek îranî hatiye deynkirin.

боготворить

roman: bogotvoritʹ

ipa: /pɛɾɪsˈtɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-peristin.wav

hyphenation: pe·ris·tin


peristin

glosses:
meşîna li dû rêbazekê yan kesekê/î
bêyî ku bi ti awayî wan rexne bike yan hin ji kiryar yan biryarên wan nepejirîne


nimêj

glosses: Daxwaz ji Xwedê yan xwedayekî bi taybetî ayînên îslamî yên her roj pênc caran tên dubarekirin.

text: Şîşe û wan baderêjanMin nema hiş li nivêjanLi deftera dînan im ez

forms:
نمێژ
limê
limêj
mêj
nimê
nimêh
nimêtin
nivêj
niwêj
bang
desmêj
destnimêj
avdest
ezan
hec
rojî
xêr
zikat

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *ném- (belav kirin) > *nemos, proto-îranî *nemeh heçiye (peristin, rêz lê girtin), nemas (rûmet, qedir, qîmet [bo Xwedê]). Hevrehaniwêj ya soranî, nimac / nimaj / nimaz ya zazakî, nemaz ya farisî, nemeh (peristin) ya avestayî, nimêc ya parsî, nemaz ya pehlewî, لمونځ (limûnz) ya peştûyî, names (rêzgirtin) ya sanskrîtî, νέμω (nêmo: belav kirin) û Νέμεσις (Nêmesis: xwedayatolhildanê) yên yûnaniya kevn. Eynî peyv bi rêya farisî nemaz wek namaz ketiye tirkî jî.
* proto-hindûewropî: *ném- ("belav kirin") > *ném-os-
:* proto-îranî: *nemeh-hačiya- ("peristin, rêz lê girtin")
::avestayî: nemeh- ("peristin, rêz lê girtin")
::partî: nm'c ("peristin”)
::pehlewî: nemaz ("peristin")
::sogdî: nim'c ("peristin")
::farisî: nemaz ("nivêj, nimêj") --> tirkî: namaz
::belûçî: nemaş ("nivêj, nimêj")
::peştûyî: limûnz ("nivêj, nimêj")
::kurmancî: nimê, nimêj, nivêj ("nivêj, nimêj")
::soranî: niwêj, nwêj ("nivêj, nimêj")
::kelhûrî: nimaz
::hewramî: nima
::zazakî: nimac ("nivêj, nimêj")
:sanskrîtî: names ("peristin, rêz lê girtin")
:yûnanî: némo (belav kirin) -> Nêmesis
;Çavkanî:
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 233.,
* Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon. University of Leiden.
* Pokorny: -

صلاة

roman: sela[t]

nimêja şeveqê

sense: Navên nimêjan di Îslamê de

ipa: /nɪˈmeːʒ/


destnimêj

glosses: xweşûştina bo nimêjê (bi taybetî şûştin dest û pî û serûçavên xwe)

forms:
desnimêj
desnivêj
desniwêj
destnimêj
destniwêj

etymology_text: Ji dest + nimêj.

ipa: /dɛstnɪˈmeːʒ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-destnimêj.wav

hyphenation: dest·ni·mêj

notes:
destnimêj (lê) ketin: bi destavkirinê yan hewaberdanê yan leş ketina bi leşê kesek zayendcuda re "pîs" bûn.
 Dema destnimêj bikeve, kesa/ê nimêjker divê carek din destnimêjê bigire daku bikare nimêjê bike.


lawazxur

glosses: Lawazxur ew ajalên ku ajalên ji xwe biçûktir û lawaztir dixun re tê gotin. Mînak masî masiyan dixun, mar maran dixwin û hin wekî din


hevîr

glosses: Arê (ardê) ku têkilî nav avê hatiye kirin daku hev bigire û paşî nan jê tê çêkirin.

text:
Girt û batesnîmê safî kir hevîr
Têkveda heta ku ew qenc bû xemîr

ref: Mela Hisênê Bateyî

forms: ههڤیر

etymology_text:
Hevreha soranî ههویر (hewîr), kurdiya başûrîxewîr / xemîr, belûçî همیر (hemîr), zazakî mîr, farisî خمیر (xemîr), ermenî խմոր (ximor), azerî xəmir, tirkî hamur... hemû ji erebî خَمِير (ḵamīr) ji خمر (xemere, “meyîn, perçivîn, pif bûn”) têkilî خمر (xemr: mey, vexwarinameyandî > kurdî xemir) ji aramî [Peyv?] yan jî hevreha aramî חמע / ܚܡܥ (x-m-'-: meyîn), îbrî חמץ (x-m-ts-: meyîn) û herwiha erebî حمض (ḥ-m-ḍ-: tirş bûn) ku serekaniya peyva kurdî havên e.
Bo diyardeya guherîna X bi H, bidin ber farisî خشک (xoşk) û kurmancî hişk. Hem "hevîr" û hem jî "havên" ev demekî gelek dirêj e ku di kurdî de cih girtiye ji ber ku ji sedsala 12an pz ve êdî M di kurmancî de nabe V.

לישא

roman: layšā, layšo

ҡамыр

roman: qamïr

це́ста

roman: cjésta

тесто́

roman: testó

麵團

roman: miàntuán

生麵糰

roman: shēngmiàntuán

чуста

roman: čusta

عَجِين

roman: ʿajīn

عَجِينَة

roman: ʿajīna

عجين

roman: ʕagīn

عْجينة

roman: ʕjina

խմոր

roman: xmor

خمیر

roman: xamir

𐌳𐌰𐌹𐌲𐍃

roman: daigs

ცომი

roman: comi

आटा

roman: āṭā

בָּצֵק

roman: batsék

һуйр

roman: huyr

камыр

roman: kamır

떡

roman: tteok

반죽

roman: banjuk

хамур

roman: xamur

тесто

roman: testo

خېمىر

roman: xëmir

қамыр

roman: qamyr

те́сто

roman: tésto

тѣсто

roman: těsto

ჴიც

roman: qic

โด

roman: doo

камыр

roman: qamır

སྤག

roman: spag

ті́сто

roman: tísto

ម្សៅលាបទឹក

roman: msav liep tɨk

טייג

roman: teyg

ζυμάρι

roman: zumári

ζύμη

roman: zými

σταῖς

roman: staîs

φύραμα

roman: phúrama


zîro

glosses: jînewerek zirav û dirêj û xişoke ku di bin axê de dijî. Bi alîkariya zîroyan ax tê tevdan û bi çêbûna qulikên di nav axê de bi hêsanî hewa xwe bera nav axê dide. Ev jî başiyeke ekolojîk a zîroyan e. Cûdahiya ji kurman ewe ku zîro him pir dirêjtirin him jî stûrtirin. Kurm herî zêde nêzîka 10 santîmane lê zîroyên heta 50-100 santîmî dirêj jî hene

text: Di ber re jî hizrên ku di serê wê de wekî zîroyan li hev geriyabûn dê nedihiştana li wî guhdarî bike.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 27, ISBN 9786054497010

glosses:
ajalekî di nava avê de dijî, reş û bi qasî 2-3 santiman drêj e.bi mêtina xwînê jiyana xwe didome û kefa devê wan weke derman dihê bikaranîn.
 min lingên xwe xist nava zîroyan ku êşa canê min derkeve

forms: kurm

ipa: /ziːˈɾoː/


derzî

glosses: Amûra dirûnê ya zirav û dirêj ya ku serikê wê tûj e û li dawiya wê kunikek heye ku dezî tê re dikin û pê didirûn.

glosses: Amûrek e ku serê wê wek derziya dirûnê tûj e û pê dermanên ruhn dikin demaran.

forms:
دهرزی
derêzî
dirêzî
drêzî

агәыр

roman: āg°ər

мастэ

roman: māstă

𑜁𑜢𑜉𑜫

roman: khim

ийне

roman: iyne

መርፌ

roman: märfe

বেজী

roman: bezi

рукӏкӏен

roman: ruḳ̄en

ケㇺ

roman: kem

энә

roman: enä

іго́лка

roman: ihólka

ігла́

roman: ihlá

спі́ца

roman: spíca

ছুঁচ

roman: chũcô

সূচী

roman: śuci

সুই

roman: śui

руб

roman: rub

игла́

roman: iglá

အပ်

roman: ap

зүүн

roman: züün

маха

roman: maχa

ᏴᎩ

roman: yvgi

җын

roman: žɨn

針

roman: zhēn

針

roman: chiam

йӗп

roman: jĕp

إِبْرَة

roman: ʾibra

مِخْيَط

roman: miḵyaṭ

إبرة

roman: ʾebra

ասեղ

roman: aseġ

ասեղն

roman: asełn

инмэ̇

roman: inmə̇

инмэ

roman: inmə

سوزن

roman: suzan

𐌽𐌴𐌸𐌻𐌰

roman: nēþla

સોય

roman: soya

ნემსი

roman: nemsi

सुई

roman: suī

מַחַט

roman: mákhat

темн

roman: temn

зүн

roman: zün

ಸೂಜಿ

roman: sūji

කටුව

roman: kaṭuwa

සූචිය

roman: sūciya

바늘

roman: baneul

ине

roman: ine

ເຂັມ

roman: khem

раб

roman: rab

ᦃᦲᧄ

roman: ẋiim

игла

roman: igla

സൂചി

roman: sūci

ᡠᠯᠮᡝ

roman: ulme

зүү

roman: züü

тэвнэ

roman: tevne

нух

roman: nux

鍼

roman: はーい, hāi

ଛୁଞ୍ଚି

roman: chuñci

ସୂଚୀ

roman: sūcī

судзин

roman: suʒin

ایكنه

roman: iğne

ابره

roman: ibre

سوزن

roman: suzen

يىڭنە

roman: yingne

жиңнә

roman: zhingne

ستن

roman: stən

ਸੂਈ

roman: sūī

иго́лка

roman: igólka

ၶဵမ်

roman: khěm

инге

roman: inge

сӯзан

roman: süzan

ஊசி

roman: ūci

เข็ม

roman: kěm

సూది

roman: sūdi

инә

roman: inä

መርፍእ

roman: märfʾ

ཁབ

roman: khab

سوئی

roman: su'ī

го́лка

roman: hólka

спи́ця

roman: spýcja

дро́тик

roman: drótyk

іңе

roman: íñe

ម្ជុល

roman: mcul

иннэ

roman: inne

נאָדל

roman: nodl

שפּילקע

roman: shpilke

муридьэ

roman: murid̦e

βελόνα

roman: velóna

βελόνη

roman: belónē


xar

glosses:
tebel, şaqûl, morîk, gogên hûr yên bi gelemperî şûşeyî, dîndoq
(ku bi taybetî zarok pê dilîzin)

text: Tê bîra min di zarokatiya min ya li gundekî Kurdistanê de rojekê keçikeke hevala min di destê xwe de kulmek morîk rijand erdê û got "were em bi xaran bilîzin".

ref: Nesrîn Rojkan: Dîroka morîka sor, Netkurd.com, 6/2006

text: Payîz dahat û gul kêm bûnWeşandin belg û man xar e

forms:
ar
bar
car
çar
dar
gar
har
jar
lar
mar
nar
par
sar
şar
tar
war
zar

etymology_text:
: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.
Etîmolojiya peyva "Xar" ji Bezê(Bazdanê) tê; bingiha peyvê zaravê soranî ye, Xar=Bez, Xardan=Bazdan, Xarlîz=Lîstika xaran

ipa: /xɑːɾ/, /ɣɑːɾ/


xar

text: شێرزادی کرە غار بەرەڤ پشیکێ چۆ و پشیکێ کرە غار ژ جھەکی بۆ جھەکی ھەتا چوویە ل پشت دیوارەکی...

roman: Şêrzadî kire ẍar berev pişîkê ço û pişîkê kire ẍar ji cihekî bo cihekî heta çûye li pişt dîwarekî...

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 29

forms: xwar

etymology_text: Dibe ku ji erebî غارَة (ḡāra /ẍare/, “êrîş”)

ipa: /xɑːɾ/, /ɣɑːɾ/


xar

pos: adv

pos_title: Hoker

ipa: /xɑːɾ/, /ɣɑːɾ/


xar

ipa: /xɑːɾ/, /ɣɑːɾ/


xar

ipa: /xɑːɾ/, /ɣɑːɾ/


har

glosses: tund, dijwar, hêç, hêrs, tore, qehirî, enirî, xezebî

text:
Ev xuld û seqer biheşt û nîran
Ev barid û har û retb û yabis
Ev mîr û geda xenî û ba'is

forms:
hartir (comparative)
herî har (superlative)
hartirîn (superlative)
هار

etymology_text: Bi gengazî ji erebî حَارّ (ḥārr, “sotî, şewitî, kel”), ji reha حَرَّ (ḥarra, “sotin, şewitîn, germijîn, kelijîn”). Bo wekheviya wateyî binêre sotî. Lê herwiha carinan di heman têgiha hov û hor bi kar tê û bo dînîtiya lawiran berbelavtir e, anku dibe ku onomatopoetîk e ji dengikê ajelên dirrinde.

ipa: /hɑːɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-har.wav

hyphenation: har


har

text: Su har har akıyor.


tir

glosses: 'tat, an mirov ên ko di peyivtinê da hindek dengan dubare dikin û nikarin bi hêsanî biaxivin) Binere tat


ço

glosses:
çîv, darikê zirav
(bi taybetî yê mirov pê heywanan diajo)

forms:
ça
çe
çi
çî
çu
çû

etymology_text: Hevreha farisî چوب (çûb), pehlewî çob, ji zimanên îranî. Ji eynî rehî: çîv, şiv.

sopa#Tirkî

roman: sopa

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-ço (Hoker).wav

hyphenation: ço


ço

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: Dengê ku ji bo ajotina keran tê derxistin.


ço

text: Zeyneb Mehmûd, dayikeke Kurd e, li derve li ber beroşekê rûniştiye û gazinên xwe dike û dibêje, ev 2 meh in ne mazot ji wan re tê, ne jî cerên gazê. Di rûyê wê de êşeke mezin diyar e, bi devoka xwe ya Efrînê dibêje, “Em kê ço îdare bikin, em kê ço biîşin?”

ref: Rudaw.net/kurmanci 1/2023

etymology_text: Kurtkirina çawan yan çilo/çito.


kovardank

glosses: Kovardank cikê ku kovarfiroş û rojnamefiroş kovaran datîninê. Kovardank dibe ji lekê an ji tiştekî metal an jî ji textan hatibe çêkirin


şewk

glosses: Jinan bi zîv çêdikirin didane ber serê xwe. Kofî didane serê xwe, şewk jî didane ber.


şewk

glosses: cureyekî çeteliye ku du ser an tilî hene ji bo girtina xwarinê tê bikaranîn

forms: çetel

etymology_text: Ji erebî شوكة.


xir

text: Xir xira hewe es gêş kirim.

ipa: /xɪɾ/

hyphenation: xir


xir

glosses: nezan, cahil, xeşîm; xeşîmiya di karekî de.(Amûdê wek Ẍir) tê bilêvkirin)

etymology_text: Ji erebî إغراء


Bonn

pos: name

pos_title: Serenav

text: Xalê Cim, ku niha li bajarokê Meckenheim ê Bonnê bi hevjîna xwe Diya Zerdeşt re dijî, ji pêşkêşkarê Rûdawê Dilbixwîn Dara re behsa çîroka xwe dike.

ref: Rudaw.com/kurmanci 5/2023

forms: Bon

etymology_text: Ji almanî Bonn ji almaniya bilind ya navîn Bonne, Bunne ji almaniya bilind ya kevn Bunna ji proto-cermeniya rojavayî *Bunnā ji latînî Bonna, kurtkirina Castra Bonnensia ji keltîkî *bona (bin, bingeh)... hevreha bin ya kurdî.

Бон

roman: Bon

波恩

roman: Bō'ēn

بُون

roman: bun

ბონი

roman: boni

बॉन

roman: bŏn

Бонн

roman: Bonn

บอนน์

roman: bon

Βόννη

roman: Vónni


nêrbaz

glosses: hevgunhêlxaz, Lotî, regezbaz, zelamê têkiliyên cinsî li gel zelamekî yan hin zelaman hene.

forms: mêbaz

etymology_text: Ji nêr + -baz.


mêbaz

glosses: Kesê ku bi namûsa jinan re dilîze, mêrê têkiliyên ne berdewam li gel jinan hene

text:
Le qisey saxî min xelel degirin
Wahîmey şêxekan le dill degirin
Ewî muhtacî nan û pîwaz e
Ba hetîwbaz e yane mêbaz e

ref: Hacî Qadirê Koyî, Udeba Çak e https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/helbest/haci-qadire-koyi--udeba-cak-e.html arşîv, helbestakurdi.com

text:
Kesên birçî dikin qaçax ji bo nan û pîvaz
Tu bi xwe dikî jiyana gengaz
Li ser mêza te hingiv û goştê qaz
Li Enqerê dikî laqirdî û tolaz
Li ser vî gelê mêbaz

ref: F yakoub, Ey şeytanê dil bi naz https://web.archive.org/http://sawtalkurd1.blogspot.com/2011/12/ey-seytane-dil-bi-naz-f-yakoub.html arşîv, sawtalkurd1.blogspot.com, 2011

glosses: Jina têkiliyên cinsî li gel jinekê yan hin jinan hene.

text: lgbt kinkirina navên lezbîyen(mêbaz), gey(nêrbaz), bîseksuel, trans û înterseksuel e. Vê beşa zayendî her ji yek berpêbûniyek e. ne tercîh e.

ref: XEBROŞKBÊJ, LGBTÎ û Homofobî https://web.archive.org/https://xebroskbej.wordpress.com/2014/01/14/lgbti-u-homofobi/ arşîv, xebroskbej.wordpress.com, 2014

text: Rêxistinên mafên mirovan ên îranî dibêjin, ku ji dema destpêka Şoreşa Islamî di sala 1979ê de, dora 4000 mêbaz û nêrabz hatine daliqandin.

ref: Rêjîma Îranê du ciwanên nêrbaz daliqandin https://web.archive.org/http://lgbtnuce.blogspot.com/2005/07/rejima-irane-du-ciwanen-nerbaz.html arşîv, lgbtnuce.blogspot.com, 2005

forms: nêrbaz

etymology_text: Ji mê + -baz.


lezbiyen

glosses:
jina homoseksûel,
jina ku têkiliyên cinsî li gel jinekê yan hin jinan hene

text: Ez bi vê nûçeya rindik pir kêfxweş bûm. Ez bixwe jî lezbîyen im. Guh nedin nêrînên ku zemên sed sal şunde dişopînin.

ref: Zozan Dêrsimî, , Netkurd.com, 11/2007

forms:
lesbiyen
lesbo
lezbo
homoseksuel
homo
nêrbaz

etymology_text: Bi rêya fransî lesbienne yan îngilîzî lesbian ji yûnaniya kevn.^([Divê were berfirehtirkirin])


seks

glosses: têkiliyên cinsî, gan, guhnelî, karûbarên gankirinê

forms: sêks

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


seks

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-seks.wav


karûbar

glosses: kar û kirin, şol, xebat, ked, şuxl, sin'et, erk, wezîfe, îdare, birêvebirin

forms: کاروبار

etymology_text: Ji kar + -û- + bar.


hire

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-hire.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-hire.wav


here

pos_title: Formeke lêkerê

text: Here ji bo wan jinan û Ganemî cilên nuh -ji her yekî re çar qat-, ji cawê herî baş bîst destmal; deh kember û deh kirasan bikire.

translation: Serdar Roşan

ref: Çîroka Hezar û Şevekê, Nûdem

glosses:
biçe!, birro!, dûr bikeve!, derkeve!, bifine!, bifilite!;
forma fermanî ya yekjimar ji lêkera herîn û çûn.

text: Here eslê xwe we tertîba qiyasê jê keGer nizanî çi ye yekcarê berê darê hudûs

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
herre
herra

etymology_text: herîn - -în + -e

mene

sense: mane


here

glosses: ji hemiyan (zêdetir / kêmtir / mezintir / biçûktir û hwd)

forms: herî


here

pos: prep

pos_title: Daçek

forms: hire

etymology_text: Herwiha hire, hevreha soranî êre, kelhurî îre, partî û pehlewî êder ji zimanên îranî yan ji î- (ev, vê) + der + -e. Bide ber vir


here

audio: Oh, yes. I am here.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Oh, yes. I am here.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Greenman-here.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-here.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-here.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Opsylac-here.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-here.wav


form

forms:
فۆرم
forûm

etymology_text: Ji îngilîzî form, deyn ji fransiya kevn forme, ji latînî fōrma.

ipa: /foːɾm/

hyphenation: form


form

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-form.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-form.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-form.wav


form

glosses: çêkirin, dariştin, damezrandin, dirist kirin


form

text: Formunda değilim.

text: Formu doldur bana ver.


dirûv

glosses: form, şikil, wêne, rism, foto, eks, fotograf, şêwaz, teşe

text: ...dirûvê însanan qet bi wî zilamî nakeve!

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 15, ISBN 978-605-2246-80-1

glosses: rewş, kavdan, barûdox, hal, weziyet, zirûf

forms: درووڤ

etymology_text: Dibe ji erebî ضُرُوب (ḍurūb), pirrjimara ضرب (ḍerb, “jenîn, lê dan; dirb”), pêşî bi ramana dax, paşê hemû şikilan. Nê herwihan bide ber dirh.

ipa: /dɪˈɾuːv/


şikil

text:
Lêkin di vî mulkî hissedar im
Herçend bi şikil pasiban im
Emma bi mekan şirîkê wan im«

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: شكل

etymology_text: Ji erebî شكل (şekil), hevreha aramî שכלל (şekill: temamkirin, forma dawîn danê), herdu ji akadî [skrîpt hewce ye] (şeklulu/şuklulu) ji kulletu (hemû, gişt, tev) ku hevreha كلّ (kull, “hemû”) ye ku serekaniya kullî ya ketî kurdî ye jî.

σχήμα

roman: schíma

ipa: /ʃɪˈkɪl/

hyphenation: şi·kil


şekil

text: Kayık şeklinde bir tabak.

text: Bu kitapta bir çok şekil var.

text: Bu şekilde hareket etmek doğru değil.

text: Yanlızlığın şekilleri vardır.

text: Yönetim şekli.

text: Bakır doğada birleşik şekilde bulunur.

text: Geometrik şekil.

text: Sualin şeklini değiştiriyorum.


title: şekl

redirect: şikil

pos: hard-redirect


wêne

glosses: Berhemên ku bi kamerayan hatine girtin yan jî wek nimûne li ber tiştekî yan kesekî hatiye xîçkirin.

text: Ez dibêjim: "Zarokno! Bila hayê we ji darên baobabê hebe!" Min pir serê xwe bi vê wêneya hanê êşand ta ku ez hevalên xwe agahdar bikim ku ji mêj ve xeterek nêzîkî wan û nêzîkî min bi xwe jî hebû.

ref: Mîrzayê Biçûk, Antoine de Saint-Exupéry, werger: Fawaz Husên, Weşanên Nûdem

forms: وێنه

etymology_text: Ji bîn- + -e, lê forma xwe a îranîkiyanavîn parastiye. Hevreha din ya kurmancî eyne, soranî وێنه (wêne) û ئاوێنه (awêne, “eyne”), farisî آیینه (ayîne/ayînê, “eyne”), pehlewî *adênek (eyne), avestayî evi-deyenek (wêne; eyne) ji evi- (pê, bi) + dey-, dî- (dîtin), hemû ji zimanên îranî.

ሥዕል

roman: śəʿl

ছবি

roman: sobi

сурат

roman: surat

һүрәт

roman: hürät

рәсем

roman: räsem

карці́на

roman: karcína

карці́нка

roman: karcínka

малю́нак

roman: maljúnak

во́браз

roman: vóbraz

ছবি

roman: chôbi

карти́на

roman: kartína

о́браз

roman: óbraz

ကား

roman: ka:

ပုံ

roman: pum

ရုပ်ပုံ

roman: ruppum

сурт

roman: surt

тўхуар

roman: twhuar

圖畫

roman: túhuà

圖片

roman: túpiàn

畫

roman: huà

圖

roman: tô͘

صُورَة

roman: ṣūra

تَصْوِير

roman: taṣwīr

تَصْوِيرَة

roman: taṣwīra

رَسْم

roman: rasm

նկար

roman: nkar

պատկեր

roman: patker

арт

roman: art

تصویر

roman: tasvir

ચિત્ર

roman: citra

ნახატი

roman: naxaṭi

छबि

roman: chabi

छवि

roman: chavi

तस्वीर

roman: tasvīr

תְּמוּנָה

roman: tmuná

сүрөт

roman: süröt

පින්තූරය

roman: pintūraya

그림

roman: geurim

회화

roman: hoehwa

도화

roman: dohwa

ພາບ

roman: phāp

ຮູບພາບ

roman: hūp phāp

ຮູບ

roman: hūp

суьрет

roman: süret

слика

roman: slika

ചിത്രം

roman: citraṃ

പടം

roman: paṭaṃ

зураг

roman: zurag

ᠵᠢᠷᠤᠭ

roman: ǰirug

ныв

roman: nyv

сурӕт

roman: suræt

رەسىم

roman: resim

انځور

roman: anźor

تصوير

roman: taswir

сурет

roman: suret

изображе́ние

roman: izobražénije

карти́нка

roman: kartínka

рису́нок

roman: risúnok

образъ

roman: obrazŭ

шикил

roman: šikil

படம்

roman: paṭam

ภาพ

roman: pâap

బొమ్మ

roman: bomma

картина

roman: qartina

ስእሊ

roman: səʾli

རི་མོ

roman: ri mo

карти́на

roman: kartýna

рису́нок

roman: rysúnok

малю́нок

roman: maljúnok

រូបភាព

roman: ruupphiəp

គំនូរ

roman: kumnuu

រូប

roman: ruup

хартыына

roman: xartıına

בילד

roman: bild

εικόνα

roman: eikóna

θέαμα

roman: théama

οπτική παράσταση

roman: optikí parástasi


mizicîn

glosses: bişirîn, girnijîn, bişkurrîn, bêdeng kenîn, kêfxweş bûn

text: Lê çaxa wî navê xwe hilda û bi min re kenya ez jî vê re mizicîm û kêfxweş bûm.

ref: Eyûb Milî: Hikmet Fidan da dû Dewrêşê Evdî, Netkurd.com 7/2005

glosses: kenîn, bêdeng^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: مزجین

etymology_text: Ji mizic + -în

le#Swedish

roman: le

ipa: /mɪzɪˈd͡ʒiːn/

hyphenation: mi·zi·cîn


mizicîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bişirîn

text: Roj bi tîrêjên xwe yên jar li tenik dibişirî.

ref: Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

text: Hem di ber xwe de dibişire û hem jî, bi dizîkan dibêje (...)

ref: Zeynelabidîn Zinar, Xwençe 1, Weşanxana Çanda Kurdî, 1989

text: Ji bo kêfa jina min lê neşikê û wê tempoya xwe dewam bike, bêyî ku kes bibîne min li mitfaxê lêvên wê maçî kir, tepek li kulîmeka wê ya rastê xist, bi çend gotinan pesnê wê da, pê rê bişirîm, paşê dageriyam odeya rûniştinê û min mêvan keremî xwarinê kirin.

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 16

forms:
dibişirim (present)
dibişirî (present)
dibişire (present)
dibişirin (present)
bibişire (imperative singular)
bibişirin (imperative plural)
bişirîm (past)
bişiriyam (past)
bişirî (past)
bişiriyayî (past)
bişirî (past)
bişiriya (past)
bişiriyan (past)
–bişir– (root present)
–bişirî– / –bişiriya– (root past)
ez dibişirim (indicative present positive)
ez nabişirim (indicative present negative)
ez bişirîm / bişiriyam (indicative past positive)
ez nebişirîm / nebişiriyam (indicative past negative)
tu dibişirî (indicative present positive)
tu nabişirî (indicative present negative)
tu bişirî / bişiriyayî (indicative past positive)
tu nebişirî / nebişiriyayî (indicative past negative)
ew dibişire (indicative present positive)
ew nabişire (indicative present negative)
ew bişirî / bişiriya (indicative past positive)
ew nebişirî / nebişiriya (indicative past negative)
em dibişirin (indicative present positive)
em nabişirin (indicative present negative)
em bişirîn / bişiriyan (indicative past positive)
em nebişirîn / nebişiriyan (indicative past negative)
hûn dibişirin (indicative present positive)
hûn nabişirin (indicative present negative)
hûn bişirîn / bişiriyan (indicative past positive)
hûn nebişirîn / nebişiriyan (indicative past negative)
ew dibişirin (indicative present positive)
ew nabişirin (indicative present negative)
ew bişirîn / bişiriyan (indicative past positive)
ew nebişirîn / nebişiriyan (indicative past negative)
ez dibişiriyam (imperfect positive)
ez nedibişiriyam (imperfect negative)
ez bişirîbûm / bişiriyabûm (positive)
ez nebişirîbûm / nebişiriyabûm (negative)
tu dibişiriyayî (imperfect positive)
tu nedibişiriyayî (imperfect negative)
tu bişirîbûyî / bişiriyabûyî (positive)
tu nebişirîbûyî / nebişiriyabûyî (negative)
ew dibişiriya (imperfect positive)
ew nedibişiriya (imperfect negative)
ew bişirîbû / bişiriyabû (positive)
ew nebişirîbû / nebişiriyabû (negative)
em dibişiriyan (imperfect positive)
em nedibişiriyan (imperfect negative)
em bişirîbûn / bişiriyabûn (positive)
em nebişirîbûn / nebişiriyabûn (negative)
hûn dibişiriyan (imperfect positive)
hûn nedibişiriyan (imperfect negative)
hûn bişirîbûn / bişiriyabûn (positive)
hûn nebişirîbûn / nebişiriyabûn (negative)
ew dibişiriyan (imperfect positive)
ew nedibişiriyan (imperfect negative)
ew bişirîbûn / bişiriyabûn (positive)
ew nebişirîbûn / nebişiriyabûn (negative)
ez ê bibişirim (future positive)
ez ê nebişirim (future negative)
ez ê bişirîbim / bişiriyabim (future perfect positive)
ez ê nebişirîbim / nebişiriyabim (future perfect negative)
tu yê bibişirî (future positive)
tu yê nebişirî (future negative)
tu yê bişirîbî / bişiriyabî (future perfect positive)
tu yê nebişirîbî / nebişiriyabî (future perfect negative)
ew ê bibişire (future positive)
ew ê nebişire (future negative)
ew ê bişirîbe / bişiriyabe (future perfect positive)
ew ê nebişirîbe / nebişiriyabe (future perfect negative)
em ê bibişirin (future positive)
em ê nebişirin (future negative)
em ê bişirîbin / bişiriyabin (future perfect positive)
em ê nebişirîbin / nebişiriyabin (future perfect negative)
hûn ê bibişirin (future positive)
hûn ê nebişirin (future negative)
hûn ê bişirîbin / bişiriyabin (future perfect positive)
hûn ê nebişirîbin / nebişiriyabin (future perfect negative)
ew ê bibişirin (future positive)
ew ê nebişirin (future negative)
ew ê bişirîbin / bişiriyabin (future perfect positive)
ew ê nebişirîbin / nebişiriyabin (future perfect negative)
ez bişirîme / bişiriyame (perfect positive)
ez nebişirîme / nebişiriyame (perfect negative)
ez bişirîbûme / bişiriyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nebişirîbûme / nebişiriyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu bişiriyî / bişiriyayî (perfect positive)
tu nebişiriyî / nebişiriyayî (perfect negative)
tu bişirîbûyiye / bişiriyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nebişirîbûyiye / nebişiriyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bişiriye / bişiriyaye (perfect positive)
ew nebişiriye / nebişiriyaye (perfect negative)
ew bişirîbûye / bişiriyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebişirîbûye / nebişiriyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em bişirîne / bişiriyane (perfect positive)
em nebişirîne / nebişiriyane (perfect negative)
em bişirîbûne / bişiriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nebişirîbûne / nebişiriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn bişirîne / bişiriyane (perfect positive)
hûn nebişirîne / nebişiriyane (perfect negative)
hûn bişirîbûne / bişiriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nebişirîbûne / nebişiriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bişirîne / bişiriyane (perfect positive)
ew nebişirîne / nebişiriyane (perfect negative)
ew bişirîbûne / bişiriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebişirîbûne / nebişiriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibişirim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebişirim (present subjunctive negative)
(bila) ez bişirîbim / bişiriyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nebişirîbim / nebişiriyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibişirî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebişirî (present subjunctive negative)
(bila) tu bişirîbî / bişiriyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nebişirîbî / nebişiriyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibişire (present subjunctive positive)
(bila) ew nebişire (present subjunctive negative)
(bila) ew bişirîbe / bişiriyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebişirîbe / nebişiriyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibişirin (present subjunctive positive)
(bila) em nebişirin (present subjunctive negative)
(bila) em bişirîbin / bişiriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nebişirîbin / nebişiriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibişirin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebişirin (present subjunctive negative)
(bila) hûn bişirîbin / bişiriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nebişirîbin / nebişiriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibişirin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebişirin (present subjunctive negative)
(bila) ew bişirîbin / bişiriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebişirîbin / nebişiriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bibişiriyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebişiriyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez bişirîbûma / bişiriyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebişirîbûma / nebişiriyabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bibişiriyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebişiriyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu bişirîbûyayî / bişiriyabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew bibişiriyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebişiriyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bişirîbûya / bişiriyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebişirîbûya / nebişiriyabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bibişiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nebişiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em bişirîbûna / bişiriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nebişirîbûna / nebişiriyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bibişiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebişiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bişirîbûna / bişiriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew bibişiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebişiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bişirîbûna / bişiriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebişirîbûna / nebişiriyabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bibişiriyama (present conditional positive)
ez ê nebişiriyama (present conditional negative)
ez ê bişirîbûma / bişiriyabûma (preterite conditional positive)
ez ê nebişirîbûma / nebişiriyabûma (preterite conditional negative)
tu yê bibişiriyayî (present conditional positive)
tu yê nebişiriyayî (present conditional negative)
tu yê bişirîbûyayî / bişiriyabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nebişirîbûyayî / nebişiriyabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bibişiriyaya (present conditional positive)
ew ê nebişiriyaya (present conditional negative)
ew ê bişirîbûya / bişiriyabûya (preterite conditional positive)
ew ê nebişirîbûya / nebişiriyabûya (preterite conditional negative)
em ê bibişiriyana (present conditional positive)
em ê nebişiriyana (present conditional negative)
em ê bişirîbûna / bişiriyabûna (preterite conditional positive)
em ê nebişirîbûna / nebişiriyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê bibişiriyana (present conditional positive)
hûn ê nebişiriyana (present conditional negative)
hûn ê bişirîbûna / bişiriyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê nebişirîbûna / nebişiriyabûna (preterite conditional negative)
ew ê bibişiriyana (present conditional positive)
ew ê nebişiriyana (present conditional negative)
ew ê bişirîbûna / bişiriyabûna (preterite conditional positive)
ew ê nebişirîbûna / nebişiriyabûna (preterite conditional negative)
(tu) bibişire (imperative present positive)
(tu) nebişire (imperative present negative)
(hûn) bibişirin (imperative present positive)
(hûn) nebişirin (imperative present negative)
بشرین

etymology_text: Ji bişir + -în.

усмихвам се

roman: usmikhzam se

улыбаться

roman: ulybát’sja

посміхатися

roman: posmikhatysja

ipa: /bɪʃɪˈɾiːn/

hyphenation: bi·şi·rîn


girrnijîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girnijîn.

ipa: /ɡɪrnɪˈʒiːn/

hyphenation: girr·ni·jîn


girnijîn

glosses: bişirîn, bişkurîn, mizicîn, bêdeng kenîn, kêfxweşî li rûyî xuya bûn, bêdeng kenîn

text: Bi girnijînekê tirsnak berê xwe da min...

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 70, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
gerrnijîn
gernijîn
girrnijîn
girrijîn
girijîn

etymology_text:
Hevreha soranî گرنژین (grinjîn), zazakî girmijîyene. Dibe ku hevreha îngilîzî grin (girnijîn, bişirîn) ku tê gotin hevreha groan e û ji proto-hindûewropî *gʰer- (“firikandin, xêz kêşan, vepejilandin”) tê. Guherînadengî bo zimanênîranîkî û kurdî guncan e lê di zimanên din ên îranîkî de nayê dîtin. Heke wisan bibe, hevreha almanî grienen û greinen, norwecî grina, yûnaniya kevn χρίω (khríō), sanskrîtî घृ (ghṛ)... Lê maneya girnijîn tenê di zimanên germanî de heye û di zimanên hindûîranîkî de (wek sanskrîtî a nîşandayî) hê maneya vepejilandinê dide. /-ij/paşgira-ijîn e.
Lê herwiha binêre mizmizîn, ku bi zazakîmijmijîyene ye. Heke berçav bibe ku girnij bi zazakîgirmij e, dibe kureh di vir de bibe /mij/ bixwe.

ipa: /ɡɪɾnɪˈʒiːn/

hyphenation: gir·ni·jîn


girnijîn

text: Pencerek di dilê wê da vebû, girnijînek kete ser lêva wê.

ref: Antolojiya Çîroka Nû ya Kurmancên Başûr, amedekar: Xelîl Duhokî, Weşanên Nûdem

ipa: /ɡɪɾnɪˈʒiːn/


bişkurîn

forms:
dibişkurim (present)
dibişkurî (present)
dibişkure (present)
dibişkurin (present)
bibişkure (imperative singular)
bibişkurin (imperative plural)
bişkurîm (past)
bişkuriyam (past)
bişkurî (past)
bişkuriyayî (past)
bişkurî (past)
bişkuriya (past)
bişkuriyan (past)
–bişkur– (root present)
–bişkurî– / –bişkuriya– (root past)
ez dibişkurim (indicative present positive)
ez nabişkurim (indicative present negative)
ez bişkurîm / bişkuriyam (indicative past positive)
ez nebişkurîm / nebişkuriyam (indicative past negative)
tu dibişkurî (indicative present positive)
tu nabişkurî (indicative present negative)
tu bişkurî / bişkuriyayî (indicative past positive)
tu nebişkurî / nebişkuriyayî (indicative past negative)
ew dibişkure (indicative present positive)
ew nabişkure (indicative present negative)
ew bişkurî / bişkuriya (indicative past positive)
ew nebişkurî / nebişkuriya (indicative past negative)
em dibişkurin (indicative present positive)
em nabişkurin (indicative present negative)
em bişkurîn / bişkuriyan (indicative past positive)
em nebişkurîn / nebişkuriyan (indicative past negative)
hûn dibişkurin (indicative present positive)
hûn nabişkurin (indicative present negative)
hûn bişkurîn / bişkuriyan (indicative past positive)
hûn nebişkurîn / nebişkuriyan (indicative past negative)
ew dibişkurin (indicative present positive)
ew nabişkurin (indicative present negative)
ew bişkurîn / bişkuriyan (indicative past positive)
ew nebişkurîn / nebişkuriyan (indicative past negative)
ez dibişkuriyam (imperfect positive)
ez nedibişkuriyam (imperfect negative)
ez bişkurîbûm / bişkuriyabûm (positive)
ez nebişkurîbûm / nebişkuriyabûm (negative)
tu dibişkuriyayî (imperfect positive)
tu nedibişkuriyayî (imperfect negative)
tu bişkurîbûyî / bişkuriyabûyî (positive)
tu nebişkurîbûyî / nebişkuriyabûyî (negative)
ew dibişkuriya (imperfect positive)
ew nedibişkuriya (imperfect negative)
ew bişkurîbû / bişkuriyabû (positive)
ew nebişkurîbû / nebişkuriyabû (negative)
em dibişkuriyan (imperfect positive)
em nedibişkuriyan (imperfect negative)
em bişkurîbûn / bişkuriyabûn (positive)
em nebişkurîbûn / nebişkuriyabûn (negative)
hûn dibişkuriyan (imperfect positive)
hûn nedibişkuriyan (imperfect negative)
hûn bişkurîbûn / bişkuriyabûn (positive)
hûn nebişkurîbûn / nebişkuriyabûn (negative)
ew dibişkuriyan (imperfect positive)
ew nedibişkuriyan (imperfect negative)
ew bişkurîbûn / bişkuriyabûn (positive)
ew nebişkurîbûn / nebişkuriyabûn (negative)
ez ê bibişkurim (future positive)
ez ê nebişkurim (future negative)
ez ê bişkurîbim / bişkuriyabim (future perfect positive)
ez ê nebişkurîbim / nebişkuriyabim (future perfect negative)
tu yê bibişkurî (future positive)
tu yê nebişkurî (future negative)
tu yê bişkurîbî / bişkuriyabî (future perfect positive)
tu yê nebişkurîbî / nebişkuriyabî (future perfect negative)
ew ê bibişkure (future positive)
ew ê nebişkure (future negative)
ew ê bişkurîbe / bişkuriyabe (future perfect positive)
ew ê nebişkurîbe / nebişkuriyabe (future perfect negative)
em ê bibişkurin (future positive)
em ê nebişkurin (future negative)
em ê bişkurîbin / bişkuriyabin (future perfect positive)
em ê nebişkurîbin / nebişkuriyabin (future perfect negative)
hûn ê bibişkurin (future positive)
hûn ê nebişkurin (future negative)
hûn ê bişkurîbin / bişkuriyabin (future perfect positive)
hûn ê nebişkurîbin / nebişkuriyabin (future perfect negative)
ew ê bibişkurin (future positive)
ew ê nebişkurin (future negative)
ew ê bişkurîbin / bişkuriyabin (future perfect positive)
ew ê nebişkurîbin / nebişkuriyabin (future perfect negative)
ez bişkurîme / bişkuriyame (perfect positive)
ez nebişkurîme / nebişkuriyame (perfect negative)
ez bişkurîbûme / bişkuriyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nebişkurîbûme / nebişkuriyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu bişkuriyî / bişkuriyayî (perfect positive)
tu nebişkuriyî / nebişkuriyayî (perfect negative)
tu bişkurîbûyiye / bişkuriyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nebişkurîbûyiye / nebişkuriyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bişkuriye / bişkuriyaye (perfect positive)
ew nebişkuriye / nebişkuriyaye (perfect negative)
ew bişkurîbûye / bişkuriyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebişkurîbûye / nebişkuriyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em bişkurîne / bişkuriyane (perfect positive)
em nebişkurîne / nebişkuriyane (perfect negative)
em bişkurîbûne / bişkuriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nebişkurîbûne / nebişkuriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn bişkurîne / bişkuriyane (perfect positive)
hûn nebişkurîne / nebişkuriyane (perfect negative)
hûn bişkurîbûne / bişkuriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nebişkurîbûne / nebişkuriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bişkurîne / bişkuriyane (perfect positive)
ew nebişkurîne / nebişkuriyane (perfect negative)
ew bişkurîbûne / bişkuriyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebişkurîbûne / nebişkuriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibişkurim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebişkurim (present subjunctive negative)
(bila) ez bişkurîbim / bişkuriyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nebişkurîbim / nebişkuriyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibişkurî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebişkurî (present subjunctive negative)
(bila) tu bişkurîbî / bişkuriyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nebişkurîbî / nebişkuriyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibişkure (present subjunctive positive)
(bila) ew nebişkure (present subjunctive negative)
(bila) ew bişkurîbe / bişkuriyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebişkurîbe / nebişkuriyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibişkurin (present subjunctive positive)
(bila) em nebişkurin (present subjunctive negative)
(bila) em bişkurîbin / bişkuriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nebişkurîbin / nebişkuriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibişkurin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebişkurin (present subjunctive negative)
(bila) hûn bişkurîbin / bişkuriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew bibişkurin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebişkurin (present subjunctive negative)
(bila) ew bişkurîbin / bişkuriyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebişkurîbin / nebişkuriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bibişkuriyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebişkuriyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez bişkurîbûma / bişkuriyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu bibişkuriyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebişkuriyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bibişkuriyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebişkuriyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bişkurîbûya / bişkuriyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em bibişkuriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nebişkuriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em bişkurîbûna / bişkuriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn bibişkuriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebişkuriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bişkurîbûna / bişkuriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew bibişkuriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebişkuriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bişkurîbûna / bişkuriyabûna (pluperfect subjunctive positive)
ez ê bibişkuriyama (present conditional positive)
ez ê nebişkuriyama (present conditional negative)
ez ê bişkurîbûma / bişkuriyabûma (preterite conditional positive)
ez ê nebişkurîbûma / nebişkuriyabûma (preterite conditional negative)
tu yê bibişkuriyayî (present conditional positive)
tu yê nebişkuriyayî (present conditional negative)
tu yê bişkurîbûyayî / bişkuriyabûyayî (preterite conditional positive)
ew ê bibişkuriyaya (present conditional positive)
ew ê nebişkuriyaya (present conditional negative)
ew ê bişkurîbûya / bişkuriyabûya (preterite conditional positive)
ew ê nebişkurîbûya / nebişkuriyabûya (preterite conditional negative)
em ê bibişkuriyana (present conditional positive)
em ê nebişkuriyana (present conditional negative)
em ê bişkurîbûna / bişkuriyabûna (preterite conditional positive)
em ê nebişkurîbûna / nebişkuriyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê bibişkuriyana (present conditional positive)
hûn ê nebişkuriyana (present conditional negative)
hûn ê bişkurîbûna / bişkuriyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê nebişkurîbûna / nebişkuriyabûna (preterite conditional negative)
ew ê bibişkuriyana (present conditional positive)
ew ê nebişkuriyana (present conditional negative)
ew ê bişkurîbûna / bişkuriyabûna (preterite conditional positive)
ew ê nebişkurîbûna / nebişkuriyabûna (preterite conditional negative)
(tu) bibişkure (imperative present positive)
(tu) nebişkure (imperative present negative)
(hûn) bibişkurin (imperative present positive)
(hûn) nebişkurin (imperative present negative)
بشكوڕین
bişkurrîn
buşkurrîn
buşkurîn

etymology_text: Ji bişkur + -în.

ipa: /bɪʃkʊˈɾiːn/

hyphenation: biş·ku·rîn


bişkurîn

ipa: /bɪʃkʊˈɾiːn/


wêrek

glosses: Cesûr, kesa/ê diwêre, kesa/ê natirse, kesê/a bicesaret.

text:
Di cîhanê da hwîn dê di tengaviyê da bin. Lê di wêrek bin: min serkeftin li ser cîhanê îna.
Hûnê li dinyayê tengahiyê bibînin, lêbi zirav bin! Ez li hember dinyayê bi ser ketim.

ref: Yuhenna 16:33) https://web.archive.org/http://kitebipiroz.com/behdini/bible/jhn/16/33 arşîv, kitebipiroz.com

forms:
wêrektir (comparative)
herî wêrek (superlative)
wêrektirîn (superlative)
وێرهك
wêrok

etymology_text: Ji wêr + -ek.

ipa: /weːˈɾɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-wêrek.wav

hyphenation: wê·rek


biste

glosses:
jixwebawer,
kesa/ê ku diwêre, kesa/ê ku natirse

text:
»Fe-carek ya bedî'e l-husni carek«
Were xanim bikuj biste bi xencer
Melê emma bi destê xwey' mubarek

forms:
bistetir (comparative)
herî biste (superlative)
bistetirîn (superlative)
bisteh
bist

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha kelhûrî û lekî wista, farisî گستاخ (gostax), pehlewî vistax, avestayî vi-stake- (ya/yê ku li ber radiweste, berxweder), binere bi + rawestîn. վստահ (vstah, “piştrast”) ya ermenî û küstah ya tirkî ji zimanên îranî ne.

самоуверенный

roman: samouvérennyj


bicesaret

glosses: kesa/ê cesaret heye, kesa/ê diwêre, kesa/ê natirse, kesa/ê cur'et heye

etymology_text: Ji bi- + cesaret.


bicur'et

glosses: kesa/ê cesaret heye, kesa/ê cur'et heye, kesa/ê diwêre, kesa/ê natirse

etymology_text: Ji bi- + cur'et.


cesaret

glosses: wêrekî, bistehî, curet, bêtirsî, netirsî.

forms: cisaret

etymology_text: Ji erebî جَسَارَة (cesare]t]) ji جَسَرَ (cesere, “bi derbendekê / geliyekê ve çûn, cesaret kirin”), hevrehacisir.

ipa: /d͡ʒɛsɑːˈɾɛt/


cesaret

glosses: wêrekî, bistehî, cesaret, curet, mêranî.


cur'et

glosses: wêrekî, bistehî, cesaret, bêtirsî, netirsî, cisaret

forms:
cir'et
ciret
curet

etymology_text: Ji erebî جرءة (cur-eᵗ, “cesaret, wêrekî”) ji جرء (ceru'e, “wêrîn, cesaret hebûn”).

ipa: /d͡ʒʊɾˈʕɛt/


wêrekî

glosses: cesaret, bistehî, zîrekî, cur'et, bêtirsî, netirsî

text: Wêrekî li cem giş mirovan nayê dîtin.

forms:
وێرهكی
wêrokî

etymology_text: Ji wêrek + -î.

ipa: /weːɾɛˈkiː/

hyphenation: wê·re·kî


bistehî

glosses: wêrekî, cesaret, cur'et, bêtirsî, netirsî

forms: bisteyî

etymology_text: * biste

ipa: /bɪstɛˈhiː/

hyphenation: bis·te·hî


bêtirsî

glosses: nebûna tirsê, wêrekî, bistehî, cur'et, netirsî

glosses: cesaret^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: * Ji bêtirs + -î


netirsî

glosses: nebûna tirsê, wêrekî, bistehî, cur'et, bêtirsî

etymology_text: * Ji netirs + -î


texîr

text: Der heq me bi şîrê xwe meke teqsîrêYa bit di şuxla me bikî te'xîrêTuxrayê Humayûn ko dikin turreyê emr

glosses: gîro^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
te'xîr
tehîr
taloq

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


dereng

glosses: piştî dema pêdivî yan asayî, dijwateya "zû"

text: Weh ko bê şahid û mehbûbê te 'umrê xwe biwarKarikê rabe bike weqt e ko êvar e derengBerê meqsûdê ji tobê negirîn me'lûm e

forms:
derengtir (comparative)
herî dereng (superlative)
derengtirîn (superlative)
دهرهنگ
direng
dreng
taloq

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *del- (“dirêj”), proto-îranî *derge- û *dergent-, hevreha kurmancî dirêj, hevreha zazakî erey, farisî درنگ (direng), soranî درهنگ (direng). Herwiha hevreha दीर्घ (dîrghe, “dirêj”) ya sanskrîtî, [skrîpt hewce ye] (delukî) ya hîtîtî, долгий (dolgiy) ya rusî, δολιχός (dolixos, “dirêj”) ya yûnaniya kevn, longus (“dirêj; dûr”) ya latînî, long (“dirêj”) ya fransî û îngilîzî, {{q|de|lang]] ya almanî, lång ya swêdî... Bo nimûneyên din binere: dirêj.

соҥ

roman: soŋ

һуң

roman: huñ

по́зні

roman: pózni

къ́сен

roman: kǎ́sen

နှောင်း

roman: hnaung:

晚

roman: wǎn

遲

roman: dì

مُتَأَخِّر

roman: mutaʾaḵḵir

ուշ

roman: uš

دیر

roman: dir

𐍃𐌴𐌹𐌸𐌿𐍃

roman: seiþus

देर

roman: der

מאוחר \ מְאֻחָר

roman: m'ukhár

кеч

roman: keç

늦다

roman: neutda

ຊ້າ

roman: sā

доцен

roman: docen

кеш

roman: keş

по́здний

roman: pózdnij

สาย

roman: sǎai

пі́зній

roman: píznij

យឺត

roman: yɨɨt

שפּעט

roman: shpet

αργά

roman: argá


dereng

glosses: piştî demeke diyarkirî, ne di dema xwe de, ne li dema xwe

forms: direng

кеч

roman: keč

һуң

roman: huñ

по́зна

roman: pózna

দেরী

roman: derī

দিরঙ্গ

roman: dirôṅgô

দেরেঙ্গ

roman: dereṅgô

къ́сно

roman: kǎ́sno

晚

roman: wǎn

遲

roman: chí

遲到

roman: chídào

迟

roman: di

مُتَأَخِّرًا

roman: mutaʾaḵḵiran

გვიან

roman: gvian

देर से

roman: der se

지각하다

roman: jigakhada

доцна

roman: docna

по́здно

roman: pózdno

ఆలస్యంగా

roman: ālasyaṅgā

пі́зно

roman: pízno

យឺតពេល

roman: yɨɨt peil

ὀψέ

roman: opsé


texîr bûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
texîr dibim (present)
texîr dibî (present)
texîr dibe (present)
texîr dibin (present)
texîr bibe (imperative singular)
texîr bibin (imperative plural)
texîr bûm (past)
texîr bûyî (past)
texîr bû (past)

etymology_text: Ji texîr + bûn

ipa: /tɛˈxiːɾ buːn/

hyphenation: te·xîr bûn


piştî

etymology_text: Ji pişt + -î

иуж

roman: iwž

иужым

roman: iwžəm

বাদে

roman: bade

зад

roman: zad

之後

roman: zi¹ hau⁶

以后

roman: yǐhòu

بعد

roman: baʕda

بَعَد

roman: baʕad

հետո

roman: heto

შემდეგ

roman: šemdeg

შემდგომ

roman: šemdgom

다음-에

roman: da-eume

앞-으로

roman: apeuro

ശേഷം

roman: śēṣaṃ

مَگروں

roman: magroṉ

по́сле

roman: pósle

пото́м

roman: potóm

пак

roman: pak

पश्चात्

roman: paścā́t

ဝၢႆး

roman: wáay

หลัง

roman: hlǎng

κατόπιν

roman: katópin

ύστερα

roman: ýstera

έπειτα

roman: épeita

ipa: /'pɪʃtiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-piştî.wav

ipa: /pɪʃˈtiː/

hyphenation: piş·tî


piştî

বোজা

roman: büza

йөк

roman: yök

груз

roman: hruz

цяжа́р

roman: cjažár

بار

roman: bâr

това́р

roman: továr

擔子

roman: dànzi

حِمْل

roman: ḥiml

حمل

roman: ḥeml

احمال

roman: aḥæːmll

բեռ

roman: beṙ

ტვირთი

roman: ṭvirti

बोझ

roman: bojh

жүк

roman: cük

짐

roman: jim

바리

roman: bari

ппар

roman: p̄ar

товар

roman: tovar

ачаа

roman: ačaa

يۈك

roman: yük

жүк

roman: jük

ⲁⲃⲓⲛ

roman: ɑouin

ⲁⲩⲉⲓⲛ

roman: ɑuain

груз

roman: gruz

भार

roman: bhāra

юк

roman: juk

бор

roman: bor

భారము

roman: bhāramu

ванта́ж

roman: vantáž

បន្ទុក

roman: bɑɑbɑntuk

φορτίο

roman: fortío

βάρος

roman: város

φόρημα

roman: phórēma

ἄχθος

roman: ákhthos


piştî

glosses: berpal, palik, tişta ku pala xwe didinê û ji balgih reqtir e û piranî forma çargoşe heye.


bar

glosses: Tişta/ê ku mirovek yan dewarek yan tirimpêlek hildigire û radiguhêze (nemaze tiştekî giran).

text: Bar li keran kirin.

text: Barê li pişta hespî gelek giran bû.

text: Kamyon hat barkirin.

text:
"Ma remeyte îz remeyte" goşîdar
Destê wî destê Xuda der kar û bar

ref: Mela Hisênê Bateyî: Mewlûd

text: Me mala xwe bar kir.

text: Koçer biharê ji deştê bar dikin zozanan.

text: Dixwazim telefona xwe bar bikim.

glosses: berpirsiyarî, mesûliyet, erk, peywir, wacib, wezîfe, vatinî

text: Parastin û pêşxistina zimanê kurdî barê ser milê her kurdekî ye.

forms:
بار
бар
ber
bêr
bir
bîr
bor
bûr

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *bʰer- (“birin, hilgirtin, rakirin, raguhastin”).
Hevreha soranî بار (bar), kurdiya başûrîbar, goranî/hewramî bar, zazakî bar, belûçî بار (bar), farisî بار (bar), pehlewî bʾl (bār), tacikî бор (bor), sanskrîtî भार (bhārá), hindî भार (bhār), albanî barrë, ermenî բեռն (beṙn), almanî Bürde, îngilîzî burden û bear (“hilgirtin, rakirin”), danmarkî byrde, swêdî börda, norwecî bør, yûnaniya kevn φόρτος (phórtos), rusî бре́мя (brémya), latviyayî bērns (“zarok - ku "barê zikê dayikê" ye”)...
Ji eynî rehî herwiha ev peyvên kurdî:
* birin
* ber (berhem, fêkî, mêwe)
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon. University of Leiden.
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966
* Novák, Ľubomír (2013) Problem of Archaism and Innovation in the Eastern Iranian Languages (PhD dissertation)https://www.academia.edu/4896441/Problem_of_Archaism_and_Innovation_in_the_Eastern_Iranian_Languages_dissertation_, Prague: Univerzita Karlova v Praze, filozofická fakulta.
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/

বোজা

roman: büza

това́р

roman: továr

负荷

roman: fùhè

حمل

roman: ḥiml

բեռ

roman: beṙ

נטל

roman: net'el

עֹל

roman: 'ol

짐

roman: jim

바리

roman: bari

но́ша

roman: nóša

ipa: /bɑːɾ/


bar

text: Bila nîv jê bara te be û nîv jî bara min.

etymology_text: Binêrin: par (2)


bar

text: car û baran

text: dubare

etymology_text: Hevreha farisî بار (bar), pehlewî bar ji bar ya bi wateya "neqil" (li jortir binêrin). Bo guherîna "neqil > car" bidin ber peyva neqil ku di hinek devokan de bi wateya "car" tê bikaranîn.


bar

glosses: Cihê ku alkol anku meşrûb lê tê firotin û vexwarin.

etymology_text: Deyn ji îngilîzî bar li nîvekaduyem ya sedsala 20em.

бар

roman: bar

піўна́я

roman: piŭnája

карчма́

roman: karčmá

тракці́р

roman: trakcír

паб

roman: pab

каба́к

roman: kabák

кръ̀чма

roman: krǎ̀čma

пи́вница

roman: pívnica

механа́

roman: mehaná

ဘား

roman: bha:

酒吧

roman: zau² baa¹

酒吧

roman: jiǔbā

酒馆

roman: jiǔguǎn

酒店

roman: jiǔdiàn

خَانَة

roman: ḵāna

պանդոկ

roman: pandok

գինետուն

roman: ginetun

փաբ

roman: pʻab

بار

roman: bâr

میخانه

roman: meyxâne

ლუდხანა

roman: ludxana

बार

roman: bār

शराब-घर

roman: śarāb-ghar

араккана

roman: arakkana

술집

roman: suljip

바

roman: ba

퍼브

roman: peobeu

ຮ້ານຂາຍເບັຽ

roman: hān khāi bīa

ບາ

roman: bā

ຮ້ານເຫລົ້າ

roman: hān lao

ຮ້ານດື່ມເຫຼົ້າ

roman: hān dư̄m lao

ຜັບ

roman: phap

пивница

roman: pivnica

крчма

roman: krčma

баар

roman: baar

مەيخانا

roman: meyxana

сырахана

roman: syraxana

пивна́я

roman: pivnája

корчма́

roman: korčmá

тракти́р

roman: traktír

таве́рна

roman: tavérna

пивну́шка

roman: pivnúška

майхона

roman: mayxona

ผับ

roman: pàp

ཆང་ཁང

roman: chang khang

пивна́

roman: pyvná

кна́йпа

roman: knájpa

пивни́ця

roman: pyvnýcja

тракти́р

roman: traktýr

ши́нок

roman: šýnok

បារ

roman: baa

ភោជនាគារ

roman: phoocniəkiə

שענק

roman: shenk

καπηλειό

roman: kapileió

ποτοπωλείο

roman: potopoleío

παμπ

roman: pamp

καπηλεῖον

roman: kapēleîon


bar

text: barê neasayî

etymology_text: Vê dawiyê ji bi rêya soranî ji farisî بار (bar, “car, derfet, delîve”).


bar

etymology_text: Ji îngilîzî bar ji yûnaniya kevn βᾰ́ρος (báros).


bar

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bar.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-bar.wav


bar

glosses: cureyekî govendê ye ku bi piranî li aliyê Erzirom û bajarên li derdora wê tê leyistin.

text: Dili bar tutmuştu.


hilgirtin

text: Apo, ez dikarim heta bi pêncî kîloyan jî hilgirim.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: Xaib nebû ji hişî peyda nekir wilayetGunah û zuhd û tamat hilnagirit xerabatKesê bi vî derî ret divê bikit ri'ayet

glosses: raguhastin, raguhezandin, ji cihekî birin yek din

forms:
hildigirim (present)
hildigirî (present)
hildigire (present)
hildigirin (present)
hilgire (imperative singular)
hilgirin (imperative plural)
hilgirt (past)
hilgirt (past)
hilgirt (past)
hilgirt (past)
hil –gir– (root present)
hil –girt– (root past)
ez hildigirim (indicative present positive)
ez hilnagirim (indicative present negative)
min hilgirt (indicative past positive)
min hilnegirt (indicative past negative)
tu hildigirî (indicative present positive)
tu hilnagirî (indicative present negative)
te hilgirt (indicative past positive)
te hilnegirt (indicative past negative)
ew hildigire (indicative present positive)
ew hilnagire (indicative present negative)
wê/wî hilgirt (indicative past positive)
wê/wî hilnegirt (indicative past negative)
em hildigirin (indicative present positive)
em hilnagirin (indicative present negative)
me hilgirt (indicative past positive)
me hilnegirt (indicative past negative)
hûn hildigirin (indicative present positive)
hûn hilnagirin (indicative present negative)
we hilgirt (indicative past positive)
we hilnegirt (indicative past negative)
ew hildigirin (indicative present positive)
ew hilnagirin (indicative present negative)
wan hilgirt (indicative past positive)
wan hilnegirt (indicative past negative)
min hildigirt (imperfect positive)
min hilnedigirt (imperfect negative)
min hilgirtibû (positive)
min hilnegirtibû (negative)
te hildigirt (imperfect positive)
te hilnedigirt (imperfect negative)
te hilgirtibû (positive)
te hilnegirtibû (negative)
wê/wî hildigirt (imperfect positive)
wê/wî hilnedigirt (imperfect negative)
wê/wî hilgirtibû (positive)
wê/wî hilnegirtibû (negative)
me hildigirt (imperfect positive)
me hilnedigirt (imperfect negative)
me hilgirtibû (positive)
me hilnegirtibû (negative)
we hildigirt (imperfect positive)
we hilnedigirt (imperfect negative)
we hilgirtibû (positive)
we hilnegirtibû (negative)
wan hildigirt (imperfect positive)
wan hilnedigirt (imperfect negative)
wan hilgirtibû (positive)
wan hilnegirtibû (negative)
ez ê hilgirim (future positive)
ez ê hilnegirim (future negative)
minê hilgirtibe (future perfect positive)
minê hilnegirtibe (future perfect negative)
tu yê hilgirî (future positive)
tu yê hilnegirî (future negative)
teyê hilgirtibe (future perfect positive)
teyê hilnegirtibe (future perfect negative)
ew ê hilgire (future positive)
ew ê hilnegire (future negative)
wê/wîyê hilgirtibe (future perfect positive)
wê/wîyê hilnegirtibe (future perfect negative)
em ê hilgirin (future positive)
em ê hilnegirin (future negative)
meyê hilgirtibe (future perfect positive)
meyê hilnegirtibe (future perfect negative)
hûn ê hilgirin (future positive)
hûn ê hilnegirin (future negative)
weyê hilgirtibe (future perfect positive)
weyê hilnegirtibe (future perfect negative)
ew ê hilgirin (future positive)
ew ê hilnegirin (future negative)
wanê hilgirtibe (future perfect positive)
wanê hilnegirtibe (future perfect negative)
min hilgirtiye (perfect positive)
min hilnegirtiye (perfect negative)
min hilgirtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min hilnegirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hilgirtiye (perfect positive)
te hilnegirtiye (perfect negative)
te hilgirtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te hilnegirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hilgirtiye (perfect positive)
wê/wî hilnegirtiye (perfect negative)
wê/wî hilgirtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî hilnegirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hilgirtiye (perfect positive)
me hilnegirtiye (perfect negative)
me hilgirtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me hilnegirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hilgirtiye (perfect positive)
we hilnegirtiye (perfect negative)
we hilgirtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we hilnegirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hilgirtiye (perfect positive)
wan hilnegirtiye (perfect negative)
wan hilgirtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan hilnegirtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez hilgirim (present subjunctive positive)
(bila) ez hilnegirim (present subjunctive negative)
(bila) min hilgirtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min hilnegirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu hilgirî (present subjunctive positive)
(bila) tu hilnegirî (present subjunctive negative)
(bila) te hilgirtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te hilnegirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hilgire (present subjunctive positive)
(bila) ew hilnegire (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hilgirtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî hilnegirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em hilgirin (present subjunctive positive)
(bila) em hilnegirin (present subjunctive negative)
(bila) me hilgirtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me hilnegirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn hilgirin (present subjunctive positive)
(bila) hûn hilnegirin (present subjunctive negative)
(bila) we hilgirtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we hilnegirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hilgirin (present subjunctive positive)
(bila) ew hilnegirin (present subjunctive negative)
(bila) wan hilgirtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan hilnegirtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min hilgirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min hilnegirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hilgirtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min hilnegirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te hilgirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te hilnegirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hilgirtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te hilnegirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hilgirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hilnegirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hilgirtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hilnegirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me hilgirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me hilnegirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hilgirtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me hilnegirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we hilgirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we hilnegirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hilgirtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we hilnegirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan hilgirta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan hilnegirta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hilgirtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan hilnegirtibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê hilgirta (present conditional positive)
minê hilnegirta (present conditional negative)
minê hilgirtibûya (preterite conditional positive)
minê hilnegirtibûya (preterite conditional negative)
teyê hilgirta (present conditional positive)
teyê hilnegirta (present conditional negative)
teyê hilgirtibûya (preterite conditional positive)
teyê hilnegirtibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê hilgirta (present conditional positive)
wê/wîyê hilnegirta (present conditional negative)
wê/wîyê hilgirtibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê hilnegirtibûya (preterite conditional negative)
meyê hilgirta (present conditional positive)
meyê hilnegirta (present conditional negative)
meyê hilgirtibûya (preterite conditional positive)
meyê hilnegirtibûya (preterite conditional negative)
weyê hilgirta (present conditional positive)
weyê hilnegirta (present conditional negative)
weyê hilgirtibûya (preterite conditional positive)
weyê hilnegirtibûya (preterite conditional negative)
wanê hilgirta (present conditional positive)
wanê hilnegirta (present conditional negative)
wanê hilgirtibûya (preterite conditional positive)
wanê hilnegirtibûya (preterite conditional negative)
(tu) hilgire (imperative present positive)
(tu) hilnegire (imperative present negative)
(hûn) hilgirin (imperative present positive)
(hûn) hilnegirin (imperative present negative)
هلگرتن
helgirtin
dagirtin
hilanîn
hildan
hilkirin
ragirtin
vegirtin

etymology_text: Ji hil- + girtin.

ipa: /hɪlɡɪɾˈtɪn/

hyphenation: hil·gir·tin


hilgirtin

ipa: /hɪlɡɪɾˈtɪn/