bezîn

glosses: meşîna bi bezê, birêveçûna bi bezê, bi lez çûn yan hatin

text: Bû welwele û fixan û zarîBû zelzele û bezîn hewarîBuhtan ji mezin heta biçûkan

text: Ekrad wekû iqtiza bikitin du mirov bibezin yekûdu (rabine hev) û xewxayê bikin (qerebalixê bikin), ew qewî bi ziman çêr yekûdu nakin (sixêf û dijûnan nabêjin).

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 111, ISBN 9789944360678

forms:
dibezim (present)
dibezî (present)
dibeze (present)
dibezin (present)
bibeze (imperative singular)
bibezin (imperative plural)
bezîm (past)
beziyam (past)
bezî (past)
beziyayî (past)
bezî (past)
beziya (past)
beziyan (past)
–bez– (root present)
–bezî– / –beziya– (root past)
ez dibezim (indicative present positive)
ez nabezim (indicative present negative)
ez bezîm / beziyam (indicative past positive)
ez nebezîm / nebeziyam (indicative past negative)
tu dibezî (indicative present positive)
tu nabezî (indicative present negative)
tu bezî / beziyayî (indicative past positive)
tu nebezî / nebeziyayî (indicative past negative)
ew dibeze (indicative present positive)
ew nabeze (indicative present negative)
ew bezî / beziya (indicative past positive)
ew nebezî / nebeziya (indicative past negative)
em dibezin (indicative present positive)
em nabezin (indicative present negative)
em bezîn / beziyan (indicative past positive)
em nebezîn / nebeziyan (indicative past negative)
hûn dibezin (indicative present positive)
hûn nabezin (indicative present negative)
hûn bezîn / beziyan (indicative past positive)
hûn nebezîn / nebeziyan (indicative past negative)
ew dibezin (indicative present positive)
ew nabezin (indicative present negative)
ew bezîn / beziyan (indicative past positive)
ew nebezîn / nebeziyan (indicative past negative)
ez dibeziyam (imperfect positive)
ez nedibeziyam (imperfect negative)
ez bezîbûm / beziyabûm (positive)
ez nebezîbûm / nebeziyabûm (negative)
tu dibeziyayî (imperfect positive)
tu nedibeziyayî (imperfect negative)
tu bezîbûyî / beziyabûyî (positive)
tu nebezîbûyî / nebeziyabûyî (negative)
ew dibeziya (imperfect positive)
ew nedibeziya (imperfect negative)
ew bezîbû / beziyabû (positive)
ew nebezîbû / nebeziyabû (negative)
em dibeziyan (imperfect positive)
em nedibeziyan (imperfect negative)
em bezîbûn / beziyabûn (positive)
em nebezîbûn / nebeziyabûn (negative)
hûn dibeziyan (imperfect positive)
hûn nedibeziyan (imperfect negative)
hûn bezîbûn / beziyabûn (positive)
hûn nebezîbûn / nebeziyabûn (negative)
ew dibeziyan (imperfect positive)
ew nedibeziyan (imperfect negative)
ew bezîbûn / beziyabûn (positive)
ew nebezîbûn / nebeziyabûn (negative)
ez ê bibezim (future positive)
ez ê nebezim (future negative)
ez ê bezîbim / beziyabim (future perfect positive)
ez ê nebezîbim / nebeziyabim (future perfect negative)
tu yê bibezî (future positive)
tu yê nebezî (future negative)
tu yê bezîbî / beziyabî (future perfect positive)
tu yê nebezîbî / nebeziyabî (future perfect negative)
ew ê bibeze (future positive)
ew ê nebeze (future negative)
ew ê bezîbe / beziyabe (future perfect positive)
ew ê nebezîbe / nebeziyabe (future perfect negative)
em ê bibezin (future positive)
em ê nebezin (future negative)
em ê bezîbin / beziyabin (future perfect positive)
em ê nebezîbin / nebeziyabin (future perfect negative)
hûn ê bibezin (future positive)
hûn ê nebezin (future negative)
hûn ê bezîbin / beziyabin (future perfect positive)
hûn ê nebezîbin / nebeziyabin (future perfect negative)
ew ê bibezin (future positive)
ew ê nebezin (future negative)
ew ê bezîbin / beziyabin (future perfect positive)
ew ê nebezîbin / nebeziyabin (future perfect negative)
ez bezîme / beziyame (perfect positive)
ez nebezîme / nebeziyame (perfect negative)
ez bezîbûme / beziyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nebezîbûme / nebeziyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu beziyî / beziyayî (perfect positive)
tu nebeziyî / nebeziyayî (perfect negative)
tu bezîbûyiye / beziyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nebezîbûyiye / nebeziyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew beziye / beziyaye (perfect positive)
ew nebeziye / nebeziyaye (perfect negative)
ew bezîbûye / beziyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebezîbûye / nebeziyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em bezîne / beziyane (perfect positive)
em nebezîne / nebeziyane (perfect negative)
em bezîbûne / beziyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nebezîbûne / nebeziyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn bezîne / beziyane (perfect positive)
hûn nebezîne / nebeziyane (perfect negative)
hûn bezîbûne / beziyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nebezîbûne / nebeziyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bezîne / beziyane (perfect positive)
ew nebezîne / nebeziyane (perfect negative)
ew bezîbûne / beziyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebezîbûne / nebeziyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibezim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebezim (present subjunctive negative)
(bila) ez bezîbim / beziyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nebezîbim / nebeziyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibezî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebezî (present subjunctive negative)
(bila) tu bezîbî / beziyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nebezîbî / nebeziyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibeze (present subjunctive positive)
(bila) ew nebeze (present subjunctive negative)
(bila) ew bezîbe / beziyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebezîbe / nebeziyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibezin (present subjunctive positive)
(bila) em nebezin (present subjunctive negative)
(bila) em bezîbin / beziyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nebezîbin / nebeziyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibezin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebezin (present subjunctive negative)
(bila) hûn bezîbin / beziyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nebezîbin / nebeziyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibezin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebezin (present subjunctive negative)
(bila) ew bezîbin / beziyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebezîbin / nebeziyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bibeziyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebeziyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez bezîbûma / beziyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebezîbûma / nebeziyabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bibeziyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebeziyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu bezîbûyayî / beziyabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebezîbûyayî / nebeziyabûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bibeziyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebeziyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bezîbûya / beziyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebezîbûya / nebeziyabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bibeziyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nebeziyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em bezîbûna / beziyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nebezîbûna / nebeziyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bibeziyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebeziyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bezîbûna / beziyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebezîbûna / nebeziyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bibeziyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebeziyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew bezîbûna / beziyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebezîbûna / nebeziyabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bibeziyama (present conditional positive)
ez ê nebeziyama (present conditional negative)
ez ê bezîbûma / beziyabûma (preterite conditional positive)
ez ê nebezîbûma / nebeziyabûma (preterite conditional negative)
tu yê bibeziyayî (present conditional positive)
tu yê nebeziyayî (present conditional negative)
tu yê bezîbûyayî / beziyabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nebezîbûyayî / nebeziyabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bibeziyaya (present conditional positive)
ew ê nebeziyaya (present conditional negative)
ew ê bezîbûya / beziyabûya (preterite conditional positive)
ew ê nebezîbûya / nebeziyabûya (preterite conditional negative)
em ê bibeziyana (present conditional positive)
em ê nebeziyana (present conditional negative)
em ê bezîbûna / beziyabûna (preterite conditional positive)
em ê nebezîbûna / nebeziyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê bibeziyana (present conditional positive)
hûn ê nebeziyana (present conditional negative)
hûn ê bezîbûna / beziyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê nebezîbûna / nebeziyabûna (preterite conditional negative)
ew ê bibeziyana (present conditional positive)
ew ê nebeziyana (present conditional negative)
ew ê bezîbûna / beziyabûna (preterite conditional positive)
ew ê nebezîbûna / nebeziyabûna (preterite conditional negative)
(tu) bibeze (imperative present positive)
(tu) nebeze (imperative present negative)
(hûn) bibezin (imperative present positive)
(hûn) nebezin (imperative present negative)
بهزین
بهظین
lezîn

etymology_text:
Ji bez + -în.
Ji proto-hindûewropîweǵʰ- (çûn; birin),
proto-îranî *wez-,
avestayîvez-,
farisîw'z-,
pehlewîwez-,
zazakîvazd-,
sanskrîtîveh-,
latînîvehere ("birin"), vehiculum ("erebe") û via ("rê"),
danmarkîvej (rê),
swêdîväg (rê),
îngilîzîway (rê), wagon (vagon).
Hevrehabazdanê:
proto-hindûewropî: *weǵʰ-- ("livîn, revîn") ,
proto-îranî: *wez- ("bezîn, bazdan, revîn") ,
avestayî: vez- ("livîn, revîn"),
partî: w'z- ("livîn, revîn, çûn"),
pehlewî: wez- ("livîn),
farisî: bezîden / bez- ("pif kirin"),
belûçî: gwest / gwez- ("borîn, derbas bûn"),
xunserî: vuza / vuz- ("bazdan, bezîn"),
kurmancî: bezîn, bazdan- ("bazdan, bezîn"),
zazakî: vazdayen / vazd- ("bazdan, bezîn"),
sanskrîtî: veh- ("revîn"),
yûnanî: okhos ("erebe"),
latînî: vehiculum ("erebe"), vehere ("birin"), via ("rê"),
îngilîzî: wagon ("erebe"), weight ("bar, giranî"), way ("rê")
:Çavkanî: Cheung p.429, Watkins p.95, Etymonline

ركض

roman: rekede

جرى

roman: cera

бегать

roman: begatʹ

τρέχω

roman: trékhō

τρέχω

roman: trécho

ipa: /bɛˈziːn/


bezîn

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bez

glosses:
Meşîna ango birêveçûna bi lez.
(bi taybetî dema pî|piyên) ango lingên mirovî nagihin baş ji erdê bigirin)

text: Bi lez û bez hat û çû.

text: Tu j'emrê kê ve lez ketêTu j'emrê kê her têy bi bezSewdaserî şubhetê ez

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
بەظ
بەض
бәз

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *weǵʰ- (“çûn; birin”), proto-îranî *wez-, têkildarî avestayî [skrîpt hewce ye] (vez-), parsî [skrîpt hewce ye] (w'z-), pehlewî [skrîpt hewce ye] (wez-), zazakî vazd-, sanskrîtî [skrîpt hewce ye] (veh-), latînî vehere (“birin”), vehiculum (“erebe”) û via (“rê”), danmarkî vej (“rê”), swêdî väg (“rê”), îngilîzî way (“rê”), wagon (vagon).
Hevrehabazdanê. վազ (vaz) ya ermeniya kevn (> ermeniya nû վազք (vazkʻ /vazkʿ/) û ermeniya devokî վազ (vaz /vaz/) ji zimanekî îranî ye.

ሩጫ

roman: ruč̣a

бя́гане

roman: bjágane

ти́чане

roman: tíčane

վազք

roman: vazkʻ

دو

roman: dow

뜀

roman: ttwim

трчање

roman: trčanje

трк

roman: trk

бег

roman: beg

пробе́жка

roman: probéžka

біг

roman: bih

τρέξιμο

roman: tréximo

ipa: /bɛzˤ/

ipa: /bɛz/


bez

etymology_text: Hevreha soranî bez, zazakî vezd, farisî [skrîpt hewce ye] (vezd), pehlewî [skrîpt hewce ye] (vezd), avestayî [skrîpt hewce ye] (vezdeh-), xwarezmî `zd, peştûyî [skrîpt hewce ye] (wazde), [skrîpt hewce ye] (ğoz)... ji zimanên îranî.

শকত

roman: xokot

тлушч

roman: tlušč

жыр

roman: žyr

চর্বি

roman: côrbi

лой

roman: loj

тлъстина́

roman: tlǎstiná

мазнина́

roman: mazniná

тоһон

roman: tohon

脂肪

roman: zhīfáng

دُهْن

roman: duhn

شَحْم

roman: šaḥm

ճարպ

roman: čarp

имсэ

roman: imsə

имуксэ

roman: imuksə

چربی

roman: čarbi

پیه

roman: pih

روغن

roman: rowğan

ცხიმი

roman: cximi

ქონი

roman: koni

वसा

roman: vasā

चरबी

roman: carbī

שׁוּמָן / שומן

roman: shumán

тоосн

roman: toosn

ಕೊಬ್ಬು

roman: kobbu

ми

roman: mi

май

roman: may

지방(脂肪)

roman: jibang

май

roman: maj

ໄຂມັນ

roman: khai man

روغن

roman: ruẍin

гъери

roman: ġeri

маст

roman: mast

сало

roman: salo

ᠨᡳᠮᡝᠩᡤᡳ

roman: nimenggi

ᡨᠠᡵᡥᡡᠨ

roman: tarhūn

өөх

roman: ööh

тос

roman: tos

बोसो

roman: boso

тʼом

roman: tʼom

ياغ

roman: yagh

وازګه

roman: wāzga

څرب

roman: carb

май

roman: mai

жир

roman: žir

са́ло

roman: sálo

чарбу

roman: čarbu

равған

roman: ravġan

கொழுப்பு

roman: koḻuppu

కొవ్వు

roman: kovvu

ខ្លាញ់

roman: khlañ

פֿעץ

roman: fets

λίπος

roman: lípos

στέαρ

roman: stéar

πιμελή

roman: pimelḗ


bez

glosses:
Cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, xak, potik, zolik, terrîş
kereseyê cilan,
tiştê cilik jê tên çêkirin.


bûk

glosses: Jina ku daweta wê ye, jina ku dîlana wê tê kirin, jina ku zemawenda wê ye.

text: Lê lê bûkê, çav bi kil, dora malê tije sil.

forms:
بووک
bîk
bwîk
zava

etymology_text:
Ji proto-îranî *wed- ji proto-hindûewropî *wedh- (“soz dan, ehd dan; zewicîn”).
Hevreha avestayî ved- (“zewicîn”), parsî w'd- (zewicîn), zazakî veyve (“bûk; dawet, dîlan”), farisî بیو (beyû: bûk), sanskrîtî [skrîpt hewce ye] (vedhû, “bûk”), îngilîzî wed (“zewicîn”), wedding (“zemawend, dawet”), latînî vas / vadis (“kefalet”), lîtwanî vaduoti (“soz bi cih anîn”), almanî Wette (“qumar”)...
Veguherîna dengên "b, v, w" di zimanên proto-hindûewropî de diyardeyekeberbelav e, bo hin nimûneyan binêre: ba, baran, beraz... Ketina herfa d ji peyva kurdî taybetmendiyeke giştî ya kurmancî ye, bo hin nimûneyan binere: kirin, xwarin, birin...) Herfa "k" ya di "bûk"a kurmancî de nîşana biçûkkirin yan şîrînkirina peyvê ye. Forma bê "k" hê di peyva berbû de maye.
;Çavkanî
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 201
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 94
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <Etymonline> by Douglas Harper.

ሙሽራ

roman: mušra

কইনা

roman: koina

кәләш

roman: käläš

წინუს

roman: c̣inus

няве́ста

roman: njavjésta

малада́я

roman: maladája

বধূ

roman: bôdhu

бу́лка

roman: búlka

младоже́нка

roman: mladožénka

годени́ца

roman: godeníca

неве́ста

roman: nevésta

невя́ста

roman: nevjásta

нускал

roman: nuskal

新娘

roman: san¹ noeng⁴⁻²

新娘

roman: sîn-ngiòng

新娘子

roman: xing¹ nion¹ zeh

新娘

roman: xīnniáng

新婦

roman: xīnfù

新娘子

roman: xīnniángzi

新媳婦兒

roman: xīnxífur

新娘

roman: sin-niû

新娘子

roman: xin¹ nyian² zr

ӈэвъэнлыӄыл

roman: ṇėvʺėnlyqyl

عَرُوس

roman: ʿarūs

عروسة

roman: ʕrūsa

հարս

roman: hars

հարսնացու

roman: harsnacʻu

عروس

roman: 'arus

بیو

roman: bayu

𐌱𐍂𐌿𐌸𐍃

roman: bruþs

નવવધૂ

roman: navavdhū

დედოფალი

roman: dedopali

პატარძალი

roman: ṗaṭarʒali

दुलहन

roman: dulhan

नवोढा

roman: navoḍhā

वधू

roman: vadhū

כַּלָּה

roman: kalá

مَہاریٚنؠ

roman: mahāren'

колукту

roman: koluktu

신부(新婦)

roman: sinbu

ເຈົ້າສາວ

roman: chao sāo

გელინო

roman: gelino

не́веста

roman: névesta

მოჭყუდუ

roman: moč̣q̇udu

бэр

roman: ber

दुलही

roman: dulahī

बेहुली

roman: behulī

كېلىن

roman: këlin

جنجۍ

roman: ǰanǰə́y

қалыңдық

roman: qalyñdyq

новобра́чная

roman: novobráčnaja

молода́я

roman: molodája

невѣста

roman: nevěsta

წუ̂ილ

roman: c̣ûil

арус

roman: arus

ویو

roman: vayu

மணப்பெண்

roman: maṇappeṇ

వధువు

roman: vadhuvu

పెళ్ళి కూతురు

roman: peḷḷi kūturu

ⵜⵉⵙⵍⵉⵜ

roman: tislit

кәләш

roman: qäläş

མནའ་མ

roman: mna' ma

نذوڈھا

roman: navōḍhā

наре́чена

roman: naréčena

молода́

roman: molodá

неві́ста

roman: nevísta

зару́чена

roman: zarúčena

កូនក្រមុំ

roman: kounkrɑɑmum

כּלה

roman: kale

νύφη

roman: nýfi

νύμφη

roman: númphē

νύμφα

roman: númpha

нысэ

roman: nəsă

বহাৰী

roman: bohari

বোৱাৰী

roman: büari

нус

roman: nus

килен

roman: kilen

ασνωυο

roman: asnōuo

няве́стка

roman: njavjéstka

снаха́

roman: snahá

新婦

roman: san¹ pou⁵, sam¹ pou⁵

媳婦

roman: sik¹ fu⁵

心臼

roman: sîm-khiû

媳婦

roman: xífù

兒媳

roman: érxí

兒媳婦

roman: érxífù

新婦

roman: sin-pū, sin-pǔ, sim-pū

囝新婦

roman: kiáⁿ-sin-pū, káⁿ-sin-pǔ, kiáⁿ-sim-pū

кин

roman: kin

زَوْجَة اَلاِبْن

roman: zawjat al-ibn


bûk

glosses: Vegirtina bakteriyan di bijang an palikên çavan de. Bûkik, kul û kunêrên ku di bin çavên mirovan de derdikevin.

text: "Divê bi şîrê jineke ku bi pismamê xwe re zewicî be û zaroka wê ya yekem be û keç be [were ermankirin]" - dermanê kurmancî

ref: Hogir Hingiv di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

text: Li ba me êdî dermanek bi navê "Fucithalmic" heye ji ber ku pirraniya wan di nêv xwe de mikrobek bi navê S.aureus dihewînin.

ref: bijîşkekî bi bernavê Derqamî Kardox suhbeta li çarekirina heman êşê didomîne, koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

forms:
bîk
bwîk

ячмень

roman: jačm'én'

ipa: /buːk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-bûk.wav

hyphenation: bûk


bûk

glosses: Pêlistoka keçikan (bi taybetî ya ji dirûvê keçekê yan jinekê).


bwîk

text: ھەردەم دا لورین چیتە نك و دا بویکا باربی ژبیر کەت ھێلیتە ل مال، چونکی یاری دگەل ھەڤالا خۆ دکرن و بەس ھزرا وێ لسەر یارییا بوو دگەل وێ

roman: Herdem da Lurîn çîte nik û da bwîka barbî jibîr ket hêlîte li mal, çunkî yarî digel hevala xo dikirin û bes hizra wê liser yarîya bû digel wê.

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 15


zava

glosses:
mêrê ku daweta wî ye,
 zelamê ku dîlana wî tê kirin,
zilamê ku zemawenda wî ye

text: Zava bi edeb ku çû ji der dan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: mêrê keça kesekî/ê yan mêrê xwişka kesekî/ê

forms:
zave
زاڤا
зава

etymology_text:
Hevreha soranî زاوا (zawa), kurdiya başûrîzawa, zazakî zama, hewramî zema, mazenderanî û talîşî زاما (zama), belûçî زامات (zamat), pertî 𐫉𐫀𐫖𐫀𐫅 (zʾmʾd /zāmād/), farisî داماد (damad), tacikî домод (domod), pehlewî 𐫅𐫀𐫖𐫀𐫅 (damat), hexamenişî *𐎭𐎠𐎶𐎠𐎫𐎼 (*d-a-m-a-t-r /dāmātar-/), sogdî 𐫉𐫀𐫖𐫤𐫀𐫏 (zʾmtʾy) / ܢܐܩܬܐܝ (zʾmtʾy), avestayî 𐬰𐬁𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 (zāmāter), sanskrîtî जामातृ (jā́mātṛ), hindî जँवाई (jãvāī) / जमाई (jamāī), yûnaniya kevn û nû γαμβρός (gambrós, “zava”) û γάμος (gámos, “dawet, zemawend, zewac”), latînî gener, îtalî genero, portugalî genro, fransî û katalanî gendre, spanî yerno, albanî dhëndër... Hemû ji proto-hindûewropî *ǵem- (“zewicîn, jin anîn”).
Peyva îranî bi şiklê xwe yê farisî wek داماد (damad) ketibû tirkiya osmanî û di tirkiya niha de bûye damat û cih li peyva tirkî ya xwemalî güvey teng kiriye.
Peyva yûnanî γάμος (gámos, “zewac”) ya ji eynî rehê peyva zava di gotinên wek monogamî (yekjinîtî, yekzewacî) û polîgamî (pirjinîtî, pirzewacî) de li piraniya zimanan belav bûye û ketiye kurdî jî.
Hêjayî gotinê ye ku zava ne hevreha peyva zewac / zewicîn e. Zewac û zewicîn ji erebî ketine kurdî lê ew bi xwe jî ji זוגא (zewga) ya aramî ne ku ji ζεῦγος (zeûgos) ya yûnaniya kevn e ku ji *yug-ta- û *yeug- (bi hev re meşîn/bezîn) yên proto-hindûewropî ne ku herwiha serekaniya [skrîpt hewce ye] (yuxte-) ya avestayî, [skrîpt hewce ye] (cuxte-) ya farisiya kevn, جفت (cuft) ya farisî û cot ya kurdî ye. çift (cot) ya tirkî ji farisî ye.
;Çavkanî:
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press, r. 683.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 117.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 26
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966, r. 114
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

زاوا

roman: zawa

دماد

roman: domād

ሙሽራው

roman: mušraw

দৰা

roman: dora

жані́х

roman: žaníx

দামাদ

roman: damad

জামাই

roman: jamai

নওশা

roman: nôośa

দুলা

roman: dula

жени́х

roman: ženíh

младоже́нец

roman: mladožénec

新郎

roman: san¹ long⁴, san¹ long⁴⁻²

新郎哥

roman: san¹ long⁴ go¹

щиннүщү

roman: xinnüxü

нүщү

roman: nüxü

新娘公

roman: sîn-ngiòng-kûng

新郎

roman: sîn-lòng

新郎

roman: xīnláng

新郎

roman: sin-lông

عَرِيس

roman: ʿarīs

معرس

roman: miʕris

փեսա

roman: pʻesa

փեսացու

roman: pʻesacʻu

داماد

roman: dâmâd

𐌱𐍂𐌿𐌸𐍆𐌰𐌸𐍃

roman: bruþfaþs

ნეფე

roman: nepe

საქმრო

roman: sakmro

दूल्हा

roman: dūlhā

वर

roman: var

दामाद

roman: dāmād

חָתָן

roman: khatán

مَہارازٕ

roman: mahārāzụ

куйоо

roman: kuyoo

신랑(新郞)

roman: sillang

ເຈົ້າບ່າວ

roman: chao bāo

младо́женец

roman: mladóženec

മണവാളൻ

roman: maṇavāḷan

ചെറുക്കൻ

roman: ceṟukkan

шинэ хүргэн

roman: šine hürgen

хүргэн

roman: hürgen

يىگىت

roman: yigit

күйеу

roman: küieu

жени́х

roman: ženíx

новобра́чный

roman: novobráčnyj

домод

roman: domod

บ่าว

roman: bàao

వరుడు

roman: varuḍu

పెళ్ళి కొడుకు

roman: peḷḷi koḍuku

эмеспи

roman: emespi

жени́х

roman: ženýx

нарече́ний

roman: narečényj

молоди́й

roman: molodýj

су́джений

roman: súdženyj

князь

roman: knjazʹ

молоди́к

roman: molodýk

កូនកំលោះ

roman: koun kɑmlɑh

חתן

roman: khosn

γαμπρός

roman: gamprós

μελλόνυμφος

roman: mellónymfos

νεόνυμφος

roman: neónymfos

νυμφίος

roman: numphíos

кӱйӱ

roman: küyü

სიძე̂

roman: siʒê

зяць

roman: zjacʹ

зет

roman: zet

нуц

roman: nuc

女婿

roman: neoi⁵ sai³

婿郎

roman: se-lòng

女婿

roman: nǚxu

婿

roman: xù

囝婿

roman: káⁿ-sài, kiáⁿ-sài

半子

roman: poàn-chír, poàn-chú

女婿

roman: lír-sài, lí-sài, lú-sài

زَوْج اَلاِبْنَة

roman: zawj al-ibna

صِهْر

roman: ṣihr

𐌼𐌴𐌲𐍃

roman: mēgs

სიძე

roman: siʒe

जमाई

roman: jamāī

חָתָן

roman: khatan

найц

roman: najc

ಅಳಿಯ

roman: aḷiya

زامتُر

roman: zāmtur

사위

roman: sawi

სიჯა

roman: siǯa

زاما

roman: zāmā

სინჯა

roman: sinǯa

ଜ୍ୱାଇଁ

roman: jwaim̐

сиахс

roman: siaxs

ਜਵਾਈ

roman: javāī


xesû

forms:
xesî
xwesî
xwesû
xezûr

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *swȇḱuros (xesû; xezûr), hevrehaxezûr ya kurmancî, xûş ya farisî, wes(s)û ya belûçî, vistewre (xezûr) û vistewrî (xesû) yên zazakî, श्वशुर (śvaśura: xezûr) ya sanskrîtî, սկեսուր (skesur: xesû) û սկեսրայր (skesrayr: xezûr) yên ermenî, свёкор (svyokor: xezûr) û свекровь (xesû) yên rusî, ἑκυρός (hêkuros: xezûr) ya yûnaniya kevn, socer (xezûr) ya latînî > suocero ya îtalî, suegro ya spanî), Schwager (bûra) ya almanî, sweor (xezûr) ya inglîziya kevn...

якьад

roman: jakḷad

ҡәйнә

roman: qäynä

свякро́ў

roman: svjakróŭ

свякру́ха

roman: svjakrúxa

це́шча

roman: cjéšča

свекъ́рва

roman: svekǎ́rva

тъ́ща

roman: tǎ́šta

婆婆

roman: pópo

岳母

roman: yuèmǔ

大家

roman: ta-ke, tā-ke, tōa-kee

丈姆

roman: tiǔⁿ-ḿ, tiūⁿ-ḿ, tiòⁿ-ḿ

丈姆婆

roman: tiǔⁿ-ḿ-pô, tiūⁿ-ḿ-pô, tiòⁿ-ḿ-pô

حَمَاة

roman: ḥamāh

սկեսուր

roman: skesur

զոքանչ

roman: zokʻančʻ

مادرشوهر

roman: mâdar-šowhar

مادرزن

roman: mâdar-zan

خشو

roman: xošu

𐍃𐍅𐌰𐌹𐌷𐍂𐍉

roman: swaihrō

სიდედრი

roman: sidedri

დედამთილი

roman: dedamtili

सास

roman: sās

חָמוֹת

roman: khamót

חוֹתֶנֶת

roman: khoténet

ہَش

roman: haś

시어머니

roman: sieomeoni

장모

roman: jangmo

ແມ່ຜົວ

roman: mǣ phūa

ແມ່ເມັຽ

roman: mǣ mīa

ສະວະສະລຸ

roman: sa wa sa lu

ສະສຸຣີ

roman: sa su rī

ສັດສຸ

roman: sat su

све́крва

roman: svékrva

те́шта

roman: téšta

ба́ба

roman: bába

सासू

roman: sāsū

ଆଈଶାଶୁ

roman: aīśaśu

ਸੱਸ

roman: sassa

свекро́вь

roman: svekróvʹ

свекру́ха

roman: svekrúxa

тёща

roman: tjóšča

श्वश्रू

roman: śvaśrū

ꠢꠠꠤ

roman: hoṛi

свекрꙑ

roman: svekry

тьща

roman: tĭšta

மாமியார்

roman: māmiyār

అత్త

roman: atta

сейне

roman: sejne

те́ща

roman: téšča

שוויגער

roman: shviger

πεθερά

roman: petherá

πενθερά

roman: pentherá

ἑκυρά

roman: hekurá


xezûr

text: Babê mêrê jinekê xezûrê wê jinê ye û herwiha bavê jina mêrekî jî xezûrê wî mêrî ye. Ji bilî forma xezûr, herwiha varyantên xwezûr / xezwîr / xezîr di kurmancî de peyda bidin.

forms:
خهزوور
xenzûr
xezîr
xwezûr
xesû

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *swȇḱuros (xesû; xezûr), hevrehaxesû ya kurmancî, vistewre (xezûr; bûra) û vistewrî (xesû) yên zazakî, xʷesure- ya avestayî, श्वशुर (śvaśura: xezûr) ya sanskrîtî, սկեսուր (skesur: xesû) û սկեսրայր (skesrayr: xezûr) yên ermenî, свёкор (svyokor: xezûr) û свекровь (xesû) yên rusî, ἑκυρός (hêkuros: xezûr) ya yûnaniya kevn, socer (xezûr) ya latînî > suocero ya îtalî, suegro ya spanî), Schwager (bûra) ya almanî, sweor (xezûr) ya inglîziya kevn, swêdî svär-...

вакьад

roman: wakḷad

свёкар

roman: svjókar

цесць

roman: cjescʹ

све́кър

roman: svékǎr

тъст

roman: tǎst

公公

roman: gōnggong

岳父

roman: yuèfù

嫜

roman: zhāng

大官

roman: ta-kuaⁿ, tā-kuaⁿ, tōa-kuaⁿ

丈人

roman: tiǔⁿ-lâng, tiūⁿ-lâng, tiòⁿ-lâng

حَم

roman: ḥam

սկեսրայր

roman: skesrayr

աներ

roman: aner

атявт

roman: atjavt

вата

roman: vata

پدرشوهر

roman: pedar-šowhar

پدرزن

roman: pedar-zan

خسر

roman: xosor

𐍃𐍅𐌰𐌹𐌷𐍂𐌰

roman: swaihra

სიმამრი

roman: simamri

მამამთილი

roman: mamamtili

ससुर

roman: sasur

समधी

roman: samdhī

חָם

roman: khám

חוֹתֵן

roman: khotén

ہِہُر

roman: hihur

ہیُٛہُر

roman: hyuhur

시아버지

roman: siabeoji

장인

roman: jang-in

ພໍ່ຜົວ

roman: phǭ phūa

ພໍ່ເມັຽ

roman: phǭ mīa

ສະວະສູລະ

roman: sa wa sū la

ສວະສູຣະ

roman: s wa sū ra

ສະສຸຣະ

roman: sa su ra

ພໍ່ເຖົ້າ

roman: phǭ thao

свекор

roman: svekor

тест

roman: test

सासरा

roman: sāsrā

хадам аав

roman: hadam aav

ᠬᠠᠳᠠᠮ ᠠᠪᠤ

roman: qadam abu

ଶ୍ୱଶୁର

roman: śwôśurô

свёкор

roman: svjókor

свёкр

roman: svjokr

тесть

roman: testʹ

श्वशुर

roman: śvaśura

ꠢꠃꠞ

roman: hour

свекръ

roman: svekrŭ

тьсть

roman: tĭstĭ

மாமனார்

roman: māmaṉār

ሐም

roman: ḥäm

сейде

roman: sejde

све́кор

roman: svékor

שווער

roman: shver

πεθερός

roman: petherós

πενθερός

roman: pentherós

ἑκυρός

roman: hekurós


bûkok

glosses: pêlîstoka keçikan ya ji dirûvê keçek yan jinek spehî

forms:
bîkok
bûkik
bûk
bwîkok

etymology_text: Ji bûk + -ok

ipa: /buːˈkoːk/


bûkok

glosses: bûkilok, nîsanok, bûka baranê (gulek e: Papaver rhoeas)


bûkok

glosses: Vegirtina bakteriyan di bijang an palikên çavan de.

ячмень

roman: jačm'én'


meşîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: bi rê ve çûn, livîn, nesekinîn, ranewestîn, hatin û çûn, lebitîn

text: Mey û me'şûqe du'ayê me û seccade qibab eJi hicabê were der nazik û mestane bimeş tuTe cehan zîr û zeber kir bi Xwidê ev çi hicab e

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
dimeşim (present)
dimeşî (present)
dimeşe (present)
dimeşin (present)
bimeşe (imperative singular)
bimeşin (imperative plural)
meşîm (past)
meşiyam (past)
meşî (past)
meşiyayî (past)
meşî (past)
meşiya (past)
meşiyan (past)
–meş– (root present)
–meşî– (root past)
ez dimeşim (indicative present positive)
ez nameşim (indicative present negative)
ez meşîm (indicative past positive)
ez nemeşîm (indicative past negative)
tu dimeşî (indicative present positive)
tu nameşî (indicative present negative)
tu meşî (indicative past positive)
tu nemeşî (indicative past negative)
ew dimeşe (indicative present positive)
ew nameşe (indicative present negative)
ew meşî (indicative past positive)
ew nemeşî (indicative past negative)
em dimeşin (indicative present positive)
em nameşin (indicative present negative)
em meşîn (indicative past positive)
em nemeşîn (indicative past negative)
hûn dimeşin (indicative present positive)
hûn nameşin (indicative present negative)
hûn meşîn (indicative past positive)
hûn nemeşîn (indicative past negative)
ew dimeşin (indicative present positive)
ew nameşin (indicative present negative)
ew meşîn (indicative past positive)
ew nemeşîn (indicative past negative)
ez dimeşiyam (imperfect positive)
ez nedimeşiyam (imperfect negative)
ez meşîbûm (positive)
ez nemeşîbûm (negative)
tu dimeşiyayî (imperfect positive)
tu nedimeşiyayî (imperfect negative)
tu meşîbûyî (positive)
tu nemeşîbûyî (negative)
ew dimeşiya (imperfect positive)
ew nedimeşiya (imperfect negative)
ew meşîbû (positive)
ew nemeşîbû (negative)
em dimeşiyan (imperfect positive)
em nedimeşiyan (imperfect negative)
em meşîbûn (positive)
em nemeşîbûn (negative)
hûn dimeşiyan (imperfect positive)
hûn nedimeşiyan (imperfect negative)
hûn meşîbûn (positive)
hûn nemeşîbûn (negative)
ew dimeşiyan (imperfect positive)
ew nedimeşiyan (imperfect negative)
ew meşîbûn (positive)
ew nemeşîbûn (negative)
ez ê bimeşim (future positive)
ez ê nemeşim (future negative)
ez ê meşîbim (future perfect positive)
ez ê nemeşîbim (future perfect negative)
tu yê bimeşî (future positive)
tu yê nemeşî (future negative)
tu yê meşîbî (future perfect positive)
tu yê nemeşîbî (future perfect negative)
ew ê bimeşe (future positive)
ew ê nemeşe (future negative)
ew ê meşîbe (future perfect positive)
ew ê nemeşîbe (future perfect negative)
em ê bimeşin (future positive)
em ê nemeşin (future negative)
em ê meşîbin (future perfect positive)
em ê nemeşîbin (future perfect negative)
hûn ê bimeşin (future positive)
hûn ê nemeşin (future negative)
hûn ê meşîbin (future perfect positive)
hûn ê nemeşîbin (future perfect negative)
ew ê bimeşin (future positive)
ew ê nemeşin (future negative)
ew ê meşîbin (future perfect positive)
ew ê nemeşîbin (future perfect negative)
ez meşîme (perfect positive)
ez nemeşîme (perfect negative)
ez meşîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nemeşîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu meşiyî (perfect positive)
tu nemeşiyî (perfect negative)
tu meşîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nemeşîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew meşiye (perfect positive)
ew nemeşiye (perfect negative)
ew meşîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nemeşîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em meşîne (perfect positive)
em nemeşîne (perfect negative)
em meşîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nemeşîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn meşîne (perfect positive)
hûn nemeşîne (perfect negative)
hûn meşîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nemeşîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew meşîne (perfect positive)
ew nemeşîne (perfect negative)
ew meşîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nemeşîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bimeşim (present subjunctive positive)
(bila) ez nemeşim (present subjunctive negative)
(bila) ez meşîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nemeşîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bimeşî (present subjunctive positive)
(bila) tu nemeşî (present subjunctive negative)
(bila) tu meşîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nemeşîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimeşe (present subjunctive positive)
(bila) ew nemeşe (present subjunctive negative)
(bila) ew meşîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nemeşîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bimeşin (present subjunctive positive)
(bila) em nemeşin (present subjunctive negative)
(bila) em meşîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nemeşîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bimeşin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nemeşin (present subjunctive negative)
(bila) hûn meşîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nemeşîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimeşin (present subjunctive positive)
(bila) ew nemeşin (present subjunctive negative)
(bila) ew meşîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nemeşîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bimeşiyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nemeşiyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez meşîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nemeşîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bimeşiyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nemeşiyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu meşîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nemeşîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bimeşiyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemeşiyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew meşîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemeşîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bimeşiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nemeşiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em meşîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nemeşîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bimeşiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nemeşiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn meşîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nemeşîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bimeşiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemeşiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew meşîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemeşîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bimeşiyama (present conditional positive)
ez ê nemeşiyama (present conditional negative)
ez ê meşîbûma (preterite conditional positive)
ez ê nemeşîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bimeşiyayî (present conditional positive)
tu yê nemeşiyayî (present conditional negative)
tu yê meşîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nemeşîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bimeşiyaya (present conditional positive)
ew ê nemeşiyaya (present conditional negative)
ew ê meşîbûya (preterite conditional positive)
ew ê nemeşîbûya (preterite conditional negative)
em ê bimeşiyana (present conditional positive)
em ê nemeşiyana (present conditional negative)
em ê meşîbûna (preterite conditional positive)
em ê nemeşîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bimeşiyana (present conditional positive)
hûn ê nemeşiyana (present conditional negative)
hûn ê meşîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê nemeşîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bimeşiyana (present conditional positive)
ew ê nemeşiyana (present conditional negative)
ew ê meşîbûna (preterite conditional positive)
ew ê nemeşîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bimeşe (imperative present positive)
(tu) nemeşe (imperative present negative)
(hûn) bimeşin (imperative present positive)
(hûn) nemeşin (imperative present negative)
مهشین

etymology_text: Ji meş + -în.

ipa: /mɛˈʃiːn/

hyphenation: me·şîn


guzeran

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina گوزەران (guzeran).


elkolîst

forms:
alkolîst
alkoholîst
elkoholîst
elkolîzm

etymology_text: Ji elkol + îst.


alkol

glosses: Pêkhatiyên organîk ên gruba hîdroksî (-OH) barkirî re tê gotin.

glosses: Vexwarinên serxweşker (wek bade, bîre, ereq, mey, şerab, vodka, wîskî).

forms:
ئالکۆل
alkohol
elkol
elkihol
elkohol
elkuhol
kihol
kuhol
kohol

etymology_text: Herwiha elkol, hevreha farisî الکل (elkol), tirkî alkol ji fransî alcool ji spanî alcohol ji erebî erebî الكحل (el-kuḧl, “kil, surme”) yan jî ji الغول (el-ẍûl) ji غول (ẍûl, “alkol - binêrin Qur'an 37:47”). Ketiye hemû zimanên ewropî û piraniya zimanên din jî yên dinyayê: îngilîzî alcohol, almanî Alkohol, rusî алкоголь (alkoholi), japonî アルコール (arukōru)... Peyva erebî كحول (kuḧûl: alkol) vewergirtineke ji îngilîzî ye.

алкохол

roman: alkohol

알코올

roman: alkool

알콜

roman: alkol

алкоголь

roman: alkogolʹ

αλκοόλ

roman: alkoól

οινόπνευμα

roman: oinópnevma


alkol

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-alkol.wav


bêhn

glosses: Tişta/ê ku mirov bi poz anku difinê pê dihese.

text:
Ahûwê sipî ii çav di reşbûn
Biskên di sîyah û bêhnê xweşbûn

text: Em vegerin ser nîrê zêrîn Zankoya Zaxo û çima min bêhna serxwebûna jê kiriye?

ref: Konê rej, Min bêhna serxwebûna Kurdistanê ji Zankoya Zaxo kir https://web.archive.org/https://www.basnews.com/kr/babat/523185 arşîv, basnews.com, 20.05.2019

text: Li Almanyayê, kûçikên leşkerî yên taybet li ser bêhna koronayê hatine perwerdekirin. Ew niha bi rêjeyeke zêde, bi rêya bêhnê dikarin nexweşên koronayê nas bikin.

ref: rûdaw, Li Almanyayê kûçikên leşkerî bi bêhna koronayê hatin perwerdekirin https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/world/260720205 arşîv, rudaw.net, 27.07.2020

glosses: Hewayê mirov di dev û difina xwe re tîne û dibe.

text: Dem derbas dibû. Ji dûr ve dengê hewtehewta kûçikên gund dihat. Û xalê Cemîl hêdî hêdî ber bi dawiya çîroka xwe ve dihat. Bîstek din wek her tiştî ev çîrok jî bi dawî bibû. Xalê Cemîl gava bêhneke kûr kişand û got; 'Ev çîroka me çû deştê, dê û bavên guhdaran jî cih bihiştî' ev dihat wateya ku ev çîrok jî xelas û bi dawî bûye.

ref: Mem Farqînî, Ristemê Zal kî ye? https://web.archive.org/https://xwebun.org/nu-risteme-zal-ki-ye arşîv, xwebun.org, 07.09.2020

text: Şêx Ubeydullah rojeke ji rojên zor û zehmet, li civateke mezin wiha dibêje: 'Bêhêvî nebin, xwe bernedin, hevdu bigirin. Ji bîr nekin ku wexta reştariya şevê bêhnek beriya berbangê ye'.

ref: Abdurahman Sever, Berhemên ruhê xwebûnê-4: Şêx Ubeydullahê Nehrî https://web.archive.org/https://xwebun.org/berhemen-ruhe-xwebune-4-sex-ubeydullahe-nehri arşîv, xwebun.org, 18.11.2020

text: Bîsteke li hêvîya dostê xwe ma ku bêhna wî were ber wî, û dûvre pirsiyara ku ji bo wê hatibû bi dev kir

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 19, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
بێهن
беһн
bihn
bên
bîn
bîhin
bêhin
bihin

etymology_text: Ji proto-îranî *beud-² (“bêhn kirin”), hevreha avestayî bus- (bêhn kirin), farisiya navîn boy-, parsî buy-, farisî û zazakî boye, soranî bon, osetî bud. Herwiha bûstan ji heman rehî ye.

ריחא

roman: rikha

еҫ

roman: yeθ

пах

roman: pax

গন্ধ

roman: gôndh

بو

roman: bu

миризма́

roman: mirizmá

ми́рис

roman: míris

хьожа

roman: ḥoža

味道

roman: mei⁶ dou⁶

видо

roman: vido

味道

roman: wèidao

味兒

roman: wèir

氣味

roman: qìwèi

رَائِحَة

roman: rāʾiḥa

رِيحة

roman: rīḥa

հոտ

roman: hot

унӈэ

roman: unŋə

ӈо

roman: ŋo

унӈу

roman: unŋu

بوی

roman: buy

𐌳𐌰𐌿𐌽𐍃

roman: dauns

ગંધ

roman: gandh

სუნი

roman: suni

बू

roman: bū

רֵיחַ

roman: réakh

хьаж

roman: ḥaž

ಕಂಪು

roman: kampu

жыт

roman: cıt

සුවඳ

roman: suwaⁿda

냄새

roman: naemsae

ກິ່ນ

roman: kin

ни

roman: ni

мирис

roman: miris

миризба

roman: mirizba

മണം

roman: maṇaṃ

ഗന്ധം

roman: gandhaṃ

വാസന

roman: vāsana

ᠸᠠ

roman: wa

वास

roman: vās

үнэр

roman: üner

गन्ध

roman: gandha

ଗନ୍ଧ

roman: gôndhô

پۇراق

roman: puraq

иіс

roman: iıs

за́пах

roman: zápax

вонь

roman: vonʹ

амбре́

roman: ambrɛ́

ᱥᱳ

roman: so

ниъ

roman: niʾ

бӯй

roman: büy

வாசனை

roman: vācaṉai

กลิ่น

roman: glìn

ис

roman: is

དྲི་མ

roman: dri ma

ад

roman: ad

ក្លិន

roman: klən

שמעק

roman: shmek

μυρωδιά

roman: myrodiá

ὀσμή

roman: osmḗ

ὀδμή

roman: odmḗ

ܢܲܦ̮ܫܵܐ

roman: nāfša

উশাহ

roman: uxah

নিশাহ

roman: nixah

উশাহ-নিশাহ

roman: uxah-nixah

дыха́нне

roman: dyxánnje

узды́х

roman: uzdýx

ساہ

roman: sáh

نپس

roman: napas

দম

roman: dôm

дишане

roman: dišane

呼吸

roman: hūxī

氣息

roman: qìxī

نَفَس

roman: nafas

շնչառություն

roman: šnčʻaṙutʻyun

эрин

roman: ərin

دم

roman: dam

სუნთქვა

roman: suntkva

श्वास

roman: śvās

साँस

roman: sā̃s

дем алуу

roman: dem aluu

дем тартуу

roman: dem tartuu

дем

roman: dem


bîn

pos: pron

pos_title: Cînav

text: weko bîn

glosses: din, rengpîşekî ye.: Şeva din, dî, -tir; Ay bîn: Ewê din'


dûrbîn

glosses: amûrek e ku mirov dide ber çavên xwe bo dîtina dûr

text: Subeyî weqtê taştê bi dûrbîn li etrafan nezer dikir.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 106

forms: دوربین

etymology_text: dûr + bîn, hevreha soranî دووربین (dûrbîn), farisî دوربین (dûrbîn), ji zimanên îranî. dürbün ya tirkî û durbin ya zimanên balkanî ji zimanên îranî ne.

бинокъл

roman: binókal

望远镜

roman: wàngyuǎnjìng

دوربین

roman: durbin

ბინოკლი

roman: binoḳli

დურბინდი

roman: durbindi

쌍안경

roman: ssang-angyeong

двоглед

roman: dvogled

бинокль

roman: binoklʹ


dûrbîn

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: kesa/ê dikare planên xwe bo rojên bên bike

glosses: kesa/ê li gor berjewendiyên demdirêj planên xwe datîne


firîn

glosses: Li hewa meşîn, li hewa livîn, li hewa hatin û çûn, li hewa ji derekê gihiştin derek din.

forms:
difirim (present)
difirî (present)
difire (present)
difirin (present)
bifire (imperative singular)
bifirin (imperative plural)
firîm (past)
firiyam (past)
firî (past)
firiyayî (past)
firî (past)
firiya (past)
firiyan (past)
–fir– (root present)
–firî– (root past)
ez difirim (indicative present positive)
ez nafirim (indicative present negative)
ez firîm (indicative past positive)
ez nefirîm (indicative past negative)
tu difirî (indicative present positive)
tu nafirî (indicative present negative)
tu firî (indicative past positive)
tu nefirî (indicative past negative)
ew difire (indicative present positive)
ew nafire (indicative present negative)
ew firî (indicative past positive)
ew nefirî (indicative past negative)
em difirin (indicative present positive)
em nafirin (indicative present negative)
em firîn (indicative past positive)
em nefirîn (indicative past negative)
hûn difirin (indicative present positive)
hûn nafirin (indicative present negative)
hûn firîn (indicative past positive)
hûn nefirîn (indicative past negative)
ew difirin (indicative present positive)
ew nafirin (indicative present negative)
ew firîn (indicative past positive)
ew nefirîn (indicative past negative)
ez difiriyam (imperfect positive)
ez nedifiriyam (imperfect negative)
ez firîbûm (positive)
ez nefirîbûm (negative)
tu difiriyayî (imperfect positive)
tu nedifiriyayî (imperfect negative)
tu firîbûyî (positive)
tu nefirîbûyî (negative)
ew difiriya (imperfect positive)
ew nedifiriya (imperfect negative)
ew firîbû (positive)
ew nefirîbû (negative)
em difiriyan (imperfect positive)
em nedifiriyan (imperfect negative)
em firîbûn (positive)
em nefirîbûn (negative)
hûn difiriyan (imperfect positive)
hûn nedifiriyan (imperfect negative)
hûn firîbûn (positive)
hûn nefirîbûn (negative)
ew difiriyan (imperfect positive)
ew nedifiriyan (imperfect negative)
ew firîbûn (positive)
ew nefirîbûn (negative)
ez ê bifirim (future positive)
ez ê nefirim (future negative)
ez ê firîbim (future perfect positive)
ez ê nefirîbim (future perfect negative)
tu yê bifirî (future positive)
tu yê nefirî (future negative)
tu yê firîbî (future perfect positive)
tu yê nefirîbî (future perfect negative)
ew ê bifire (future positive)
ew ê nefire (future negative)
ew ê firîbe (future perfect positive)
ew ê nefirîbe (future perfect negative)
em ê bifirin (future positive)
em ê nefirin (future negative)
em ê firîbin (future perfect positive)
em ê nefirîbin (future perfect negative)
hûn ê bifirin (future positive)
hûn ê nefirin (future negative)
hûn ê firîbin (future perfect positive)
hûn ê nefirîbin (future perfect negative)
ew ê bifirin (future positive)
ew ê nefirin (future negative)
ew ê firîbin (future perfect positive)
ew ê nefirîbin (future perfect negative)
ez firîme (perfect positive)
ez nefirîme (perfect negative)
ez firîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nefirîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu firiyî (perfect positive)
tu nefiriyî (perfect negative)
tu firîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nefirîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew firiye (perfect positive)
ew nefiriye (perfect negative)
ew firîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nefirîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em firîne (perfect positive)
em nefirîne (perfect negative)
em firîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nefirîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn firîne (perfect positive)
hûn nefirîne (perfect negative)
hûn firîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nefirîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew firîne (perfect positive)
ew nefirîne (perfect negative)
ew firîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nefirîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bifirim (present subjunctive positive)
(bila) ez nefirim (present subjunctive negative)
(bila) ez firîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nefirîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bifirî (present subjunctive positive)
(bila) tu nefirî (present subjunctive negative)
(bila) tu firîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nefirîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifire (present subjunctive positive)
(bila) ew nefire (present subjunctive negative)
(bila) ew firîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nefirîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bifirin (present subjunctive positive)
(bila) em nefirin (present subjunctive negative)
(bila) em firîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nefirîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bifirin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nefirin (present subjunctive negative)
(bila) hûn firîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nefirîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifirin (present subjunctive positive)
(bila) ew nefirin (present subjunctive negative)
(bila) ew firîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nefirîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bifiriyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nefiriyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez firîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nefirîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bifiriyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nefiriyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu firîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nefirîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bifiriyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nefiriyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew firîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nefirîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bifiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nefiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em firîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nefirîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bifiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nefiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn firîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nefirîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bifiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nefiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew firîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nefirîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bifiriyama (present conditional positive)
ez ê nefiriyama (present conditional negative)
ez ê firîbûma (preterite conditional positive)
ez ê nefirîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bifiriyayî (present conditional positive)
tu yê nefiriyayî (present conditional negative)
tu yê firîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nefirîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bifiriyaya (present conditional positive)
ew ê nefiriyaya (present conditional negative)
ew ê firîbûya (preterite conditional positive)
ew ê nefirîbûya (preterite conditional negative)
em ê bifiriyana (present conditional positive)
em ê nefiriyana (present conditional negative)
em ê firîbûna (preterite conditional positive)
em ê nefirîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bifiriyana (present conditional positive)
hûn ê nefiriyana (present conditional negative)
hûn ê firîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê nefirîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bifiriyana (present conditional positive)
ew ê nefiriyana (present conditional negative)
ew ê firîbûna (preterite conditional positive)
ew ê nefirîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bifire (imperative present positive)
(tu) nefire (imperative present negative)
(hûn) bifirin (imperative present positive)
(hûn) nefirin (imperative present negative)
–firiya– (root past)
ez firiyam (indicative past positive)
ez nefiriyam (indicative past negative)
tu firiyayî (indicative past positive)
tu nefiriyayî (indicative past negative)
ew firiya (indicative past positive)
ew nefiriya (indicative past negative)
em firiyan (indicative past positive)
em nefiriyan (indicative past negative)
hûn firiyan (indicative past positive)
hûn nefiriyan (indicative past negative)
ew firiyan (indicative past positive)
ew nefiriyan (indicative past negative)
ez firiyabûm (positive)
ez nefiriyabûm (negative)
tu firiyabûyî (positive)
tu nefiriyabûyî (negative)
ew firiyabû (positive)
ew nefiriyabû (negative)
em firiyabûn (positive)
em nefiriyabûn (negative)
hûn firiyabûn (positive)
hûn nefiriyabûn (negative)
ew firiyabûn (positive)
ew nefiriyabûn (negative)
ez ê firiyabim (future perfect positive)
ez ê nefiriyabim (future perfect negative)
tu yê firiyabî (future perfect positive)
tu yê nefiriyabî (future perfect negative)
ew ê firiyabe (future perfect positive)
ew ê nefiriyabe (future perfect negative)
em ê firiyabin (future perfect positive)
em ê nefiriyabin (future perfect negative)
hûn ê firiyabin (future perfect positive)
hûn ê nefiriyabin (future perfect negative)
ew ê firiyabin (future perfect positive)
ew ê nefiriyabin (future perfect negative)
ez firiyame (perfect positive)
ez nefiriyame (perfect negative)
ez firiyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nefiriyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu firiyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nefiriyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew firiyaye (perfect positive)
ew nefiriyaye (perfect negative)
ew firiyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nefiriyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em firiyane (perfect positive)
em nefiriyane (perfect negative)
em firiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nefiriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn firiyane (perfect positive)
hûn nefiriyane (perfect negative)
hûn firiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nefiriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew firiyane (perfect positive)
ew nefiriyane (perfect negative)
ew firiyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nefiriyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez firiyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nefiriyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu firiyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nefiriyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew firiyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nefiriyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em firiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nefiriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn firiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nefiriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew firiyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nefiriyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez firiyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nefiriyabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu firiyabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nefiriyabûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew firiyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nefiriyabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em firiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nefiriyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn firiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nefiriyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew firiyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nefiriyabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê firiyabûma (preterite conditional positive)
ez ê nefiriyabûma (preterite conditional negative)
tu yê firiyabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nefiriyabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê firiyabûya (preterite conditional positive)
ew ê nefiriyabûya (preterite conditional negative)
em ê firiyabûna (preterite conditional positive)
em ê nefiriyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê firiyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê nefiriyabûna (preterite conditional negative)
ew ê firiyabûna (preterite conditional positive)
ew ê nefiriyabûna (preterite conditional negative)
firrîn
فڕین
birîn
fûrîn

etymology_text: Hevreha soranî فڕین (firrîn), kurdiya başûrîperrîn, şahzênî / şêxbizinîperandin, elperandin, zazakî firrayene, perrayene, hewramî firrey, farisî پریدن (perîden), pehlewî perîten, hevrehên din ya kurmancî fir, per, pel(ên daran), pelg, belg, sanskrîtî पत्त्र (pettre: per), rusî перо́(peró: per), yûnaniya kevn πτερόν (ptêron: per, çeng, bask), lîtwanî sparnas (firîn), îngilîziya kevn û navîn feþer (per), îngilîziya nû feather (per), almanî Feder, latînî penna (< *petna)... hemû ji proto-hindûewropî *péth₂r̥ (per, bask, çeng) ji *peth₂- (firîn) e ku serekaniya avestayî 𐬞𐬀𐬙𐬀𐬌𐬙𐬌 (peteyti: firîn), sanskrîtî पतति (peteti: firîn), latînî petō (firîn)... e. ფრენა (prêna) ya gurcî belkî ji îranî be lê ji ber dengê firînê di gelek zimanan de ew bi dengekê wek "per-" e: bo nimûne aramî ܦܪܚ (prex), îbranî פרח (pirex). Tevî ku "firîn" ya kurdî dişibe "fly" ya îngilîzî û voler ya fransî jî, ew ne hevreh in. Heta niha di hin peyvên îranî yan hindûewropî de P di bin tesîra erebî de dibû F (bo nimûne: fisteq ji piste, bi pehlewî pisteg). Lê di "firîn"ê de ne ji tesîra erebî ye ji ber ku ew peyv neketiye erebî. Heman diyardeya guherîna P bi F bi awayekê gelek berbelavtir di zimanên germenî de diyar e. Bo nimûne kurdî "pênc" lê almanî fünf, swêdî fem û îngilîzî five.

طار

roman: țare

پرواز کردن

roman: pervaz kerden

летать

roman: letatʹ

лететь

roman: letetʹ

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-firîn.wav

hyphenation: fi·rîn


firîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


firr

glosses: (meşîna li hewa) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre fir.


firr

glosses: (qurt, qurç, nîç) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre fir.


firrandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firandin.

ipa: /fɪɾɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: fir·ran·din


firrandin

ipa: /fɪɾɾɑːnˈdɪn/


firandin

forms:
difirînim (present)
difirînî (present)
difirîne (present)
difirînin (present)
bifirîne (imperative singular)
bifirînin (imperative plural)
firand (past)
firand (past)
firand (past)
firand (past)
–firîn– (root present)
–firand– (root past)
ez difirînim (indicative present positive)
ez nafirînim (indicative present negative)
min firand (indicative past positive)
min nefirand (indicative past negative)
tu difirînî (indicative present positive)
tu nafirînî (indicative present negative)
te firand (indicative past positive)
te nefirand (indicative past negative)
ew difirîne (indicative present positive)
ew nafirîne (indicative present negative)
wê/wî firand (indicative past positive)
wê/wî nefirand (indicative past negative)
em difirînin (indicative present positive)
em nafirînin (indicative present negative)
me firand (indicative past positive)
me nefirand (indicative past negative)
hûn difirînin (indicative present positive)
hûn nafirînin (indicative present negative)
we firand (indicative past positive)
we nefirand (indicative past negative)
ew difirînin (indicative present positive)
ew nafirînin (indicative present negative)
wan firand (indicative past positive)
wan nefirand (indicative past negative)
min difirand (imperfect positive)
min nedifirand (imperfect negative)
min firandibû (positive)
min nefirandibû (negative)
te difirand (imperfect positive)
te nedifirand (imperfect negative)
te firandibû (positive)
te nefirandibû (negative)
wê/wî difirand (imperfect positive)
wê/wî nedifirand (imperfect negative)
wê/wî firandibû (positive)
wê/wî nefirandibû (negative)
me difirand (imperfect positive)
me nedifirand (imperfect negative)
me firandibû (positive)
me nefirandibû (negative)
we difirand (imperfect positive)
we nedifirand (imperfect negative)
we firandibû (positive)
we nefirandibû (negative)
wan difirand (imperfect positive)
wan nedifirand (imperfect negative)
wan firandibû (positive)
wan nefirandibû (negative)
ez ê bifirînim (future positive)
ez ê nefirînim (future negative)
minê firandibe (future perfect positive)
minê nefirandibe (future perfect negative)
tu yê bifirînî (future positive)
tu yê nefirînî (future negative)
teyê firandibe (future perfect positive)
teyê nefirandibe (future perfect negative)
ew ê bifirîne (future positive)
ew ê nefirîne (future negative)
wê/wîyê firandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nefirandibe (future perfect negative)
em ê bifirînin (future positive)
em ê nefirînin (future negative)
meyê firandibe (future perfect positive)
meyê nefirandibe (future perfect negative)
hûn ê bifirînin (future positive)
hûn ê nefirînin (future negative)
weyê firandibe (future perfect positive)
weyê nefirandibe (future perfect negative)
ew ê bifirînin (future positive)
ew ê nefirînin (future negative)
wanê firandibe (future perfect positive)
wanê nefirandibe (future perfect negative)
min firandiye (perfect positive)
min nefirandiye (perfect negative)
min firandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nefirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te firandiye (perfect positive)
te nefirandiye (perfect negative)
te firandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nefirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî firandiye (perfect positive)
wê/wî nefirandiye (perfect negative)
wê/wî firandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nefirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me firandiye (perfect positive)
me nefirandiye (perfect negative)
me firandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nefirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we firandiye (perfect positive)
we nefirandiye (perfect negative)
we firandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nefirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan firandiye (perfect positive)
wan nefirandiye (perfect negative)
wan firandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nefirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bifirînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nefirînim (present subjunctive negative)
(bila) min firandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nefirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bifirînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nefirînî (present subjunctive negative)
(bila) te firandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nefirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifirîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nefirîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî firandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bifirînin (present subjunctive positive)
(bila) em nefirînin (present subjunctive negative)
(bila) me firandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nefirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bifirînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nefirînin (present subjunctive negative)
(bila) we firandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nefirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifirînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nefirînin (present subjunctive negative)
(bila) wan firandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nefirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bifiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nefiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min firandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nefirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bifiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nefiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te firandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nefirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bifiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî firandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bifiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nefiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me firandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nefirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bifiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nefiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we firandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nefirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bifiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nefiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan firandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nefirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bifiranda (present conditional positive)
minê nefiranda (present conditional negative)
minê firandibûya (preterite conditional positive)
minê nefirandibûya (preterite conditional negative)
teyê bifiranda (present conditional positive)
teyê nefiranda (present conditional negative)
teyê firandibûya (preterite conditional positive)
teyê nefirandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bifiranda (present conditional positive)
wê/wîyê nefiranda (present conditional negative)
wê/wîyê firandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nefirandibûya (preterite conditional negative)
meyê bifiranda (present conditional positive)
meyê nefiranda (present conditional negative)
meyê firandibûya (preterite conditional positive)
meyê nefirandibûya (preterite conditional negative)
weyê bifiranda (present conditional positive)
weyê nefiranda (present conditional negative)
weyê firandibûya (preterite conditional positive)
weyê nefirandibûya (preterite conditional negative)
wanê bifiranda (present conditional positive)
wanê nefiranda (present conditional negative)
wanê firandibûya (preterite conditional positive)
wanê nefirandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bifirîne (imperative present positive)
(tu) nefirîne (imperative present negative)
(hûn) bifirînin (imperative present positive)
(hûn) nefirînin (imperative present negative)
فڕاندن
pirandin

etymology_text: Ji fir + -andin.

ipa: /fɪɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: fi·ran·din


firandin

ipa: /fɪɾɑːnˈdɪn/


firrinde

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firinde.


firinde

glosses: Candarên difirin û hêkan dikin û per û bask hene.

forms:
firrende
firrinde

etymology_text: Ji fir + inde.

аԥсаа

roman: āpsāā

бзыу

roman: bzəw

𑜃𑜤𑜀𑜫

roman: nuk

ወፍ

roman: wäf

ܛܲܝܪܵܐ

roman: ṭayra

চৰাই

roman: sorai

хӏинчӏ

roman: ḥinč̣

𐬬𐬍𐬱

roman: vīš

𐬨𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀

roman: mər^əγa

チㇼ

roman: cir

ҡош

roman: qoš

пту́шка

roman: ptúška

пці́ца

roman: pcíca

مرگ

roman: murg

পাখী

roman: pakhi

пти́ца

roman: ptíca

ငှက်

roman: hngak

བྱ

roman: bya

олхазар

roman: olχazar

ᏥᏍᏆ

roman: tsisqua

雀仔

roman: zoek³ zai²

чёр

roman: či͡or

чёчёзы

roman: či͡oči͡ozɨ

финё

roman: fini͡o

фичин

roman: fičin

鳥子

roman: tiâu-chṳ́

鳥

roman: tiâu

鳥仔

roman: tiâu-é

鳥

roman: niǎo

雀

roman: què

鳥

roman: cēu

鳥仔

roman: cēu-giāng

鳥

roman: chiáu / niáu

鳥仔

roman: chiáu-á

гатԓе

roman: gatḷe

кайӑк

roman: kajăk

арцан

roman: arcan

ދޫނި

roman: dūni

طَائِر

roman: ṭāʾir

عُصْفُور

roman: ʿuṣfūr

طير

roman: ṭēr

عصفورة

roman: ʕaṣfūra

عَصْفور

roman: ʕaṣfūr

طير

roman: ṭīr

عصفورة

roman: ʕaṣfūre

زاوش

roman: zāwəš

برطال

roman: bɘrṭāl

թռչուն

roman: tʻṙčʻun

ծիտ

roman: cit

հավք

roman: havkʻ

нармунь

roman: narmunʹ

ዖፍ

roman: ʿof

дэги

roman: dəgi

پَرَندِه

roman: parande

مُرغ

roman: morğ

𐍆𐌿𐌲𐌻𐍃

roman: fugls

પનખિદ

roman: pankhid

ფრინველი

roman: prinveli

ჩიტი

roman: čiṭi

चिड़िया

roman: ciṛiyā

पंछी

roman: pañchī

पक्षी

roman: pakṣī

परन्दा

roman: parandā

पखेरू

roman: pakherū

ציפור \ צִפּוֹר

roman: tsipór

עוֹף

roman: of

оалхазар

roman: oalχazar

ಪಕ್ಕಿ

roman: pakki

ಹಕ್ಕಿ

roman: hakki

ಪಕ್ಷಿ

roman: pakṣi

جاناوار

roman: jānāvār

куш

roman: kuş

පක්ෂියා

roman: pakṣiyā

කුරුල්ලා

roman: kurullā

তাউ

roman: tau

лэбач

roman: lebač

새

roman: sae

조류

roman: joryu

ນົກ

roman: nok

ປັກສີ

roman: pak sī

ປັກສາ

roman: pak sā

ປັກຂີ

roman: pak khī

къуш

roman: q̄uš

нуькӏ

roman: nüḳ

𑂣𑂒𑂹𑂓𑂲

roman: pacchī

𑂎𑂏

roman: khag

𑂒𑂱𑂚𑂆

roman: ciṛaī

птица

roman: ptica

കിളി

roman: kiḷi

പറവ

roman: paṟava

ᡤᠠᠰᡥᠠ

roman: gasha


balinde

forms:
بالندە
balende

etymology_text: Ji soranî باڵ (bask) + -inde

аԥсаа

roman: āpsāā

бзыу

roman: bzəw

𑜃𑜤𑜀𑜫

roman: nuk

ወፍ

roman: wäf

ܛܲܝܪܵܐ

roman: ṭayra

চৰাই

roman: sorai

хӏинчӏ

roman: ḥinč̣

𐬬𐬍𐬱

roman: vīš

𐬨𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀

roman: mər^əγa

チㇼ

roman: cir

ҡош

roman: qoš

пту́шка

roman: ptúška

пці́ца

roman: pcíca

مرگ

roman: murg

পাখী

roman: pakhi

пти́ца

roman: ptíca

ငှက်

roman: hngak

བྱ

roman: bya

олхазар

roman: olχazar

ᏥᏍᏆ

roman: tsisqua

雀仔

roman: zoek³ zai²

чёр

roman: či͡or

чёчёзы

roman: či͡oči͡ozɨ

финё

roman: fini͡o

фичин

roman: fičin

鳥子

roman: tiâu-chṳ́

鳥

roman: tiâu

鳥仔

roman: tiâu-é

鳥

roman: niǎo

雀

roman: què

鳥

roman: cēu

鳥仔

roman: cēu-giāng

鳥

roman: chiáu / niáu

鳥仔

roman: chiáu-á

гатԓе

roman: gatḷe

кайӑк

roman: kajăk

арцан

roman: arcan

ދޫނި

roman: dūni

طَائِر

roman: ṭāʾir

عُصْفُور

roman: ʿuṣfūr

طير

roman: ṭēr

عصفورة

roman: ʕaṣfūra

عَصْفور

roman: ʕaṣfūr

طير

roman: ṭīr

عصفورة

roman: ʕaṣfūre

زاوش

roman: zāwəš

برطال

roman: bɘrṭāl

թռչուն

roman: tʻṙčʻun

ծիտ

roman: cit

հավք

roman: havkʻ

нармунь

roman: narmunʹ

ዖፍ

roman: ʿof

дэги

roman: dəgi

پَرَندِه

roman: parande

مُرغ

roman: morğ

𐍆𐌿𐌲𐌻𐍃

roman: fugls

પનખિદ

roman: pankhid

ფრინველი

roman: prinveli

ჩიტი

roman: čiṭi

चिड़िया

roman: ciṛiyā

पंछी

roman: pañchī

पक्षी

roman: pakṣī

परन्दा

roman: parandā

पखेरू

roman: pakherū

ציפור \ צִפּוֹר

roman: tsipór

עוֹף

roman: of

оалхазар

roman: oalχazar

ಪಕ್ಕಿ

roman: pakki

ಹಕ್ಕಿ

roman: hakki

ಪಕ್ಷಿ

roman: pakṣi

جاناوار

roman: jānāvār

куш

roman: kuş

පක්ෂියා

roman: pakṣiyā

කුරුල්ලා

roman: kurullā

তাউ

roman: tau


çivîk

forms: چڤیک

etymology_text: Hevreha çûçik, çûk, çûçelk, hemû onomatopoetîk. çiv + -îk

птица

roman: ptica

ave#Interlingua

roman: ave

นก

roman: nók

πουλί

roman: poulí

πτηνό

roman: ptinó

baz

sense: Cûnên firindeyan

ipa: /t͡ʃɪˈviːk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-çivîk.wav

hyphenation: çi·vîk


çûçik

glosses:
Candarên difirin û hêkan dikin û per û bask hene.
(bi taybetî tên biçûk, wek beytik)

forms:
چویچك
cûcik
çwîçik

etymology_text: Hevreha çûk, çivîk, çûçelk, farisî جوجک (cûcek > tirkî: cücük), hemû onomatopoetîk.

ipa: /t͡ʃuːˈt͡ʃɪk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-çûçik.wav

hyphenation: çû·çik


çûçik

ipa: /t͡ʃuːˈt͡ʃɪk/


terewîl

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


teyr

glosses: Candarên difirin û hêkan dikin û per û bazik hene.

text:
Xeyrixwahên dewletê mîrî ji wan guhdar-i bit
Teyrê dil bê tem'ekê nayête dest şehzadeyan
Qûşçiyê şahîn di destê wî di bêazar-i bit

forms:
têr
tiyr
تهیر
طير

etymology_text: Ji erebî طَيْر (ṭeyr), hevreha aramî ܛܝܪܐ, ji rehê ط ي ر (ṭ-y-r) ku herwiha serekaniya peyvên teyare, teyar, tilûr.

аԥсаа

roman: āpsāā

бзыу

roman: bzəw

𑜃𑜤𑜀𑜫

roman: nuk

ወፍ

roman: wäf

ܛܲܝܪܵܐ

roman: ṭayra

চৰাই

roman: sorai

хӏинчӏ

roman: ḥinč̣

𐬬𐬍𐬱

roman: vīš

𐬨𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀

roman: mər^əγa

チㇼ

roman: cir

ҡош

roman: qoš

пту́шка

roman: ptúška

пці́ца

roman: pcíca

مرگ

roman: murg

পাখী

roman: pakhi

пти́ца

roman: ptíca

ငှက်

roman: hngak

བྱ

roman: bya

олхазар

roman: olχazar

ᏥᏍᏆ

roman: tsisqua

雀仔

roman: zoek³ zai²

чёр

roman: či͡or

чёчёзы

roman: či͡oči͡ozɨ

финё

roman: fini͡o

фичин

roman: fičin

鳥子

roman: tiâu-chṳ́

鳥

roman: tiâu

鳥仔

roman: tiâu-é

鳥

roman: niǎo

雀

roman: què

鳥

roman: cēu

鳥仔

roman: cēu-giāng

鳥

roman: chiáu / niáu

鳥仔

roman: chiáu-á

гатԓе

roman: gatḷe

кайӑк

roman: kajăk

арцан

roman: arcan

ދޫނި

roman: dūni

طَائِر

roman: ṭāʾir

عُصْفُور

roman: ʿuṣfūr

طير

roman: ṭēr

عصفورة

roman: ʕaṣfūra

عَصْفور

roman: ʕaṣfūr

طير

roman: ṭīr

عصفورة

roman: ʕaṣfūre

زاوش

roman: zāwəš

برطال

roman: bɘrṭāl

թռչուն

roman: tʻṙčʻun

ծիտ

roman: cit

հավք

roman: havkʻ

нармунь

roman: narmunʹ

ዖፍ

roman: ʿof

дэги

roman: dəgi

پَرَندِه

roman: parande

مُرغ

roman: morğ

𐍆𐌿𐌲𐌻𐍃

roman: fugls

પનખિદ

roman: pankhid

ფრინველი

roman: prinveli

ჩიტი

roman: čiṭi

चिड़िया

roman: ciṛiyā

पंछी

roman: pañchī

पक्षी

roman: pakṣī

परन्दा

roman: parandā

पखेरू

roman: pakherū

лэбач

roman: lebač

새

roman: sae

조류

roman: joryu

ນົກ

roman: nok

ປັກສີ

roman: pak sī

ປັກສາ

roman: pak sā

ປັກຂີ

roman: pak khī

къуш

roman: q̄uš

нуькӏ

roman: nüḳ

𑂣𑂒𑂹𑂓𑂲

roman: pacchī

𑂎𑂏

roman: khag

𑂒𑂱𑂚𑂆

roman: ciṛaī

കിളി

roman: kiḷi

പറവ

roman: paṟava

ᡤᠠᠰᡥᠠ

roman: gasha

кек

roman: kek

нармонь

roman: narmonʹ


tilûr

etymology_text: Ji erebî طُيُور (ṭiyûr) ku pirhejmara peyva طَيْر (ṭeyr) e ku serekaniya peyva teyr ya kurdî ye. Ji eynî rehî: teyare, teyar, metar.

птица

roman: ptica

ave#Interlingua

roman: ave

πουλί

roman: poulí

πτηνό

roman: ptinó


rojhilat

forms:
رۆژهلات
elind
rohelat
rohilat
bakur
başûr

etymology_text: Ji roj + hilat.

кӱнчыгыш

roman: künčïgïš

ምሥራቅ

roman: məśraḳ

מדנחא

roman: madnkhā, madnkho

পূব

roman: pubo

チュㇷ゚カ

roman: cupka

көнсығыш

roman: könsïğïš

шәреҡ

roman: šäreq

усхо́д

roman: usxód

ўсход

roman: ŭsxod

পূর্ব

roman: purb

и́зток

roman: íztok

ပုဗ္ဗ

roman: pubba.

малхбале

roman: malχbale

ᏗᎧᎸᎬᎢ

roman: dikalvgvi

дун

roman: dun

дунфон

roman: dunfon

東

roman: dōng

東方

roman: dōngfāng

никъээн

roman: nikʺėėn

никъэен

roman: nikʺėen

тыӈаӈӄач

roman: tyṇaṇqač

شَرْق

roman: šarq

شَرْق

roman: šarg

արևելք

roman: arewelkʻ

𐭠𐭱𐭮𐭲𐭫

roman: ōšastar

مشرق

roman: mašreq

خاور

roman: xâvar

خوراسان

roman: xwarâsân, xurâsân

પૂર્વ

roman: pūrva

აღმოსავლეთი

roman: aɣmosavleti

मशरिक़

roman: maśriq

शर्क

roman: śark

पूरब

roman: pūrab

पूर्वा

roman: pūrvā

पूब

roman: pūb

מִזְרָח

roman: mizrakh

чығыш

roman: çıғış

күн чығыш

roman: kün çıғış

නැගෙනහිර

roman: nægenahira

동

roman: dong

새

roman: sae

동쪽

roman: dongjjok

гюнтувуш

roman: güntuwuş

ທິດຕາເວັນອອກ

roman: thit tā wen ʼǭk

ຕາເວັນອອກ

roman: tā wen ʼǭk

ບຸລະພາ

roman: bu la phā

исток

roman: istok

കിഴക്ക്

roman: kiḻakkŭ

ბჟაიოლი

roman: bžaioli

зүүн

roman: züün

ᠵᠡᠭᠦᠨ

roman: ǰegün

дорно

roman: dorno

ᠳᠣᠷᠤᠨᠠ

roman: dorun-a

東

roman: あがり, agari

ପୂର୍ବ

roman: pūrbô

شەرق

roman: sherq

ختيځ

roman: xatíj

шығыс

roman: şyğys

күншығыс

roman: künşyğys

восто́к

roman: vostók

ост

roman: ost

восхо́д

roman: vosxód

нуҏҏьт

roman: nur̥r̥ʹt

ᱥᱟᱢᱟᱝ

roman: samaṅ

ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ

roman: purubᱽ

въстокъ

roman: vŭstokŭ

въсходъ

roman: vŭsxodŭ

машриқ

roman: mašriq

கிழக்கு

roman: kiḻakku

ทิศตะวันออก

roman: tít dtà-wan-ɔ̀ɔk

తూర్పు

roman: tūrpu

көнчыгыш

roman: könçığış

ምብራቕ

roman: məbraḳʰ

ཤར

roman: shar

чөөн чүк

roman: çöön çük

шунды ӝужан пал

roman: šundy džužan pal

𐎖𐎄𐎎

roman: qdm

схід

roman: sxid

іскер

roman: ísker

ទិសខាងកើត

roman: tɨhkhaangkaət

ខាងកើត

roman: khaangkaət

ប្រាចិន

roman: praacən

កើត

roman: kaət

илин

roman: ilin

מזרח

roman: mizrekh


xor

text: Dine pîr e, ne meqûl eEw pê xor e ya milxûl eEw piştqur e, sifetxûl e

forms:
خۆر
xur
xurî
xorşîd
xurşîd
hor

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *séh₂wl̥, proto-îranî *súHr̥ < *sHur < *sh₂ul < *séh₂wl̥, hevreha farisî خور (xor), avestayî xveri-, osetî хур (xur), sanskrîtî स्वर् (svar) (sver), latînî sōl, fransî soleil, rusî солнце (solnce) (solnçê), yûnaniya kevn ἥλιος (hḗlios) (hḗlios), lîtwanî sáulė, kornî howl, îngilîzî sun, almanî Sonne, swêdî sol...

ipa: /xoːɾ/

hyphenation: xor


xur

text: Mexlût-i wekî heyat û KewserQet'a çu nebû ne xur ne xwabekWan bîr nedihat-i nan û abek

forms: xwir

가려움

roman: garyeoum


xurşîd

glosses:
tav, roj, xor,
stêrka ku dinya li dorê wî dizivire û ronahiyê û germahiyê jê hildide

ipa: /xʊɾˈʃiːd/

hyphenation: xur·şîd


şerq

text: Behr û berr û şerq û xerbê 'alemêHate gêrran hêj ne behsa Ademê

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
şarq
(di bin tesîra tirkî de)
bakur
başûr

etymology_text: Ji erebî شرق (şerq), hevreha aramî סרק (s-r-q-: sor), akadî şerqu (xwîn)

동

roman: dong

восток

roman: vostok

ἀνατολή

roman: anatolḗ

ανατολή

roman: anatolí

hyphenation: şerq


rojava

glosses: Aliyê ku roj lê ava dibe, hêla ku roj lê diçe xwarê.

text: Min her tim dixwest bizanim ka li Rojava çi heye.

forms:
roava
rohava
bakur
başûr

etymology_text: Ji roj + ava.

ڕۆژاوا

roman: rojawa

кӱнбадыш

roman: künbadïš

ምዕራብ

roman: məʿrab

מערבא

roman: maʿrəḇā

ܡܲܥܪܒ݂ܵܐ

roman: maʿrwā

পশ্চিম

roman: possim

チュッポㇰ

roman: cuppok

көнбайыш

roman: könbayïš

за́хад

roman: záxad

পশ্চিম

roman: pôścim

за́пад

roman: západ

ᏭᏕᎵᎬᎢ

roman: wudeligvi

щи

roman: xi

щифон

roman: xifon

西

roman: sî

西

roman: xī

西方

roman: xīfāng

西

roman: sai

ӄэралгын

roman: qėralgyn

غَرْب

roman: ḡarb

غرب

roman: ġarb

արևմուտք

roman: arewmutkʻ

باختر

roman: bâxtar

غرب

roman: ğarb

مغرب

roman: mağreb

خوربران

roman: xwarbarân

પશ્ચિમ

roman: paścim

დასავლეთი

roman: dasavleti

मगरब

roman: magrab

पश्चिमा

roman: paścimā

अपरा

roman: aprā

पच्छम

roman: paccham

מַעֲרָב

roman: ma'aráv

יָם

roman: yam

ಪಶ್ಚಿಮ

roman: paścima

кюнбатыш

roman: künbatış

батыш

roman: batış

күн батыш

roman: kün batış

බටහිර

roman: baṭahira

서

roman: seo

하늬

roman: hanui

서쪽

roman: seojjok

тэйкыялӄэвыны

roman: teykəyalqevənə

гюнбатыш

roman: günbatış

ຕາເວັນຕົກ

roman: tā wen tok

ທິດຕາເວັນຕົກ

roman: thit tā wen tok

ປະຈິມ

roman: pa chim

പടിഞ്ഞാറ്

roman: paṭiññāṟŭ

പശ്ചിമം

roman: paścimaṃ

മേക്ക്

roman: mēkkŭ

баруун

roman: baruun

ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ

roman: baraɣun

ପଶ୍ଚିମ

roman: pôścimô

غەرب

roman: gherb

كۈنپېتىش

roman: künpëtish

مغرب

roman: maǧréb

باختر

roman: bāxtár

күнбатыс

roman: künbatys

батыс

roman: batys

құбыла

roman: qūbyla

вест

roman: vest

захо́д

roman: zaxód

за́ход

roman: záxod

вуэррьял

roman: vuerrʹjal

अपरा

roman: aparā

ᱯᱟᱪᱮ

roman: pace

ᱯᱟᱹᱪᱷᱤᱢ

roman: păchim

западъ

roman: zapadŭ

заходъ

roman: zaxodŭ

кӱн-қонужу

roman: kün-qonuju

мағриб

roman: maġrib

மேற்கு

roman: mēṟku

ทิศตะวันตก

roman: tít dtà-wan dtòk

పడమర

roman: paḍamara

көнбатыш

roman: könbatış

ནུབ

roman: nub

барыын чүк

roman: barıın çük

за́хід

roman: záxid

кидер

roman: kider

ទិសខាងលិច

roman: tɨhkhaanglɨc

ខាងលិច

roman: khaanglɨc

បស្ចិម

roman: bɑɑbɑhcəm

បច្ចិមទិស

roman: bɑɑccəmtɨh

លិច

roman: lɨc


xerb

glosses: alê roj lê ava dibe, aliyê roj lê diçe xwarê

forms:
ẍerb
غهرب
bakur
başûr

etymology_text: Ji erebî غرب (ẍerb) ji غرب (ẍerebe, “roj ava bûn; dûr ketin”), hevreha aramî ערבא ('rebe, “avabûna rojê”), akadî erabu (“avabûna rojê”). Ji eynî rehî: ereb.

서

roman: seo

запад

roman: zapad

δύση

roman: dýsi

δυτικός

roman: dytikós

ipa: /xɛɾb/, /ɣɛɾb/

hyphenation: xerb


rojawa

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina ڕۆژاوا (rojawa).

forms:
bakur<sc:Latn>
başûr<sc:Latn>

etymology_text: Ji roj (roj) + awa (awa).


xurava

forms:
bakur
başûr

etymology_text: Ji xur + ava.


xurawa

pos: unknown

pos_title: Mane

etymology_text: Ji xur (xur) + awa (awa).


cuda

glosses: cihê, ne mîna hev, ne wek hevdu, ne şibî êkdu

text:
Her yekî tesbîhekî xas û cuda
Daîma tesbîh dixwendin bo Xuda

glosses: cihê, ne bi hev re, ne li gel hev, ne li gelêk, ne pêkve

forms:
cudatir (comparative)
herî cuda (superlative)
cudatirîn (superlative)
cida

etymology_text:
proto-îranî *yew- ("cuda")
:avestayî: yuta- ("cuda")
:partî: yud ("cuda")
:pehlewî: cudî ("cuda")
:farisî: cuda ("cuda")
:belûçî: cita ("cuda")
:kurmancî: cuda, cida ("cuda")
:soranî: ciya ("cuda")
:zazakî: ciya ("cuda")
Bo hin nimûneyên din jî, ku tê de "y" dibe "c", binere: cejn, cihû.
Çavkanî: Cheung p.216
 Ji eynî rehî: cihê

башка

roman: baška

экинчизи

roman: ekinčizi

বেলেগ

roman: beleg

башҡа

roman: bašqa

бүтән

roman: bütän

икенсе

roman: ikense

і́ншы

roman: ínšy

адро́зны

roman: adrózny

अलग

roman: alag

друг

roman: drug

разли́чен

roman: razlíčen

ᏄᏓᎴᎢ

roman: nudalei

唔同

roman: m⁴ tung⁴

唔一樣

roman: m⁴ jat¹ joeng⁶

無共樣

roman: mò-khiung-yong

無共款

roman: mò-khiung-khuán

不一樣

roman: bùyīyàng

無仝款

roman: bô-kāng-khoán, bô-kâng-khoán

無仝

roman: bô-kāng, bô-kâng

مُخْتَلِف

roman: muḵtalif

غير

roman: ḡēr

مختلف

roman: maḵtalef

مغاير

roman: mḡāyir

տարբեր

roman: tarber

ուրիշ

roman: uriš

სხვა

roman: sxva

სხვანაირი

roman: sxvanairi

განსხვავებული

roman: gansxvavebuli

სხვაგვარი

roman: sxvagvari

שונה

roman: shoné

שונה

roman: shoná

다른

roman: dareun

ອື່ນ

roman: ʼư̄n

различен

roman: različen

поинаков

roman: poinakov

വ്യത്യസ്ത

roman: vyatyasta

ᠠᡩᠠᠯᡳ ᠠᡴᡡ

roman: adali akū

ᡝᠮᡠ ᠠᡴᡡ

roman: emu akū

друго́й

roman: drugój

не тако́й как

roman: ne takój kak

отли́чный

roman: otlíčnyj

от

sense: ne eynî

ино́й

roman: inój

อื่น

roman: ʉ̀ʉn

ต่าง

roman: dtàang

і́нший

roman: ínšyj

відмі́нний

roman: vidmínnyj

פֿאַרשיידן

roman: farsheydn

פֿאַרשידן

roman: farshidn

διαφορετικός

roman: diaforetikós

διάφορος

roman: diáphoros

ἀλλοῖος

roman: alloîos

ро́зны

roman: rózny

ထူး

roman: htu:

不同

roman: bùtóng

آٰخَر

roman: ʾāāḵar

ຕ່າງ

roman: tāng

ра́зный

roman: ráznyj

разли́чный

roman: razlíčnyj

рі́зний

roman: ríznyj

ខុស

roman: kʰoh

ប្លែក

roman: plaek

সুকীয়া

roman: xukia

айырым

roman: ayïrïm

асо́бны

roman: asóbny

отде́лен

roman: otdélen

分開的

roman: fēnkāi de

янракэн

roman: janrakėn

مُنْفَصِل

roman: munfaṣil

مَفْصول

roman: mafṣūl

مُفَرَّق

roman: mufarrag

առանձին

roman: aṙanjin

անջատ

roman: anǰat

개개의

roman: gaegae-ui

بېل

roman: bel

جلا

roman: jëlâ

ਅਲਹਿਦਾ

roman: alahidā

отде́льный

roman: otdélʹnyj

обосо́бленный

roman: obosóblennyj


cihê

glosses: Ne mîna hev, ne wek hevdu, ne şibî êkdu.

glosses: Ne bi hev re, ne li gel hev, ne li gelêk, ne pêkve.

forms:
cihêtir (comparative)
herî cihê (superlative)
cihêtirîn (superlative)

etymology_text: Ji forma kevntircuda, hevrehasoranî جیا (cya), zazakî ciya, farisî جدا (cuda) (>kurdî cuda), farisiya navîn ywdtʾk' (cudag, “cihê”), avestayî 𐬫𐬏𐬙𐬀 (yûte), ji pêş-îranîkî*yutáh (yuteh), ji pêş-hindûîranîkî*yutás, gengaz e ku ji pêş-hindûewropî*yew- (“bestin, girê dan”)lê ew binîqaş e.

مختلف

roman: muxtelif

다른

roman: dareun

ipa: /d͡ʒɪˈheː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-cihê.wav

hyphenation: ci·hê


cihê

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya cih.

forms: cihên (masculine definite construct plural)


ayrı

glosses: cuda, cihê, ciya, ferq, cida, têvel, ne mîna hev


gû

forms:
گوو
mîz

etymology_text: Hevreha soranî گوو (gû), kurdiya başûrîgü, zazakî gî, mazenderanî گی (gî), farisî گه (goh), tacikî гуҳ (guh) pehlewî guh, avestayî gūtha, sanskrîtî गूथ (gūtha), rûsî говно́ (govnó), гомно́ (gomnó), bulgarî говно́ (govnó), sirbî го́вно (góvno), xirwatî góvno, polonî gówno, çekî û slovakî hovno, ukraynî гівно́ (hivnó) û гімно́ (himnó)... ji proto-hindûewropî *gʷuʰ- yan *gʷowʰ-. Belkî ji eynî rehî: gov, ga anku eslen maneya peyvê "gûyê garranê" bû.

গু

roman: gu

হগা

roman: hoga

পাইখেনা

roman: paikhena

শৌচ

roman: xous

মল

roman: mol

гаўно́

roman: haŭnó

лайно́

roman: lajnó

হাগু

roman: hagu

говно́

roman: govnó

ဘင်

roman: bhang

ချေး

roman: hkye:

大便

roman: dàbiàn

糞便

roman: fènbiàn

屎

roman: shǐ

糞

roman: fèn

خَرَاء

roman: ḵarāʾ

خِرَاء

roman: ḵirāʾ

خرا

roman: ḵara

شخاخ

roman: šuḵāḵ

كَكَّة

roman: kakka

زَقّ

roman: zagg

քաք

roman: kʻakʻ

گه

roman: goh

ککه

roman: kake

ان

roman: an

હંગણ

roman: haṅgaṇ

განავალი

roman: ganavali

მძღნერი

roman: mʒɣneri

კაკა

roman: ḳaḳa

კუკი

roman: ḳuḳi

სკორე

roman: sḳore

აა

roman: aa

სკინტლი

roman: sḳinṭli

ცურცლი

roman: curcli

კურკლი

roman: ḳurḳli

ტურტლი

roman: ṭurṭli

ნეხვი

roman: nexvi

ფუნე

roman: pune

ფუნა

roman: puna

मल

roman: mal

टट्टी

roman: ṭaṭṭī

गू

roman: gū

गूह

roman: gūh

गुह

roman: guh

पाखाना

roman: pākhānā

विष्ठा

roman: viṣṭhā

חָרָא

roman: khará

똥

roman: ttong

대변

roman: daebyeon

ຂີ້

roman: khī

ອາຈົມ

roman: ʼā chom

гомно

roman: gomno

лајно

roman: lajno

кака

roman: kaka

измет

roman: izmet

ѓубре

roman: ǵubre

лепешка

roman: lepeška

баас

roman: baas

ਟੱਟੀ

roman: Ṭaṭī

боқ

roman: boq

гомно́

roman: gomnó

дерьмо́

roman: derʹmó

кал

roman: kal

ꠀꠉꠣ

roman: aga

ขี้

roman: kîi

ทุ่ง

roman: tûng

บังคนหนัก

roman: bang kon nàk

бук

roman: buq

སྐྱག་པ

roman: skyag pa

кыед

roman: kyjed

پا خانه

roman: pā xāneh

ٹٹی

roman: ṭuṭṭi

پاخانه

roman: pāxāna

гімно́

roman: himnó

דרעק

roman: drek

קאַק

roman: kak

σκατό

roman: skató

σκατά

roman: skatá

κόπρανα

roman: kóprana

σκῶρ

roman: skôr

κόπρος

roman: kópros

ipa: /ɡuː/


xew

glosses:
rewşa mirov yan heywanek din tê de nivistî anku raketî anku razayî ye,
bêhişiya ku mirov êvaran dikeviyê û bi şev tê de ye û spêdeyan jê şiyar dibe

text:
Ma j`hesreta şîrînleban
xew tête çehvan qet şeban
firyad-i der ber kewkeban
pirsê bike j’ bîdarê çerx.

ref: Melayê Cizîrî, ~ 1620

text: Wê demê, qencîya min diket xew, xerabiya min, a ku ji ber arûzeyan hişyar dima.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 70, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
xwew
خهو
хәԝ

etymology_text:
Hevreha din ya kurmancî xewn, soranî خهو (xew) û خهون (xewn), kurdiya başûrîxew, lekî xaw, goranî/hewramî xaw, zazakî hewn, mazenderanî خو (xû), gîlekî خفت (xuft), farisî خواب (xᵛab), belûçî واب (wab), pehlewî 𐭧𐭥𐭠𐭡 (xwab), avestayî 𐬓𐬀𐬞𐬀𐬥 (xᵛapan: xew) û 𐬓𐬀𐬠𐬛𐬀- (xᵛabda-: nivistin) û 𐬓𐬀𐬟𐬥𐬀 (xᵛafna: xewn)... sanskrîtî स्वप (svapa) û स्वाप (svāpa), punjabî ਸੌਣ (sauṇ), hindî स्वप्न (svapn) û षुप्ति (ṣupti)... latviyayî sapnis, lîtwanî sãpnas... rûsî/ukraynî/makedonî сон (son), bulgarî сън (sǎn), serbokroatî са̏н / sȁn, çekî/polonî/slovakî sen... îrlandiya kevn súan... latînî somnus, romanî somn, îtalî sonno, fransî somme, sommeil, portugalî sono, spanî sueño... inglîziya kevn swebban, inglîziya niha sweb, asweve, danmarkî/norwecî sove, sovne, søvn, swêdî sova, sömn... hîtîtî 𒋗𒌒𒈦𒉿𒀭𒍝 (su-up-pár-wa-an-za /supparwanz(a)/)... yûnaniya kevn ὕπνος (húpnos)... hemû ji proto-hindûewropî *swep-.
Bo guherîna dengên *sw- yên proto-hindûewropî bi xw- di zimanên îranî de bidin ber herwiha: xwandin, xwê, xwişk...
Peyva yûnanî ὕπνος (húpnos) ketiye gelek zimanan û kurdî jî: hîpnoz, hîpnotîk...
Peyva îranî bi forma xwe ya farisî ketiye hinek zimanên Hindistan û Pakistanê jî, bo nimûne: hindî ख़्वाब (xvāb), ûrdûyî خواب (xvab, xab);Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* Mackenzie, D. N. (1971), A Concise Pahlavi Dictionary, London, New York, Toronto: Oxford University Press.
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em

уйку

roman: uyku

йоҡо

roman: yoqo

睡眠

roman: shuìmián

ыйха

roman: yjha

نوم

roman: nûm

نَوْم

roman: newm

քուն

roman: kʻun

𐭧𐭥𐭠𐭡

roman: xwāb

خواب

roman: xab, xvab

ძილი

roman: ʒili

שינה

roman: sheiná

잠

roman: jam

수면

roman: sumyeon

юху

roman: yuxu

нойр

roman: nojr

ұйқы

roman: ūiqy

сон

roman: son

निद्रा

roman: nidrā

स्वप

roman: svapa

स्वाप

roman: svāpa

ܫܢܬܐ

roman: şintā

йокы

roman: yoqı

ដំណើរដេកលក់

roman: dɑmnaə deɛk lʊək

уу

roman: uu

утуйуу

roman: utuyuu

ύπνος

roman: ýpnos

ipa: /xɛw/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-xew.wav

hyphenation: xew


lolî

forms:
haê
hayê
lolê
kahê


hakê

forms:
haê
hayê
lolê
lolî


nivistin

glosses: raketin, ramedîn, razan, xewîn, xewtin, veketin, ketin xewê, di xew çûn, di xew bûn, di xew man

text: Bişkiftî belgê dar eHeram bûye nivistinNivistin l'min heram in

glosses: nivîn, xew kirin, hênijîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
نڤستن
nivîn
(l)
nivîstin

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *ped- (meşîn, bi piyanlivîn ji proto-hindûewropî *ped = pê), proto-îranî *ni- (jêr, xwarê) + *ped- (ketin, asê bûn), hevreha avestayî ni-pes/z- (raketin, razan, xwe pal dan, xwe dirêj kirin ji pes/z- (ketin), sanskrîtî ni-ped, parsî ni-b'y- (raketin, razan, xwe pal dan, xwe dirêj kirin), pehlewî nibist- (avêtin erdê), xotanî nuved- (pal dan, dirêj kirin erdê), sogdî nips- (dirêj kirin erdê), soranî نووستن (nûstin) / nûstin (nivistin), kurmancî nivîn, nivandin, nivîsîn, pê... Herwiha hevreha sanskrîtî ped- (ketin, çûn, livîn), latînî pessum: (jêr, xwarê, ber bi jêr ve), lîtwanî pedinti (hêdî meşîn), îngilîzî fetch_(Çavkanî: Cheung)

𑜃𑜨𑜃𑜫

roman: non

ܕܡܟ

roman: dəmeḵ

ܢܡ

roman: nām

শো

roman: xü

кьижизе

roman: kḷižize

йоҡлау

roman: yoqlaw

йоҡтау

roman: yoqtaw

спаць

roman: spacʹ

শোয়া

roman: śoẏa

ঘুমানো

roman: ghumano

спя

roman: spja

အိပ်

roman: ip

тхъанг

roman: tχʾang

ᎦᏟᎭ

roman: gatliha

睏覺

roman: fan³ gaau³

睏覺

roman: kun³ 'gau⁴

睡目

roman: soi-muk

睡覺

roman: shuìjiào

眠

roman: mián

睏

roman: káung

睏

roman: khùn

йыԓӄэтык

roman: jyḷqėtyk

ҫывӑр

roman: śyvăr

نَامَ

roman: nāma

رَقَدَ

roman: raqada

رقد

roman: ragad

انخمد

roman: anḵamad

نعس

roman: nʕas

رقد

roman: rqad

քնել

roman: kʻnel

ննջել

roman: nnǰel

նիրհել

roman: nirhel

а-

roman: a-

خوابیدن

roman: xâbidan

خفتن

roman: xoftan

𐍃𐌻𐌴𐍀𐌰𐌽

roman: slēpan

ઊંઘવું

roman: ū̃ghavũ

ძილი

roman: ʒili

सोना

roman: sonā

יָשֵׁן

roman: yashén

ᓯᓂᑦᑐᖅ

roman: sinittuq

укта

roman: ukta

නිදියනවා

roman: nidiyanawā

බුදියනවා

roman: budiyanawā

නින්ද

roman: ninda

자다

roman: jada

잠자다

roman: jamjada

주무시다

roman: jumusida

юхламакъ

roman: yuxlamaq

ນອນ

roman: nǭn

ᦓᦸᧃ

roman: noan

спие

roman: spie

ഉറങ്ങുക

roman: uṟaṅṅuka

ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ

roman: amgambi

झोपणे

roman: jhopṇe

निजणे

roman: nijṇe

унтах

roman: untah

सुत्नु

roman: sutnu

ନିଦ୍ରାଯିବା

roman: nidrajiba

хуыссын

roman: x°yssyn

اویومق

roman: uyumak

ئۇخلىماق

roman: uxlimaq

اوده کېدل

roman: udǝ́ kedǝ́l

ਸੌਣਾ

roman: sauṇā

ұйықтау

roman: ūiyqtau

ⲉⲛⲕⲟⲧ

roman: enkot

спать

roman: spatʹ

поспа́ть

roman: pospátʹ

вуэдтӭ

roman: vuedtʹe

स्वपिति

roman: svapiti

सस्ति

roman: sasti

निद्राति

roman: nidrāti

द्रायति

roman: drāyati

प्रस्वपिति

roman: prasvapiti

ꠢꠥꠔꠣ

roman: huta

съпати

roman: sŭpati

ၼွၼ်း

roman: nóan

གཟིམས

roman: zim

узурға

roman: uzurğa

хобидан

roman: xobidan

தூங்கு

roman: tūṅku

உறங்கு

roman: uṟaṅku

นอน

roman: nɔɔn

หลับ

roman: hlàp

నిద్రించు

roman: nidriñcu

కునుకుట

roman: kunukuṭa

йокларга

roman: yoqlarga

𐰆𐰑𐰃

roman: udï-

ཉལ་བ

roman: nyal ba

གཟིམས

roman: gzims

གཟིམ

roman: gzim

གཟིམ་པ

roman: gzim pa


nivistin

glosses: razan, raketin, xewkirin, xewtin, xeftin, xew:

ܫܢܬܐ

roman: šennəṯā

ܢܘܡܬܐ

roman: nawməṯā

שֵׁינְתָא

roman: šênəṯā

שִׁנְתָא

roman: šinṯā

টোপনি

roman: tüponi

сон

roman: son

واب

roman: wáb

ঘুম

roman: ghum

сън

roman: sǎn

наб

roman: nab

睡眠

roman: seoi⁶ min⁴

睡眠

roman: soi-mìn

睡目

roman: soi-muk

睡覺

roman: shuìjiào

睡眠

roman: shuìmián

睏

roman: khùn

睏眠

roman: khùn-bîn

睡眠

roman: sūi-bîn

نَوْم

roman: nawm

سِنَة

roman: sina

نوم

roman: nōm

نومة

roman: nōma

نعاس

roman: nʕās

رقاد

roman: rqād

քուն

roman: kʻun

ами

roman: ami

𐭧𐭥𐭠𐭡

roman: xwāb

خواب

roman: xvâb, xâb

𐍃𐌻𐌴𐍀𐍃

roman: slēps

ძილი

roman: ʒili

नींद

roman: nīnd

निद्रा

roman: nidrā

שינה

roman: sheiná

уйку

roman: uyku

잠

roman: jam

ໄສຍາດ

roman: sai nyāt

ഉറക്കം

roman: uṟakkaṃ

ᠠᠮᡠ

roman: amu

नीद

roman: nīd

झोप

roman: jhop

خو

roman: xu

нойр

roman: nojr

ұйқы

roman: ūiqy

нагерь

roman: nagʹerʹ

вуадтмушш

roman: vuadtmušš

स्वप

roman: svapa

स्वाप

roman: svāpa

ꠘꠤꠖ

roman: nid

сънъ

roman: sŭnŭ

உறக்கம்

roman: uṟakkam

தூக்கம்

roman: tūkkam

నిద్ర

roman: nidra

𐰆

roman: u

གཉིད

roman: gnyid

уйгу

roman: uygu

непӏ

roman: neṗ

ដំណើរដេកលក់

roman: dɑmnaə deɛk lʊək

уу

roman: uu

שלאָף

roman: shlof

ύπνος

roman: ýpnos

ὕπνος

roman: húpnos

ipa: /nɪvɪsˈtɪn/

hyphenation: ni·vis·tin


raketin

text: Çima ew nikanîbû îşev raketa gelo?

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: Şêx pê zeîf û jar dibîÇend rojekan ma raketêÇend rojekan ev terz buhar

forms:
radikevim (present)
radikevî (present)
radikeve (present)
radikevin (present)
rakeve (imperative singular)
rakevin (imperative plural)
raketim (past)
raketî (past)
raket (past)
ra –kev– (root present)
ra –ket– (root past)
ez radikevim (indicative present positive)
ez ranakevim (indicative present negative)
ez raketim (indicative past positive)
ez raneketim (indicative past negative)
tu radikevî (indicative present positive)
tu ranakevî (indicative present negative)
tu raketî (indicative past positive)
tu raneketî (indicative past negative)
ew radikeve (indicative present positive)
ew ranakeve (indicative present negative)
ew raket (indicative past positive)
ew raneket (indicative past negative)
em radikevin (indicative present positive)
em ranakevin (indicative present negative)
em raketin (indicative past positive)
em raneketin (indicative past negative)
hûn radikevin (indicative present positive)
hûn ranakevin (indicative present negative)
hûn raketin (indicative past positive)
hûn raneketin (indicative past negative)
ew radikevin (indicative present positive)
ew ranakevin (indicative present negative)
ew raketin (indicative past positive)
ew raneketin (indicative past negative)
ez radiketim (imperfect positive)
ez ranediketim (imperfect negative)
ez raketibûm (positive)
ez raneketibûm (negative)
tu radiketî (imperfect positive)
tu ranediketî (imperfect negative)
tu raketibûyî (positive)
tu raneketibûyî (negative)
ew radiket (imperfect positive)
ew ranediket (imperfect negative)
ew raketibû (positive)
ew raneketibû (negative)
em radiketin (imperfect positive)
em ranediketin (imperfect negative)
em raketibûn (positive)
em raneketibûn (negative)
hûn radiketin (imperfect positive)
hûn ranediketin (imperfect negative)
hûn raketibûn (positive)
hûn raneketibûn (negative)
ew radiketin (imperfect positive)
ew ranediketin (imperfect negative)
ew raketibûn (positive)
ew raneketibûn (negative)
ez ê rakevim (future positive)
ez ê ranekevim (future negative)
ez ê raketibim (future perfect positive)
ez ê raneketibim (future perfect negative)
tu yê rakevî (future positive)
tu yê ranekevî (future negative)
tu yê raketibî (future perfect positive)
tu yê raneketibî (future perfect negative)
ew ê rakeve (future positive)
ew ê ranekeve (future negative)
ew ê raketibe (future perfect positive)
ew ê raneketibe (future perfect negative)
em ê rakevin (future positive)
em ê ranekevin (future negative)
em ê raketibin (future perfect positive)
em ê raneketibin (future perfect negative)
hûn ê rakevin (future positive)
hûn ê ranekevin (future negative)
hûn ê raketibin (future perfect positive)
hûn ê raneketibin (future perfect negative)
ew ê rakevin (future positive)
ew ê ranekevin (future negative)
ew ê raketibin (future perfect positive)
ew ê raneketibin (future perfect negative)
ez raketime (perfect positive)
ez raneketime (perfect negative)
ez raketibûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez raneketibûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu raketiyî (perfect positive)
tu raneketiyî (perfect negative)
tu raketibûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu raneketibûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew raketiye (perfect positive)
ew raneketiye (perfect negative)
ew raketibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew raneketibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em raketine (perfect positive)
em raneketine (perfect negative)
em raketibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em raneketibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn raketine (perfect positive)
hûn raneketine (perfect negative)
hûn raketibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn raneketibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew raketine (perfect positive)
ew raneketine (perfect negative)
ew raketibûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew raneketibûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez rakevim (present subjunctive positive)
(bila) ez ranekevim (present subjunctive negative)
(bila) ez raketibim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez raneketibim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu rakevî (present subjunctive positive)
(bila) tu ranekevî (present subjunctive negative)
(bila) tu raketibî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu raneketibî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew rakeve (present subjunctive positive)
(bila) ew ranekeve (present subjunctive negative)
(bila) ew raketibe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew raneketibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em rakevin (present subjunctive positive)
(bila) em ranekevin (present subjunctive negative)
(bila) em raketibin (preterite subjunctive positive)
(bila) em raneketibin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn rakevin (present subjunctive positive)
(bila) hûn ranekevin (present subjunctive negative)
(bila) hûn raketibin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn raneketibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew rakevin (present subjunctive positive)
(bila) ew ranekevin (present subjunctive negative)
(bila) ew raketibin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew raneketibin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez raketama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez raneketama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez raketibûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez raneketibûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu raketayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu raneketayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu raketibûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu raneketibûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew raketa (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew raneketa (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew raketibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew raneketibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em raketana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em raneketana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em raketibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em raneketibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn raketana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn raneketana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn raketibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn raneketibûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew raketana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew raneketana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew raketibûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew raneketibûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê raketama (present conditional positive)
ez ê raneketama (present conditional negative)
ez ê raketibûma (preterite conditional positive)
ez ê raneketibûma (preterite conditional negative)
tu yê raketayî (present conditional positive)
tu yê raneketayî (present conditional negative)
tu yê raketibûyayî (preterite conditional positive)
tu yê raneketibûyayî (preterite conditional negative)
ew ê raketa (present conditional positive)
ew ê raneketa (present conditional negative)
ew ê raketibûya (preterite conditional positive)
ew ê raneketibûya (preterite conditional negative)
em ê raketana (present conditional positive)
em ê raneketana (present conditional negative)
em ê raketibûna (preterite conditional positive)
em ê raneketibûna (preterite conditional negative)
hûn ê raketana (present conditional positive)
hûn ê raneketana (present conditional negative)
hûn ê raketibûna (preterite conditional positive)
hûn ê raneketibûna (preterite conditional negative)
ew ê raketana (present conditional positive)
ew ê raneketana (present conditional negative)
ew ê raketibûna (preterite conditional positive)
ew ê raneketibûna (preterite conditional negative)
(tu) rakeve (imperative present positive)
(tu) ranekeve (imperative present negative)
(hûn) rakevin (imperative present positive)
(hûn) ranekevin (imperative present negative)
ڕاکهتن

etymology_text: Ji ra- + ketin.

𑜃𑜨𑜃𑜫

roman: non

ܕܡܟ

roman: dəmeḵ

ܢܡ

roman: nām

শো

roman: xü

кьижизе

roman: kḷižize

йоҡлау

roman: yoqlaw

йоҡтау

roman: yoqtaw

спаць

roman: spacʹ

শোয়া

roman: śoẏa

ঘুমানো

roman: ghumano

спя

roman: spja

အိပ်

roman: ip

тхъанг

roman: tχʾang

ᎦᏟᎭ

roman: gatliha

睏覺

roman: fan³ gaau³

睏覺

roman: kun³ 'gau⁴

睡目

roman: soi-muk

睡覺

roman: shuìjiào

眠

roman: mián

睏

roman: káung

睏

roman: khùn

йыԓӄэтык

roman: jyḷqėtyk

ҫывӑр

roman: śyvăr

نَامَ

roman: nāma

رَقَدَ

roman: raqada

رقد

roman: ragad

انخمد

roman: anḵamad

نعس

roman: nʕas

رقد

roman: rqad

քնել

roman: kʻnel

ննջել

roman: nnǰel

նիրհել

roman: nirhel

а-

roman: a-

خوابیدن

roman: xâbidan

خفتن

roman: xoftan

𐍃𐌻𐌴𐍀𐌰𐌽

roman: slēpan

ઊંઘવું

roman: ū̃ghavũ

ძილი

roman: ʒili

सोना

roman: sonā

יָשֵׁן

roman: yashén

ᓯᓂᑦᑐᖅ

roman: sinittuq

укта

roman: ukta

නිදියනවා

roman: nidiyanawā

බුදියනවා

roman: budiyanawā

නින්ද

roman: ninda

자다

roman: jada

잠자다

roman: jamjada

주무시다

roman: jumusida

юхламакъ

roman: yuxlamaq

ນອນ

roman: nǭn

ᦓᦸᧃ

roman: noan

спие

roman: spie

ഉറങ്ങുക

roman: uṟaṅṅuka

ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ

roman: amgambi

झोपणे

roman: jhopṇe

निजणे

roman: nijṇe

унтах

roman: untah

सुत्नु

roman: sutnu

ନିଦ୍ରାଯିବା

roman: nidrajiba

хуыссын

roman: x°yssyn

اویومق

roman: uyumak

ئۇخلىماق

roman: uxlimaq

اوده کېدل

roman: udǝ́ kedǝ́l

ਸੌਣਾ

roman: sauṇā

ұйықтау

roman: ūiyqtau

ⲉⲛⲕⲟⲧ

roman: enkot

спать

roman: spatʹ

поспа́ть

roman: pospátʹ

вуэдтӭ

roman: vuedtʹe

स्वपिति

roman: svapiti

सस्ति

roman: sasti

निद्राति

roman: nidrāti

द्रायति

roman: drāyati

प्रस्वपिति

roman: prasvapiti

ꠢꠥꠔꠣ

roman: huta

съпати

roman: sŭpati

ၼွၼ်း

roman: nóan

གཟིམས

roman: zim

узурға

roman: uzurğa

хобидан

roman: xobidan

தூங்கு

roman: tūṅku

உறங்கு

roman: uṟaṅku

นอน

roman: nɔɔn

หลับ

roman: hlàp

నిద్రించు

roman: nidriñcu

కునుకుట

roman: kunukuṭa

йокларга

roman: yoqlarga

𐰆𐰑𐰃

roman: udï-

ཉལ་བ

roman: nyal ba

གཟིམས

roman: gzims

གཟིམ

roman: gzim

གཟིམ་པ

roman: gzim pa

ipa: /rɑːkʰɛˈtɪn/


raketin

glosses: razan, nivistin, xewkirin, xewtin, xeftin, xew:

ܫܢܬܐ

roman: šennəṯā

ܢܘܡܬܐ

roman: nawməṯā

שֵׁינְתָא

roman: šênəṯā

שִׁנְתָא

roman: šinṯā

টোপনি

roman: tüponi

сон

roman: son

واب

roman: wáb

ঘুম

roman: ghum

сън

roman: sǎn

наб

roman: nab

睡眠

roman: seoi⁶ min⁴

睡眠

roman: soi-mìn

睡目

roman: soi-muk

睡覺

roman: shuìjiào

睡眠

roman: shuìmián

睏

roman: khùn

睏眠

roman: khùn-bîn

睡眠

roman: sūi-bîn

نَوْم

roman: nawm

سِنَة

roman: sina

نوم

roman: nōm

نومة

roman: nōma

نعاس

roman: nʕās

رقاد

roman: rqād

քուն

roman: kʻun

ами

roman: ami

𐭧𐭥𐭠𐭡

roman: xwāb

خواب

roman: xvâb, xâb

𐍃𐌻𐌴𐍀𐍃

roman: slēps

ძილი

roman: ʒili

नींद

roman: nīnd

निद्रा

roman: nidrā

שינה

roman: sheiná

уйку

roman: uyku

잠

roman: jam

ໄສຍາດ

roman: sai nyāt

ഉറക്കം

roman: uṟakkaṃ

ᠠᠮᡠ

roman: amu

नीद

roman: nīd

झोप

roman: jhop

خو

roman: xu

нойр

roman: nojr

ұйқы

roman: ūiqy

нагерь

roman: nagʹerʹ

вуадтмушш

roman: vuadtmušš

स्वप

roman: svapa

स्वाप

roman: svāpa

ꠘꠤꠖ

roman: nid

сънъ

roman: sŭnŭ

உறக்கம்

roman: uṟakkam

தூக்கம்

roman: tūkkam

నిద్ర

roman: nidra

𐰆

roman: u

གཉིད

roman: gnyid

уйгу

roman: uygu

непӏ

roman: neṗ

ដំណើរដេកលក់

roman: dɑmnaə deɛk lʊək

уу

roman: uu

שלאָף

roman: shlof

ύπνος

roman: ýpnos

ὕπνος

roman: húpnos

ipa: /rɑːkʰɛˈtɪn/