guhartin

glosses:
ferqî anku cudahî xistin tiştekî,
tiştek wek wê bi xwe nehêlan,
tiştek wek berê nehêlan

text: Di sersalê de hin gotinên her tên gotin hene wek 'serê malê binê malê xwedê kurekî bide vê malê.' Me jî ew guhart û got sere salê bine malê xwedê aştiyê bide vê malê.

ref: Sersala Kurdî li Diyarbekirê hat pîrozkirin https://web.archive.org/https://www.kurdistan24.net/ku/magazin/bd661661-f68d-4f4f-8faa-96e4ed7113b2 arşîv, Kurdistan24, 2020

text: Di tîrêjên tavê de hemû rengên keskesorê xuya ne: sor, porteqalî, zer, kesk, şîn û mor... Û rêza rengan hertim weke xwe ye û nayê guhartin.

ref: Komxebat, Ansîklopediya Zarokan, APEC, 2004, ISBN 91-89675-32-0

text: Piştî demekurtekê ew şaşî û matmayîna wan xwe guharte se xweşî û şadiyê.

ref: Zeynelabîdin Zinar, Kadîna Mişkan, Pencînar Weşanxanya Çanda Kurdî

text: Di vî şerrî da ewçend Turk hatine kuştin ku, çemê Kuskêt rengê xwe guhart, tev bû sorxwîn. Nemaze di vî şerrê panzde rojan da, şerrkerên Kurdan hinde bi camêrî dest biribûn xwe ku, serleşkerê Turk li ber vê mêraniyê mat mabû.

ref: Osman Sebrî, Şerên Sasonê

text: Ez paşê jî bi elfabêya xwe mijûl dibûm. Lê hetanî qo tirq elfabeya xwe belav qirin ya me weqe xwè dima û têde me tişteqi bingehî ne diguhart. Min her tiştên xwe pê dinivîsandin û nasên xwe re dida zanîn. Weqè tirq elfabêya xwe belav qirin me dît qo di dengên hin herfan de elfabêyên me ne mîna hevin.

ref: Hawar, Pêşgotinek, Celadet Bedîrxan, Nûdem, cîld 1, hj. 13, 1932-1933, r. 791

glosses: transferbûna wasiteyek din(tren, otobus, hwd)

forms:
diguhêrim (present)
diguhêrî (present)
diguhêre (present)
diguhêrin (present)
biguhêre (imperative singular)
biguhêrin (imperative plural)
guhart (past)
guhart (past)
guhart (past)
guhart (past)
–guhêr– (root present)
–guhart– (root past)
ez diguhêrim (indicative present positive)
ez naguhêrim (indicative present negative)
min guhart (indicative past positive)
min neguhart (indicative past negative)
tu diguhêrî (indicative present positive)
tu naguhêrî (indicative present negative)
te guhart (indicative past positive)
te neguhart (indicative past negative)
ew diguhêre (indicative present positive)
ew naguhêre (indicative present negative)
wê/wî guhart (indicative past positive)
wê/wî neguhart (indicative past negative)
em diguhêrin (indicative present positive)
em naguhêrin (indicative present negative)
me guhart (indicative past positive)
me neguhart (indicative past negative)
hûn diguhêrin (indicative present positive)
hûn naguhêrin (indicative present negative)
we guhart (indicative past positive)
we neguhart (indicative past negative)
ew diguhêrin (indicative present positive)
ew naguhêrin (indicative present negative)
wan guhart (indicative past positive)
wan neguhart (indicative past negative)
min diguhart (imperfect positive)
min nediguhart (imperfect negative)
min guhartibû (positive)
min neguhartibû (negative)
te diguhart (imperfect positive)
te nediguhart (imperfect negative)
te guhartibû (positive)
te neguhartibû (negative)
wê/wî diguhart (imperfect positive)
wê/wî nediguhart (imperfect negative)
wê/wî guhartibû (positive)
wê/wî neguhartibû (negative)
me diguhart (imperfect positive)
me nediguhart (imperfect negative)
me guhartibû (positive)
me neguhartibû (negative)
we diguhart (imperfect positive)
we nediguhart (imperfect negative)
we guhartibû (positive)
we neguhartibû (negative)
wan diguhart (imperfect positive)
wan nediguhart (imperfect negative)
wan guhartibû (positive)
wan neguhartibû (negative)
ez ê biguhêrim (future positive)
ez ê neguhêrim (future negative)
minê guhartibe (future perfect positive)
minê neguhartibe (future perfect negative)
tu yê biguhêrî (future positive)
tu yê neguhêrî (future negative)
teyê guhartibe (future perfect positive)
teyê neguhartibe (future perfect negative)
ew ê biguhêre (future positive)
ew ê neguhêre (future negative)
wê/wîyê guhartibe (future perfect positive)
wê/wîyê neguhartibe (future perfect negative)
em ê biguhêrin (future positive)
em ê neguhêrin (future negative)
meyê guhartibe (future perfect positive)
meyê neguhartibe (future perfect negative)
hûn ê biguhêrin (future positive)
hûn ê neguhêrin (future negative)
weyê guhartibe (future perfect positive)
weyê neguhartibe (future perfect negative)
ew ê biguhêrin (future positive)
ew ê neguhêrin (future negative)
wanê guhartibe (future perfect positive)
wanê neguhartibe (future perfect negative)
min guhartiye (perfect positive)
min neguhartiye (perfect negative)
min guhartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neguhartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te guhartiye (perfect positive)
te neguhartiye (perfect negative)
te guhartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neguhartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî guhartiye (perfect positive)
wê/wî neguhartiye (perfect negative)
wê/wî guhartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neguhartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me guhartiye (perfect positive)
me neguhartiye (perfect negative)
me guhartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neguhartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we guhartiye (perfect positive)
we neguhartiye (perfect negative)
we guhartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neguhartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan guhartiye (perfect positive)
wan neguhartiye (perfect negative)
wan guhartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neguhartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biguhêrim (present subjunctive positive)
(bila) ez neguhêrim (present subjunctive negative)
(bila) min guhartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neguhartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biguhêrî (present subjunctive positive)
(bila) tu neguhêrî (present subjunctive negative)
(bila) te guhartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neguhartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biguhêre (present subjunctive positive)
(bila) ew neguhêre (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî guhartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neguhartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biguhêrin (present subjunctive positive)
(bila) em neguhêrin (present subjunctive negative)
(bila) me guhartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neguhartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biguhêrin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neguhêrin (present subjunctive negative)
(bila) we guhartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neguhartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biguhêrin (present subjunctive positive)
(bila) ew neguhêrin (present subjunctive negative)
(bila) wan guhartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neguhartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biguharta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neguharta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min guhartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neguhartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biguharta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neguharta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te guhartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neguhartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biguharta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neguharta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî guhartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neguhartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biguharta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neguharta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me guhartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neguhartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biguharta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neguharta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we guhartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neguhartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biguharta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neguharta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan guhartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neguhartibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biguharta (present conditional positive)
minê neguharta (present conditional negative)
minê guhartibûya (preterite conditional positive)
minê neguhartibûya (preterite conditional negative)
teyê biguharta (present conditional positive)
teyê neguharta (present conditional negative)
teyê guhartibûya (preterite conditional positive)
teyê neguhartibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biguharta (present conditional positive)
wê/wîyê neguharta (present conditional negative)
wê/wîyê guhartibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neguhartibûya (preterite conditional negative)
meyê biguharta (present conditional positive)
meyê neguharta (present conditional negative)
meyê guhartibûya (preterite conditional positive)
meyê neguhartibûya (preterite conditional negative)
weyê biguharta (present conditional positive)
weyê neguharta (present conditional negative)
weyê guhartibûya (preterite conditional positive)
weyê neguhartibûya (preterite conditional negative)
wanê biguharta (present conditional positive)
wanê neguharta (present conditional negative)
wanê guhartibûya (preterite conditional positive)
wanê neguhartibûya (preterite conditional negative)
(tu) biguhêre (imperative present positive)
(tu) neguhêre (imperative present negative)
(hûn) biguhêrin (imperative present positive)
(hûn) neguhêrin (imperative present negative)
گوهارتن
guhertin
guhêrtin
guhurtin
gortin
gorandin

সলনি কৰ

roman: xoloni kor

সলোৱা

roman: xolüa

বদলোৱা

roman: bodolüa

змяня́ць

roman: zmjanjácʹ

змяні́ць

roman: zmjanícʹ

изменям

roman: izmenjam

променям

roman: promenjam

改变

roman: gǎibiàn

改变

roman: zhuǎnbiàn

غَيَّرَ

roman: ḡayyara

غير

roman: ḡiyyar

بدل

roman: baddal

غير

roman: ḡayyar

دگرگون کردن

roman: degargun kardan

იცვლება

roman: icvleba

გარდაიქნება

roman: gardaikneba

שינה

roman: shiná

вежны

roman: vežny

바꾸다

roman: bakkuda

ᦏᦲᦏᦸ

roman: ṫhiiṫhoa

өөрчлөх

roman: öörčlöh

اړول

roman: aṛawəl

بدلول

roman: badlawəl

изменя́ть

roman: izmenjátʹ

меня́ть

roman: menjátʹ

измени́ть

roman: izmenítʹ

แปลง

roman: bplɛɛng

మార్చు

roman: mārcu

воштыны

roman: voštyny

змі́нювати

roman: zmínjuvaty

міня́ти

roman: minjáty

зміни́ти

roman: zminýty

משנה זײַן

roman: meshane zayn

ἀλλάσσω

roman: allássō

μεταβάλλω

roman: metabállō

αλλάζω

roman: allázo

μεταβάλλω

roman: metavállo

ipa: /ɡʊhɑːɾˈtɪn/

hyphenation: gu·har·tin


guhartin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Peydakirina ferqiyekê anku cudahiyekê li tiştek; nehêlana yek yan hin yan ti taybetmendiyên tiştekî.

text: Bi guhartina navê xwe ew dixwaze xwe eşkere neke ka kî ye.

text: Li ser rewşa herêmên Efrîn, Girêsipî û Serêkaniyê yên ji aliyê Tirkiyê ve hatine dagîrkirin, Fesla Yûsif got: Konsolxaneya Brîtanya nîşan da ku ew li dijî guhartina demografî û koçberbûna xelkê ji ser cih û warên xwe ye heger li kîjan devera cîhanê be.

ref: Fesla Yûsif: Brîtanya li dijî guhartina demografiyê ye https://web.archive.org/https://www.basnews.com/kr/babat/582445 arşîv, basnews.com, 2020

text: Berdevka Wezareta Derve ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) Jen Psakî got, di helwesta DYAyê ya derheqê li Sûriyê pêkanîna herêmek ji bo balafiran qedexe de tu guhartin nîne.

ref: Psakî: Di helwesta me de tu guhartin nîne https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/world/281020142 arşîv, rudaw.net, 2014

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɡʊhɑːɾˈtɪn/


guharrtin

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guhartin.

ipa: /ɡʊhɑːrˈtɪn/

hyphenation: gu·harr·tin


guherandin

glosses: guhartin, bedil kirin, degiş kirin, ewez kirin, cuda kirin, wek berê nehiştin:

forms:
diguherînim (present)
diguherînî (present)
diguherîne (present)
diguherînin (present)
biguherîne (imperative singular)
biguherînin (imperative plural)
guherand (past)
guherand (past)
guherand (past)
guherand (past)
–guherîn– (root present)
–guherand– (root past)
ez diguherînim (indicative present positive)
ez naguherînim (indicative present negative)
min guherand (indicative past positive)
min neguherand (indicative past negative)
tu diguherînî (indicative present positive)
tu naguherînî (indicative present negative)
te guherand (indicative past positive)
te neguherand (indicative past negative)
ew diguherîne (indicative present positive)
ew naguherîne (indicative present negative)
wê/wî guherand (indicative past positive)
wê/wî neguherand (indicative past negative)
em diguherînin (indicative present positive)
em naguherînin (indicative present negative)
me guherand (indicative past positive)
me neguherand (indicative past negative)
hûn diguherînin (indicative present positive)
hûn naguherînin (indicative present negative)
we guherand (indicative past positive)
we neguherand (indicative past negative)
ew diguherînin (indicative present positive)
ew naguherînin (indicative present negative)
wan guherand (indicative past positive)
wan neguherand (indicative past negative)
min diguherand (imperfect positive)
min nediguherand (imperfect negative)
min guherandibû (positive)
min neguherandibû (negative)
te diguherand (imperfect positive)
te nediguherand (imperfect negative)
te guherandibû (positive)
te neguherandibû (negative)
wê/wî diguherand (imperfect positive)
wê/wî nediguherand (imperfect negative)
wê/wî guherandibû (positive)
wê/wî neguherandibû (negative)
me diguherand (imperfect positive)
me nediguherand (imperfect negative)
me guherandibû (positive)
me neguherandibû (negative)
we diguherand (imperfect positive)
we nediguherand (imperfect negative)
we guherandibû (positive)
we neguherandibû (negative)
wan diguherand (imperfect positive)
wan nediguherand (imperfect negative)
wan guherandibû (positive)
wan neguherandibû (negative)
ez ê biguherînim (future positive)
ez ê neguherînim (future negative)
minê guherandibe (future perfect positive)
minê neguherandibe (future perfect negative)
tu yê biguherînî (future positive)
tu yê neguherînî (future negative)
teyê guherandibe (future perfect positive)
teyê neguherandibe (future perfect negative)
ew ê biguherîne (future positive)
ew ê neguherîne (future negative)
wê/wîyê guherandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neguherandibe (future perfect negative)
em ê biguherînin (future positive)
em ê neguherînin (future negative)
meyê guherandibe (future perfect positive)
meyê neguherandibe (future perfect negative)
hûn ê biguherînin (future positive)
hûn ê neguherînin (future negative)
weyê guherandibe (future perfect positive)
weyê neguherandibe (future perfect negative)
ew ê biguherînin (future positive)
ew ê neguherînin (future negative)
wanê guherandibe (future perfect positive)
wanê neguherandibe (future perfect negative)
min guherandiye (perfect positive)
min neguherandiye (perfect negative)
min guherandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neguherandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te guherandiye (perfect positive)
te neguherandiye (perfect negative)
te guherandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neguherandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî guherandiye (perfect positive)
wê/wî neguherandiye (perfect negative)
wê/wî guherandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neguherandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me guherandiye (perfect positive)
me neguherandiye (perfect negative)
me guherandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neguherandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we guherandiye (perfect positive)
we neguherandiye (perfect negative)
we guherandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neguherandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan guherandiye (perfect positive)
wan neguherandiye (perfect negative)
wan guherandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neguherandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biguherînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neguherînim (present subjunctive negative)
(bila) min guherandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neguherandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biguherînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neguherînî (present subjunctive negative)
(bila) te guherandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neguherandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biguherîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neguherîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî guherandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neguherandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biguherînin (present subjunctive positive)
(bila) em neguherînin (present subjunctive negative)
(bila) me guherandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neguherandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biguherînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neguherînin (present subjunctive negative)
(bila) we guherandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neguherandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biguherînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neguherînin (present subjunctive negative)
(bila) wan guherandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neguherandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biguheranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neguheranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min guherandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neguherandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biguheranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neguheranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te guherandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neguherandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biguheranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neguheranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî guherandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neguherandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biguheranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neguheranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me guherandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neguherandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biguheranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neguheranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we guherandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neguherandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biguheranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neguheranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan guherandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neguherandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biguheranda (present conditional positive)
minê neguheranda (present conditional negative)
minê guherandibûya (preterite conditional positive)
minê neguherandibûya (preterite conditional negative)
teyê biguheranda (present conditional positive)
teyê neguheranda (present conditional negative)
teyê guherandibûya (preterite conditional positive)
teyê neguherandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biguheranda (present conditional positive)
wê/wîyê neguheranda (present conditional negative)
wê/wîyê guherandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neguherandibûya (preterite conditional negative)
meyê biguheranda (present conditional positive)
meyê neguheranda (present conditional negative)
meyê guherandibûya (preterite conditional positive)
meyê neguherandibûya (preterite conditional negative)
weyê biguheranda (present conditional positive)
weyê neguheranda (present conditional negative)
weyê guherandibûya (preterite conditional positive)
weyê neguherandibûya (preterite conditional negative)
wanê biguheranda (present conditional positive)
wanê neguheranda (present conditional negative)
wanê guherandibûya (preterite conditional positive)
wanê neguherandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biguherîne (imperative present positive)
(tu) neguherîne (imperative present negative)
(hûn) biguherînin (imperative present positive)
(hûn) neguherînin (imperative present negative)
guhartin
guherrandin
guhorandin
guhorrandin

etymology_text: Binêre guherîn.

সলা

roman: xola

সলনি কৰ

roman: xoloni kor

বদলা

roman: bodola

змяня́ць

roman: zmjanjácʹ

змяні́ць

roman: zmjanícʹ

изме́ням

roman: izménjam

изменя́

roman: izmenjá

проме́ням

roman: proménjam

променя́

roman: promenjá

харца

roman: χarca

ᎦᏁᏟᏴᎠ

roman: ganetliyva

改變

roman: gǎibiàn

轉變

roman: zhuǎnbiàn

غَيَّرَ

roman: ḡayyara

غير

roman: ḡayyar

غير

roman: ḡiyyar

بدل

roman: baddal

دگرگون کردن

roman: degargun kardan

تغییر دادن

roman: tağyir dâdan

იცვლება

roman: icvleba

გარდაიქნება

roman: gardaikneba

שינה / שִׁנָּה

roman: shiná

вежны

roman: vežny

바꾸다

roman: bakkuda

변경하다

roman: byeon-gyeonghada

ᦏᦲᦏᦸ

roman: ṫhiiṫhoa

променува

roman: promenuva

промени

roman: promeni

മാറ്റുക

roman: māṟṟuka

өөрчлөх

roman: öörčlöh

тағйир додан

roman: taġyir dodan

மாற்று

roman: māṟṟu

སྒྱུར

roman: sgyur

བཟོ་བཅོས་བྱེད

roman: bzo bcos byed

ענדערן

roman: endern

ipa: /ɡʊhɛrɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-guhêrandin.wav

hyphenation: gu·he·ran·din


guherandin

glosses: guhartin, bedilkirin, degişkirin, ewezkirin, cudahîkirina li tiştekî, nehiştina tiştekî wek berê:

সলনি

roman: xoloni

পৰিৱৰ্তন

roman: poriworton

বদলি

roman: bodoli

үҙгәреш

roman: üðgäreš

зме́на

roman: zmjéna

পরিবর্তন

roman: pôribôrtôn

промя́на

roman: promjána

измене́ние

roman: izmenénie

變化

roman: biànhuà

تَغْيِير

roman: taḡyīr

تَبْدِيل

roman: tabdīl

تغییر

roman: tağyir

ફેરફાર

roman: pherphār

પરિવર્તન

roman: parivartan

ცვლა

roman: cvla

ცვლილება

roman: cvlileba

შეცვლა

roman: šecvla

बदलना

roman: badalnā

बदलाव

roman: badlāv

שִׁנּוּי

roman: shinui

הִשְׁתַּנּוּת

roman: hishtanut

ಚಿಲ್ಲರೆಮಾಡು

roman: cillaremāḍu

변화

roman: byeonhwa

മാറ്റം

roman: māṟṟaṃ

बदल

roman: badal

өөрчлөлт

roman: öörčlölt

измене́ние

roman: izmenénije

переме́на

roman: pereména

тағйир

roman: taġyir

மாற்றம்

roman: māṟṟam

మార్పు

roman: mārpu

змі́на

roman: zmína

ការផ្លាស់ប្ដូរ

roman: kaaphlahpdou

ענדערונג

roman: enderung

αλλαγή

roman: allagí

ἀλλαγή

roman: allagḗ

μεταβολή

roman: metabolḗ

ipa: /ɡʊhɛrɑːnˈdɪn/


gorrandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gorandin.

ipa: /ɡoːɾɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: gor·ran·din


gorrandin

ipa: /ɡoːɾɾɑːnˈdɪn/


gorandin

glosses: gor kirin, binax kirin, defin kirin, kirin di gorê de

forms: gorrandin


gorandin

glosses: gorkirin, binaxkirin, definkirin, kirina di gorê de


gurandin

glosses: Pîst ango çerm ji ser leşê heywanekê/î vekirin yan rakirin.

text: Fîlhal Şatir Şûman beran bi derve bir û ser jê kir û gura û hertiştek li ber destê xatûnê hazirî kirî.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 137

forms:
گوراندن
gurîn
gurûn
gron
guwirandin

одирам

roman: odiram

ᎦᏁᎦᎵᎭ

roman: ganegaliha

سلخ

roman: salaḵ

سْخ

roman: slaḵ

քերթել

roman: kʻertʻel

پوست کندن

roman: pust kandan

یوزمك

roman: yüzmek

обдира́ть

roman: obdirátʹ

ободра́ть

roman: obodrátʹ

обдира́ти

roman: obdyráty

обідра́ти

roman: obidráty

здира́ти шкіру

roman: zdyráty škiru

здерти шкіру

roman: zderty škiru

γδέρνω

roman: gdérno

δέρω

roman: dérō

ipa: /ɡʊɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: gu·ran·din


gurandin

glosses: jêvekirina postê anku çermê heywanan ji leşê wan

ipa: /ɡʊɾɑːnˈdɪn/


vekirin

text: Derî vekirin.

text: Bil ji wê silsile û zulfê mu'enber meke behsVeke lêvê we ji nêvê biwerîn qend û nebatJi lebê le'leşeker bêj û ji şekker meke behs

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text: Çavên xwe vekin!

text: Ev botl wisan şidandî ye ku hindî têmê nikarim vekim.

glosses: benê pê hatî girêdan jê sist kirin yan nehêlan pê ve

text: Girêdayî bû lê min vekir.

text: Divê em rê vekin!

text: Supermarketek nû li taxa tê avakirin; dê payizê bêt vekirin.

text: Bela xwe ji min veke.

forms:
vedikim (present)
vedikî (present)
vedike (present)
vedikin (present)
veke (imperative singular)
vekin (imperative plural)
vekir (past)
vekir (past)
vekir (past)
vekir (past)
ve –k– (root present)
ve –kir– (root past)
ez vedikim (indicative present positive)
ez venakim (indicative present negative)
min vekir (indicative past positive)
min venekir (indicative past negative)
tu vedikî (indicative present positive)
tu venakî (indicative present negative)
te vekir (indicative past positive)
te venekir (indicative past negative)
ew vedike (indicative present positive)
ew venake (indicative present negative)
wê/wî vekir (indicative past positive)
wê/wî venekir (indicative past negative)
em vedikin (indicative present positive)
em venakin (indicative present negative)
me vekir (indicative past positive)
me venekir (indicative past negative)
hûn vedikin (indicative present positive)
hûn venakin (indicative present negative)
we vekir (indicative past positive)
we venekir (indicative past negative)
ew vedikin (indicative present positive)
ew venakin (indicative present negative)
wan vekir (indicative past positive)
wan venekir (indicative past negative)
min vedikir (imperfect positive)
min venedikir (imperfect negative)
min vekiribû (positive)
min venekiribû (negative)
te vedikir (imperfect positive)
te venedikir (imperfect negative)
te vekiribû (positive)
te venekiribû (negative)
wê/wî vedikir (imperfect positive)
wê/wî venedikir (imperfect negative)
wê/wî vekiribû (positive)
wê/wî venekiribû (negative)
me vedikir (imperfect positive)
me venedikir (imperfect negative)
me vekiribû (positive)
me venekiribû (negative)
we vedikir (imperfect positive)
we venedikir (imperfect negative)
we vekiribû (positive)
we venekiribû (negative)
wan vedikir (imperfect positive)
wan venedikir (imperfect negative)
wan vekiribû (positive)
wan venekiribû (negative)
ez ê vekim (future positive)
ez ê venekim (future negative)
minê vekiribe (future perfect positive)
minê venekiribe (future perfect negative)
tu yê vekî (future positive)
tu yê venekî (future negative)
teyê vekiribe (future perfect positive)
teyê venekiribe (future perfect negative)
ew ê veke (future positive)
ew ê veneke (future negative)
wê/wîyê vekiribe (future perfect positive)
wê/wîyê venekiribe (future perfect negative)
em ê vekin (future positive)
em ê venekin (future negative)
meyê vekiribe (future perfect positive)
meyê venekiribe (future perfect negative)
hûn ê vekin (future positive)
hûn ê venekin (future negative)
weyê vekiribe (future perfect positive)
weyê venekiribe (future perfect negative)
ew ê vekin (future positive)
ew ê venekin (future negative)
wanê vekiribe (future perfect positive)
wanê venekiribe (future perfect negative)
min vekiriye (perfect positive)
min venekiriye (perfect negative)
min vekiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min venekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te vekiriye (perfect positive)
te venekiriye (perfect negative)
te vekiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te venekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî vekiriye (perfect positive)
wê/wî venekiriye (perfect negative)
wê/wî vekiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî venekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me vekiriye (perfect positive)
me venekiriye (perfect negative)
me vekiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me venekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we vekiriye (perfect positive)
we venekiriye (perfect negative)
we vekiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we venekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan vekiriye (perfect positive)
wan venekiriye (perfect negative)
wan vekiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan venekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez vekim (present subjunctive positive)
(bila) ez venekim (present subjunctive negative)
(bila) min vekiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min venekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu vekî (present subjunctive positive)
(bila) tu venekî (present subjunctive negative)
(bila) te vekiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te venekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew veke (present subjunctive positive)
(bila) ew veneke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî vekiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî venekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em vekin (present subjunctive positive)
(bila) em venekin (present subjunctive negative)
(bila) me vekiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me venekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn vekin (present subjunctive positive)
(bila) hûn venekin (present subjunctive negative)
(bila) we vekiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we venekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew vekin (present subjunctive positive)
(bila) ew venekin (present subjunctive negative)
(bila) wan vekiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan venekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min vekira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min venekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min vekiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min venekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te vekira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te venekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te vekiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te venekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî vekira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî venekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî vekiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî venekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me vekira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me venekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me vekiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me venekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we vekira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we venekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we vekiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we venekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan vekira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan venekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan vekiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan venekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê vekira (present conditional positive)
minê venekira (present conditional negative)
minê vekiribûya (preterite conditional positive)
minê venekiribûya (preterite conditional negative)
teyê vekira (present conditional positive)
teyê venekira (present conditional negative)
teyê vekiribûya (preterite conditional positive)
teyê venekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê vekira (present conditional positive)
wê/wîyê venekira (present conditional negative)
wê/wîyê vekiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê venekiribûya (preterite conditional negative)
meyê vekira (present conditional positive)
meyê venekira (present conditional negative)
meyê vekiribûya (preterite conditional positive)
meyê venekiribûya (preterite conditional negative)
weyê vekira (present conditional positive)
weyê venekira (present conditional negative)
weyê vekiribûya (preterite conditional positive)
weyê venekiribûya (preterite conditional negative)
wanê vekira (present conditional positive)
wanê venekira (present conditional negative)
wanê vekiribûya (preterite conditional positive)
wanê venekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) veke (imperative present positive)
(tu) veneke (imperative present negative)
(hûn) vekin (imperative present positive)
(hûn) venekin (imperative present negative)
ڤهکرن
wekirin
rakirin
sist kirin
xilf
dan

etymology_text: Ji ve- + kirin. Ji *ebajkird-, wek ku ji hevreh û hevwateya farisî باز کردن (baz kerden) jî diyar dibe. Anku ve- di vir de bi maneya cardin e. Bo zêdetir agahî binêre ve-.

খুল

roman: khul

рагьизе

roman: rahize

асыу

roman: asïw

адкрыва́ць

roman: adkryvácʹ

адкры́ць

roman: adkrýcʹ

адчыня́ць

roman: adčynjácʹ

адчыні́ць

roman: adčynícʹ

খোলা

roman: khola

отва́рям

roman: otvárjam

отво́ря

roman: otvórja

ဖွင့်

roman: hpwang.

ᎠᏍᏚᎢᎠ

roman: asduia

開

roman: kāi

打開

roman: dǎkāi

فَتَحَ

roman: fataḥa

فتح

roman: fataḥ

حل

roman: ḥall

فتح

roman: ftaḥ

բացել

roman: bacʻel

բանալ

roman: banal

گشودن

roman: gošudan

باز کردن

roman: bâz kardan

გაღება

roman: gaɣeba

खोलना

roman: kholnā

פָּתַח

roman: patákh

ач-

roman: aç-

ачуу

roman: açuu

අරිනවා

roman: arinawā

열다

roman: yeolda

펴다

roman: pyeoda

ачмакъ

roman: açmaq

ເປີດ

roman: pœ̄t

отвори

roman: otvori

ᠮᡳᠯᠠᡵᠠᠪᡠᠮᠪᡳ

roman: milarabumbi

нээх

roman: neeh

задлах

roman: zadlah

онгойлгох

roman: ongojlgoh

खोल्नु

roman: kholnu

ашу

roman: aşu

открыва́ть

roman: otkryvátʹ

откры́ть

roman: otkrýtʹ

отворя́ть

roman: otvorjátʹ

отвори́ть

roman: otvorítʹ

उद्घाटयति

roman: udghāṭayati

ꠈꠥꠟꠣ

roman: kúla

ၽုၺ်ႇ

roman: phùy

ပိုတ်ႇ

roman: pùet

кушодан

roman: kušodan

боз кардан

roman: boz kardan

во кардан

roman: vo kardan

திற

roman: tiṟa

เปิด

roman: bpə̀ət

తెరుచు

roman: terucu

𐰲

roman: ač-

𐎔𐎚𐎈

roman: ptḥ

باز کرنا

roman: bāz karnā

واز کرنا

roman: vāz karnā

وا کرنا

roman: vā karnā

відкрива́ти

roman: vidkryváty

відкри́ти

roman: vidkrýty

відчиня́ти

roman: vidčynjáty

відчини́ти

roman: vidčynýty

បើក

roman: baək

ас

roman: as

עפֿענען

roman: efenen

ανοίγω

roman: anoígo

ἀνοίγω

roman: anoígō

ἀνοίγνυμι

roman: anoígnumi

οἴγω

roman: oígō

ipa: /vɛkɪˈɾɪn/


vekirin

text: Li hemû bajarên kurdan, bi destê şaredariyan vekirina pirtûkxaneyên gelek berfireh pêdiviyeke mezin û acîl e û di wan pirtûkxaneyan de divê hemû çavkaniyên bi kurdî jî berdest bin.


payiz

glosses:
demsala navbera havînê û zivistanê,
(li Kurdistanê meha 9, ya 10 û ya 11 ji salnameya zayînî)

forms:
پایز
پهیز
pahîz
payîz
peyîz

etymology_text:
proto-îranî:
:avestayî: *paitideaze- ("payiz")
:farisiya kevn: *patideaze ("payiz")
:pehlewî: pādēz ("payiz")
:farisî: pāyīz ("payiz")
:osetî: fäzzäg ("payiz")
:hewramî: pāiz ("payiz") ...
:(zazakî: pāyīz) ^(alfabeya arî)
Çavkanî: Horn p.64 | Pokorny: -

дзны

roman: ʒnə

ҭагалан

roman: tāgālān

хкаарачан

roman: xḳāārāč̍ān

бжыхьэ

roman: bžəḥă

መፀው

roman: mäṣ́äw

በልግ

roman: bälg

ܬܸܫܪ̈ܝܹܐ

roman: tishriye

শৰৎকাল

roman: xorotkal

শৰৎ

roman: xorot

хасалихълъи

roman: χasaliq̄łi

көҙ

roman: köð

во́сень

roman: vósjenʹ

уво́сень

roman: uvósjenʹ

ўво́сень

roman: ŭvósjenʹ

শরৎ

roman: śôrôt

হেমন্ত

roman: hemônt

е́сен

roman: ésen

намар

roman: namar

гуьйре

roman: güjre

ᎤᎶᎪᎰᏍᏗ

roman: ulogohosdi

秋天

roman: cau¹ tin¹

秋季

roman: cau¹ gwai³

чютян

roman: či͡uti͡an

秋季

roman: chhiû-kui

秋天

roman: qiūtiān

秋季

roman: qiūjì

秋天

roman: chhiu-thiⁿ

кӗркунне

roman: kĕrkunne

гӏебшни

roman: ʿebšni

күһүн

roman: kühün

خَرِيف

roman: ḵarīf

خريف

roman: ḵrīf

աշուն

roman: ašun

𐌀𐌕𐌖𐌍𐌄

roman: atune

болани

roman: ʙolaņi

болони

roman: boloņi

پاییز

roman: pâyiz

خزان

roman: xazân

પાનખર

roman: pānkhar

შემოდგომა

roman: šemodgoma

शरद्

roman: śarad

पतझड़

roman: patjhaṛ

ख़िज़ाँ

roman: xizā̃

पाईज़

roman: pāīz

סתיו / סְתָו

roman: s'táv

гийре

roman: gīre

бжьыхьэ

roman: bẑəḥă

намр

roman: namr

ಶರತ್ಕಾಲ

roman: śaratkāla

ہَرُد

roman: arud

күз

roman: küz

සරත් ඍතුව

roman: sarat r̥tuwa

가을

roman: ga-eul

추계(秋季)

roman: chugye

гюз

roman: güz

ссут

roman: s̄ut

ລະດູໃບໄມ້ຫລົ່ນ

roman: la dū bai mai lon

ລຶດູໃບໄມ້ຫລົ່ນ

roman: lư dū bai mai lon

зул

roman: zul

גׄירי

roman: čeri

есен

roman: esen

ശരത്കാലം

roman: śaratkālaṃ

ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ

roman: bolori

таквс

roman: takvs

шӹжӹ

roman: šÿžÿ

დამორჩილი

roman: damorčili

сёксе

roman: sjokse

ᠨᠠᠮᠤᠷ

roman: namur

тилф

roman: tilf

фӕззӕг

roman: fæzzæg

منى

roman: mᶕnay

خمسور

roman: xamsor

خزان

roman: xazān

پاڼ رېژ

roman: paṇrež

پاڼي رژون

roman: paṇirəžun

پت جھڑ

roman: pat jhaṛ

ਖਿਜਾਂ

roman: khijā̃

о́сень

roman: ósenʹ

о́синь

roman: ósynʹ

чеххч

roman: čʹexxč

शरद

roman: śarada

ѥсень

roman: jesenĭ

осень

roman: osenĭ

მუჟღვერ

roman: mužɣver

кӱскӱ

roman: küskü

чвул

roman: č°ul

тирамоҳ

roman: tiramoh

поиз

roman: poyiz

இலையுதிர்காலம்

roman: ilaiyutirkālam


payîz

text: Weke bayên payîzên hersalîn îro jî ba tê, bi qasî çend rojên din, dibistan ê vebin (...)

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994

ipa: /pɑːˈjiːz/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-payîz.wav

hyphenation: pa·yîz


peyîz

text: Danîn çi xeyal e ey dilefkarKanî li me aş e ya ne zîz eBaxê wî bihar e ya peyîz e

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
پهییز
pahîz
payîz

etymology_text:
proto-îranî:
:avestayî: *paitideaze- ("peyîz")
:farisiya kevn: *patideaze ("peyîz")
:pehlewî: pādēz ("peyîz")
:farisî: pāyīz ("peyîz")
:osetî: fäzzäg ("peyîz")
:hewramî: pāiz ("peyîz") ...
:(zazakî: pāyīz) ^(alfabeya arî)
Çavkanî: Horn p.64 | Pokorny: -

աշուն

roman: ašun

осень

roman: osenʹ

φθινόπωρο

roman: fthinóporo


zor

pos: adj

pos_title: Rengdêr

text: Mela li 'umrê bêfeyde borîKêşa bi zor an qehr û nedamet

forms:
zortir (comparative)
herî zor (superlative)
zortirîn (superlative)
زۆر

etymology_text: Maneya resenhêz / qewet / xurtî bû, hevrehazever ya kurdî, zaveri ya (hêz, qudret) ya avestayî, zor (hêz, qudret) ya pehlewî û زور (zor) ya farisî û शूर (sûra: xurt, bihêz, qehreman) ya sanskrîtî ye û ji proto-îranî ye. "Zor" ya tirkî, զօր (zōr) ya ermeniya kevn û զոռ (zoṙ) ya ermeniya devokî ji zimanên îranî hatine deynkirin.

شاق

roman: šāq

ipa: /zˤoːːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-zor.wav

hyphenation: zor


zor

text: Onun için hiç bir zorum, sıkıntım yok.

text: Zor bir çalışma.

text: Oraya gitmek zorunda.

text: Halkı zor zapt ettik.

text: Biraz zor yaparsın.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-zor.wav


vekirî

glosses: Amade bo wergirtina tiştekî yan pêşwazîkirina li tiştekî.

glosses: Merd, kesa/ê bi dilxweşî ji malê xwe dide xelkê.

glosses: (dengnasî yan rêziman) Kîteyên li dawiya wan tîpek dengdar heye.

forms: ڤهكری

etymology_text: Ji vekirin.

аарты

roman: āārṭə

𐔰𐕀𐔰𐔺

roman: axay

খোলা

roman: khüla

рагьун буго

roman: rahun bugo

асыҡ

roman: asïq

адкры́ты

roman: adkrýty

খোলা

roman: khola

отво́рен

roman: otvóren

откри́т

roman: otkrít

разтво́рен

roman: raztvóren

開着

roman: kāizhe

مَفْتُوحٌ

roman: maftūḥun

مفتوح

roman: maftūḥ

محلول

roman: maḥlūl

բաց

roman: bacʻ

باز

roman: bâz

ღია

roman: ɣia

खुला

roman: khulā

פָּתוּחַ

roman: patúakh

연

roman: yeon

ачыкъ

roman: açıq

ачылгъан

roman: açılğan

отворен

roman: otvoren

തുറന്ന

roman: tuṟanna

нээлттэй

roman: neelttej

खुल्ला

roman: khullā

гом

roman: gom

آچیق

roman: açık

مفتوح

roman: meftuh

آپلمش

roman: açılmış

ашу

roman: aşu

откры́тый

roman: otkrýtyj

ꠈꠥꠟꠣ

roman: kúla

เปิด

roman: bpə̀ət

อ้า

roman: âa

తెరిచిన

roman: tericina

ажык

roman: ajık

хъай

roman: qaj

باز

roman: bāz

واز

roman: vāz

وا

roman: vā

відкри́тий

roman: vidkrýtyj

відве́ртий

roman: vidvértyj

відчи́нений

roman: vidčýnenyj

ដែលបើក

roman: daelbaək

ដែលចំហរ

roman: dêlchâmhâr

אָפֿן

roman: ofn

ανοιχτός

roman: anoichtós

ἀνοικτός

roman: anoiktós


razang

glosses: odeya razanê, odeya mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin

forms:
avdestxane
cilxane
karxane
rûniştinxane
şûştinxane
xwarinxane
bersifk
dîwar
metbex
mezel
ode

etymology_text: Ji razan + -g.

ipa: /rɑːˈzɑːnɡ/


nivistinxane

glosses: Odeya yan xaniyê, nivistinê, odeya yan xaniyê mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin.

etymology_text: Ji nivistin + -xane.


raketinxane

glosses: odeya raketinê, odeya mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin

etymology_text: Ji raketin + -xane.


razanxane

glosses: odeya yan xaniyê nivistinê, odeya yan xaniyê mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin

etymology_text: Ji razan + -xane.


varan

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Werin varan

text: Di varan de peyda nabin.

text: Em ji varan in.

text: Ez pirr li varan gerrîme.

forms:
vara
waran

etymology_text: van + deran


waran

forms:
vara
varan

etymology_text: wan + deran

notes:
waran: Herrin waran
di waran de: Di waran de peyda nabin.
ji waran: Em ji waran in.
li waran: Ez pirr li waran gerrîme.


cotik

glosses: tiştên cot, du tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

glosses: (him ji bo mirovan û him ji bo ajalan) her dû cêwî

forms:
جۆتك
kitik
cotik
sêtik
çarik
pêncik
şeşik
heftik
heştik
nehik
dehik

etymology_text: Ji cot + -ik.

hyphenation: co·tik


sêtik

glosses: sê ango sisê tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

forms:
سێتك
kitik
cotik
sêtik
çarik
pêncik
şeşik
heftik
heştik
nehik
dehik

etymology_text: Ji sê + -tik.


sisê

pos: num

pos_title: Hejmar

ipa: /sɪˈseː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-sisê.wav

hyphenation: si·sê


çarik

etymology_text: Ji çar (“perde - wek "çarşev" kurtkirina "çadir"”) + -ik. Ji eynî rehî: laçik.


çarik

glosses: çar ango 4 tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

forms:
çarek
çarêk
çargoşe
çarkuj

etymology_text: Ji çar + -ik.


pêncik

glosses: Çar ango 4 tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev.

forms:
pêncek
pêncêk
pênc-yek
pêncgoşe
pênckuj

etymology_text: Ji pênc + -ik.

ipa: /peːnˈd͡ʒɪk/

hyphenation: pên·cik


şeşik

glosses: şeş ango (6) tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

forms:
şeşek
şeşêk
şeş-yek
şeşgoşe
şeşkuj

etymology_text: Ji şeş + -ik.


heftik

glosses: heft (7) tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

forms:
hefte
heftek
heftê
heftêk
heft-yek
heftgoşe
heftkuj

etymology_text: Ji heft + -ik.

hyphenation: hef·tik


heştik

glosses: heşt ango (8) tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

forms:
heştek
heştêk
heşt-yek
heştgoşe
heştkuj

etymology_text: Ji heşt + -ik.

hyphenation: heş·tik


nehik

glosses: neh (9) tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

forms:
nehk
nehek
nehêk
neh-yek
nehgoşe
nehkuj

etymology_text: Ji neh + -ik.

ipa: /nɛˈhɪk/

hyphenation: ne·hik


nehik

glosses: Guhartoyeke nok (“libên hûrik yên hin riwekan”).


dehik

glosses: deh (10) tiştên pêkve ango pevre ango li gel hev

forms:
dehek
dehêk
deh-yek
dehgoşe
dehkuj

etymology_text: Ji deh + -ik.

hyphenation: de·hik


nas

glosses: kesa/ê yan tişta/ê tê zanîn ka kî yan çi ye

text:
Işqê kiribûn wisa mubeddel
Wan êkdû nas nekir ji ewwel
Ewwel dikirin ji hev texerrub

glosses: kesa/ê rewiştê yan tebîetê wê / wî tê zanîn

glosses: tişta/ê aga li ser awayê karkirin ango xebitîna wê heye

forms:
nastir (comparative)
herî nas (superlative)
nastirîn (superlative)
niyas
naz

etymology_text: Herwisa niyas, hevreha zanîn, aşna, hîn, farisî شناختن (“nasîn”)(şinaxten), dema niha شناس (“nas-”)(şinas-), zazakî şinas (“nas”), şinasnayene (“nasîn”), ji pêş-hindû-ewropî*ǵn̥h₃sḱéti ji *ǵn̥eh₃(>zan-) + *-sḱéti (paşgira lêkerî a domdar) > pêş-hindû-îranî *ȷ́naHsćáti > pêş-îranî*jnehşéti ku bûye pehlewanî𐫙𐫢𐫗𐫀𐫘(işnas), farisiya kevnar𐎧𐏁𐎴𐎠𐎿𐎠𐎫𐎹(xşnasatî)("ew dinase"), farisiya navîn𐫙𐫢𐫗𐫀𐫘(işnas). Bi kurmancî divê pêşî bûbe *hinas (ş>h diyardeyekberbelav e), paşê *nihas > niyas û niha jî nas; mîna niyan > nan.

ipa: /nɑːs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nas.wav

hyphenation: nas


nas

glosses: Kesa/ê hevala/ê kesekî yan bi awayek din pirr nêzî wê / wî.


nas kirin

glosses: niyasîn, dane niyasîn, zanîna şêweyê kesekî yan tiştekê

text: Min mebesta wî nas kir, loma min şûşak din xwest.

ref: Bavê Nazê, Hêsir û Baran, Jîna Nû, 1986

forms:
nas dikim (present)
nas dikî (present)
nas dike (present)
nas dikin (present)
nas bike (imperative singular)
nas bikin (imperative plural)
nas kir (past)
nas kir (past)
nas kir (past)
nas kir (past)
nas –k– (root present)
nas –kir– (root past)
ez nas dikim (indicative present positive)
ez nas nakim (indicative present negative)
min nas kir (indicative past positive)
min nas nekir (indicative past negative)
tu nas dikî (indicative present positive)
tu nas nakî (indicative present negative)
te nas kir (indicative past positive)
te nas nekir (indicative past negative)
ew nas dike (indicative present positive)
ew nas nake (indicative present negative)
wê/wî nas kir (indicative past positive)
wê/wî nas nekir (indicative past negative)
em nas dikin (indicative present positive)
em nas nakin (indicative present negative)
me nas kir (indicative past positive)
me nas nekir (indicative past negative)
hûn nas dikin (indicative present positive)
hûn nas nakin (indicative present negative)
we nas kir (indicative past positive)
we nas nekir (indicative past negative)
ew nas dikin (indicative present positive)
ew nas nakin (indicative present negative)
wan nas kir (indicative past positive)
wan nas nekir (indicative past negative)
min nas dikir (imperfect positive)
min nas nedikir (imperfect negative)
min nas kiribû (positive)
min nas nekiribû (negative)
te nas dikir (imperfect positive)
te nas nedikir (imperfect negative)
te nas kiribû (positive)
te nas nekiribû (negative)
wê/wî nas dikir (imperfect positive)
wê/wî nas nedikir (imperfect negative)
wê/wî nas kiribû (positive)
wê/wî nas nekiribû (negative)
me nas dikir (imperfect positive)
me nas nedikir (imperfect negative)
me nas kiribû (positive)
me nas nekiribû (negative)
we nas dikir (imperfect positive)
we nas nedikir (imperfect negative)
we nas kiribû (positive)
we nas nekiribû (negative)
wan nas dikir (imperfect positive)
wan nas nedikir (imperfect negative)
wan nas kiribû (positive)
wan nas nekiribû (negative)
ez ê nas bikim (future positive)
ez ê nas nekim (future negative)
minê nas kiribe (future perfect positive)
minê nas nekiribe (future perfect negative)
tu yê nas bikî (future positive)
tu yê nas nekî (future negative)
teyê nas kiribe (future perfect positive)
teyê nas nekiribe (future perfect negative)
ew ê nas bike (future positive)
ew ê nas neke (future negative)
wê/wîyê nas kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê nas nekiribe (future perfect negative)
em ê nas bikin (future positive)
em ê nas nekin (future negative)
meyê nas kiribe (future perfect positive)
meyê nas nekiribe (future perfect negative)
hûn ê nas bikin (future positive)
hûn ê nas nekin (future negative)
weyê nas kiribe (future perfect positive)
weyê nas nekiribe (future perfect negative)
ew ê nas bikin (future positive)
ew ê nas nekin (future negative)
wanê nas kiribe (future perfect positive)
wanê nas nekiribe (future perfect negative)
min nas kiriye (perfect positive)
min nas nekiriye (perfect negative)
min nas kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nas nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nas kiriye (perfect positive)
te nas nekiriye (perfect negative)
te nas kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nas nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nas kiriye (perfect positive)
wê/wî nas nekiriye (perfect negative)
wê/wî nas kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nas nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nas kiriye (perfect positive)
me nas nekiriye (perfect negative)
me nas kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nas nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nas kiriye (perfect positive)
we nas nekiriye (perfect negative)
we nas kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nas nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nas kiriye (perfect positive)
wan nas nekiriye (perfect negative)
wan nas kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nas nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez nas bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez nas nekim (present subjunctive negative)
(bila) min nas kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nas nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu nas bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu nas nekî (present subjunctive negative)
(bila) te nas kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nas nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew nas bike (present subjunctive positive)
(bila) ew nas neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nas kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nas nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em nas bikin (present subjunctive positive)
(bila) em nas nekin (present subjunctive negative)
(bila) me nas kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nas nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn nas bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nas nekin (present subjunctive negative)
(bila) we nas kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nas nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew nas bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew nas nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan nas kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nas nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min nas bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nas nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nas kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nas nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te nas bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nas nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nas kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nas nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nas bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nas nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nas kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nas nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me nas bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nas nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nas kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nas nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we nas bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nas nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nas kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nas nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan nas bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nas nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nas kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nas nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê nas bikira (present conditional positive)
minê nas nekira (present conditional negative)
minê nas kiribûya (preterite conditional positive)
minê nas nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê nas bikira (present conditional positive)
teyê nas nekira (present conditional negative)
teyê nas kiribûya (preterite conditional positive)
teyê nas nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê nas bikira (present conditional positive)
wê/wîyê nas nekira (present conditional negative)
wê/wîyê nas kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nas nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê nas bikira (present conditional positive)
meyê nas nekira (present conditional negative)
meyê nas kiribûya (preterite conditional positive)
meyê nas nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê nas bikira (present conditional positive)
weyê nas nekira (present conditional negative)
weyê nas kiribûya (preterite conditional positive)
weyê nas nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê nas bikira (present conditional positive)
wanê nas nekira (present conditional negative)
wanê nas kiribûya (preterite conditional positive)
wanê nas nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) nas bike (imperative present positive)
(tu) nas neke (imperative present negative)
(hûn) nas bikin (imperative present positive)
(hûn) nas nekin (imperative present negative)
ناس کرن

etymology_text: Ji nas + kirin.

ipa: /nɑːs kɪˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nas kirin.wav

hyphenation: nas ki·rin


naskirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /nɑːskɪˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-naskirin.wav

hyphenation: nas·ki·rin


bernas

glosses: navdar, nas, naskirî, meşhûr, binavûdeng

forms:
bernastir (comparative)
herî bernas (superlative)
bernastirîn (superlative)
berniyas

etymology_text: Ji ber- + nas.


berniyas

forms:
berniyastir (comparative)
herî berniyas (superlative)
berniyastirîn (superlative)


ger

text:
Ger divêtin hûn ji narê bin necat
Bi 'işq û şewqek hûn bibêjin esselat

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

ipa: /ɡɛɾ/

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ger (hoker).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ger (navdêr).wav

hyphenation: ger


ger

glosses:
Polen, toza nebatan, tovê riwekan, toza kulîlkan
 (ya ku ba digerîne daku li derek din şên bibe).

text: Gerka mêwê persîvê diîne min.

forms:
gerik
gerk
geraf

etymology_text:
hevreha peyva yûnanî gyros e. ko bingha peyvên engliz wek gyre, gyrectomy, gyrencephalic, gyrodyne, gyroid, gyromagnetic, gyromancy, gyroscope, gyrosphere, gyrostat, gyrostatic gyrotropic, gyrus, polygyria e.
: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

꽃가루

roman: kkotgaru

γύρη

roman: gýri

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ger (hoker).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ger (navdêr).wav


ger

glosses: seredan, ziyaret, hatin yan çûn derekê (bi taybetî dîtina kesekê/î)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ger

glosses: gola biçûk, deryaya biçûk, deryaçe, behrik

text: Bê dest û pê bê çeng û perrEw pêl û mewc û fetl û gerPeyda dibin j'te “kerr” û “ferr”

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
ger
-gar
-ger
gêr
gir
gur


heke

forms:
eger
ger
hege
heger
heker

etymology_text: Hevreha eger, ger, farisî اگر (eger), گر (ger), hexamenişî he-kerem (“carekê”), ji zimanên îranî. Ji eynî regî: egîna, gerçi, meger...

𑜆𑜦𑜡

roman: pō

𒋳𒈠

roman: šumma

ܐܢ

roman: ʾen

ܐܠܘ

roman: ʾellū

אִין

roman: ʾîn

אִלּוּ

roman: ʾillû

әгәр

roman: ägär

әгәр ҙә

roman: ägär ðä

калі́

roman: kalí

যদি

roman: jôdi

ار

roman: ar

а́ко

roman: áko

က

roman: ka.

ရင်

roman: rang

လျှင်

roman: hlyang

要是

roman: jiu³ si⁶

如果

roman: jyu⁴ guo²

вәё

roman: vəi͡o

зэсы

roman: zesɨ

дан

roman: dan

дансы

roman: dansɨ

зэ

roman: ze

如果

roman: rúguǒ

要是

roman: yàoshì

如

roman: rú

的话

roman: ...de huà

當

roman: dāng

儷是

roman: nâ-sê

假使

roman: ká-sú

檢采

roman: kiám-chhái

若

roman: nā

эвыр

roman: ėvyr

эвыт

roman: ėvyt

эвыръым

roman: ėvyrʺym

эхер

roman: eher

إِنْ

roman: ʾin

لَوْ

roman: law

اذا

roman: eza

إذا

roman: ʔeza

إن

roman: in

إذا

roman: ʔiza, ʔiḏa

إن

roman: ʔin

كون كان

roman: kon kan

إذا

roman: ʔiza

لَوْ كَانْ

roman: law kān

եթե

roman: etʻe

اگر

roman: agar

چنانچه

roman: čenânče, čonânče

𐌾𐌰𐌱𐌰𐌹

roman: jabai

თუ

roman: tu

यदि

roman: yadi

जो

roman: jo

אִם

roman: im

эгер

roman: eger

නම්

roman: nam

නං

roman: naṁ

만약(萬若)

roman: manyak

-면

roman: myeon

ຖ້າ

roman: thā

ຄັນ

roman: khan

ᦅᧃ

roman: kan

ако

roman: ako

എങ്കിൽ

roman: eṅkil

болзол

roman: bolzol

-бал

roman: -bal

-вал

roman: -val

که چېرې

roman: ka čere

که

roman: ka

ਜੇ

roman: jē

е́сли

roman: jésli

е́жели

roman: jéželi

ко́ли

roman: kóli

ပေႃး

roman: póa

என்றால்

roman: eṉṟāl

ถ้า

roman: tâa

หาก

roman: hàak

ᥗᥪᥒᥴᥝᥣ

roman: thúengwaa

అయితే

roman: ayitē

әгәр

roman: äğär

یدی

roman: yadī

якщо́

roman: jakščó

коли́

roman: kolý

បើ

roman: baə

өскө

roman: öskö


eger

glosses:
ger, heke, heger, eke, ku, hek, erke, heger, hekî, heku,
bi şertê ku

text: Min ji dil, ji bo we destûr e, eger diçin biçin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Tûhfetu'l-Xîlan Fî Zimanê Kurdan, Weqfa Mezopotamyayê, 2019, çapa 1em, r. 103, ISBN 978-605-80975-1-3

text:
Bi Qur'anê bi ayatê
Eger pîrê xerabatê
Bebêjit secde bin Latê

forms: ئهگهر

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî ئهگهر (eger), farisî اگر (eger), belûçî اگاں (egan), pehlewî heker, farisiya kevn hekerem. Eğer ya tirkî ji zimanên îranî hatiye wergirtin.

𑜆𑜦𑜡

roman: pō

𒋳𒈠

roman: šumma

ܐܢ

roman: ʾen

ܐܠܘ

roman: ʾellū

אִין

roman: ʾîn

אִלּוּ

roman: ʾillû

әгәр

roman: ägär

әгәр ҙә

roman: ägär ðä

калі́

roman: kalí

যদি

roman: jôdi

ار

roman: ar

а́ко

roman: áko

က

roman: ka.

ရင်

roman: rang

လျှင်

roman: hlyang

要是

roman: jiu³ si⁶

如果

roman: jyu⁴ guo²

вәё

roman: vəi͡o

зэсы

roman: zesɨ

дан

roman: dan

дансы

roman: dansɨ

зэ

roman: ze

如果

roman: rúguǒ

要是

roman: yàoshì

如

roman: rú

的话

roman: ...de huà

當

roman: dāng

儷是

roman: nâ-sê

假使

roman: ká-sú

檢采

roman: kiám-chhái

若

roman: nā

эвыр

roman: ėvyr

эвыт

roman: ėvyt

эвыръым

roman: ėvyrʺym

эхер

roman: eher

إِنْ

roman: ʾin

لَوْ

roman: law

اذا

roman: eza

إذا

roman: ʔeza

إن

roman: in

إذا

roman: ʔiza, ʔiḏa

إن

roman: ʔin

كون كان

roman: kon kan

إذا

roman: ʔiza

لَوْ كَانْ

roman: law kān

եթե

roman: etʻe

اگر

roman: agar

چنانچه

roman: čenânče, čonânče

𐌾𐌰𐌱𐌰𐌹

roman: jabai

თუ

roman: tu

यदि

roman: yadi

जो

roman: jo

אִם

roman: im

эгер

roman: eger

නම්

roman: nam

නං

roman: naṁ

만약(萬若)

roman: manyak

-면

roman: myeon

ຖ້າ

roman: thā

ຄັນ

roman: khan

ᦅᧃ

roman: kan

ако

roman: ako

എങ്കിൽ

roman: eṅkil

болзол

roman: bolzol

-бал

roman: -bal

-вал

roman: -val

که چېرې

roman: ka čere

که

roman: ka


eger

ipa: /ɛˈɡɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-eger.wav

hyphenation: e·ger


heger

ipa: /hɛˈɡɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-heger.wav

hyphenation: he·ger


sedem

glosses: tişta ji ber wê tiştek bûye yan qewimiye

text: Sedema hatina te çi ye? (Tu ji ber çi hatî? Tu çima hatî?)

forms:
سەدەم
semed
çima
loma

etymology_text: Hevreha a yan bi rêya farisî صدمه (sedemê, “ziyan, êşandin”) ji erebî صدمة (ṣedme, “şok, tesîr”). Ji heman rehî belkî bi metatezê: semed ya bi maneya merem, mebest, mexsed.

сәбәп

roman: säbäp

прычы́на

roman: pryčýna

причи́на

roman: pričína

по́вод

roman: póvod

原因

roman: yuányīn

سَبَب

roman: sabab

سبب

roman: sábab

պատճառ

roman: patčaṙ

𐌂𐌀𐌅𐌔𐌀

roman: cavsa

მიზეზი

roman: mizezi

საფუძველი

roman: sapuʒveli

कारण

roman: kāraṇ

סיבה \ סִבָּה

roman: sibá

шылтоо

roman: şıltoo

원인

roman: wonin

при́чина

roman: príčina

سەۋەپ

roman: sewep

خۇسۇس

roman: xusus

основа́ние

roman: osnovánije

हेतु

roman: hetu

وجہ

roman: waja

باعث

roman: bāis

ហេតុ

roman: heetoʼ

αιτία

roman: aitía

λόγος

roman: lógos

ipa: /sɛˈdɛm/

hyphenation: se·dem


sedem

forms:
sedemîn
سەدەم
(dengnasî: صەدەم)

etymology_text: Ji sed + -em.

јӱзинчи

roman: ǰüzinči

сотый

roman: sótyj

стотен

roman: stoten

հարյուրերորդ

roman: haryurerord

صدم

roman: sadom

მეასე

roman: mease

жүзүнчү

roman: cüzünçü

백째

roman: baekjjae

стоти

roman: stoti

നൂറാം

roman: nūṟāṃ

നൂറാമത്തെ

roman: nūṟāmatte

зуудугаар

roman: zuudugaar

жүздік

roman: jüzdık

жүзінші

roman: jüzınşı

шашсадуми

roman: šašsadumi

чӱзінӌі

roman: çüzíncí

הונדערטסט

roman: hundertst

εκατοστός

roman: ekatostós

ἑκατοστός

roman: hekatostós


binas

glosses: Tişta ji ber wê tiştek bûye yan qewimiye (bi taybetî tiştek xirab).

text: bû binasê polemîkên mezin ên sîyasî û civakî

ref: Ergin Öpengin, Rewşa kurdî ya sosyolenguîstîk li Tirkiyeyê, Avesta, 2011, çapa 1em, r. 19, ISBN 978-605-5585-71-6

text:
Qencî û xirabî di siriştê mirovî de ne,
bextiyarî û bextreşî di destê felekê de ne.
Wan neke binasên Xwedê: hiş dibêje ku
Xwedê hezarcarî ji te bêçaretir e.

ref: Omer Xeyam (wergêr Husein Muhammed), Perdeya şermê rake, Kurdigeh.com, 11/2011

forms:
بناس
bihane
hêcet

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *binek- (mirin, merg, wefat; jidestdan, windakirin), proto-îranî *nas- (winda bûn; ruxîn) > *wi-nas- (pûç bûn, xirab bûn), hevreha avestayî vi-nas-, farisiya kevn vi-ney (ziyan, zerer), farisî گناه (gunah > guneh), latînî nex, necis (mirin, merg), noceo (ziyan), nocere (ziyan lê kirin), yûnanî νεκρός (nékros: cenaze, term, kelex). vnas ya ermenî ji kurdî yan zimanekî din yê îranî hatiye deynkirin.

خطأ

roman: xeṭa

ipa: /bɪˈnɑːs/

hyphenation: bi·nas


şande

glosses:
komek mirovan yên bo bicihanîna armancekê seferekê dikin derekê
(bi taybetî komek ji siyasetvanan yan jî karmendan)

etymology_text: Belkî ji şandin

ipa: /ʃɑːnˈdɛ/

hyphenation: şan·de


delegasyon

etymology_text: Ji latînî delegare (şandin dûr / derve) ji legare (şandin)


delegasyon

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-delegasyon.wav


belkî

glosses: ihtimal e ku, dibe ku, mimkin e ku, gengaz e ku, reng e ku, şayed, belbî

text: Tu binê mah-i new û destê qedayê heyiheyNe li zer'ê felekê belkî li 'umrê me ye das

forms:
بهلکی
belku
belkû
belbî

etymology_text: Hevreha soranî بهڵکوو (bełkû), ji erebî û îranîkî بل (“lê, lêbelê”) + ku (ku, “ku”) bi wateya resen a "lê herwiha" an "lê li şûna wî"; ku di wêjeya klasîk de wisan tê karanîn. Dengê /kî/ ji tesîra tirkî ye.

бәлки

roman: bälki

мөмкин

roman: mömkin

ихтимал

roman: ixtimal

мо́жа быць

roman: móža bycʹ

магчы́ма

roman: mahčýma

мо́жа

roman: móža

ма́быць

roman: mábycʹ

мо

roman: mo

мо́же би

roman: móže bi

хила тарло

roman: χila tarlo

ᎠᏎᏱᎩ

roman: aseyigi

ᎠᏎᏛ

roman: asedv

或者

roman: waak⁶ ze²

有可能

roman: jau⁵ ho² nang⁴

也許

roman: yěxǔ

或許

roman: huòxǔ

或是

roman: huòshì

可能

roman: kěnéng

شاید

roman: šāyed

رُبَّمَا

roman: rubbamā

مِن اَلْمُمْكِن

roman: min al-mumkin

لَعَلَّ

roman: laʿalla

يمكن

roman: yimkin

بلكن

roman: balkin

միգուցե

roman: migucʻe

شاید

roman: šâyad

შესაძლებელია

roman: šesaʒlebelia

შესაძლოა

roman: šesaʒloa

शायद

roman: śāyad

कदाचित्

roman: kadācit

אוּלַי

roman: ulái

יִתָּכֵן

roman: yitakhén

балким

roman: balkim

мүмкүн

roman: mümkün

아마

roman: ama

아마도

roman: amado

어쩌면

roman: eojjeomyeon

ບາງທີ

roman: bāng thī

ອາດຈະ

roman: ʼāt cha

можеби

roman: možebi

магадгүй

roman: magadgüj

بەلكى

roman: belki

مۇمكىن

roman: mumkin

شايد

roman: šāyád

мүмкін

roman: mümkın

мо́жет быть

roman: móžet bytʹ

возмо́жно

roman: vozmóžno

наве́рное

roman: navérnoje

то́ ли

roman: tó li

स्यात्

roman: syāt

шояд

roman: šoyad

𐎎𐎐𐎄𐎓

roman: mndʿ

غالباً

roman: ġāliban

ма́буть

roman: mábutʹ

мо́же бу́ти

roman: móže búty

можли́во

roman: možlývo

мо́же

roman: móže

пе́вно

roman: pévno

ប្រហែល

roman: prɑɑhael

אפֿשר

roman: efsher

ίσως

roman: ísos

ἴσως

roman: ísōs


belî

glosses: aşkira, ron, zelal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
belîtir (comparative)
herî belî (superlative)
belîtirîn (superlative)
belû
bellî
bellû

etymology_text: Ji tirkî belli, têkilî belge, belirmek (diyar bûn, xuya bûn, eşkere bûn), belirtmek (diyar kirin, xuya kirin, eşkere kirin, ragihandin, îlan kirin).


belû

forms:
belûtir (comparative)
herî belû (superlative)
belûtirîn (superlative)


bellî

forms:
bellîtir (comparative)
herî bellî (superlative)
bellîtirîn (superlative)


bellû

forms:
bellûtir (comparative)
herî bellû (superlative)
bellûtirîn (superlative)


bel

forms:
beltir (comparative)
herî bel (superlative)
beltirîn (superlative)
beş
boq

ipa: /bɛl/

hyphenation: bel


bel

glosses: keşxe, şayîk, qeşeng, delal, spehî, bedew, ciwan, rind, xweşik


bel

text: beli ince


bel

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: bel, tê mana tîkî, Heywanê ku gohên wî/wê tîk bin.

text: Pey dewda ma de yew kerreyo bel esto


hevbîr

glosses: kesên bîrûbaweriyên wan wek hev in ango eynî ne ango ji hev ne cuda ne

forms: hembîr

etymology_text: Ji hev- + bîr.


hevhizir

glosses: heman hizir, heman fikre, kesên ku hema hizir yan bîr heye.

etymology_text: Ji hev- + hizir.


paşa

glosses: serokê welatekî (bi taybetî yê ku ne bi hilbijartinan bo demek diyarkirî hatiye ser desthilatê lê yê ku ta mirina xwe serok e)

text: Ednayî dikit bi lutfê e'laPaşan digirit wekî esîranAza dikitin wekî feqîran

forms:
paşe
paşah
paşeh
padişa
padişah
padişe
padişeh
padîşa
padîşah
padşa
padşah
padşe
padşeh
şa
şah
şeh

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî پاشا (paşa) (paşa), farisî پادشاه (padişah), pehlewî padixša(y), ji *pati-xšāya-.

𐕞𐕡𐕀

roman: üwx

𒈗

roman: LUGAL

ንጉስ

roman: nəgus

ንጉሥ

roman: nəguś

ܡܠܟܐ

roman: malkā

ৰাজা

roman: raza

ৰাই

roman: rai

ৰজা

roman: roza

паччахӏ

roman: pač̄aḥ

アエコテニシパ

roman: aekotenishpa

鞬吉支

roman: geongilji

於羅瑕

roman: eoraha

батша

roman: batša

каро́ль

roman: karólʹ

цар

roman: car

крал

roman: kral

မင်း

roman: mang:

ရာဇ

roman: raja.

хаан

roman: xaan

རྒྱལ་པོ

roman: rgyal po

ӏела

roman: ʿela

паччахь

roman: paččaḥ

ᎤᎬᏫᏳᎯ

roman: ugvwiyuhi

вон

roman: von

國王

roman: guówáng

王

roman: wáng

король

roman: korolʹ

патша

roman: patša

𐩣𐩡𐩫

roman: mlk

مَلِك

roman: malik

ملك

roman: malek

թագավոր

roman: tʻagavor

արքա

roman: arkʻa

թագաւոր

roman: tʻagawor

արքայ

roman: arkʻay

инязор

roman: injazor

𐏋

roman: XŠ

شاه

roman: šâh

پادِشاه

roman: pâdešâh

پادْشاه

roman: pâdšâh

سُلْطان

roman: soltân

کِیا

roman: kiyâ

تاجْوَر

roman: tâjvar

𐭬𐭫𐭪𐭠

roman: mlkʾ

𐤀𐤃𐤍

roman: ʾdn

𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰𐌽𐍃

roman: þiudans

રાજા

roman: rājā

მეფე

roman: mepe

ხელმწიფე

roman: xelmc̣ipe

მეუფე

roman: meupe

राणा

roman: rāṇā

शाह

roman: śāh

ख़ान

roman: xān

सुल्तान

roman: sultān

किंग

roman: kiṅg

מֶלֶךְ

roman: mélekh

ರಾಜ

roman: rāja

падыша

roman: padışa

кан

roman: kan

රජ

roman: raja

קרל

roman: krl

임금

roman: imgeum

왕

roman: wang

국왕

roman: gugwang

ລາຊາ

roman: lā sā

ກະສັດ

roman: ka sat

ຣາຊາ

roman: rā sā

король

roman: korol’

𐤡𐤠𐤯𐤯𐤬𐤳

roman: battos

𐤲𐤠𐤷𐤪𐤷𐤰𐤳

roman: qaλmλus

രാജാവ്

roman: rājāvŭ

അരചൻ

roman: aracan

მაფა

roman: mapa

хаан

roman: haan

ван

roman: van

ᠬᠠᠭᠠᠨ

roman: qaɣan

паддзах

roman: padʒax

شاه

roman: şâh

شاهان

roman: şâhân

قرال

roman: qrāl

ملك

roman: melik


paşa

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-paşa.wav


padişa

forms:
paşe
paşah
paşeh
paşa
padişah
padişe
padişeh
padîşa
padîşah
padşa
padşah
padşe
padşeh
şa
şah
şeh

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî پاشا (paşa) (paşa), farisî پادشاه (padişah), pehlewî patexşah, hexamenîşîpati-xşayeth-, têkilî paye + şah.


şah

glosses: key, paşa, padişa, qiral, melik, monark, serok, serwer (bi taybetî serokên Îranê heta sala 1979)

text: دبێژن لسەر زەمانێ بەرێ شاھەکێ گەنج ھەبوو(...)

roman: Dibêjin liser zemanê berê şahekê genc hebû(...)

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 19

text: Dît nivîsî "La ilahe-ille Ellah"Ba Muhemmed ba Resûlellahê Şah

glosses: Cûnê kevirekî kişikê yê herî giring (yek bo her lîstikvanî) yê ku dikare carekê bilive her alî.

forms:
شاه
şa

ipa: /ʃɑːh/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şah.wav

hyphenation: şah


şah

glosses: Guhartoyeke şa (“kêfxweş, dilxweş”). (1)


şah

glosses: şax, strû, qiloç, qoç (hestiyê bi serê hin heywanan ve)


şa

glosses: Kesa/ê di dilê xwe hest bi xweşiyê dike.

text: Heye carek di salê daDilo mizgîn e min şa beKo sultanê me dê bêtin

forms:
شا
şad

etymology_text:
* proto-hindûewropî *kwe- / *kʷyeh₁- ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
:proto-îranî *çwe- ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
::avestayî: şîya- ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
::farisiya kevn: şiyate- ("şad")
::partî: ş'd ("şad")
::pehlewî: ş'd ("şad")
::so: ş't'x'w ("şad")
::farisî: şad ("şad") ...
::partî: şad
::kurmancî: şa, şad ("şad")
::soranî: şad ("şad")
::zazakî: şa, şay) ("şad")
:latînî: quies ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
:rusî: покой (po-koy: aram, rehet, tena)
:almanî: weile ("dema ku, di navbera ... de")
:îngilîzî: while ("dema ku, di navbera ... de") ...
;Çavkanî:
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 169.
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 37
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

ᖁᕕᐊᓱᒃᑐᖅ

roman: quviasuktuq

ευτυχισμένος

roman: eftychisménos

ipa: /ʃɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şa-rengdêr.wav

hyphenation: şa


şa

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: Gava ku tezahürat tê kirin di cihê 'bijî' û 'aferin'de tê bikaranîn.


şad

text:
Tacdîn û Sitî ko bûn bi hev şad
Tacdîn û Sitî ko bûn bi hev şad

forms:
şadtir (comparative)
herî şad (superlative)
şadtirîn (superlative)
dilşa
dilşad
şa

etymology_text:
* proto-hindûewropî *kwe- / *kʷyeh₁- ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
:proto-îranî *çwe- ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
::avestayî: şîya- ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
::farisiya kevn: şiyate- ("şad")
::partî: ş'd ("şad")
::pehlewî: ş'd ("şad")
::so: ş't'x'w ("şad")
::farisî: şad ("şad") ...
::kurmancî: şa, şad ("şad")
::soranî: şad ("şad")
::zazakî: şa, şay) ("şad")
:latînî: quies ("bêhn vedan, vehesîn, tebitîn")
:almanî: weile ("dema ku, di navbera ... de")
:îngilîzî: while ("dema ku, di navbera ... de") ...
:Çavkanî: Horn p.169, Cheung p.37, Watkins p., Etymonline


dilşad

forms:
dilşadtir (comparative)
herî dilşad (superlative)
dilşadtirîn (superlative)

etymology_text: Ji dil + şad.


şad bûn

glosses:
kêfxweş bûn, bi zewq bûn, bi sebr bûn, keyfxweş bûn
 wextê ku dilê mirovî hest bi xweşiyê bike

forms:
şad dibim (present)
şad dibî (present)
şad dibe (present)
şad dibin (present)
şad bibe (imperative singular)
şad bibin (imperative plural)
şad bûm (past)
şad bûyî (past)
şad bû (past)
شاد بوون
dilşad bûn

etymology_text: Ji şad + bûn

ipa: /ʃɑːd buːn/

hyphenation: şad bûn


şad kirin

glosses: dilxweş kirin, bicoş kirin, kêfxweş kirin, bextiyar kirin, bextewer kirin

forms:
şad dikim (present)
şad dikî (present)
şad dike (present)
şad dikin (present)
şad bike (imperative singular)
şad bikin (imperative plural)
şad kir (past)
şad kir (past)
şad kir (past)
şad kir (past)
شاد کرن

etymology_text: Ji şad + kirin.

ipa: /ʃɑːd kɪˈɾɪn/

hyphenation: şad ki·rin


şadbûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji şad + bûn.


şadkirin

forms: شادكرن

ipa: /ʃɑːdkɪˈɾɪn/


kêfxweş

glosses: Kesa/ê di hest bi keyfê ango xweşiyê dike.

forms:
kêfxweştir (comparative)
herî kêfxweş (superlative)
kêfxweştirîn (superlative)
keyfxweş
keyfxoş
keyfxuş
keyfxwiş
keyfxwoş
keyfxwuş
kêfxoş
kêfxuş
kêfxwiş
kêfxwoş
kêfxwuş

etymology_text: Ji kêf + xweş.

hyphenation: kêfx·weş


dirûn

glosses: bi derziyê yan şûjinê ve kirî du parçeyên çîtî yan qumaşî bi hev ve girê dan

text: Kê ev kiras ji te re dirûye.

forms:
didirûm (present)
didirûyî (present)
didirû (present)
didirûn (present)
bidirû (imperative singular)
bidirûn (imperative plural)
dirû (past)
dirû (past)
dirû (past)
dirû (past)
–dirû– (root present)
ez didirûm (indicative present positive)
ez nadirûm (indicative present negative)
min dirû (indicative past positive)
min nedirû (indicative past negative)
tu didirûyî (indicative present positive)
tu nadirûyî (indicative present negative)
te dirû (indicative past positive)
te nedirû (indicative past negative)
ew didirû (indicative present positive)
ew nadirû (indicative present negative)
wê/wî dirû (indicative past positive)
wê/wî nedirû (indicative past negative)
em didirûn (indicative present positive)
em nadirûn (indicative present negative)
me dirû (indicative past positive)
me nedirû (indicative past negative)
hûn didirûn (indicative present positive)
hûn nadirûn (indicative present negative)
we dirû (indicative past positive)
we nedirû (indicative past negative)
ew didirûn (indicative present positive)
ew nadirûn (indicative present negative)
wan dirû (indicative past positive)
wan nedirû (indicative past negative)
min didirû (imperfect positive)
min nedidirû (imperfect negative)
min dirûbû (positive)
min nedirûbû (negative)
te didirû (imperfect positive)
te nedidirû (imperfect negative)
te dirûbû (positive)
te nedirûbû (negative)
wê/wî didirû (imperfect positive)
wê/wî nedidirû (imperfect negative)
wê/wî dirûbû (positive)
wê/wî nedirûbû (negative)
me didirû (imperfect positive)
me nedidirû (imperfect negative)
me dirûbû (positive)
me nedirûbû (negative)
we didirû (imperfect positive)
we nedidirû (imperfect negative)
we dirûbû (positive)
we nedirûbû (negative)
wan didirû (imperfect positive)
wan nedidirû (imperfect negative)
wan dirûbû (positive)
wan nedirûbû (negative)
ez ê bidirûm (future positive)
ez ê nedirûm (future negative)
minê dirûbe (future perfect positive)
minê nedirûbe (future perfect negative)
tu yê bidirûyî (future positive)
tu yê nedirûyî (future negative)
teyê dirûbe (future perfect positive)
teyê nedirûbe (future perfect negative)
ew ê bidirû (future positive)
ew ê nedirû (future negative)
wê/wîyê dirûbe (future perfect positive)
wê/wîyê nedirûbe (future perfect negative)
em ê bidirûn (future positive)
em ê nedirûn (future negative)
meyê dirûbe (future perfect positive)
meyê nedirûbe (future perfect negative)
hûn ê bidirûn (future positive)
hûn ê nedirûn (future negative)
weyê dirûbe (future perfect positive)
weyê nedirûbe (future perfect negative)
ew ê bidirûn (future positive)
ew ê nedirûn (future negative)
wanê dirûbe (future perfect positive)
wanê nedirûbe (future perfect negative)
min dirûye (perfect positive)
min nedirûye (perfect negative)
min dirûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nedirûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te dirûye (perfect positive)
te nedirûye (perfect negative)
te dirûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nedirûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî dirûye (perfect positive)
wê/wî nedirûye (perfect negative)
wê/wî dirûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nedirûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me dirûye (perfect positive)
me nedirûye (perfect negative)
me dirûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nedirûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we dirûye (perfect positive)
we nedirûye (perfect negative)
we dirûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nedirûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan dirûye (perfect positive)
wan nedirûye (perfect negative)
wan dirûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nedirûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bidirûm (present subjunctive positive)
(bila) ez nedirûm (present subjunctive negative)
(bila) min dirûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nedirûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bidirûyî (present subjunctive positive)
(bila) tu nedirûyî (present subjunctive negative)
(bila) te dirûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nedirûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bidirû (present subjunctive positive)
(bila) ew nedirû (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî dirûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedirûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bidirûn (present subjunctive positive)
(bila) em nedirûn (present subjunctive negative)
(bila) me dirûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nedirûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bidirûn (present subjunctive positive)
(bila) hûn nedirûn (present subjunctive negative)
(bila) we dirûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nedirûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bidirûn (present subjunctive positive)
(bila) ew nedirûn (present subjunctive negative)
(bila) wan dirûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nedirûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bidirûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nedirûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dirûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nedirûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bidirûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nedirûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dirûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nedirûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bidirûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedirûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dirûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedirûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bidirûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nedirûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dirûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nedirûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bidirûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nedirûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dirûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nedirûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bidirûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedirûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dirûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedirûbûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bidirûya (present conditional positive)
minê nedirûya (present conditional negative)
minê dirûbûya (preterite conditional positive)
minê nedirûbûya (preterite conditional negative)
teyê bidirûya (present conditional positive)
teyê nedirûya (present conditional negative)
teyê dirûbûya (preterite conditional positive)
teyê nedirûbûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bidirûya (present conditional positive)
wê/wîyê nedirûya (present conditional negative)
wê/wîyê dirûbûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nedirûbûya (preterite conditional negative)
meyê bidirûya (present conditional positive)
meyê nedirûya (present conditional negative)
meyê dirûbûya (preterite conditional positive)
meyê nedirûbûya (preterite conditional negative)
weyê bidirûya (present conditional positive)
weyê nedirûya (present conditional negative)
weyê dirûbûya (preterite conditional positive)
weyê nedirûbûya (preterite conditional negative)
wanê bidirûya (present conditional positive)
wanê nedirûya (present conditional negative)
wanê dirûbûya (preterite conditional positive)
wanê nedirûbûya (preterite conditional negative)
(tu) bidirû (imperative present positive)
(tu) nedirû (imperative present negative)
(hûn) bidirûn (imperative present positive)
(hûn) nedirûn (imperative present negative)
dirîn
dirûtin
dirwîn
drûn
drûtin

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *derbʰ- (“girê dan”) ,
proto-îranî *derb- / *derf- (“dirûn, girê dan”),
farisî: derefş ("---"),
semnanî: dirit ("---"),
sîvendî: dirow ("dirûn") ,
xunsarkî: duruft ("dirûn") ^(alfabeya arî),
kurdî: dirûn, dirûtin ,
zazakî: derewtene),
sanskrîtî: derbh- ("girê dan"),
îngilîziya kevn: tearflian ("badan")
Çavkanî: Cheung p.60 | Pokorny: -


dirûn

text: Divê em vê zeviyê bidirûn.

text: Deh zelam bo dirûna vê zeviyê lazim in.

forms:
didirûm (present)
didirûyî (present)
didirû (present)
didirûn (present)
bidirû (imperative singular)
bidirûn (imperative plural)
dirû (past)
dirû (past)
dirû (past)
dirû (past)
dirîn
dirûtin
dirwîn
drûn
drûtin

etymology_text: Belkî ji proto-hindûewropî *tewd-, *stewd- (“lê dan, birîn, dirûtin”), hevreha soranî dirwên, sanskrîtî तुदति (tudati: lê dan), latînî tundĕre (dirûn, birîn), fransî tondre (dirûn, birîn), spanî tundir (dirûn, birîn), almanî stoßen (lê dan), danmarkî støde. Bo hin peyvên din jî ku di kurdî de "r" lê zêde bûye tevî ku di rehê wê yê proto-hindûewropî de "r" nîne, binere stran û strû. Yan jî ji "dirû(ti)n" (1) yan têkilî "dirandin". Hêjayî gotinê ye ku di hin devokên kurmancî de "dirûn" bi vê maneyê nayê bikaranîn lê li cihê wê çinîn li kar e. Bi heman awayî di farisî de jî چیدن (çîden) ku hevreha çinîna kurmancî ye.

دروێنە کردن

roman: dirwêne kirdin


dirûn

دروێنە

roman: dirwêne


kêf

text: Îbo têgihîşt ku kêfa Ferzend ne lê ye, wî nexwest ku zêde henekan bike (...)

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

text: Yek neş'e bes e heta serencamEw kêfeke mehd e bêkem û keyfEsrareke bêxeyal û bêteyf

forms: keyf

etymology_text: Ji erebî كَيْف (kayf).

hyphenation: kêf


xizm

glosses:
kesên ji malbata yan binemala kesekê/î yan jî ji binemalek nêzîk
xwişk û bira û dayik û bav û xal û xalet û mam û met
û kesên ji wan yan yên ew jê, mermalî

text: Yarê bi te ra bitin muwafiqSed xizmê di xa'in û munafiqQurban bike qet mebê mixabin

forms:
xizim
dost
heval
lêzim
nas

etymology_text: Belkî ji erebî خصم (xesm: dijber, kesa/ê beramber). Di tirkî de jî hısımhevwateyaxizm ya kurdî ye.

ܚܸܙܡܵܐ

roman: ḳizma

ܩܲܪܝܼܒ݂ܵܐ

roman: qāriwa

মিতিৰ

roman: mitir

কুটুম

roman: kutum

বঙহ

roman: boṅoh

আপোন

roman: apün

свая́к

roman: svaják

свая́чка

roman: svajáčka

ро́дзiч

roman: ródzič

কুটুম

roman: kuṭum

খেশ

roman: kheś

এগানা

roman: egana

আপন

roman: apôn

রিশতাদার

roman: riśtadar

родни́на

roman: rodnína

ро́дственик

roman: ródstvenik

ро́дственичка

roman: ródstvenička

ро́дственица

roman: ródstvenica

сро́дник

roman: sródnik

сро́дница

roman: sródnica

قَرِيب

roman: qarīb

قَرِيبَة

roman: qarība

أَقْرِبَاء

roman: ʾaqribāʾ

قريب

roman: garīb

أقربا

roman: ʔagriba

ազգական

roman: azgakan

բարեկամ

roman: barekam

յուրային

roman: yurayin

فامیل

roman: fâmil

فک و فامیل

roman: fakk o fâmil

نزدیکان

roman: nazdikân

بستگان

roman: bastegân

𐌽𐌹𐌸𐌾𐌹𐍃

roman: niþjis

𐌽𐌹𐌸𐌾𐍉

roman: niþjō

ნათესავი

roman: natesavi

रिश्तेदार

roman: riśtedār

नातेदार

roman: nātedār

संबंधी

roman: sambandhī

קָרוֹב

roman: karóv

קְרוֹבָה

roman: k'rová

тууган

roman: tuugan

туушкан

roman: tuuşkan

ඥාතියා

roman: gnātiyā

친척(親戚)

roman: chincheok

ຍາດ

roman: nyāt

роднина

roman: rodnina

сродник

roman: srodnik

сродничка

roman: srodnička

сродница

roman: srodnica

ബന്ധു

roman: bandhu

хамаатан

roman: hamaatan

قانداش

roman: qandash

туыс

roman: tuys

туысқан

roman: tuysqan

нағашы

roman: nağaşy

ро́дственник

roman: ródstvennik

ро́дственница

roman: ródstvennica

ро́дич

roman: ródič

соро́дич

roman: soródič

своя́к

roman: svoják

родня́

roman: rodnjá

родак

roman: rodak

बान्धव

roman: bāndhava

ज्ञाति

roman: jñāti

ближика

roman: bližika

хеш

roman: xeš

наздик

roman: nazdik

உறவினர்

roman: uṟaviṉar

బంధువు

roman: bandhuvu

رشتہ دار

roman: riśta dār

ро́дич

roman: ródyč

рода́к

roman: rodák

ро́дичка

roman: ródyčka

рода́чка

roman: rodáčka

своя́чка

roman: svojáčka

свість

roman: svistʹ

សជន

roman: sâchôn

សហពន្ធុ

roman: sâhâpnthŭ

קאָרעוו

roman: korev

συγγενής

roman: syngenís

οικείος

roman: oikeíos

συγγενής

roman: sungenḗs

πηός

roman: pēós


nêzîk

text:
Xasma ko muqerrebê di bedxwah
Nêzîk bibin ne'ûzu bi-l-lah

text: Bi Behdini: "hez ji nêzîkê xwe bike, wek çewa to hez ji xwe dikey"

forms:
nêzîktir (comparative)
herî nêzîk (superlative)
nêzîktirîn (superlative)
نێزیک
nêzik

etymology_text: Binêre: nêz.

яҡын

roman: yaqïn

блі́зкі

roman: blízki

блі́жні

roman: blížni

бли́зък

roman: blízǎk

бли́жен

roman: blížen

နီး

roman: ni:

近

roman: jìn

قَرِيب

roman: qarīb

մոտ

roman: mot

մոտիկ

roman: motik

մերձ

roman: merj

نزدیک

roman: nazdik

قریب

roman: qarib

نزد

roman: nazd

𐌽𐌴𐍈

roman: nēƕ

ახლო

roman: axlo

ახლოს

roman: axlos

მახლობლად

roman: maxloblad

नज़दीक

roman: nazdīk

קָרוֹב

roman: karóv

жакын

roman: cakın

가깝다

roman: gakkapda

ювукъ

roman: yuwuq

ໃກ້

roman: kai

бли́зок

roman: blízok

ᡥᠠᠨᠴᡳ

roman: hanci

хӕстӕг

roman: xæstæg

يېقىن

roman: yëqin

نږدې

roman: niģde

ਨੇੜੇ

roman: nēṛē

ਲਾਗੇ

roman: lāgē

ਕੋਲ਼

roman: koḷ

жақын

roman: jaqyn

бли́зкий

roman: blízkij

бли́жний

roman: blížnij

अन्तिक

roman: antiká

దగ్గర

roman: daggara

якын

roman: yakın

чоок

roman: çook

бли́зький

roman: blýzʹkyj

бли́жній

roman: blýžnij

ជិត

roman: cɨt

чугас

roman: çugas

נאָענט

roman: noent

πλησίος

roman: plēsíos

ipa: /neːˈziːk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-nêzîk.wav

hyphenation: nê·zîk


nêzî

text: Secde bire ber Kohê TûrNêzîkî remzê wan im ez

forms:
nêzikî
nêzîk
nêzingî
nêzinkî
nêzîngî
nêzînkî
nizikî
nizingî
nizinkî
nizîkî
nizîngî
nizînkî

etymology_text: * Ji nêz + -î

ipa: /neːˈziː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nêzî.wav

hyphenation: nê·zî


bendav

glosses: Bendeke tê avakirin ji bo avê ragire û radeya wê bilind bike, ku pendavekê çê dike ji bo peydakirina kehrebê û raberkirina avê.

text: Em li ber serê pira Nîssîbiyê disekinin û çavê xwe li keştiyên tûrê yên di geliyan di navbera pira Nîssîbî û Gergerê de diçin û tên digerînim. Lê malbateke Sêwregî ya li seyrangehê ji me re dibêje: “Ji ber nexweşiya koronayê, tûrên keştiyên li ser bendavê hatine rawestandin.”

ref: Agîd Yazar, Welatê Antîakos ê zîrek Komagene IV https://web.archive.org/https://xwebun.org/welate-antiakos-e-zirek-komagene-iv/ arşîv, xwebun.org, 2020

forms:
بەنداڤ
derbend
girav
kendav
tengav

etymology_text: Ji bend + av.

بەنداو

roman: bendaw

ግድብ

roman: gədb

быуа

roman: bïwa

плаці́на

roman: placína

да́мба

roman: dámba

বাঁধ

roman: bãdhô

бент

roman: bent

ရေကာတာ

roman: rekata

𑄉𑄧𑄙

roman: gadhā

бэ

roman: be

фибэ

roman: fibe

水壩

roman: chúi-pà

пӗвӗ

roman: pĕvĕ

سَدّ

roman: sadd

ամբարտակ

roman: ambartak

պատնեշ

roman: patneš

каваз

roman: kavaz

آببَند

roman: âb-band

بَند

roman: band

კაშხალი

roman: ḳašxali

ჯებირი

roman: ǯebiri

დამბა

roman: damba

बाँध

roman: bā̃dh

סֶכֶר

roman: sékher

ಕಟ್ಟೆ

roman: kaṭṭe

бөгөт

roman: bögöt

плотина

roman: plotina

댐

roman: daem

언제

roman: eonje

ຝາຍ

roman: fāi

ເຂື່ອນ

roman: khư̄an

ᦚᦻ

roman: ḟaay

брана

roman: brana

насип

roman: nasip

അണ

roman: aṇa

അണക്കെട്ട്

roman: aṇakkeṭṭŭ

ചിറ

roman: ciṟa

ᡩᠠᠯᠠᠨ

roman: dalan

ᡩᠠᠯᠠᠩᡤᠠ

roman: dalangga

боомт

roman: boomt

توغان

roman: toghan

ډم

roman: ḍǝm

бөгет

roman: böget

плоти́на

roman: plotína

гать

roman: gatʹ

на́сыпь

roman: násypʹ

ၽၢႆ

roman: phǎay

сарбанд

roman: sarband

дарғот

roman: darġot

оббанд

roman: obband

அணை

roman: aṇai

เขื่อน

roman: kʉ̀ʉan

ఆనకట్ట

roman: ānakaṭṭa

буа

roman: bua

ཆུ་རག

roman: chu rag

гре́бля

roman: hréblja

ទំនប់

roman: tumnôb

דאַם

roman: dam

φράγμα

roman: frágma

ἄνδηρον

roman: ándēron

hyphenation: ben·dav


tengav

forms:
تهنگئاڤ
bendav
derbend
girav
kendav

etymology_text: Ji teng + -av.

боғаҙ

roman: boğað

пралі́ў

roman: pralíŭ

прато́ка

roman: pratóka

প্রণালী

roman: prônali

проли́в

roman: prolív

прото́к

roman: protók

ရေလက်ကြား

roman: relakkra:

ပင်လယ်လက်ကြား

roman: panglailakkra:

海峽

roman: hǎixiá

مَضِيق

roman: maḍīq

مُخْتَنَق

roman: muḵtanaq

նեղուց

roman: neġucʻ

تنگه

roman: tange

სრუტე

roman: sruṭe

जलसंधि

roman: jalsandhi

जलसंयोगी

roman: jalsãyogī

जलडमरू

roman: jalḍamrū

जलडमरूमध्य

roman: jalḍamrūmadhya

तंगी

roman: taṅgī

आबनाए

roman: ābnāe

מיצר \ מֵצַר

roman: meitsár

кысык

roman: kısık

해협

roman: haehyeop

пролив

roman: proliw

ຊ່ອງແຄບ

roman: sǭng khǣp

про́ток

roman: prótok

те́снец

roman: tésnec

мо́реуз

roman: móreuz

കടലിടുക്ക്

roman: kaṭaliṭukkŭ

ജലസന്ധി

roman: jalasandhi

सामुद्रधुनी

roman: sāmudradhunī

хоолой

roman: hooloj

тэнгисийн хоолой

roman: tengisijn hooloj

богаз

roman: bogaz

بوغاز

roman: boğaz

ਪਣਜੋੜ

roman: paṇjoṛ

бұғаз

roman: būğaz

гулӯгоҳ

roman: gulügoh

நீரிணை

roman: nīriṇai

бугаз

roman: buğaz

прото́ка

roman: protóka

проли́в

roman: prolýv

ច្រកសមុទ្រ

roman: chrâkâsmŭtr

ដៃសមុទ្រ

roman: dayhmutrɔɔ

דורכגאָס

roman: durkhgos

דורכגוס

roman: durkhgus

πορθμός

roman: porthmós


tengav

glosses: kesa/ê di rewşek teng de, kesa/ê pirr pêdivî bi tiştekê heye, rewşa nexweş u berteng, bêhina yekî/ê teng kirin


ferhe

forms:
ferhetir (comparative)
herî ferhe (superlative)
ferhetirîn (superlative)


email

glosses:
posteya elektronîkî, nameya karebayî,
nameyên bi rêya internetê tên şandin

glosses: cihê nameyên elektronîkî yên kesekê/î tênê

forms: e-mail

etymology_text: Ji îngilîzî, kurteya electronic mail

notes:
bi emailê
email bi rê kirin
email hinartin
email kirin: tiştek bi emailê şandin
email şandin
email verê kirin


verê kirin

etymology_text: Ji verê + kirin.


bi rê kirin

glosses: kesek yan tiştek amade kirin daku ew kes yan ew tişt biçe

forms:
bi rê dikim (present)
bi rê dikî (present)
bi rê dike (present)
bi rê dikin (present)
bi rê bike (imperative singular)
bi rê bikin (imperative plural)
bi rê kir (past)
bi rê kir (past)
bi rê kir (past)
bi rê kir (past)
bi rê –k– (root present)
bi rê –kir– (root past)
ez bi rê dikim (indicative present positive)
ez bi rê nakim (indicative present negative)
min bi rê kir (indicative past positive)
min bi rê nekir (indicative past negative)
tu bi rê dikî (indicative present positive)
tu bi rê nakî (indicative present negative)
te bi rê kir (indicative past positive)
te bi rê nekir (indicative past negative)
ew bi rê dike (indicative present positive)
ew bi rê nake (indicative present negative)
wê/wî bi rê kir (indicative past positive)
wê/wî bi rê nekir (indicative past negative)
em bi rê dikin (indicative present positive)
em bi rê nakin (indicative present negative)
me bi rê kir (indicative past positive)
me bi rê nekir (indicative past negative)
hûn bi rê dikin (indicative present positive)
hûn bi rê nakin (indicative present negative)
we bi rê kir (indicative past positive)
we bi rê nekir (indicative past negative)
ew bi rê dikin (indicative present positive)
ew bi rê nakin (indicative present negative)
wan bi rê kir (indicative past positive)
wan bi rê nekir (indicative past negative)
min bi rê dikir (imperfect positive)
min bi rê nedikir (imperfect negative)
min bi rê kiribû (positive)
min bi rê nekiribû (negative)
te bi rê dikir (imperfect positive)
te bi rê nedikir (imperfect negative)
te bi rê kiribû (positive)
te bi rê nekiribû (negative)
wê/wî bi rê dikir (imperfect positive)
wê/wî bi rê nedikir (imperfect negative)
wê/wî bi rê kiribû (positive)
wê/wî bi rê nekiribû (negative)
me bi rê dikir (imperfect positive)
me bi rê nedikir (imperfect negative)
me bi rê kiribû (positive)
me bi rê nekiribû (negative)
we bi rê dikir (imperfect positive)
we bi rê nedikir (imperfect negative)
we bi rê kiribû (positive)
we bi rê nekiribû (negative)
wan bi rê dikir (imperfect positive)
wan bi rê nedikir (imperfect negative)
wan bi rê kiribû (positive)
wan bi rê nekiribû (negative)
ez ê bi rê bikim (future positive)
ez ê bi rê nekim (future negative)
minê bi rê kiribe (future perfect positive)
minê bi rê nekiribe (future perfect negative)
tu yê bi rê bikî (future positive)
tu yê bi rê nekî (future negative)
teyê bi rê kiribe (future perfect positive)
teyê bi rê nekiribe (future perfect negative)
ew ê bi rê bike (future positive)
ew ê bi rê neke (future negative)
wê/wîyê bi rê kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê bi rê nekiribe (future perfect negative)
em ê bi rê bikin (future positive)
em ê bi rê nekin (future negative)
meyê bi rê kiribe (future perfect positive)
meyê bi rê nekiribe (future perfect negative)
hûn ê bi rê bikin (future positive)
hûn ê bi rê nekin (future negative)
weyê bi rê kiribe (future perfect positive)
weyê bi rê nekiribe (future perfect negative)
ew ê bi rê bikin (future positive)
ew ê bi rê nekin (future negative)
wanê bi rê kiribe (future perfect positive)
wanê bi rê nekiribe (future perfect negative)
min bi rê kiriye (perfect positive)
min bi rê nekiriye (perfect negative)
min bi rê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min bi rê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te bi rê kiriye (perfect positive)
te bi rê nekiriye (perfect negative)
te bi rê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te bi rê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî bi rê kiriye (perfect positive)
wê/wî bi rê nekiriye (perfect negative)
wê/wî bi rê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî bi rê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me bi rê kiriye (perfect positive)
me bi rê nekiriye (perfect negative)
me bi rê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me bi rê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we bi rê kiriye (perfect positive)
we bi rê nekiriye (perfect negative)
we bi rê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we bi rê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan bi rê kiriye (perfect positive)
wan bi rê nekiriye (perfect negative)
wan bi rê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan bi rê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bi rê bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez bi rê nekim (present subjunctive negative)
(bila) min bi rê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min bi rê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bi rê bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu bi rê nekî (present subjunctive negative)
(bila) te bi rê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te bi rê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bi rê bike (present subjunctive positive)
(bila) ew bi rê neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî bi rê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî bi rê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bi rê bikin (present subjunctive positive)
(bila) em bi rê nekin (present subjunctive negative)
(bila) me bi rê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me bi rê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bi rê bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn bi rê nekin (present subjunctive negative)
(bila) we bi rê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we bi rê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bi rê bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew bi rê nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan bi rê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan bi rê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bi rê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min bi rê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min bi rê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min bi rê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bi rê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te bi rê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te bi rê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te bi rê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bi rê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî bi rê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bi rê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî bi rê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bi rê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me bi rê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me bi rê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me bi rê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bi rê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we bi rê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we bi rê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we bi rê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bi rê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan bi rê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan bi rê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan bi rê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bi rê bikira (present conditional positive)
minê bi rê nekira (present conditional negative)
minê bi rê kiribûya (preterite conditional positive)
minê bi rê nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê bi rê bikira (present conditional positive)
teyê bi rê nekira (present conditional negative)
teyê bi rê kiribûya (preterite conditional positive)
teyê bi rê nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bi rê bikira (present conditional positive)
wê/wîyê bi rê nekira (present conditional negative)
wê/wîyê bi rê kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê bi rê nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê bi rê bikira (present conditional positive)
meyê bi rê nekira (present conditional negative)
meyê bi rê kiribûya (preterite conditional positive)
meyê bi rê nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê bi rê bikira (present conditional positive)
weyê bi rê nekira (present conditional negative)
weyê bi rê kiribûya (preterite conditional positive)
weyê bi rê nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê bi rê bikira (present conditional positive)
wanê bi rê nekira (present conditional negative)
wanê bi rê kiribûya (preterite conditional positive)
wanê bi rê nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) bi rê bike (imperative present positive)
(tu) bi rê neke (imperative present negative)
(hûn) bi rê bikin (imperative present positive)
(hûn) bi rê nekin (imperative present negative)
ب رێ کرن
firê kirin
verê kirin
birê kirin
virê kirin

etymology_text: bi + rê + kirin

ipa: /bɪ ɾeː kɪˈɾɪn/


firê kirin

etymology_text: Ji firê + kirin.


virê kirin

text: ...Xûlase li ser vî xeberî qerar dan, hedîye û name virê kirin.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 43

text: Paşê bi roj min mirofek virê kir û Memed gazî nik xwe kirî.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 61, ISBN 978-605-5683-27-6

etymology_text: Ji virê + kirin.

ipa: /vɪˈɾeː kɪˈɾɪn/


der

glosses: Ne hindir, ne tê ve, ne tê de, ne di jûr ve.

text: Dixwazim ji malê biçim der(ê).

text: Em ji der(ê) hatin hindir ji ber ku baranê dest pê kir.

text: Wisa germ e ku divê em li der(ê) binivin.

text:
"Ma remeyte îz remeyte" goşîdar
Destê wî destê Xuda der kar û bar

glosses: Flan-bêvan. Min defter der nedît. (min tiştê wek defter nedît) Êş derê te heye? Êş û wekî din heye? Zarok der: zarok û tiştê herwiha

forms:
دهر
derve

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *dʰwer- (“derî, dergeh, der, derve”). Hevreha soranî دهر (der) û zazakî teber. Bide ber latînî foris (derî, dergeh) û forās (der, derve), herdu ji proto-hindûewropî *dʰwer-. در (der, “derî, dergeh”) ya farisî hevreha vê ye lê در (der) bi maneya "di ... de" ne ji eynî rehî ye lê hevreha "di (tê de) ya kurdî ye û herdu ji proto-hindûewropî*enter- in, binere hindir. Bo ketina "-er" ji kurdî hemberî farisî bide ber dot (farisî doxter), ma-k (farisî mader), bira (farisî birader), pis (farisî piser)...

навън

roman: navǎn

навънка

roman: navǎnka

以外

roman: yǐwài

خارج

roman: xaric

ipa: /dɛɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-der.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-der.wav

hyphenation: der


der

text: Li kû derê?

text: Li vê derê.

forms:
دهر
dir

etymology_text:
Peyva "der/dir" bi maneya "cih" di zaravayên din yên kurdî û di zimanên din yên îranî yên ne cîranî ermenî de peyda nabe loma ihtimalen ew ji ermenî տեղ (teġ) (xwandin: bi ermeniya rojava deł, ermeniya kevn teł, ermeniya rojhilat teġ). L/R di kurdî de dikarin bi hev diguherin. Balkêş e ku peyva tirkî yer (cih) û hevrehên wê yên zimanên din yên tûranî jî (devokên teterî cer û tur) jî nêzîkî der ya kurdî ne. Loma eger "der" ne ji ermenî be, ew dikare ji zimanekî tirkîkî be lê ihtimala ku ji ermenî be gelekî mezintir e. Herwiha di erebî de jî peyva دار (dar) bi maneya "war, welat, der, dever" heye lê ihtimala ku "der"a kurdî ji wê be ew jî kêm e.
Dibe ji der/derî be wek bi maneya derve, tiştê derveyî malê bibe. Derî bi zimanên din ên îranî der e, piştî der bûye derve, cîh loma bi paşgira -î derî cihê bûye.

ہند

roman: hend

مکان

roman: mekan

ځای

roman: zay

место

roman: mesto

جێگه

roman: cêge

شوێن

roman: şwên

جگہ

roman: cegeh


der

text: Em li derê malê bi gogê dilîzin.

etymology_text: Binêre "der" (1)


der

text: Derê mala me vekirî bû.

etymology_text: Binêre: derî (1).

дверь

roman: dverʹ


dir

forms: der

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


dir

text: Mam Celal di 07.03.2008an de bêyî, ku qet nebe ji çavê bi mîlyonan Kurdên Bakur fedî bike, gora neyarê Kurdan yê herî dir Mistefa Kemal ziyaret kir.

ref: Fuad Sîpan: Mam Celal, Netkurd.com, 3/2008

forms:
dirtir (comparative)
herî dir (superlative)
dirtirîn (superlative)


dir

glosses: Tiştê ku rûyê wî ne hilû lê geh-geh tûj e û loma dikare tiştan bidirîne.

forms:
dirtir (comparative)
herî dir (superlative)
dirtirîn (superlative)
دڕ
dirr
durr
dur
gir


dir

glosses: lulu, morî, sedef, mercan, cewher, micewher


gelo

text: Gelo ew çend salî ye?

text: Karê, xwîşka min, ez gelekî dixwazim bizanibim, gelo Cemalê te vegeriyaye an na?

ref: Dê û Dêmarî, Egîdê Xudo, Weşanên Nûdem

text: Ko yar ew tîr li cergê daGelo dîsa bibînim ezÇiraya wesletê hil bit

forms: ma

etymology_text: Belkî ji gel + -o

ipa: /ɡɛˈloː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-gelo.wav

hyphenation: ge·lo