-dav

forms:
-dam
dav

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *demh₂- (“ava kirin”), proto-hindûîranî *dam-, hevrehaavestayî [skrîpt hewce ye] (damen-, “xanî, mal”), pehlewî, farisî û zazakî dam (xanî, mal), sanskrîtî deme (“xanî, mal”), yûnaniya kevn δόμος (dómos, “xanî, mal”), latînî domus (xanî, mal), rusî дом (dom: xanî, mal), ermenî տուն (tun: xanî, mal), almanî Zimmer (ode), îngilîzî timber (darê xanî)...
Çavkanî: Horn p.117, Watkins p.16, Etymonline


sof

pos: noun

pos_title: Navdêr

text: Sof(sowf) li hêla we jî tê gotin? Bi mahneya hêvî û bendewariyê ye. Mînak: "Min sofa xwe pirr avête ser filan keso..." (Mêrdîn)

ref: Evdirehman Xelef di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 3/2012

forms: sowf

ipa: /soːf/


bendewarî

forms:
bendewarîtî
bendewartî

etymology_text: Ji bendewar + -î

چاوەڕوانی

roman: çawerrwanî

ipa: /bɛndɛwɑːˈɾiː/

hyphenation: ben·de·wa·rî


hêdiya

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: ya hêdî, formek tewandî ji hêdî (wek navdêr)

glosses: yên hêdî, formek tewandî û devkî ji hêdî (wek navdêr): (Yên) lezgîn li benda hêdiya(n) namînin.


serdav

glosses: Navbera qatên jorîn û banê xanî ku bi taybetî wek embar tê bikaranîn.

glosses: Cihê ku ava sar tê de tê parastin yan av tê ve tê sarkirin.

etymology_text:
Bi maneya "navbera qatê jorîn û banê xanî" ji ser + -dav, wek bin+dav.
Bi maneya "sarinc" ji serd (“sar”) + av.

мансарда

roman: mansarda

тавански етаж

roman: tavanski etaž

ձեղնահարկ

roman: jeġnahark

עליית גג

roman: aliat gag

чердак

roman: cherdàk

అటక

roman: aṭaka

σοφίτα

roman: sofíta


zirêdî

glosses:
serdav,
navbera qatên jorîn û banê xanî ku bi taybetî wek embar tê bikaranîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


tewre

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: herî, hokerek e bo diyarkirina ku tiştek yan kesek xwedî taybetmendiyekê ye ji hemî tiştên yan kesên din zêdetir:

glosses: hokerek e dikeve berî kêm yan zêde yan hin peyvên din û wateya "bi kêmî" yan "bi zêdeyî" û hwd.


firrfirrok

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firfirok.


kartûş

text: Kartûşa dîrokî: ”Curdistan – Diarbeck” (1682)

ref: sernavê nivîseke Rohat Alakom di Nefel.com de, 3/2012

forms: kartuş

etymology_text: Ji fransî cartouche, ew bi xwe jî ji îtalî cartoccio e ku hevrehakartonê ye


kerme

glosses:
keşkûr, tepale, sergîn, kemre, kemere,
rîxa hişkkirî bo şewitandinê

etymology_text: Dibe ku bi têkildarî kêr an jî kurtkirina kurmancî be.

hyphenation: ker·me


kerme

glosses: keng, pizikên ku ji pirrbûnê gihaştine hev û bûne birîn


keşkûr

glosses:
kerme, tepale, sergîn, kemre, kemere,
rîxa hişkkirî bo şewitandinê

forms:
keşkûl
keşk


tepale

glosses:
keşkûr, kerme, sergîn, kemre, kemere,
rîxa hişkkirî bo şewitandinê


qelax

glosses: xaniyê ku rîxa hişkkirî ya bo şewitandinê tê ve tê parastin

forms:
qilax
qerax
qirax
qerax

etymology_text: Ji tirkî kalak.


bergeş

glosses:
sênî, ferxesênî, tepsî, sifre, berkêşok, mersef, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam,
amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerandina wan hêsan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê

glosses: belem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

սկուտեղ

roman: skuteġ

սկուտեղ

roman: skuteł

սկուտղ

roman: skutł

послужавник

roman: poslužavnik

δίσκος

roman: dískos

ipa: /bɛɾˈɡɛʃ/

hyphenation: ber·geş


جهان شمول

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: gerdûnî, cîhanî, alemî, unîversal, kaynatî


tepsî

glosses:
sênî, belem, ferxesênî, bergeş, sifre, berkêşok, mersef, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam,
amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerandina wan hêsan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê

forms:
tebsî
tefsî
temsî
tevsî
tewsî

ipa: /tɛpˈsiː/

hyphenation: tep·sî


ferxesênî

glosses:
sênî, belem, tepsî, bergeş, sifre, berkêşok, mersef, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam,
amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerandina wan hêsan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê

forms: ferxesînî

etymology_text: ferx (?) + -e- + sênî


mersef

glosses: Amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerandina wan hêsan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê.

forms:
mesef
mesref

ipa: /mɛɾˈsɛf/

hyphenation: mer·sef


qendal

forms:
qend
qendav
kendal
Qendîl
qenal


qend

glosses: şekira lib-lib, şekira qalib-qalib, ne şekira hûr / toz

text: Zanim mecala name xwendLêvan tebessum kir ji qendMaset ke-banin fî ruba

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: kend

etymology_text: Ji erebî قند (qend) ji farisiya navîn [Peyv?]kend ji sanskrîtî [Peyv?]खण्ड (kend-). Ji eynî rehî: candy ya îngilîzî^([çavkanî hewce ye])


kwîstan

forms: kwêstan

etymology_text: Ji kwê-/kwî- (“çiya”) + -stan (“war, welat, cih, der, dever”).


qendav

glosses: Ava kelandî û bi şekirê şîrînkirî ku wek çayê tê vexwarin.

glosses: Firaqa ku şekir dixwinê ji bo îkramkirinê.

etymology_text: Ji qend (“şekir”) + av.


yekderb

text: Çavên Helîm yekderb mîna birûskê vebûn


çirpî

glosses: hej, qirş, qirş û qal, şivikên ziravik ên daran

forms: hij

ipa: /t͡ʃɪɾˈpiː/

hyphenation: çir·pî


hejûpêj

glosses: gulîyên biçûk daran, ên şil, hişk nebûyî, qirş û qalên daran

etymology_text: hej-û- + pêj


xêr tê de neman

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: qêmeta xwe kêm bûn, ehemiyeta xwe qeyb kirin

forms: xêr tê neman

etymology_text: Ji xêr + tê + de + neman


xêr tê de nebûn

forms:
xêr tê nebûn
xêr tê de tunebûn

etymology_text: Ji xêr + tê + de + nebûn


xêr jê nedîtin

glosses: ji kesekî/keseke an ji tiştekî fayde nedîtin, sûd jê wernegirtin


xilik

glosses: heso, çew, çegil, kevirên biçûk, ên wek nokan

glosses:
nav ji xurtîyê nepix bûyin, gobek
felankeso xilik berdaye

ipa: /xɪˈlɪk/

hyphenation: xi·lik

notes:
xilik berdan
xilikberdan


jixwexilas

glosses: bêçare, bêtaqet, bêzever, ne jêhatî, ne xurt

glosses: nekar, neşê^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
jixwexilastir (comparative)
herî jixwexilas (superlative)
jixwexilastirîn (superlative)
jixwexelas

etymology_text: ji + xwe + xilas

عاجز

roman: ʿāǧaz

անընդունակ

roman: anəndunak

산유능

roman: sanuneung

неправомочная

roman: nepravomatchnaia

нездатний

roman: nezdatnyï

ανίκανος

roman: aníkanos


bacenax

etymology_text: Ji tirkî bacanak ji bacı (xwişk) + -nak (ev "-nak" nediyar e ka ji çi ye lê naşibe "-nak" ya kurdî ya di peyvên wek "tirsnak, xeternak" û hwd.) Ji bilî Bakurê Kurdistanê "bacenax" yan formeke wek wê ji di nav kurdan de nayê bikaranîn. Bi kurdî "hevling" pirr berbelav tê bikaranîn lê "hevzava, hevçeng" jî hene.

ipa: /bɑːd͡ʒɛˈnɑːx/

hyphenation: ba·ce·nax


te xêr e

glosses: ev biwêj e tê gotin di gelek haletan de û hin berbelav e ku ne bi sanahî ye bên jimartin lê ji wan haletan

forms:
تە خێرە
we xêr e
wî xêr e
wê xêr e


sênc

glosses: Dîwarê ji keviran li dor rez, bax, baxçe an malan tê lêkirin, tê pêçan.

text: Qada xwe em pê cudakin Sênc û Bendan bidne dor.

ref: Kovara METÎN, http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=2407&mode=thread&order=0&thold=0 https://web.archive.org/http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=2407&mode=thread&order=0&thold=0 arşîv, Çirya pêşin 1995

forms: سێنج

ساحة

roman: sāḥa

hyphenation: sênc


cê

glosses: cih, cî, der, dever, war, şûn, mekan, mesken

forms: çê


pirûd

forms:
pîrot
pirût

etymology_text:
Ji ermeniya kevn բրուտ (brut) ji hîtîtî 𒁍𒊒𒌓 (pûrût, “herî yan herîkar, karkerê heriyê”).
;Çavkanî:
* Greppin, John A. C. (1991) , “The Survival of Ancient Anatolian and Mesopotamian Vocabulary Until the Present”, in Journal of Near Eastern Studies, volume 50, issue 3, pages 203–207


lamik

glosses:
alek, gep, sîmet, lam, rûçik, gip, sûret, dêm, hinark, hinarok, lem, lemik, rûçik, alişk,
herdu rexên rû yên li herdu alên difinê,
cihê rihên zelaman lê şên dibin

forms: lamk

etymology_text: Ji lam + -ik.

буза

roman: buza

ᐅᓗᐊᖅ

roman: uluaq

щока

roman: ščoka


rûçik

glosses:
alek, gep, sîmet, lam, lamik, sûret, dêm, hinarik, lem, lemik, alişk,
herdu rexên rû yên li herdu alên difinê,
cihê rihên zelaman lê şên dibin

text: Lê gava ku çav pê ketibû, rengê rûçikê wî hatibû guhestin û çavên wî ji şermê qudûmên xwe şikênandibûn, wer li erdê nihêrîbûn.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 93, ISBN 9786054497010

text: Orfeyîzm û Pîsagorasî ya Yûnana kevin, batinîtî û hurûfîtî yên îranî ya bisilman dûvajoyên vê ne, lêbelê di nav herikîna zeman de hin reng û rûçikên nû wergirtine.

ref: Rojen Barnas: Bi kurmanciya gewr, Enstîtuya kurdî ya Parîsê, ISBN: 2-908416-19-0, r.56

text: Her ku şev çû, sir û sermayê rûçikên xwe derxistin holê û bayekî gurr li wan rabû.

ref: Zeynelabidîn Zinar: Kadîna Mişkan, Weşanxaneya Çanda Kurdî, 1993, r.40

forms:
رووچک
lamk

etymology_text: Ji rû + -çik.

گونه

roman: gûnê

لپ

roman: lup

ipa: /ruːˈt͡ʃɪk/


serûpêk

glosses: xwarina ku ji ser û piyên kelandî yên heywanan hatiye çêkirin

forms:
serûpî
ser û pê
ser û pî
ser û pêk

etymology_text: Ji ser + -û- + pê + -k.


hevo

forms: hevû

etymology_text: Têkildarî hewî, bi soranî ههوێ (hewê) û farisî هوو (hevû).


serhevo

forms: serhevû

etymology_text: ser- + hevo (jina yekem)


pendav

forms:
bendav
pengav

etymology_text: Ji pend + av.

λιμνούλα

roman: limnoúla


nezaket

glosses: qencî, camêrî, dilnazikî, rêzgirî, rêzgirtin, qedir, qîmet, ihtiram

text: -Heta îsal ji bo me û ji weşanxaneyên din yên Kurd re nezaketen be jî tu dawetnameyek nehatiye.

ref: Daxuyaniya Avesta û Nûbiharê li ser Fuara Hewlêrê, li gor Netkurd.com, 4/2012

etymology_text: Ne ji erebî ye lê ji nazik ya kurdî li ber modela hin peyvên erebî hatiye çêkirin, wek rezîl > rezalet

ipa: /nɛzɑːˈkɛt/

hyphenation: ne·za·ket


efsirîn

pos: verb

pos_title: Lêker

forms: ئهفسرین

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


efsirîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


pistok

glosses:
berstik, pastî, piştstugir,
parçeya cilan ya ku dikeve dor stuyê mirovan

forms:
پستۆک
pist
pisto
pistu
pistuk

etymology_text: pişt + stu + -k

яка

roman: jáka

领子

roman: lǐngzi

领

roman: lǐng

衣领

roman: yīlǐng

ياقة

roman: yaqe

օձիք

roman: ōjikʻ

צווארון

roman: tzavaron

крагна

roman: krágna

околувратник

roman: okoluvrátnik

воротник

roman: vorotník

ворот

roman: vórot


yexe

forms: یهخه

etymology_text: Ji tirkî yaka. "Yexe" ya soranî, یقه (yeqê) û یخه (yexê) yên farisî û ياقة (yaqe) ya erebî hemû ji "yaka" ya tirkî ne ku hevreha "yakın" (nêzîk) û "yaklaşmak" (nêzîk bûn) in ku ji *jaka ya tirkiya kevn e û hevreha wê wek "cakag" di mongolî de jî peyda dibe


kelpezî

glosses:
Kimkim, margîsk, margîsk, bûkmar,
hin cûn ajelên mîna maran in lê çarpî ne.

glosses: marmêlke^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qilot

glosses: gilover, gogir, çemberî, çerxî, xirrxalî, çemberok, çerxok, xirrxalok

forms:
qilottir (comparative)
herî qilot (superlative)
qilottirîn (superlative)


tevnpîrk

glosses:
pîrtevînk, pîrepind, pîropind, pîrik, pîrhevok, pîrepit, dapîrûşk, pîrê, pindepîr, pîrebok, pîrpîruk, kundiroşk, gangol, pêndek, pîrhebok,
kêzek gir ya bi heşt lingan e û hêlîna wê wek tevnî ye û dikare bi mirovan vede

forms:
تهڤنپیرک
tevinpîr
tevinpîrk
tevnepîrk

etymology_text: tevn + pîr + -k

মাকড়সা

roman: makôṛśa

паяк

roman: pajak

ᎧᎾᏁᏍᎩ

roman: kananesgi

蜘蛛

roman: zhīzhū

սարդ

roman: sard

шанжав

roman: šanžav

пондо мукоро

roman: pondo mukoro

عنکبوت

roman: 'enkebût

ობობა

roman: oboba

मकड़ा

roman: makṛā

עכבישאים

roman: aïkbyšaym

ᐋᓯᕙᖅ

roman: aasivaq

거미

roman: geomi

пајак

roman: pájak

аалз

roman: aalz

माकुरो

roman: mākuro

паук

roman: paouk

паук

roman: pauk

சிலந்தி

roman: cilanti

సాలీడు

roman: sālīḍu

павук

roman: pavuk

ពីងពាង

roman: bpīng bpīəng

שפּין

roman: shpin

αράχνη

roman: aráchni

ipa: /tʰɛvnˈpiːɾk/


pîretewt

glosses: pîrhebok, cadû, pîrelik, jinên pîr û sihirker

etymology_text: Ji pîr + -e- + tewt, a paşîn pevbestî tewtew û tewtewîn, anku axiftina pûç û pûçker. Ew bixwe ji tewîn, bo guherrîna bi ramana cazûkî bide ber îngilîzî weird û wizard (ji proto-hindûewropî *vert- (“zivirrîn”), > kurdî gerrîn) û tirkî büyü (“cazû, tewtew”) (hevreha bükmek (“tewandin, çemandin”)). Bide ber pîrepit, ji pitepit.

巫婆

roman: wūpó

魔女

roman: mónǚ

女巫

roman: nǚwū

ساحرة

roman: saaHira

վհուկ

roman: vhuk

ساحره

roman: sahareh

વિચ

roman: vic

ચૂડેલ

roman: cūḍel

გრძნეული

roman: grʒneuli

ჯადოქარი

roman: ǯadokari

चुड़ैल

roman: cuṛail

ಮಾಟಗಾತಿ

roman: māṭagāti

ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ತ್ರೀ

roman: māntrika strī

ಮಾಯಗಾತಿ

roman: māyagāti

무당

roman: mudang

вештерка

roman: véšterka

മന്ത്രവാദം

roman: mantravādaṃ

мыстан

roman: mystan

ведьма

roman: véd’ma

колдунья

roman: koldún’ja

волшебница

roman: volšébnica

чародейка

roman: čarodéjka

சூனியக்காரி

roman: cūṉiyakkāri

μάγισσα

roman: mágissa


heqo

text: Kekê Mehmet, gelo ji ferza ye ku şîrove bi îngilîzî bin lewra îngilîziya min heqo ne baş e.

ref: Evdirehman Xelef di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 4/2012

forms: hequ

etymology_text: kurtkirina hewqas e ku formeke devokî ya ewqas e ku ji ew + qas e

ipa: /hɛˈqoː/


pê ve çûn

glosses: şibîn kesekî yan tiştekî, lêçûn(2), dan pê ve, lê hatin (li bavê xwe hatin) wek kesekî yan tiştekî bûn

glosses: îbret jê wergirtin, ji belayekê fêr bûn, ders wergirtin

glosses: tûşê aqubetekê and serenjamekê hatin û bi awayekî bi dawî bûn.

forms: pê de çûn

etymology_text: pê + ve + çûn

ipa: /peː vɛ t͡ʃuːn/

hyphenation: pê ve çûn


dêmanî

glosses:
ne koçer, ne revend, bicihbûyî, akincî,
hozên anku eşîrên yan êlên bi berdewamî li eynî derê dijîn

text: Perrot bêtir li ser taybetmendiyên kesayetiya Kurdên Haymanayê û li ser tevgera koçberî û dêmaniyê dinivîse.

ref: ji pirtûka Kurdên Haymanayê. Amedekar û wergêr Dr. Fewaz Husên

etymology_text: Ji dê (gund) + man + -î anku "ligundman, mana li gundan".

정착성

roman: jeongchaksseong

оседлый

roman: osédlyj

αποδημητικός

roman: apodimitikós

hyphenation: dê·ma·nî


di ber re gîhandin

glosses: besî tiştekî an kesekî bûn, kanîn xwestekên kesekî, hewceyiyên tiştekî pêkanîn, têrî tiştekî an kesekî/ê bûn. kafî bûn, pê kirin

text: Mustefa Reşîd, di ber re nagihîne, ku pêşî hemű nivîsęn di vê malperê de têne weşandin bixwîne û kontrol bike.

etymology_text: Ji di ber re + gîhandin.


devce bûn

forms:
devce dibim (present)
devce dibî (present)
devce dibe (present)
devce dibin (present)
devce bibe (imperative singular)
devce bibin (imperative plural)
devce bûm (past)
devce bûyî (past)
devce bû (past)

etymology_text: Ji devce + bûn.


miravî

glosses:
werdek, sone, sonek,
hin cûnên firindeyên refî û avî ne,
çengên wan zirav, kuriyên wan qut û nikilên wan pan in,
hêlînên xwe di nav axê de ava dikin û têjikên wan ji qelpbûnê ve melevan in

forms:
مراڤی
elok
mirîşk
qaz
quling
qû

etymology_text: mir (mirîşk û teyrên wek wan) + avî (ji avê, yên ku di avê de dijîn), hevreha soranî مراوی (mrawî) / mirawî û farisî مرغابی (morẍabî) ye.

and#Danmarkî

roman: and

part#Estonî

roman: part

cane#Frensî

roman: cane

patka#Sirbî

roman: patka

πάπια

roman: pápia


ges

glosses:
temberî, perçem, pêçavk, temberîk, çûncik, pûncik, pûlik, pirç,
porê dirêj yê ku tê ser eniyê

forms:
gas
gez


werzik

glosses:
tilozî, qitî, xirtik, tirozî, ecûr, incûr, bejik, qitîk, şelengo, kilyar, qitik, xita, xitî, xitîk, qatîk, xite,
cûnekî xiyaran e

etymology_text: Ji werz + -ik.

ipa: /wɛɾˈzɪk/

hyphenation: wer·zik


xoranta

text: Semsûr/Entab: jin, jinik, xanim, xatûn. Her wiha, peyîvên "kulfet" û "xoranta" bi wateya hevjînê (eş, wife/spouse) tê xebitandin. Dîsa, merivên temen mezin peyîva "mal" ji kar tînin: "Mala me çû Semsûrê, ba qîza me Dîlanê..."

ref: Robîn Reşvan di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 4/2012

etymology_text: Di bin bandora tirkî horanta de ji farisî خورنده (xûrende: yên ku [bi hev re] dixwin)


tesbîh

glosses: pesndana Xwedê, sibhan gotin/xwendin, gotinên xweş derbarê Xwedê de dubare kirin

text: Hêj ne lewh û enbiyayê muhteşemSalîha tesbîh kirî nûra şikelfŞeş mîet elf û çîhar û bîst û elf

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
تهسبیح
tezbîh

etymology_text: Ji erebî تسبيح (tesbîḧ, “tezbîh, pesndan[a Xwedê], sibhan gotin/xwendin”), têkilî سبحان (subḧan, “sibhan, pesn, sena, meth”) ji rehê س ب ح (s-b-ḧ-, “pesn dan, meth kirin, bi taybetî pesnê Xwedê dan”), hevreha aramî שבחא (şebaxe: pesn dan, meth kirin) û îbranî שבח (şebax: pesn dan, meth kirin), hemû ji rehê ş-b-x- yê proto-samî. Heman peyv serekaniya tizbî ya kurdî ye jî.


sibhan

glosses: pesndana Xwedê, gotinên xweş derbarê Xwedê de dubarekirin, tesbîh

text: Her zehrekî b'awazekîSubhan ji şahê qudretêHer canekî û ebdanekî

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
subhan
sibḧan
subḧan

etymology_text: Ji erebî سبحان (subḧan, “sibhan, pesn, sena, meth”) ji rehê س ب ح (s-b-ḧ-, “pesn dan, meth kirin, bi taybetî pesnê Xwedê dan”), hevreha aramî שבחא (şebaxe: pesn dan, meth kirin) û îbranî שבח (şebax: pesn dan, meth kirin), hemû ji rehê ş-b-x- yê proto-samî. Heman peyv serekaniya peyvên tesbîh û tizbî ye jî.


volatile

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-volatile.wav


tawlî

forms:
تاولی
tavlî

etymology_text: Ji tirkî tavlı (“[têrrûn]]”) ji tav (rûn + -lı (bi-, -î, -dar)


reşkê bûstanan

glosses: Wêneyên yan nîşanên ku dişibin mirovan yan heywanan ku li nav bûstanan tên bicihkirin daku heywan jê bitirsin û neyên berhemên bûstanan bixwin.

forms:
reşkê bîstanan
reşikê bîstanan
reşikê bûstanan
reşkê rovî

etymology_text: Ji reşk (bide ber reşe û reş) + -ê + bûstan + -an.

ӱркӱткиш

roman: ürkütkiš

চৌ

roman: sou

ҡарасҡы

roman: qarasqï

пу́дзіла

roman: púdzila

কাকতাড়ুয়া

roman: kaktaṛuẏa

плашило

roman: plašilo

စာချောက်ရုပ်

roman: cahkyauk-rup

稻草人

roman: dou⁶ cou² jan⁴

稻草人

roman: dàocǎorén

катемпи

roman: katempi

فَزَّاعَة

roman: fazzāʿa

تخويف

roman: taḵwīf

فَزَّاعَة

roman: fazzāʕa

խրտվիլակ

roman: xrtvilak

тандавкс

roman: tandavks

مترسک

roman: matarsak

ચાડિયો

roman: cāḍiyo

საფრთხობელა

roman: saprtxobela

דַּחְלִיל

roman: dakhlíl

ಬೆದರುಗೊಂಬೆ

roman: bedarugombe

ಬೆಚ್ಚು

roman: beccu

ಬೆಚ್ಚಿಗ

roman: becciga

ಗುಮ್ಮ

roman: gumma

ಬೆರ್ಚಪ್ಪ

roman: bercappa

허수아비

roman: heosuabi

ຫຸ່ນໄລ່ກາ

roman: hun lai kā

стра́шило

roman: strášilo

пла́шило

roman: plášilo

നോക്കുകുത്തി

roman: nōkkukutti

ਡਰੋਣਾ

roman: ḍaroṇā

чу́чело

roman: čúčelo

пу́гало

roman: púgalo

хӯса

roman: xüsa

சொக்கன்

roman: cokkaṉ

หุ่นไล่กา

roman: hùn-lâi-gaa

దిష్టిబొమ్మ

roman: diṣṭibomma

వెరబొమ్మ

roman: verabomma

దృష్టిబొమ్మ

roman: dr̥ṣṭibomma

опу́дало

roman: opúdalo

поторо́ча

roman: potoróča

ចំឡោង

roman: cɑmlaong

តាដុង

roman: taadong

ទីងមោង

roman: tiingmoong

σκιάχτρο

roman: skiáchtro

ipa: /rɛʃˈkeː buːstɑːˈnɑːn/

hyphenation: reş·kê bûs·ta·nan


qiswet

forms:
qaswet
qeswet
qisawet

etymology_text: Ji erebî قسوة (kesaweᵗ) ji قسا (qesa, “req bûn”), hevreha aramî קשי (q-ş-y-: req bûn) ku serekaniya qeşa ya kurdî ye.


gruppo

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-gruppo.wav

audio: LL-Q652 (ita)-Happypheasant-gruppo.wav


-xwê

pos: suffix

pos_title: Paşgir

etymology_text: Hevreha soranî xêw, zazakî wey (wey kerdene: xwedî kirin, xwedan kirin) ji xwe + taw- (hêz, şiyan, karîn, qiwet) ku hevrehên yên din yên kurmancî xwedan, Xwedê, xwedî, xatûn, xoce, -xwê (xwedî) ne, yên soranî xawen (xwedî, xwedan), xêw (Xwa, farisî خدا (Xuda, “Xwedê”), خواجه (xʷace, “xoce, birêz, hêja, efendî”), hemû ji proto-hindûewropî*swe- (“xwe”) + *tep- (“germ kirin, enerjî danê”) ku herwiha serekaniya tav ya kurdî ye jî.


binaxedar

glosses: kesê/a an tiştê ku bingeheke xwe ya xurt, zexm û teqez heye

text:
Herî pêşîn sertacê lîteratûra kurdî, binyat û binaxedarê bîr û bawera kurdewarî, kurdperwerî û wetenperweriya serxwebûna kurd û Kurdistanê, şayîrê kurd ê mezin û bi nav û deng Ahmedê Xanî di “Mem û Zîn”a xweda nivîsîye, ku berî wî şayîr û nivîskarên kurdan hebûne, lê navên wan ji bîr kirinê, çimkî kesek tune bûye navê wan ji bîr wîne û binivîse, ku kurd jî xudanê şayir û nivîskaran bûne, ku şayîrên wan jî hebûne. Derheqê vê yekêda Ahmedê xanî ev rêzên jêrîn de “Mem û Zîn”a xweda nivîsîne:
Ger dê hebûwa me jî xudanek,
Alî keremek, letîf danek,
U’lm û huner û kemal û ezan.

ref: Qanatê Kurdo (1909-1985) di prtûka bi navê Tarîxa Edebiyata Kurdî 1 de

forms:
binaxedartir (comparative)
herî binaxedar (superlative)
binaxedartirîn (superlative)

etymology_text: Ji binaxe + -dar.


hecilandin

glosses: kesibîn, kesibandin, hecelkirin, qazanc kirin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

hyphenation: he·ci·lan·din


hecilandin

glosses: qazanc, kesibîn, kesibandin, hecelkirin, fêde, mifa, kelk, sûde, avantaj, kêr, kar, biserketin


reqandin

glosses: kirina tiştekî bi awayekî zêdeyî adetî û bi awayekî çêjdar, repandin

glosses: bezandina sewalan û bi piranî ya hespan. Min hesp serebejêr kir û raqand.

forms:
direqînim (present)
direqînî (present)
direqîne (present)
direqînin (present)
bireqîne (imperative singular)
bireqînin (imperative plural)
reqand (past)
reqand (past)
reqand (past)
reqand (past)
–reqîn– (root present)
–reqand– (root past)
ez direqînim (indicative present positive)
ez nareqînim (indicative present negative)
min reqand (indicative past positive)
min nereqand (indicative past negative)
tu direqînî (indicative present positive)
tu nareqînî (indicative present negative)
te reqand (indicative past positive)
te nereqand (indicative past negative)
ew direqîne (indicative present positive)
ew nareqîne (indicative present negative)
wê/wî reqand (indicative past positive)
wê/wî nereqand (indicative past negative)
em direqînin (indicative present positive)
em nareqînin (indicative present negative)
me reqand (indicative past positive)
me nereqand (indicative past negative)
hûn direqînin (indicative present positive)
hûn nareqînin (indicative present negative)
we reqand (indicative past positive)
we nereqand (indicative past negative)
ew direqînin (indicative present positive)
ew nareqînin (indicative present negative)
wan reqand (indicative past positive)
wan nereqand (indicative past negative)
min direqand (imperfect positive)
min nedireqand (imperfect negative)
min reqandibû (positive)
min nereqandibû (negative)
te direqand (imperfect positive)
te nedireqand (imperfect negative)
te reqandibû (positive)
te nereqandibû (negative)
wê/wî direqand (imperfect positive)
wê/wî nedireqand (imperfect negative)
wê/wî reqandibû (positive)
wê/wî nereqandibû (negative)
me direqand (imperfect positive)
me nedireqand (imperfect negative)
me reqandibû (positive)
me nereqandibû (negative)
we direqand (imperfect positive)
we nedireqand (imperfect negative)
we reqandibû (positive)
we nereqandibû (negative)
wan direqand (imperfect positive)
wan nedireqand (imperfect negative)
wan reqandibû (positive)
wan nereqandibû (negative)
ez ê bireqînim (future positive)
ez ê nereqînim (future negative)
minê reqandibe (future perfect positive)
minê nereqandibe (future perfect negative)
tu yê bireqînî (future positive)
tu yê nereqînî (future negative)
teyê reqandibe (future perfect positive)
teyê nereqandibe (future perfect negative)
ew ê bireqîne (future positive)
ew ê nereqîne (future negative)
wê/wîyê reqandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nereqandibe (future perfect negative)
em ê bireqînin (future positive)
em ê nereqînin (future negative)
meyê reqandibe (future perfect positive)
meyê nereqandibe (future perfect negative)
hûn ê bireqînin (future positive)
hûn ê nereqînin (future negative)
weyê reqandibe (future perfect positive)
weyê nereqandibe (future perfect negative)
ew ê bireqînin (future positive)
ew ê nereqînin (future negative)
wanê reqandibe (future perfect positive)
wanê nereqandibe (future perfect negative)
min reqandiye (perfect positive)
min nereqandiye (perfect negative)
min reqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nereqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te reqandiye (perfect positive)
te nereqandiye (perfect negative)
te reqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nereqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî reqandiye (perfect positive)
wê/wî nereqandiye (perfect negative)
wê/wî reqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nereqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me reqandiye (perfect positive)
me nereqandiye (perfect negative)
me reqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nereqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we reqandiye (perfect positive)
we nereqandiye (perfect negative)
we reqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nereqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan reqandiye (perfect positive)
wan nereqandiye (perfect negative)
wan reqandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nereqandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bireqînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nereqînim (present subjunctive negative)
(bila) min reqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nereqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bireqînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nereqînî (present subjunctive negative)
(bila) te reqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nereqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bireqîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nereqîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî reqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nereqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bireqînin (present subjunctive positive)
(bila) em nereqînin (present subjunctive negative)
(bila) me reqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nereqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bireqînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nereqînin (present subjunctive negative)
(bila) we reqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nereqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bireqînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nereqînin (present subjunctive negative)
(bila) wan reqandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nereqandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bireqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nereqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min reqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nereqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bireqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nereqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te reqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nereqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bireqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nereqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî reqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nereqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bireqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nereqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me reqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nereqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bireqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nereqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we reqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nereqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bireqanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nereqanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan reqandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nereqandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bireqanda (present conditional positive)
minê nereqanda (present conditional negative)
minê reqandibûya (preterite conditional positive)
minê nereqandibûya (preterite conditional negative)
teyê bireqanda (present conditional positive)
teyê nereqanda (present conditional negative)
teyê reqandibûya (preterite conditional positive)
teyê nereqandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bireqanda (present conditional positive)
wê/wîyê nereqanda (present conditional negative)
wê/wîyê reqandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nereqandibûya (preterite conditional negative)
meyê bireqanda (present conditional positive)
meyê nereqanda (present conditional negative)
meyê reqandibûya (preterite conditional positive)
meyê nereqandibûya (preterite conditional negative)
weyê bireqanda (present conditional positive)
weyê nereqanda (present conditional negative)
weyê reqandibûya (preterite conditional positive)
weyê nereqandibûya (preterite conditional negative)
wanê bireqanda (present conditional positive)
wanê nereqanda (present conditional negative)
wanê reqandibûya (preterite conditional positive)
wanê nereqandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bireqîne (imperative present positive)
(tu) nereqîne (imperative present negative)
(hûn) bireqînin (imperative present positive)
(hûn) nereqînin (imperative present negative)
ڕهقاندن

ipa: /rɛqɑːnˈdɪn/

hyphenation: re·qan·din


reqandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


surandin

text: Bi avêtina gava yekem a di deriyê apartmanê re,sira bayekî hênik ku mirov ji çilehavîna vî bajarê kevirîn û bedenê napê, bi nermahiya destê jinekê rûyê Hogir disurîne

ref: Mirina bêsî, Dilawer Zeraq

forms:
disurînim (present)
disurînî (present)
disurîne (present)
disurînin (present)
bisurîne (imperative singular)
bisurînin (imperative plural)
surand (past)
surand (past)
surand (past)
surand (past)
–surîn– (root present)
–surand– (root past)
ez disurînim (indicative present positive)
ez nasurînim (indicative present negative)
min surand (indicative past positive)
min nesurand (indicative past negative)
tu disurînî (indicative present positive)
tu nasurînî (indicative present negative)
te surand (indicative past positive)
te nesurand (indicative past negative)
ew disurîne (indicative present positive)
ew nasurîne (indicative present negative)
wê/wî surand (indicative past positive)
wê/wî nesurand (indicative past negative)
em disurînin (indicative present positive)
em nasurînin (indicative present negative)
me surand (indicative past positive)
me nesurand (indicative past negative)
hûn disurînin (indicative present positive)
hûn nasurînin (indicative present negative)
we surand (indicative past positive)
we nesurand (indicative past negative)
ew disurînin (indicative present positive)
ew nasurînin (indicative present negative)
wan surand (indicative past positive)
wan nesurand (indicative past negative)
min disurand (imperfect positive)
min nedisurand (imperfect negative)
min surandibû (positive)
min nesurandibû (negative)
te disurand (imperfect positive)
te nedisurand (imperfect negative)
te surandibû (positive)
te nesurandibû (negative)
wê/wî disurand (imperfect positive)
wê/wî nedisurand (imperfect negative)
wê/wî surandibû (positive)
wê/wî nesurandibû (negative)
me disurand (imperfect positive)
me nedisurand (imperfect negative)
me surandibû (positive)
me nesurandibû (negative)
we disurand (imperfect positive)
we nedisurand (imperfect negative)
we surandibû (positive)
we nesurandibû (negative)
wan disurand (imperfect positive)
wan nedisurand (imperfect negative)
wan surandibû (positive)
wan nesurandibû (negative)
ez ê bisurînim (future positive)
ez ê nesurînim (future negative)
minê surandibe (future perfect positive)
minê nesurandibe (future perfect negative)
tu yê bisurînî (future positive)
tu yê nesurînî (future negative)
teyê surandibe (future perfect positive)
teyê nesurandibe (future perfect negative)
ew ê bisurîne (future positive)
ew ê nesurîne (future negative)
wê/wîyê surandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nesurandibe (future perfect negative)
em ê bisurînin (future positive)
em ê nesurînin (future negative)
meyê surandibe (future perfect positive)
meyê nesurandibe (future perfect negative)
hûn ê bisurînin (future positive)
hûn ê nesurînin (future negative)
weyê surandibe (future perfect positive)
weyê nesurandibe (future perfect negative)
ew ê bisurînin (future positive)
ew ê nesurînin (future negative)
wanê surandibe (future perfect positive)
wanê nesurandibe (future perfect negative)
min surandiye (perfect positive)
min nesurandiye (perfect negative)
min surandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nesurandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te surandiye (perfect positive)
te nesurandiye (perfect negative)
te surandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nesurandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî surandiye (perfect positive)
wê/wî nesurandiye (perfect negative)
wê/wî surandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nesurandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me surandiye (perfect positive)
me nesurandiye (perfect negative)
me surandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nesurandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we surandiye (perfect positive)
we nesurandiye (perfect negative)
we surandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nesurandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan surandiye (perfect positive)
wan nesurandiye (perfect negative)
wan surandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nesurandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bisurînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nesurînim (present subjunctive negative)
(bila) min surandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nesurandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bisurînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nesurînî (present subjunctive negative)
(bila) te surandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nesurandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisurîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nesurîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî surandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesurandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bisurînin (present subjunctive positive)
(bila) em nesurînin (present subjunctive negative)
(bila) me surandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nesurandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bisurînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nesurînin (present subjunctive negative)
(bila) we surandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nesurandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisurînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nesurînin (present subjunctive negative)
(bila) wan surandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nesurandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bisuranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nesuranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min surandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nesurandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bisuranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nesuranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te surandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nesurandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bisuranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesuranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî surandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesurandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bisuranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nesuranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me surandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nesurandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bisuranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nesuranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we surandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nesurandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bisuranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nesuranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan surandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nesurandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bisuranda (present conditional positive)
minê nesuranda (present conditional negative)
minê surandibûya (preterite conditional positive)
minê nesurandibûya (preterite conditional negative)
teyê bisuranda (present conditional positive)
teyê nesuranda (present conditional negative)
teyê surandibûya (preterite conditional positive)
teyê nesurandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bisuranda (present conditional positive)
wê/wîyê nesuranda (present conditional negative)
wê/wîyê surandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nesurandibûya (preterite conditional negative)
meyê bisuranda (present conditional positive)
meyê nesuranda (present conditional negative)
meyê surandibûya (preterite conditional positive)
meyê nesurandibûya (preterite conditional negative)
weyê bisuranda (present conditional positive)
weyê nesuranda (present conditional negative)
weyê surandibûya (preterite conditional positive)
weyê nesurandibûya (preterite conditional negative)
wanê bisuranda (present conditional positive)
wanê nesuranda (present conditional negative)
wanê surandibûya (preterite conditional positive)
wanê nesurandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bisurîne (imperative present positive)
(tu) nesurîne (imperative present negative)
(hûn) bisurînin (imperative present positive)
(hûn) nesurînin (imperative present negative)
سوراندن

etymology_text: Ji sur + andin.

ipa: /sʊɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: su·ran·din


surandin

ipa: /sʊɾɑːnˈdɪn/


bêhnewî

forms:
bênewî
bihnewî
bîhnewî
bînewî
bêhnawî

etymology_text: Ji bêhn + -ewî.

вонючий

roman: vonjúčij

зловонный

roman: zlovónnyj


parîz

text:
Ne gul û ne kulîlk man
Ne parîz û gulistan
Ne dengê xweş ne meqam
Pêve j’ah ûintiqam

ref: Kamuran Bedirxan, helbesta Birîn, jêwergirtin Celadet.com, 4/2012

forms: parêz

etymology_text: hevrehapirêz (baxçe), bide ber avestayî "peyrideêze" (baxçe, gulistan, bihişt) ji "peyri-" (dor, dorber, dorûber, dewrûdor) + "deêze" (dîwar) anku "cihê dîwarkirî, cihê ku dîwarek yan sûrek li dor hatiye avakirin daku wê biparêze) ku serekaniya peyva îngilîzî paradise (bihişt) û ya gelek zimanên din jî yên ewropî ye yên bi eynî maneyê ye.


-ewî

glosses: Paşgirek e ku pê rengdêr ji hin navdêran yan rengdêran tên çêkirin

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


kenarnot

glosses: têbîniyên ku li rexê rûpelekê hatine nivîsîn

text: Medyaya tirkan herwekî ko Mesûd Barzanî ji bo dosya an jî mijara PKK-ê û Tariq Haşimî hatibe Tirkiyeyê nûçeyên xwe pêşkêş kir. Ji ber ko hevdîtin ji dezgehên ragihandinê re girtî bûn zehmet e ko mirov bêje ka çiqasê PKK bû mijara van hevdîtinên Mesûd Barzanî yên li Tirkiyeyê. Tariq Haşimî ez bawer dikim ko bûbe kenarnotek jî. Lê – helwesta dewleta tirkan li aliyekê – mijara PKKê jî ji her alî ve ji bo kurdan ne tiştek normal e û sergêjiyeke mezin e bo başûrê Kurdistanê jî.

ref: Mihemed Evdila: Rola Hewlêrê di perspektîfa global de, Nefel.com, 4/2012

forms: kinarnot

etymology_text: Ji kenar + not.


xudanexlaq

glosses: xwedîexlaq, biexlaq, exlaqî, exlaqdar, sincî, bimoral, bisinc, qenc, baş, maqûl, camêr, li gor exlaqê

text: Malikîyê serokwezîrê Iraqa niha, ne tenê pêgiriyê li destûrê nake û mafê kurdan asteng dike, di heman demê de dixwaze yêkcar erebên sinnî jî ji mafê desthilatê bêpar bike. Kurd li dijî vê derdikevin. Lê kurd ne sinnîyan ne jî şiîyan li dijî yektir bi kar naînin. Siyaseteke xudanexlaq ûxudanprensîp dimeşînin. Îran welatekê herêmê ye ko xwedana ajandeyeka veşartî û çêkirina çekên nuklerî ye.

forms:
xwedanexlaq
xwidanexaq

etymology_text: Ji xudan + exlaq.

ηθικός

roman: ithikós


giyagewrik

glosses:
giyadêmk, kurîmisk, helyotrop,
riwekek e

etymology_text: giya + gewr + -ik

ჰელიოტროპი

roman: helioṭroṗi

सूर्यानुवर्त

roman: sūryānuvart

Гелиотроп

roman: Geliotrop

Ηλιοτρόπιο

roman: Iliotrópio


kîrê kalo

glosses:
Karî, kardî, kero, kîrikê kero, ereblepo, kîrmiço,
pincarek wek siyaleyê anku spînaxê ye lê eger nekelandî were xwarin, jehrewî ye.

forms: kardî

etymology_text: Ji kîrê + kalo.

ipa: /kiːˈɾeː kɑːˈloː/

hyphenation: kî·rê ka·lo


kero

glosses:
Karî, kardî, kîrikê kero, kîrê kalo, ereblepo, kîrmiço,
pincarek wek siyaleyê anku spînaxê ye lê eger nekelandî were xwarin, jehrewî ye.


kero

forms: kerino (masculine vocative plural)


pîvêr

glosses: korik, cehdas, cehdasî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: pîwêr

овес

roman: oves

燕麦

roman: yānmài

귀리

roman: gwiri

βρώμη

roman: vrómi


pîvok

glosses:
pizpizêk, pîvank,
hin gulên ji malbata berfînan e û zaferan jê çêdibe

glosses: cureyekî keskatiyeke an jî zerzewatek wekî pîvazan ku mirov dikare bixwe

glosses: Pincarek e ku li çolê hişin dibe, ku meriv serê wê davêje koka wê jî dixwe.

forms: pîvong

шафран

roman: shafran

минзухар

roman: minzuhar

քրքմածաղիկ

roman: kʻrkʻmacaġik

крокус

roman: krókus

шафран

roman: šafrán

κρόκος

roman: krókos


pûşga

glosses:
Pîvêr, giyagenimk, biradexil, giyareş, cehdas, cehdasî,
riwekek wek cehî ye.

glosses: korik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
pîşga
pwîşga

etymology_text: Ji pûş + giya.


giyagenimk

glosses:
pûşga, pîvêr, biradexil, giyareş,
riwekek wek cehî ye

forms:
gihagenim
gîhagenmik
giyagenmik
giyagenim

etymology_text: giya + genim + -ik


biradexil

glosses:
pûşga, giyagenimk, pîvêr, giyareş, korik,
riwekek wek cehî ye

glosses: cehdas, cehdasî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: biradexl

etymology_text: bira + dexil anku "wek dexlî"

ipa: /bɪɾɑːdɛˈxɪl/

hyphenation: bi·ra·de·xil


giyareş

glosses:
pûşga, giyagenimk, biradexil, pîvêr,
riwekek wek cehî ye

etymology_text: giya + reş, bide ber gareş

ipa: /ɡɪjɑːˈɾɛʃ/

hyphenation: gi·ya·reş


leven

glosses:
Rûl, çîq, qamîş, zil,
riwekek pirrsalî ya qayîm e û li beravan di di nav hev re himbiz şên dibin.

glosses: çîx^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
لهڤهن
lewen

καλάμι

roman: kalámi


leven

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-leven.wav


çîq

glosses:
Rûl, leven, qamîş, zil,
riwekek pirrsalî ya qayîm e û li beravan di di nav hev re himbiz şên dibin.

forms:
چیق
çilû
kok
qurm
pûş
reh
rîş
çeq

ipa: /t͡ʃiːq/

hyphenation: çîq


helhelok

glosses: Tirraşek e ku berhemên wê hûr û sor û bi piranî xwerbar in.

forms:
هەلهەلۆک
helheluk

дрян

roman: drjan

հոն

roman: hon

дрен

roman: drén

кизил

roman: kizíl

дрен

roman: dren

ipa: /hɛlhɛˈloːk/


zirz

glosses: ew kesê yan lawirê ku reftarên wî hişk an sert in

text: Hogir bi heyirîneke zirz: "çiii, wan!?... Ew kî ne?! ma ên ku min dibin ne hûn in?

ref: Mirina Bêsî, Dilawer Zeraq, Rûpel: 15

forms:
zirztir (comparative)
herî zirz (superlative)
zirztirîn (superlative)

notes:
zirz kirin
zirzkirin
zirzkirî


zivzelaq

არღავანი

roman: arɣavani

Церцис европейский

roman: Cercis jevropejskij

κουτσουπιά

roman: koutsoupiá


pêgur

ლურჯი ნარი

roman: lurǯi nari

Синеголовник

roman: Sinegolovnik

ipa: /peːˈɡʊɾ/

hyphenation: pê·gur


şembelîlk

glosses:
xencelîsk, peqîjok, teqteqok,
giyayek ji binemala baqilan e û wek biharat tê bikaranîn

forms:
şembelîk
şembelûk
şembelûlk

মেথি

roman: methi

Сминдух

roman: Sminduh

އޯބަތް

roman: ōbat̊

મેથી

roman: methī

უცხო სუნელი

roman: ucxo suneli

ಮೆಂತೆ

roman: mente

ഉലുവ

roman: uluva

Пажитник сенной

roman: Pažitnik sennoj

मेथिका

roman: methikā

வெந்தயம்

roman: ventayam

మెంతులు

roman: mentulu

Гуньба сінна

roman: Hunʹba sinna

באקסהארן

roman: baksharn


zelindar

glosses: badarok, guhkitik, halesek, kulindok, ritilsek, gunhînk

text: GUHKITIK & HALESEK & KULINDOK & RITILSEK & GUNHÎNK ev hemû navên vî giyayîne li cem me û bi latînî jêre dibêjin: Aristolochia maurorum û bi zimanê erebî dibêjnê: (زراوند). baş tê bîra min dema biharan mirîşk kurik nebûna digotin ritilkên vî giyayî bikine di binve, dê li ser hêkên xwe rûnite xwarê û kurik bit li ser hêkan.

ref: Îsmaîl Şahîn di koma "Floraya Mezrabotan" de, 4/2012

쥐방울덩굴속

roman: jwibang-uldeonggulsok

ആടുതൊടാപ്പാല

roman: āṭutoṭāppāla

Жиренше

roman: Jirenşe

кирказон

roman: kirkazon

అరిస్టోలోకియా

roman: arisṭōlōkiyā

Αριστολοχία

roman: Aristolochía


badarok

glosses: zelindar, guhkitik, halesek, kulindok, ritilsek, gunhînk

ipa: /bɑːdɑːˈɾoːk/

hyphenation: ba·da·rok


guhkitik

glosses: zelindar, badarok, halesek, kulindok, ritilsek, gunhînk

etymology_text: Ji guh + kitik anku "wek guhên kitikan".

ipa: /ɡʊhkɪˈtɪk/

hyphenation: guh·ki·tik


ritilsek

glosses: zelindar, badarok, halesek, kulindok, guhkitik, gunhînk

etymology_text: Ji ritil + se + -k anku "wek ritilên/gunên seyan/kûçikan".


gunhînk

glosses: zelindar, badarok, halesek, kulindok, ritilsek, guhkitik

text: GUHKITIK & HALESEK & KULINDOK & RITILSEK & GUNHÎNK ev hemû navên vî giyayî ne li cem me û bi latînî jêre dibêjin: Aristolochia maurorum û bi zimanê erebî dibêjnê: (زراوند). Baş tê bîra min dema biharan mirîşk kurik nebûna digotin ritilkên vî giyayî bikine di bin ve, dê li ser hêkên xwe rûnite xwarê û kurik bit li ser hêkan.

forms: gunhînik

etymology_text: gun + hîn + -k


xendelk

glosses: Giyayek kulîlkzer ku li nêzî avan şên dibe û tê qelandin û xwarin yan jî biharateke tûj jê tê çêkirin.

forms: خهندهلك

خردل

roman: xerdel

горчица

roman: gorčica

μουστάρδα

roman: moustárda


parz

glosses:
tevzêne, hejesor, sinc, parzî, sincirî,
riwekek bikulîlke

Лох узколистный

roman: Lox uzkolistnyj

Маслинка вузьколиста

roman: Maslynka vuzʹkolysta


tevzêne

glosses:
Parz, hejesor, sinc, parzî, sincirî,
riwekek bikulîlke.


hejesor

glosses:
parz, tevzêne, sinc, parzî, sincirî,
riwekek bikulîlke


pîzê beqan

forms:
pûzê beqan
pwîzê beqan

etymology_text: Ji pîzê + beqan.

큰개불알풀

roman: keun-gaeburalpul

Вероника

roman: Veronika


gormiz

glosses:
xendelk, xerdel,
giyayek kulîlkzer ku li nêzî avan şên dibe û tê qelandin û xwarin yan jî biharateke tûj jê tê çêkirin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


giyadêmk

glosses:
giyagewrik, kurîmisk, helyotrop,
riwekek e

forms:
giya
dêm
-ik

etymology_text: giya + dêm + -k

ჰელიოტროპი

roman: helioṭroṗi

सूर्यानुवर्त

roman: sūryānuvart

Гелиотроп

roman: Geliotrop

Ηλιοτρόπιο

roman: Iliotrópio


hişmiraz

glosses:
mirad, hesret, heyranker,
tiştê ku mirovî heyranî xwe dihêle

text: Stunning: Tiştê ku mirov hişmiraz lê dinihêre, tiştê (berhema) ciyê matmayînê, ecêb bedew, çêjdar...

ref: Fêrîkê Ûsiv, HesretDefter, pêşgotina Kawa Nemirî; rûpel: 11

text: Remezan û Husên ji hev re bûbûn xweşheval û her ku Husênaxivîbû, zar û ziman bêtir lê geriyabû û her ku Remezan jê re qala tiştên nû kiribû, wî hişmiraz lê temaşe kiribû, wekî ku bo guhdarîkirinê çêbûbe.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 41, ISBN 9786054497010

forms:
hişmiraztir (comparative)
herî hişmiraz (superlative)
hişmiraztirîn (superlative)
hişmirad

etymology_text: Ji hiş + miraz.

ipa: /hɪʃmɪˈɾɑːz/


karrîz

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre karîz.


seku

text: Li devera Amêdiyê, bêjeya "seku" heye. Ew ji dêvla "wî/wê/wan got ku" yan jî "ew dibêje/dibêjin ku" bi taybetî ji bo veguhastina qeseya kesekî bo kesekê din tê bi kar anîn. Bo nimûne: - Kesê yekê: "Ez hevalê te me" - Kesê duyê ji kesê sêyê re: "Wî çi got?" - Kesê sêyê ji kesê duyê re: "Seku, ew hevalê te ye"

ref: Newzad Hirorî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 4/2012

forms: seko

etymology_text: se (?= + ku


dawîvekirî

glosses: tiştê ku dema bidawîhatina wî nehatiye diyarkirin

text: — Ez dixwazim bala we bikişînim ser rastiyekê: Rewşa niho yanî “status quo” ji bo me ne alternatîvek e. Vê carê tarîxa ko bêt destnîşan kirin wekî berê ne dawîvekirî ye.

ref: Serokê Kurdistanê Mesûd Barzanî li gor Nefel.com, 4/2012

forms: bêdawî

etymology_text: dawî + vekirî, wergerra open-ended ya îngilîzî


status quo

forms: statuko

etymology_text: Bi riya îngilîzî status quo ji latînî status quo ji statū + quō (“yê tê de”).


status quo

etymology_text: Ji latînî status quo ji statū + quō (“yê tê de”)


statuko

glosses: Rewşa niha, rewşa heyî (bi taybetî ya siyasî).

text: Firat, bal kişand ku heke hêj jî dadgeh Kurdî wekî “zîmanê nayê zanîn” li girtenameyên xwe qeyd bike ev nîşana “domkirina statukoyê ye.

ref: Dengîr Firat li gor Timeturk.com/ku, 4/2012

forms: status quo

etymology_text: Ji latînî status quo.

стату́кво

roman: statúkvo

現狀

roman: xiànzhuàng

وَضْع رَاهِن

roman: waḍʿ rāhin

ստատուս քվո

roman: status kʻvo

وضع موجود

roman: vaz'-e mowjud

وضع فعلی

roman: vaz'-e fe'li

ста́тус-кво

roman: státus-kvo

ста́тус-кво́

roman: státus-kvó

ស្ថានភាពនៅដដែល

roman: stʰaan pʰiep nɨv dɑdael

статус-кво

roman: status-kvo

καθεστώς

roman: kathestós

στάτους κβο

roman: státous kvo


daberist

glosses: benên ku mirov pê ve xwe ji cihên bilind ve berdide jêr

forms: daberrist

etymology_text: da- + ber + rist

ipa: /dɑːbɛˈɾɪst/


berdanberdan

glosses: kaos, bêahengî, nearamî, tevlihevî, nîqaş, qerqeşe

text: Hewqas berdanberdan û tevlîhevî çawa çêdibin? Mirov dikare van bûyeran wek anarşîzm û sikandal jî binav bike.

ref: Siddiq Bozarslan, Kurdistan ne Tunûs e û ne jî Misir! -2 [arşîv], netewe.com, 02.02.2012

forms: berdan berdan

etymology_text: Ji berdan + berdan.

беспорядок

roman: besporjadok

χάος

roman: cháos

ipa: /bɛɾdɑːnbɛɾˈdɑːn/

hyphenation: ber·dan·ber·dan


gava dî

glosses: çendek berê, hinekî berî niha, di van demên nêzik de

text: Gava dî min nivîsa A. Tîgrîs di www.e-weje.com'ê da xwand. Li gorî ragîhandina wî miletê kurd yê ku ber bi meydana newrozê dimeshiya ji nîviyê zêdetir bi tirkî u yê din jî bi kurdiyeke xirab bi hevdu ra deng dikirine

ref: Zinarê Xamo, Newroza îsal û evîndariya kurdan ya zimanê tirkî https://web.archive.org/http://zinarexamo.blogspot.com/2009/03/newroza-isal-u-evindariya-kurdan-ya.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com, 2009

text: Guh bide min. Ka çî hate serê min. Gavadî ezli ser sergo yê Rizo runiştî bûm. Hayê min ji tiştek tine bû.

ref: Bedirxan Epözdemir, MİHEMEDÊ HELİME https://web.archive.org/http://www.pen-kurd.org/kurdi/bedirxan-epozdemir/mihemede-helime.html arşîv, pen-kurd.org

forms: gavadî

etymology_text: * gava+ dî


li ser vê

glosses: Li pey tiştekî, ji pey tiştek an bûyereke re, bona vê/wê, wek encam

text: Li ser vê dagîrkerên xwînrêj rapêyî wî dikin ku bigrin. Apê Osman, sala 1929, sînor derbas dike û diçe Sûriyê da ku xwe bigihîne Xoybûnê...

ref: Ji malpera osmansebri.eu

etymology_text: Ji li + ser + vê


hilçinîn

glosses: hilbijartin, ji nav tiştekî hinek derxistin û hinek hîştin. Ji nav hev derxistin

text: Mîna ko ew li gotina bigere û wan hilçîne, ew hêdî hêdî, gotin bi gotin, dipeyive.

ref: Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, 2002

glosses: nijinîn, li ser hev hildan, danserhev, tilxe kirin, şixre kirin,

text: Xêleke xurt barî erdê pê re nedigîhand ku avê hilçîne xwe.

ref: Egîdê Xudo, Dê û Dêmarî, Weşanên Nûdem

glosses: hincandin, hilçinîn, hilkêşan, hilkişandin, kişandin jor (bi taybetî av ji bîrê):

forms:
هلچنین
helçînan
hilçandin

etymology_text: Ji hil- + çinîn.

ipa: /hɪlt͡ʃɪˈniːn/

hyphenation: hil·çi·nîn


hilçinîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


qesîl

glosses: giyayê debr (genim, ceh) yê teze, yê ku hîn simbil negirtinî

text: Go ku zaxîre di enbarê de telef dibe. Hezretî Yusif go, wekî bi qesil bête enbarkirin zaxîre telef nabî.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 129


rivîn

شەوارە

roman: şeware

hyphenation: ri·vîn


sitam

glosses: arsim, zekem, nezle, bapêş, înfluenza, grîp, sarma, nesaxiya ji sarmayê


hezareng

glosses: Navê kulîlkekiye (Delphinium). Tê gotin ku, sembola bê miriniyê ye.


pîreelk

glosses: Navê periyek ya başiyê ye. Di mitiolojiya kurdan de derbas dibe


telbîz

glosses: şilî an jî rutûbeta axê ya ku ji dar, gilûgiya re ji hêşinbûn û gumrehbûnê re faydedar:

text: Baranê jî çandinî geş dikir, kulîlkên rengrengîn vedijandin û kepir ji çandina zebeş û kelekan re didan telbîz kirin

forms: telbîs


köşe

glosses: guçik, quncik, qorzî, kozî, qurçik, qorzîk, kurnîşk, kûjî, kunc, kuncik, kuj, kuje, qulaç, gûş, guck

text: Mendilin köşesi.

text: Kutunun köşesi.

text: Odanın köşesi.

text: Duvarın köşesinde beklemiş.

text: Köşedeki köfteci dükkânı.

text: Şehrin bir köşesine yerleşmiş.

text: Burası bir cennet köşesi.

text: Köşe yazısı.

text: Köşe yazarı.

etymology_text: Ji farisî گوشه (guše).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-köşe.wav


perfeksiyonîst

glosses:
mikemeliyetperist, kamilîperist, bêkêmasîtîperist,
kesa/ê ku tehemila kêmasiyan nake,
kesa/ê ku herdem ji encama karên xwe nerazî ye

text: Welleh ez ji vê perfeksiyonîzma te hez nakim, Dilyar :-)

ref: Husein Muhammed ji Dilyar Amûdî re di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 5/2012

forms:
perfeksiyonîsttir (comparative)
herî perfeksiyonîst (superlative)
perfeksiyonîsttirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî perfectionniste ji perfection (bêkêmasîtî, kamilî) + -iste (-îst)


tawûg

glosses:
kêşe (2), kole (2), taxûk,
navgînek e ku bar lê tên siwarkirin yan jî mirov lê siwar dibin û li ser berfê tê kişandin

ᖃᒧᑏᒃ

roman: qamutiik

έλκηθρο

roman: élkithro


taxûk

glosses: taxûk (alava liser berfê, mirov pê xwe xuşkêl dike)

glosses: kaş (alava liser berfê, tişt pê têne kêşandin û xuşikandin)

glosses:
kêşe (2), kole (2), tawûg,
navgînek e ku bar lê tên siwarkirin yan jî mirov lê siwar dibin û li ser berfê tê kişandin


parxêl

glosses:
kêş, kole, qol, erebane, erebok,
hin cûn erebok in ku li pey dewaran tên kişandin

text: Qol û parxêl cida ne li nik me. Parxêlê havînan girê didin, didin dû gayan daku ga ji cihên dûr giya bînin nav gundî. Lê qol li ser berfê ye...

ref: Mehmet Gür, ji Hekaryan, di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 5/2012


kêş

glosses: Hin cûn erebok in ku li pey dewaran tên kişandin

text: Mela li 'umrê bêfeyde borîKêşa bi zor an qehr û nedamet

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text: Ê, ew rewend jî kêş û bêşan tevî we dibin û digel we dibin û îtaetê dikin yan na?-Belê, kêş û bêşa wan jî cuda ye.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Tûhfetu'l-Xîlan Fî Zimanê Kurdan, Weqfa Mezopotamyayê, 2019, çapa 1em, r. 103, ISBN 978-605-80975-1-3

forms:
kaş
kêşe

hyphenation: kêş


tûerd

glosses:
Tûfiringî, çîlek, firawla,
cûnek mêweyên sor û şîrîn yan tirş in.
(Dişibin tûyan lê bi terraşan ve şên dibin.)

forms:
tîerd
twîerd
tûerdik
tûerdk
tûtirk

etymology_text: tû + erd anku "tûya erdê, tûyên ku li erdê şên dibin, ne bi daran ve", bide ber sêverd, sêvbinerdk"

аҵыҵындра

roman: āc̣əc̣əndrā

እንጆሪ

roman: ʾənǧori

ܦ̮ܪܵܒ݂ܠܵܐ

roman: frawla

ܟ̰ܸܠܲܝܩܵܐ

roman: čillayqa

エマゥリ

roman: emawri

суні́ца

roman: suníca

клубні́ца

roman: klubníca

труска́ўка

roman: truskáŭka

স্ট্রবেরি

roman: śṭrôberi

я́года

roman: jágoda

гүлзөөргэнэ

roman: gülzöörgene

зэдэгэнэ

roman: zedegene

ᎠᏅ

roman: anv

士多啤梨

roman: si⁶ do¹ be¹ lei²

草莓

roman: cou² mui⁴⁻²; cou² mui⁴

草莓

roman: chhó-mòi

草莓

roman: cǎoméi

草莓

roman: chháu-m̂

莓仔

roman: m̂-á

虎莓

roman: hó͘-m̂

فَرَاوِلَة

roman: farāwila

فِرِيز

roman: firīz

تُوت اَلْأَرْض

roman: tūt al-ʾarḍ

فراولة

roman: faráwla

فراولة

roman: farāwla

چليقه

roman: čillēqa

چلكه

roman: čilka

فريز

roman: frīz

توت

roman: tūt

توت الأرض

roman: tūt il-ʔarḍ

ելակ

roman: elak

մորի

roman: mori

توت فرنگی

roman: tut farangi

چیالک

roman: čiyâlak

સ્ટ્રોબેરી

roman: sṭroberī

მარწყვი

roman: marc̣q̇vi

ხენდრო

roman: xendro

स्ट्रॉबेरी

roman: sṭrŏberī

हिसाल

roman: hisāl

תּוּת שָׂדֶה

roman: tuth sađéh

ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ

roman: sṭrāberi

кулпунай

roman: kulpunay

ස්ට්රෝබෙරි

roman: sṭrōberi

딸기

roman: ttalgi

ᐅᑌᐦᐃᒥᐣ

roman: otehimin

ᒥᑌᐦᐃᒥᐣ

roman: mitehimin

ໝາກສະຕໍເບີຣີ

roman: māk sa tǭ bœ̄ rī

ഞാവല് പഴം

roman: ñāval paḻaṃ

ციმუა

roman: cimua

гүзээлзгэнэ

roman: güzeelzgene

بۆلجۈرگەن

roman: böljürgen

құлпынай

roman: qūlpynai

бүлдірген

roman: büldırgen

қойбүлдірген

roman: qoibüldırgen

земляни́ка

roman: zemljaníka

клубни́ка

roman: klubníka

فرنگي توت

roman: farangi tut

ბა̈სყ

roman: bäsq̇

тути заминӣ

roman: tuti zaminī

செம்புற்றுப்பழம்

roman: cempuṟṟuppaḻam

ஸ்ட்ராபெரி

roman: sṭrāperi

స్ట్రాబెర్రీ

roman: sṭrāberrī

ፍራጎላ

roman: fəragola

ፍራውለ

roman: fərawlä

རྩྭ་འབྲུམ་བུ

roman: rtswa 'brum bu

سٹرابیری

roman: sṭrāberī

суни́ця

roman: sunýcja

полуни́ця

roman: polunýcja

тру́скавка

roman: trúskavka

ហ្វ្រ៊ែហ្ស៍

roman: hvrêhs

ស្ត្របឺរី

roman: strâbœri

טרוסקאַפֿקע

roman: truskafke

φράουλα

roman: fráoula

χαμοκέρασο

roman: chamokéraso


pelhewes

glosses: belghevês, belgşordeq, şordeq, belhewîs, tirşing, pelhewêz

etymology_text: pel (belg, pelg) + hewes


petîşok

glosses:
Feltîşok, şimtîtalik,
hin cûn zebeşên hûrik in.

forms: petrîşok

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /pɛtiːˈʃoːk/

hyphenation: pe·tî·şok


qemî

text: Li nik me peyva "Qemî" bi wateya "belkî" dihê bikaranîn. Erê hûn jî wê bikar diînin? Meselen dibêjin: "Qemî îro baran bibare, qemî jî nebare."

ref: Zengîn Zêbarî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 5/2012


ripî

glosses: Parçeyên jêrîn yên riwekan (bi taybetî yên di bin axê ve).

text: Karûş ripiyên xwe kûr berdide Wê lomê zor e ku meriv bi destan jêke

ref: https://ku.wikipedia.org/wiki/Karûş https://web.archive.org/https://ku.wikipedia.org/wiki/Karûş arşîv, ku.wikipedia.org

forms: ripin

rot#Norwegian

roman: rot


riç

text: Mirov bi raman û baweriyên xwe wek darekê ye, riçên wê darê çiqas kûr û dirêj bin ew çend xurt dibe


kax

glosses: Gil û giyayên di nav çandinî û zêviyan de yên ku gerek e bên helkirin û jêkirin.

text: Min gulek dît li nava kaxa


siyadî

text: Serokwezîrê Iraqê Nûrî Malikî di hevpeyvîna digel NRT-ê de got hikûmeta merkezî butçeya pêşmergeyê Kurdistanê nade ji ber li gor wî divêt hikûmeta Kurdistanê ji butçeya xwe wê mesrefê bike. Lê belê kurd dibêjin ji ber ko butçeya ordiya Iraqê û butçeya dezgehên ”siyadî” yên dewletê cida tên hesibandin divêt ya pêşmergeyên Kurdistanê jî cida bêt hesibandin.

ref: Nefel.com, 5/2012

glosses:
serwerî, rizgarî, zalî
têkilî serweriya welatekî

forms: siyasî

etymology_text: Ji erebî سيادي (siyadî), hevrehaسيادة (siyade[t], “siyadet, serwerî, zalî”).


xedeng

glosses: Yên ku ji daran çêdibe û di ceng û şerên serdemên kevin de bi kevanî dihat avêtin.

text:
çî Kêran e qetil û ceng
top û tiving şûr û xedeng
bi dengekî na, bi hezar deng
ji şêr re dibê'me na!

ref: Fêrîkê ûsiv, Hesret Defter, Na, rûpel 355

تیر

roman: tīr

बाण

roman: bāṇ

стрела

roman: strěla

βέλος

roman: vélos


teşke

forms:
namîs
namus
namwîs
نامووس

etymology_text: Ji erebî ناموس (namûs) ji yûnanî νόμος (nómos) (nómos: irf, edet) ^(Çavkanî: Rajki) ji νέμω (nêmo: belav kirin) ji proto-hindûewropî *ném- (belav kirin), hevrehanimêj / nivêj ya kurdî û نماز (nemaz) ya farisî. Bo zêdetir agahiyan, binere: nimêj.

τιμή

roman: timí

ipa: /tɛʃˈkɛ/

hyphenation: teş·ke


qerefîl

glosses:
xizêm, pozmik, kasnî, talîşk,
 xişira ku bi taybetî jin dixin difina xwe

text:
Werin, ha werin zembîlan
serkofiyêd poz qerefîlan
zembîlêd in ji çiqlêd biyê ne
qazanxêd wan ji selbiyê ne
werin ha werin zembîlan

ref: Fêrîkê Ûsiv, Hsret Defter, rûpel: 483


refş

glosses: xweşik, rindli Makûyê wekî (rewş) jî tê bilêvkirin. Kincê giranbiha ku kesek bistîne lê li xwe neke, ji wî/wê/ kesî/ê ra dibêjin : Ma te sa rewşê(refşê) standiye, çima li xwe nakî ?

forms:
refştir (comparative)
herî refş (superlative)
refştirîn (superlative)


bîrîte

text: Ji bo stranên govendê Tetwanî dibêjin "bîrîte", ji yên rûniştî re dibêjin "kilam".'*

ref: Nesrîn Rojkan di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 5/2012


bacî

forms:
bacîtir (comparative)
herî bacî (superlative)
bacîtirîn (superlative)

etymology_text: Ji bac + -î

ipa: /bɑːˈd͡ʒiː/


bacî

text: Li herêmaXerzan - Kurtalan (Misirc), Kozluk (Hezo), Baykan (Xana Hawêl) û herêma babosiyê ji stran û kilaman re -bacî- jî tê gotin.

ref: Salihê Kevirbirî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 5/2012


qilyal

text: Em li Xorasanê ji hespê nêr û mê hemûyan bi hev ra dibêjin "qilyal".

ref: Mehdi Jafarzadeh di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 5/2012


qiçik

glosses: biçûk, kiçik, hûr, çûk, hûrik, ne mezin, ne gir, ne zexm


qiçik

glosses: zarok, minal, sebî, mirov ên jiyê wan kêm

glosses: tasa sifir an jî bafûn ku rûn têda tê qijilandin.


xirpişîn

glosses: kirin nav tiştekî, ketin nav halekî, xistin nav tiştekî, ajotin ser cihekî.

text: Cara duda dîsa Kewê tu belg ji min nexwend, cara sisêya hat, ez xewle kirim, bi destê min girt, gustîleke tûncê zer e qaşsоr xirpişande tiliya min û kîsikekî qenewizî (yanê şоlk) kesk î mоrîkirî jî kire destê min..

ref: Ahmedê Mirazî, Bîranînêd Min (bîranîn), Yêrêvan, 1966

text: Yaşîka hêkan li piştê Elo riya yekrê da hêdî-hêdî pêşda diliviya. Hey carna lingê wî dixirpişîn nava berfa pûk, zor-cefakî lingê xwe derdixist.

ref: Emerîkê Serdar, Hisreta Emir (serhatî), Yêrêvan, 2008

text: Temir Beg pê destekî tepelika wê digre, bi destê xwe yî mayîn hetanî zendê dixirpişîne gewriya hirçê. Vixevix hirçê dikeve, dixeniqe.

forms: xirpişandin

вставить

roman: vstavitʹ

загнать

roman: zagnatʹ

ipa: /xɪɾpɪˈʃiːn/

hyphenation: xir·pi·şîn


xwêr

forms:
xwêrtir (comparative)
herî xwêr (superlative)
xwêrtirîn (superlative)
xêr

notes:
xwêr bûn
xwêr kirin
xwêrbûn
xwêrkirin
xwêrbûyî
xwêrkirî


dolîw

forms:
daîre
dolîwgeh
dolîwxane
daîre
doliv
doliv
dolivandin
dolivxane
dolivgeh
dolivger
dolivgerî

администрация

roman: administracija

ipa: /doːˈliːw/


dolîwgeh

glosses:
nivîsgeh, ofîs, mekteb, bûro,
avahiyê ku karmend lê dixebitin

ipa: /doːliːwˈɡɛh/


query

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-query.wav


soricik

glosses: sorsorik, borîxurek an jî boriya xurek beşek ji koendama herisê ya laşê mirov e. Soriçik boriyekê masûlkî ye, ji gewrî heta gedeyê dirêj dibe. Gava xurek ji gewriyê derbasî soriçikê dibe, masûlkeyên soriçikê girj dibin û xurekê ber bi gedeyê pal didin.

text: Gava daqultandinê, li gewrî zimanok(zimanê biçûk) xwe dide jor û rêya ku diçe poz, digire. Zimanê kirkirokê ji derîyê qirrikê digire, xwarin dikeve sorsorikê (soricikê)

ref: Anatomiya bedana mirovan, Doç. Dr. Hûseyin Bektaş

forms:
sorsork
sorsorik
sorîçik


qirtik

glosses: Corek ji tevinekên lasê mirovan an ajalan ya ku di navbara hestiyan de ye.

forms: kirtik

хрящ

roman: xrjašč


tevinek

glosses: Koma şaneyên ku dişibin hevdû û ji bo encamdana karekî bi hevdûre dikin di laşê mirov yan ajal yan jî jîndarek din de

text: Li bedena mirovan pir cins tevinek henê. Mirov dikare navbera tevinan yên ku wek parzîin dora organan an ji dora masûlkan digrin û tevinên ku di hundurê organan da û navbera şanan da hene û şanan bi hev va girêdidin (tevinê girêdanê) veqetîne.

ref: Anatomiya Bedena Mirovan, Huseyin Bektaş, Weşanên Deng

forms: tevînek

etymology_text: * tevn


firêz

glosses: Giyayek hûr, gur ku piranî li axên hişk şên dihê. Zû belav dibe û naqelihe lewra çiqas were çinîn ji nû ve li şûna xwe şên dihê

forms: firîz


berbest

glosses: Rêgezek yan biryarek yan fermanek giştî ya dewletê (bi taybetî ya ji alî perlemanekê ve hatiye dan).

glosses: Hemî biryarên giştî yên dewletê yên ku divê ti kes li dijî biryaran dernekeve.

forms:
biryar
dad
edalet
ferman
heq
maf

закон

roman: zakon

ipa: /bɛɾˈbɛst/

hyphenation: ber·best


nimêtin

etymology_text: têkilî nimêjê

ipa: /nɪmeːˈtɪn/

hyphenation: ni·mê·tin


Zoya

text: Hunermend û stranbêja kurd ya dengxweş Zoya, di sala (1986) an de li bajarê Qamislo - Sûriyê ji dayik bûye û bi hunermend û kemanîst Lezgîn Xalid re zewicî ye û lawekî wan bi navê Ayaz heye, û jiyana xwe li bajarê Serê Kanî yê didomîne.

ref: Avasinweb.com, 2/2012

forms: Ziya

etymology_text: Bi rêya rusî Зоя (Zoya) ji yûnanî ζωή (zoḯ) (zoê: jiyan) ku wergerra yekser/dîrek ji navê חוה (Xewa: Hewa) yê îbranî ye. Formên bi hin zimanên din Zoë, Zoey, Zoie, Zowie, Zoë, Zoé, Zoja.


adarok

forms: savarok

etymology_text: Ji adar + -ok.

ipa: /ɑːdɑːˈɾoːk/

hyphenation: a·da·rok


penîrok

forms: penêrok

etymology_text: Ji penîr + -ok

азмацук

roman: azmacuk

див керевиз

roman: div kereviz


endemîk

glosses: Riwekên ku tenê li deverekê şên dibin; xwemalî, xwecihî.

forms:
endemîktir (comparative)
herî endemîk (superlative)
endemîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî endémique yan ji îngilîzî endemic ku herdu jî ji yûnanî ἔνδημος (ἔndimos, “xwemalî”) ku ji ἐν (ên: li, di, di nav de) + δῆμος (dêmos: gel, xelk) anku "yê di nav gelê xwe de, ne biyanî". δῆμος herwiha serekaniya peyva demokrasî / demokrat e jî.,


giyazava

forms: giyazavak

Адіант венерин волос

roman: Adiant veneryn volos

Αδίαντο

roman: Adíanto

ipa: /ɡɪjɑːzɑːˈvɑː/

hyphenation: gi·ya·za·va


nermikê bin kayê

forms: nerimkê bin kayê

etymology_text: Ji nermikê + bin + kayê

ipa: /nɛɾmɪˈkeː bɪn kɑːˈjeː/

hyphenation: ner·mi·kê bin ka·yê


bêngûk

forms:
bêhngûk
bêngwîk

etymology_text: Ji bêhn + gû + -k.

ipa: /beːnˈɡuːk/

hyphenation: bên·gûk


deraw

glosses: dirûn, dirûtin, birîna genim û ceh yan giyayên din bi şalokê yan tirpanê

ipa: /dɛˈɾɑːw/


strîmişk

forms:
histirîmişk
histrîmişk
stirîmişk

etymology_text: Ji strî + mişk.

ipa: /stɾiːˈmɪʃk/

hyphenation: strî·mişk


karûş

text: Şükrü Arasan: "Qelihandina wan bi têkoşîna biyolojîk heye. Tirpê entebê meriv biçine, di wê axê de ev sorghum nikare derkeve. Navê vê tekoşinê alelopatî ye.

ref: di koma "Floraya Mezopotamya" de li ser Rûnameyê, 6/2012

forms:
karîş
karwîş
qarîş
qarûş


çilwêre

ipa: /t͡ʃɪlweːˈɾɛ/

hyphenation: çil·wê·re


mendel

text: Yan şûşe û mendela xwe danimMahiyyetê halî dê bizanim«

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: kutik, kûcag^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
mendîl
mindal

hyphenation: men·del


virqonek

glosses:
orispî, fahîşe, qehbe, virq, forq, jinên ji rê derketî,
jina ku ganan dide zelamên ne mêrê wê (bi taybetî bi pare)

forms:
krûng
bilh
gewad
hîz
qûnder
pezeveng
qewad


virq

glosses:
orispî, fahîşe, qehbe, virqonek, forq, jinên ji rê derketî,
jina ku ganan dide zelamên ne mêrê wê (bi taybetî bi pare)

glosses: kirûng, felte, gander^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tole

text: Mumkinek dê hebitin da ko teleb hasil bibitSeyd û nêçîr ko nebit tole'ê seyyad-i çi kitHer gil û seng dibitin zêr-i bi tedbîr-i hekîm

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
tol
tûle

ipa: /toːˈlɛ/

hyphenation: to·le


qeyxane

forms:
qeyqane
qêxane

etymology_text: Bi rêya tirkî kaygana yan jî zimanekî din yê tirkîkî (azerî, tirkmenî û hwd.) ji farisî خایگىنه (xaygîne) ye ku ji خايه (xayê, “hêk”) û "-gîn" e. "-gîn" wek "-gîn"a di peyvên "zengîn, xemgîn" de ye.


hêkrûn

glosses:
qeyxane, omlet,
hêka ku di nav rûn de hatiye qelandin (û carinan ji bilî hêkê tiştên din jî li gel hatine qelandin)

forms: hêkerûn

etymology_text: Ji hêk + rûn.

омлет

roman: omlet

яичница

roman: iaitchnitsa

ομελέτα

roman: omeléta


kurbeşk

forms:
کوڕبەشک
kurrbeşk
kurribeşk
kuribeşk
qurrbeşk
qurbaşk
qurebeşk
qurrebeşk

борсык

roman: borsïk

бурһыҡ

roman: burhïq

მაჲჩუ̂

roman: mayčû

барсу́к

roman: barsúk

я́зовец

roman: jázovec

дӏама

roman: dʿama

ᎢᏃᎵ

roman: inoli

獾

roman: huān

пурӑш

roman: purăš

غُرَيْر

roman: ḡurayr

գորշուկ

roman: goršuk

փորսուղ

roman: pʻorsuġ

իշղար

roman: išġar

борцу

roman: borcu

گورکن

roman: gurkan

اشغور

roman: ošğur

*𐌸𐌰𐌷𐍃𐌿𐍃

roman: *þahsus

მაჩვი

roman: mačvi

बिज्जू

roman: bijjū

גִּירִית

roman: girit

зорхн

roman: zorxn

кашкулак

roman: kaşkulak

오소리

roman: osori

порсукъ

roman: porsuq

მუმჩქვი

roman: mumčkvi

ᡩᠣᡵᡤᠣᠨ

roman: dorgon

нергӹ

roman: nergÿ

گورشکو

roman: gureško

ساتشی

roman: sâtaši

მუნჩქვი

roman: munčkvi

дорго

roman: dorgo

रतेल

roman: ratel

зыгъа́рӕг

roman: zyǧáræg

بورسۇق

roman: borsuq

борсық

roman: borsyq

მინჩქუ̂

roman: minčkû

қашқалдоқ

roman: qašqaldoq

хуьрсек

roman: xyrsek

бурсык

roman: bursıq

морзук

roman: morzuk

нарды

roman: nardy

борсу́к

roman: borsúk

порсых

roman: porsıx

морсых

roman: morsıx

דאַקס

roman: daks

ασβός

roman: asvós

ipa: /kʊrˈbɛʃk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-kurbeşk.wav

hyphenation: kur·beşk


moris

glosses:
tiral, arode, tembel, kasûlî, kislan, bêxîret, gewende, destgiran, leşgiran, qûngiran, zexel, ternal,
kesa/ê ku nikare yan naxwaze tiştekê/î bike tevî ku ew tişt ne dijwar e jî

лянівы

roman: ljanívy

懒惰

roman: lǎnduò

懒

roman: lǎn

كسلان

roman: kaslān

ծույլ

roman: cuyl

تَنبَل

roman: tanbal

ზარმაცი

roman: zarmaci

आलसी

roman: ālsī

עצל

roman: ʻatsel

게으른

roman: ge-eureun

आळशी

roman: āḷśī

ленивый

roman: lenívyj

अलसः

roman: alasaḥ

เกียจคร้าน

roman: kìadkhráan

సోమరి

roman: sōmari

బద్ధకం

roman: baddhakaṃ

лінивий

roman: linývyj

ледачий

roman: ledáčyj


kunoj

glosses:
çikûd, çikûs, temah, nemerd, çepel, çavteng, tima, tama, destteng, destgirtî, destasê, kund, kund-û-kunoj, gurî, qitmirî, qirs, qesîs,
kesa/ê ku hez nake malê xwe serf bike

forms:
kunojtir (comparative)
herî kunoj (superlative)
kunojtirîn (superlative)
kinoj


qitmirî

glosses:
çikûd, çikûs, temah, nemerd, çepel, çavteng, tima, tama, destteng, destgirtî, destasê, kund, kund-û-kunoj, gurî, kunoj, qirs, qesîs,
kesa/ê ku hez nake malê xwe serf bike


qirs

glosses:
çikûd, çikûs, temah, nemerd, çepel, çavteng, tima, tama, destteng, destgirtî, destasê, kund, kund-û-kunoj, gurî, qitmirî, kunoj, qesîs,
kesa/ê ku hez nake malê xwe serf bike

forms:
qirstir (comparative)
herî qirs (superlative)
qirstirîn (superlative)
Qers
qerz
qirş


qesîs

forms:
qesîstir (comparative)
herî qesîs (superlative)
qesîstirîn (superlative)

ipa: /qɛˈsiːs/

hyphenation: qe·sîs


bihîstok

glosses: Alavek elektronîkî ye bo pêaxiftin û pêbîstina li gel kesek li dûr ya / yê ku heman alav hebe.

text: Dîsa kurdmancinen ko telêfon dîtin, ji mesmeha wê re bihîstok gotin. Ji ber ko deng pê têt bihîstin.

ref: Ji kovara Hawarê Mîr Celadet Bedirxan

etymology_text: Ji bihîstin + -ok.

телефон

roman: telefón

电话

roman: diànhuà

电话

roman: tiān-ōe

تلفون

roman: tilifuun

هاتف

roman: haatif

հեռախոս

roman: heṙaxos

دورواژ

roman: dōrvâzh

दूरभाष

roman: dūrbhāṣ

टेलीफोन

roman: ṭēlīphōn

फ़ोन

roman: fōn

전화

roman: jeonhwa

ໂທລະສັບ

roman: too-la-sap

телефон

roman: telefon

โทรศัพท์

roman: tohrásàp

దూరవాణి

roman: dūravāṇi

ٹیلیفون

roman: ṭelīfon

τηλέφωνο

roman: tiléfono

ipa: /bɪhiːsˈtoːk/


eşbabî

text: Zerdelî, mişmiş û eşbabî jî ji yên hişkkirî re tê gotin.

ref: Maşallah Sönmez di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 6/2012


berçirik

glosses: Cûreyek betan e lê ji wan biçûktir e. Li derdora Bajarê Mûşê dihêne dîtin.

ipa: /bɛɾt͡ʃɪˈɾɪk/


salak

glosses:
seqet, şel, qop, şerpelî, kêmendam,
kesa/ê ku yek yan hin ji dest û lingên wî jê kêm in yan normal kar nakin

text: Serdar Ünlü: Li hêla me/Qonya, digel sakat, salak e jî.

ref: Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê, 6/2012

forms: sakar


salak

glosses: tiredîn, aqilsivik, kestepeste, selexane, fistoq


şerpelî

glosses:
seqet, şel, qop, şeht, kêmendam,
kesa/ê ku yek yan hin ji dest û lingên wî jê kêm in yan normal kar nakin

text: Serdar Ünlü: Li hêla we şerpelî jî heye?


şaht

glosses: Kesê/a ku ji kêmkalsiyûmî yan jî ji nexweşiyeke hestiyan lingên wî/ê xwar in yan xwar bûne û birêveçûna wî nedurist e.

text: Kesê/a ku ji kêmcalsiyûmî yan jî ji nexweşiyekê hestiyê lingên wî/ê xwar in yan xwar bûne û birêveçûna wî nedurist e re li derdora Stewrê "Şaht"(bi tirkî raşitik) dihê gotin.Gelo li ba we çi dihê gotin?

ref: Dûrzan Cîrano di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 6/2012

forms:
şahttir (comparative)
herî şaht (superlative)
şahttirîn (superlative)
şeht


gulbaxan

glosses: gulberroj, dolqember, gêne, gulberbiro, berbiro, gene

forms: gulebaxan

etymology_text: Ji zimanên tirkîkî, bo nimûne ji azerî günəbaxan yan tirkî günebakan (“ya ku li rojê dinere”) ji gün (“roj”) + bakan (“ya ku lê dinere”) ji bakmak (“lê nerîn”), ne ji gul + bax + -an.

hyphenation: gul·ba·xan


vitî

glosses: botbotik, silêmanê dunikul, dewedunikildawudik, dawudkê du nikil, teyrikê silêman pêxember, hophopik

glosses: kêsê/a ku li ciyê xwe (bi wateyek neyênî) nasekine, geh li vir e geh li wir

forms: vitvitok

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


vitvitok

glosses:
kesê/a ku ji ber neecibandina tiştekî bê sekin û neyênî diaxife.
kesekî pirr vitvitok e

forms:
vitvitoktir (comparative)
herî vitvitok (superlative)
vitvitoktirîn (superlative)
vitî
vit vit


lêtême

glosses:
goc, çelexwehr, pêlte, destbêxwê, tablar, destpelixî, destxav, kestepeste, destsist, tepişkor, tewş, zerarok, ziyanok, xesarok,
kesa/ê ku ji destên xwe ve ne jêhatî ye

glosses: şilşeht^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
lêtêmetir (comparative)
herî lêtême (superlative)
lêtêmetirîn (superlative)


pêlte

glosses:
goc, çelexwehr, lêtême, destbêxwê, tablar, destpelixî, destxav, kestepeste, destsist, tepişkor, tewş, zerarok, ziyanok, xesarok,
kesa/ê ku ji destên xwe ve ne jêhatî ye

forms:
pêltetir (comparative)
herî pêlte (superlative)
pêltetirîn (superlative)


çelexwehr

glosses: Kesa/ê ku ji destên xwe ve ne jêhatî ye.

forms:
çelexwehrtir (comparative)
herî çelexwehr (superlative)
çelexwehrtirîn (superlative)

etymology_text: Ji çele (“çelak”) + xwehr.


destbêxwê

glosses:
goc, çelexwehr, pêlte, lêtême, tablar, destpelixî, destxav, kestepeste, destsist, şilşeht, tepişkor, tewş, zerarok, ziyanok, xesarok,
kesa/ê ku ji destên xwe ve ne jêhatî ye

forms:
destbêxwêtir (comparative)
herî destbêxwê (superlative)
destbêxwêtirîn (superlative)


tablar

glosses:
goc, çelexwehr, pêlte, destbêxwê, lêtême, destpelixî, destxav, kestepeste, destsist, tepişkor, tewş, zerarok, ziyanok, xesarok,
kesa/ê ku ji destên xwe ve ne jêhatî ye

forms:
tablartir (comparative)
herî tablar (superlative)
tablartirîn (superlative)

etymology_text: tab? + lar (xwehr)


gene

forms: geneg


gene

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-gene.wav


gene

text: Gene ben geldim.

text: Sizden para almaları gene iyi.


avbacan

glosses: şileya bacansorkan, ava bacanan/bacansorkan

etymology_text: Ji av + bacan.


şit

forms:
şittir (comparative)
herî şit (superlative)
şittirîn (superlative)
şet


henîqok

glosses: Cûnek kuxikê ye ku bi taybetî zarokan digire û ji bilî kuxînê dibe sedema bêhnçikînê jî.

کۆکهڕهشه

roman: kokereşe

коклюш

roman: kókljuš

кохлік

roman: kóxlik

коклюш

roman: kokljuš

магарешка кашлица

roman: magareška kašlica

百日咳

roman: bǎirìké

سعال ديكي

roman: suʿāl dīkiyy

ყივანახველა

roman: q̇ivanaxvela

कुक्कुर खाँसी

roman: kukkur khāṇsī

백일해

roman: baegirhae

коклюш

roman: kokljúš

судорожный кашель

roman: súdorožnyj kášel’

κοκκύτης

roman: kokkýtis

ipa: /hɛniːˈqoːk/

hyphenation: he·nî·qok


xeneqîtik

forms: xeneqîtk


fismirî

glosses:
fêlbaz, gelac, kone, binbinkî, binfiskî, fisgenî, binifis, biwe, kunefêl, melûn, fetloke, pinî, baraz, fetbaz, xasok, şatir, şeytan, rovî, rûvî,
di xapandin û hîlekirinê de jêhatî

狡猾

roman: jiǎohuá

鬼黠

roman: guǐxiá

狡黠

roman: jiǎoxiá

خبيث

roman: xebîs

ماكر

roman: makir

խորամանկ

roman: xoramank

хитрый

roman: xítryj

коварный

roman: kovárnyj


baraz

glosses:
fêlbaz, gelac, kone, binbinkî, binfiskî, fisgenî, binifis, biwe, kunefêl, melûn, fetloke, pinî, fismirî, fetbaz, xasok, şatir, şeytan, rovî, rûvî,
di xapandin û hîlekirinê de jêhatî

forms:
baraztir (comparative)
herî baraz (superlative)
baraztirîn (superlative)


fetloke

glosses:
fêlbaz, gelac, kone, binbinkî, binfiskî, fisgenî, binifis, biwe, kunefêl, melûn, fismirî, pinî, baraz, fetbaz, xasok, şatir, şeytan, rovî, rûvî,
di xapandin û hîlekirinê de jêhatî

forms:
fetloketir (comparative)
herî fetloke (superlative)
fetloketirîn (superlative)


kunefêl

glosses:
fêlbaz, gelac, kone, binbinkî, binfiskî, fisgenî, binifis, biwe, fismirî, melûn, fetloke, pinî, baraz, fetbaz, xasok, şatir, şeytan, rovî, rûvî,
di xapandin û hîlekirinê de jêhatî

forms:
kunefêltir (comparative)
herî kunefêl (superlative)
kunefêltirîn (superlative)
kunefêhl


xasok

glosses:
fêlbaz, gelac, kone, binbinkî, binfiskî, fisgenî, binifis, biwe, kunefêl, melûn, fetloke, pinî, baraz, fetbaz, fismirî, şatir, şeytan, rovî, rûvî,
di xapandin û hîlekirinê de jêhatî

forms:
xasoktir (comparative)
herî xasok (superlative)
xasoktirîn (superlative)
xasûk


melûn

text:
Lê ko hişyar im gelo yan xewn e min dîtî bi xwab
Dêwê mel'ûn û munafiq ê Xudê rûreş kirî
Ma bi bala hilkişêtin 'aqibet çî bit selab

glosses: fêlbaz, şatir^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
melûntir (comparative)
herî melûn (superlative)
melûntirîn (superlative)
mel'ûn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: me- + lanet


naletî

forms:
lanetî
le'netî
lehnetî
ne'letî
nehletî

etymology_text: Ji nalet + -î


serker

forms:
serkertir (comparative)
herî serker (superlative)
serkertirîn (superlative)

etymology_text: ser + ker anku "kesê ku serê wî wek yê keran e"


mîrkutok

glosses: Nexweşiyek li zarokan peyde dibe ku di laşê wan de pizikên mezin û bi av dide der.Weke şopê belav dibe

forms: xurî


Çiyayê Kurmênc

جبل الأكراد

roman: jabal al-ʾakrād

ipa: /t͡ʃɪjɑːˈjeː kʊɾˈmeːnd͡ʒ/

hyphenation: Çi·ya·yê Kur·mênc


Kurdax

text: Le ser rêka Reco - Meydanakpasê: Nihrînek ji Kurdaxê (Çiyayên Kurmênc) berve Amanosê (Çiyayên Gewir).

ref: Abdallah-osman.blogspot.fi, 5/2010

etymology_text: Ji kurd + tirkî dağ (“çiya”).


kûcag

glosses: Amûrê ku tişt (bi taybetî derî) pê tên asêkirin û dikarin tenê bi kilîlan bên vekirin.

text: Bi tirkî pê dibêjin "kuzuk", lê li ba me (Meletî) navêk nêzîk, belam piçek jî ecêbtir bi kar dihênin û pê dibêjin "Kûcag"! Navekê mê ye: "Kûcaga derî".

ref: Kamuran Meledun di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 6/2012


menteşe

glosses:
qilf, zirz, mendel, çilwêre, kutik, kûcag, zirze, zêrze,
amûrê ku tişt (bi taybetî derî) pê tên asêkirin û dikarin tenê bi kilîlan bên vekirin


menteşe

glosses: siyare, kêlêr, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame


zirze

glosses:
qilf, mendel, çilwêre, kutik, menteşe, kûcag
amûrê ku tişt (bi taybetî derî) pê tên asêkirin û dikarin tenê bi kilîlan bên vekirin

forms:
zirz
zêrze
زرزە

notes:
zirze kirin
zirzekirin
zirzekirî


zêrze

glosses:
qilf, mendel, çilwêre, kutik, menteşe, kûcag,
amûrê ku tişt (bi taybetî derî) pê tên asêkirin û dikarin tenê bi kilîlan bên vekirin

text: Bi zazakî em jê re "zêrze" dibêjin. Hetta li ba me gotineke peşiyan heye dibêjin: "Berê xo zêrze bike, cîrane xo dizd meke" (Deriyê xwe qilf bike, cîranê xwe neke diz.)

ref: Ahmed Jamal di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 6/2012

forms:
zirz
zirze


kuloz

glosses:
cer, kûz, şerbik, kûp, den, kûzik, kulozk,
hin cûn aman in ku ji axa sor hatine çêkirin û bi pirranî biçembil in
(û berê bi taybetî bo hilgirtina avê ji kaniyan ta malê dihatin bikaranîn)

glosses: şerb^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kiloz
kilozk
kilûz
kilûzk
kulozk

ipa: /kʊˈloːz/

hyphenation: ku·loz


kiloz

glosses:
cer, kûz, şerbik, kuloz, den, kûzik, kuloz, şerb,
hin cûn aman in ku ji axa sor hatine çêkirin û bi pirranî biçembil in
(û berê bi taybetî bo hilgirtina avê ji kaniyan ta malê dihatin bikaranîn)

glosses: kûp^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kuloz
kilozk
kilûz
kilûzk
kulozk

ipa: /kɪˈloːz/

hyphenation: ki·loz


çill

glosses:
çilek, çavbirçî, çepell, çavnexel, çavbirsî, xwazok,
kesa/ê ku ti car têr nabe,
kesa/ê ku herdem zêdetir xwestek hene,
kesê/a ku hertim dilê wî/ê diçe tiştan,
kesê/a ku her tim ji bo berjewendiyên xwe tê dikoşe

text:
Tarîx hezar û şêst û yek bû
Îsal gihişte çill û çaran
Wî pêşrewê gunahikaran

forms:
çilltir (comparative)
herî çill (superlative)
çilltirîn (superlative)
çil
çil


şerb

glosses:
cer, kûz, şerbik, kuloz, den, kûzik, kuloz,
hin cûn aman in ku ji axa sor hatine çêkirin û bi pirranî biçembil in
(û berê bi taybetî bo hilgirtina avê ji kaniyan ta malê dihatin bikaranîn)

forms:
şkuloz
kilozk
kilûz
kilûzk
kulozkerbik

etymology_text: Ji erebî شرب (şeribe: vexwarin), hevrehaşerbet, şerab, şirûb, meşrûb...

ipa: /ʃɛɾb/

hyphenation: şerb


qazax

glosses: fanore, fanorî, fanêre, cilê ku çile dihê lixwekirin ku giranî bi destan hatiye ristin

ipa: /qɑːˈzɑːx/

hyphenation: qa·zax


karîkelehî

text: Li cem me dibêjine vî cûnê kariyê: karîkelehî.

ref: Îsmaîl Şahîn di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 6/2012

etymology_text: Ji karî + kelehî.


kelehî

text: Li cem me dibêjne vî cûnê karîyê: karîkelehî.

etymology_text: Ji keleh + -î


rezrûvîk

text: Li Behdînan du nav hene: Rezrûvîk û Tirîrûvîk. Navê wî yê latînî jî ev e: Solanum nigrum.

etymology_text: rez + rûvî + -k

Ҡара эт ҡарағаты

roman: Qara et qarağatï

Йыт çырли

roman: Jyt çyrli

मकोय

roman: makoy

까마중

roman: kkamajung

മണിത്തക്കാളി

roman: maṇittakkāḷi

Паслён чёрный

roman: Pasljón čórnyj

மணத்தக்காளி

roman: maṇattakkāḷi

కామంచి

roman: kāmañci

Чорний паслін

roman: Čornyj paslin


berfbizêk

glosses: pizpizêk, bizîlaq, berbizêk^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /bɛɾfbɪˈzeːk/

hyphenation: berf·bi·zêk


qirme

glosses: pate an pel an tiştek bi ser hev katî dayîn

etymology_text: qirmiçîn an qurmiçîn


rêydan

glosses:
nîşandan, hîn kirin, şanîdan
Xwendinê rêy min dide
rêya Amedê rêy min bide

forms: rêdan

ipa: /reːjˈdɑːn/

hyphenation: rêy·dan


fitûr

text: Li navçeyên Bilîs/Bedlîs û Wan ji bo xwarina sibê/Taştêya sibê dibêjin fitûr.

ref: Hozanê Bangî di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 6/2012

forms:
fitir
fitur
fitar
fitare
fitir
fitre


serteşî

text: Serteşî weke helîkopteran gelek dem dikare li hewa di ciyê xwe de raweste. Ya din jî goştxwer e.Bi kêz û mêşên biçûk xwedî dibe. Ew xwarina xwe bi yek daqurtînê naxwin, parçe dikin û paşê dixwin. Ji wê jî devê wan tim bixwîn e...

ref: Dûrzan Cîrano di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 6/2012

glosses: Ji serê teşîyê re serteşî tê gotin. Di teşîyê de serteşî beşa jor û grover û stûre.

etymology_text: Ji ser + teşî.

страказа

roman: strakaza

водно конче

roman: vodno konče

蜻蜓

roman: qīngtíng

ճպուռ

roman: čpuṙ

שפירית

roman: šapyryt

ᑭᑦᑐᓯᖅ

roman: kittusiq

잠자리

roman: jamjari

тэмээлзгэнэ

roman: temeelzgene

стрекоза

roman: strekoza

प्राचिका

roman: prācikā

вилин коњиц

roman: kvilin koǌic

தும்பி

roman: tumpi

λιβελούλα

roman: liveloúla


qemitandin

glosses: bi têna agir şewitandin, sotin, agir pê xistin, agir berdanê, kirin agir, bi agirî ruxandin

forms:
قەمتاندن
sotin
şewitandin
kizirîn
qemixîn

ipa: /qɛmɪtɑːnˈdɪn/

hyphenation: qe·mi·tan·din


llobu

audio: LL-Q29507 (ast)-Limotecariu-llobu.wav


otso

etymology_text: Ji proto-baskî *otso.

audio: LL-Q8752 (eus)-Xabier Cañas-otso.wav


bleiz

audio: LL-Q12107 (bre)-ThonyVezbe-bleiz.wav


вълк

audio: LL-Q7918 (bul)-Kiril kovachev-вълк.wav


llop

audio: LL-Q7026 (cat)-Beusson-llop.wav

audio: LL-Q7026 (cat)-Unjoanqualsevol-llop.wav


lupo

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-lupo.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-lupo.wav


lupo

audio: LL-Q652 (ita)-Ciampix-lupo.wav


loup

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-loup.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-loup.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-loup.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-loup.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-loup.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-loup.wav


qelawuz

glosses: amûrek li nav bîstan û zadan dihê datînin ku çûk jê bitirsin û xisarê nedin


bişûjin

text: Şûjin heye û bişûjin jî heye. Hindî şûjin e, ji bişûjinê mezintir e. Derzî ji hemûyan biçûktir e.

ref: Rênas Awdal di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 6/2012

forms:
bişwîjin
bişîjin
bijûn
bijûjin
بشووژن

ipa: /bɪʃuːˈʒɪn/


palte

forms: balte

etymology_text: Ihtimal e ku bi rêya tirkî balta ji akadî [Peyv?]paltu

ipa: /pɑːlˈtɛ/

hyphenation: pal·te


gêtik

glosses:
goştê ji çokê heyta gwîzekê.
gêtîkên wî girs in..


gêrose

forms: gêre

etymology_text: Binere gêroser

ipa: /ɡeːɾoːˈsɛ/

hyphenation: gê·ro·se


heştling

glosses:
heştpê, oktopod,
heywanek avî yê bi heşt lingan / piyan e

etymology_text: Ji heşt + ling, wergerra yekser ji peyva yûnanî ὀκτώπους (oktōpous) ji ὀκτώ (oktō: heşt + πούς (pous: pê, ling). Peyva yûnanî serekaniya peyva îngilîzî octopus, ya tirkî ahtapot, ya erebî أخطبوط (uxțubût) û ya gelek zimanên din e jî. Peyva farisî هشتپا (heştpa) jî wek ya kurdî wergerra yekser e.

章鱼

roman: zhāngyú

낙지

roman: nakji

асткъахыг

roman: astk’axyg

ஒக்டோபஸ்

roman: okṭōpas

χταπόδι

roman: chtapódi


heştpê

glosses:
heştling, oktopod,
heywanek avî yê bi heşt lingan / piyan e

forms: heştpî

etymology_text: Ji heşt + pê, wergerra yekser ji peyva yûnanî ὀκτώπους (oktōpous) ji ὀκτώ (oktō: heşt + πούς (pous: pê, ling). Peyva yûnanî serekaniya peyva îngilîzî octopus, ya tirkî ahtapot, ya erebî أخطبوط (uxțubût) û ya gelek zimanên din e jî. Peyva farisî هشتپا (heştpa) jî wek ya kurdî wergerra yekser e.


çat

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


çat

glosses:
axivîna li ser internetê, çet, devjenkî, suhbet
(li ser Internetê)

etymology_text: Deyn ji îngilîzî chat


çat

glosses: qirç, çirk, qîrç serê duriyanê, serê duavê


qesifîn

ipa: /qɛsɪˈfiːn/

hyphenation: qe·si·fîn


qesifîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


erre

text: Da dil nedin azarê çerxEv erreya jehrîdidanMin jê di dil danin sinan


biçixeh

ipa: /bɪt͡ʃɪˈxɛh/


gosan

glosses: Heywanekî wek serteşiyan yan kuliyan e û rengîn e.

text: Li cem me, devera çiyayê Gabar, gosan e.

ref: Hoger Hingiv di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 6/2012

실잠자리아목

roman: siljamjariamok

സൂചിത്തുമ്പികൾ

roman: sūcittumpikaḷ

Равнокрылые стрекозы

roman: Ravnokrylyje strekozy

ஊசித்தட்டான்

roman: ūcittaṭṭāṉ

Рівнокрилі бабки

roman: Rivnokryli babky


dazanîn

glosses: yekî/ê di derheqê tiştekî de agahdar kirin, pê dan fêhm kirin

etymology_text: dan+zanîn


hi-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

glosses: pêşgirek e ku di hin devokan de tê serê hin peyvan: histêrk (stêr), histran (stran)

etymology_text: Peyvên histêrk, histran - berevajî ku bi şaşî tê bawerkirin - ne formên kevn yên kurmancî ne. Di zimanên din yên hindûewropî de ev "hi-" li destpêkê nîne. Ji ber ku du yan zêdetir herfên bêdeng li destpêkê hinekî zehmet û giran in, pêşî peyvên "stêr(k), stran bûne istêr(k), istran. Lê ji ber ku kurmancî herfên bideng li destpêkê baş qebûl nake, taliyê h jî daye destpêka wan peyvan. Anku formên kevn û eslî "stêr, stran" bin, dîrokiyen wiha çêbûne: stêr, stran > istêr, istran > histêr(k), histran.


girara gavan

text: Keko, te kir girara gavanan. Tu herf û dengan tevlihev dikî. Herf tiştek e û deng tiştek e. Di peyva farisî de dengê "e" jî nayê nivîsîn lê kes nikare bibêje ku ew peyv "şkft" e. Di farisî de hem dengê (lê ne herfa) "i" û hem jî yê "e" heye. Di kurmancî de tenê "e" heye. Berevajî ku tu texmîn dikî, di erebî, farisî, tirkî û soranî de du dengên (ne herfên) bêdeng li destpêka peyvê di peyvên xwemalî de nînin. Tirk, faris, ereb, soran mecbûr in herfekê li serê peyvên wek STENBOL (ji yûnanî konSTANtînoPOLis) bikin û wê bikin Îstanbul, Estembol, Îstembûl daku bixwînin. Kurmanc bêyî ti dijwariyan dibêjin Stenbol.'

ref: Husein Muhammed di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de ji Perwîz Cîhanî re li ser meseleya ka gelo peyva rast şkeft yan jî "şikeft" e, 6/2012

forms: girara gava

etymology_text: Ji girara + gavan.


şîrik

forms: şîrk

etymology_text: Ji şîr + -ik.

ipa: /ʃiːˈɾɪk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-şîrik.wav

hyphenation: şî·rik


şîrkujî

glosses: Kesê/a ku berî dema xwe ji mêtina şîrê dêya xwe hatiye qut kirin û ji ber vê yekê jî hîledarî ma ye..


şîrkuj

glosses: kesê/a ku berî braya wî/ê yan xwuşka wî/ê ji şîr qut bibe ji dayîk bûye û bûye sedemê hîledarîya xwuşk yan jî brayê xwe

etymology_text: Ji şîr + kuştin.


terêf

forms:
terêftir (comparative)
herî terêf (superlative)
terêftirîn (superlative)
tarêf
teref

etymology_text: Ji zimanekî samî, bo nimûne ji aramî [Peyv?], bide ber îbrî טרף (terêf: heram, pîs, ne kaşer)


çeltûk

forms: çeltik

ipa: /t͡ʃɛlˈtuːk/

hyphenation: çel·tûk


çeltik

forms: çeltûk

ipa: /t͡ʃɛlˈtɪk/

hyphenation: çel·tik


coq

text: Her bi qanûn mujdeya xeybê ji nayê rast û çepZengiyan cewşen vebestin pêşberê coqa hebeşDaberistin yek bi yek çûn ber liwayê rast û çep

forms: çox

ipa: /d͡ʒoːq/


derzin

ipa: /dɛɾˈzɪn/


şilx

glosses: koma mêşan, gelek mêş pêk ve, pir mêş bi hev re

forms: شلخ


zurb

glosses: koma guran, revdeya guran pêk ve, pir gur bi hev re

forms: زورب

hyphenation: zurb


qez

forms:
qaz
qîz
qoz
quz


kewde

text: Bi telefonê min xwe gihand dêya xwe. Dibêje kewde ji tişta ku sê lître dikeviyê re dihê gotin. Ango kewdeyek dims 3 lître dims e.

ref: Dûrzan Cîrano di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 7/2012


bastêq

glosses: Xwarinek ji şîreya trî û tû çêdibe, helîl

forms:
bastîq
باستێق

باسووق

roman: basûq

ipa: /bɑːsˈteːq/

hyphenation: bas·têq


xumîn

forms: خومین


şirşirik

glosses:
navê borîya avê ku ji hundirên xanîyan avê diherikîne jêrê.
Şirşirka serşokê


misas

glosses: darekî zirav û dirêj ê bi serikasin e û pê gayan di cot de diajon

text: Me jî, di destên me de misasên dirêj, me dixwest ku em, hem, rawiran ji xwe bi dûr xînin û hem jî ji xwe re rê vekin...

ref: Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

forms: mesas

etymology_text: Ihtimalen ji erebî مساس (mesas)

ipa: /mɪˈsɑːs/

hyphenation: mi·sas


şaciwan

glosses: Yên ku di pêşbirken ciwaniyê de tên hilbijartin

glosses: Kesên ku di encama hilbijartinên şahciwanê de dibin yekemîn, pirranî jin

forms: şahciwan

etymology_text: Ji şah + ciwan.

hyphenation: şa·ci·wan


pîçoq

glosses: kalikê kesk / negihiştî yê gûzan û hin fisteq û bindeqan

ipa: /piːˈt͡ʃoːq/

hyphenation: pî·çoq


hepik

glosses:
kirkut, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, helac, kerkut, kirkit,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /hɛˈpɪk/

hyphenation: he·pik


kirkut

glosses:
hepik, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, helac, kerkut, kirkit,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /kɪɾˈkʊt/

hyphenation: kir·kut


kirkûk

glosses:
kirkut, hepik, şehik, hepo, kerkît, helac, kerkut, kirkit,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /kɪɾˈkuːk/

hyphenation: kir·kûk


kerkît

glosses:
kirkut, kirkûk, şehik, hepo, hepik, helac, kerkut, kirkit,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /kɛɾˈkiːt/

hyphenation: ker·kît


şehik

glosses:
kirkut, kirkûk, hepik, hepo, kerkît, helac, kerkut, kirkit,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /ʃɛˈhɪk/

hyphenation: şe·hik


helac

glosses:
kirkut, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, hepik, kerkut, kirkit,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /hɛˈlɑːd͡ʒ/

hyphenation: he·lac


kerkut

glosses:
kirkut, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, helac, hepik, kirkit,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /kɛɾˈkʊt/

hyphenation: ker·kut


kirkit

glosses:
kirkut, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, helac, kerkut, hepik,
amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berik û xalîçeyan de tê bikaranîn

ipa: /kɪɾˈkɪt/

hyphenation: kir·kit


title: pojištìní

redirect: pojištění

pos: hard-redirect


title: políèek

redirect: políček


title: útoèištì

redirect: útočiště


title: Kurdský

redirect: kurdský


şibitandin

glosses: dirûvê tiştekî bi yê din xistin.Min te şibitand lê dernexist

forms:
şibit
şibêt
şibitîn

etymology_text: Ji şibit + -andin.

ipa: /ʃɪbɪtɑːnˈdɪn/

hyphenation: şi·bi·tan·din


şibêt

glosses:
şikil, wek, mîna
 şibêtê çûkan bi teyarê dikeve..Di şibêtê çi de ye?.

ipa: /ʃɪˈbeːt/

hyphenation: şi·bêt


çirrik

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çirik.


veçirandî

glosses: Ji bo tiştên weke hirî û pembo ji hev kişandî û vezelandî

forms:
veçirandin
veçirî

مار

roman: mār


ankavia

pos: unknown

pos_title: Mane

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-ankavia.wav


avrily

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-avrily.wav


aiza

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-aiza.wav


sandry

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-sandry.wav


taolana

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-taolana.wav


toetra

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-toetra.wav


anjara

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-anjara.wav


antitra

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-antitra.wav


bitro

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-bitro.wav


bibilava

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-bibilava.wav


vitsika

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-vitsika.wav


boloky

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-boloky.wav


fararano

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-fararano.wav


lolo

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-lolo.wav


aotra

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-aotra.wav


ahoana

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-ahoana.wav


ary

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-ary.wav


sampaina

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-sampaina.wav


mpanefy

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-mpanefy.wav


fiarakodia

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-fiarakodia.wav


balaonina

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-balaonina.wav


amabasadaoro

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-amabasadaoro.wav


ratsy

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-ratsy.wav


biby

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-biby.wav


biriky

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-biriky.wav


alahelo

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-alahelo.wav


arina

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-arina.wav


fahaizana

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-fahaizana.wav


nono

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-nono.wav


mpampakatra

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-mpampakatra.wav


lakolosy

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-lakolosy.wav


kibo

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-kibo.wav


fahavokarana

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-fahavokarana.wav


karipetra

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-karipetra.wav


andro

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-andro.wav


vatana

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-vatana.wav


aty

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-aty.wav


forohana

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-forohana.wav


fananana

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-fananana.wav


lamosina

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-lamosina.wav


foromazy

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-foromazy.wav


taonjato

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-taonjato.wav


finga

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-finga.wav


dibera

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-dibera.wav


mividy

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-mividy.wav


hevês

forms:
heves
hewes


boxîr

glosses:
hermel, espender, qang, ûzelik, ûzeling, orzeling
cûnek gulan e

text: Xurtbûneke din a kovaran jî, di nava rûpelên xwe de kedeke pirrhêl dihewîne. Dibe ku xwediyekî kovarê, edîtorekî kovarê an jî çend xebatkarên kovarê hebin; lê, ji bilî van kesan ên ku kovaran zindî dikin, nivîskar in. Her nivîskarek bi dengekî bi rengekî curbecur kedekê dide kovarê û kovarê li ser piyan dihêle. Du fêdeya vî tiştî heye: Hem kovar bi nivîskaran dewlemendtir dibe û hem jî bi saya kovarê nivîskarên nû derdikevin. Herçî Nûdem e, xwedî û edîtorê wê Firat Cewerî be jî - girîngiya edîtor mijareke din e -, ên cihêrengiyekê didin kovarê gul in,nêrgiz in, hermel in, sosin in, nefel in,...

ref: Yaqob Tilermenî: Deriyekî zimanê kurdî: Nûdem, Nûdem, hj. 39

forms: hirmel

etymology_text: Ji erebî بخو (bixûr: bixûr) ji ber ku ji ber ku tovik û libên vî mitî li ser agir li cem ziyaretan û şêxan dişewîtînin. Hevrehabixar, buxar.

Адыраспан

roman: Adyraspan

Гармала обыкновенная

roman: Garmala obyknovennaja

Испанд

roman: Ispand

ipa: /boːˈxiːɾ/


nanê çûkê

glosses: tolk, nanê çûçikêev jî yek nîne ger hûn aha biçin dawî bi xêr be

ipa: /nɑːˈneː t͡ʃuːˈkeː/

hyphenation: na·nê çû·kê


rawel

glosses:
kesê/a pirr girs, dêw.
 zilamekêi bi qandî rawelekî

etymology_text: Têkilî lawir


sêvik

glosses: Riwekek e, di xwarinên cûr bi cûr de tê kelandin û xwarin.

forms: sêvk

etymology_text:
Ji sêv + -ik.
Sêvik û kartol yek nîne.


title: Kompromiß

redirect: Kompromiss


gumgumok

glosses: Ajalek xwêrkiş ku gelek cûreyên wê hene.

text: Gumgumok wek maran ajelên kaşok in lê bi ling in û gelek cureyên wan hene. Ew kurm û mêşan dixwin. Piraniya gumgumokan li navçeyên germ dijîn. Gumgumokên bejî û avî hene.

ref: Komxebat, Ansîklopediya Zarokan, APEC, 2004, ISBN 91-89675-32-0

text: Babetên ajelan nêzî mîlyonekê ne. Gelek ajelên ku di dewra berê de hebûn nuha nemane: Bo nimûne, gumgumokên pir mezin ên ku sed mîlyon sal berê hebûn. Gelek ajelên din jî hene ku nuha li ber talûkeya tunebûnê ne. Ji ber ku xelk diçin nêçîra wan, an jî jîngeha wan xera dikin.

text: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewim û ahlên herî rezîl û riswa, li milet û qebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ko hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ko hûn linaxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dahbe û yamyamên weha ecêb, rast werin.

ref: Enwer Karahan: Çavsoriya dewleta ceberût û helwêsta Abdûlah Demîrbaşî, Nefel.com, 6/2007

forms:
gimgim
gimgimok
gimgime
gumgume
qumqumok
kimkim
kimkime
kimkimok
kumkum
kumkume
kumkumok

ᏗᎦᎭᎵ

roman: digahali

عَظَاءَة

roman: ʿaẓāʾa

ящерица

roman: jaščerica

ящірка

roman: jaščirka

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-gimgimok.wav


gupurandin

ipa: /ɡʊpʊɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: gu·pu·ran·din


rawêjmend

glosses: Kesa/ê ku şîretan dide kesan (bi taybetî siyasetvanan).

etymology_text: Ji rawêj + -mend.

مرشد

roman: murşîd


title: xuwa

redirect: xwişk


xuwah

forms:
xwişk
xweh
xuşk
xuwa
xuh
xuha


bijêrik

glosses:
qelînek, firik,
genimê (yan nokên yan garisê) biraştî

forms:
bijêrek
bêjerik

etymology_text: Ji rehê dema niha (-bijêr-) yê lêkera bijartin (2) ku formeke devokî ya lêkera biraştin e

ipa: /bɪʒeːˈɾɪk/


tiryank

glosses:
zelink, qufik, selik,
sêniyên ku wek zembîlan ji rûlan hatine çêkirin

glosses: zembîl, zembîlk, quf^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zelink

glosses:
tiryank, qufik, selik,
sêniyên ku wek zembîlan ji rûlan hatine çêkirin


qufik

glosses: tiryank, zelink, selik, zembîl, quf, zembîlk

glosses: sevik, sênî, sepet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji erebî قفة (quffe), hevrehên aramî קופתא (qûpta) û קופא (qûppa), akadî quppetu, quppu. Wek küfe derbasî tirkî bûye û κόΦα jî ketiye yûnaniya nû û wek κόΦίνοσ (kofînos) jî di yûnaniya kevn de cih girtibû. Ji heman rehî: "kefen".