damdan düşer gibi

glosses: nepîvayî tu dibêjî sê çap e, bêyî ku bipêje dirêje (ji bo gotina ku ji nişka ve û ne di cih de tê gotin)


damdan çardağa atlamak

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: her gotinek li derekî xistin, yek li vir xistin yek li wir xistin (ji bo kesê ku axaftina wî hev nagire)


damga

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: demxe, dexme, dexm (alava ku pê dexme, nîşan tê çêkirin)

glosses: dirh, nîşan, demxe (nîşandeka ku bi vê alavê tê çêkirin)

glosses: dexme (ji bo rewşa ku navê yekî bi xerabiyê derdixe)

text: bu damgayı taşıdığı müddetçe, buraya gelemez

glosses: mor (tiştê ku nîşan dide ew tişt aîdî kîjan serdemê ye)


damga vurmak

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: demxe lê dan, demxe lê xistin, deximandin

glosses: demxe lê dan, demxe lê xistin (ji bo şophiştinê)

text: Yahya Kemal'in Türk şiirine vurduğu damgayı


damgacı

glosses: demxeker, dexmeker (kesê ku demxeyê li (tiştekî) dide


damgalama

glosses: demxekirin, deximandin, dirhkirin, marekkirin


damgalamak

glosses: demxe kirin, deximandin, dirh kirin, marek kirin

glosses: lekedar kirin, dexme lê xistin (tiştekî ne baş kirin stûyê


damgalı

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: dexmekirî (ji bo kesê ku sûcekî pîs lê hatiye barkirin)


damgasını vurmak

glosses: dexmeya (tiştekî) lê xistin (lê dan), lekeya (tiştekî) anîn ser (yekî)

text: bize hırsızlık damgasını bile vurdular


damıtıcı

glosses: dawerivok, parzûn (alavê ku tişt pê tên dawerivandin)

glosses: dawerivîner, dapelîner, parzîner (kesê ku di pîşesaziyê de karê dawerivînê tîne pê)


damıtık

text: damıtık su


damıtılmak

glosses: hatin dawerivandin, hatin parzinandin, hatin palandin, hatin dapalandin


damıtma

glosses: dawerivandin, parzinandin, dakirin, dawerandin, dapalandin, palandin


damıtmak

glosses: dawerivandin, parzinandin, palandin, dakirin, dawerandin


damızlık

text: peynir damızlığı


damla

text: yağmur damlası

glosses: niqres (îlaca ku bi niqutekê tê bikaranîn)

text: göz damlası

text: iki damla yağmur bile yağmadı

glosses: niqutokî (zeynetê ku mîna niqutkê gilover e)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-damla.wav


damla damla göl olur

glosses: dilop bi dilop derdan tije dibe, çem ji kaniyan çêdibe


damlamak

glosses: niqutîn (ji bo kctina tiştekî bi awayê dilopê, lê' libo libo)

text: örtüye yağ damlamış

glosses: çilk kirin, dilop kirin (ji hundirê tiştekî bi şêweyê dilop bi dilop herikana şilemeniyekê)

text: dam damlıyor


damlataş

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: kevirê netraştî yê cîlakirî yê buha an jî nîvbuha


damlatılmak

glosses: hatin niqutandin, hatin dilopkirin, hatin çilkandin


damlaya damlaya göl olur

glosses: tawo tawo rihek çêdibe, tişt dilop bi dilop tê ba hev, gûzek gûzek dibe dêzek

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q256 (tur)-ToprakM-damlaya damlaya göl olur.wav


damper

audio: EN-AU ck1 damper.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-damper.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-damper.wav


damping

glosses: dampîng (bi buhayê kêm firotina mal ji bo bidestxistina bazara navneteweyî, an jî, ji bo ji destderxistina mal)


dan dan

pos: adv

pos_title: Hoker

text: dan dan konuşuyor


dan dun

glosses: dingeding, dimedim (gava ku dengê çekan dikeve hev)


dana

glosses: zanayî, şarezayî, hişmendî, aqildarî, aqilmendî, zîrekî, jêhatin, hîkmet

forms: دانا

etymology_text: Dibe ji dan + -a


dana

glosses: jîr, aqil, hişmend, aqilmend, zîrek, jêhatî, zana, şareza


dana

glosses: mozik (nêr an mê), nogin (dişi),conega (erkek)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dana.wav


dana burnu

glosses: cobir, cûbir, lar (Gryllotalpa vulgaris)


dandik

glosses: bêxêr, bêkêr (ji bo tiştê serobero û ne zexm)


dandini

glosses: a a (gava ku pitik di xew re tê kirin di çîvanokan de derbas dibe)


dandini bebek

glosses: golikê sengo (ji bo kesê ku ne li gorî jî û temenê xwe tevdigere)


danışma

glosses: şêwirdarî, agahdarî (cihê ku tişt jê tê pirsîn û şêwirîn)


danışma kurulu

glosses: desteya rawêjkariyê, lijneya şêwirdariyê


danışmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-danışmak.wav


danışmanlık

glosses: rawêjkarî, rawêwjerî, şêwirdarî, amojgarî


dank

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dank.wav


dans etmek

glosses: reqisîn, reqs kirin, dans kirin, dans girtin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dans etmek.wav


dansing

glosses: reqsgeh, dansgeh, dansîng (ku ji gel re vekirî ye)


dansçı

glosses: reqsker, dansker (kesê ku reqskirinê, danskirinê ji xwe re kiriye pêşe)


dansör

glosses: reqsker, dansor (mere ku reqs ji xwe re kiriye pîşe)


dansöz

glosses: reqase, dansoz (jina ku reqs ji xwe re kiriye pîşe)


dantel

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dantel.wav


dantelli

glosses: bitentene, bidantêl, tentenekirî, dantêlkirî


dar gelirli

glosses: kêmdahat, kêmkar (kesê ku dahata wî kêm e û têrî debara wî nake)


dar ünlü

glosses: dengdêra ku bi vekireneke hindik a çeneya jêr çêdibe (di Tirkî de ev in î, u, ü)


dara boğmak

glosses: (yek) kirin pêsîrtengiyê (ji bo di tengiyê de ji yekî sûd wergirtin)


dara düşmek

glosses: ketin tengiyê, ketin destengiyê, ketin deriyê teng, bêkeys ketin (ji aliyê madî ve)

glosses: ketin pêsîrtengiyê, ketin tengavê, lê bûn pêsîrtengî, roj lê reş bûn


dara getirmek

glosses: (yek) tiştek anîn eceleyê, lê ecele kirin, pêkutî dan serê


daraban

glosses: pitepit, pitpitîn (pitpitîna dil, hilavêtina dil)


daralmak

text: elbise daralmış

text: geçinmek gittikçe daralıyor

glosses: tengijîn, tengav bûn, xulqê (yekî) teng bûn


daraya atmak

glosses: heqê ebrê hesab kirin (ji bo malê ku tu qîmet pê nayê dayîn)


daraç

text: daraç sokak


darbe vurmak

glosses: veya darbe indirmek) derb lê dan, şek lê xistin, şek lê dan, derbe lê xistin, derb daweşandin (yekî) , kop daweşandin, weş danîn (yekî), zerb danîn (yekî)


darbe yemek

glosses: derbe xwarin, zerb xwarin, şek xwarin, şelp xwarin


darbelemek

glosses: derb lê dan, şek lê dan, derbe lê xistin, derbe avêtin (yekî), şek lê dan, zerb lê xistin, derbe daweşandin ()

glosses: derbe !ê dan, derbe lê xistin (yek kirin halekî xerab)

glosses: pêşk lê xistin, jê re bûn manî (ji kirin an jî bûyîna tiştekî re bûn asteng)


darbelenmek

glosses: derb lê ketin, zerb lê ketin, şek lê ketin


darboğaz

glosses: gît (rewşa bi boran a ku civak di çareseriya wê de dikeve tengasiyê)

text: Toplum olarak bu darboğazı da atlattık


darbuka

glosses: derbik, tepl, demirqe, daburqe, dimbilk (amûrekeuzîkê ya jenî)


darda kalmak

glosses: destê (yekî) teng bûn, destengiyê de man (ji bo rewşa madî)

glosses: lê qewimîn, pêsîrtengî lê çêbûn, zor gihîştin (yekî)


dardağan

glosses: dartahûk, dartawik, tahûk (Milium effusum)

glosses: tahûk, tawik, tawî, tehû, tihok, mêweya vê darê)


dargın

glosses: xeydan, xeyidî, sûketî, sû, sih, dilmayî, pisû

text: annem bahçe kapısında beni iki dargın kelime ile karşıladı


dargınlaşma

glosses: jihevsûketin, jihevxeyîdîn, ji hevsilketin


dargınlaşmak

glosses: ji hev sû ketin, ji hev xeyîdîn, ji hev sil ketin


darı darına

glosses: hema bi zorekê, hema hev derxistin, hema hema


word: darı unundan baklava, incir ağacından oklava olmaz


darılma

glosses: xeyidîn, enirîn, tîzikîn, silikîn, sûketin, ingirîn, zîzikîn, vexeyidîn


darılmak

glosses: xeyidîn, sûketin, heridîn (ji bo têkilîbirinê)

text: dediğini yapmadığım için darıldı

glosses: xeyîdîn, enirîn, tîzikîn, silikîn, sû ketin, ingirîn, zîzikîn, vexeyîdîn (ji bo dilmayînê)

text: söylediklerim hoşuna gitmedi diye darıldı

text: komşu kadınları çocuğa darıldılar

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-darılmak.wav


darıltma

glosses: xeyîdandin, heridandin, silikandin, sûxistin, tîzikandin, enirandin


darıltmak

glosses: xeyîdandin, heridandin, silikandin, sû xistin, tîzikandin, enirandin


darlaşmak

glosses: tengav bûn, desteng bûn, ketin tengiyê, destengî lê çêbûn


darlık

glosses: tengîtî, tenganî, tengbûn (ji bo rewşa tengbûnê)

glosses: tengî, tengasî, tengahî, destengî (ji bo rewşa zorbûna debarê)

glosses: tengavî, azerdedilî (ji bo tengijîna derûnî)


darmadağın etmek

glosses: tarûmar kirin, tertûbela kirin, tar kirin


darmadağın olmak

glosses: tarûmar bûn, tertûbela bûn, terq lê ketin


darmaduman

glosses: linavhevketî, kafirkeratî (ji bo rewşa tiştekî ku li nava hev ketiye)


darmaduman etmek

glosses: li nava hev xistin, berî nava hev û din dan, berî nav hev dan, kirin kafirkeratî


darülaceze

glosses: cihê ketiyan, darulaceze, cihê pîr û kalên ku ji kar ketine


dava

glosses: dawe (ji bo parastina mafê xwe, serîlêdana li organên hiqûqî)

text: birini dava etmek

text: kadınlar davalarını erkeklere kabul ettirmemişler

glosses: doz (di wateya gelş, kêş û pirsgirêkê de)


dava etmek

glosses: doz lê vekirin, dawe lê vekirin, lê dawe kirin

text: malını çalan adama dava açtı


davalaşmak

glosses: doz li hev vekirin, dawe li hev kirin, hev dan mehkemeyê


davalı

glosses: dewelêkirî (kesê ku dozek lê hatiye barkirin)

glosses: dozlêbûyî, dewlêbûyî (tiştê ku doz der barê wî/wê de hatiye vekirin)

text: bu ev davalıdır


davalık

text: ortada davalık bir durum yok


davar

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-davar.wav


davet

etymology_text: Ji erebî دَعْوَة (daʿwa).

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-davet.wav


davet etmek

text: Hastalığa davet ediyor.

text: Sizi nezakete davet ediyorum.


davetiye

glosses: vexwendname, dewetname, dewetiye, gazîname

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-davetiye.wav


davetli

glosses: bangkirî, gazîkirî, dawetkirî, dawetvanî


davetçi

glosses: vexwîner, gazîkar (kesê ku vedixwîne, dawet dike)


davranış

glosses: tevger (tevahiya libat û tevgerên kesekî kuji der de dikare bê çavnêrîkirin)

glosses: şêl (hemû bertekiyên organîzmayê yên li dij hişyarkeran)


davranmak

glosses: tev gerîn, tev dan, bizav kirin, xwe tev dan (li hemberî tiştekî helwest nîşandan)

text: kıza karşı iyi davranmıyordu

text: silaha davrandı

text: ayağa kalkıp gitmeye davrandı, ama hemen kolundan tuttular

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-davranmak.wav


davul

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-davul.wav


word: davul birinin elinde, tokmak bir başkasının elinde

glosses: Guhartoyeke davul birinin elinde tokmak başkasının elinde.


davul dengi dengine diye çalar

glosses: her kes li gorî hempayê xwe, her kes li gori hingûfê xwe, qaz bi qaz re baz bi baz re


davul dövmek

glosses: li daholê xistin, li defê dan, dahol jenandin


davul gibi

glosses: wekî defê werimî ye, wekî defê vezelandî


davul tozu

glosses: hewa ye (ji bo tiştekî ku çêbûn ar jî pêkhatina wî ne gengaz e)


davul çalmak

glosses: li defê xistin, li binê kundir xistin (tiştekî veşarî kirin dengî û bela kirin)


davul çalsan işitmez

glosses: tu li defê bixî jî deng naçê (ji bo kesê ker ku deng nabihîze)

glosses: tu li ber serê (yekî) li defê bixî jî hişyar nabe (ji bo kesê xewgiran tê gotin)


word: davulu biz çaldık parsayı başkası topladı

glosses: me ked û hed kir, hinekî din (hatin) xwarin


dayak

glosses: kutek (kuteka ku li dîwarek an jî tiştek tê xistin da ku nepelişe, hilneweşe)

glosses: kutek (ji bo ku deri venebe, ji par re dikin pişta derî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dayak.wav


dayak arsızı

glosses: qûna bêaran benîştên daran (ji bo kesê ku êdî ji lêxistinê natirse, feri lêdanxwarinê bûye)


dayak atmak

glosses: lê dan kutan, bi çoyan lê xistin, dar kirin


dayak cennetten çıkmıştır

glosses: çov ji cinetê hatiye, darêjinan ji cinetê hatiye


dayak düşkünü

glosses: kesê ku kutana (lêdan an jî lêxistina) xwe heq kiriye, xwe aniye lêxistinê


dayak yemek

glosses: lêdan xwarin, lêxistin xwarin, kutan xwarin, dar xwarin, lê ketin

text: o kadar dayak yedin uslanmadın


dayaklamak

glosses: kutek kirin, kutek dan ber (cihekî), kutek li berê xistin


dayalı

text: kanuna dayalı iş yapmak


dayamak

glosses: pişta xwe dan (tiştekî) (ji bo hêzjê stendinê)

glosses: dan ber çavan, dan ser çavan, kutan nav çavan

text: Mektubu gözüne dayadı.

text: istifasını dayadı

glosses: heta ser piştê vekirin (ji bo deri û pencereyan)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dayamak.wav


dayanak

text: söylenenleri destekliyor, onlara dayanak oluyordu


dayandırmak

text: bu düşünceleri hangi belgelere dayandırıyorsun?


dayanıklı

glosses: tirûşdar, bitirûş, zexm, qewîn, berhelistî


dayanışma

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dayanışma.wav


dayanışmak

glosses: pişta hev girtin, avêtin pişta hev, piştevaniya hev kirin


dayanışmalı

glosses: hevgirtî, piştahevgirtî (kesê ku di nava wan de piştevanî heye)


dayanmak

glosses: diyax kirin, xwe ragirtin, ber xwe dan, pal dan

text: duvara dayanmış etrafa bakıyordu

glosses: berhingarî kirin, tirûş kirin, di ber (xwe) dan

text: bu kumaş çok dayandı

text: bu gemi fırtınaya dayanabilir mi?

text: halkına dayanarak mücadelesini sürdürüyordu

text: düşman ordumuzun karşısında ancak iki gün dayanabildi

text: yurdun özgürlüğü ulusun gücüne dayanmalı

glosses: li ber xwe dan, baristan kirin, tebatî kirin, tebatî hatin (yekî), debar kirin, tab kirin, taba xwe anîn (ji bo tehemûlkirinê)

text: aradan biraz geçince, komutan dayanamadı, söze başladı

text: on günde eve dayandı

glosses: xwe dan (tiştekî) (bi hemû hêza xwe ve, karek kirin)

text: bütün güçleriyle arabaya dayandılar

text: sonunda bu iş gelip bize dayanacak

text: şoför gaza dayandı

glosses: di ber () dan, xwe li berê girtin, têrî () kirin, têr kirin, bes bûn

text: ekmek çocuklara dayanmıyor


dayatmak

text: koruyuculuğu dayatmak istiyorlar


dayayıp döşemek

glosses: raxistin û xemilandin (ji bo ode, daîre û hwd)


dayı

glosses: di dema Osmaniyan de li Tûnis, Cezayîr û Trablûsgarpê rêveberê ku bi hilbijartinê dihate ser hukm

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dayı.wav


dayı çocuğu

glosses: kurxal, pisxal (dayı oğlu), dotxal (dayı kızı)


dayızade

glosses: xalza, mixaltî, kurxal û keçxal (ji bo zarokên xalê)


dazara dazar, dazara dazır

text: dazara dazar gidiyordu


dazlamak

glosses: zû bi zû neecibandin de de, di alfabeya Tirkî de navê tîpa pêncemîn


dağ adamı

glosses: hovê çiya (kesê qubede û bêpîr û pergal)


word: dağ ardında olsun da, yer altında olmasın

glosses: bila li şaristan be ne goristan be, bila di hefsê de be ne di binê erdê de be, bila sax be bila ji me dûr be


dağ ayısı

glosses: hirçê çiya, hirçê hov, hirçê bişewêl, hirçê devgeliyan (kesê qubede ku hînî jiyana bajêr nebûye)


dağ bayır

glosses: kaş û kûş, şax û çiya, pal û berpal, derbejêr û derbejor, serejêr û serejor, çiya û banî


dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur

glosses: çiya bilind e kengê be wê rê pê bikeve, çiya çiqas bilind be rojek wê riya mirov pê bikeve


dağ devirmek

glosses: çiya dan mite xwe, çiyayek hildan milê xwe (ji bo serketina di karekî zor û dijwar de)


dağ gibi

glosses: wekî çiyayekî, bi qandî çiyayekî, bi qasî çiyayekî

text: dağ gibi delikanlı

glosses: tebabek, ecêbek, wekî çiyayekî (ji bo pirbûn û zehfbûna tiştekî)

text: dağ gibi bulaşık önüne yığıldı


dağ keçisi

glosses: pezkovî, pezkûvî, bizina kûvî, evor (Rupicapra tragus)


dağ oluşu

glosses: orojenî (zanista ku li ser çêbûna çiyayan dixebite)


dağ taş

glosses: kevir û kuçik (ji bo devera derveyî bajêr)

text: dağ taş asker olmuş


dağ topu

glosses: topa çaphûr a ku dikare li ser pişta qantirê bê kirin


dağ yürümezse, abdal yürür

glosses: hewce li elbê digere, elb li hewce nagere (yanê kesê hewcedar divê ji bo karê xwe here ba kesê nefsmezin ê ku karê wî pê diqede)


dağa çıkmak

glosses: derketin serê çiyayan, bi serê çiyan ketin (ji bo li ber rabûna yekî)


dağar

glosses: halûb (derdana ji heriyê ya ku devê wê vêt û qûna wê jî zirav e)


dağarcık

text: dağarcığında ne varsa hepsini söyledi


dağarcıkta bir şey kalmamak

glosses: di tûrikê (yekî) de tiştek neman, tûrikê xwe vala kirin, tûrê xwe rêtin


dağarcığı yüklü

glosses: tûrê (yekî) tije ye, tûrikê (yekî) tije ye (ji bo kesê pir zane tê gotin)


dağcı

glosses: çiyager, çiyahilkêş (kesê ku bi çiyayan ve hildikişin û spora çiyageriyê dikin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dağcı.wav


dağcılık

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dağcılık.wav


dağda büyümüş

glosses: tu dibêjî qey li çiya mezin bûye (ji bo kesê bêpîr û pergal)


dağdan gelip bağdakini kovmak

glosses: hate ji newalê bû xwediyê malê, me bexçe danî bi nezanî ji der de hat got ez xweyî tu cenan î, hate ji der de ji ra û tevdîra me xeber da


dağdan inme

glosses: tu dibêjî qey ji çiya de hatiye (ji bo kesê qubede û bêpîr)


daği

glosses: meqamê stranên ku li deverên çiyayîn tên strandin


dağılım

glosses: belavî, axmeyî (ji hev belavbûna tiştekî)

glosses: dabeşî, lêparî (ji bo lê belavkirina dahata neteweyî li ferd û beşên civakê)

text: gelir dağılımı

glosses: lêparî, lêbelavî (li gorî pîvaneke diyarkirî lêbelavkirina mal, li wan kesên ku wan ew mal hilberandine)


dağılış

text: devletlerin dağılışı


dağılma

glosses: belavbûn, belabûn, xilxilîn, pelişîn, felişan, feşkilîn, ferikîn, faşilbûn, feşilîn, teriqîn, axmebûn

glosses: jevbelavî, jevaxmebûn, jevbelavbûn (jihevbelavbûna leşker ji bo ku li hemberî dijmin hîn baş katibin xwe biparêzin)


dağılmak

glosses: belav bûn, xilxilîn, bela bûn, ferikîn, axme bûn (ji bo tiştekî ku bi tomerî be u ji hev belav bibe)

text: nohutlar etrafa dağıldı

text: düğün dağıldı

glosses: pelişîn, felişîn, faşil bûn, feşilîn, herişîn, xerxişî bûn, teriqîn (tiştekî ku ji hev parçe bibe, ji hev de bikeve)

text: patates çok pişince dağıldı

glosses: tarumar bûn, axmetaxme bûn, belawela bûn, jev ketin (ketin rewşeke têkilhev, xerabûna pergalê)

text: masanın üstü dağıldı

text: takım gol yiyince dağıldı

glosses: feşkilîn (ji bo fesxbûna hebûna civatekê, saziyekê)

text: derneğimiz dağıldı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dağılmak.wav


dağınık

glosses: belawela, axmetaxme, tertûbela (tiştê ku li qadeke fireh belav bûye)

glosses: jevdûr, jevbelawela (tiştê ku ne li cem hev e, ji hev dûr e)

glosses: tevlihev, lihevketî, nekeyskirî, bêkeys, faşil, feşkilî, gelemşe

text: oda dağınık

glosses: nelihev (ji bo kesê ku nikare xwe û ramanên xwe bide hev)

text: şu anda kafam çok dağınık


dağınıklık

glosses: gelemşetî, tevlihevî, lihevketîbûn, gêre (2)

text: dağınıklığı seviyorum, hiç elleme


dağıtıcı

glosses: belavker (ji bo kesê ku name, rojname û tiştên wisa belav dike)

glosses: distributor (cîhaza ku cereyanê dide bûjiyan)


dağıtılmak

glosses: hatin felişandin, hatin axmekirin, hatin feşkilandin, hatin firikandin


dağıtım

glosses: belakirin (ji navendekê karê belavkirina tiştan)


dağıtımcı

glosses: belaker (ji bo kes an jî saziya ku bi karê belakirinê radibe)


dağıtma

glosses: belavkirin, feşkilandin, felişandin, feşilandin, xilxilandin, ferikandin, teriqandin, firikandin, feşilkirin

glosses: belawelakirin, axmetaxm kirin, tarûmarkirin, tertûbelakirin


dağıtmak

glosses: dad pêk anîn, edalet pêk anîn, edalet xistin nav xelkê

glosses: feşkilandin, felişandin, feşilandin, ferikandin, teriqandin, firikandin, faşil kirin, xilxilandin (ji hev kirina tiştek an jî kesan)

text: topluluğu zor dağıtmış

text: bize çok az miktarda yemek dağıtıyorlardı

glosses: belawela kirin, axmetaxme kirin, tarûmar kirin, tertûbela kirin, tar kirin

text: içeriye girmişler, bütün eşyaları ortalığa dağıtıp

glosses: pelaştin (bi derbeke şid zirar dan tiştekî)

text: bir yumrukla beynini dağıttı

text: kooperatiflerini dağıttılar

glosses: xera kirin (ji bo pelaştina pergaleke sazkirî)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dağıtmak.wav


dağlama resmi

glosses: pîrogravur (cure resmekî ku bi daxkirinê li ser daran tê çêkirin)


dağlamak

glosses: dax kirin, daxandin, dexme kirin (ji bo dexmekirina heywanan)

glosses: kewandin, dax dan (ji bo pakkirina nexweşînê, bi tiştekî germkirî kewandina birînê)

glosses: qemitandin (ji ber tiştekî pir sar, germ an jî tûj)

text: soğuk yüzünü dağladı

glosses: jan dan dilê (yekî) agirê (yekî) bi dilê (yekî) ketin

text: onun bu hali yüreğimi dağladı


dağlara düşmek

glosses: bi çol û pesaran ketin, terkedinyayî bûn


dağlara düşürmek

glosses: bi çiyan xistin, bi çol û pesaran xistin


dağların misafir aldığı mevsim

glosses: havîn e, ber dar û deviyan tije taştê û firavîn e


dağlatmak

glosses: dan daxkirin, dan daxandin, dan kewandin


dağlı

glosses: çiyayî, çiyavanî (kesê ji gelê herêma çiyayîn)

glosses: hovê sere çiya, (kesê qubede, bêpîr û pergal)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dağlı.wav


debelenmek

glosses: kulkulîn, perpitîn (ji ber êş an jî pestekê)

glosses: vegevizîn, lif dan, xwe pevjilandin, xwe leqandin

text: gözüm, yerde ters yüz edilmiş debelenen kaplumbağaya ilişti

text: yerde debelendi durdu

glosses: perpitîn, li hev çûn û hatin (ji bo hewlên tewş)


debi

glosses: birh, debî (di dereke robarê de di saniyeyê de hecma herikîna avê)


debil

glosses: Yê ji aliyê wicûd an zihnê xwe ve bêqewet e.

etymology_text: Ji fransî débile.


deccal

glosses: Decal, Tecal (li gorî baweriya olî kesê derewîn ê ku tê bawerkirin wê nêzî qiyametê rabe)


decrescendo

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-decrescendo.wav


decrescendo

glosses: decrescendo (dide nîşan ku parçe dê her here dengê wê kêmtir bê lêdan)


dede

glosses: kalik (ji bapîr pê de hemû pêşiyên yekî)

glosses: pîr (nasnavê rêberê olî yên Alewiyan û derwêşên terîqeta Mewlewiyan ku çileyê xwe kişandiye)

glosses: kalo, kaliko (ji bo denglêkirina li kesê kal)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dede.wav


dedesi koruk yer, torunun dişi kamaşır

glosses: Guhartoyeke dede koruk yer torununun dişleri kamaşır.


dedi mi

text: saat üç dedi mi okulda


dedikodu

glosses: paşbêjî, qems, kurtûpist, paşgotinî, lêdanî


dediği çıkmak

glosses: gotina (yekî) derketin, wekî (yekî) derketin


dediğim dedik, öttürdüğüm düdük

glosses: eger rê di nava serê min û laşê min de jî here gotin gotina min e


defetme

glosses: qeşitandin, teqizandin, qeşirandin, nîştin, delikandin, tewisandin, defandin, defkirin, cihimandin


defetmek

text: düşmanı defettik

glosses: qeşitandin, teqizandin, qeşirandin, nîştin, delikandin, tewisandin, defandin, def kirin

text: belâyı defettik

text: onu başımdan defettim


defile

glosses:
kirêt kirin, bêrûmet kirin, pîs kirin, bi rêz çûn, derbazgeha teng,
pakîzetiya kiçekê pîs kirin, destê xwe dirêj kirin namîsa kiçekê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-defile.wav


defile

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


deflâlasyon

glosses: deflasyon (tengiya pereyan, kêmbûna diravan)


defnedilmek

glosses: hatin naştin, hatin veşartin, hatin definkirin, hatin defînandin, hatin temartin


defnetme

glosses: naştin, definandin, defnkirin, veşartin, hedimandin, temartin


defnetmek

glosses: naştin, definandin, defh kirin, veşartin, hedimandin, temartin


defol!

glosses: biteqize!, biqeşite! bicihim! here ji wê!


defolma

glosses: qeşitîn, teqezîn, qeşirîn, cihimîn, tewisîn, delikîn


defolmak

glosses: qeşitîn, teqezîn, qeşirîn, cihimîn, tewisîn, delikîn (ji bo heqaretê)


deforme olmak

glosses: curde bûn, ji eyar ketin, bêteşe bûn, deforme bûn (xerabûna teşe û qalibê tiştekî)


defter emini

glosses: rayedarê mezin ku li karên tapoyan dinêre


defter tutmak

glosses: defter girtin (ji bo hesab û tiştên wilo)


defterdar

glosses: defterdar (erkedarê mezin ê ku karê darayî yê bajarekî digêrîne)


defterdarlık

glosses: defterdarî (ji bo erk, meqam û avahiya defterdar)


defterden silmek

glosses: ji dilê xwe avêtin, a xwe û (yekî) qedandin


defterhane

glosses: daîreya ku hemû qeydên arazî yên welatên Osmanî lê ne û kar û barên qeydan lê tê kirin


defteri dürülmek

glosses: roja (yekî) temam bûn (ji bo mirin an jî kuştina yekî)

glosses: (yek) ji kar avêtin, destê (yekî) ji kar kişandin


defteri hakani

glosses: di heyna Osmaniyan de Gerînendetiya Giştî ya Tapo û Kadastroyê


defteri kapamak

glosses: kurmê xwe terikandin, dev ji (karekî) berdan


defterini dürmek

glosses: (yek) ber bi oxir kirin, serê (yekî) li tehtê xistin (ji bo kuştina yekî)


degajman

glosses: degajman (di futbolê de bi pîneke tund gog avêtin cihekî dûr)


dehnolunmak

glosses: hatin naştin, hatin definandin, hatin defnkirin, hatin hedimandin


dehşete kapılmak

glosses: saw girtin, jê hêb girtin, jê saw girtin


dehşetli

glosses: hêwilnak, sawdar, sihêmkar, bihêb, bîsaw, toqîndar

glosses: êcêb (ji bo tiştê ku ecêb û heyret jê re çêdibe)

text: dehşetli bir güneş var

text: onu dehşetli seviyordum


dekadan

glosses: dekadan (navê ku li pêşêngên hunermend ên sembolîst tê kirin ku di dawiya sedsala XIX de li Fransayê li ber naturalîstan derketin)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


dekalitre

glosses: dekalître, dal (yekeya pîvanê ya hecm a ku dehlîtreyî ye)


dekametre

glosses: Yekeya pîvanê ya ku xwedî dirêjahiyeke deh metreyî ye.


dekatlon

glosses: dekatlon, meşqa dehcure (pêşberkên atletîzmê ku tê de beza

glosses: metre, sêgav, xwehilavêtin, gule avêtin, beza

glosses: a biasteng, disk avêtin, bi rewtê xwe hilavêtin, cirîd avêtin û beza


deke düşürmek

glosses: dek lê çêkirin, dek li ser sere (yekî) gerandin


deklare etmek

glosses: daxuyandin (li gumrikan, aşkerekirina malê ku wê bac ji wan bê stendin)


deklânşör

text: fotoğraf makinesinin deklânşörüne bastı


deklârasyon

glosses: danezan, belavok (daxuyaniya ji bo raya giştî)


dekolte konuşmak

glosses: ji nav piyan/lingan xeber dan, ji tiştên nelirê peyivîn


dekont

glosses: dekont (dokumana hesabê ku hatiye dan an jî dê bê dayîn)

glosses: dekont (jêxistina ji hesabê ku dê bê girtin)

glosses: dekont (piştî jêxistinên ji hesabê girtîixdara ku wê deyndar bide)


dekoratör

glosses: dekorsaz, dekorator (hunermendê ku dekoren tiyatro, opera û hwd disêwirîne)

glosses: dekorsaz, dekorator (avahisazên hundirîn ê avahiyan)


dekorcu

glosses: dekorker (hunermendê ku karê dekorê dike)


dekore

glosses: dekore (devera ku bi ûcba xemilandinê hatiye keyskirin)


dekore etmek

glosses: bi keys kirin (ji bo ûcba xemilandina deverekê)


deldirmek

glosses: dan simitandin, dan qulkirin, dan kunkirin, dan qulqulandin


deli

glosses: şêt (kesê ku libat û tevgerên wî ji adet der in)

text: ben delinin biriyim, ateşe girerim

glosses: mirî (kesê ku bi awayekî ji adet der li ser tiştekî dîn dibe)

text: sinema delisi

text: deli ırmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-deli.wav


deli bal

glosses: hingivê ku mêşên hingivji kulîlkên jehrîn berhev kirine


deli bayrağı açmak

glosses: hiş ji serê (yekî) çûn (bi henekî aşkerekirina dilikîbûna yekî)


deli danalar gibi dönmek

glosses: wekî diya bûka bêcihêz li hev çûn û hatin


deli divane olmak

glosses: li ser (kesekî an jî tiştekî) dîn û har bûn


deli etmek

glosses: (yek) dînomîno kirin, (yek) dîn û har kirin


deli kızın çeyizi gibi

glosses: eynî wekî mala dînan e, qeşmerokî (ji bo eşyayên ku li hev nakin)


deli olmak

glosses: ji bere dîn û har bûn (ji bo pir hêrsbûnê)


deli raziye zayda

glosses: dîn (ji bo jin an jî keça ku libat û tevgêra wê mîna ya dînan e)


deli saraylı gibi

glosses: weka dînan (cil an jî xişr) bi xwe de kirin


delibaş

glosses: nexweşîneke xetemak ku dikeve golik û mihan


delice

glosses: dînikî, dînokî, dînoke, tewrdînî, tirdînk (kesê ku libat û tevgêrên wî ji adet dûr in, mîna yên dînan in)


delicesine

text: kızı delicesine seviyor


delici

text: delici bakış


delik büyük yama küçük

glosses: qul mezin e, ji qewetê der e (têrnekirina îmkanên heyî)


delik deşik aramak

glosses: di kuna derziyê de lê gerîn, di qul û milan de lê gerîn, tu qulek nehiştin (an jî neman) lê gerîn


delik deşik etmek

glosses: canê (yekî) kirin wekî qulên bêjing û seradê, (yek) qulomilo kirin, kirin tara bêjingê

glosses: qulomilo kirin, qulqulî kirin, xurimandin (ji bo di cihekî de çêkirina gelek qulikan)


delik deşik olmak

glosses: canê (yekî) bûn mîna qulên serad û bêjingan, canê (yekî) tev qulomilo bûn, bûn bêjinga qulqulî

glosses: qulomilo bûn, qulqulî bûn, bûn bêjinga qulqulî, xurimîn (di tiştekî de qul çêbûn)


delikanlı

glosses: sengele (lawikê kuji dewra zaroktiyê derketiye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-delikanlı.wav


delikanlılık

glosses: xortanî, sengeletî (ji bo dewra xortiyê)


delikli

glosses: qulêr, qulqulî, quloqulo, kunkunoşkî, qulqulîk, biqulik, çavçavî

text: delikli kumaş


delil

glosses: selmîn, burhan, danîşan, girov, berjeng, danîşan, delîl, belgeya pê selmîn (rêça ku lêger, dibe ser rastiya kû lê tê gerîn)


deliliğe vurmak

glosses: xwe li dînîtiyê danîn, xwe li dîniktiyê danîn


deliliği tutmak

glosses: dînîtiya (yekî) pê girtin, dînikiya (yekî) pê girtin, girikê (yekî) hatinê


delinin eline değnek vermek

glosses: dil dan (yek) (ji bo kesê ku meyldarê xerabîkirê be û yek jê re bibe pişt)


delinmek

glosses: qulb bûn, kun bûn, qulqulîn, simitîn (tê de qul çêbûn)

text: midesi delindi

glosses: hatin qulkirin, hatin kunkirin, hatin simitîn, hatin xurimandin, hatin simitandin, hatin qulqulandin

text: kızın kulağı delindi

text: okul yönetiminin koyduğu yasaklar delindi


delirmek

glosses: dîn bûn, şêt bûn, dînûhar bûn, aqil avêtin

text: ikramiye kazananların delirdiklerini işitiyordu

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-delirmek.wav


deliye her gün bayram

glosses: jê re her roj dawet e, ji (yekî) re her roj dawet e


delişmence

glosses: tirdînkî, tiredînkî, tirdînikî, dînomîno


delme

glosses: kunkirin, qulkirin, simtin, simitandin, simandin, xurimandin, qulqulandin

glosses: qulkirî, kunkirî, simitandî (tiştê ku bi qulkirinê hatiye çêkirin)


delmek

glosses: qul kirin, kun kirin, kur kirin, kul kirin

glosses: simîn, simtin, simitandin, simandin, xurimandin, qulqulandin

text: tahtayı deldi

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-delmek.wav


dem dökmek

glosses: xwîna zêde jê çûn (ji bo jinên ku gava dikevin bênimêjiyan)


dem vurmak

glosses: jê behs kirin, jê qal kirin, jê çêl kirin


deme

text: onun böyle demesine bakmayın

text: bu söz ne demeye gelir

glosses: helbeseta şairên Alewî ku der barê terîqeta xwe de dibêjin


deme gitsin

text: öyle sevindim ki deme gitsin


demediğini bırakmamak

glosses: tiştê ku negotin gotin, tiştek jê re nehiştin


demek istemek

text: bu cümleyle ne demek istediğini anlayamadım


demek ki

glosses: pêmanê ku, bi wê manê ku ,pêmanêk' ,bu işe başlamışlar, demek ki kendilerine güveniyorla,bi kurdî ¨ dest bi vî karî kirine, pêmanê ku bi xwe ewle ne

glosses: ango, yan go, yan tê gotin ku,bu işe başlamışlar, yani kendilerine güveniyorlar,bi kurdî: dest bi vî karî kirine, ango bi xwe ewle ne

glosses: anku, an go,yan jî ku,bu işe başlamışlar, ya farkinda degiller yada kendilerine güveniyorlar,bi kurdî: dest bi vî karî kirine, an ne di ferqiyê de ne anku bi xwe ewle ne

glosses: nexwe, ne xwe, heke ne wisa be, kendilerine güveniyorlar,yoksa bu işe başlamazlardi,bi kurdî: bi xwe ewle ne,nexwe dest bi vî karî nedikirin

glosses: jixwe, ji xwe, her wisa , bu işe başlamişlar zaten başka çareleri yoktu,bi kurdî: dest bi wî karî kirine, jixwe tu çareya wan nema bû


demek olmak

text: sene yıl demek oluyor


demet

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-demet.wav


demet demet

glosses: gürz bi gürz, bax bi bax, gidîş bi gidiş, baq bi baq, melû bi melû


demet tel

glosses: baq, boq, bax, taxe, deste, qevd (ji bo baqê kulîlk û riwekan)

glosses: gidiş, melû, pimag, taxe (gurzê ji bo debrê)


demetleme

glosses: destekirin, baqkirin, gidîşkirin, taxekirin, pirnagkirin, gurzkirin


demetlemek

glosses: deste kirin, baq kirin, gidîş kirin, taxe kirin, pimag kirin, kirin gurz, kirin baq, kirin qevd


demetlenmek

glosses: hatin gurzkirin, hatin baqkirin, hatin destekirin, hatin taxekirin, hatin pirnagkirin


demetletmek

glosses: dan gurzkirin, dan baqkirin, dan destekirin, dan taxekirin, dan pirnagkirin


demetli

glosses: destekirî, gurzkirî, baqkirî, baxkirî, gidîşkirî, taxekirî, pirnagkirî


demeye kalmamak

text: işimiz bitiyor demeye kalmadı, herkes ayağa kalktı


demin

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa navkî ya mê ya pirjimar a nebinavkirî ya dem.

forms: demek (feminine indefinite nominative singular)

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-demin.wav

hyphenation: de·min


demin

text: demin aynanın arkasına baktım


demir

glosses: hesin (parçeyê tiştekî ku ji hesin hatiye çêkirin)

text: kapı demiri

glosses: hesin (hesinê wekîalçe ku li panî an jî pozê solê tê xistin)

glosses: hesinî (tiştê ku ji hesin hatiye çêkirin)

text: demir kürsü

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-demir.wav


demir almak

glosses: lenger kişandin, lenger hildan (bi rê ketina keştiyê) der


demir atmak

glosses: rez danîn (ji bo kesê ku wê li cihekî pir zêde bimîne)


demir gibi

glosses: eynî pola, wekî pola, pola ye (ji bo kesê xurt û hêzdar)


demir kırı

text: demir kırı at


demir resmi

glosses: baca lengeravêtinê (ku keştî ji ber lenger avêtiye dide benderê) der


demir taramak

glosses: lenger bi xwe re kaş kirin (gava ku keştî ji ber bayê an jî pêlan ji cihê xwe diçe)


demir tavında dövülür

glosses: hesin bi germî ditewe, hesin bi sari natewe


demir yeri

glosses: lengergeh (devera ku keştî lê lengere xwe diavêje avê) der


demir üzerinde

glosses: lengerhildayî (keştiya ku lengerê xwe hildaye û dike bi rê bikeve) der


demirbaş

glosses: xwemîrî, amûrê mayînde (eşyayê ku li cihekî tê bikaranîn, aidê cihekî ye an jî ji erkedarekî teslîmî erkedarekî din dibe)


demircilik

glosses: hesinkir, xurdekir (kesê ku eşyayê hesin dikire)


demirden korkan trene binmez

glosses: mirov ji guran bitirse nikare pez xweyî bike


demire bağlamak

glosses: (yek) zincir kirin, bi zincire (yek) girê dan


demirhane

glosses: hesinxane (cihê ku lê ji hesin tişt têne çêkirin)


demirlemek

text: pencereleri demirledikten sonra içim rahatladı

text: gemi demirledi


demirli

text: demirli su

text: demirli pencere

text: limanda demirli bir gemi bizi bekliyor


demlemek

text: Çayı güzel demlemişsin.


Demokles'in kılıcı

glosses: şûrê Demokles (xetereya ku dibe her an biqewime)


demokrasi

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-demokrasi.wav


den dolayı

text: senden dolayı buraya geldim


den haber ver!

text: sen paradan haber ver!


denemek

text: Hiç denediniz mi?

glosses: hêçandin, sihêtî kirin telesî kirin, tecrube kirin, dericandin (telesiya wesfê kesek an jî tiştekî kirin)

glosses: sihêtî kirin, telesî kirin, tecrube kirin (ji bo teşebûskirina karekî)

text: Ayağa kalkıp kapıya doğru gitmeyi denedi.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-denemek.wav


denenmek

glosses: hatin hêçandin, hatin ceribandin, hatin sihêtîkirin, hatin telesîkirin, hatin tecrûbekirin


denetilmek

glosses: hatin venihêrtin, hatin pişkinandin, hatin kontrolkirin


denetimli

glosses: venihartî, venihêrtî, pişkinandî, kontrolkirî


denetimsiz

glosses: venenihartî, nepişkinandî, kontrol nekirî


denetleme

glosses: venihartin, venihêrtin, pişkinandin, kontrolkirin


denetleme kurulu

glosses: desteya venihartinê, desteya pişkinînê, heyeta teftîşê


denetleme yapmak

glosses: venêrîn pêk anîn, pişkinan kirin, teftiş kirin hartin


denetlemek

glosses: venihartin, venihêrtin, pişkinandin, kontrol kirin


denetçi

glosses: venihêr (kesê ku film kontrol dike, ji bo ka be tê de kêmasiyek heye an na)


denetçilik

glosses: pişkînerî, serperiştî, venêrî (erka serpirişt)

glosses: pişkînerî, venêrî, venihêrî (rewşa bûnê ya serpiriştiyê)


deney tüpü

glosses: lûlikên ezmûnê (ku bi giştî cam in û serî yekî wan girtî ne)


deneyci

glosses: ezmûnger, taqîker, telesîker, tecrûbekar, ampirîst


deneycilik

glosses: ezmûngerî, taqîkerî, telesîkarî, ampîrîzm


deneyimli

glosses: ezmûndar, azmayîşdar, tecrûbedar, bitecrûbe


dengeli

glosses: terazdar, parsengdar, biparseng, terazîkirî

text: dengeli bir insan


dengesiz

text: dengesiz bir çocuk


denilmek

text: o insan denilen mahlukat


deniz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-deniz.wav


deniz altı

glosses: binderya (tiştê ku di binê deryayê de heye)

glosses: binderya (tiştê ku di binê deryayê de tê kirin


deniz ayısı

glosses: metre ye, pûrta wê nermik e û bi riwekan xwe xwedî dike) (Arctocephalus ursinus)


deniz bindirmek

glosses: li ser deryayê ji nişka ve fîrtûne çêbûn


deniz feneri

glosses: fanosa deryayê (ku pê deryavan riya xwe dişopînin)


deniz kurdu

glosses: gurê deryayê (deryavanê ku xwedan tecrûbe ye)


denizci

glosses: deryavanî (kesê ku bi sporên deryayî bilî dibe)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-denizci.wav


denizcilik

glosses: deryavanî (werzîşkariya bi deryayê re têkildar)


denize düşen yılana sarılır

glosses: roja teng mirov ji yarê diya xwe re dibêje bavo


denk

text: yükün bir dengi fasulye, bir dengi nohut

glosses: ding (balyeya eşya, lihêf û pot û pertalan)

text: denkin üstüne oturmuş acıklı bir türkü söylüyordu

glosses: ta, tay, hemseng (ji bo giraniyê mîna hev bûn)

text: bu iki çuval denk gelmiyor

text: o sizin denginiz olamaz


denk gelmek

glosses: ketin hev (di eşyayan de lihevhatina nêr hu mê)


denk getirmek

glosses: tay hev anîn, tayê hev derxistin, lê anîn


denkleştirmek

glosses: hevtayî kirin, hevkêşe kirin, tayî hev kirin

glosses: gihandin hev, dan hev, bi hev xistin (ji bo pereyan)

text: parasını denkleştirip veremedik


denli

text: ne denli uğraşsanız boştur

text: ne söylediğini bilen, denli biri


denli densiz söz söylemek

glosses: ronake û napîve, hema çi tê berdevê (wê) dibêje


denmek

text: köylü kılığına girmiş bir şehir kızı denilecek kadar nazlı biri


depar

text: depar çizgisi


deprem bilimci

glosses: hejeknas, axhejnas, erdhejnas, sîsmolog (zanyarê erdhejê)


deprem bilimi

glosses: hejeknasî, axhejnas, erdhejnasî, sîsmolojî (zanyariya erdhejiyê)


depremzede

glosses: Mexdûrên erdhejê, ziyandîtiyên erdlerzê.


depreşmek

text: yaralarım depreşti


der demez

glosses: gotin di devê me de, me got û ne got (hemen, tavilê)


derbeder etmek

glosses: derbeder kirin, derodero kirin, şeqîdeqî kirin


derbeder olmak

glosses: derbeder bûn, derodero bûn, şeqîdeqî bûn


derdest etmek

glosses: berdest kirin, destgîr kirin, derdest kirin


derdi günü

text: onun derdi günü roman


derdine düşmek

glosses: ketin taya (tiştekî), ketin etra (tiştekî), ketin tatêla (tiştekî)


derdini deşmek

glosses: derdê (yekî) rakirin, kul û xemên (yekî) rakirin (an jî hişyar kirin), birîna (yekî) çelitandin (an jî nû kirin)


derdini dökmek

glosses: derdê xwe rêtin, derdên xwe gilî kirin, kela xwe rêtin


derdini marko paşaya anlat

glosses: derdê xwe ji paşayê ker re bêje, kulbêjê te tune ye


derdini çekmek

glosses: derdê (yekî) kişandin, xemên (yekî) xwarin


dere

glosses: newal, newalok, seqlan, best (cobar û cihê wê yê ku bi giştî havînan ava wan diçe)

glosses: newal (çala dirêj a di nava du çiyayan de) m (kan)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dere.wav


dereotu

glosses: şêwît, pijînda, şiwît (şiwêt, şewid), hêliz, pîjinda (Anethum)

forms: dere otu


dere tepe düz gitmek

glosses: li çal û mitan xistin û çûn, li kaş û kendalan xistin û çûn


derebeylik

glosses: herêma ku di bin destê rêvebirina derebeg de ye


derece almak

glosses: serfirazî nîşan dan (ji ber serketinê xelat wergirtin)


derecelendirilmek

glosses: hatin pilekirin, hatin radekirin, hatin derecekirin


dereceli

glosses: piledar, birade, bipile, derecedar, biderece

text: orta dereceli memur

text: tek dereceli seçim


dereden tepeden konuşmak

glosses: ji sar û sûrên dinyayê xeber dan, ji aş û baş axiftin


dereyi görmeden paçaları sıvamak

glosses: te çem nedîtiye tu pancikan hildiçenî, hesp tune tu afiran çêdikî, tu hê dûrî çem î, tu xwe hildidî, hirç tune tu li rêçê digerî


deri

glosses: çerm (xemla bi pirç û pûrt a li ser canê mirov û ajelan)

glosses: kevil, çerm (çermê ajelên ku ji bo çêkirina tiştan hatiye amadekirin )

text: deri ceket

glosses: çermik, çerm (tovila qalind a li ser mêweyan, sebzeyan)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-deri.wav


derik

glosses: Dêrika çiyayê mazî (Navçeyeke girêdayî Mêrdînê)


derim evi

glosses: xaniyê portatîf ê ku di şeklê qefesê de ye


derin

glosses: kûr (tiştê ku binê wî ji rûyê wî re dûr e)

text: derin bir kuyu

glosses: kûr (tiştê kuji rûxarê ber bi jêr ve diçe)

glosses: pêşketî (kes an jî tiştê ku li gorî celebên xwe pir bi pêş ketiye)

text: derin bir alim

text: Fatma derin bir şaşkınlık

text: bir iki derin nefesten sonra konuşmaya başladı

text: derin bir araştırma

text: derin bir saygı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-derin.wav


derinden

text: derinden sesler geliyordu


derinlemesine

glosses: (derinliğine) bi kûr û dûr, bi dorfirehî, bi dûvdirêjî, bi dûr û dirêj, bi berfirehî


derinleşmek

text: çıngırak sesi gitikçe derinleşti


derinleştirmek

glosses: dorfireh kirin, berfireh kirin (bi awayekî kûr û dûr tiştek vekolandin)


derinlik

glosses: kûrahî, kûrî, kûranî, kûrbûn (dûriya binê tiştekî ji rûyê wî)

text: gölün derinliği

glosses: kûrayî (hâlen cismekî ji bilî berayî û tel ve)

text: ormanın derinliğinden bir ses geldi

text: olayı derinliğine öğrenmek lazım

text: yüreğinin derinliklerinden gelen ses

glosses: kûrayî (tiştê ku nehatiye derxistin, nehatiye peyitandin)

text: tarihin derinliklerine saklanmış olan gerçekler

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-derinlik.wav


derinti

glosses: dêzkî (eşyayê ku bi awayekî serobero hatiye civandin)


derisi kemiklerine yapışmak

glosses: çermê (yekî) li ser hestî man (ji bo pir jarbûnê)


derisine sığmaz

glosses: kuşpene, fîştere (ji bo kesê ku pir qure ye)


derisini yüzmek

text: tefecilerin eline düşerse, derisini yüzerler

glosses: çermê (yekî) bi daran re rakirin (kuştina bi îşkencekirinê)


derişmek

glosses: lê kom bûn, lê civîn, temerkûz bûn (civîna li dora niqteyekê)

glosses: tîr bûn, xest bûn, sift bûn, tekasûf bûn (tîrbûna şilemeniyekê)


derken

text: bitti bitiyor derken, hâlâ bitmeyen havaalanı

text: yazı yazıyordu, derken misafir geldi

text: akşamdan önce varacağız derken, ancak gece yarısı varabildik


derkenar

text: ...lê vêga bi destnivîsa wî kufrîyên sawnak li derkenarên wê hatibûn nivisîn.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 62, ISBN 978-605-2246-80-1

forms: derkinar


derleme

text: derleme sözler


derlemek

glosses: ber hev kirin (bi teherekî bijartinî tişt civandin)

glosses: dan hev (bi awayekî rêkûpêk berhev kirin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-derlemek.wav


derleyip toplamak

glosses: dan hev û din, bi keys kirin, bi hev xistin


derli toplu

text: derli toplu bir oda

text: derli toplu bir biçimde yaşamımızı sürdürürüz


dermansız kesilmek

glosses: ruh û rewa tê de neman, ji pertav (ê Xwedê de) ketin, ji mecal de ketin, çok û qidûm pc ve neman, qidûmê (yekî) şikestin


dermansızlaşma

glosses: bêdermanîbûn, bêpertavîbûn, bêmecalîbûn, bêtaqetbûn


dermansızlaşmak

glosses: bêdermanî bûn, bêpertavî bûn, bêmecalî bûn, bêtaqet bûn, bêçok û qidûm bûn


dermansızlık

glosses: bêdermanî, bêpertavî, bêtaqetî, bêmecalî (ji bo jarî û betiline)


derme çatma

glosses: nelihev, kinêminê, xiçviçandî (tiştê ku hema wisa serobero anîne ba hev)

glosses: çirtovirto, tiroviro, terobero (tiştê ku hema wisa xiçviçandî hatiye çêkirin)

text: derme çatma bir ev


dermek

text: gel gül derelim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dermek.wav


dernek kurmak

glosses: komele saz kirin, komele danîn, komele damezirandin


dernekçi

glosses: komeleparêz (kesê ku pir bi komeleyekê ve ye)


ders almak

glosses: jê ders stendin (an jî girtin), ji (yekî) ders girtin

glosses: zende girtin, îbret stendin, jê aqil girtin, ders girtin


ders olmak

glosses: jê re bûn zende, jê re bûn ders, jê re bûn îbret, jê re bûn aqil, jê re bûn tecrube


ders vermek

text: ona güzel bir ders verdi


dersane

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dershane.


dershane

forms: dersane

etymology_text: Deyngirtî ji osmanî درسخانه (dershane), ji farsiya klasîk دَرْسخَانَه. Wek ders (“ders”) + -hane (“xane”).


dersiam

glosses: di dewra Osmaniyan de dersa ku muderîsan li camiyan dida

glosses: nasnavê (inwanê) seydayê (muderîsê) ku li camiyan ders dide


dert

text: akşam oldu mu derdi teper

text: hastayım derdime verem diyorlar

text: hayatta şikayet edeceğim öyle büyük bir derdim yok


dert değil!

glosses: ne xem e!, ne derd e! xem nîn e! (ji bo tiştê ku ne hêja ye yek bi ber bikeve)


dert olmak

text: nereden buraya gelmiş, âlemin başına dert kesilmiş


dert ortağı

glosses: hemderd, şirîkê derd (kesên ku heman derdi dikişinin, derdê wan yek e)

glosses: kulbêj (hevalê derd û xeman, ku kesê xwediyê derd û kulan tê cem kul û xemên xwe jê re dibêje)


dert sahibi

glosses: xweyderd, xembar, derdnak, xemnak (kesê ku derd û xemên wî hene)

glosses: xweyderd, biderd, derdnak, xemnak, bikul û derd (kesê nexweşokî)


dertleşmek

glosses: derdê xwe ji hev re gotin, xemên xwe ji hev re gilî kirin


dertli

glosses: derdemend, derdedar, derdoyî, biderd, derdkêş


dertlilik

glosses: derdedarî, derdnakî, derdemendî, derdoyîtî, biderdbûn


derviş

glosses: derdkêş, xemxur (kesê ku xizanî û xem û derdan ji xwe re qebûl kiriye)


derya gibi

glosses: wekî behr e, eynî behr e (ji bo kesê pir zana)


descartesçi

glosses: kartezyen (kesê ku alîgirê felsefeya Descartes û doktrîna wî ya felsefî ye)


desenli

glosses: nîgarkirî, çînkirî, desenkirî, binîgar, bidesen


desensiz

text: desensiz kumaş


desibel

glosses: desîbel (aletê ku pê hêza bihîzyariyê tê pîvan)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-desibel.wav


desigram

glosses: desîgram, dg (dehyeka gramê, ji dehan yekê gramê)


desilitre

glosses: desîlître, dl (dehyeka lîtreyê, ji dehan yekê lîtreyê)


despotluk

glosses: despotî (birêvebirina welatekî li gorî kêf û zewq'a xwe)


destan yaratmak

glosses: qehremaniyeke mezin kirin, qehremaniyeke bêhempa kirin


destanı

glosses: destanî, dasîtanî (tiştê ku di şêweya destan de hatiye nivisandin)


destansı

glosses: destanî, epîk (tiştê ku di wesfê destanê de ye, dişibe wê)


desteci

glosses: gurzker, taxeker (paleyê ku debra çinandî dike gurz, taxe)


destek vermek

glosses: alîkarî dan, bûn alîkar, bûn destek, bûn piştevan


destekleme

glosses: destekkirin, subvansiyon (ji hêla dewletê ve alîkarîkirina pereyan)


desteklemek

glosses: piştgirî kirin, pişt girtin, kutek dan ber

glosses: pesartin, destek lê xistin, destek dan berê, kutek dan berê, kutek kirin

glosses: destek kirin, alî kirin, piştgirî lê kirin

glosses: piştvanî kirin, piştevanî kirin, pişta (yekî) girtin, avêtin pişta (yekî)


desteklenmek

glosses: hatin kutekkirin, kutek li berê hatin xistin, destek li berê hatin xistin

glosses: alîkarî hatin kirin, destek hatin kirin, piştgirî hatin kirin


desteklenmiyor

glosses: nayê piştgirîkirin, nayê pesartin, nayê destekkirin


destekleyicisi olmak

glosses: li pişta (yekî) bûn destekli pesartî, destekkirî, kutekkirî, ku tekliberxistî


desteksiz atmak

glosses: pekandin (bi awayekî mubalexe tişt gotin)


destroyer

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-destroyer.wav


destroyer

glosses: wêranker, destroyer (cureyek keştîcengê ye)


destur

glosses: kiş kiş (gava ku ava germ tê rêtin, ji bo ku cin û perî li wan nexe, tê gotin)


destursuz bağa gireni sopa ile kovarlar

glosses: bêdestûr nekevin cihekî an jî karekî mekin


determinant

glosses: Faktoreke ku sirûşta tiştekî diyar dike.

etymology_text: Deyn ji fransî déterminant.


dev gibi

glosses: wekî dêw, mîna hûtekî (ji bo tişt an jî kêsê gir û hêwilnak)


deva

text: bal bazı hastalıklara devadır


devam

glosses: berdewamî (ji bo mebestên diyarkirî di hin deman de çûna cihekê)

text: devam zorunludur

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-devam.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-devam.wav


devasız

text: devasız bir dert


deve dikeni

glosses: strîmişk, strîbeloq, beliq, zirî (Silybum marianum)


deve dişi

glosses: cehik, dendika hinarê (ji bo tiştên mîna genim, ku libên wan gir in)


deve kolu

glosses: yekîneya ragihandinê kuji hêştiran hatiye pê


deve kuşu

glosses: heştirme, hêştirme, huştirme (Struthio camelus)


deve kuşu gibi

glosses: (yüke gelince kuş, uçmaya gelince deve) çiv û çûran dan xwe


deve kuşu gibi başını kuma sokmak

text: ne deve kuşu gibi başını kuma sokmuşsun, kimselerin seni görmediğini mi zanediyorsun


deve olmak

glosses: erd qelişîn pê de çûn (ji bo windabûna pere, xurik û hwd)


deve tabanı

glosses: şivanok, çavreşok, pêcanik, xîlok, xîlolîk (Phlodentron)


deve tüyü

glosses: pûrta deveyê (tiştê kuji pûrta deveyê hatiye çêkirin)


deve yapmak

glosses: qey deve bûn (bi henekan, malê yekî kirin yê xwe)


deveci

glosses: hêştirvan, devevan (xwediyê hêştirê, xweyê deveyê an jî kesê ku devan dide bi kirê)


word: deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalı

glosses: kesê ku deveyan xwedî bike gere serdera deriyê xwe bilind çêke


devede kulak

glosses: Bi vê gotinê tê îfadekirin ku: di navbera tiştên ku têne muqayesekirin de, ew meseleyê ku tê behskirin wek dêtayek biçûk û nemuhîm dimîne.

text: Senin anlattıkların daha devede kulak.


devenin başı

glosses: (devenin papucu veya devenin nalı) na lo, serê devê


deveye hendek atlatmak

text: sana bir şey anlatmak deveye hendek atlatmaktan daha zordur


deveyi düze çıkarmak

glosses: deve derxistin rastê (ji tengasiyan xelas bûn û derketin firehiyan)


deveyi havuduyla yutmak

glosses: ker tevî pirçê daqurtandin (li ber çavê herkesi dizi kirin)


devi

text: Mi devas iri al domo.

etymology_text: Deyn ji fransî devoir.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-devi.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-devi.wav


devindirme

glosses: livandin, leqitandin, leqandin, libitandin


devinim

glosses: tevger, libat, pizav, hereke (karê livînê)

glosses: ger (rewşa heyberekê li gorî niqteyeke sekan)

text: dünyanın biri kendi, öteki güneş etrafında olmak üzere, iki devinimi var

glosses: libat (ji ruhekî derbasî ruhekî din bûn, destpêbûna qonaxeke ramînekê)


devinmek

glosses: leqîn, leqitîn, qeliqîn (leqitandina cestê, wicûdê)

glosses: libitîn, livîn, tevgerîn (li gorî niqteyekê guherîna rewş û cihê cismekê)


devir

glosses: çerx, heyn, eyam, dewr (parçeyê demê ku xwedî taybetmendiyekê ye)

text: Osmanlı devri

text: tekerin devri

text: şehrin içinden devir yaptık

text: malın arabadan vagona devri

glosses: neql, dewr (heqê xwe yê li ser tiştekî qelaptin ser yekî)

text: arabanın devrini onun üstüne yap

glosses: dewr (ji yekî derbasbûna yekî ya wezîfeyekê)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-devir.wav


devirme

glosses: wergerandin, qelibandin, qelaptin, qulibandin, qulaptin, remandin, kewişandin


devirmek

glosses: wergerandin, qelibandin, qelaptin, qulibandin, qulaptin, remandin, kewişandin (ji bo xistina tiştên çik û tîk)

text: ağacı devirdik

text: onu başkanlıktan devirdiler

glosses: hel kirin, fît kirin (tiştek bi tevahî vexwarin)

text: bir şişe rakıyı tek başına devirdi

text: şapkasını devirdi

glosses: xitm kirin (tiştek ji serî heta binî xwendin)

text: meseleyi anlayabilmek için günlerce kitaplar devirdi


devitmek

glosses: anîn rewşa livînê, xistin halê culandinê, leqandinê


devlet

text: Amerika Birleşik Devletleri

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-devlet.wav


devletlerarası

text: devletlerarası barış antlaşması


devletleştirmek

glosses: miletî kirin (ji bo beijewendiya gelemperî, tiştek bi destê dewletê hatin şixulandin, kirin malê dewletê)


devletli

glosses: dewletî (kesê di nav hebûn û bextewariyê de)


devre

text: elektrik devresi

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-devre.wav


devredilmek

glosses: hatin veguhastin, hatin neqilkirin, hatin dewrkirin


devren

glosses: bi dewrkî (bi riya dewrkirinê, malekan jî heqekî xwe qelabtin ser kesekî)


devretmek

glosses: dewrî (yekî) kirin (malek an jî heqekî xwe qelabtin ser kesekî)

text: bana arabanın üzerindeki hakkını devret

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-devretmek.wav


devreye girmek

glosses: ketin dewreyê, ketin navberê, têkilî pê kirin


devri

glosses: dewrî (tiştê bi dewrkirinê re têkildar e)


devridaim

glosses: dewrdaîm (cihaza ku avaotorê dide gerandin)


devrik

text: devrik yaka

glosses: qelibandî, qelabtî, quliptî, wergeriyayî, wergerandî (tiştê ku hatiye xistin, hatiye xwarkirin, çikbûna wî nemaye)

text: devrik ağaçlar

text: devrik başbakan

glosses: maxlû, padişahê ku ji text hatiye xistin.


devriklik

glosses: lêqelabtîbûn, qelabtîbûn, qulibtîbûn, wergerandîbûn


devriliş

glosses: qelibîn, qulipîn, wergerîn, kewişîn, velqutîn (ji bo kar û awayê wergerînê)


devrilme

glosses: qelibîn, qulipîn, wergerîn, kewişîn, velqutîn


devrilmek

glosses: qelibîn, wergerîn, kewişîn, velqutîn, ketin


devrim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-devrim.wav


devrimci

audio: LL-Q256 (tur)-UmutDevrim08-devrimci.wav


devrimcilik

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-devrimcilik.wav


devrisi

glosses: dotir, dêhtir, a dinî (ji bo roj, hefte, meh û salê)

text: devrisi gün


devriye

glosses: di heyna Osmaniyan de payeya ku didan çîna aliman


devrolunmak

glosses: hatin dewrkirin, hatin veguhastin, hatin neqilkirin


devşirme

glosses: karê berhevkirin û niqandina zarokan ji bo yeniçeri ocağı yê


devşirmek

glosses: quraftin, çirpandin, çinandin, hilçinîn, hew kirin (bi taybetî ji bo jêkirina mêweyan ji guliyê daran

text: kızlar gülüşe gülüşe incir devşiriyorlardı


deyip de geçmemek

text: Çocuk deyip de geçmeyin!


deyiş

glosses: lavij, lawje, beyt (strana gelêrî, helbesta gelêrî)


deyyus

glosses: deyûs (kesê kuji fêşkên xerab êjina xwe re, an jî jina kesekî xismê xwe re, dengê xweake)


dezavantaj

glosses: paşwendî, dezavantaj (rewşa astengkirinê, zerardayînê)


dezenfektan

glosses: mîkropkuj, dezenfektan (madeya ku xwedî taybetiya mîkropkujiyê ye)


değer

glosses: hêjayî, qîmet, qedr, eymet (pîvana razber a hêjabûna tiştekî)

glosses: buha (gerewa tiştekî ku bi pereyan dikare bê pîvan)

glosses: hêja (kesê ku xwedî nirxekîezin û kêrdar e)


değer biçmek

glosses: buha pê dan, buha di (tiştekî) dan, qîmet pê dan, buhayê (tiştekî) kifş kirin (ji bo mal û eşya)

glosses: rûmet dan (tiştekî an jî yekî), qîmet dan (tiştekî an jî yekî), bayax pê dan, qîmet pê dan

text: düşüncelerinize büyük bir değer biçiyoruz


değer düşürümü

glosses: devaluasyon (buhaxistina pere li gorî zêr an jî diravê biyanî)


değer olmak

glosses: raya (yekî) li balê hebûn, qîmeta (yekî) li cem hebûn


değerbilir

glosses: rûmetgir, xatirzan, qedirgir, qedirzan, qedirşînas


değerbilirlik

glosses: rûmetgirî, xatirzanî, qedirgirî, qedirzanî, qedirşînasî


değerbilmez

glosses: rûmetnegir, xatirnezan, qedirnegir, qedirnezan, qedirqûn


değerbilmezlik

glosses: rûmetnegirî, xatirnezanî, qedirnegirî, qedirnezanî, qedirqûnî


değerlendirmek

glosses: nirxdar kirin, qîmetdar kirin (tiştek di riyeke bi kêr de bi kar anîn)

glosses: hêjandin, hilsegandin (ji bo xuyakirina çawanî, çendanî û girîngiya tiştekî)


değerli

glosses: berketî, giranbuha, nirxdar, qîmetdar, bergend


değerli taş

glosses: kevirê giranbuha, kevirê qîmetî, kevirê biqîmet


değerlilik

glosses: hêjatî, berketîbûn, giranbuhatî, nirxdarî, qîmetdarî


değersizlik

glosses: nehêjatî, bênirx, negiranbuhatî, bêqîmetî, kêmqîmetî


değil

text: ben değil sen

text: ağaç değil, ot bile yok

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-değil.wav


değin

text: buraya değin


değinmek

glosses: çêl kirin, jê çêl kirin, jê behs kirin, jê peyivîn


değirmen

text: su değirmeni


değirmen taşı

glosses: beraş, berê aş, berdê aş (kevirê gilover ê ku dexle dihêre)


değirmen taşı altında diri çıkar

glosses: Guhartoyeke değirmen taşı altından diri çıkar.


değirmenci

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-değirmenci.wav


değirmenine su taşımak

glosses: aşê (yekî) bi ger xistin, dolaba (yekî) rast gerandin


değirmenlik

glosses: bi qasî ava aşekî (ji bo ava ku dikare aşekê bi ger bixîne)


değirmi

glosses: qumaşê ku berayî û dirêjayiya wê mîna hev e


değiş etmek

glosses: pê dan, bi hev guhartin, alegor kirin, mubadele kirin


değişiklik

text: yönetim kurulunda değişiklik oldu

glosses: guhêranî, guhêrî, tadîl (guhartina ku li gorî armancê tê kirin)


değişim

text: sosyal değişim

glosses: bedêl, pevguhêran (mal bi mal an jî bi dirav guhartin)


değişke

glosses: modîfîkasyon (guhêrana ku ji ber pêkerên derve bêyî îrsiyetê di her giyanewerî de çêdibe)


değişken

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-değişken.wav


değiştirici

glosses: guherîner, guhêrker (tiştê xwedî wesfa guhirandinê ye)

glosses: guhêrker (kes an jî heybera ku karê guhirînê tîne pê)


değiştirilmek

glosses: hatin guhirandin, hatin veguhirandin, hatin gewirandin, hatin guhastin, hatin veguhastin


değiştirtmek

glosses: dan guhartin, dan guhirandin, dan gewirandin, dan guhastin, dan veguhirandin, dan veguhastin


değmek

glosses: pê bûn, lê ketin (nêzikbûna hev a tiştan ku di navbera wan de qet mesafe namîne)

text: elim ateşe değdi

text: kapıdan geçerken elim ona değdi

text: mektup elime değmedi

text: yaşı on beşine değdi

text: kurşun hedefe değdi

text: bu roman milyon değer

text: bu kazanç bunca zahmete değer mi?

glosses: li xweşa (yekî) hatin (tiştên ku zewq û lezetê didin mirov)

text: bu kahve değdi doğrusu

text: bu manzara görülmeye değer

glosses: bi (tiştekî) kirin, hêjayî (tiştekî) bûn

text: gözlerin dünyaya değer

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-değmek.wav


değnek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-değnek.wav


değneklemek

glosses: şiv kirin, dar kirin (bi dar, çov lê dan)

text: köylü önündeki eşeğini habire değnekliyordu


değnekçi

glosses: kehya ( kesê ku li rawestgehên erebeyan pergalê pêk tîne)


deşarj olmak

glosses: vala bûn, deşarj bûn (ji bo pil, akû û tiştên mînanî wan)

glosses: kela xwe rêtin, xwe rihet kirin, xwe vala kirin


deşelemek

text: yaban domuzları tarlayı deşelemişler

text: biraz da ihtiyarı deşelemek, o profesör hakkında konuşturmak istedik


deşifre etmek

glosses: deşîfre kirin (ji hevderxistina şifreye) , azlû kirin (aşîkar kirin)


deşilmek

glosses: hatin vedan, hatin tevdan, hatin xepirandin, hatin hilxepirandin

text: çıban deşildi


deşme

glosses: tevdan, xepirandin, hilxepirandin, derkirin


deşmek

glosses: tev dan, derkirin, xepirandin, hilxepirandin

text: şimdi o sorunu deşmeyelim


diba

glosses: dîba (cureyek qumaşê ku bi zêr û zîv hatiye xercîkirin)


dibekçi

glosses: conîvanî (ê ku tiştan di conî de dikute)


dibi görünmek

glosses: binî derketin (ji bo tiştekî ku êdî ber bi qedandinê ve diçe)


dibine darı ekmek

glosses: koka (tiştekî) rakirin (tevde xwarin, qedandin)


dibini tutmak

glosses: binî girtin (ji bo xwarina ku li ser agir e)


didik didik

text: didik didik saçlar


didik didik etmek

glosses: li hev xistin, li hev qelaptin, arav t[[arav kirin

glosses: nikul kirin, kut kirin, ji hev pevjilandin


didik didik olmak

glosses: li hev ketin, li hev qelibîn, arav t[[arav bûn


didiklemek

glosses: nikul kirin, kut kirin, pevjilandin, nikul lê xistin

text: kuşlar incirleri didiklemiş

text: adresin yazılı olduğu kâğıdı bulmak için bütün ceplerimi didikledim


didinme

glosses: keftûleft, xebitîn, kêferat, koşîn, xebtûkoş


didinmek

glosses: keftûleft kirin, xebtûkoş kirin, kêferat kirin, koşîn :çalışarak, didinerek bu günlere geldik em bi xebitînê, bi keftûleftkirinê hatin van rojan (xebata berdewamî ya bi kelecadî, bi zor û zehmet)


didişim

glosses: erîstîk (azîneya felsefeyê ya ku guftûgo û axaftinê ji xwe re ne wekî navgîn, lê wekî armanc dibîne)


didişmek

glosses: hev kilandin, hev gijgijandin, di ber hev dan, li ber hev dan (bi gotin hu destlepkê hev êşandin, hev tehl kirin)

text: siyasi partilerin didişmesi


didon

glosses: (didona) navê ku gel li biyaniyên li Stenbolê bi taybetî li Frengsawiyan datanî


digor

glosses: Têkor (Dugor) (Navçeyeke girêdayî Qersê)


dijital

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dijital.wav


dik dik bakmak

glosses: tîktîk nihêrtin, tîktîk lê mêze kirin, ziq bûn nihhertin


dik durmak

glosses: zîç sekinin, tîk sekinîn, çîk sekinîn, çîç bûn


dik rüzgar

glosses: baya ku ji aliyê pêşiya keştiyê ve tê der


dik üçgen

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dik üçgen.wav


dikelme

glosses: tîkbûn, çikbûn, qupbûn, repbûn, belbûn, vîtbûn, mûçbûn


dikelmek

glosses: tîk bûn, çik bûn, qup bûn, rep bûn, bel bûn, vît bûn, mûç bûn

glosses: li berê rabûn, tê hilanîn (li ber yekî rabûn, pê re sirt peyivîn)


diken

glosses: strî, strîk, histrî, strih, xar, dirî, nize, kelem, hêstrî, six, sixî

glosses: dara striyê (riweka ku striyên wê pir in)


diken diken

glosses: bi strî, bihêstrî (tiştê ku striyên wê zehf in)

glosses: gijgijî, gijikî, tîktîkî, bijbijî, bizbizî

text: saçları diken diken

text: saçlarım diken diken oldu


diken üstünde oturmak

glosses: li ser hêstriyan bûn, li ser avê bûn, li ser agir bûn, li ser striyan rûniştin


dikenli

glosses: strîn, bistrî, kelemdar, bikelem, bihêstrî

glosses: meyan sûsa maran, sûsika maran, sûsika strîn (Glycyrrhiza echinata)


dikenlik

glosses: cihê striyan (cihê ku riwekê strîdar lê pir in)


dikensiz gül olmaz

glosses: tişt bêeyb nabe, heyve heyv e, eyb lê ye


dikey

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dikey.wav


dikili

text: dikili çubuk

text: dikili elbise


dikili taş

glosses: kêl (kevirê yekker ê bilind ku ji bo bibîranîna bûyereke girîng an jî serketinê)


dikilip durmak

glosses: çîk sekinin, tîk sekinîn (ji bo kesê ku maweyeke pir li ser piyan radiweste)


dikilmek

glosses: hatin danîn, hatin çikilandin, hatin daçikilandin

text: direk dikildi

glosses: hatin çandin (ji bo xwedîkirinê, riwekek kirin erdê)

text: bahçeye ağaçlar dikildi

text: hissemi isterim diye karşıma dikildi

glosses: zûr bûn (ji bo çav, ku tîk dibe li cihekî dimêze)

text: elbisem dikilmiş


dikine gitmek

glosses: li tîka xwe çûn (ji bo kesê ku bi gura kesî nake, her bi ya xwe dike)


dikit etmek

glosses: keliştin, dîq kirin, raçav kirin, çavnêrî kirin (argo)


dikizleme

glosses: keliştin, çavnêrîkirin, raçavkirin, dîqkirin


dikizlemek

glosses: keliştin, çavnêrî kirin, raçav kirin, dîq kirin (argo)


dikiş

text: terzinin dikişi güzel

text: dikişi sökülmüş

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dikiş.wav


dikiş atmak

text: kafasına iki dikiş attılar


dikiş tutturmamak

glosses: pê neanîn (maweyeke pir li karekî an jî cihekî neman)


dikişsiz

glosses: bêkêl (ji bo tiştên ku bêkêldan bi hev ve tê danîn)

text: dikişsiz ayakkabı


dikkat etmek

glosses: bala xwe danê, dêhna xwe danê, dîqat kirin, guh lê dêran, miqate bûn, himetî kirin, guhê (yekî) lê xewt kirin

text: ben o zamana kadar buna dikkat etmemişim

glosses: bala xwe dan (tiştekî), dêhna xwe dan (tiştekî) (tiştê ku bi ber çav bikeve, balê bikişîne)

text: dikkat ettiniz mi ne söyledi?


dikkat kesilmek

glosses: guhê xwe bel kirin, guhê xwe mûç kirin, bala xwe dan ser (tiştekî)


dikkate almak

glosses: hay jê hebûn, di pişt guhê xwe re neavêtin

glosses: pax pê kirin, li xwe girtin, guhdariya (yekî) kirin

text: sözlerini dikkate aldı


diklenme

glosses: gizirbûn, gijbûn (ji bo mû, pirç û tiştên wisan)


diklenmek

text: yol birden dikleşti

glosses: zirtikîn, ziç bûn, li ber rabûn, tê hilanîn, di (yekî) hilanîn, xwe rakişandin, xwe kişkişandin, xwe li hev gij kirin (bi gotin û libatên xwe di yekî hilanîn, serî pê re kişandin)

text: adama bir şey demedim de, birden dikleşti

glosses: gizir bûn, gij bûn, gijomijo bûn (ji bo mû, pirç û tiştên wisan)


dikleştirme

glosses: repkirin, qiçkirin, repikkirin, belkirin, vîtkirin


dikleştirmek

glosses: rep kirin, bel kirin, repik kirin, qiç kirin, vît kirin

glosses: gizir kirin, gij kirin (ji bo pirç û mû)


dikme

glosses: çikilandin, çikandin, daçikandin, dabinartin, raçikandin, venandin (bi awayekî tîk di cihekê de danîna heyberekê)

glosses: danîn, çandin, çikandin, çikilandin, daçikandin, daçikilandin (ji bo xwedîkirinê, tiştek kirin erdê)

text: ağaç dikme mevsimi

glosses: tayê tenê, tekane, yekta (di malekî de zarokê kurîn ê tenê ku wê zireta malê berdewam bike)


dikmek

glosses: çikandin, gijkirin, rep kirin, tîk kirin, vît kirin, zîq kirin

glosses: çikilandin, daçikilandin, çikandin, daçikandin, dabinartin, raçikandin, venandin (heyberekê bi awayekî tîk di cihekê de danîn)

text: direk dikmek

glosses: danîn, çandin, daçikilandin (ji bo xwedîkirinê tiştek kirin erdê)

text: bahçesine elma ağaçlarını dikmiş

text: bu sene çok ağaç dikeceğim

glosses: bi ser xwe de kirin (derbejêrkirina devê piyale, piyan, cêr û tiştên wisa û vexwarina tiştê tê de)

text: testiyi dikip içti

text: eşyanın başına küçük oğlunu dikmiş, kendisi keyf çatıyor

text: topu ona dikti

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dikmek.wav


dikmelik

glosses: cihê şaxan, erdê şaxan (cihê kuji bo şax, sadir lê bên danîn, hatiye qetandin)


diksiyon

glosses: dîksiyon (bikaranîn û vekolîna zimanê ku pê tê peyîvîn)


dikta

glosses: dîkta (fermana ku divê bê qeyd û şert rîayetî wê bê kirin)


diktatör

glosses: dîktator (kesê ku hemû rayeyên siyasî di destên wî de ne)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-diktatör.wav


diktatörlük

glosses: dîktatorî (ji bo rewşa ku bûye dîktator)

glosses: dîktatorî (pergala siyasî ya ku hemû raye di destê yekî an jî konseya rêveberiyê de ye ku tu kontrol li ser wan nîn e)


dikte

glosses: danenivîs, emlekirin, meşq, dîkte (gotina kuji bo ji aliyê yekî din ve bê nivisandin)

glosses: dîkte (tiştê ku bi vî terhî hatiye nivisandin)


dikte etmek

glosses: dan nivisandin, dîkte kirin, meşq kirin, emle kirin

glosses: dîkte kirin (bi zorê daxwaziyên xwe bi yekî dan pejirandin)


diktirmek

glosses: dan çikilandin, dan çikandin, dan daçikandin, dan dabinartin


diktirtmek

glosses: pê dan çikilandin, pê dan çikandin, pê dan daçikandin, pê dan dabinartin


dil çıkarmak

glosses: qeşmeriyên xwe bi (yekî) kirin, ji hev re zimanê xwe derxistin


dil bilim

glosses: zimanzanîn, zimanzanist, zanyariya ziman


dil bilimi

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dil bilimi.wav


dil bilimsel

glosses: zimannasiyî (tiştê ku bi zimannasiyê re têkildar e)


dil felsefesi

glosses: felsefeya zimên (felsefeya ku li ser koka zimên, bastûra wê û xwebûniya wê radweste)


dil laboratuarı

glosses: laboratuvara zimên (cihê ku tê de zimanên biyan tên hînkirin)


dil otu mu yedin?

glosses: mû li zimanê (yekî) nagere (kesê ku pir bi xeberdan e)


dil oğlanı

glosses: xortê ku li Stenbolê li balyozxanên biyanî bi mebesta wergêriyê dihatin hêvotin


dil sürçmesi

text: dilim sürçtü kusurumu bağışlayınız


dil tutukluğu

glosses: zimangiranî, devê (yekî) negerîn, zimanê (yeki) hatin girtin (ji ber sedemekê bi zorekê peyîvîn)

glosses: deve (yekî) ketin hev (nekarîna axiftinê)


dil yarası

text: Kılıç yarası onar dil yarası onmaz.


dilber dudağı

glosses: şîraniyeke hevirîn ku di şeklê lêvan de tê çêkirin


dilbilim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dilbilim.wav


dilci

glosses: lêgerînerê ziman (kesê ku li ser ziman lêgerînan pêk tîne)


dilcilik

glosses: zimanzanî, zimannasî (lêgerîneriya li ser ziman)


dildaş

glosses: hemziman (kesên ku bi heman zimanî dipeyîvin)


dile gelmek

glosses: hatin ziman, bi zar hu ziman bûn, kelimîn (ji bo heybera ku bê ziman be û paşê bipeyîve)


dile kolay

glosses: ziman rihet e (ji bo tiştê ku gotin rihet lê kirina wî zor be)


dilediğini yapmak

glosses: li gora dilê xwe kirin, a dilê xwe kirin


dilek

glosses: Rewşa navkî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya dil.

forms: dilin (masculine indefinite nominative plural)

ipa: /dɪˈlɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-dilek.wav

hyphenation: di·lek


dilek

glosses: xwestek, dilek, kam, mirad, miraz, niyaz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dilek.wav


dilekçe

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dilekçe.wav


dilemek

glosses: daxwestin, arizû kirin, dîlek kirin, tika kirin

text: gerekli işlemlerin yapılmasını dilerim

text: sana mutluluklar dilerim

text: diledikleri gibi eğlendiler


dilenci

glosses: parsek (kesê ku bi bêariya xwe ji kesan tiştinan distîne)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dilenci.wav


dilenci çanağı

glosses: eynî parsa mitriban e (ji bo tiştê ku her teba tê de heye vapuru vapûra ku serî li hemû lengergehan dixe


dilencilik

glosses: parsekî (ji bo libata ku bi parsekan dikeve)


word: dilenciye hıyar vermişler, eğridir diye beğenmemiş

glosses: Guhartoyeke dilenciye hıyar vermişler eğri diye beğenmemiş.


dilenmek

glosses: pars kirin, pars û pûrs kirin, dest vegirtin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dilenmek.wav


dileğin gibi

glosses: (dilediğiniz gibi) li gorî dilê te (an jî we)


dileğiyle

glosses: bi daxwaza, bixwesteka, bi hêviya, bi niyaza Görüşmek dileğiyle: Bi daxwaza hevdîtinê Başarman dileğiyle: Bi niyaza serkeftina te


dili alışmak

glosses: zimanê (yekî) lê qelibîn, zimanê (yekî) hînî tiştekî bûn


dili başka bir dile çalmak

glosses: zimanê (yekî) ber bi zimanekî din ve çûn, dirûvê zimanekî din bi zimanê (yekî) ketin


dili damağına yapışmak

glosses: qirikên (yekî) zuwa bûn (ji ber tîbûneke pir)


dili dolaşmak

text: içkiden dolayı dili dolaşmaya başladı


dili durmamak

glosses: zimanê (yekî) nesekinîn, devê (yekî) nesekinîn (ji bo kesê ku tim qise dike)


dili dönmemek

glosses: zimanê (yekî) negeriyan, devê (yekî) negeriyan (an jî, zimanê (yekî) gerîn, devê yekî geriyan)


dili kılıçtan keskin

glosses: zimanekî pîs di devê (yekî) de ye, zimanekî dirêj di dev de ye, gotinên (wî) meriv digirin (ji bo kesê ku bi gotinên ne xweş dilê kesan dişkêne)


dili kurusun!

glosses: zimanê (yekî) hişk bibe!, devê (yekî) hişk bibe!


dili olsa da söylese

glosses: zar û zimanê (tiştekî) hebûya û biaxiviya


dili tutuk

glosses: zimanê (yekî) biteql e (kesê ku nikare bi serbestî û hêsanî bipeyîve, dileqitîne)


dili tutulmak

glosses: devê (yekî) ketin hev, dev û diranên (yekî) hatin girtin, ji devgerê ketin, zimanê (yekî) hatin girtin, zimanê (yekî) lal bûn (ji ber sedemên wekî kêf, tirs û şaşwaziyê)


dili varmak

glosses: devê (yekî) gerîn (an jî negerîn), dilê (yekî) nexwestin

text: hasta olduğunu söylemeye dilim varmadı


dili çözülmek

glosses: devê (yekî) vebûn (ji bo kesê ku berê hîç nekaribûye biaxive û kese ku di civatekê de kêm diaxive)


dilim

glosses: zol, zûl, zûlik, zolak, zûxal, şêrt, qetît (ji bo parçeyên zirav û dirêj ên mêwe, sebze û tiştên mîna çerm, qumaş)

text: karpuz dilimi


dilimleme

glosses: zûlandin, feliqandin, zûlkirin, şêrtkirin, qetîtkirin


dilimlemek

glosses: zûlandin, feliqandin, zûl kirin, şêrt kirin, qetît kirin, tîş kirin


dilimlenmek

glosses: hatin zûlandin, hatin zûlkirin, hatin şêrt kirin, hatin qetîtkirin


dilin kemiği yok

glosses: zimanê sorik e, derbejêr û hevraz ji ziman re tune


dilinde tüy bitmek

glosses: mû bi zimanê (yekî) ve hatin, pirç bi zimanê (yekî) ve hatin, pirç li ser zimanê (yekî) hêşîn bûn

text: defalarca söyledim sokağa çöp atmayın diye, artık dilimde tüy bitti


dilinden anlamak

glosses: ji zimanê (yekî) fêm kirin (an jî têgihîştin), ji zar û zimanê (yekî) seh kirin

text: bu işin dilinden sen anlar mısın?


dilinden düşürmemek

glosses: ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê (tim ji tiştekî an jî yekî behs kirin, ew bi bîr anîn)


dilinden kurtulamamak

glosses: ji zimanê (yekî) nefilitîn (an jî xelas nebûn)


diline dolamak

glosses: ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê (li her cihî ji nepakî û xerabiya yekî gilî kirin)


diline pelesenk etmek

glosses: kirin pirzika ser zimanê xwe, xistin ser zimanê xwe


diline sağlam olmak

glosses: ji zimanê xwe re saxlem bûn, zimanê (yekî) di hîfza (yekî) de bûn

glosses: ji zimanê xwe re saxlem bûn (kesê ku gotinên pîs û çepel nake)


dilini bağlamak

glosses: devê (yekî) girê dan (kirin ku kesek nikaribe êdî li berê hew xeber bide)


dilini eşek arısı soksun!

glosses: mozeqirt bi serê zimanê te vede!, devê te bişkê!


dilini kedi mi yedi?

glosses: qey kuliyan zimanê te xwariye??, qey zar û zimanê te hatiye girêdan?


dilini kesmek

glosses: zimanê xwe birîn, zimanê xwe jê kirin cihê xwe çêkirin


dilini tutamamak

glosses: bi zimanê xwe nikaribûn, zimanê xwe ranegirtin


dilini tutmak

glosses: bi zimanê xwe kanibûn, zimanê xwe ragirtin


dilini yutmak

glosses: zimangiranî lê ketin, devê (yekî) hatin girêdan, kulî zimanê (yekî) xwarin (ji ber heyecan, kêf û şaşwaziyê)


dilinim

glosses: ji ser hev rabûna latan bi awayekî tewtewqî


dilinin altındaki baklayı çıkarmak

glosses: binê zimanê (yekî) şil bûn û hema gotin, li binê kundir xistin (tiştekî veşarî azlû kirin, dan der)

glosses: aşkerekirina tiştên ku divê veşartî bê hiştin

text: çıkar şu dilinin altındaki baklayı da, ne demek istiyorsan söyle, ben de anlayayım


dilinin cezasını çekmek

glosses: cezayê zimanê xwe kişandin, li ser belaya zimanê xwe ve bûn


dilinin ucuna gelmek

text: adamın öldüğünü demek, dilimin ucuna geldi, ama kendimi tuttum


dilinin ucuyla

glosses: bi serê ziman, bi serê poz (ne ji dil û can)


diliyle sokmak

glosses: bi zimanê xwe (yek) kuştin, bi kilîmên xwe (yek) kuştin, kilîm bi dilê (yekî) ve danîn


diliyle tutulmak

glosses: bi zimanê xwe hatin girtin, bi zimanê xwe sûcê xwe dan dest


dillendirmek

glosses: benîşt avêtin devê (yekî), (yek) kirin ser zimanan (bûn sedem ku der barê yekî de xeyb, paşgotinê bê kirin)


dillenmek

glosses: bi ziman ketin, bi xeberdanê ketin, bi axaftinê ketin

text: çocuk dillenmiş

glosses: ketin ser zimanan, deng pê ketin (bi awayekî nepak ji yekî hatin behskirin)


dillere düşmek

glosses: ketin ser zar û zimanan, ketin ser zimanên xelkê, deng pê ketin


dilleşmek

glosses: bi hev re peyîvîn, bi hev re sohbet kirin

glosses: devjenî kirin, şeredevî kirin, hefteheşt kirin


dilli

glosses: qanos, biziman, bidevûçen (ji bo zarok ûjinên ku bixeberdan û bizarê şîrîn e)


dilli düdük

glosses: pîpik, fîrfîrk, tûtûk (cureyek pîpika ku ji şaxên zirav ên bî, hevr, tû û qamîşan tê çêkirin)

glosses: wîrwîrok (kesê ku zêde bixeberdan e) (bir şeyi)


dilsiz

glosses: bêzar, bêziman (ji bo kesê dengnekir, bêdeng)


dımbırdatmak

glosses: tingandin, tingting kirin, kirin tingînî (ji bo lêxistina amûrên mîna saz, cûra, tembûr û hwd)


dimdik

glosses: kip (ji bo kesên liserxwe, ne nexweşokî)

glosses: kip (ji bo kesê ku li ber tengavî û tiştên wisa li ser xwe dimîne, tirûş dike)


dımdızlak

glosses: tût û rût, laelac (ji bo kesê ku hemû îmkanên wî ji dest çûye)


dimi

glosses: cureyek qumaşê kuji pembû hatiye çêkirin û di hev de ye


diminuendo

glosses: dîmînuendo; têgîna notayê ya ku di destpêka parçeyê muzîkê de bi nêşana (>) yê tê nimandin


dimnit

glosses: teşîdek tiriyê reş î ku zû distewe; li aliyê Farqînê ji tiriyê reş ê ku berê pêşî dertê erqenîsî dibêjin


dimyat

glosses: çeşîdek tiriyê ku libên wê gilover û ne di hev de ne; dîsa li aliyê Farqînê ji tiriyê wisa re tiriyê belawela tê gotin


word: dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmak

glosses: li heyfa bavê geriya dê li ser dan, pirça dehşikê dan ser pişta kerê


din erkçilik

glosses: klarîkalîzm (rêbaza abori û civakî ya ku lê dixebite ol û saziyên olî di jiyana civakî de xurt bike)


dinamik

glosses: dînamîk (zanista ku têkiliya di navbera hêz, liv û eneıjiyaekanîkê de vedikole)


dinamitlemek

glosses: dînamît kirin (bi dînamîtê berhewa kirin)

glosses: şihitandin, peşk lê xistin (bi libatên ji teşebûs an jî ji saziyekê re bûn asteng, bûn manî)


dinamizm

glosses: dînamîzm (taybetiya candar ê ku livdar, zînde û çalak e)


dinamo

glosses: dînemo (amraza ku eneıjiyaekanîk vediguhêze ya enerjiya elektrîkê)


dinar

glosses: dînar (diraveke kevn ê ku beramberî çeriyek lîrayê zêr bû)

glosses: dînar (yekeye pere ya dewletên Yoguslavya, îran, Iraq û Tûnis)


dinden imandan çıkmak

glosses: îman ji serê (yekî) derketin (ji bo pir hêrsbûnê)


dindirmek

glosses: rawestandin, sekinandin (ji bo tiştê ku dawî lê tê anîn, qedandin)

text: göz yaşlarımı dindirecek bir dost arıyorum


dindışı

glosses: olederî, derî ol, derolî, deredînî (tiştê kuji olê der e)


dingildek

glosses: hejhejokî (tiştê ku li ser xwe nasekine, dihejike)


dingin

glosses: pengivî (su için); tebitî, hedinî (canlılar için)

text: dingin at


dinginleşme

glosses: tebitîbûn, hêmin bûn, aram bûn, sekanbûn


dinginleşmek

glosses: tebitî bûn, hêmin bûn, aram bûn, sekan bûn


dini

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dini.wav


dini bir uğruna

glosses: di riya (an jî di oxira) dîn[ê îslamê] de


dini bütün

glosses: (yekî) teqwa (kesê ku bi dînê xwe ve ye)


dini gibi bilmek

text: onun sağlam biri olmadığını dini gibi bilirdi


dinim hakkı için

glosses: li ser dîn û îmanên min be, bi dîn û îmanên min, dîn û îmanên min de be

text: dinin aşkına sen Romenlerin gemi yaptıklarını işittin mi?


dinine yandığım

glosses: min dîn û îmanên (wî) dawo ser hev (argo)


dinleme

glosses: hesisîn, guhdarî, guhdarîkirin, lêhisandin, lêhisîn


dinleme salonu

glosses: lîwana guhdarîkirinê, salona guhdanê, odîtoryûm (ji bo cihê ku lê berhemên muzîk û şanoyê tê guhdarîkirin, ku lê weşanê radyo û televizyonê tê kirin an jî tê tomarkirin)


dinlemek

glosses: hesisîn, guhdarî kirin, lê hisandin, lê hisîn, guh lê kirin

text: şarkı dinliyordu

glosses: guhdariya (yekî) kirin, li (yekî) guhdarî kirin, bi gotina (yekî) kirin, bi gura (yekî) kirin, bi xebera (yekî) kirin, bi ya (yekî) kirin (ji bo qebûlkirina pendekî yekê, şîret û gotina yekî)

text: beni dinlersen, bu işten vazgeç

glosses: lê guhdarî kirin, lê hesandin (bi steteskopê nexweş muayene kirin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dinlemek.wav


dinlendirilmiş

text: dinlendirilmiş su


dinlendirme

glosses: vehesandin, vêsandin, vesihandin, vêsihandin, arimandin


dinlendirmek

text: su dinlendirmek

glosses: vemirandin, tefandin, temartin, temirandin

text: lambayı dinlendirdi


dinlenme

glosses: hesîne, vehesan, vehesî, ariman, vêsih, west, vês, bêhnvedan, bêhndan, vêsgirtin, bêhnberdan, bêhnvekirin, îstirhet


dinlenmek

glosses: bêhn dan, hesîne kirin, bêhna xwe berdan, bêhna xwe vekirin, vês girtin, west girtin, westa xwe girtin, westa xwe danîn, bêhna xwe dan, westîna xwe berdan

glosses: guh dan (yekî), guh pê kirin, bi xebera (yekî) kirin, bi gura (yekî) kirin

text: sözüm dinlendi guh dan

glosses: vepesirîn (ji bo xurek û tiştên wekî wan)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dinlenmek.wav


dinletmek

glosses: bi ya xwe kirin, li (yekî) guhdarî nekirin

text: terli terli su içme diye o kadar söylememe rağmen, dinletemedim


dinleyici

glosses: guhdar (kesê ku neqeydkirî ye, lê ji der de beşdarî dersan dibe)


dinmek

glosses: rawestin, dawestîn, sekinîn (ji bo dawîlêhatinê, qedana tiştekî)

text: gözyaşlarını dindi, ferahladım

text: bebeğin sesi dindi

glosses: vekirin, vedan, sist kirin (sekinîna berf û baranê), sekinîn (ji bo bayê)

text: yağmur dindi

text: kar dindi

glosses: danîn, berdan, sehal bûn, sist kirin (ji bo êş û sancoyan)

text: dişimin ağrısı dinmiyor


dinozor

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dinozor.wav


dinsiz

glosses: bêîman, xwedênenas (kesê dilneşewat, bêrehm)


dinç

glosses: zînde, jîndewar, zîndewer, tendurist, liserxwe, serxwe, tiwane

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dinç.wav


dip

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dip.wav


dip

glosses: bin, binî (beşa hêrî jêr a çalekê, tiştekî)


dip bucak

glosses: qulik milik (cihê ku bi ber çavên mirov nakeve)


dip deniz

text: tencerenin dibi

glosses: bin, qorat (beşa tiştekî çik ê digihîje erdê, an jî derdora wî)

text: saçlarımın dipleri terlemişti

text: salonun dibindeki masalar


dipfriz

glosses: sarincoka ku xurikan di germiyeke pir biçûk de ji xerabûnê diparêze


diplemek

glosses: ji binî hilqetandin, ji kokê rakirin (ji bo riwekan ku tevî rek û rîçalan ve tê rakirin)

glosses: fît kirin (ji bo tiştê ku tevde bê vexwarin)


diploma

glosses: bawername, diploma, şahedetname, îcazetname


diplomalı

glosses: bibawername, bidîploma, bişahedetname, biîcazetname


diplomasi

glosses: diplomasî (tevahiya peymanên ku têkiliyên navneteweyî saz dikin)

glosses: dîplomasî (huner û karê nimandina welatê xwe li civînên navneteweyî û li welatekî biyan)

glosses: dîplomasî (pîşe û vatiniya kese ku di dîplomasiyê de dixebite)

glosses: dîplomasî (şarezetiya ku di helkirina tiştekî, hevdîtinekê de tê nişandan)


diplomat

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/In a meeting with a top Chinese diplomat last year, Moon said China was partly responsible for South Korea’s pollution problem.ogg


diplomat

glosses: dîplomat (kesê ku di mijarên navneteweyî de hatiye erkedarkirin)

glosses: dîplomat (kesê ku di têkilî û peywendiyên xwe de şareza û kone ye)


dipsiz testi

glosses: binê tûrikê (yekî) qul e (kesê ku pere û mal nade hev, hema zêha dike)


dirayet

glosses: bîrbirî, bîrewerî, behre, şarezatî, jîrî


dirayetli

glosses: bîrbir, bîrewer, zanedarî, behredar, şareza, jîr


dirayetsizlik

glosses: nebîrbirî, nebirewerî, bêbehretî, neşarezatî


direk gibi

glosses: wekî stûnekî, wekî kutekî ye (ji bo kesê gir û zexm)


direksiyon

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-direksiyon.wav


direkçi

glosses: dîrekvan (kesê ku derdikeve ser dîrekê û çavnêriyê dike)


diremek

text: bu yapıyı ayaklar diriyor

glosses: pîkolî kirin, li ber xwe dan, inyad kirin, israr kirin


direnmek

glosses: inyad kirin, serhişkî kirin, pêkolî kirin, pê dan erdê

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-direnmek.wav


direşmek

glosses: tebatî kirin, li ber xwe dan, sebat kirin


diri

text: Mi diris al mia patro.

etymology_text: Deyn ji fransî dire, ji îtalîdire.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-diri.wav

audio: LL-Q143 (epo)-NMaia-diri.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-diri.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Poslovitch-diri.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Wierzbowski-diri.wav


diri

audio: LL-Q9240 (ind)-Xbypass-diri.wav


diri

text: diri bir adam

glosses: geş (ji bo tiştê ku neçilmisiye, neqermiçiye)

text: diri

text: pirinçler biraz diri kalmış

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-diri.wav


diri diri

glosses: bi saxî, bi zindîtî, saxsax, saxesax, bi saxîtî

text: diri diri mezara koymuşlar

text: fasulyeler diri diri


diriksel

glosses: saxî, candarî, tiştê ku li ser candaran heye


diril

glosses: cureyek qumaşê pembûyî ku di çêkirina gomlek û şelteyan de tê bikaranîn


dirileşmek

glosses: geş bûn (ji bo xweşbûna rûçikê tiştekî ku qermiçiye, çilmisiye)


diriliş

glosses: vejîn, rabûn (li gorî baweriya olî, vejîna piştîirinê)


dirilmek

glosses: bi xwe ve hatin, ruh hatin (yekî), (hêz hatin yekî)

text: bir bardak suyu içince dirildi

glosses: geş bûn (ji bo riwekên çilmisî, qurmiçî)

text: ölmüştü, tekrar dirildi

text: aruz ölçüsü bir gün yeniden dirilecek mi?


diriltmek

glosses: vejiyandin, sax kirin, ruh bi ber xistin


dirimli

glosses: zîndewer, zîndewar, candar, benderuh, giyanliber, giyanewar


dirlik

glosses: dahat û mehane a ku di dewra Osmaniyan de didan kesên serbaz û fermanber


dirlik düzenlik

glosses: aqûbet (tifaqa ku di navbera endamên ferdên malbatekê an jî kesên ku bi hev re dixebitin de heye)


dirlik yüzü görmemek

glosses: rihetî nedîtin, xweşî nedîtin, hedûr nedîtin


dirliksiz

glosses: bêaqûbet, serkêş (kesê ku bi yên din re li hev nake, bi wan re derbas nake)


dirsek

text: dirseği yırtık bir elbise giymişti

text: bu boruları bir dirsekle bağlamak lâzım

glosses: qeytik (darê ku bi awayekî meyane li ber kutekekê an jî tiştekî din dixin, da ku zexm bibe)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dirsek.wav


dirsek çevirmek

glosses: kêleka xwe dan (yekî) (bi kir û lebatên xwe, birîna tekiliyên xwe ji kesê ku berê pê re dan û stendin hebûye)


dirsek çürütmek

glosses: di ber de mehf bûn (ji bo xwendinê bi salan xebitîn)


dirseklenmek

glosses: çeng dan (tiştek ku wekî çeng xwe biçivîne)


dirseklik

text: koltuk dirsekliği


disiplin

glosses: çistî, zeptûrept, dîsiplîn (rewşa îteatî ya rêzikên civakê çi nivîskî û çi jî nenivîskî)

glosses: dîsiplîn (tevahiya tedbîrin ji bo ku kes rîayetî raman û libatên giştî yên civata ku tê de dijîn, bikin)

glosses: dîsiplîn (tevahiya agahî û zanîn ku dibin an jî dê bibinijara hîndekariyê)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-disiplin.wav


disiplinli

text: disiplinli okul


diskotek

glosses: dîsko, diskotek (kluba ku lê sêlik, bannd tên lêxistin)


distribütör

glosses: vîjav, distributor (aletê ku avê tewzîh dike)


ditme

glosses: jenandin, jentin, hiljendin, vepiçirandin


ditmek

glosses: jenandin, jentin, hiljendin, vepiçirandin (ji bo jendina hirî, pembû û tiştên nola wan)


divan durmak

glosses: di huzûra (yekî) de destliserhev sekinîn


divan kalemi

glosses: dîwanxaneya ku lê fermanên sedrezam dihatin nivîsandin


divane

glosses: dîn, dîn û har (kesê ku pir miriyê tiştekî ye)


divaneye dönmek

glosses: bûn wekî dînan (ji bo biberketineke pir)


divanı hümayun

glosses: dîwana hümâyûn (kuji padîşah, sedrezam û erkedarê payebilind ên dewletê pêk dihat)

glosses: dîwanxane (ya ku ew dîwana hanê lê rûdinişt)


divanî

glosses: nivîsa ku di belgeyên mîna ferman û belaxetê de hatiye bikaranîn ku ji divan kalemi derketine


divanî kırması

glosses: cureya nivîsa sivik û hêsankirî ya divanîyê


divitin

glosses: çeşîdek qumaşê ku aliyekî wê mîna pêjgîrê ye


divlek

glosses: tehlik (petêxa gihîştî ya ku qaçilê wê qalind e)


diyapozitif

glosses: (ji diapositive), diapozîtîv, dîa, slayt


diyastaz

glosses: Meyana biazot ya ku di libên dexlê yên ku nû zîl didin de ye û nîşestê vediguherîne şekirê.

etymology_text: Ji îngilîzî diastase.


diye

glosses: (şerîet) tezmînata ku ji ber kuştina kesekî tê dan

text: Li Îranê û li welatên îslamî, ew pere û tiştên madî ku li hember kuştin yan jî nivîşkankirina kesekî musilman tê dayîn jê re dibêjin “Diye.”

ref: rudaw.net/kurmanci 4/2014


diye

glosses: qey (du hevokan bi sebeb nîşandinê bi hev ve girê dide)

text: bu gün gelir diye geldim

text: sen anla diye yaptım

text: Hasan diye biri seni sordu

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-diye.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-diye.wav


diyetetik

glosses: diyetetik (milê zanista tenduristiyê ya ku nexweşînên ji ber kêmxwedîkirinê û nirxên adanî xurekan vedikole)


diyez

glosses: diyez (îşareta notayê ya ku wê dengek nîv ton bê ziravkirin)

glosses: diyez (dengê ku bi vî terhî hatiye ziravkirin)


diz ağırşağı

glosses: keşka çokê, kasika çokê, kodika çokê, çortan, çortanok, kofik, textikê çokê


diz boyu

glosses: heta çokê, heta kabokê, heyanî jinûyan, li çokê


diz kemiği

glosses: hestiyê çokê, hestiyê jinûyê, hestiyê kabokê


diz üstü

text: en son Ali çöktü diz üstü


dizanteri

glosses: dîzanterî (çeşîdek nexweşîna zikêşê ya bi xwîn e ku mirov ji hev digirin)


dizdar

text: rojeke ew dizdar Qasim axa tête huzura Îbrahîm Paşa

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 124, ISBN 978-605-5683-27-6


dizdirmek

glosses: dan rêzkirin, dan ristandin, dan qorkirin

glosses: dan pê vekirin (ji bo morî û tiştên wisa ku di ben, tel û wekî din re dikirin)


dızdızcı

glosses: dizdiz (ji bo çend kesên xapînok ku bala yekî didin ser tiştekî û perekên wî didizin) (argo)


dızdığının dızdığı

glosses: çikê çik (ji bo xizmtiya dûr a kesan tê gotin)

text: bu benim dızdığının dızdığının oğludu


dize getirmek

glosses: mil pê danîn, (yek) anîn ser afirê gayê kilo (argo)


dizel

glosses: (ji navê endezyarê Alman Diesel) dîzel (motora ku biazotê dişixule)


dizge

text: örneklenmiş dizge

text: bilgisayar dizgesi

etymology_text: Ji lêkera dizmek.


dizgin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dizgin.wav


dizgin vurmak

glosses: dezgîn kirin, lixav kirin, dezgîn kirin stû


dizginlenmek

glosses: hatin dezgînkirin, hatin lixavkirin, hatin legapkirin


dizginleri ele almak

glosses: mezinatî kirin destê xwe (îdareya tiştekî kirin destê xwe)


dizginleri koparmak

glosses: ben qetandin, benê xwe qetandin (ji bindestiyê xelas bûn)


dizginlerini kısmak

glosses: gema (yekî) şidandin (tehdeya li serê zêde kirin)


dizi

glosses: rist, ristik, şaran, şare, gilwaz, şerit (ji bo rêza tiştê pêvekirî)

text: iki dizi boncuk

text: altın dizisi

glosses: rêze, zencîre, xelek, serî (tevahiya tiştên ku pevre bitûnekê tîne pê)

text: kitaplarımın dizisi için bir önsöz yazmam gerekecek

glosses: qor, rêz (heyberên ku li dû hev, li kêleka hev rêz bûne)

glosses: zincîre, xelek (ji bo fîlmê televizyon û sînemayê)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dizi.wav


dizilemek

glosses: ristandin, qor kirin, sefandin, sef kirin, rêze kirin, zencîre kirin


dizilme

glosses: qorbûn, rêzbûn, şeridîn, dabiristîn, sefbûn, sefîn, ristbûn, ristîn


dizilmek

text: boncuklar ipliğe dizildi

glosses: qor girê dan, qor bûn, şeridîn, dabiristîn, ketin rêzê, ketin sefe, sefîn, ristîn, rist bûn


dizim

text: kitabın dizimi bitti


dizin

glosses: Pelrêç (Di komputergeriyê de ji bo navnişana pelekî tê bikaranîn)

text: Dosya dizinini seçiniz.

glosses: fihrist, pêrist, têxistî (lîsteya alfabetîk a ku di paşiya berhemê de ku der barê kes, mijar, cih û hwd de bi nimare nîşan dide)

glosses: pêrist (berhema ku wekî pirtûk an jî weşaneke vedor dertê û têkiliyê bi mijarên diyarkirî yên ku di pirtûkekê an jî kovarekê de derketine re datîne)

glosses: fihrîst, pêrist (lîsteya birêkûpêk a ku ji bo pirtûkxaneyekê, belgeyekê hatiye amadekirin û cihê wê belgeyê, wê agahiyê dinimîne)


dizini dövmek

glosses: li çokan xistin, li çokên xwe xistin, li ejnûyan xistin, li ejnûyên xwe xistin


dizinin dibi

glosses: li ber (yekî) ye, di nav dest û piyê (me) de ye (ji bo tiştê ku pir nêzik e)

text: dizinin dibindekini görmüyor, gelip bize dalaşıyor


dizlerinin bağı çözülmek

glosses: çokên (yekî) lerizîn, kabokên (yekî) li hev ketin, çok lê sist bûn, çok lê şikiyan, çokên (yekî) şikestin, qidûmê (yekî) şikestin (an jî sist bûn)


dizlik

glosses: pêşmalk (pêşmalka ku di ber kar de tê wergirtin)


dizme

glosses: qorkirin, rêzkirin, şeridandin, sefandin, ristandin, dabiristandin


dizmek

glosses: pê ve kirin (ji bo pêvekirina tiştekî bi bend, têl û hwd)

text: ana kız oturmuş ceviz içlerini diziyorlardı

glosses: qor kirin, bi rêz kirin, şeridandin, sefandin, sef kirin, ristandin, dabiristandin (danîna tiştan li rex hev, li dû hev an jî li ser hev)

text: sandalyeleri masanın etrafına dizdiler

text: kitabın yazılarını dizdim


dizyem

glosses: dehyek (di germpîvan de dehyeka santîgramê)


dığdığı

glosses: kesê ku gava dipeyîve r'yan mîna g'yan bi lêv dike


diğer

glosses: dîtir, diğer, dike, dîtirk, a din, ê din, dî

text: sen değil diğeri gelsin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-diğer.wav


diğerkâmlık

forms:
diğerkamlık
digerkamlık
digerkâmlık
diğergamlık
diğergâmlık

etymology_text: Ji farisî دیگر (dîger) (din, dî, dîtir) + erebî كام (kām) (kam:hez, arezû, xwestin).


dış

text: hafta sonunda şehrin dışına çıkıyoruz

glosses: derve (tiştê ku li derî mijarekê dimine)

text: bardağın dışı kirli

glosses: derve (di têgînên berbiçav de, tiştê ku ji navendê dûr e)

text: dış kapı

glosses: derveyî (tiştê ku bi bi welatên biyanî ve têkildar e)

text: dış siyaset

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dış.wav


dış hat

glosses: xetên derveyî (riya ku ragihandin û veguhastina derve pê dibe)

text: dış hatlarda çalışan görevliler


diş bademi

glosses: Behîv firdik. Çeşîdekî behîvê ye ku qalikê wî nerm e û bi diranan jî tê şikandin.


diş bilemek

glosses: diran jê re sûtin, jê re diran cix kirin


diş diş

glosses: diranokî, dirdirkî, diran diran (ji bo tiştê ku niçikên wî hene)

glosses: bi awayekî dirdirkî, bi awayekî diranokî


dış dünyayla bağları kesik olmak

glosses: bi xwe bilî bûn, biliyê xwe bûn, meşqûlî xwe bûn


diş geçirememek

glosses: diranê (yekî) tê de neçûn (ji bo pê karibûnê)


diş gıcırdatmak

glosses: diran di hev dan, diran qirçandin, diranên xwe di hev dan, diranê xwe qirçandin


dış güçler

glosses: hêzên derve, dewletên mezin, dewletên hêzdar (ji aliyê siyaset û aboriyê ve)


dış işleri bakanı

glosses: şalyarê karê derveyî, wezîrê karê derveyî


diş kirası

glosses: berê li serayan an jî li qonaxên zengînan piştî fitarê diyarî an jî pereyên ku didan mêvanan

glosses: diyarî an jî pereyê ku zêde didin kesekî


dış yüz

glosses: dererû, rûyê derve (ji derve xuyahiya tiştekî)


diş özü

glosses: nava diran (kuji reh, sinêr û tiştên wisa tê pê)


dışarı

text: dışarıdan sesler

text: geceyi dışarıda geçirdi

text: dışarıyla alışveriş yapıyoruz

text: çocuk dışarıya kaçtı


dışarı atmak

glosses: derkirin, derxistin, veder kirin, kirin der (qewirandin, qewitandin)


dışarısı

glosses: derveyî (tiştekî), derveyî (tiştekî) girtî, sînorkirî


dışarıya vurmak

glosses: dan der, azlû kirin, derbirîn (beylû kirin)


dişbudak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dişbudak.wav


dişe dokunur

text: yazıyı okudum, dişe dokunur bir şey yok


dişemek

text: çocuğumuz dişedi


dişeği

glosses: fatûş, şewk (çakûtê ku pê kevir tê traştin)


dişeğilemek

text: değirmen taşını dişeğilemiş


dişi

glosses: mêçik, mêhik (ferda ku hêk dike an jî çêjik tîne)

text: dişi kedi

glosses: xav (ji bo tişt û aletên ku çalikên wê heye)

text: dişi kalıp

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dişi.wav


dışı eli yakar, içi beni yakar

glosses: Guhartoyeke dışı eli yakar içi beni yakar.


dışı kalaylı içi alaylı

glosses: xwezil bi derve kirî lê ne bi hundir kirî, menêrin li xanim û xatûnan, binêrin li kuçik û kanûnan


dışında

pos: postp

pos_title: Paşdaçek

text: Bu kitabın dışında roman yazmadım.


dışında kalmak

glosses: ji derveyî (tiştekî) man, têkilî pê nekirin


dişinden, tırnağından artırmak

glosses: Guhartoyeke dişinden tırnağından artırmak.


dişine göre

glosses: diranê (yekî) tê de diçe (ji bo pêkaribûnê)


dişini sıkmak

glosses: çokên xwe şidandin, xwe şidandin (li ber xwe dan, tirûş kirin)


dişini sökmek

glosses: diranê (yekî) kişandin, diranê (yeki) rakirin


dişini tırnağına takmak

glosses: tiştê ku hatin milê (yekî) kirin, tiştê ku hatin qeweta (yekî) kirin


dişinin kovuğuna bile gitmemek

glosses: binê zimanê (yekî) negirtin (ji bo xwarinê, ku têr nake)


dışkı

text: insan dışkısı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dışkı.wav


dışkutsal

glosses: derepîroz (tiştê ku têkiliya wî bi pîroziyê nîn e, an jî ne li gor û ne jî li dij e)


dışlamak

glosses: yek an jî tiştek) heram kirin, heramoyî kirin, têkilî pê nekirin


dişlek

glosses: diranfîq, diranbeş, diranqîç, dirankevot


dişlemek

glosses: gestin, gez kirin, gez lê dan, gez lê xistin


dişlenmek

glosses: hatin gestin, hatin gezkirin, gez lê hatin xistin, gez lê hatin dan

glosses: xurt bûn (ji bo kesê ku êdî kes zû bi zû pê nikare, gotina wî pere dike)


dişleri dökülmek

glosses: diran di dev de neman (ji bo pîrbûn, kalbûnê tê gotin)


dişletmek

glosses: diran tê de dan çêkirin, diran tê de dan vekirin

text: testereyi dişletti


dişli

glosses: bidiran, bididan, dirandar (tiştê bidiran)

text: dişli bıçak

glosses: bizor, xurt (kesê ku gotina wî pere dike)


dişlik

glosses: berdirank (di boksê de ji bo ku boksor diranên xwe ji derban biparêze, dike diranên xwe)


dışrak

glosses: agahî û doktrina ku ji hînbûna herkesî re vekiri ye


dişten artırmak

glosses: ji zikê xwe kêm kirin (bi kêmkirina mesrefên xurikan pere dan ser hev)


dna

glosses: DNA (Molekula biyolojîk ku agahiyên derbarê gelek zîndeyan li ser wê hatiye kodkirin)


dogma

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dogma.wav


doksan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-doksan.wav


doksanıncı

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-doksanıncı.wav


doksanlık

glosses: not libî, notanî (cihê not hebî, an jî tiştê ku not lib tê de ye)

text: doksanlık kaset


doktrinci

glosses: doktrînvanî (nêrîn an jî kesê ku pêgirê doktrînê ye)


doku

glosses: vehûn, tevînek (taybetmendî û bastûra bitûnekê)

text: dilin dokusu


dokuma

glosses: raçandin, çinîn, veçinîn (ji bo kare raçandinê)

glosses: pot û pertal, pirtû (tiştê ku dikare bibe qumaş)

glosses: pertal (cawê ku ji bo rûyê doşek, mînder û tiştên wisa ji tayê pembû yê boyaxkirî hatiye çêkirin)


dokumacı

glosses: korsker, tevnker, çolang, çilag, çinîner


dokumak

text: halı dokumak

glosses: weşandin (bi rewtan ji daran mêwe weşandin)

text: halı dokumak


dokunaklı

glosses: bibandor, bandorker, hîkarîdar, kartêker, tesîrker


dokunaklılık

glosses: bibandorî, bandorkerî, hîkarîdarî, tesîrkerî


dokundurmak

glosses: dest pê dan, dest tê dan, dan temaskirin

text: lafı dokundurdum


dokunma

glosses: pelandin, lepandin, palmisandin, rapelandin, desttêdan, destdan, destpêkirin, temas


dokunmak

glosses: dest dan (tiştekî), destê xwe dan (tiştekî), dest tê dan, dest pê kirin

text: sobaya dokunma, elini yakarsın

text: bu kâğıtlara kimse dokunmasın

text: hırsız elbiselere dokunmamış

text: bu yemek bana dokundu

glosses: jê venegerîn, têkilî (yekî) bûn, bela xwe tê dan, dest dan (yekî)

text: bu zavallı adama dokunmayın

glosses: gihîştin (di rêmanên xerabî û qenciyê de)

text: çok hatırlı adammış, belki sana yardımı dokunur

text: onun o ağlamaklı halı bana çok dokundu

text: sözleri bana dokundu

glosses: li ser (tiştekî), der barê (tiştekî), jê behs kirin

text: eğitim konusuna değinen bir yazı

text: rüzgâr estikçe, anten ağacın dallarına dokunuyor

glosses: jê re bûn şikestek, jê re şikestek bûn, jê re kêmahî bûn

text: Gafur'un yanına binsin, onuruna mı dokunur?

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dokunmak.wav


dokunulmak

glosses: dest lê hatin gerandin, dest lê hatin dayîn


dokunulmaz

glosses: bêrî, bêguneh, destnedayî (kesê ku ji êrîşê mesûm e, ku Erebjê re teşrî'î masûniyet dibêjin)

glosses: destnedayî, têkilnebûyî (tiştê rexne nikare lê bê girtin)


dokunulmazlık

text: Haksız yere Selahattin Demirtaşın dokunulmazlığını kaldırdılar.


dokunulmazlığını kaldırmak

glosses: bêrîtî ji ser rakirin, ji heqê teşrî'î masûniyetê bêpar hîştin


dokunum

glosses: pêhesan (bi saya ten û çerm bi weşfên heyberan ên wekî germî, sarî, hişkî, nermî hesin)


dokunuş

glosses: destêdayîn, destpêkirin destdayîn, temas


dokurcun

glosses: lod, diraxe, part (loda giya, diraxeya genim)


dokuz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dokuz.wav


dokuz doğurmak

glosses: li hêviyê pîr bûn (bi awayekî coş û xuroş û bêsebr li benda tiştekî man)


dokuz köyden kovulmuş

glosses: kesê cirnexweş ê ku ji gelek cihan hatiye qewirandin


dokuzlu

glosses: neh libî (tiştê ku ji neh parça tê pê, an jî neh parçe tê de hene)

glosses: nehmend (kaxizê iskambile ya ku nimroya nehan li ser e)


dokuzuncu

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dokuzuncu.wav


dolak

glosses: tolaq (wekî goreyê ye, lê binî tune û ji gûzikê heta bin çokê tê)


dolam

text: bu yazma ancak iki dolam dolanabilir

text: beş dolam kuşak


dolama

glosses: marok, ragirtin (werma biêş ya serê tiliyan)

glosses: cureyek kincê bervekirî ku li ser cilan de tê wergirtin


dolamak

glosses: lê lefandin, pêçandin, lêpêçandin, alalandin

glosses: destên xwe avêtin stûyê (yekî) , destên xwe di stûyê (yekî) re birin

text: kollarını boynuma doladı


dolambaç

glosses: çivane, çivanok, fetlok, fetlonek, fetlanok


dolambaçlı

glosses: çivînî, çivdayî, fetlokî, fetlonekî, fetlanekî, fetlanokî


dolambaçsız

glosses: bêfetlok, bêçiv, bêfetlonek, bêfetlanok, bêfetlanek


dolandırıcı

glosses: xapxapok, delkbaz, quldir, sextekar (ew kesê ku bi dek û dolaban mal û pereyên xelkê ji wan distîne)


dolandırıcılık

glosses: xapxapokî, delkbazî, quldirî, firîwî, sextekarî


dolandırılmak

glosses: hatin herbilandin, hatin alandin, hatin lefandin


dolandırma

glosses: herbilandin, xerbilandin, gerdandin, alandin


dolandırmak

text: köye gelen hayvan tüccarı onları dolandırmıştı

glosses: xerbilandin, şerbilandin, gerdandin, alandin, lefandin (li dorê lefandin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dolandırmak.wav


dolanma

glosses: lefîn, alîn, herbilîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn, vizbûn


dolanmak

glosses: lefîn, alîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn, herbilîn, hebilîn, heristin (lefîna li dora tiştekî)

text: ip ağaca dolanmıştı

glosses: gerîn, zivirîn, doş bûn, fetilîn (gera li hawirê tiştekî)

text: arkadan dolanıp, uzaktan çevreyi gözetleyecekti

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dolanmak.wav


dolap

glosses: sindirûk, dolab, îşkaf (bi giştî ya ku darîn e, çavik û berkêşkên wê hene û biderî ye)

text: çamaşır dolabı

glosses: dolab (pergala ku digere û pê av ji bîran tê derxistin an jî ta pê tê ristin)

text: su dolabı

text: çevirilen dolabı sezdi

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dolap.wav


dolapçı

glosses: dolabvan (kese ku dolab û sindirûkan çêdike)


dolayı

text: Parasızlıktan dolayı gelmemiş.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dolayı.wav


dolayısıyla

glosses: lewma, loma, ji lew re, pêwanê, ji ber vê yekê

text: iş dolayısıyla onunla da tanıştık