سفید پوش

forms: safêd puš (romanization)

etymology_text: Ji سفید (safêd) + پوش (puš).


slyly

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: bi canbazî, bi hîlebazî, bi konetî, bi şatirî


fezle

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
fazle
fazla

etymology_text: Ji tirkî fazla, ew bi xwe ji erebî فضلة (feḍle).


li ser hemdê xwe

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: hêdîka, hêdî, bi rehetî, bi aramî, bi dilê xwe

etymology_text: Ji li + ser + hemdê + xwe


pêşanîkar

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: şanîker, kesê ku şanî dike, destnîşan dike, tabloyan nîşan dide..

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


helawîstgeh

glosses: helaqe, riste, cihê pêvekirin û helawîstina tiştan bi taybetî cilan

forms:
هەلاویستگەه
cilgir
kelabe
kelabik

etymology_text: helawîst ji "helawîstin" + -geh


şefaet

glosses: mehderî, navbêjî, navçîtî, berhengarî, navbeynkarî

forms: شەفاعەت

etymology_text: Ji erebî شفاعة


nezanî birêve biçît, got erdê xware

glosses: Ji bo wan kesan tê gotin yên ku herdem behaneyekê ji şaşiyên xwe re dibînin yan kêmasiyên xwe dixin stûyê tiştekî din.

forms:
nezanî dîlanê biket, got erdê xware
nezanî govendê biket, got erdê xware

etymology_text: ne + zanî + birêve biçît + got + erdê + xware


آبروی کسی بباد رفتن

glosses: rezîl bûn, bêrûmet bûn, berhewabûna rûmetê kesekî

etymology_text: آبرو+ ی + کس + ی + ب + باد + رفتن


آبرودار

etymology_text: Ji آبرو + دار.


آبرومند

etymology_text: Ji آبرو + -مند.


ankesor

glosses: Qutiya hûrdeyan (bi taybetiya ku bi hûrde yan jetonan dixebitin).

text: Di çarçoveya lêpirsînê da li ser îdiaya ku mensûbên rêxistinê ne, bi têlefonên ankesorê û xetên sabit va bi "melayên mehrem" ra axivîne, li dijî 170 kesan biryara binçavkirin, lêgerîn û desteserkirinê hat dayîn.

ref: trtnuce.com 2/2018

etymology_text: Bi rêya tirkî ankesör, ji fransî encaisseur, ji caisse (“qase”) - binêrin qase.

ipa: /ɑːŋkɛˈsoːɾ/

hyphenation: an·ke·sor


milk churn

glosses:
şirdank, qapê şîrî, şîr nixafik,
 amanê ku şîrî dikin tê de ji bo veguhastinê

forms:
milk urn
milk can


iltihaq

text: Cigirê Serokê Partiya Saadetê Atîk Akdag jî wiha axifî: “Di hevdîtina me ya digel serokomar de ji îtifaqê zêdetir behsa yekitiyekê hate kirin. Yekitî ji îttifaqê bêhtir dişibiya îltihaqê, beşdariyê. Ya ku me fêm kirî ev bû. Ji ber ku me ji berê ve gotibû dê namzetê me bi xwe hebe dibe ku vê yekê li ber ti pêşniyarên din jî derî girtibe.

ref: Rûdaw.net/kurmanci 2/2018

forms:
iltîhaq
îltihaq
îltîhaq

etymology_text: Ji erebî إلتحاق (iltiḧaq) ji lêkera لحق (leḧeqe, “beşdar bûn, tevlî bû”)

ipa: /ɪltɪˈħɑːq/


لسان طویل

glosses: ezmandirêj, zimandirêj, kesa/ê ku zêde yan bêwate dipeyve


title: lîsan tewîl

redirect: لسان طویل

pos: hard-redirect


berêvebûn

ipa: /bɛɾeːvɛˈbuːn/

hyphenation: be·rê·ve·bûn


pêlgirt

مد و جزر

roman: mêd wa jazer


taekwondo

etymology_text: Ji koreyî 태권도 (taegwondo): 태 (tae, “serî”) + 권 (gwon, “dest”) + 도 (do, “ling”)

ipa: /tɑːɛkwoːnˈdoː/


Anhalter

forms: Anhalterin (feminine)

etymology_text: Ji lêkera anhalten (“(erebeyekê) sekinandin”) çêbûye. Wek anhalten + -er.


vegizandin

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses:
li ser piştê û zikî û teniştan livandin yan qulipandin,
li ser hemû rexan qulipandin,
dan gevizîn

forms: gevizandin

ipa: /vɛɡɪzɑːnˈdɪn/

hyphenation: ve·gi·zan·din


title: Schisha

redirect: Schischa


Deysem

pos: name

pos_title: Serenav


ji xwe bûn

glosses: ji qesta bûn, bêqîmet, bênirx, bêfayde, bêmifa

forms: ژ خوە بوون

etymology_text: Ji ji + xwe + bûn.

ipa: /ʒɪ xʷɛ buːn/

hyphenation: ji xwe bûn


qurtalî

glosses: azadî, serbestî, rizgarî, xilasbûn, azadbûn, rizgarbûn

forms: قورتالی

etymology_text: Ji qurtal + -î


xweşî jê dîtin

glosses: pê kêfxweş bûn, pê dilxweş bûn, pê şa bûn, pê şad bûn, zewq jê dîtin

forms:
خوەشی ژێ دیتن
xuşî jê dîtin

etymology_text: xweşî + jê + dîtin

ipa: /xʷɛˈʃiː ʒeː diːˈtɪn/

hyphenation: xwe·şî jê dî·tin


xuşî jê dîtin

ipa: /xʊˈʃiː ʒeː diːˈtɪn/

hyphenation: xu·şî jê dî·tin


vale kirin

ipa: /vɑːˈlɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: va·le ki·rin


valla kirin

ipa: /vɑːˈɫɑː kɪˈɾɪn/

hyphenation: val·la ki·rin


Day of Atonement

glosses: Roja Kefaretê, roja lêborînê, roja jêbirina gunehan


ezmandirêjê destkurt

glosses: kesê/a ku zêde baxive lê çi pê çênebe bike, kesê/a ku bes dibêje lê napêje

forms:
ئەزماندرێژێ دەستکورت
zimandirêjê destkurt

etymology_text: ezmandirêj + -ê + destkurt


Kelasê

glosses: Taxeke biçûk li bajarê Hesîçe li Rojavayê Kurdistanê ye.


Schischa

glosses: weg cixareyekê ye. Mirov bi xertûmê wê dikêşîne yan jî vedixwe


qûteqût

pos: unknown

pos_title: Mane


xiste qûteqût

glosses: Dema ku jinikê zanî hatine mêrê wê biherin bikine hepsê hema li wir singê xwe kuta xiste qûteqût.

etymology_text: Ji xiste + qûteqût.

ipa: /xɪsˈtɛ quːtɛˈquːt/

hyphenation: xis·te qû·te·qût


ferexetname

glosses: Kesê ku dev ji heqê xwe / îdiaya xwe berdide.

etymology_text: Ji ferexet + -name.


Xwedê bike

glosses: daxwastin, daxwastina ji Xwedê, xwastina ji Xwedê ku bikêrhatî bibînê

etymology_text: Xwedê + bike (kirin)

إن شاء الله

roman: ʾin šāʾ allāh


li ser (yekî) zal bûn

ipa: /lɪ sɛɾ (jɛˈkiː) zɑːl buːn/

hyphenation: li ser (ye·kî) zal bûn


hurmehurm

glosses: dengê ku ji deryayê tê, dengê siriştî yê deryayê, dengê şilq şilqa mezin yê pêlên deryayê

forms:
هورمە هورم
horme horm


hir hir

glosses: lê xorîn, nerazîbûna xelkê, dengê qerqeşeya xelkê, dengê axiftinê ji nerazîbûnê

forms: حڕحڕ

etymology_text: Ji hir + hir.


Koşka Spî

glosses: avahiyê serokkomarê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê

text: Loma pirsyara serekî li Koşka Spî ew e ka gelo pêngavên Amerîkayê bo kontrolkirina nifûza Îranê li Sûriyê dibe sedema arambûna rewşa siyasî û ewlekariya Sûriyê?

ref: Rudaw.net/kurmanci 2/2018

forms:
کۆشکا سپی
Koçka Spî

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî White House, ji white (“spî”) + house (“mal, koşk”).

Белы дом

roman: Bely dom

Белия дом

roman: Belija dom

白宮

roman: Báigōng

اَلْبَيْت اَلْأَبْيَض

roman: al-bayt al-ʾabyaḍ

Սպիտակ տուն

roman: Spitak tun

کاخ سفید

roman: kâxê sefîd

ეთრი სახლი

roman: etri saxli

הבית הלבן

roman: hebayit helavan

백악관

roman: Baegakgwan

Белата куќа

roman: Belata kuḱa

Ақ үй

roman: Aq üi

Белый дом

roman: Belyj dom

Бела кућа

roman: Bela kuća

வெள்ளை மாளிகை

roman: veḷḷai māḷikai

ทำเนียบขาว

roman: tam-nîap kăao

Білий дім

roman: Bilyj dim

Λευκός Οίκος

roman: Lefkós Oíkos


Qesra Spî

glosses: Avahiyê serokkomarê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.

text: Berdevka Qesra Spî Sandersê got: "Tevî civaka etnîkî ya Rohîngya û pêkhateyên din, gelek însan ji cih û warê xwe hatine derxistin û mexdûr bûne. Ev yek dide nîşan ku hêzên ewlekariya Burmayê sivîlan naparêze"

ref: trtnuce 9/2017

glosses: Hikûmeta Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.

forms:
قهسرا سپی
Koşka Spî

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî White House, ji white (“spî”) + house (“mal, koşk, qesr”).

Белы дом

roman: Bely dom


komînal

glosses:
komînî, civakî, tîreyî, hevbeş, hevpar, koperatîv, şirîkî, komî,
ya/yê yan têkilî komînan

text: Aborînas Çeleng Umer got ku artêşa Tirk a dagirker êrîşên xwe bi awayekî sîstematîk li dijî herêma Efrînê dimeşîne û bandoreke neyînî li aboriya herêmê kir û armanca wê têkşikandina sîstema aboriya civakî û komînal li herêmê ye. Umer got ku sîstema aboriya civakî ku di salên borî de li herêmê hatiye avakirin hişt ku rê li pêşiya aloziya aborî ya herêmê were girtin.

ref: ku.hawarnews.com 2/2018

forms: komunal

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


komîn

glosses: kom, hevgirtin, rêkxistin, hevbeşî, hevparî, koperatîv, şirîkatî, kolxoz

text: Komîna Şehîd Fadilrexmî êrişan xebatên xwe yên xizmeta welatiyan didomîne

forms: komûn


rexmî

text: Komîna Şehîd Fadil rexmî êrişan xebatên xwe yên xizmeta welatiyan didomîne

forms: raxmî

etymology_text: Ji erebî رغم (reẍm) belkî bi rêya tirkî rağmen.


here bide

glosses:
ne mîne li pêş çavêt min, ji vêrê here
 (gelek kirêt e ger bêjîn kesek mezin an jî neniyas, lê di nav hevalan de asayiye)

forms: هەڕە بدە

etymology_text: here + bide ji "dan"


meiruf

glosses: berniyas, bernas, naskirî, meşhûr, binavûdeng, navdar

forms: مەعروف

etymology_text: Ji erebî معروف


hîdrokarbon

text: Di peywendiya telefonî de herwisa mijara Qibrisê jî hat gotûbêjkirin û hat diyarkirin ku Serokkomar Erdogan, di warê herêma aboriyê û çavkaniyên hîdrokarbonê da hesasiyetênKKTC û Tirkiyê bi bîr xistin.

ref: Trtnuce.com 2/2018

forms: hidrokarbon

etymology_text: Ji hîdro- + karbon.

углеводоро́д

roman: uglevodoród


title: baba evi

redirect: babaevi


anpöbeln

glosses: rezîl kirin, şepirze kirin, belengaz kirin, bêhal kirin


avertible

forms:
avertibletir (comparative)
herî avertible (superlative)
avertibletirîn (superlative)


Ferîda

forms:
Ferîde
فهریدا

etymology_text: Ji erebî فريدة (Ferîde), forma mê ji فريد (Ferîd), hevrehaferd, ferde.


Ferîde

text: Ferîde Ebas Xelef yek ji wan hezaran jinên kurd ên êzidî ye ku çekdarên DAIŞê Tebaxa 2014ê revandibûn û rûbirûyê destdirêjiyê bûbû. Wê demê Ferîd Ebas 18 salî bû û zêdeyî sê sal piştî êrîşan di wê baweriyê de ye, nemana DAIŞê nayê wê wateyê ku êdî Iraq welatekî parastî û rewş baş e bo vegera wan.


exî

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: birayê min!, kekê min, birawo!, birayo!, keko!, kako!, abê!

text:
- Ya exî, mane çima! Em dikin nakin, hûn xwe ji vê quzilqûrta tirkî xelas nakin ya exî. Hûn li zimanê xwe xwedî dernakevin; nîvê gotinên we bi tirkî ne.
- Seyda welehî tu rast dibêje, lêê...
 - Hizabê we dibên em ê Kurdistanê çêkin, lê neşrîyatê wan hemû bi tirkî ne. Di muzahrê xwe de bi tirkî diaxivin, Di heflên xwe de bi tirkî diaxivin, Cerîdên wan bi tirkî ne, Mucelê wan bi tirkî ne, Li ser serhê bi tirkî bi hev re diaxivin, Kuro tu li seyarê wan suwar tê, heta bekera ser musecelê bi tirkî ye... De ka bêje ya exî, ma kurdîtî wilo ye?

ref: Kurdistan.nu, jêwergirtin 2/2018

forms: ئهخی

etymology_text: Ji erebî اخي (exî, “birayê min, kekê min”) ji أخ (ex, “bira”).


dilgermbûn

glosses: çelengî, zîrekî, hemas, herdem bihîvîbûn, rijd, dilgermî

forms: دلگەرمبوون

etymology_text: Ji dilgerm + bûn.


sivikatîkirin

glosses: tirane, qeşmerî, îhane, kirina yariya bi hestên yekî/ê

forms: سڤکاتیکرن

etymology_text: Ji sivikatî + kirin.


title: îlet (yekî) jê çûn

redirect: hîletê (yekî) jê çûn


kursiyer

glosses:
beşdara/ê kursekê,
kesa/ê ku diçe kursekê yan li kursekê ye,
kesa/ê ku li kursekê dixwîne

text: Ji aliyê Navenda Perwerdeya Gel ve her sal li navçeya Geverê ya Colemêrgê kurs tên vekirin û tê de ji bo jinan waneyên hîndekariyê tê dayîn. Bi taybetî jî keçikên ciwan li hember kursan gelek eleqedar in û ji kursên cildirûn, xemlandin, trîko, xalîçe û yên hunerên destan sûd werdigirin. Jinên Geverî ew berhemên ku di nav salekî de amadekiribûn bi peşangehekê dan naskirin. Kursiyer Eylem Korkmaz ji K24ê re got: "Ez ji bo berhemên xwe yên ku min ji bo salon û kîleran çêkirine bidim raxistin tevlî pêşangehê bûm. Ev berhem piştî keda salekê hatin amadekirin û eleqeya welatiyan pir baş e." Di pêşangeha rengîn ya huneran de xalîçe, goreyên rîs, rûnivîn, çanteyên binexş, sicade û amûreyên xemlandinê bala gelek welatiyan dan ser xwe. Lê welatî zêdetirîn bi stantên berhemên xwemalî re eleqedar bûn. Herwiha pêşangehê 4 rojan berdewam kir û kursiyeran sertîfîkayên xwe wergirtin û daxwaza çalakiyên bi vî rengî kirin.

ref: Kurdistan24.net 8/2017

forms: kursîyer

etymology_text: Ji fransî coursierîngilîzî coursefransî courslatînî cursus (bez, xar) ji currere (bezîn, xar kirin)


paşlandik

glosses: Zarokê herî biçûk yê malê, yê piştî hemû zarokan hatiye dinê.

text: Xwîşka min paşlandik bû, lewma yên malê hemû zef hêj wê dikirin.

etymology_text: Ji paş + landik.


ser rûniştin

glosses: Piştî ku mêrê jinikekê dimire dayka zarokan ser wan rûdinê, yanê mêr nake.

forms:
ser rûdinim (present)
ser rûdinî (present)
ser rûdine (present)
ser rûdinin (present)
ser rûne (imperative singular)
ser rûnin (imperative plural)
ser rûniştim (past)
ser rûniştî (past)
ser rûnişt (past)
li ser rûniştin

etymology_text: Ji ser + rûniştin.

ipa: /sɛɾ ɾuːnɪʃˈtɪn/

hyphenation: ser rû·niş·tin


anscheinend

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-anscheinend.wav


آبریز

glosses: cihê mîstinê, tiwalet, avdestxane, avrêjk

forms: âbriz (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + ریز (riz).


آب آسیا

forms: âb âsiyâ (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + آسیا (âsiyâ).


آب انبار

forms: âb ambâr (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + انبار (ambâr).


آب انداختن

forms: âb andâxtan (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + انداختن (andâxtan).


آب بازی کردن

forms: âb bâzi kardan (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + بازی کردن (bazî kerden)


kul û derd

glosses: êş û jan, nexweşî, azar, jan, kovan, keser, xem, nîgeranî

forms:
کول و دەرد
kulûderd

etymology_text: Ji kul + derd.


çi heye çi nîne

glosses:
tu çawa yî? tu çi dikî? çi xeber e?,
pirskirina halê kesekî

forms:
çi heye çi niye
çi heye çi tine

etymology_text: ç + heye + çi, biwêjeke bi qalibekî hevpar yê Rojhilata Navîn, bidin ber tirkî ne var ne yok û erebiya iraqî شكو ماكو (şekû makû).

شكو ماكو

roman: şekû makû


sinor bezandin

glosses: ji hidûdê xwe borîn, ji xeta sor borîn, derbazkirina sinorên ku nabe mirov jê derbaz bibe

forms:
سنۆر بەزاندن
sinûr bezandin

etymology_text: Ji sinor + bezandin.

ipa: /sɪˈnoːɾ bɛzɑːnˈdɪn/

hyphenation: si·nor be·zan·din


hevstîv

glosses: kereseyekê desik dirêj û ser pan e tê bikaranîn ji bo têkelkirin û jêk vekirina xwarinê

forms:
هەڤستیڤ
histîk

etymology_text: Nayê zanîn.


tara stû

forms:
tara histû
tara sitû
tar

etymology_text: tar + -a + stû


آب پاشی شدن

forms: âb pâši šodan (romanization)

etymology_text: آب (âb) + پاشی (pâši) + شدن (šodan)

آبپاش

roman: âbpâš


آب خوردن در یک

etymology_text: * آب خوردن + در + یک


مثل آب خوردن

etymology_text: Ji مثل + آب خوردن.


title: مسل آب خوردن

redirect: مثل آب خوردن


lejant

glosses: mifteya xerîteyê, di nexşe, grafîk û tiştên din de ji qismê ku maneya nîşan û sembolan îzah dike re tê gotin. rêbernameya nexşeyê


bi difinbilindî

glosses: bi pozbilindî, bi xwemezinkirin, bi awayê ku ez û ez

forms:
ب دفنبلندی
bidifinbilindî

etymology_text: Ji bi + difinbilindî.


silla

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavqwiki-silla.wav


li ser hizirê bûn

glosses: hizir tê de kirin, di tiştekî an jî kesekî de fikirîn, di serê xwe de ji xwe re gotin li ser kesek an tiştek

forms: ل سەر هزرێ بوون

etymology_text: Ji li ser + hizir + -ê + bûn.

ipa: /lɪ sɛɾ hɪzɪˈɾeː buːn/

hyphenation: li ser hi·zi·rê bûn


warid kirin

glosses: tescîl kirin, tomar kirin, tiştê ku ji nû ve hatiye kirin bê nivîsîn

forms: وارد کرن

etymology_text: Ji warid + kirin.

ipa: /wɑːˈɾɪd kɪˈɾɪn/

hyphenation: wa·rid ki·rin


destewaje

glosses: zarava, biwêj, peyvek yan çend peyv in ku ji bo nîşandana tiştek yan rewşekê tên bikaranîn

text: Perlemanterê kurd di Perlemana Iraqê de Kawa Mihemed ragihand, ku hebûna destewajeya "Parêzgehên Herêma Kurdistanê" di navprojeyasaya budceya 2018an ya Iraqê de, nedestûrî ye û metirsîdar e û pêwîst e bê rastkirin.

ref: "Destewajeya parêzgehan ji bo Herêma Kurdistan metirsî ye" https://web.archive.org/https://www.kurdistan24.net/ku/news/26bfa8aa-7018-497e-bd26-dc2dcfc8e6a2 arşîv, kurdistan24.net, 25.03.2018

forms: خاتوون

etymology_text: Ji soranî [Peyv?].

ipa: /dɛstɛwɑːˈʒɛ/


mewid

glosses: jivan, hevdîtin, randevû, çavpêketin, gihiştin hev

forms: موعد

etymology_text: Ji erebî الموعد


Erşed

glosses: navê mêran an jî zelamane, ramana wî anko nîşander, rêber, rêzan

etymology_text: Ji erebî أرشد


آب داشتن

etymology_text: Ji آب + داشتن.


آب دزدک

etymology_text: * آب + دزد + ک


آب ریختن

forms: âb rixtan (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + ریختن (rixtan).


آب زیر کاه

glosses: kesê bi dizîkî karekî dike, fêlbaz, hîlebaz

forms: âb zir kâh (romanization)

etymology_text: آب (âb) + زیر (zir) + کاه (kâh)


آب کره

etymology_text: Ji آب + کره.


آب سپهر

etymology_text: Ji آب + سپهر.


hîdrosfer

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


از خجالت آب شدن

glosses: Ji ber şermê wekî avê lêhatin, şerm kirin

etymology_text: * از + خجالت + آب شدن


sîfon

ipa: /siːˈfoːn/

hyphenation: sî·fon


bi bêdadî

glosses: bi xedr, bi neheqî, bi zilm, bi tade, bi stem, bi bêedaletî

forms:
ب بێدادی
bibêdadî

etymology_text: bi + bê- + dadî


Five Pillars of Islam

glosses:
Pênc Stûnên Îslamê
 1. şehde dan ku çi xweda nînin ji bilî "Allah" î, herwisa şehde dan ku Mohammed (silavê Xwedê li ser bin) pêxemberê Xwedê ye.
 2. kirina nivêjan.
 3. dana zekatê.
 4. çûna hecê.
 5. rojîgirtina heyva remezanê


mirebe

glosses: mireba fêkî, reçel, rîçal, fêkiyên ku hatîne kelandin û ligel şekirê hatine têkilkirin û di qutiyan yan şûşeyan tên parastin

forms:
مرەبە
mirabe

etymology_text: Ji erebî مربى


دختر آب کردن

etymology_text: Ji دختر + آب کردن.


title: دخثر آب کردن

redirect: دختر آب کردن


آب کشیدن

glosses: av kişandin (av kişandin), hilçinandin (hildiçinîne / hilçinîne)

forms: âb kašidan (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + کشیدن (kašidan).


آب گرفتن

etymology_text: Ji آب + گرفتن.


آب گرم کن

etymology_text: * آب + گرم + کن


آب نوشیدن

forms: âb nušidan (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + نوشیدن (nušidan).

آب خوردن

roman: âb xordan


آبدان

forms: âbdân (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + دان (dân).


آبدندان

etymology_text: Ji آب + دندان.


آبدوغ خیار

etymology_text: Ji آبدوغ + خیار.


zirçen

glosses: binê erzinkê, ew parçeya di bin nikilê dîkilî ve, binê arzena mirovî

forms: زرچەن


ebdulhelîm

glosses: modêla pirçê wekî hunermendê Ereb, şêwazê şekirina pirçê bo aliyekî, şêwazê şekirina pirçê wekî hunermend Ebdulhelîm

forms: Ebdulhelîm

etymology_text: Ji şêwazê şekirina pirçê ya hunermendê mezin yê Ereb Ebdulhelîmî

ipa: /ɛbdʊlhɛˈliːm/

hyphenation: eb·dul·he·lîm


combover

glosses: ebdulhelîm, şêwazê şekirina pirçê bo aliyekî


title: ber baranê xwe ter neke

redirect: berî baranê xwe ter neke


zexrefe

glosses: şêwazên wênekêşanê, xemilandin, nexşandin, arastin

forms: زەخرەفە

etymology_text: Ji erebî زخرفة


van dûmahîkan

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xwe bêdeng kirin

glosses: xwe mit kirin, êdî ne axiftin, xwe hiş kirin, xwe bêpêjin kirin, ne peyvîn

forms: خوە بێدەنگ کرن

etymology_text: xwe + bêdeng + kirin

ipa: /xʷɛ beːˈdɛnɡ kɪˈɾɪn/

hyphenation: xwe bê·deng ki·rin


qîq qîq

glosses: dengê ku dîkil dike, dengê siriştî yê kû dîkil dike û spêdê bang dide

forms:
قیق قیق
quququqû

etymology_text: Ji qîq + qîq.


babexatî

glosses: fêrbûn û dubare gotina li dû mamostayê, lê bê têgihiştinê

forms: بابەغاتی

etymology_text: Ji babexa + -tî.

ipa: /bɑːbɛxɑːˈtiː/

hyphenation: ba·be·xa·tî


torrebûn

glosses: silbûn, esebîbûn, kîn, kerb, hêrisbûn, tengavûn

forms:
توڕەبوون
torebûn

etymology_text: Ji tore + bûn.


title: babaxatî

redirect: babexatî


آبراهه

etymology_text: * آب + راه + ه


آبراه سازی

etymology_text: Ji آبراه + سازی.


alûvyon

ipa: /ɑːluːvˈjoːn/

hyphenation: a·lûv·yon


آبرفت

etymology_text: Ji آب + رفت.


آبرنگ

forms: âbrang (romanization)

etymology_text: Ji آب (âb) + رنگ (rang).


avreng

ipa: /ɑːvˈɾɛnɡ/

hyphenation: av·reng


شاریدن

forms:
šâridan (romanization)
شار (present)

آبشار

roman: âbšâr


آبغوره

etymology_text: Ji آب + غوره.


آبفشان

etymology_text: Ji آب + فشان.


Newzad

forms:
Newzat
(di bin tesîra tirkî de)

etymology_text: Hevreha soranî نهوزاد (newzad) (Newzad), farisî نوزاد (Newzad, Nûzad), hemû zimanên îranînew- (nû) + -zad (-za, -zade, zarok) anku "zarokê nû, zarokê nûhatî/nûbûyî".

نوزاد

roman: Newzad, Nûzad


cam göz

glosses: kesê ku çavê wî ji cam e, di şûna çav de cam kirine kuna çav


SWAT

glosses: polîsê hawarhatinê, polîsê amade, polîsê bi pelê,


SWAT

glosses: meydana pisporiyê kû balbaz têde hatine perwerdekirin û amadekirin ji bo ku tawanbarên çekdar û dijwar bêbandor bikin.

etymology_text: Ji special weapons and tactics (“çek û taktîkên taybet”).


Kaniya Mezin

glosses: Gundekî girêdayî Heskîfêye ku navçeya bajarê Batmanê ye.


didanfir

forms: diranfir


meczûb

glosses: dîn, dîwane, mest, serserî, xapandî, bêhiş, jihalçûyî

text: Meczûb bûye ew pîremêrŞêxê me bûnaqos û dêrBû hucceta terkiyyetê

ref: Feqiyê Teyran,

text: Serokkomar Erdogan: "Hin kes bi israr hewl didin ku me mehkûmê nêrînên dînê yên meczûb ên ku FETO, DEAŞ û Boko Heram temsîl dike bikin."

ref: Trtnuce.com 3/2018

forms:
meczûp
(di bin tesîra tirkî de)

etymology_text: Ji erebî مجذوب (mecżûb) ji me- + cezb, ji eynî rehî cazib


berfing

ipa: /bɛɾˈfɪnɡ/

hyphenation: ber·fing


zeyt kirin

glosses: melhem kirin, rûn kirin, rûn lêdan daku nerm bibe

forms: زەیت کرن

etymology_text: Ji zeyt + kirin.

ipa: /zɛjt kɪˈɾɪn/

hyphenation: zeyt ki·rin


Samrend

glosses: Navê zelaman an jina ye, navê çiyayekiye li Mihabadê li Kurdistana Îranê

ipa: /sɑːmˈɾɛnd/

hyphenation: Sam·rend


ICU

glosses: Kurtkirina intensive care unit. yeka çavdêriya çirr


ICU

glosses: Kurtkirina International Christian University. Zanîngeheke xisûsî yê li Tokyoyê.

glosses: Kurtkirina international components for Unicode. Kitêbxaneyên nivîsbariyê yên ku piştgiriyê didin înternalîzekirinê.


badros

glosses: Badek,bûrxî,xeşeb :;dirêlê karebayî ê kunkirina dar dîwar pencer ûhtd


title: Speed bump

redirect: speed bump


ethnic cleansing

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ethnic cleansing.wav


di axê vedan

glosses: li erdê dan, avêtin erdî, li ser axê gevizandin, kirêt kirin, bêrûmet kirin, pîs kirin

forms: د ئاخێ ڤەدان

etymology_text: di + ax + -ê + vedan


title: di axê ve dan

redirect: di axê vedan


Birûsk

etymology_text: Ji birûsk, bidin ber navê tirkî Yıldırım ji yıldırım (birûsk)


Hacîawa

glosses: bajarokek e li devera Ranya li parêzgeha Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê

text: Îro Şemiyê (17.03.2018) seat derdora 15.30ê li bajarokê Hacîawa yê bi ser Rêveberiya Raperîn a Silêmaniyê di navbera du malbatan de şerê çekdarî derket û di enacmê de kesekî canê xwe ji dest da û kesek jî birîndar bû.

ref: Rudaw.net/kurmanci 3/2018

forms:
Hacîava
حاچیاوا
حاچیئاوا

etymology_text: bi soranî حاچیاوا (ḧaçyawa) yan حاچیئاوا (Ḧacîawa) ji حاچی (ḧaçî) (ḧacî: hacî) + ئاوا (awa) (-awa: -ava)


Şêrawa

glosses: navçeyek e li devera Efrînê li Rojavayê Kurdistanê

text: Navçeya Şêrawa ya Efrînê yek ji girîngtirîn naveçyên kantona Efrînê ye. Li başûrê navçeyê Keleha Seman, ji bakur ve navenda Efrînê ye, ji rojava jî navçeya Cindirêsê û ji rojhilat jî bajarê Helebê ye. Li gorî hejmartinên dawî yên komîteya Fedraliya Demokratîk a Bakurê Sûriyê hejmara nifûsa navçeya Şêrawa 40 hezar kese. Navenda wê bajarokêBasûtê ye û 42 gundê girêdayî wê ne.

ref: ku.hawarnews.com 3/2018

forms:
شێراوا
شێرئاوا

etymology_text: şêr + -awa (-ava)


Rehîmawa

glosses: tax anku mehelek e li bajarê Kerkûkê li Başûrê Kurdistanê

text: Li gor zanyariyên BasNewsê duh 22.11.2017ê milîsên heşdî şeibî davêjin ser binkeyê komîteya Rehîmawa ya bajarê Kerkûkê û li wî binkeyî lêgerînê dikin.

forms:
ڕهحیماوا
ڕهحیمئاوا

etymology_text: Rehîm + -awa (-ava)


Efrasiyab

glosses: Navê şahekî mezin yên Tûranê di Şahnameyê.

text:
Misrî ko dan sîqal û tab
 Sed Ristem û Efrasiyab
 Kuştin li wan ker kir cesed

ref: Dîwana Melayê Cizirî]

text: Berdevkê polîsê Kerkûkêeqîd Efrasyaw Zengene, ku yek ji kesên peyker li qela Kerkûkê daniye bû, ji BasNewsê re ragehand, bo danîna peyker, hêza dijî teror a Iraqê daxwaz ji me kir, pêwîst e razîbûna serokwezîrê Iraqê Heyder Ebadî bê wergirtin.

ref: Basnews.com 3/2018

forms:
Efrasiyaw
Efrasyaw
Efrasyab

etymology_text: Hevreha soranî ئهفراسیاو (Efrasyaw), farisî افراسیاب (Efrasyab), pehlewî Frasiyab, Frasiyag, avestayî Frangresiyan ji zimanên îranî. Navê ermenî Հրասեակ (Hraseak) ji vî navê îranî hatiye wergirtin.

𐬟𐬭𐬀𐬢𐬭𐬀𐬯𐬌𐬌𐬀𐬥

roman: fraŋrasiian

阿夫拉西亚伯

roman: āfūlāxīyàbó

阿夫拉西亚卜

roman: āfūlāxīyàbǔ

plʾsy̲d̲ʾp̄'

roman: Frāsiyāb

افراسیاب

roman: afrâsiyâb

Ер Тоңа

roman: Er Toña

افراسیاب

roman: Afrāsiyāb


Tûran

glosses: binavkirina welat û gelê tirkan yê berê li navenda Asyayê ji aliyê ariyan ve

forms: Turan

etymology_text: Hevreha farisî توران (Tûran) ji Tûr (navêşahekî di Şahnameyê de) + -an), herwiha hevreha avestayî tûriye- ji zimanên îranî


çewir kirin

glosses: ron kirin, don kirin, rûn kirin, zeyt kirin, dibe bo nerm kirinê bê rûn kirin

forms: چەور کرن

etymology_text: Ji çewir + kirin.

ipa: /t͡ʃɛˈwɪɾ kɪˈɾɪn/

hyphenation: çe·wir ki·rin


kleptokrasî

glosses:
desthilata diz û talankeran,
birêvebirina dewletekê yan deverekê ji aliyê dizan an bertîlxweran an mafyayê ve,
dizîna malê gel û dewletê

text: Plato di kitêba “Komar”ê de dabaşa vê cureya desthilatê dike. Li vir ti têkilî bi kemîneya olî û neteweyî re nîne. Lê bêhtir nêzîkî cureya hukmdariya “arîstokrat û dîktator” e. Plutokrasî ango (hukmê dewlemendan), Kleptokrasî ango “hukmê çeteyan” bi wateya birêvebirina dewletê ji aliyê çete, diz, cerdevan û mafyayan ve!

ref: Dr. Şewnim Yehya: Derketina ji hindikahî û piraniyê, Rudaw.net/kurmanci 1/2017

forms:
arîstokrasî
demokrasî
plutokrasî
otokrasî

etymology_text: bi rêya îngilîzî kleptocracy yan fransî kleptocratieyûnanî κλέπτης (kléptis) (klêptês: diz) + -krasî (hêz, desthilat, hukim)

κλεπτοκρατία

roman: kleptokratía


plutokrasî

glosses: Desthilata zengînan, hukimraniya zengînan, hikûmeta dewlemendan, çîna dewlemend ya hukimdar; birêvebirina dewletê ji aliyê zengînan ve.

forms:
plûtokrasî
arîstokrasî
demokrasî
kleptokrasî
otokrasî

etymology_text: Bi riya îngilîzî plutocracy yan fransî ploutocratieyûnanî πλουτοκρατία (ploutokratía) ji πλοῦτος (ploῦtos) (ploûtos: zengîn, dewlemend) + -krasî (hêz, desthilat, hukim)

плутакратыя

roman: plutakratyja

плутокрация

roman: plutokracija

金權政治

roman: jīn quán zhèngzhì

金權

roman: kim-koân

بلوتوقراطية

roman: blūtūqrāṭīya

պլուտոկրատիա

roman: plutokratia

პლუტოკრატია

roman: ṗluṭoḳraṭia

धन-तंत्र

roman: dhan-tantra

प्लूटोक्रेसी

roman: plūṭokresī

פְּלוּטוֹקְרַטְיָה

roman: plútokrátya

ಧನಿಕರ ಪ್ರಭುತ್ವ

roman: dhanikara prabhutva

ಶ್ರೀಮಂತರ ಪ್ರಭುತ್ವ

roman: śrīmantara prabhutva

плутократия

roman: plutokratiya

금권 정치

roman: geumgwon jeongchi

плутократија

roman: plutokratija

धनिकतन्त्र

roman: dhanikatantra

ਧਨਾਢਰਾਜ

roman: dhanāḍhrāj

плутократия

roman: plutokratiä

плутокра́тия

roman: plutokrátija

புளூட்டோக்கிராசி

roman: puḷūṭṭōkkirāci

פּלוטאָקראַטיע

roman: plutokratye

πλουτοκρατία

roman: ploutokratía

πλουτοκρᾰτῐ́ᾱ

roman: ploutokratíā


ketin destî

glosses:
bi dest ve hatin, peyda bûn, gihiştinê, bi dest ketin:
Nan nakeve destê feqîran. (Feqîr nikarin nanî / xwarinê bo xwe peyda bikin.)

glosses:
ketin bin dest yan bin kontrolê:
Efrîn ketiye destê dijminan.

forms:
کەتن دەستی
ketin dest

etymology_text: ketin + dest + -î


degiş bûn

text: Îro ew qanûn degiş bûye ew mode hatîye hildanê

ref: Ercan Aras, Di kilam û dengbejîya kurdî da pêkenokî (komedî) -2 https://web.archive.org/https://krd.riataza.com/2017/05/25/di-kilam-u-dengbejiya-kurdi-da-pekenoki-komedi-2/ arşîv, krd.riataza.com, 2017

text: Di devê her dengbêjekî de, li her herêmekê gotin, meqam degiş dibe. Bi vî terhî, şaxên destanan dertên holê.

ref: Tîroj, Destan û romana destanê https://web.archive.org/http://www.arsivakurd.org/images/arsiva_kurd/kovar/tiroj/tiroj_37.pdf arşîv, Dr. Ömer Uluçay, hj. 37, 2009, r. 62

text: Mirov degiş dibe, wext degiş dibe, bala meriv jî...

ref: kesên ku dema xwendina pirtûkan de binê hevokan bi pênûsên rengorengo xêz dikin https://web.archive.org/https://tirsik.net/index.php?peyam=119136 arşîv, tirsik.net, 2020

forms:
degiş dibim (present)
degiş dibî (present)
degiş dibe (present)
degiş dibin (present)
degiş bibe (imperative singular)
degiş bibin (imperative plural)
degiş bûm (past)
degiş bûyî (past)
degiş bû (past)
degiş –b– (root present)
degiş –bû– (root past)
ez degiş dibim (indicative present positive)
ez degiş nabim (indicative present negative)
ez degiş bûm (indicative past positive)
ez degiş nebûm (indicative past negative)
tu degiş dibî (indicative present positive)
tu degiş nabî (indicative present negative)
tu degiş bûyî (indicative past positive)
tu degiş nebûyî (indicative past negative)
ew degiş dibe (indicative present positive)
ew degiş nabe (indicative present negative)
ew degiş bû (indicative past positive)
ew degiş nebû (indicative past negative)
em degiş dibin (indicative present positive)
em degiş nabin (indicative present negative)
em degiş bûn (indicative past positive)
em degiş nebûn (indicative past negative)
hûn degiş dibin (indicative present positive)
hûn degiş nabin (indicative present negative)
hûn degiş bûn (indicative past positive)
hûn degiş nebûn (indicative past negative)
ew degiş dibin (indicative present positive)
ew degiş nabin (indicative present negative)
ew degiş bûn (indicative past positive)
ew degiş nebûn (indicative past negative)
ez degiş dibûm (imperfect positive)
ez degiş nedibûm (imperfect negative)
ez degiş bûbûm (positive)
ez degiş nebûbûm (negative)
tu degiş dibûyî (imperfect positive)
tu degiş nedibûyî (imperfect negative)
tu degiş bûbûyî (positive)
tu degiş nebûbûyî (negative)
ew degiş dibû (imperfect positive)
ew degiş nedibû (imperfect negative)
ew degiş bûbû (positive)
ew degiş nebûbû (negative)
em degiş dibûn (imperfect positive)
em degiş nedibûn (imperfect negative)
em degiş bûbûn (positive)
em degiş nebûbûn (negative)
hûn degiş dibûn (imperfect positive)
hûn degiş nedibûn (imperfect negative)
hûn degiş bûbûn (positive)
hûn degiş nebûbûn (negative)
ew degiş dibûn (imperfect positive)
ew degiş nedibûn (imperfect negative)
ew degiş bûbûn (positive)
ew degiş nebûbûn (negative)
ez ê degiş bibim (future positive)
ez ê degiş nebim (future negative)
ez ê degiş bûbim (future perfect positive)
ez ê degiş nebûbim (future perfect negative)
tu yê degiş bibî (future positive)
tu yê degiş nebî (future negative)
tu yê degiş bûbî (future perfect positive)
tu yê degiş nebûbî (future perfect negative)
ew ê degiş bibe (future positive)
ew ê degiş nebe (future negative)
ew ê degiş bûbe (future perfect positive)
ew ê degiş nebûbe (future perfect negative)
em ê degiş bibin (future positive)
em ê degiş nebin (future negative)
em ê degiş bûbin (future perfect positive)
em ê degiş nebûbin (future perfect negative)
hûn ê degiş bibin (future positive)
hûn ê degiş nebin (future negative)
hûn ê degiş bûbin (future perfect positive)
hûn ê degiş nebûbin (future perfect negative)
ew ê degiş bibin (future positive)
ew ê degiş nebin (future negative)
ew ê degiş bûbin (future perfect positive)
ew ê degiş nebûbin (future perfect negative)
ez degiş bûme (perfect positive)
ez degiş nebûme (perfect negative)
ez degiş bûbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez degiş nebûbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu degiş bûbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu degiş nebûbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew degiş bûye (perfect positive)
ew degiş nebûye (perfect negative)
ew degiş bûbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew degiş nebûbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em degiş bûne (perfect positive)
em degiş nebûne (perfect negative)
em degiş bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em degiş nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn degiş bûne (perfect positive)
hûn degiş nebûne (perfect negative)
hûn degiş bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn degiş nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew degiş bûne (perfect positive)
ew degiş nebûne (perfect negative)
ew degiş bûbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew degiş nebûbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez degiş bibim (present subjunctive positive)
(bila) ez degiş nebim (present subjunctive negative)
(bila) ez degiş bûbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez degiş nebûbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu degiş bibî (present subjunctive positive)
(bila) tu degiş nebî (present subjunctive negative)
(bila) tu degiş bûbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu degiş nebûbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew degiş bibe (present subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebe (present subjunctive negative)
(bila) ew degiş bûbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebûbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em degiş bibin (present subjunctive positive)
(bila) em degiş nebin (present subjunctive negative)
(bila) em degiş bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em degiş nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn degiş bibin (present subjunctive positive)
(bila) hûn degiş nebin (present subjunctive negative)
(bila) hûn degiş bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn degiş nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew degiş bibin (present subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebin (present subjunctive negative)
(bila) ew degiş bûbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebûbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez degiş bibûma (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez degiş nebûma (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez degiş bûbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez degiş nebûbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu degiş bibûyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu degiş nebûyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu degiş bûbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu degiş nebûbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew degiş bibûya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebûya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew degiş bûbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebûbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em degiş bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) em degiş nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) em degiş bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em degiş nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn degiş bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn degiş nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn degiş bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn degiş nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew degiş bibûna (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebûna (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew degiş bûbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew degiş nebûbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê degiş bibûma (present conditional positive)
ez ê degiş nebûma (present conditional negative)
ez ê degiş bûbûma (preterite conditional positive)
ez ê degiş nebûbûma (preterite conditional negative)
tu yê degiş bibûyayî (present conditional positive)
tu yê degiş nebûyayî (present conditional negative)
tu yê degiş bûbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê degiş nebûbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê degiş bibûya (present conditional positive)
ew ê degiş nebûya (present conditional negative)
ew ê degiş bûbûya (preterite conditional positive)
ew ê degiş nebûbûya (preterite conditional negative)
em ê degiş bibûna (present conditional positive)
em ê degiş nebûna (present conditional negative)
em ê degiş bûbûna (preterite conditional positive)
em ê degiş nebûbûna (preterite conditional negative)
hûn ê degiş bibûna (present conditional positive)
hûn ê degiş nebûna (present conditional negative)
hûn ê degiş bûbûna (preterite conditional positive)
hûn ê degiş nebûbûna (preterite conditional negative)
ew ê degiş bibûna (present conditional positive)
ew ê degiş nebûna (present conditional negative)
ew ê degiş bûbûna (preterite conditional positive)
ew ê degiş nebûbûna (preterite conditional negative)
(tu) degiş bibe (imperative present positive)
(tu) degiş nebe (imperative present negative)
(hûn) degiş bibin (imperative present positive)
(hûn) degiş nebin (imperative present negative)

etymology_text: Ji tirkî değiş- (değişmek) + bûn.


party pooper

glosses:
Têkberê keyfê, zewqê.
Kesê ku kêf û xweşiya mirovan xirab dike, xisûsen kesê ku tevlîbûna partiyê an aktîvîteyên din ên komî red dike; kesê ku nêrînên komê qebûl nake.

forms: party-pooper


buzzkill

glosses:
erzşkên, têkderê zewqê, têkberê keyfê,
kesê ku kêf û xweşiya mirovan xirab dike


dampener

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dampener.wav


stick in the mud

audio: en-us-stick in the mud.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-stick in the mud.ogg

audio: en-au-stick in the mud.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-stick in the mud.ogg


ji cih livîn

glosses: livîn, livandin, neman li cihê xwe, ji cih çûn, ne sekinîn li derekê

text: Ev peykere gelek law çêbû, xwe ji cih nalivît.

forms: ژ جه لڤین

etymology_text: ji + cih + livîn

ipa: /ʒɪ d͡ʒɪh lɪˈviːn/

hyphenation: ji cih li·vîn


ji kevn de

glosses: ji zû ve, ji berê, berî demek dirêj, ji mêje, ji mêj ve, li destpêkê

forms:
ژ کەڤن دە
ji kevn da

etymology_text: ji + kevn + de


ageh jê hebûn

glosses: hay jê bûn, pê hesîn, ji tiştekî an jî rûdanekê re agehdar bûn, pê zanîn

forms: ئاگەه ژێ هەبوون

etymology_text: ageh + jê + hebûn


her zû

glosses: gelek zîka, ji zû ve, her ji destpêkê, tavilê

forms:
هەر زوو
her zwî
her zî

etymology_text: Ji her + zû.


estás

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-estás.wav


así

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-así.wav


sîpayê tirimpêlê

glosses: kereseke li ser banê seyarê ye ji bo barkirina her tiştekê hebe

etymology_text: sîpa + -yê + tirimpêl + -ê


sólo

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-sólo.wav


él

pos: pron

pos_title: Cînav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-él.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-él.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-él.wav


eres

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-eres.wav


xwe kil û pil dan

glosses: karê xwe baş kirin û xwe xemilandin, xwe bi baştirîn û ciwantirîn şêwe xemilandin

forms: خوە کل و پل دان

etymology_text: xwe + kil + û + pil + dan


Nacî

text: Egîtê Xudo bi sedan miqale û bi dehan serhatîyên delal nivîsîne. Lê sertaca berhemên wî – romana “Dê û dêmarî” usa li Nacî Kutlay xweş hatibû, ku ewî ji tîpên kîrîlî wergerande ser tîpên latînî û weşanxana Nûdemê jî sala 1995a çap kir.

ref: krd.sputniknews.com 8/2008

etymology_text: Ji erebî ناجي (Nacî) (navekî zelaman e bi maneya "parastî").


title: منبج

redirect: Minbic


wezareta berevaniyê

glosses: wezareta berpirsiyar ji berevanîkirin û parastina welatekî

text: Wezareta Berevaniyê ya Amerîkayê (Pentagon) ragihand ku li Efrînê leşkerên me nînin, lê em li Minbicê ne û venakişin.

forms: wezareta berrevaniyê


reduce, reuse, recycle

glosses:
sloganeke jîngehparêzan: kêm bike, dîsa bi kar bîne, dûbare bikarbîne/vezivirîne,
 tê bikaranîn ji bo kêm bikaranîna gilêşî û parastina jîngehê

text:
Reduce, Reuse, Recycle - words that we all know.
We have to save our planet so we can live and grow.
We might be only children but we will try, you’ll see,
And we can save this planet- it starts with you and me.

translation:
Kêm bike, bikarbîneve, dûbare bikarbîne/vezivirîne - peyvên em hemî dizanîn
Pêdiviye em hesara xwe biparêzîn da bişêyîn bijîn û geşe bikeyin
Dibît em bi tinê zarokîn belê em dê pêkolê keyin, dê bînî
Û em dişêyin evê hesarê biparêzîn - ji min û te dest pê dike


creo

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-creo.wav


ella

audio: LL-Q1321 (spa)-AdrianAbdulBaha-ella.wav


voy

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-voy.wav


dónde

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-dónde.wav


tanto

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavqwiki-tanto.wav


estaba

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-estaba.wav


usted

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-usted.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-usted.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-usted.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavq-usted.wav


Hûn

glosses: forma rêzgirtin û ihtiramê li cihê "hûn" an "tu"

forms:
Hingo
Hun
Hon
Win


hace

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-hace.wav


ahí

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-ahí.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-ahí.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-ahí.wav


mí

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-mí.wav


años

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavqwiki-años.wav


coser

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-coser.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-coser.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-coser.wav


estamos

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-estamos.wav


otro

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-otro.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-otro.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-otro.wav


otra

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-otra.wav


parece

glosses: formeke çemandî / tewandî ji lêkera parecer

audio: LL-Q1321 (spa)-Rdrg109-parece.wav


nosotros

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-nosotros.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-nosotros.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-nosotros.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-nosotros.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavq-nosotros.wav


poco

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-poco.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-poco.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-poco.wav


mismo

audio: LL-Q1321 (spa)-Akrit0mythos-mismo.wav


ellos

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-ellos.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-ellos.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-ellos.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-ellos.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavq-ellos.wav


dijo

glosses: formeke çemandî / tewandî ji lêkera dicer


pasa

glosses: formeke çemandî / tewandî ji lêkera pasar

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-pasa.wav


dinero

etymology_text: Bide ber kurmancî dînar.

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-dinero.wav


hablar

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-hablar.wav


estas

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-estas.wav


icositetragon

forms:
henagon
digon
triangle
quadrilateral
pentagon
hexagon
heptagon
octagon
enneagon
decagon
hendecagon
dodecagon
tridecagon
triskaidecagon
tetradecagon
tetrakaidecagon
pentadecagon
quindecagon
pentakaidecagon
hexadecagon
hexakaidecagon
heptadecagon
heptakaidecagon
octadecagon
octakaidecagon
enneadecagon
enneakaidecagon
nonadecagon
icosagon
icosihenagon
icositetragon
icosikaitetragon
triacontagon
tetracontagon
pentacontagon
hexacontagon
heptacontagon
octacontagon
enneacontagon
hectagon
hectogon
chiliagon
myriagon
decemyriagon

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-icositetragon.wav


kwîrhe

glosses:
êtwîn, firin, tebax, ocax,
 cihê ku madenan tê de sor dikin

forms:
کویرهە
kurhe

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


xîvetnişîn

glosses: kesê/a ku tevaya jiyana xwe di xîvetan ve diborîne, yê/a ku jiyana koçeran dibe ser

forms: خیڤەتنشین

etymology_text: Ji xîvet + nişîn.


kelotik

glosses: komeka tiştekî li ser yek bin, gelek tişt weke komekê li ser yek hatbin danan

forms: کەلۆتک

etymology_text: Ne diyar e


qoqil

glosses: esas, bingehê tiştekî an jî parçeka leşî, binecihê parçeyên lêşî

forms:
قۆقل
qoqilk
qoqilik


dondayî

forms:
دوندایی
dundayî

etymology_text: Ji dun + -dayî.


xêrûbêr

glosses: xêr, bereket, kesê/a ku gelek tiştan bizane bike, kesê/a ku tiştan ji kesek din re dide

forms:
خێروبێر
xêr û bêr

etymology_text: xêr + û + bêr


tibilçavanê

glosses: gelek tarî, şeva tarî tarî, tarîstan, tarîtî, duman, tinebûna ronahiyê

forms: تبلچاڤانێ

etymology_text: Ji tibilçav + -anê.

ipa: /tɪbɪlt͡ʃɑːvɑːˈneː/

hyphenation: ti·bil·ça·va·nê


datiraş

glosses: rastkirî, seqilkirî, dema ku ber tên rastkirin û nexşandin ji bo avakirinê tê bikaranîn dibêjin datiraş an jî datiraşî

forms:
داتراش
datraş


datiraşî

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji datiraş + -î

ipa: /dɑːtɪɾɑːˈʃiː/

hyphenation: da·ti·ra·şî


ㄱ

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: Herfê yekem yê sîstema nîvîsa koreyî yê Hangeulê.

forms: g (romanization)


guhbelok

glosses:
şeytanok, guhşeytan, hiseynok, balîfê marî, qepûşk,
ajelek hûrik yê laşlîç lê biqalik e
(bi taybetî bi meşa xwe ya hêdî navdar e)

forms: گوهبەلۆک

etymology_text: Ji guhbel + -ok


kelepûrt

glosses: talan, pwîre, destkeftiyê cengê, destkeftî bi şêweyekê giştî

forms:
کەلەپویرت
kelepwîrt


shopping center

glosses:
Navenda danûstandinê, merkeza kirîn û firotinê.
Mexezeyên mezin yên ku di wan de gelek dikan hene.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-shopping center.wav


shopping centre

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-shopping centre.wav


çixzîk

glosses: bişkoj, gulpik, xonçe, derketina bişkojên berhemekê çandî

forms: چغزیک


alışveriş merkezi

glosses: Navenda danûstandinê, merkeza kirîn û firotinê.


launderette

glosses: beravxane, cilşoxane, odeya ku lê makîneyên cilşûştinê henin.

etymology_text: Ji launder + -ette.


washeteria

glosses: Xaniyê li gundan yên ku ji bo av vexarin, cilşûştin û serê xwe şûştinê têne bikaranîn

etymology_text: * Ji wash + cafeteria


darperavk

glosses: darên ko bi hev re li ser perê avê hatine danan ji bo belek û gemî û keştiyan.

etymology_text: dar + per + av + k


Biradost

glosses: deverek e li nêzîkî bajarokê Sîdekanê li qezaya Soran ya Hewlêrê li Başûrê Kurdistanê

text: Li gorî wan agahiyan, firokeyên Tirkiyê çend cih li devera Biradost a ser bi bajarokê Sîdekanê bombebaran kirine.

etymology_text: Ji bira + dost.


Sîdekan

glosses: bajarokekî ser bi qezaya Soran ya parêzgeha Hewlêrê li Başûrê Kurdistanê ye

text: Peyamnêrê Rûdawê liÇomanê ragihand, kêlîkek berî niha 2 firokeyên şer ên Tirkiyê li esmanê bajarokê Sîdekanê yê ser bi qezaya Soranê ve digerin.


Gehîn

glosses: Navê zellaman, dibe ramana wê pêkve girêdan yan yekbûn


title: from the horses mouth

redirect: from the horse's mouth


the straw that breaks the camel's back

glosses: geheştin serê difna yekî, zêdê taqeta me ye, tihemil nema


îzrab

glosses: boykot, mangirtin, grevgirtin, neçûna karî ji aliyê fermanberan ve ji ber nerazîbûnê li hember desthelatê

forms: ئیزراب

etymology_text: Ji erebî الإضراب


gastronomî

glosses:
hunera xwarinê,
kultûra xwarinê û xwarinçêkirinê

text: Gastronomî anku xwarin jî di warî geştiyariyê de xwedî roleke mezin e. Li paytexta Tirkiyê Enqerê di derebarê gastronomî û geştiyariyê de pêşangehek hate sazkirin. Ligel çend welatên biyanî û şirketên geştiyarî hinek parezgehên bajarên Bakurê Kurdistanê jî beşdarî pêşangehê bûn û bajarên xwe dan nasandin.

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]gastronomie yan îngilîzî [Peyv?]gastronomyyûnanî [Peyv?]γαστρονομία (gastronomía) ji γαστήρ (gastḗr: zik) + νόμος (nómos: -nasî, zanîn, ilm. Ji eynî rehî: namûs

فَنّ اَلْأَكْل

roman: fann al-ʾakl


ramanxistin

etymology_text: Ji raman + xistin.

ipa: /rɑːmɑːnxɪsˈtɪn/


상점

etymology_text: Ji peyva sîno-koreyî yê 商店 tê.


商店

glosses: Forma hanja yê peyva 상점, “dikan, firoşgeh”.


가깝다

glosses: nêz, nêzîk, li nêzî tiştekî bûn (ji bo mesafe an jî wext)

glosses: nêzîkbûna dostaneyî, nêzîkbûna bi awayeke hevaltî

text: 가까운 친척

translation: xizmên nêzîk

roman: gakkaun chincheok

가

translation: girêdan, kinar, teref, alî, dawî


멀다

text: 집에서 학교까지 멀어요?

roman: Jip-eseo hakgyo-kkaji meoreoyo?

가깝다

translation: nêzîk


afirênder

forms:
afirêndertir (comparative)
herî afirênder (superlative)
afirêndertirîn (superlative)


negihorr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre neguher.


quality assurance

glosses:
temînata kalîteyê,
Pîvan û danberheva qalîteya xizmet an berhemekê.


bawernasî

glosses: zanisteke dihêt bikaranîn ji bu nasîna Xwedê

etymology_text: Ji bawer + -nasî.

ipa: /bɑːwɛɾnɑːˈsiː/

hyphenation: ba·wer·na·sî


mudmin

glosses:
alûdebûyî, tiryakî, hînbûyî, kesê/a ku nekare bêyî tiştek jiyanê birêve bibe,
 kesê/a ku berdewam kiriyarekê dike û şiyanên hêlanê nînin

forms:
مودمن
modmin
mûdmin
midmin

etymology_text: Ji erebî مدمن


alûdebûyî

glosses:
mudmin, tiryakî, hînbûyî, kesê/a ku nekare bêyî tiştek jiyanê birêve bibe,
 kesê/a ku berdewam kiriyarekê dike û şiyanên hêlanê nînin

forms:
alûdebûyîtir (comparative)
herî alûdebûyî (superlative)
alûdebûyîtirîn (superlative)
ئالوودەبوویی
alodebûyî

etymology_text: Dibe ji soranî


alodebûyî

forms:
alodebûyîtir (comparative)
herî alodebûyî (superlative)
alodebûyîtirîn (superlative)


الحاجة أم الإختراع

glosses: hewceyî deyka dahênanê ye, pêdivî deyka dahênan ye


wekî şelwalê bê doxîn e

glosses: biwêjek e tê bikaranîn dema mirov an jî tiştek pêdivî bi tiştek din hebe, bêyî tiştek nabe

forms: وەکی شەلوالێ بێ دوخینە

etymology_text: Ji wê yekê tê ku demê şelwal bê doxîn be, ewê bikeve, anko şelwalî pêdiviyekaberdewam bi doxînê heye


fundraising

glosses: xirrvekirina bêş, daxwaza bêşkirinê, daxwaza teberih

forms: fund-raising

etymology_text: Ji fund + raising.


probationary period

glosses: Demê li jêr çavdêrîbûnê, fetira li jêr çavdêrîbûnê.


aba altından değnek göstermek

glosses: Guhartoyeke aba altından sopa göstermek.


aba altından sopa göstermek

glosses: ji bin ve ehd lê xwendin, devê (yekî) xweş bûn lê diranê (wî) di gewrîya (wî) de bûn, doqik ji bin eba derxistin, (bi dev û helwesteke xweş û nerm ew tirsandin, gef lê xwarin)


aba düşmek

glosses: bi avê de çûn, li haşê çûn, di avê re çûn


abacı kebeci

glosses: mirovên ku kes nizane ka bezê guhê bavê (wan) ji ku ye, mirovên ku kes weqî û rîtila (wan) nas nake, kesên bêesl û fesl, mirovên nedîyar, mirovên meçhul, mirovên nenas


abacı kebeci ya sen neci

glosses: nedîtî çima dibêjî heft û nîv, tu nizanî mala dawetê li ku ye radikî kevçîyê xwe


abalı

glosses: bikesaxe, bieba (kesê ku eba li xwe kiriye)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-abalı.wav


title: aba altından sopa değnek göstermek

redirect: aba altından değnek göstermek


abandone

glosses: abandone (ji lec û tiradê vekişîna boksor, di nîvî de hiştina tiradê)


abanma

glosses: xerpişîn, ebandin, xwe dadana bi ser de, xwe avêtina serê, xwetêwerkirin, lêlefîn


abanoz kesilmek

glosses: ji qirêjê reng guhertin, reng û rûng lê winda bûn


abartılmak

glosses: hatin pirolekirin, hatin nitirandin, hatin fîşalkirin, hatin têfirandin, hatin çirçirandin


abası kırk yamalı

glosses: di tasek av de difetise, tûrê vala ye, (pir xizan)


abasını başına çekti

glosses: bi sêhr û silûkê ket, ket xamê, xwe da qunc


abaşo

glosses: bi xelat girêdana keştiyê ji pêş an jî, ji paş ve bi reşahiyê ve der


abayı sermek

glosses: qûnax germ kirin, cihê xwe lê bi keys kirin, cihê xwe xweş kirin


abayı yakmak

glosses: dilê xwe kirin (yekî), dilê xwe berdan (yekî), li ser (yekî) sewsî bûn, bûn dildarê (yekî), dilê xwe lê bi keys kirin


abayı yaktı fatma'nın bezine

glosses: li bejnê nihêrî bi zêran kirî lêçek rakir kertikê gurî, (ji bo kesên ku dil berdidin dilkêşî, cil û tevgirêdanên keçikan)


Abaza

glosses: abxaz (gelekî ku li bakurê rojavayê Kafkasyayê dijî û kesê ji vî gelî)


abbas yolcu

glosses: ebasko rêwî ye, ebasko ketîye rê, ebasko li rê ye

glosses: (yek) li ber sikratê ye, (bi henekî tê gotin)


Abdal

glosses: êleke Tirk e ku di dema Sefawiyan de li Îranê jiyaye

glosses: Navê ku li hin êlên li Anatoliyayê jiyane, hatiye dayîn


abdal dili dökmek

glosses: lavelav ji (yekî) kirin, devê xwe lê xwar kirin


abdala malum olur

glosses: tu dibêjî qey kerametên te hene, lê eyan bûn, jê re xuya bûn, (bi henekî tê gotin)


abdestinden şüphesi olmamak

glosses: ji ar û namûsa xwe bawer bûn, ji xwe bawer bûn


abdiaciz

glosses: ezbenî (di şûna "ez" de bi awayekî nefsbiçûkî tê bikaranîn)


abesle iştigal etmek

glosses: palê pûş kirin, li ber çem bîr kolan, karên tewş û beredayî kirin, bi tiştên beredayî re mijûl bûn


abı hayat içmiş

glosses: mûyê xwe bi ciwanan re diqusîne, ava heyatê (jîyanê) vexwarîye, (ji bo mirovê ku salmezin e lê wekî ciwanan tevdigere tê gotin)


abideleştirmek

glosses: bîrdarî kirin, abîdeyî kirin, kirin abîde


abis

glosses: nax, abîs (cihê herî kûr yê okyanûsan û devera ku tîrêjên rojê nagihîjinê)


abliyi kaçırmak

glosses: dev û qûna xwe li hev şaş kirin, li hev şaşomaşo bûn, (nekarîn tevlivînên xwe kontrol bikin)


ablukayı kaldırmak

glosses: gemaro hildan, dora (tiştekî, cihekî) vekirin

glosses: aborîya xwe xweş kirin, pişta xwe rast kirin


abra

glosses: ebr (di dema bi hev guhartina tiştan de, tiştê ku bi ser de tê dayîn)


abramak

glosses: ajotin, îdare kirin (ji bo amyarên deryayê)

text: Ali reis iyi gemi abrar.


abraş

glosses: deqdeqokî, deqdeqkî, birdobelekî (ji bo pelên riwekan)


abril

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-abril.wav


abu

audio: LL-Q9237 (msa)-Hakimi97-abu.wav


abuk sabuk konuşmak

glosses: tewşo mewşo peyivîn, bergîya (parêza) devê xwe nezanîn


abus

glosses: (kesê) mirûzkirî, madekirî, bêmade, bêmirûz


Acar

glosses: Acar (gelê ku li bakurê rojavayê Kafkasyayê dijî û ji nîjada Gurcan e)


acarlık

glosses: lexgîrî, çipikî, çelengî, şipilî, hêzdarî


acayipleşme

glosses: sosretbûn, seyrbûn, mostrebûn, ecayîbbûn


acayipleşmek

glosses: sosret bûn, seyr bûn, mostre bûn, ecayîb bûn


acayipleştirme

glosses: sosretkirin, seyrkirin, mostrekirin, ecayîpkirin


acayipleştirmek

glosses: sosret kirin, seyr kirin, mostre kirin, ecayîp kirin


aceleye gelmek

glosses: lê bûn ecele, hatin eceleyê, (ji ber kêmbûna wext karek ne baş û serobero hatin kirin)


aceleye getirilmek

glosses: ecele li tiştekî kirin, ecele li tiştekî hatin kirin


aceleye getirmek

glosses: lê ecele kirin, (ji ber eceleyê (tiştek, karek) kirin stûyê (yekî))


acem kılıcı gibi iki taraflı kesmek

glosses: hem li defê xistin, hem jî li zirneyê, hem dikire, hem dibire (dualî lê xistin)


Acembuselik

glosses: meqameke hevgirtî ye ku di muzîka Tirkî de tê bikaranîn


acı fren

glosses: sekinîna erebe û trimbêlan ya ji nişka ve û di cih de


-acık

pos: suffix

pos_title: Paşgir

text: çabucak

text: yavaşçacık


acıkacağım diye sıçmaya korkar

glosses: gûyê xwe hişk dike, gû ji mirîyan deyn dike


acısı tepesine çıkmak

glosses: pir zêde êş û jan kişandin, pir zêde êşîn


aç kurt gibi yemek

glosses: wekî erebê çav li penêrê ter ketî, bê ser û çav xwarin, wekî guran dirêjî xwarinê kirin


açığını bulmak

glosses: pûçê (yekî) dan der, poxên (yekî) derxistin, kêmasîya (yekî) dan der, (bi armanca xerabî iê kirinê)


açığını çıkarmak

glosses: kêmasîyên (yekî) derxistin, eybên (yekî) derxistin


açık çek vermek

glosses: bi awayekî bêsînor raye û selahîyet dan (yekî), (jê re gotin, tu bi destê xwe yî)


açık gözlük

glosses: çavvekirîtî, çavbalî, wuryayî, çavhilkirîtî


açıktan almak

glosses: ji (tiştekî, yekî) dûr man, nêzikî li (yekî, tiştekî) nekirin


açlıktan götü örümcek bağlamak

glosses: zik bi piştê ve zeliqîn, ji birçîna mirin


açlıktan köpük kusmak

glosses: ji birçînan çavên (yekî) tarî bûn, ji birçînan îman ji serê (yekî) derketin


açmaz oynamak

glosses: dek û dolab kirin, hîle kirin, (di qumarê de)


açmaz vermek

glosses: wisan kirin ku lîstikvanê li hember (yekî) gotina yarî û qerfî bike, (di şanoya tuluatê de)


ada tavşanı

glosses: ajeleke biguhan e ku dişibe kêrgoşkê û ku hinek cureyê wan tên kedîkirin (Aryetolagus cuniculus)


adam almamak

glosses: mirov di (cihekî) de hilnehatin, (cihek) pir qelebalix bûn, hêwirzeyeke giran li (cihekî) hebûn


adam bildim eşeği altına serdim döşeği

glosses: gotin filankeso baş e, wî jî çû di kanîya gund de rî (min qedr û qîmet dayê, lê pîs û xerab derket)


word: adam oluncaya kadar dokuz fırın ekmek yemek

glosses: heft teşt nan xwarin, heft teşt nan û heft bar xwê xwarin


adamca

glosses: Wekî mirovan, mîna merivan (bi awayê ku bi mirovan dikeve).

glosses: ji aliyê mêran ve, ji hêla mirovan ve, bi hejmara xwe

text: adamca bizden fazlaydılar


a'dan z'ye kadar

glosses: ji serî heta dawî, ji serî heta binî, bi tevayî


adet etmek

glosses: li xwe kirin edet, li xwe kirin xûy û xislet


adet olmak

glosses: bûn dab û nêrît, bûn gerdîş, bûn tore û adet


adı ata bindi ayağı yerde gezer

glosses: navekî mezin ser gundekî xopan e, behra şîn e av tê nîn e, navekî giran bajarekî wêran, (qaşo rewşa (wî) xweş bûye lê dîsa jî wek berê feqîr û belengaz e)


adı batasıca

glosses: wê dera ku xopan bibe, wê cihê ku mîrat bibe, wê dera ku kam- bax bibe

glosses: serê (wî) bixwe, soxe, bila navê (wî) tune be


adı kaale alınmamak

glosses: kesî pîvaz jî pê hûr nekirin, kes girîngî pê nedan


adı ulu götü kuru

glosses: navekî mezin li ser gundekî xopan e, behra şîn e av tê nîn e, navekî giran bajarekî wêran


word: adım adım yer edeyim gör sana neler edeyim

glosses: ku roja min hat! ku min keys lê anî, ez dizanim ka ez dê çi bînim serê te


adım uydurmak

glosses: hebûna (nebûna) hêz û behre û şîyana (yekî) ku dikare (nikare) tiştên ku kesên din dikin bike


adımını denk atmak

glosses: dan ber hev û ser hev, baş tê fikirîn, (berî ku karek were kirin, tê fikirîn)


adımını şaşırmamak

glosses: bi cangiranî tevgerîn, (di kirina karekî de)


adımlarını sıklaştırmak

glosses: gavên xwe sivik avêtin, lingên xwe sivik kirin


adımlık

glosses: pê, gav (tiştê ku dirêjahiya wê bi qasî pêyekî ye)


adını ...e çıkarmak

glosses: xwe wekî (, , , ) nîşan dan, xwe wekî (, , , ) dan nasandin


adliyeci

glosses: erkedarê dadiyê, edliyevan (erkedarê pîşeyî yê li edliyeyê)


aerobik

glosses: ayrobîk, werzişeke ku li ber muzîka bi lez tê kirin,


afetzede

glosses: mexdûr, qurbanî, kesa/ê ku afat bi serê wî de hatîye

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɑːfɛtzɛˈdɛ/


affını istemek

glosses: lêborîna xwe xwestin, efûya xwe xwestin, lênegirtina xwe xwestin


Afganlı

glosses: Efxan, Afgan (tiştê ku xweserî vî gelî ye)


afi kesmek

glosses: fortekî kirin, li ser serê (yekî) fors kirin, fortekî li (yekî) kirin


afif

forms:
afiftir (comparative)
herî afif (superlative)
afiftirîn (superlative)


afişe olmak

glosses: poxên (yekî) derketin, (yekî) xwe dan der


Afrika domuzu

glosses: heywanekî ku dişibe berazan û yeksimî ye, li Afrîkayê dijî û çermqalind e (Phacochoerus aethiopicus)


afyonunu patlatmak

glosses: girê (yekî) rakirin, hêrsa (yekî) rakirin, hêrsa (wî) rabûn, kela wî rabûn


agop'un kazı gibi yutmak

glosses: ji ber xêtikîya (xêvotîya) xwe hatin xapandin


ağaca çıksa pabucu yerde kalmamak

glosses: morîka siûdê pê re bûn, lingê (wî) li kûpa zêran ketîye


ağır dil

glosses: gotinên dilşikên, gotina ku li telê mirov dikeve


ağır ezgi fıstıki makam

glosses: xanima xanimî, lûr bi lûr vî meqamî, bi giranî, rewş û wezîyeta xwe xera nake


ağır lokma

glosses: kesê çetin û dijwar, kesê ku jiheqderketina (wî) zehmet e

glosses: karê ku jiheqderketina (wî) zehmet e karê ku kirina wî zor û dijwar e


ağırlığınca altın etmek

glosses: pir hêja û biqîmet bûn, bi qasî giranîya xwe hêjayî zêran bûn


ağırlığını ortaya koymak

glosses: dest avêtin (tiştekî), (ji bo pêkhatina encama ku tê payîn, hêza xwe dan ser (karekî, tiştekî) û bi kar anîn)


ağız açtırmamak

glosses: rîya axaftinê nedan (yekî), rê nedan (yekî), lê vebûn


ağız eğmek

glosses: devê xwe li ber (yekî) xwar kirin, bi lavelavê xwestin


ağız patırtısı yapmak

glosses: ketin heftûheştê, hevîr di zike hev de stirîn


ağızdan ağıza

glosses: dev ji devan, (guheztina gotinekê ji devekî li devekî)


ağızlara layık

glosses: sêva devê (yekî) bûn, lîyaqî devê (yekî) ye, lîyaqî (yekî) ye


ağlama duvarına dönmek

glosses: bûn qalibê qûnxwaran, bûn dara bêkesan, bûn kîsê (tûra) kul û derdan


word: ağustos'ta suya girse balta kesmez buz olur

glosses: felekê pişta xwe dayê, teyrokê li werzê (wî) xistîye, qirdê (wî) pişta xwe dayê, xwedê qirdê (yekî) kor kirîye, xwedê qirdê (yekî) reş kirîye


ağzı bir karış açık kalmak

glosses: dev ji hev man, devê (yekî) bihostek ji hev man


ağzı burnu çarşamba pazarına dönmek

glosses: dev û pozê (yekî) di nav xwînê de man, (ji ber lêdanxwarinê)


ağzı çelikli

glosses: tu dibê qey dev pê ve tune ye, (bi henekî tê gotin: ji bo kesê ku bi hêsanî dikarin tiştên germ, tûj û tehl bixwin)


ağzı kulağına yakın

glosses: xweşbêj, tu dibê qey şekir ji devê (wî) dirije, zarxweş, çûkê çil zimanan, (kesê ku dikare gotina xwe bi ser mirovan bixîne)


ağzı söze yakışmak

glosses: xweşbêj bûn, zarxweş bûn, şekir ji devê (wî) rijîn, çûkê çil zimanan bûn


ağzı torba değil ki büzesin

glosses: devê xelkê ne doxîna dîya me ye ku em girê bidin


ağzı yukarda

glosses: biha dibêje, (kesê ku malê xwe biha difiroşe)


ağzına ağız vermek

glosses: piştgirîya (yekî) kirin, piştgirîya kirinên (yekî) kirin


ağzına aptesle almak

glosses: hezarê bi hezaran navê (yekî) hildan, (ji bo bi hûrmet û giramîyê navê (yekî) hilanîn)


ağzına bakan yokluk görmez

glosses: (yek) çûkê çil zimanan e, tu dibê qey şekir ji devê (wî) dirije, zarşîrîn, devşîrîn, devnerm, xweşbêj


ağzına bakmak

glosses: li ber devê (yekî) sekinîn, li devê (yekî) nihêrtin


ağzına basa basa

glosses: bi darê zorê, bi kotekî, bi lêxistinê, bi lêdanê


word: ağzına bir zeytin verir altına tulum tutar


ağzına geldiği gibi

glosses: hema çi hate ber dev, hema çawan hate ber dev


ağzına kemik atmak

glosses: dilê kûçik bi savar xweş kirin, bi rîya menfeetê devê kesekî xerab girê dan, qurçek avêtin devê (yekî)


ağzında torba mı var?

glosses: ma xwê bi zimanê te ve hatîye? ma kulîyan zimanê te xwarîye? ma te zimanê xwe xwarîye? ma devê te li hev gerîyaye?


ağzından baklayı çıkarmak

glosses: hew hemilandin, (tiştekî ku heta wê çaxê veşartîye û negotîye, ji ber hêrs û tiştên din, bi carekê re gotin)


ağzından lakırdı dirhemle çıkmak

glosses: Guhartoyeke ağzından söz dirhemle çıkmak.


ağzından söz dirhemle çıkmak

glosses: gotinên (yekî) bi zêran bûn, bi zorê gotin ji devê (yekî) derxistin


ağzını çarşamba pazarına çevirmek

glosses: wekî keran li (yekî) xistin, golikê reşo te çi xwarîye? dev û pozê (yekî) xwîn kirin


ağzını havaya açmak

glosses: tiştê ku hêvî jê dikirin, bi dest nexistin, fersend ji dest revandin


ağzını hayra açmak

glosses: devê xwe li xêrê vekirin, devê xwe ji xêrê re vekirin


ağzının kaytanını çekmek

glosses: dev ji gotina gotinên pîs û xerab berdan


ah û figan etmek

glosses: ax û wax kirin, ax û fîxan kirin, ax û efxan kirin


Ahdiatik

glosses: kitêbên pîroz (ji bo yên beriya zayîna Îsa)


ahfeş'in keçisi gibi baş sallamak

glosses: wekî hespê cehxwarî serê xwe hejandin, serî lê lablabik e, (bêyî fêmkirinê, tiştê ku tê gotin erêkirin û qebûlkirin)


ahı gitmiş vahı kalmış

glosses: çirika (wî) çûye virika (wî) maye, tirik çûye, virik maye


ahım şahım olmamak

glosses: ne ew qas e, ne (tiştekî) ew qas hêja ye


akçesi ucuz olmak

glosses: ga û golik li balê yek bûn, çavfireh bûn, destvekirî bûn, comerd bûn


akı kara karayı ak göstermek

glosses: mesele serobino kirin, (tiştek) berevajî gotin


akı karadan seçmek

glosses: destê çepê ji yê rastê nas kirin, reş û spî ji hev derxistin


akıl baliğ olmak

glosses: ketin darê jinan, bûn keça xama, (ji bo keçan)


akıl çelmek

glosses: ketin binê (yekî), (yek) ji hiş û aqil kirin, hiş û aqil ji serê (yekî) birin


word: akıl dağıtılırken değirmene karpuz öğütmeye götürmek

glosses: aqil mamiş, kundiro qamîş, kerê çarsim e, hevsar jê kêm e, kerê boz e, terî jê kêm e


akıl kumkuması

glosses: hamê hama aqilê fama, (yek) kabê çik e, (ji bo kesê jîr û zana)


akıldan geçmek

glosses: di dilê (yekî) re derbas bûn, ketin hişê (yekî)


word: akıllar pazara çıkmış her kes kendi aklını beğenmiş

glosses: aqil derxistine firotanê her kesî yê xwe kirîye, got: 'alemê çawan , dizanî?" got: "wek aqilê xwe dizanim', aqil tevî hev kirine her kesî rakirîye aqilê xwe


akıllara ziyan

glosses: (tiştê) derasayî ku mirovan mit û mat dihêle


akıllılık taslamak

glosses: xwe wekî aqilmend nîşan dan, xwe jîrik hesibandin


akına bokuna karıştırmak

glosses: alîyên qirêj û paqij yên (tiştekî) tevî hev kirin

glosses: alîyên rast û xerab yên (tiştekî) tevî hev kirin


akis uyandırmak

glosses: bûn sedema gelemşeyekê, bûn sedema nîqaşekê


aklı çatallanmak

glosses: nizanîn bê çi kirin, jê ketin şik û gumanê


aklı çıkmak

glosses: hişê (yekî) bi wê de bûn, aqilê (yekî) ji serê (yekî) çûn, (ji tirsan)

glosses: pir tirsîn, (ji ber encama ku heye ku ne baş xerab bibe)


akl-ı evvel

glosses: kesê ku xwe zana dihesibîne, teqa, zimanzêde


aklı fırtlamak

glosses: (tiştek) li gor dîtin û zanîna xwe dîtin


aklı havsalası almamak

glosses: neketin hişê (yekî), hişê (yekî) hilnenanîn


aklı yatmak

glosses: hişê (yekî) gihîştin (tiştekî), hişê (yekî) girtin

glosses: aqilê (yekî) temam bûn, (ji bo kamilbûna kesekî)


aklım derken bokum demek

glosses: peyvên xwe li hev şaş kirin, bergîya (parêza) devê xwe nezanîn, xwe li hev şaş kirin û gotinên tewş kirin


aklına hiffet getirmek

glosses: aqil avêtin, mêjîyê xwe xwarin, aqilê xwe xwarin, dîn bûn


aklına turp sıkayım

glosses: tew aqilê te! pûte nedan gotin û kirina (yekî)


aklına yelken etmek

glosses: hema çi bê aqilê (wî) kirin, bêyî fikirîn tevgerîn


akrep gibi

glosses: marê kor e, marê binê kewş (pûş), marê duserî, xwînheram e, zikreş e, marê pê di zik de ye, marê di qulê de, marê xel


aksayanla aksak susayanla susak

glosses: (yek) dikeve her kirasî, kî çi bike ew jî wisan dike


aksırığı cinli

glosses: sîrqûn, kes nikare bêje sîya te xwar e, sîr di qûnê de naçe, ji sîya xwe sil dibe, mû naçe qûnê


aksi gitmek

glosses: li (yekî) eks kirin, rik li (yekî) kirin


aksiliği tutmak

glosses: inta (yekî) pê girtin, irna (yekî) pê girtin, irna (yekî) rabûn


aksilik bu ya

glosses: te dît çawan çep li me zivirî, çep zivirî, ev çi astengî ye?!


akşam ahıra sabah nahıra

glosses: kêf kêfa (wî) ye, kêfa ser kelekê dike, li ser sîya piştê raketin

glosses: bila zik bel be bila ji kel û pel be, bila zik têr be bila ji qalikê dêr be, bila zikê mele bel be bila gîya û pel be, (ji bo kesên ku tenê xwarin û vexwarinê zanin)

glosses: agir bi erdê keve gurzek pûşê wî naşewite, pê avêtin ser pê, xwe avêtin ser sîya piştê, (ji bo kesên guhnedêr)


akşam kavil sabah davul

glosses: bi roj ji qulika misînê ditirse êvarê kefenê mirîyan jê dike, bi roj mele ye, bi şev file ye, sibê li dar e, êvar li xwar e, êvarî şêr e, sibê rovî ye bi şev şemamok e bi roj pîrebok e, lawê pirê bi şev bilbil e, bi roj pişkul e, bi şev şemamok e bi roj pîrebok e, bûka mam esmana bi rojê digire kolanan, bi şevê diçe kizwanan


word: akşam yezit diye öldürdüler sabah şehit diye namazını kıldılar

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: bi gur re dixwin, bi xwediyê miyê re şînê digrin


akşamdan kavur sabaha savur

glosses: hesabê paşîya xwe nekirin, destê xwe lê negirtin, destbelav


aktinit

glosses: aktînît (navê pişkdar ê elementên aktînyûm, toryûm, protaktînyûm, tûlyûm, plutonyûm, amerîkyûm, kuryûm û berkelyûmê)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aktinit.wav


aktinyum

glosses: aktînyûm, elementeke ku radyoaktîf ku nimroya wê ya atomê

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aktinyum.wav


al Allah kulunu zapteyle delini

glosses: Xwedê ji aqilê şîrîn neke, Xwedê aqil bide (yekî)


al aptesini ver pabucumu

glosses: ne bi karê te kirî, ne bi zirara te kirî


al birini vur ötekine

glosses: (yek) ji (yekî) xerabtir e, hemû jî ji eynî çamûrê ne


al sana bir daha

glosses: bûn zêdeyî li ser kezebê, bûn derdê ser derdan, nehekê ser dehekan, derdê me ne bes e, yê xelkê bi ser de hewes e, ha ji te re belayeke din


alabanda çekmek

glosses: berê xwe dan (yekî), bi (yekî) re xeyidîn, (yek) tazîr kirin, (yek) azar dan


alaca karga

glosses: qelebask, qelebaçke, qirik, qijika belek, atato


word: alacağın bir iğne çelik okkasından sana ne?

glosses: qûna te qûna hecheckê ye, te çi ji barê deve ye, qûna te qûna çivîkê ye tu hêkên betan dikî


alacağına şahin vereceğine karga

glosses: ji deynê xwe re heqnexweş e, (ji bo kesê ku heqê kesê din lê dike helalî heram)


alacağına şahin vereceğine kuzgun

glosses: Guhartoyeke alacağına şahin vereceğine karga.


alacağına tutmak

glosses: di ber deyn de hesibandin, di ber qerzê (yekî) de hesibandin


alâka göstermek

glosses: bi (yekî) re eleqedar bûn, pê eleqedar bûn, bi (yekî) re têkildar bûn


alâkasız kalmak

glosses: guh pê nekirin, paxav bi (tiştekî) nekirin, talaşa (wî) nîn bûn, têkilî pê nekirin


alan talan etmek

glosses: tevî hev kirin, berî nava hev dan, ser û binê hev kirin, tar û mar kirin, kirin kafir keratî


alavere dalavere kürt mehmet nöbete

glosses: bi mebesta, hemû kar û berpirsîyarî li ser pişta kesên nezan û bêkes û bêxwedî tê barkirin, tê gotin

glosses: dehşê par kûçikê nobetê, (hemû dek û dolab li ser kesên nezan û bêhiş tên gerandin)


aldı fikri bir şeyde olmak

glosses: hişê (yekî) li (tiştekî) bûn]], hişê yekî li cihekî din bûn


aleyhinde konuşmak

glosses: (yek) avêtin ser cilika xerab, gelacîya (yekî) kirin, cilika xerab xistin bin (yekî)

glosses: xeybeta (yekî) kirin, paşgotina (yekî) kirin, zema (yekî) kirin, di elenîya (yekî) de xeber dan, avêtin (yekî)


alıp vermek

glosses: têkilîya (wî) bi (yekî) re hebûn, bi (yekî) re dan û stendin


word: ali'nin küllahını veli'ye veli'nin küllahını ali'ye giydirmek

glosses: kumê elo danîn ser serê welo, yê welo danîn ser serê celo, kumê xîço li ser pîço


ali'ye edik veli'ye düdük

glosses: pereyên ku ji bo hewcedarîyan tên xerckirin


Allah adamı

glosses: kesê ku zirara wî nagihîje kesê din, kesê di nimêj û taeta xwe de


title: Allah bana ben de sana

redirect: Allah bana, ben de sana


Allah muhtaç etmesin

glosses: Xwedê me ji qeweta gavan û ronîya çavan neke, Xwedê çavê me nede destê tu kesî, Xwedê me hewceyî namerdan neke


allah'a bin şükür

glosses: sed hezar car hemd ji xwedê re, sed hezar car şikir ji xwedê re


Allah'a bir can borcu var

glosses: ji kula felekê pê ve tiştek lê tune, mirin tenê lê kêm e


allah'ı var

glosses: xwedê heye, xwedayê (yekî) li serîya me ye


Allah'ın belası

glosses: belayek xwedê (ji bo kesê ku netebt û nerihet)


Allah'ını seversen

glosses: tu û xwedê, xwedê hebîna (hebînî), tu bi xwedê bikî


allanıp pullanmak

glosses: xwe lehtik û şûtik kirin, xwe xemilandin


Alman gümüşü

glosses: mayşor (pêkhatiyeke ji çînko, sifir û nîkel ku dişibe zîv)


Alman papatyası

glosses: cureyeke beybûnê ye ku li naverasta Ewrûpayê hêşîn dibe (Anthemis mobilis)


Almancı

glosses: Almanvanî (karkerên Tirk û Kurd ku li Almanyayê dixebitin)


almış satmış çekmeceyi kapatmış

glosses: girêka xwe li paş heçikê xistîye, kilît di ber kum (pişt) de ye, xeta xwe rast kir karê xwe xelas kir, eba lê quripandîye


alnı açık yüzü pak

glosses: rûyê (wî) spî, enîya (wî) bilind e, enî tîlak, rû spî, rûyê (wî) spî, enîya (wî) hildayî ye, serbilindî


alnına yazılmak

glosses: qedera (yekî) wisan bûn, li enîya (yekî) hatin nivîsîn


alnının ar damarı çatlamak

glosses: şerm û heyaya (yekî) şikîn, ji ava rû derketin, noka enîya (wî) qetîn, îsma namûsê di pozê (wî) de tune bûn


alnının damarı çatlamak

glosses: gelek tengasî dîtin, pir zehmetî xwarin, (di kirina karekî de)


altın adı pul oldu kız adı dul oldu

glosses: ji ber tevgerên (wî) yên ne baş navê (wî) xerab bûn (bi kanîye xwe de rîn), zêr bû bû pa xer


altın tutsa bakır olur

glosses: diçe ber çem çem dimiçiqe, destê xwe diavêje zêr di dest de dibe xwelî, zêr di dest de dibe paxir


altına yatmak

glosses: bi (yekî) re li ba ketin, (ji alîye cinsî ve)


altmış altıya bağlamak

glosses: bi soz û wehdên vala û beredayî (yek) ewiqandin, serê (yekî) xistin tûr


word: Amasya'nın bardağı, biri olmazsa biri daha

glosses: dinya yek e, dergeh hezar, bi ber nekeve ew nebû yeke din (bi ber mekeve, ew nebû yeke din)


amentü

glosses: amentu, duayeke bi erebî ye ku tê meneya “min ji xwedê, ji melayîketê wî, ji kitêbên wî, ji pêxemberên wî, ji roja axretê, ji qederê bawer kir û em dîsa bawer dikin ku xêr û şer ji xwedê ye”


Amerikanca

glosses: Amerîkankî (devoka Îngilîzkî ya li Amerîkayê tê axaftin)


Amerikanist

glosses: Amerîkanîst (zanyarê ku bi dîrok û çanda Amerîkayê bilî dibe)


anadan sıska ne yapsın muska

glosses: ji hêka xwe de wisan e, ji dara xwe de xerab e


Anadolulu

glosses: Enedolî, Anadolî, Anatoliyayî (kesê ku ji gelê Anatolyayê ye)


anafora konmak

glosses: belaşxurî kirin, keda (yekî) xwarin, tiştê belaş qefaltin, kurtêlo ling mitêlo


anafora vermek

glosses: beravêtî çûn, mal û milkê xwe tirtovirto kirin, bûn wekî bêjinga qul


anaları ne ki danaları ne olsun?

glosses: şîrê wê ew e, dê mastê wê çawan be, mak ne tu mak e, dê çi be zarok jî ewin


ananın örekesi

glosses: pirça binçengê dîya te! (wexta gotineke tewş bê gotin, tê gotin)


anası sarımsak babası şalgam soğan

glosses: Guhartoyeke anası turp babası şalgam soğan.


anası turp babası şalgam soğan

glosses: em nizanin kurê kîjan mitrib î, kîjan derwêşê ye, ji hêstirê pirsîne bavê te kî ye gotîye xalê min hesp e


anasım satayım

glosses: ha li çokê, ha li navê, ku der zirav be bila li wir biqete, jixwe me daye navê


anasından doğduğu gibi

glosses: tazî îpela, şilf î tazî, wekî çawan ji dîya xwe bûye


anasını ipini çıkarmış pazarda satmış

glosses: di dayika xwe nabore, kî dûrî (wî) be nêzî xwedê ye, ji kesî re nav nehiştîye, şîrheram e, sibeh û êvar jê re tune, evdê serreş, takî helal tê de tune bûn, dilxerab


word: anasını ipliğini çıkarmış pazarda satmış

glosses: Guhartoyeke anasını ipini çıkarmış pazarda satmış.


anasını sattığımın

glosses: ku der zirav be bila li wir biqete, jixwe me daye navê


anasının nikahını istemek

glosses: qelenê dîya xwe xwestin (ji bo kesê ku ji bo tiştekî, bihayekî ji adetê der dixwaze)


andını bozmak

glosses: li sonda xwe poşman bûn, sonda xwe xwarin


Anglikan

glosses: Anglîkan (kesê ku ji aliyê olî ve pêgirtiyê dêra Îngilîz e)


Anglikanizm

glosses: Anglîkanîzm (aqîdeya ku dêra Îngilîz pê girtiye)


Anglosakson

glosses: Anglosakson (navê ku li êlên ji nîjada germen tê kirin ku di sedsala V, û VI, de Brîtanyaya mezin dagir kiribûn)

glosses: Anglosakson (kesê ku zimanê wî yê maderî îngilîzî ye)

glosses: Anglosakson (tiştê ku xweserî Îngilîzan e)


Anıtkabir

glosses: gora ku ji bo şexsiyetên dîrokî hatiye çêkirin


anka bezirgan

glosses: bi der û ro de diçe, bazirganê pir dewlemend, maldar, sifra giran


anka gibi

glosses: wekî teyrê sîmir e, (ji bo tiştên ku navê wan heye, lê ew bi xwe tune ne tê gotin)


anlaşıldı pederin bayraktar olduğu

glosses: (tiştek) esehî bûn, hela (tiştekî) kirin


anlaşıldı vehbi'nin kerakesi

glosses: (tiştek) esehî bûn, hela (tiştekî) kirin, binê (tiştekî) derxistin


anlayışlı olmak

glosses: xweşbîn bûn, bi xweşbînî li (tiştekî, kesekî) nihêrîn


antant kalmak

glosses: li hev kirin, peyman danîn, (der heqê mijarekê de)


apar topar edip götürmek

glosses: zûzika birin, bi lez û bez birin, hanhanka


apışıp kalmak

glosses: şaşwaz bûn, di cih de man şaş, behitîn, şaşmî bûn


apiko beklemek

glosses: amade bûn, li tetikan bûn, (ji bo kirina karekî)


aptal yerine konmak

glosses: (yek) kirin şûna evdalan, (yek) kirin şûna keran, (yek) kirin şûna xêvoyan


aptes bozulmak

glosses: destnimêja (yekî) şikestin, destnimêja (yekî) betal bûn


Arabist

glosses: Erebîzan (zanyarê ku bi ziman û wêjeya Erebî re bilî dibe)


arafat'ta soyulmuş hacıya dönmek

glosses: bûn wekî hecacê ku li erefayê bê şêlandin, hemû mal û maldarîya xwe winda kirin, wekî hecacê ku li Erefayê bê şêlandin


araları şekerrenk almak

glosses: tayê wan ji hev qetîn, dostanîya (wan) xera bûn


aralarında dağlar kadar fark var

glosses: Guhartoyeke aralarından dağlar kadar fark olmak.


arap araba yüzün karadır demiş

glosses: keçelo navê min li te kumê min li serê te, şeko navê xwe li hevalê xwe ko, navê min li te qotik li serê te, mirîşkê hêk kir navê xwe li xelkê kir


Arap saçı

glosses: kafirkeratî, linavhevketî, rewşa tevlihev


arap saçına dönmek

glosses: bûn girara gavanan, bûn girara qereçîyan, bûn gola gamêşan, li nav hev ketin, bûn kafirkeratî, bûn şorbe,li nav hev qelibîn


Arasat

glosses: Eresat (li gorî baweriya misilmana cihê ku roja qiyametê wê mirî lê bicivin hev)


arazöz

glosses: avreşok, amraza ku şînahîya li ber rêyan av dide

etymology_text: Ji fransî arroseuse.


ardından sapan taşı yetişememek

glosses: bûn wekî şêxê pê li bizotê kirî, wekî guleya tifingê bûn, wekî keran pê li gunê wî kirine, tu yê bibêjî hêka (wî) li malê sar bûye, tu yê bibêjî qey cot û cobar li benda (wî) ne


ardını almak

glosses: dawî lê anîn, paşî lê anîn, birin serî, sergihayî kirin


ardını boşlamak

glosses: dev ji qûna (yekî, tiştekî) berdan, dûvika (yekî) berdan, hew li dû qûna (yekî, tiştekî) ketin


arı satmış namusu kiraya vermiş

glosses: şerm û heyaya (yekî) şikîyaye, perdeya rûyê (yekî) qetîyaye, ne şerm e ne heya ye


arı yılı değil kâr yılı

glosses: şerma xwe avêtin, (ji bo berjewendîya xwe)


arık altından tarla bağışlamak

glosses: ji bo berjewendîya (wî), soz û bext dan (yekî)

glosses: ji bo berjewendîya (wî), bi dizîka û di binî re, rê li ber (yekî) xistin


arılaştırma

glosses: xwerû kirin, saf kirin, zelandin, zelilandin


word: arının dikenini görüp balından el çekmek

glosses: çavên zer di derîyê de dîtin û jê qerîn, (xetereya (tiştekî, karekî) dîtin û dev ji nehf û sûdeya ku jê bê berdan)


arının yuvasına dürtmek

glosses: pêlî mala cinan kirin, bela bi ser xwe de anîn

glosses: tilîya xwe kirin kulmozê, lana mozeqirtikan derkirin


arka çevirmek

glosses: pişta xwe dan (yekî), xwe lê dananîn, berê xwe jê guhastin


arkası yere gelmemek

glosses: pişta (yekî) dananîn erdê, pişta (yekî) nehatin danîn, pişta (yekî) saxlem bûn


arkasında yumurta küfesi yok ya

glosses: qey (yek) dîzik e bipelişe, qey Ezraîl wê ruhê (yekî) bistîne!

glosses: qîble jê re tune ye, wekî nanê sêlê ye, qeys û qaba (wî) tune ye


arkasından sapan taşı yetişememek

glosses: Guhartoyeke ardından sapan taşı yetişememek.


arkasından teneke çalmak

glosses: li pey (yekî) hûhû kirin, huryohuryo lê daxistin, lê fîkandin


armudun sapı var üzümün çöpü var demek

glosses: eyb anîn ser her tiştî, lome anîn ser her tiştî, goşt bêhestî tune bûn


armut piş ağzıma düş

glosses: xwedîyê xwarina haziro, tirala bin dara xurmê, tu dibêjî hema bila ji kulekê de bê bikeve devê min, kesranê bin dara xurmê


Arnavut kaldırımı

glosses: peyariya berkirî (peyarêya ku bi kevirên gir û hûr û bi awayekî serobero hatiye çêkirin)


art eteğinde namaz kılınmak

glosses: (yek) di nimêj û taeta xwe de ye, (yek) kesekî qenc û dilpak e


artçı deprem

glosses: erdheja peyhatî, erdhejên ku piştî erdheja mezin tên, û ji ya pêşiyê piçûktirin


Aryanizm

glosses: Aryanîzm (mezhebeke filehî ku di sedsala IV, de ji hêla keşe Arius ve hatiye avakirin û xwedantiya Îsa red dike)


asabına dokunmak

glosses: li telê (yekî) ketin, li zora (yekî) çûn


asaleten

glosses: esaleten, di peywirekê de bi bingehî; dijraberî wekaleten


asfalt etmek

glosses: wekî keran lê xistin, donê heyrano jê çêkirin, hemtirka (yekî) danîn, (yek) ji helal û heramê xwedê xistin


asgariye indirmek

glosses: anîn ser radeya kêmtirîn, anîn ser pîvana maqûl


asılanmak

glosses: jê kêr dîtin, jê kelk girtin, jê sûd girtin, jê feydeyê dîtin, jê sûd wergirtin


asılma depoya gider

glosses: beredayî bi ser ruhê (wî) nekeve, beredayî di ber nede


askıya almak

glosses: (karek) bi zanebûn derengî xistin, kar hiştin ji demekê din re


askıya çıkarmak

glosses: mijarekê nivîsandî li cihekî daleqandin û demekê wisan dan sekinandin


aslanın ağzında olmak

glosses: ji bo tiştê ku bidestxistin û qezenckirina (wî) ne hêsan û rehet e


aslı faslı olmamak

glosses: binê (tiştekî) tune bûn, bêesl û fesi, bêxîm û bingeh, ji binî de vir û derew bûn


aslını astarını öğrenmek

glosses: esehîya (tiştekî) hîn bûn, rastîya (tiştekî) hîn bûn, binê (tiştekî) aşkere bûn


asma kabağı

glosses: dolmik, cureyeke dolmika ku tor dide (Lageneria vulgaris)

glosses: dolmik (zebzeya vê riwekê ya zirav û dirêj)


assolist

glosses: assolîst, kilambêjê navdar ku di dawiya bemamê derdikeve şanogehê


astarı yüzünden pahalı olmak

glosses: bi qirûşekî ker xesandin bi du qirûşan destê xwe şûştin, bizin firotin bi heftan bezê wê kirîn bi heştan, doşanîyek dan û ukekî xwe vê re (pê re) rêkirin, bi qurişekî ketin bi hezarî jê pak nebûn, post ji goşt girantir bûn, kar û zirar hev dernexistin, kara kerxes e, li ser (yekî) buha rûniştin, li ser (yekî) giran bûn, zirara (yekî) ji kara (yekî) bêhtir hatin


astatin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-astatin.wav


astığı astık kestiği kestik

glosses: ê ku bikuje dikuje, yê ku bihêle dihêle, girtin û berdan di destê (wî) de ye, bi destê xwe ye


aş deliye kalmak

glosses: hemû dijber û hevrikên (yekî) xwe ji navê dan alî


aş pişti bayram geçti

glosses: dar ket, toz temirî, ku kela şorbeyê çû bihayê heskê perek e, hasil di musilê re derbas bû


aş yesem kaşığımda çıkar

glosses: di her girarî de dikele, wekî pezê col tev li her tiştî bûn, pincarê ber her girarî, dibe heska her girarî, dibe xwêya her girarî, di her şorbeyê de dikele


word: aşağı koysam pas olur yukarı koysam is olur demek

glosses: gotin, vî alî çal e, vî alî behr e, (ji bo her kar û tiştî manî çêkirin û xetere dîtin)


word: aşağı mahalle sen misin yukarı mahalle şen misin

glosses: wekî pisîka lingşewitî gerîn, gerokî kirin


word: aşağı mahalle sen misin yukarı mahalle şen misin diye gezmek

glosses: Binêre aşağı mahalle sen misin yukarı mahalle şen misin.


word: aşağı tükürsen sakal yukarı tükürsen bıyık

glosses: wer dikî dê dimire wiha dikî bav dimire, tîr bike dan diçe ron bike nan diçe, ron dikim elo naxwe tîr dikim welo naxwe, serjêr çakûç berjêr çakûç, ez li jor dinêrim simbêl li jêr dinerim rî ye, ketin nava Xelîl û Celîl


aşağıdan güreşmek

glosses: kêm kişandin, bi dora (yekî) ketin, (bi zimanekî xweş û bi xasûkî) newq jê vala (zirav) kirin


aşığı cuk oturmak

glosses: kapê (yekî) mîr hatin, karê (yekî) rast gerîn, karê (yekî) rast çûn


aşını kaldırmak

glosses: serê xwe ji serê rakirin, serê xwe ji serê hilanîn, serî ji ser karekî rabûn

glosses: serî ji ser balîfê bilind nekirin, (ji bo nexweşînê)


aşina çıktı ocak başına

glosses: me jê re got paşa, berê me da kaşa(n), (hûrmet, xweşbînî û nêzîkahîya ku mirovan tê didan, bi xerabî û ne di rê de bi kar anî)


at anası gibi

glosses: sosê mêrê, jina mêrane, terpase, (ji bo jinan)


at başı gitmek

glosses: wekî terezîyê bûn, bi hev re çûn, ling li ber hev xistin, beranberî hev bûn


word: at çalındıktan sonra ahır kapısını kapamak

glosses: piştî baranê ga cil kirin, paşîya tirê hê li min kezî kurê, piştî xesirînê tevdîra xwe girtin, piştî ku bû hîna ax û wax bêfeyde ye, paşiya tirê hê li min kezîkurê


at yerine eşek bağlamak

glosses: li şûna kesekî hêja, yekî nehêja û bêqîmet anîn


ata binmeden ayaklarını sallamak

glosses: berî baranê xwe şil kirin, bêkelek û gemî li avê siwar bûn, hesp tune afir dikole, nagihe delavê derpî diavê


word: ata nal çakıldığını görmüş kurbağa ayaklarını uzatmış

glosses: piyê xezalan nal dikin kûsî dibêje; ka pepim, deve nal kirin rovî çû got; pepe, nalbendan hespê xwe nal dikirin kevjalê digot; va pepikê min


Atatürkçülük

glosses: Kemalîtî, Kemalîzm, Ataturkîtî, Ataturkparêzî

etymology_text: Ji Atatürkçü (“Kemalîst”) + -lük (“-î”)


ateş böceği görse yangın sanmak

glosses: ji hebek tirî mahserek çêkirin, nîsk kirin gîsk, mişk kirin qantir, ji mûyek werîsek çêkirin, ji dilopek av çemek çêkirin, ji hebek nîsk şorbe çêkirin


ateş olsa cirmi kadar yer yakar

glosses: bi baran be erdê şil nake, bi agir be xwe dişewitîne, pir pir bike li gorî kîloya xwe bike


ateşe vursan duman tütmez

glosses: destê (yekî) tije garis be dendikek jî jê nakeve (ji bo kesên pir çî kûs)


ateşin ağzına atılmak

glosses: (yek) avêtin nav agir, (yek) dan ber agirê


ateşkes yapmak

glosses: destê xwe ji hev berdan, ji ber hev rabûn


atı alan üsküdar'ı geçti

glosses: heta me hilatî kir xelkê şikeva pê ve danî, heta min kar kir, wî bar kir, heta te got gur û rovî post hate nîvî, heta xidir xemilî dawet betilî, heta yê giran xwe tazî kir ê sivik xwe şûşt, heta malxwê pê hisîya mêvan binê beroşê jî alisî, heta te hevîr kir xelkê şikeva kir


atına eşek mi dedik?

glosses: ma me got, golika te gonî ye? ma me tiştekî tewş got, ma me tu ji xwe kêm dîtî, ma me got serê sola (lingê) te xwar e?


atıp tutmak

glosses: di elenîya (yekî) de mijûl bûn, avêtin (yekî)

glosses: şeqandin, avêtin, reşandin, peqandin, (ji bo axaftina bi mubalexe)


atlama tahtası yapmak

glosses: ji bo mezinbûn û derbasbûna qonaxa bilindtirîn (yek, tiştek) ji xwe re kirin navgîn û wesîte, (kirin qada pêngavê, kirin qada apûmavêtinê)


word: atlıyı atından indirir yaylıyı yoldan çevirir

glosses: bi zilm û zordestî ji heqê kesan derdikeve der

glosses: ji dîkan hêkan çêdike, dikare mû ji maran bike


atma recep din kardeşiyiz

glosses: beede binê te erd e, virê te biqele, bitirîne heftêûpênc, biçirîne, bişeqîne, (filankes) her virek ku dike dendikek xwê tê de nîn e


atsan atılmaz satsan satılmaz

glosses: ne bi kuştin ne bi hiştin, bûye cil ketîye mil


attığı taş yerini bulmamak

glosses: peşka (wî) bigû ye, (di tu karekî de bi ser neketin)

glosses: toqa serî li newqê nehatin, (di tu tiştî de mirazê xwe nekirin)


av avlandı tav tavlandı

glosses: dar ket toz temirî, tiştê çû nede dû, her tişt bû û çû, bûye çûye, tiştê çû mede dû


avanta vurmak

glosses: pir bi rihetî û bêyî kedrijandinê pere qezenc kirin


avantaya gelmek

glosses: (tiştek) bi belaşî yan jî bi pereyekî hindik hatin bidestxistin


avukatlığını yapmak

glosses: di şûna (yekî) de axivîn, ebûqatîya (yekî) kirin


avurdu avurduna dönmek

glosses: bûn wekî çêlikê hechecîkê, bûn wekî hijikê, sûretê (yekî) rûniştin


avurdu büyük

glosses: aşê hewarê, aşê nokan, hûrfilitî, (yekî) gepmezin, çilek, nefsek


ay bacayı aştı

glosses: ku kela şorbeyê çû bihayê heskê perek e, hasil giha musil, wexta (tiştekî) derbas bû û çû


ay gibi

glosses: eynî perîya rojê ye, wekî hîva çardehşevî ye, mîna şemala çirayê ye, mû jê şaş nebûye, ji hîva çardeşevî re dibêje: bi wê de here!


aya sen doğma ben doğuyorum der

glosses: ji hîva çardehşevî re dibêje: tu dernekeve ez derkevim, mû jê şaş nebûye, ji hîva çardehşevî re dibêje: bi wê de here!


ayağı cıvık

glosses: gerok, gere gundo, nan û xwêya wî li ser kaba wî ye, li ser heft kanîyan avê venaxwe


ayağı kaymak

glosses: ji rê averê bûn, ketin rîya xerab, lingê (yekî) ji bin çûn


ayağı şaşmak

glosses: rîya xwe şaş kirin, ji rîya xwe averê bûn, lingê (yekî) ji bin çûn


ayağına pabuç olmamak

glosses: nekarîn lingê xwe li lingê (yekî) xistin, nekirin axa bin lingên (yekî), nekirin neynoka (yekî) jî


word: ayağına sıcak su mu dökelim soğuk su mu?

glosses: ca hesinekî biavêjin ber pîyê (yekî), ma pîyê te bi hine ye?


ayağında donu yok başına fesleğen ister

glosses: di malê de tune arvan e navê jinikê gulnîgar e, di malê de tune ar e jinikê navê xwe danîye dînar e, di mal de tune jajî kur pê diavêje kajîvajî, di malê de tune arvanok navê jinê dîndarok, şalşîn e tiştek di mal de nîn e, bejntît e mal mesçît e, nanê bêxwê dixwe tirên şor dike, kember dayê piştê li nav malan digere li teştê


ayağında donu yok başına fesleğen takar

glosses: Guhartoyeke ayağında donu yok başına fesleğen ister.


ayağını öpmek

glosses: çûn dest û pîyên (yekî), ez bêm pîyên te


ayak bağı olmak

glosses: ji karê (yekî) re bûn asteng, zorî û zehmetî ji (yekî) re çêkirin, pê di qeydê de bûn


ayak işi görmek

glosses: suxreyên xelkê kirin, karê nav dest û pîyan kirin


ayak sürtmek

glosses: gerokî kirin, tor tor gerîn, beredayî beredayî gerîn


ayak tabanı yanmış it gibi

glosses: wekî pisîka ling şewitî, (yek) tu dibêje qey lingê dîk xwarîye, wekî pisîka agir bi terî ketî


ayaklar baş başlar ayak oldu

glosses: sergêle bûne bingêle, bingêle bûne sergêle, çi serî ye, çi qûn e, ne mirov bûn mirov ne meriv bûn meriv (ji bo kesê nehâja ku bibin serok û yê hêja nebin se rok)


ayakları karıncalanmak

glosses: pîyên (yekî) tevizîn, pîyên (yekî) pûç bûn


ayakları yerden kesilmek

glosses: kirî bifire, perên (yekî) hebin dê bifire, ji kêfan kirin bifirin, bask pê ve hatin


ayakları yere basmamak

glosses: perê (yekî) hebin dê bifire, ji kêfan kirin bifirin


ayaklarımın altında kar gıcırdıyor

glosses: di bin lingê mi de berf diçirike ( dike xizexiz)


ayaklı canavar

glosses: wekî şeytanê sêpê ye, harê xwedê, wekî agirê bizot e, (ji bo zarokên şûm û nerihet)


ayaklı gazete

glosses: qijika hewarê, xebercî xêro, qijika mizgînê, defa hewarê


word: ayasofa kadar kamburu olsaydı da bizimle beraber bulunsaydı

glosses: girar (savar) gebûl e, xwedî qebûl e, (ji bo pevrebûnê, ji bo jîyana bi hev re, mirov dikare qisûrên aşkere jî veşêre)


word: ayasofya'da dilenir sultanahmet'te zekât verir

glosses: pars dike ji derîyan dide xêra mirîyan, anî ji derîyan da xêra mirîyan, anîye ji parsê dide xêra xasê, parsek e bi şûr û qertek e


ayaz almak

glosses: tiştê ku hêvî jê dikilin bi dest nexistin

glosses: gumana xwe ji (tiştekî) birîn, destê xwe ji (tiştekî) şûştin


ayaza kalmak

glosses: li ber sir û seqemê man, li ber sermayê man


aybaşı olmak

glosses: bi cilan ketin, ketin cilan, ketin hayzeyan, ketin bênimêjîyan, ketin kirasan, (ji bo jinan)


ayı günü belli olmamak

glosses: dem û wexta qedîna (tiştekî) dîyar nebûn


ayı postuna bürünmek

glosses: xwe wekî saf û dilpak nîşan dan û menfîet bi dest xistin, (gur e, di eyarê mihê de ye)


ayıbını örtmek

glosses: kêmasîya (yekî) nedan der, serê gurî xistin bin kum


ayıkla pirincin taşını

glosses: de were vî kerî di vî bihurî re derbas bike, de were vî kerî di vê avê re derbas bike, de were vî nîrî hilgire ser vî milî


word: ayının kırk türküsü var hepsi de ahlat üstüne

glosses: sî û sê çîrokên hirçê hene hemû jî li ser hirmîyê ne, sî û sê meseleyên qijikê hene hemû jî li ser dara tihokê ne, heft meseleyên hirçê hene hema dibêje çêva min, heft helbestên hirçê hene hemû jî ser karçînan in


aynı tüfeğin demirinden

glosses: ava bihurekê, pincara eynî çîyayî, pîvazên mişarekê, herîya wan eynî ye


ayran budalası gibi

glosses: li xwe heyirî mayî, keviran diavêje gûyê xwe, (kesê ku nizane bê çi bike)


ayran içmeye geldik ara açmaya gelmedik

glosses: em nehatine hewarê, hatine xwarina savarê, (em hatin ku navber xweş bikin ne ku nava (wan) xera bikin)


ayranı yok içmeğe atla gider biçmeğe

glosses: di mal de tune arvan e navê jinikê gulnîgar e, di malê de tune ar e navê jinikê dînar e, şalşîn e lê tiştek li mal nîn e, di mal de tune jajî kur pê diavêje kajîvajî, di malê de tune arvanok navê jinê dîndarok, bejntît e mal mesçît e, nanê bêxwê dixwe tirên şor dike, dew tune fir bike li hespê siwar dibe çir dike, di mal de tune arvan e navê jinikê Gulnîgar e


ayranı yok içmeğe atla gider sıçmağa

glosses: Guhartoyeke ayranı yok içmeğe atla gider biçmeğe.


ayranım budur yarısı sudur

glosses: hal û malê min ev e, ya di destê min de ev e


ayyaş

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ayyaş.wav


ayyuka ser çekmek

glosses: erd û esman pê hesîn, li her derê belav bûn, (ji bo paşgotinîyan)


Az

glosses: kurtebêja azotê, ku bi awayê N'yê jî tê nîşandan


az buz değil

glosses: (tiştekî) ne ew çend hindik bûn, ne hindik e


az ye de bir uşak tut

glosses: ma xulamê bavê te hene! kî xulamê bavê te ye? tu dibê qey lawê kor husên paşa ye, (ji bo kesê ku hema fermanê didin mirov, tê gotin)


aza sormuşlar nereye çoğun yanına demiş

glosses: mal diçe ser mal, pere diçe ser pere, mal xwe li mal digire


azmış kudurmuş

glosses: har bûye, agir ketîyê, dîn û har bûye, (ji bo zarok û mirov)

glosses: hilatîye, rabûye, har bûye ( ji bo av û çem)


azraile can borcu kalmak

glosses: mirin li me kêm e, (ji bo kesê ku deynê wî tune)


azrail'le burun buruna gelmek

glosses: mirin û nemirin, ezraîl hatin û paş de vegerîn


word: baba bir hırsız tuttum! getir! gelmiyor! bırak! o beni bırakmıyor

glosses: got; "bavo min dizek girt, " got; "bîne!" got; "nayê!" got; "berde!" got; "ez wî berdidim, ew min bernade, "


baba değil trabzan babası

glosses: ne tu bav e, (kesê ku bavîtî li zarokên xwe nake)


baba hindi gibi kabarmak

glosses: wekî elokê xwe nepixandin, pişka xwe werimandin, wekî dîkê qoqo xwe qurifandin, wekî elokê panore xwe gij kirin


Babaîlik

glosses: Babayîtî (mezhebê ku di sedsala XIII, de ji aliyê Baba Îsheq ve hatiye damezirandin)


babaları tutmak

glosses: hêrsa (yekî) pê girtin, agir ji dev barîn, hêrsa (yekî) rabûn, hêrsa (wî) ya mezin rabûn


babası turp anası şalgam

glosses: ji hêstirê pirsîne bavê te kî ye gotîye xalê min hesp e, em nizanin kurê kîjan mitribî, kîjan derwêşê ye


babasının hayrına mı?

glosses: ma ji xêra bavê xwe re? (bêyî berjewendîyê kirina karekî)


babaya oturmak

glosses: encameke baş ji (karekî, tiştekî) negirtin


Babıali

glosses: Babêalî (avahiya ku di dema Împeretoriya Osmanî de serokwezîrtî, wezareta karê hundirîn, wezareta karê derveyî û şûraya dewletê tê de bû)

glosses: Babêalî (li Stenbolê çapemeniya li dora vê avahiyê)


Babîlik

glosses: Babîtî (doktrîna dînî ya ku di sedsala XIX, de li Îranê Ali muhemmed Bab hîmê wê daniye)


bacak kadar

glosses: heye çar tilî, bi qasî bihost û nîvekê, qasî bihostekê, pizikek


bacakları tutmamak

glosses: pîyên (yekî) pê re nehatin, lingên (yekî) ew negirtin


bağdat'ı tamir etmek

glosses: zikê xwe têr kirin, xurek xwarin, têr bûn


bağlandığı yerde otlamak

glosses: kevirê êş (aşî) e, hîna kerê berê ye, di cihê xwe de man, pêşve neçûn


bağrına işlemek

glosses: dan dilê (yekî), kezeba (yekî) peritandin, nava (wî) helisandin anîn xwarê


Bahaîlik

glosses: Bahaîtî (olek e ku ji Babaîtiyê zêde bûye, ji bilî Îranê li Ewrûpa û Amerîkayê belav bûye)


bahtı bağlı

glosses: qismetê (wê) hatin girtin, nesîbê (wê) hatin girtin, bextê (yekî) girtî bûn, (ji bo zewaca keçan)


bahtım olsaydı anamdan kız doğardım

glosses: bila felek yar bûya dinya alem neyar bûya, sere min bi xêr bûya ji dîya xwe nedibûm, bila bextê min hebûya bila çavek min tune bûya, (mêrên ku şansê wan lê nayê, qirdê wan xerab e, ji bo xwe dibêjin)


bakmağa doyamamak

glosses: ji nihêrîna (yekî) têr nebûn, jê têr nebûn, lê mat bûn, lê mat mayîn


bal dök yala

glosses: tu rûn birêjî, rûn tê hilanîn, (ji bo cihê pik û paqij)


bal kelebeği

glosses: celebek mînmînika ku zirar û ziyanê dide kewara mêşan (Balleria mellonella)


bal yediği kaba sıçmak

glosses: nan û xwêyên (wî) li ser çongan e, bê nan û xwê ye, bixwe li ber me, biri li ser me


word: balaban aş pişirmiş çocuklarını başına üşürmüş


balaban kuşu

glosses: çûkeke gir a ku li avzêmka dijî, goştê wê bibez û xwarina wê giran e (Botaurus)


balbal

glosses: kêl, kuç, di heyamê berê de, kevirê ku tirkan didanîne ber dora tirbê


balık burcu

glosses: birca masî, birca di navbera birca sîtil û beran de


balık etinde

glosses: sêtir pêtirî, goştê tevkutayî, (ji bo jinan)


Balkanlar

glosses: Hêrêma Balkanan, hêrêma ku Yewnanîstan, Yugoslavya, Arnawid, Bulgaristan, Romanya û Trakya di nav de ye.


Balkanlı

glosses: Balkanî (kesê ku ji Balkanan e, tiştê ku xweserî Balkanan e)


balta ile yontulmuş

glosses: bivir lê neketî, netevşokirî, das lê neketî, (ji bo mirovê çors û nezan)


bamburuklarını sökmek

glosses: wekî keran lê xistin, donê heyrano jê çêkirin, hemtirka (yekî) danîn, (yek) ji helal û heramê xwedê xistin


banço

glosses: banço (amûreke muzîkê ku dişibe gîtarê, pênc an jî ji pêncan zêdetir têlên wê hene û reşikê Amerikayê bi kar tînin)


bankamatik

glosses: bankematîk, mekîneya ku bîst û çar seetan karê pereyan dike


banyo ettirmek

glosses: (tiştek, kesek) bi çêr û gotinên pîs û giran rexen kirin


barbekü

glosses: argûn, bi piranî di berbanan de cihê di dîwêr de ku mirov goşt lê dibirêje


bardaktan boşanırcasına

glosses: mîna ku esman qelişîbe, wekî ji devê meşkê (cêrê) berdî, tu dibê qey esman qul bûye, mîna lûlika misînê sernişîv kiribin, wek tavîya teyrokê, wek tavîya biharê


bardaktan boşanırcasına yağmur yağmak

glosses: Guhartoyeke bardaktan boşanırcasına yağmak.


barhane

glosses: barxane, bar û barxane (têkberên koçê, têkberên malê)


barma

glosses: gava deng li meyxanevanên kal ê Rûm tê kirin tê bikaranîn


barok

glosses: barok (şêwaza ku di warê avahîzanî û wênesaziyê de, di salên


basamak yapmak

glosses: kirin sîxên devê kîsan, kirin pêlika pêngavê, (ji bo mezinbûn û bilindbûna di karekî de pê li pişta (yekî) kirin û bilind bûn)


basireti bağlanmak

glosses: hew karîn pêşîya xwe bibînin, hew karîn di rîya rast re çûn, hew karîn tevdîra xwe girtin


baş açık yalın ayak

glosses: bi tena derpê, (ji ber telaşeyê bêyî lixwekirina cil)

glosses: serqot û pêxwas, (ji ber telaşeyê bêyî lixwekirina cil)


baş ağrıtmak

glosses: serî êşandin, serî werimandin, serî lê kirin dolab, aciz kirin


baş beyin bırakmamak

glosses: serê (yekî) birin, pir axaftin, lewçetî kirin


baş dönmek

glosses: gêja (yekî) çûn, hişê (yekî) çûn, sergêj bûn


baş kıç belli olmamak

glosses: sergêle bûne bingêle, bingêle bûne sergêle, çi serî ye, çi binî ye, ser û binê (tiştekî) ne dîyar bûn


başa kakmak

glosses: kirin qar û dan ser (yekî), kirin qar û dan ser çavên (yekî), serhevde kirin


başarısız kalmak

glosses: bi awayekî biserneketî, serfiraznebûyî, herîn


başı darda olmak

glosses: destteng bûn, di desttengîyê de bûn, ketin desttengîyê


başı göl ayağı sal

glosses: heska nav malan, tûr li piştê ye, li ser heft kanîyan avê venaxwe, gerok


başı kalabalık olmak

glosses: serê (yekî) mîna oxila mêşan bûn, ser sere (yekî) tijî mirov bûn, di hewran de noq bûn, ser serê wî ne wesîyayî bûn


başı taşa taşı başa vurmak

glosses: ji bo biserketinê serî li her cih û der û çareyê dan


başıbozuk alayı

glosses: şervanên sivîl ên ku ketine nav leşkeran


başına dert açmak

glosses: serê xwe pê êşandin, ji xwe re kirin derd


başına gün doğmak

glosses: dewleta (yekî) lê xistin, şansê (yekî) lê xistin


başına tac etmek

glosses: kirin tac dan ser serê xwe, danîn ser serê xwe


başına vur ağzından lokmasını al

glosses: tu berê (yekî) bi ku de bikî nabêje na (ji bo kesên dengnekir û sernerm)


başında kavak yelleri esmek

glosses: haya (yekî) ji bayê felekê tune bûn, sergerm bûn (ji bo xortên ku tenê li zewqa xwe dinihêrin)

glosses: li esmên nîsk ajotin, serê xwe kirin curnekî vala (bi tiştên beredayî mijûl bûn)


başından büyük işlere girmek

glosses: qam qama mêşan e, deng denge gamêşan e, qûna (wî) qûna tûtika ye hekên betan dike, zêdeyî xwe dan milê xwe, xwe di ber tiştên mezin re kirin


başından büyük işlere kalkışmak

glosses: Guhartoyeke başından büyük işlere girmek.


başından kaynar sular dökülmek

glosses: kunek ava sar bi ser de wer kirin, ava kelandî bi ser çokê (yekî) de hatin


başını gün ayağını yer yemek

glosses: li ber tavê xebitîn, (ji bo pale û cenanan)


başını kaşıyacak vakti olmamak

glosses: fersenda (yekî) tune bûn ku serê xwe bixurîne, keysa (yekî) tune bûn ku serê xwe bixurîne


başını taşa vurmak

glosses: serê xwe li vî dîwarî, li (wî) dîwarî xistin, gelekî poşman bûn


başını yemek

glosses: serê (yekî) kirin gêjahîyan, serê (yekî) kirin geremolê


başıyle oynamak

glosses: ji canê xwe aciz bûn, mirina xwe hazir kirin, ji ruhê xwe aciz bûn, dan pey mirina xwe


başkatip

glosses: sernivîsevan, sernivîsyar, sereknivîsevan, serekê katiban


başlahana

glosses: cureyekî keleman e ku pelên wê di hev de û serê wê topikî ye (Brassica oleracea)


baştarda

glosses: cureyek cengkeştî ku demên berê di stola Osmanî de hatiye bikaranîn


başülke

glosses: serekwelat, welatê serek (di împeratorîtiya mêtîngehan de welatê ku serekê mêtîngehan e)