spartin

glosses: Pal dan tiştekî, tiştek dan ber tiştekî.

text: ...derî û şimikê didete pişta hemalekî û tenite nêva serayê û dispêrîne dîwarê.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, ISBN 978-605-5683-27-6

text: Îcarê ew siwar dişelitin û lîbas û çekêd xwe bil temam dispêre rewendê

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 120, ISBN 978-605-5683-27-6

glosses: Xwe spartin kesekî yan tiştek: alîkarî yan stare ji kesekî yan tiştekî xwestin.

text: (...) baweriya "romana kurdî tuneye" xwe dispêre kîjan dîwarî, mirov vê yekê jî baş dibîne.

ref: Firat Cewerî, Kultur, huner û edebiyat, Nûdem, 1996, r. 185, ISBN 91 88592-251

forms:
dispêrim (present)
dispêrî (present)
dispêre (present)
dispêrin (present)
bispêre (imperative singular)
bispêrin (imperative plural)
spart (past)
spart (past)
spart (past)
spart (past)
–spêr– (root present)
–spart– (root past)
ez dispêrim (indicative present positive)
ez naspêrim (indicative present negative)
min spart (indicative past positive)
min nespart (indicative past negative)
tu dispêrî (indicative present positive)
tu naspêrî (indicative present negative)
te spart (indicative past positive)
te nespart (indicative past negative)
ew dispêre (indicative present positive)
ew naspêre (indicative present negative)
wê/wî spart (indicative past positive)
wê/wî nespart (indicative past negative)
em dispêrin (indicative present positive)
em naspêrin (indicative present negative)
me spart (indicative past positive)
me nespart (indicative past negative)
hûn dispêrin (indicative present positive)
hûn naspêrin (indicative present negative)
we spart (indicative past positive)
we nespart (indicative past negative)
ew dispêrin (indicative present positive)
ew naspêrin (indicative present negative)
wan spart (indicative past positive)
wan nespart (indicative past negative)
min dispart (imperfect positive)
min nedispart (imperfect negative)
min spartibû (positive)
min nespartibû (negative)
te dispart (imperfect positive)
te nedispart (imperfect negative)
te spartibû (positive)
te nespartibû (negative)
wê/wî dispart (imperfect positive)
wê/wî nedispart (imperfect negative)
wê/wî spartibû (positive)
wê/wî nespartibû (negative)
me dispart (imperfect positive)
me nedispart (imperfect negative)
me spartibû (positive)
me nespartibû (negative)
we dispart (imperfect positive)
we nedispart (imperfect negative)
we spartibû (positive)
we nespartibû (negative)
wan dispart (imperfect positive)
wan nedispart (imperfect negative)
wan spartibû (positive)
wan nespartibû (negative)
ez ê bispêrim (future positive)
ez ê nespêrim (future negative)
minê spartibe (future perfect positive)
minê nespartibe (future perfect negative)
tu yê bispêrî (future positive)
tu yê nespêrî (future negative)
teyê spartibe (future perfect positive)
teyê nespartibe (future perfect negative)
ew ê bispêre (future positive)
ew ê nespêre (future negative)
wê/wîyê spartibe (future perfect positive)
wê/wîyê nespartibe (future perfect negative)
em ê bispêrin (future positive)
em ê nespêrin (future negative)
meyê spartibe (future perfect positive)
meyê nespartibe (future perfect negative)
hûn ê bispêrin (future positive)
hûn ê nespêrin (future negative)
weyê spartibe (future perfect positive)
weyê nespartibe (future perfect negative)
ew ê bispêrin (future positive)
ew ê nespêrin (future negative)
wanê spartibe (future perfect positive)
wanê nespartibe (future perfect negative)
min spartiye (perfect positive)
min nespartiye (perfect negative)
min spartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nespartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te spartiye (perfect positive)
te nespartiye (perfect negative)
te spartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nespartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî spartiye (perfect positive)
wê/wî nespartiye (perfect negative)
wê/wî spartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nespartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me spartiye (perfect positive)
me nespartiye (perfect negative)
me spartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nespartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we spartiye (perfect positive)
we nespartiye (perfect negative)
we spartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nespartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan spartiye (perfect positive)
wan nespartiye (perfect negative)
wan spartibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nespartibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bispêrim (present subjunctive positive)
(bila) ez nespêrim (present subjunctive negative)
(bila) min spartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nespartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bispêrî (present subjunctive positive)
(bila) tu nespêrî (present subjunctive negative)
(bila) te spartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nespartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bispêre (present subjunctive positive)
(bila) ew nespêre (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî spartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nespartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bispêrin (present subjunctive positive)
(bila) em nespêrin (present subjunctive negative)
(bila) me spartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nespartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bispêrin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nespêrin (present subjunctive negative)
(bila) we spartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nespartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bispêrin (present subjunctive positive)
(bila) ew nespêrin (present subjunctive negative)
(bila) wan spartibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nespartibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bisparta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nesparta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min spartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nespartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bisparta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nesparta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te spartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nespartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bisparta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesparta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî spartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nespartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bisparta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nesparta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me spartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nespartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bisparta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nesparta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we spartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nespartibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bisparta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nesparta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan spartibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nespartibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bisparta (present conditional positive)
minê nesparta (present conditional negative)
minê spartibûya (preterite conditional positive)
minê nespartibûya (preterite conditional negative)
teyê bisparta (present conditional positive)
teyê nesparta (present conditional negative)
teyê spartibûya (preterite conditional positive)
teyê nespartibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bisparta (present conditional positive)
wê/wîyê nesparta (present conditional negative)
wê/wîyê spartibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nespartibûya (preterite conditional negative)
meyê bisparta (present conditional positive)
meyê nesparta (present conditional negative)
meyê spartibûya (preterite conditional positive)
meyê nespartibûya (preterite conditional negative)
weyê bisparta (present conditional positive)
weyê nesparta (present conditional negative)
weyê spartibûya (preterite conditional positive)
weyê nespartibûya (preterite conditional negative)
wanê bisparta (present conditional positive)
wanê nesparta (present conditional negative)
wanê spartibûya (preterite conditional positive)
wanê nespartibûya (preterite conditional negative)
(tu) bispêre (imperative present positive)
(tu) nespêre (imperative present negative)
(hûn) bispêrin (imperative present positive)
(hûn) nespêrin (imperative present negative)
سپارتن
sipartin

etymology_text: Hevreh soranî سپاردن (spardin), farisî سپردن (siporden - rehê dema niha "-spar-") ji zimanên îranî.

سپاردن

roman: spardin

طاعة

roman: ṭāʿa

ipa: /spɑːɾˈtɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-spartin.wav

hyphenation: spar·tin


spartin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


Waşington

glosses: eyaletek Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye

glosses: Waşington, D.C.: paytextê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê

forms: Waşîngton

etymology_text: George Washington, yekem serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, ji 1789 ta 1797

Vašington#Serbian

roman: Vašington

Washington#Tatar

roman: Washington


roket

glosses: Çekên pêlîstok yên ku agirê geş jê derkdikeve û li cejn û şahiyan tên avêtin.

forms:
rokêt
raket

etymology_text: Navmiletî. Bide ber îngilîzî rocket, fransî roquette, tirkî roket. Taliyê ji îtalî rocchetta, ji îtaliya kevn rocchetto (“roket”), forma biçûkkirinê ya rocca (“teşî”), ji lombardîkî rocko (“çerxa dizivire”), ji proto-cermeniya rojava *rokkō, ji proto-cermenî *rukkô (“teşî”). Hevreha almaniya bilind a kevn rocco, rocko, roccho, rocho("teşî"; > almanî Rocken (“teşiyek”)), swêdî rock (“teşî”), îzlendî rokkur (“teşî”), îngilîziya navîn rocke (“teşî”).

раке́та

roman: rakjéta

раке́та

roman: rakéta

ဒုံး

roman: dum:

火箭

roman: fo² zin³

火箭

roman: huǒjiàn

صَارُوخ

roman: ṣārūḵ

قَذِيفَة

roman: qaḏīfa

ساروخ

roman: sarūḵ

հրթիռ

roman: hrtʻiṙ

რაკეტა

roman: raḳeṭa

טִיל

roman: til

로켓

roman: roket

로켓트

roman: roketteu

미사일

roman: misail

ຈະຫລວດ

roman: cha lūat

ຈະຣວດ

roman: cha rūat

रॉकेट

roman: rŏkeṭ

راكېتا

roman: rakëta

راکټ

roman: rākeṭ

จรวด

roman: jrùuat

འཕུར་མདའི་མཚོན་ཆ

roman: 'phur mad'i mtshon cha

འཕུར་མདའ

roman: 'phur mda'

མེ་ཤུགས་འཕུར་མདའ

roman: me shugs 'phur mda'

រ៉ុកកែត

roman: rokkaet

ראַקעט

roman: raket


roket

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-roket.wav


dîskûr

glosses:
gotûbêj, diyalog, diyalekt, minaqeşe, nîqaş, suhbet, danûstandin, axiftina li ser mijarekê,
peyivîna li ser babetekî

text: Warê romanekê girîng e, ji ber ku warek bi qasî ku bandorê li ziman û şêwaza nivîskêr bike xurt e. Her war li gorî atmosfera xwe xwedî termînolojî û ferhengekê ye; her war li gorî naverok û teşeya xwe xwedî ziman û şêwazekê ye; carinan dîskûr û diyalogên warekî, ji bo warekî din dikare xav, sixte, bêxwîn û kêmbawer be. Ew jî wiha ye, heger diyalogên romanekê li warê parlamentoyekê derbas bibe, ziman û şêwaza nivîskêr jî li gorî wî warî diguhere; sar dibe, fermî dibe û polîtîk dibe. Heger îcar warê berhemê ne parlamento lê dikan an jî tamîrxaneyek be ziman rojane, germ, bi argo û bi sixêf dibe. Lê heger warê romanê ne dikan lê bibe mizgeftek îcar ziman û şêwaza nivîskêr dîsa tê guhertin argo, sixêf û peyvên beradayî ji holê radibin û termînolojiya teolojîk dikeve dewrê û dua, selewat û gotinên mîstîk zorê didin nivîskarê xwe.

ref: Rênas Jiyan: Warê wêjeyê, Azadiyawelat.com, 6/2007

forms:
dîskur
dîskurs
dîskûrs

etymology_text: Ji fransî discours.


diyalekt

forms: diyalêkt

etymology_text: Ji yûnanî διάλεκτος (diálektos).

диалект

roman: dialekt

ipa: /dɪjɑːˈlɛkt/


gleich

pos: adj

pos_title: Rengdêr

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-gleich.wav


gleich

pos: adv

pos_title: Hoker


oksîjen

glosses:
madeyek kîmyawî ya gazî ye û di nav hewayî de mişe ye û bo nefesdanê pêdivî ye
(kurteya wê ya kîmyayî 0 û jimara atomî jî 8 e)

text: Di sala 1777 zanayekî Fransî, bi navê Antoine Lavoisier, oksîjen keşifkir û bi dinê da zanîn, ku oxsîjen ji bo jiyan û ji bo xwezayê (Nahar) pir giring e. Wi naskir ku, bê oksîjen mirov nikare agir vêxe û mirov bê oksîjen wê bimire.

ref: Anatomîya Bedena Mirovan, Doç. Dr. Huseyin Bektaş, rp.29

forms:
oksicen
oksicîn
oksijen
oksijîn
oksîcen
oksîcîn
oksîjîn

etymology_text: Ji fransî oxygène ji yûnaniya kevn ὀξύς (oxús, “tûj”) + γένος (génos, “peydabûn, welidîn”).

аҵәыҵәри

roman: āc̣°əc̣°ri

ኦክሲጅን

roman: ʾoksiǧn

অম্লজান

roman: omlozan

مولدالحموضه

roman: muvallidulhumuze

кісларо́д

roman: kislaród

অম্লজান

roman: ômljan

অক্সিজেন

roman: ôkśijen

кислоро́д

roman: kisloród

အောက်ဆီဂျင်

roman: aukhcigyang

хүшэлтүрэгшэ

roman: xüšeltüregše

སྲོག་རླུང

roman: srog rlung

氧

roman: yông, yòng

氧

roman: yǎng

酸素

roman: sng-sò͘, sàng-sò͘

氧

roman: ióng

йӳҫлӗк

roman: jüślĕk

أُكْسِجِين

roman: ʾuksijīn

أكسجين

roman: ʔuksijīn, ʔuksujīn

թթվածին

roman: tʻtʻvacin

чапамо чачтый

roman: čapamo čačtyj

اکسیژن

roman: oksižen

પ્રાણવાયુ

roman: prāṇvāyu

ჟანგბადი

roman: žangbadi

जारक

roman: jārak

ऑक्सीजन

roman: ŏksījan

आक्सीजन

roman: āksījan

חַמְצָן

roman: khamtsan

күчлтөр

roman: küçltör

ಆಮ್ಲಜನಕ

roman: āmlajanaka

кычкылтек

roman: kıçkıltek

අම්ලකර

roman: amlakara

шöмувтыр

roman: šömuvtyr

шомвачужысь

roman: šomvačužysʹ

산소

roman: sanso

ອົກຊີແຊນ

roman: ʼok sī sǣn

кислород

roman: kislorod

അമ്ലജനകം

roman: amlajanakaṃ

ഓക്സിജൻ

roman: ōksijan

ജീവവായു

roman: jīvavāyu

പ്രാണവായു

roman: prāṇavāyu

प्राणवायू

roman: prāṇvāyū

шапам

roman: šapam

хүчилтөрөгч

roman: hüčiltörögč

अक्सिजन

roman: aksijana

ଅମ୍ଳଜାନ

roman: ômḷôjanô

туаггуыр

roman: twagg°yr

ئوكسىگېن

roman: oksigën

اکسيجن

roman: oksiǰán

ਆਕਸੀਜਨ

roman: ākasījan

оттек

roman: ottek

оттегі

roman: ottegı

ᱚᱠᱥᱤᱡᱮᱱ

roman: ôksijen

оксиген

roman: oksigen

உயிரியம்

roman: uyiriyam

பிராணவாயு

roman: pirāṇavāyu

ஆக்ஸிஜன்

roman: āksijaṉ

ஆக்சிஜன்

roman: ākcijaṉ

ఆమ్లజని

roman: āmlajani

ఆక్సిజను

roman: āksijanu

གསོ་རླུང་།

roman: gso rlung

ки́сень

roman: kýsenʹ

оксиге́н

roman: oksyhén

អុកស៊ីហ្សែន

roman: oksiizaen

זויערשטאָף

roman: zoyershtof

οξυγόνο

roman: oxygóno

ipa: /oːksiːˈʒɛn/

hyphenation: ok·sî·jen


monolog

text: Bi tenê ne ji bo diyalogên romanekê, ji bo monologên romanekê jî war an jî mekan bandorê li ser zimanê nivîskêr dike; monologên di camiyekê de û monologên di tuwaletekê de pir û pir ji hev cuda û dûr in.

glosses: Pirtûka dirêj ya ku kesekî bi tenê nivîsiye.

forms: diyalog

etymology_text: Ji îngilîzî monologue, taliyê ji yûnaniya kevn an ji yûnaniya bîzansî μονόλογος (monólogos, “axaftina bi tenê”).


ihmal

glosses: piştguhkirin, pûtepênekirin, giringînedanê, bayexpênedan, bênirxhêlan, xemsarî, sersarî, terkexemî, îgnor

text: Heta niha di wêjeya kurdî de û illim jî di romana kurdî de war gelekî hatiye îhmalkirin, heta di gelekan de war nehatiye binavkirin jî. Berhema ku warê wê baş nehatibe tahlîl û destnîşankirin, ew berhem bêerd û bêax e. Gava ku mirov bala xwe dide romana kurdî, mirov dibîne ku di hinekan de war ji binî de tune ye û ji lew re berhem bê cih û war maye, rûneniştiye û li hewayê bi vî aliyî û wî aliyî de kil bûye. Ên ku di wan de war hene jî li gora çîroka romanê bi awayekî mecbûrî ketinê; ango ji ber ku warî xwe li ser berhemê ferz kiriye di çîrokê de warekî şîlo û qels tê de çêbûye; weke mînak heger çîroka karaktêr li çiyê derbas bûbe nivîskar mecbûr maye ku di ser re bi çend gotinan qala çiyê bike.

forms:
îhmal
ihtimal
imha

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].

huomiotta

sense: ihmal kirin

αγνοώ

roman: agnoó


mensûb

glosses: endamê/a yan pêgirê/a tiştekî, têkildar, pêwendîdar, eleqedar

text: Heger wateya neteweperweriyê li cem kurdan sûc an jî qebehetek be, divê wê çaxê ji tu kurdî evîndariya welatê wî, hezkirina însan û zimanê wî neyê hêvîkirin. Heger neteweperwerî kevneperestî û fediyek be, kurd jî di nav de, wê çaxê mirovên mensûbê hemû neteweyan divê ji gundiyên xwe, ji bajariyên xwe, ji birayên xwe, ji hevalên xwe, ji evîndar û zarokên xwe hez nekin; divê hez nekin ji ber ku neteweyek ji van însanan pêk tê û heger mirov ji van hez bike dibe neteweperwer.

ref: Rênas Jiyan: Neteweperwerî û nijadperestî, 6/2007

etymology_text: Ji erebî منسوب (mansūb).


istiqamet

glosses: mecra, dîreksiyon, ber, rê, aliyê ku tiştek pê ve dimeşe

text: Neteweperwerî, ne kevneperestî ye, miqabilî wê, têgeheke modernîst e û piştî “Nîrê Ronkayê” û rasyonalîzmê ji Ewropayê belavî dinyayê gişî bûye. Çawa welatparêzî hezkirina ekolojiyekê be, xwezaparêziyek be; neteweperwerî jî di wê istiqametê de humanîzmayek e, mirovparêziyek e. Ev humanîzma an jî mirovparêzî gava ku bi îrrasyonalîzmeke hesûd û bi polîtîkayekebuxd digihîje hev, ji mirovparêziyê derdikeve, vedigere “mirovkujî”yê, dibe “nijadperestî” û ji xwe û gelên dora xwe re xetereyên mezin pêk tîne...

ref: Rênas Jiyan: Neteweperwerî û nijadperestî, Azadiyawelat.com, 6/2007

forms:
istîqamet
îstiqamet
îstîqamet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


buxd

glosses: kerb, kîn, nefret, qehr, neyarî, dijminatî

text:
Waye tên, ref bi ref, ji her çar hêlê cîhan.
Mezin, bi çûk, kal û pîr, tev lorîk an vaye tên.
Bi huner û bi hêz û bi saz, bi çand û dîrokî tên.
Kîn û buxd avêtin e, bi eşq û hurmet î tên.
Waye tên, waye tên.
Waye tên, bi zanistî, bi perwerde, bi rastî.
Bi rêxistin, bi sazgeh, bi desthilatî ya pakî!
Waye tên, waye tên.

ref: Îsmet Dax (Ismet Dağ): Wa ye tên, Xoybun.com, 11/2006

forms:
bûxd
boxd
bûxz
buxz
boxz

омраза

roman: omraza

仇恨

roman: chóuhèn

كراهية

roman: kerahiye

دشمنی

roman: došmenî

שנאה

roman: siná

증오심

roman: jeung-osim

ненависть

roman: nenavistʹ

mržnja#Bosnian

roman: mržnja

گھرنا

roman: ghrnā

گھن

roman: ghn

دشمنی

roman: dśmnī

μίσος

roman: mísos

έχθρα

roman: échthra

ipa: /bʊxd/


avangard

glosses:
Kesên ku şêwaz û teknîkên nûjen peyda dikin,
hunermendên yan berhemên herî nûjen û progresîv yên serdema xwe.

text: Di jiyana hunerî ya civakekê de heger avangardîzm (pêşengtî) tune be, hunera wê civakê ji alî pêşveçûnê ve xesandî û mirarî ye. Hunereke ku ji avangardîzmê mahrûm be, bêşoreş û pêşeroj e. Her weha ji ber ku her berhema hunerî ya avangard, ji bo dema xwe avangard, û ji bo dema pêş klasîk e, hunera bêavangard, bêklasîk e jî. Tiştê ku empresyonîzm an jî sembolîzm kiriye klasîk, di dema wan de avangardiya wan e.

ref: Rênas Jiyan, Avangardîzm û dem, Azadiyawelat.com, 6/2007

forms:
avangardtir (comparative)
herî avangard (superlative)
avangardtirîn (superlative)
avantgard

etymology_text: Ji fransî avant-garde.


Qahîre

pos: name

pos_title: Serenav

etymology_text: Ji erebî القاهرة, têkildarî qahir

Ҟаир

roman: Q̇āir

ካይሮ

roman: kayro

Каі́р

roman: Kaír

কায়রো

roman: kaẏro

কাহিরা

roman: kahira

Ка́йро

roman: Kájro

ကိုင်ရိုမြို့

roman: kuing-rui-mrui.

Къахӏира

roman: Q̇ahira

開羅

roman: hoi¹ lo⁴

開羅

roman: Kāiluó

الْقَاهِرَة

roman: al-qāhira

مصر

roman: maṣr

القاهرة

roman: el-qāhera

Կահիրե

roman: Kahire

قاهره

roman: qâhere

კაირო

roman: ḳairo

क़ाहिरा

roman: qāhirā

क़ैरो

roman: qairo

काहिरा

roman: kāhirā

קָהִיר

roman: kahír

Каир

roman: Kair

^카이로

roman: Kairo

^까히라

roman: Kkahira

ເລີແກ

roman: lœ̄ kǣ

കെയ്റോ

roman: keyṟō

काइरो

roman: kāiro

काहिरो

roman: kāhiro

قاھىرە

roman: qahire

قاهره

roman: qāherá

ϯⲕⲉϣⲣⲱⲙⲓ

roman: tikešrōmi

Қоҳира

roman: Qohira

கெய்ரோ

roman: keyrō

కైరో

roman: kairō

قاہرہ

roman: qāhira

Каї́р

roman: Kajír

កៃរ៉ូ

roman: kayrou

គែរ

roman: kɛɛ

קייראָ

roman: keyro

Κάιρο

roman: Káiro


minafiq

glosses: durû, gelac, şatir, hîlebaz, lêbok, sixtekar, şalûz, cembaz, derewîn, virrek, ne rastgo, ne wefadar

text: Mafê ti minafiqan jî nîne bi rê û rêbaz û bi navê Îslamê hîzîtîyê bike, her tişt bo xwe rewa û heq bibîne lê feqîr û jarên nezanên saf misilman bixapîne. Xwezî rûyê wan kesên sextekar ser navê îslamê hemû wisan kifş biban.

forms: munafiq

etymology_text: Ji erebî مُنَافِق (munāfiq, “durû”).


tesbît

glosses: Nîşandana halekî, bi şikleke ku şik li ser nemîne.

etymology_text: Ji erebî تَثْبِيت (taṯbīt)

ipa: /tɛsˈbiːt/

hyphenation: tes·bît


perspektîv

forms: perspektîf

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

перспектива

roman: perspektiva


beqal

glosses:
dikandarê dikana hûrûmûran
(bi taybetî xwarinê, vexwarinê û pêdawîstiyên din)

text: Siyaset karê kesên biaqil e, ne karê wan kesan e ko ji xwe re dibêje, “ez siyastmedar im” lê di rastiya xwe de ew nikarin dikaneke beqaliyeyê jî birêve bibin.

ref: Enwer Karahan: Di siyasetê de xelitînekirin quretî ye û qebûlnekirina xelitiyan jî serkorî û minafiqî ye, Nefel.com, 7/2007

forms: etar

etymology_text: Ji erebî بقال (beqqal: sebzefiroş) ji بقل (beql), hevrehabaqil.


sehe

glosses: Guhartoyeke sahe (“cihê pan û berfire”).


haşa

glosses: dûrî tiştekî, dijberî tiştekî, qetî, ji blî, qet nayê pejirandin, li min biborin lê

text:
Tu besîret te nebit sîreta ecdad-i çi kit
Zêr û zêwer dikirin celb-i qulûban haşa
Husn û sur zatî nebit qameta meyyad-i çi kit

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: heşa


DDT

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

glosses: dîklorodîpenîltrîkloroetan, jehrek xurt bo kuştina pêşûyan e

text: w kûçik û tajiyên ko me bi zimanên wan “siyaset” dikir, îroj jahr û quzilqurt ji devên wan diherikin, di pêxîla zar û zêçên me de dibin bombe û teqîn, di beroş û sîtilên me de dibin DDT ûTNT; di çavên dayikên me de dibin du dulop hêsirên qerisî, di firnikên bav û bapîrên me de dibin keservedanên nefretê û li sikakên îxanetê dibin qêrîneke bêsûc û bêguneh.


TNT

forms: dîmanît


firrnik

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firnik.


rîtal

forms:
rîçal
rîtol


îkram

text: Qahweyeke ko em îkramî we bikin, heye.

glosses: hediye, dan, dayîn, xelat^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: ikram

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî kerem, Kerîm, Kerîma, Ekrem


caz

glosses:
cûnek muzîkê ye ku ji têkilkirina muzîka efrîqî û rojavayî pêk hatiye
û saksofonê û çelo tê de du amûrên bingehîn in

forms: jaz

etymology_text: Ji îngilîzî jazz

джаз

roman: džaz

재즈

roman: jaejeu

แจ๊ส

roman: jɛ́ɛs

τζαζ

roman: tzaz

ipa: /d͡ʒɑːz/


kudeta

glosses: guherandina desthilata welatekî bi kotekî ji alî hin kesan ve

text: PSK: Dengê Xwe Nede HêzênStatukoperest, Şerxwaz, Mîlîtarîst û Kudetaxwaz!

ref: Netkurd.com, 7(2007

forms:
kodeta
kûdeta

etymology_text: Ji fransî coup d’État.

преврат

roman: prevrat


namet

forms:
na'met
nahmet
nemet
nehmet
nihmet
ni'met
nîmet
nî'met
nîhmet

etymology_text: Ji erebî نِعْمَة (niʿma).

آلاء

roman: ʾālāʾ


kolesterol

glosses:
hin molekûlên rûnî ne û di xwîna mirov û ajelan de hene
(eger zêde bibin, mirov nexweş dibe)

text: Li gora ko alim dibêjin, heger hûn naxwazin hûn ji hêza xwe ya cinsî bikevin, divê hûn xwe ji van gîha û biharatan bêpar nehêlin. Divê mirov piştî salên çelî xwe ji xwarina zêde, ji goştê pez û dewaran û ji qelewiyê biparêze. Divê mirov xwarinên bi sebze û goştê sipî bixwe ko mirov ji xetimandina dilî, ji kolestrol ûtansiyonê bilind bê parastin.

ref: Nefel.com, 7/2007

forms:
kolestêrol
kolêstêrol

xолестерол

roman: xolesterol

xолестерин

roman: xolesterin

xолестерин

roman: xolesteryn


darçîn

glosses: Riwekek e ku bi taybetî li germistanên Asyayê peyda dibe û qelpên wê wek biharat tên bikaranîn.

text: Darçîn: Hormonan dide şixulandin û hêza mirovî ya cinsî zêde dike. Mirov dikare bi qandî kevçiyekî qahweyê bavêje qedehekê û mîna çayê vexwe. Mirov dikare bi ser şêraniyê û şorbeşîr ûmehlebiyê de werbike.

forms:
دارچین
karçîn

etymology_text: Hevreha farisî دار چینى (dar-i çînî: dara çînî), pehlewî dari çênîk (dara çînî), ji dar ji proto-hindûewropî + Çîn ji çînî [Peyv?]. Bo çêkirina vê peyvê ji peyva Çîn yan çînî bidin ber hevwateyên wê yên bi zimanên ewropî, bo nimûne îngilîzî cinnamon ji latînî cinnamōmum ji yûnaniya kevn κιννάμωμον (kinnámōmon: hêla/kajîleya/kakuleya/kardamomaçînî"). دَارْصِينِيّ (dārṣīniyy) ya erebî, դարիճենիկ (daričenik) ya ermeniya kevn, դարչին (darčʿin) ya ermenî, darçın ya azerî, tarçın ya tirkî, ܕܪܨܝܢܝ (dārṣīnī) ya siryanî... ji zimanên îranî hatine wergirtin.

ቀረፋ

roman: ḳäräfa

דַּרְצִינִי

roman: darṣīnī

кары́ца

roman: karýca

цынамо́н

roman: cynamón

кане́ла

roman: kanéla

သစ်ကြံပိုး

roman: sackrampui:

肉桂

roman: juk⁶ gwai³

肉桂

roman: ròuguì

قِرْفَة

roman: qirfa

قرفة

roman: ʔerfa

دارسين

roman: dārsīn

قرفة

roman: girfa

դարչին

roman: darčʻin

դարիճենիկ

roman: daričenik

կինամոմոն

roman: kinamomon

دارچین

roman: dârčin

დარიჩინი

roman: daričini

दारचीनी

roman: dārcīnī

दालचीनी

roman: dālcīnī

मुखशोधन

roman: mukhśodhan

शीत

roman: śīt

सलपत्र

roman: salpatra

सुगंधवल्कल

roman: sugandhvalkal

चोतक

roman: cotak

चोच

roman: coc

קינמון \ קִנָּמוֹן

roman: kinamón

ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ

roman: dālcinni

корица

roman: koritsa

계피

roman: gyepi

시나몬

roman: sinamon

ແຄ່

roman: khǣ

ອົບເຊີຍ

roman: ʼop sœ̄i

цимет

roman: cimet

കറുവപ്പട്ട

roman: kaṟuvappaṭṭa

word: tó wónaanídę́ę́ʼ tsin bikáshtʼóózh bitáʼahí bił éʼélʼíní

دارچىن

roman: darchin

ਦਾਲ਼ਚੀਨੀ

roman: dāḷcīnī

даршын

roman: darşyn

кори́ца

roman: koríca

दारुचिनी

roman: dārucinī

चोच

roman: coca

चोचक

roman: cocaka

दारुसिता

roman: dārusitā

बहुगन्ध

roman: bahugandha

ၵႅင်းႁွမ်

roman: káeng hǒam

дорчин

roman: dorčin

దాల్చిని

roman: dālcini

లవంగపట్ట

roman: lavaṅgapaṭṭa

дарчин

roman: darçin

ቃርፋ

roman: ḳarfa

кори́ця

roman: korýcja

צימרינג

roman: tsimring

צימערינג

roman: tsimering

κιννάμωμον

roman: kinnámōmon

ipa: /dɑːɾˈt͡ʃiːn/

ipa: /dɑːɾt͡ʃˈ(h)iːn/

hyphenation: dar·çîn


darçîn

etymology_text: Ji dar + -çîn.

ipa: /dɑːɾˈt͡ʃiːn/


findeq

glosses: Darek e ku libên xwerbar yên mîna gûzan lê hûriktir dide.

forms:
فندهق
bindeq
bindiq
findiq
findix

etymology_text: Hevrehên farisî û erebî فندق (funduq) û بندق (bunduq), tirkî fındık, pehlewî pondik, aramî ܦܢܕܩܐ (pendəqā), ermenî պնդուկ (pnduk), ֆնդուղ (fnduł), yûnaniya nû φουντούκι (fountoúki), romanî funduc, rûsî фунду́к (fundúk), spanî albóndiga... hemû ji yûnanî [Peyv?]Ποντικόν κάρυον (Pontikón káruon: "gûzapontûsî) ji Ποντικόν (Pontikón: pontûsî, ji/malê Pontûsê) ji Πόντος (Póntos: Pontûs, deverek Deryaya Reş e). Bi rêya pehlewî yan zimanekê din yê îraniya navîn ketiye erebî û bi rêya erebî ketiye osmanî û ji osmanî derbazî zimanên Rojhilata Ewropayê bûye û heta wisa li yûnaniya niha bi xwe jî vegeriyaye.

орех

roman: orex

ipa: /fɪnˈdɛq/

hyphenation: fin·deq


findeq

forms: fundeq

etymology_text: Ji erebî فندق (funduq), hevreha îbrî פונדק (pundák), aramî ܦܘܬܩܐ (puttəqāʾ), ermenî պանդոկ (pandok), frensî (bi rêya erebî) fondic, îtalî (bi rêya erebî) fondaco, gurcî ფუნდუკი (p’unduki), hemû ji yûnanî πανδοκεῖον (pandokeῖon) ji πᾶς (pâs: hemû, herkes) + δέχομαι (dékhomai: pêşwazî kirin) anku "cihê mêvandarîkirina her kesê, avahiyê pêşwazîkirina giştî".


hermel

text: Xurtbûneke din a kovaran jî, di nava rûpelên xwe de kedeke pirrhêl dihewîne. Dibe ku xwediyekî kovarê, edîtorekî kovarê an jî çend xebatkarên kovarê hebin; lê, ji bilî van kesan ên ku kovaran zindî dikin, nivîskar in. Her nivîskarek bi dengekî bi rengekî curbecur kedekê dide kovarê û kovarê li ser piyan dihêle. Du fêdeya vî tiştî heye: Hem kovar bi nivîskaran dewlemendtir dibe û hem jî bi saya kovarê nivîskarên nû derdikevin. Herçî Nûdem e, xwedî û edîtorê wê Firat Cewerî be jî - girîngiya edîtor mijareke din e -, ên cihêrengiyekê didin kovarê gul in,nêrgiz in, hermel in, sosin in, nefel in, ...

ref: Yaqob Tilermenî: Deriyekî zimanê kurdî: Nûdem, Nûdem, hj. 39

glosses: ûzeling^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: hirmel

etymology_text: Ji erebî حرمل (ḥermel) ku wek harmal, harmel ketiye zimanên ewropî jî.

Адыраспан

roman: Adyraspan

Гармала обыкновенная

roman: Garmala obyknovennaja

Испанд

roman: Ispand


nefel

glosses: Cûnek gulên sêpelî (carine çarpelî) ne û kulîlkên wan spî yan sor in.

text: Xurtbûneke din a kovaran jî, di nava rûpelên xwe de kedeke pirrhêl dihewîne. Dibe ku xwediyekî kovarê, edîtorekî kovarê an jî çend xebatkarên kovarê hebin; lê, ji bilî van kesan ên ku kovaran zindî dikin, nivîskar in. Her nivîskarek bi dengekî bi rengekî curbecur kedekê dide kovarê û kovarê li ser piyan dihêle. Du fêdeya vî tiştî heye: Hem kovar bi nivîskaran dewlemendtir dibe û hem jî bi saya kovarê nivîskarên nû derdikevin. Herçî Nûdem e, xwedî û edîtorê wê Firat Cewerî be jî - girîngiya edîtor mijareke din e -, ên cihêrengiyekê didin kovarê gul in,nêrgiz in, hermel in, sosin in, nefel in,...

forms:
نەفەل
nefer

etymology_text: Ji erebî نَفَل (nafal)

სამყურაჸო̂

roman: samq̇uraʾô

канюшы́на

roman: kanjušýna

детелина

roman: detelina

三葉草

roman: saam¹ jip⁶ cou²

三葉草

roman: sānyècǎo

苜

roman: mù

نَفَل

roman: nafal

երեքնուկ

roman: erekʻnuk

խնձորուկ

roman: xnjoruk

սիրի-սիրի

roman: siri-siri

شبدر

roman: šabdar

სამყურა

roman: samq̇ura

तिपतिया

roman: tipatiyā

תִּלְתָּן

roman: tiltán

ಕ್ಲವರ್

roman: klavar

жоңгучка

roman: coñguçka

클로버

roman: keullobeo

ёнгурчгъа

roman: yoñurçğa

სუმჸუჯა

roman: sumʾuǯa

йорынша

roman: yorınşa

یونجه

roman: yonca

беде

roman: bede

кле́вер

roman: kléver

სამყურ

roman: samq̇ur

პერპილ

roman: ṗerṗil

тукранбаш

roman: tuqranbaş

конюши́на

roman: konjušýna

τριφύλλι

roman: trifýlli

τρίφυλλον

roman: tríphullon


sosin

glosses:
Hin cûnên gulên kulîlkdar in ku hem beyar şên dibin û hem jî tên çandin.
 (kulîlkên wan bi taybetî spî ne)

text:
Lew seher cewlan didit bayê sebayê rast û çep
Sosin û sinbil bi mestî bên semayê rast û çep
Da ji mihraba du nûnan secde bit Eswed-hecer

forms:
سۆسن
(dengnasî: صۆصن)
сосьн
sosen

etymology_text: Taliyê ji misrî [skrîpt hewce ye] (ş-ş-n). Hevreha farisî سوسن (sûsen), pehlewî 𐭮𐭥𐭮𐭭𐭩 (sosen), erebî سوسن (sewsen), îbranî שושן (şoşan), aramî שושנא / ܫܘܫܢܬܐ (şûşena), ermenî շուշան (šušan), yûnaniya kevn σοῦσον (souson), gurcî შროშანი (šrošani), akadî [skrîpt hewce ye] (şêşanu). Navê jinan yê ewropî Susan ji navê vê gulê ye.

лі́лія

roman: lílija

крем

roman: krem

百合

roman: bǎihé

百合花

roman: bǎihéhuā

زَنْبَق

roman: zanbaq

سَوْسَن

roman: sawsan

շուշան

roman: šušan

سوسن

roman: susan

შროშანი

roman: šrošani

कुमुदिनी

roman: kumudinī

שׁוֹשָׁן

roman: šōšān

나리

roman: nari

백합

roman: baekhap

лилјан

roman: liljan

сараана цэцэг

roman: saraana tsetseg

сараана

roman: saraana

ᠰᠠᠷᠠᠨᠠ ᠴᠡᠴᠡᠭ

roman: saran-a čečeg

ᠰᠠᠷᠠᠨᠠ

roman: saran-a

лала

roman: lala

кри́н

roman: krín

сӯсан

roman: süsan

савсан

roman: savsan

பலுக்கல்

roman: palukkal

ลิลลี่

roman: lil-lîi

سوسن

roman: sūsan

ліле́я

roman: liléja

лилия

roman: liliya

ליליע

roman: lilye

κρίνο

roman: kríno

κρίνον

roman: krínon


zembeq

glosses:
Hin cûnên gulên kulîlkdar e ku hem beyar şên dibin û hem jî tên çandin.
 (kulîlkên wan bi taybetî spî ne)

forms: sosen

etymology_text: Ji zimanên îranî ye, hevreha farisî زنبق (zenbeq) û farisiya navîn zenbek e. Wek زنبق (zenbeq) ketiye erebî wek zambak jî tirkî. Ihtimal e ku erebî ji farisî yan pehlewî girtibe lê tirkî ji kurdî wergirtibe ji ber ku li hemberî -nb- ya farisî di kurdî de di gelek peyvan de -mb- ye: kurdî: zembîl, zembeq, duşem(b), Stenbol... lê farisî: zenbîl, zenbeq, dûşenbe, Estenbol...


berfîn

forms:
berfîntir (comparative)
herî berfîn (superlative)
berfîntirîn (superlative)

сне́жны

roman: snjéžny

сьне́жны

roman: sʹnjéžny

снегавы́

roman: snjehavý

сьнегавы́

roman: sʹnjehavý

сне́жен

roman: snéžen

ثَلْجِيّ

roman: ṯaljiyy

برفی

roman: barfi

снежен

roman: snežen

сне́жный

roman: snéžnyj

снегово́й

roman: snegovój

сні́жний

roman: snížnyj

снігови́й

roman: snihovýj

χιονισμένος

roman: chionisménos

ipa: /bɛɾˈfiːn/

hyphenation: ber·fîn


berfîn

forms:
befrî
befrîn
berfî

etymology_text: Ji berf + -î.

асықәа

roman: āsək°ā

умырзая

roman: umïrzaya

кокиче

roman: kokiče

雪花蓮

roman: xuěhuālián

ձնծաղիկ

roman: jncaġik

თეთრყვავილა

roman: tetrq̇vavila

ажэгъуэмэ

roman: āžăġ°ămă

цасн цецг

roman: tsasn tsetsg

설강화

roman: seolganghwa

малусӕг

roman: malusæg

дзӕкъолон

roman: ʒæk’olon

подсне́жник

roman: podsnéžnik

λευκόιο

roman: lefkóio


nêrgiz

glosses: Hin cûnên gulan in ku kulîlkên wan bi taybetî zer in.

text:
Mestî be çeşmê şahidan
Ew nêrgiza sîrab-i da

forms:
نێرگز
nêrgis

etymology_text: Navmiletî û rêya belavbûna di navbera zimanên îranî û zimanê yûnanî de nayê zanîn ka kîjan ji wan ji yê din wergirtiye lê qeyda bi zimanê yûnanî kevntir e. Hevreha soranî نێرگز (nêrgiz) (nêrgiz), farisî نرگس (nergês), farisiya navîn nergis, yûnaniya kevn ναρκίσσος (narkíssos) (narkîssos). erebî نرجس (nercis), ermenî նարգիզ (nargiz) û tirkî nergis ji zimanên îranî hatine wergirtin. Îngilîzî û latînî Narcissus, fransî narcisse, almanî Narzisse, rusî нарцисс (narçîss), spanî narciso û formên din yên zimanên ewropî ji yûnanî ne. Peyva yûnanî herwiha navê xwe daye lehengêdastanaNarkîsos û herwiha peyva narsîzmê jî.

нарцыс

roman: narcys

нарцис

roman: narcis

ნარგიზი

roman: nargizi

नरगिस

roman: nargis

수선화

roman: suseonhwa

нарцис)

roman: narcis)

нарцисс

roman: narsiss

нарцисс

roman: narciss

نێرگس

roman: nêrgis

νάρκισσος

roman: nárkissos


felah

glosses: werzêr^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
fellah
feleh

etymology_text: Ji erebî فَلَّاح (fellah, “cotkar”) ku herwiha serekaniya peyva kurdî "fileh" e jî. Ji heman rehê samî bi rêya aramî: pale.


dil pê şewitîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses:
li ber ketin, dil man pê ve, dil pê sotin, guneh pê hatin,
ji ber rewşa xirab ya kesekî xemgîn bûn (û xwestin alîkariya wê / wî bike)

text: Dilê min bi sêwiyan dişewite.

etymology_text: Ji dil + pê + şewitîn.

жалеть

roman: žaletʹ

жалко

roman: žalko


li ber ketin

glosses:
dil pê şewitîn, dil man pê ve, dil pê sotin, guneh pê hatin,
ji ber rewşa xirab ya kesekî xemgîn bûn (û xwestin alîkariya wê / wî bike)

forms:
li ber dikevim (present)
li ber dikevî (present)
li ber dikeve (present)
li ber dikevin (present)
li ber bikeve (imperative singular)
li ber bikevin (imperative plural)
li ber ketim (past)
li ber ketî (past)
li ber ket (past)
li ber keftin
li ber kevtin

ipa: /lɪ bɛɾ kɛˈtɪn/

hyphenation: li ber ke·tin


li ber ketin

etymology_text: Ji li + ber + ketin.


dil man pê ve

glosses:
dil pê şewitîn, li ber ketin, dil pê sotin, guneh pê hatin, dil pê ve bûn,
ji ber rewşa xirab ya kesekî xemgîn bûn (û xwestin alîkariya wê / wî bike):
Dilê min dimîne bi van rebenan ve. (dilê min bi wan dişewite)

forms:
dil man pêve
dil man

etymology_text: dil + man + pê ve


dil pê sotin

glosses:
dil pê şewitîn, li ber ketin, dil man pê ve, guneh pê hatin, dil pê ve bûn,
ji ber rewşa xirab ya kesekî xemgîn bûn (û xwestin alîkariya wê / wî bike)

forms:
دل پێ سۆتن
dil pê suhtin
dil pê sujîn
dil pê suşîn

etymology_text: dil + pê + sotin


haf

glosses: cihê ku dîmen, kes, lê baş tê dîtin, hêsî, bilindcî Derketibû 'haf'a gund û li gund temaşe dikir.

glosses: hizûr, pêşî, bal Roja heşirmîzanê, dema ku însan derdikeve hafa Xwedê, ji hemû kiryarên xwe yên pîs, şerm dike.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /hɑːf/


hebben

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-hebben.wav


haben

audio: LL-Q188 (deu)-Poslovitch-haben.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-haben.wav


feel

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-feel.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-feel.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-feel.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-She animates-feel.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-feel.wav


sorry

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sorry.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sorry.wav

audio: Sorry about yesterday. - No worries.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Sorry about yesterday. - No worries.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-sorry.wav


på

pos: prep

pos_title: Daçek

text: på bordet

text: på kurdiska


om

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q29316 (rup)-Marija Pendevska (HristinaNastevska)-om.wav


om

pos: conj

pos_title: Girêdek

audio: LL-Q5317225 (dtp)-Jjurieee-om.wav


om

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-om.wav


om

glosses: li ser, derbare, sebaret, li dor, derheq, ji


zagonî

glosses:
meşrû, legal, qanûnî, hiqûqî, dadmendî, qanûnî, adil, lejîtîm, edalî, yasayî,
tişta/ê ku li gor zagonê rast û dirist e,
tişta/ê ku zagon qebûl dike,
tişta/ê ku li gor zagonê ne qedexe ye,
tişta/ê ku ne dijî zagonê

forms: zakonî

etymology_text: Ji zagon + -î

legal#Portuguese

roman: legal

notes:
zagonî bûn
zagonî kirin
zagonîbûn
zagonîkirin
zagonîbûyî
zagonîkirî


legal

glosses: Tişta/ê ku li gor zagonê rast û dirist e; tişta/ê ku zagon qebûl dike; tişta/ê ku li gor zagonê ne qedexe ye; tişta/ê ku ne dijî zagonê

forms:
legaltir (comparative)
herî legal (superlative)
legaltirîn (superlative)
lêgal

etymology_text: Bi rêya fransî légal yan îngilîzî legal, ji latînî legalis, ji lex.


legal

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-legal.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-legal.wav


yasayî

glosses:
meşrû, legal, ne qedexe, zagonî, qanûnî, hiqûqî, dadmendî, qanûnî, rewa, adil, lejîtîm, edalî,
tişta/ê ku li gor zagonê rast û dirist e,
tişta/ê ku zagon qebûl dike,
tişta/ê ku li gor zagonê ne qedexe ye,
tişta/ê ku ne dijî zagonê

etymology_text: Ji yasa + -yî

notes:
yasayî bûn
yasayî kirin
yasayîbûn
yasayîkirin
yasayîbûyî
yasayîkirî


lejîtîm

glosses: rewa, dadmendî, adil, heq, dirist, meşrû

glosses: legal, qanûnî, mafdar, rast^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
lejîtîmtir (comparative)
herî lejîtîm (superlative)
lejîtîmtirîn (superlative)
legitîm
legîtîm
lêgitîm
lêgîtîm
lejitîm
lêjitîm
lêjîtîm

etymology_text: Bi rêya fransî légitime ji latînî legitimus ji legitimare ji lex


teklîf

glosses: Tişta/ê ku têt pêşkêşkirin bi armanca ku bêt pejirandin.

text: Ez xwendina vê pirtûkê ji te re teklîf dikim.

text: Xelq-i ko hebûn li rûyê 'erdanTeklîf kirin hemî bi merdanXaqan bi xwe hind wê kemîn bû

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: تەکلیف

etymology_text: Ji erebî تَكْلِيف (taklīf).

проползал

roman: propolzal


propozisyon

glosses:
pêşniyar, pêşniyaz, pêşniya, teklîf, pêşnima,
tişta/ê ku têt pêşkêşkirin bi armanca ku bêt pejirandin

forms: propozîsyon

etymology_text: Bi rêya fransî proposition ji latînî proposition ji proponere (pêşkêş kirin) ji ponere (bi cih kirin, danîn)


metin

glosses: berhem, nivîs, tekst, babet, mita, deq, pirtûk, kitêb, nivîsar

text: Yazar: Deq, metinên pîroz ên demên berze ne. Babkalên destpêka nivîsê ne. Xêzên laşê mirov yên; şahî, hêvî, êş, tirsê ne. Deqandin kevine rêkeke di nav gelê; Asiya, mîzopotamiya, anadoliyê, erebstan, rojhlatê da behra spî û bakurê eferîkayê de û xwedana dîrokeka bê dumahî ye.

ref: Murad Yazar di hevpeyivînekê de li gel Rojnamawar.com, 10/2011

forms:
metn
metîn

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehamatyan û matîkan yên pehlewî ku yek ji wan yan metin ya kurdî serekaniya متن (metn) ya erebî, մատեան (matean) ya ermenî û მატიანე (matiane) ye. "Metin" ya tirkî jî (belkî bi rêya erebî) ji zimanekî îranî hatiye wergirtin.


metin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-metin.wav


Mewlûd

glosses: hin pirtûk in ku behsa jidayikbûna Mihemed-pêxember dikin û pesnê wî didin

forms:
Mewlid
Mewlîd
مهولوود

etymology_text: Herwiha Mewlîd ji erebî المولد النبوي (el-Mewlid en-nebewî) yan مولد الرسول (Mewlid er-Resûl, “Mewlûda Pêxemberî”) ji مولد (mewlid, “jidayikbûn, welidîn, welidandin”), hevreha aramî ܡܘܠܕܐ (mewlaða), îbrî מולד (môlāḏ) ji me- + w-l-d- (welidîn, welidandin) têkilî mîlad, mewalid, weled, welidîn, welidandin, ewlad, walid, walide...


mita

glosses: kerese, pertal, hûrûmûr, maliyet, mal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
متا
mit


reqîq

glosses: dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, piyar, rehman, muşfîq, rehîm, şefîq

text:
Nav dîde'ê bêxwab-i da
Ew tilliyên nazik reqîq
Pir da me fincana 'eqîq

forms:
reqîqtir (comparative)
herî reqîq (superlative)
reqîqtirîn (superlative)
raqîq
reqîb
refîq

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


refîq

text: Min go ji kerîm telbe û daxwaz-i çi hacetMin nale refîq in xem û tehlî ne musahibFiryad-i enîsê min e demsaz-i çi hacet

forms:
rafîq
reqîb
reqîq

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


bunga

audio: LL-Q9240 (ind)-Xbypass-bunga.wav


verder

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-verder.wav


más

glosses: hê, hêj, hîna, hîn, hêşta, pirtir, gelektir, zêdetir

glosses: herî, helî, ji hemûyan (zêdetir / kêmtir / gelektir, mezintir û hwd)

audio: LL-Q1321 (spa)-AdrianAbdulBaha-más.wav


lain

glosses: forma yekjimar ya xwedîtiyê ji peyva laki (qanûn)


lain

audio: LL-Q9240 (ind)-AmeliaWardani-lain.wav


lain

pos: pron

pos_title: Cînav


lain

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-lain.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-lain.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-TurtleMedicine-lain.wav


ciyawaz

forms:
ciyawaztir (comparative)
herî ciyawaz (superlative)
ciyawaztirîn (superlative)

etymology_text: Ji soranî جیاواز (cyawaz), ji جیا (cya) + -واز (-waz) (paşgireke bi ramana "awa, şêwe, reng"), bide ber kurmancî cihêreng.


gemîgeh

forms:
gemîga
gemîgah
gemîge
gemîgih

etymology_text: Ji gemî + -geh

гавань

roman: gavanʹ

λιμάνι

roman: limáni

καταφύγιο

roman: katafýgio

ipa: /ɡɛmiːˈɡɛh/


bexş

glosses: diyarî, hediye, îkram, kerem, raberî, pêşkêşî, dan, dayîn, xelat

forms:
بهخش
bexiş

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *bʰeh₂g- (“pêşkêş kirin, diyarî kirin, dan”), hevreha farisî بخش (bexş), parsî b'xş'h, pehlewî bexş'y-, ʾpexş'd-,. Herwiha hevreha bext, bac, bax, beg...

ipa: /bɛxʃ/


bexş

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: bexş, hîbe, efû.: Ez xaniyê xwe bexşê birê xwedikim. : Xwendevanên hêja, kêmasiyên me hebin jî, me divê hun bibexşînin


pexş

forms:
پهخـــش
pexiş

ipa: /pɛxʃ/

hyphenation: pexş


rihan

glosses: Riwekek terraşî ya yeksalî ye û pelên wê wek biharat tên bikaranîn.

text: Ez hişkedar im narizimXeml û rihana min tu yîBêy te neşêm gavek bezim

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
reyhan
rêhan
rîhan
ruhan
gulrihan

etymology_text: Ji erebî ريحان (reyḥan) ji ريح (rîh) | / روح (rûḥ, “bêhna xweş; ruh”), hevreha aramî רוחא (rûxa: ruh) û ריהא (r-y-ḥa: bêhna xweş), îbrî רוח (rûxe: ruh). Binêre: ruh.

босилек

roman: bosilek

ပင်စိမ်း

roman: pangcim:

羅勒

roman: lo⁴ lak⁶

羅勒

roman: luólè

رَيْحَان

roman: rayḥān

حَبَق

roman: ḥabaq

ريحان

roman: rēḥān

حبق

roman: ḥbaq

ռեհան

roman: ṙehan

ریحان

roman: reyhân

شاهسپرم

roman: šâhesparam

რეჰანი

roman: rehani

შაშკვლავი

roman: šašḳvlavi

मीठा तुलसी

roman: mīṭhā tulsī

רֵיחָן

roman: rēḥán

בָּזִילִיקוּם

roman: bazíliqum

바질

roman: bajil

босилок

roman: bosilok

तुळस

roman: tuḷas

базили́к

roman: bazilík

შაშკვლავ

roman: šašḳvlav

తులసి

roman: tulasi

ираьгьаьн

roman: irähän

تلسی

roman: tulsī

βασιλικός

roman: vasilikós

ὤκιμον

roman: ṓkimon


resmiyet

glosses: fermîtî, konvensiyonelî, resmîtî, formalîte

glosses: merasim, dêlindêz, rêûresm, ayîn, seremonî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: resmî + -yet


-yet

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Paşgirek e ku pê hin navdêr ji rengdêrên ji erebî wergirtî tên çêkirin

forms: -iyet


siyabo

glosses:
Kemyon, zure, reşke, zîre,
riwekek lêzimî helizê ye, li beyaran şên dibe û tovê wê wek biharat tê bikaranîn.

text: Li bajarên kurdan siyabo navê giyayekî ye. Bi helîna berfê re derdikeve holê, heta dawiya gulanê jî tê berhevkirin ji aliyê jinên kurd ve. Hinek ji bo bixin nava penîrê, hinek ji bo tevî hêkan çêbikin berhev dikin û hinek jî ji bo piştî kelandinê bi mihafizekirina di nav tenekeyan de ji bo zivistanê bihêle berhev dikin. Çîrok siyabo niha bû belgefîlmek. Belgefîlm ji aliyê derhêner Rodî ve hatiye kişandin û di 15 deqîqeyên li ser belgefîlm de agahiyên der barê siyabo û berhevkarên wê de tê pêşkêş kirin.

ref: Diyarname.com, 7/2007

кимионът

roman: kimionǎt

тмин

roman: tmin


flora

glosses: rûstemenî,rûste, riwek,nebat, gulûgiya, giya, şênkatî, hemû tiştên ku şên dibin

text: Li ser xebata xwe Rodî gotinên balkêş pêşkêş dike û dibêje: "Ji aliyekê flora-fauna ya li Kurdistanê bala min dikişand, ji aliyê din ve çîroka jinên ku vê karê berhevkirinê dikin. Mînak ji wan jinan yekê digot, 'Heta em bibin feqîr û bibin cerdevan, emê giya berhev bikin baştir e. Ev ji bo me şeref e.' Ev yek gelek bala min kişandibû. Dîsa ez dizanim ku li Çewligê dayikek ji giya 20 xwarinên cihê çêdikir. Ev tiştên balkêş in, lê em bi wan nizanin."

forms: fauna

etymology_text: Ji latînî Flora ("xudabanûya gulan").


flora

glosses: xudabanûya gulan di efsaneya romanî de, jiyana helezî, helezê demekê yan rojgarekê


fauna

forms:
faûna
flora

etymology_text: Ji latînî Fauna.

fauna#Czech

roman: fauna

動物

roman: ㄉㄨㄥˋㄨˋ dòngwù


parfum

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-parfum.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-parfum.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-parfum.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-parfum.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-parfum.wav


seramîk

text: Nesrîn Rojkan keçeke kurd e ku li Swêdê bajarê Stockholmê rûdinê. Rojkan li zanîngeha Stockholmê beşa arkeolojiyê dixwîne û ji hin rojname û malperên kurd re gotaran dinivîse û bi xwe jî hevpeyvînan dike. Herweha bi hunerê re jî mijûl e û niha li ser wênesaziyê û seramîkê jî perwerde dibîne.

ref: Mahabad F. Arda: Hevpeyivîn bi Nesrîn Rojkan re, Amidakurd.com, 7/2007

forms:
keramîk
kêramîk
sêramîk

etymology_text: Ji fransî céramique.

керамика

roman: keramika

陶瓷

roman: táocí

קרמיקה

roman: qeramiqa

κεραμική

roman: keramikí


fuar

glosses: pêşangeh, teşhîr, nîşandana berhemên hunerî yan ticarî (bi taybetî kevalan)

glosses: cihê ku berhemên hunerî yan ticarî lê tên nîşandan û berçavkirin

forms:
fiar
fûar

etymology_text: Ji fransî foire.

παζάρι

roman: pazári


determined

glosses: stewîl, rijd, bibiryar, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, micid, bi qeys û qerar

etymology_text: Ji determine + -ed.


pêşberî

glosses: miqabilî, hemberî, hevberî, beraberî, li beramber

forms: پێشبەری

etymology_text: Ji pêşber + -î


pêşberî

glosses: pêşbazî, dijberî, rikeberî, hevrikî, reqabet, riberizî


light

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/When the studio light is on, I am recording my evening show.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-light.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-light.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-light.wav


light

audio: When the studio light is on, I am recording my evening show.ogg


wergerrandî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre wergerandî.


pêkhatî

glosses: Tişta/ê ku hatiye pêkanîn; lihevhatî; tam û bêqusûr.

text: Difikire ku ji dûr ve siwarekî pêkhatî bi libas û çek têtin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 119, ISBN 978-605-5683-27-6

glosses: Dariştî; lêker û navên ku bi qertafan temam û ava dibin.

text: Mijara herî berfireh mijara lêkerên pêkhatî ye.

ref: Samî Tan, Rêzimana Kurmancî, Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolêr, Gelawêj 2015, çapa Nûkirîem, r. 257

text: Daxwazên pêknehatî û dernebirrî dikarin bibin sedema nexweşiyên derûnî.

forms: پێكهاتی

etymology_text: Ji pêk + hatin + -î.

ipa: /peːkhɑːˈtiː/

hyphenation: pêk·ha·tî


sivikî

glosses: kêm-sengî, sivikbûn, ne qursî, ne giranî

forms:
سڤكی
sivikahî
sivikatî
sivikayî
sivikîtî
siviktî

etymology_text: Ji sivik + -î

ipa: /sɪvɪˈkiː/

hyphenation: si·vi·kî

notes:
sivikî kirin
sivikîkirin
sivikîkirî


kitkit

glosses: Her yek bi carekê, ne hemû yan gelek di eynî carê de.

text: Cedwelê li jêr dîyar dike bê rêzimana me ya standard dê çawa be heger em kitkit formên li jor hilbijêrin.

ref: Newzad Hirorî, Kurmancîya standard: Tewang û ergatîvî wek nimûne https://web.archive.org/http://www.amude.net/Nivisar_Kurdi_deep.php?newsId=1305&newsLanguage=Kurdi arşîv, amude.net, 24.01.2005

text: Di dawiya Kursê de, Belgenameya Zimanî di Asta B2 de dikare bê dayîn. Wekî din kitkit pesendkirina Beşdarvan di dawiya Kursê de û Rapora Staj an –Bawername wê bê ragehandin û dayîn.

ref: ESF(Bingehê Civakiya Ewropî) - BAMF(Dezgeha Federal ji bo Koçberiyê û Penaberan) https://web.archive.org/http://willkommen-in-schleswig-flensburg.de/F%C3%BCr-Fl%C3%BCchtlinge-for-refugees/Fragen-im-Alltag-/kurmanc%C3%AE-Kurdisch/ arşîv, willkommen-in-schleswig-flensburg.de

text: Herwesa hindek caran navên wan kitkit di pertûk û kovara da dihatine tomarkirin, belê bo cara êkêye seydayê hêja (Şewket Şêx Yezdîn) bi dûr û dirêjî û berfirehî sebaret van pêfimerga dinivîse û elbûmek ji wênên wan pêk di îne di bîranîna Yûbîla Zêrîna peydabûna navê (Pêşmergê) li ser destê van nehinga çapkirîye.

ref: Şewket Şêx Yezdîn (wergêr Ebdulkerîm Findî), Yobîla Zêrîna Pêşmergeyî https://web.archive.org/https://hekar.files.wordpress.com/2014/01/yobila-zerina-peshmerge-kerim-findi1.pdf arşîv, 2002, r. 154

forms:
kitekit
kite-kit
kit-kit

etymology_text: Ji kit + kit.


kitkit

text: Min xerîteke cihê jêliyan çêkiri bû û tê de tixûbên wî bi her kitkitên wî şanî da bû.

ref: Mele Xelefê Bafî (wergêr Dilawerê Zengî), Dîroka kelepora mîrnişîniya Botan https://web.archive.org/https://www.kurdipedia.org/files/books/2012/66671.PDF?ver=129978341484041291 arşîv, Çapxaneya Emîral, Beyrûd, 2004, r. 218

text: Ji xwe di ti zimanî de denganî û nivîsandin ne lêvên yek in, û nivîsandin nikare bi tevayî li denganiya wî zimanî bê. Lewra ko kitkit û rengên denganiyê bi elfabêyê nayin nîşan kirin û li ser kaxezê sekinandin.

ref: Celadet Alî Bedirxan, Elfabêya Kurdî & Bingehên Gramera Kurdmancî, Nefel, 1998, r. 15, ISBN 9789197319515

text: Ew roj tevî her kitkitê, tê bîra min.

ref: Mehmed Uzun, Bîra Qederê https://web.archive.org/http://www.nefel.com/epirtuk/pdf/mehmed_uzun_bira_qedere_02.pdf arşîv, Nefel, 2002, r. 56


kitkit

text: Ev mijar tesbîteke bi denganîyê ve girêdayî ye û kitkit e, hûrgilî ye; ne esasê ekola Mîr C.Bedir Xan a rêziman û rastnivîsê ye.

ref: Baran Rizgar, Pirs û Mijarên Zimanê Kurdî https://web.archive.org/https://zanistvan.files.wordpress.com/2018/06/helwesta-netewi.pdf arşîv, 2013, r. 231

text: Li çarêka yekê ji sala 2009ê, firoştina kitkit, ne ya bi kom, li Çînê 15 ji sedê rabû.

ref: Ferîdê Zekeriya (wergêr Lezgînê Çalî), Demên geşbûnê vegerriyan e, lê ne li Welatên Yekgirtî https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=31&RubricNr=&ArticleNr=5247 arşîv, nefel.com, 29.10.2010


riwekxwer

glosses: kesa/ê yan ajelê/a ku riwekan dixwe (lê goştê ajelan naxwe

forms:
riwekxor
riwekxur

etymology_text: riwek + -xwer.

vegetariano#Italian

roman: vegetariano


entegrasyon

glosses:
entegrebûn yan entegrekirin,
 xwe yan kesek fêrî jiyana civak yan çandeyek nû kirin

text: Xeletî û xirabî li vî welatî jî hene û efsaneya ku Swêd cinnetek e, ne rast e. Lê demokrasî, tolerans, însanî, heqnasî, îlm û zanîn li Swêdê ji gelek welatên dî pêştatir e. Kesin dibêjin ku li vir entegrasyon nîn e loma ye tiştên weha diqewimin. Rast e, ku entegrasyona xerîban di nav civata Swêd da zehmet e lê ez bawer nakim ku yek xerîbek jî li Swêdê hebe ku fam nekiribe ku azadî û demokrasî li Swêdê bingehên jiyanê ne û çarekirina gelcan bi xwînxwarî entegrasyonê ne asantir lê zortir dike.

ref: Şîrîn Bozarslan: Qetla namûsê, Demanu.com.tr, 2002

forms:
integrasyon
întegrasyon

etymology_text: Bi rêya fransî intégration ji integratio ji integrare

интеграция

roman: integracija

ipa: /ɛntɛɡɾɑːsˈjoːn/


heliz

glosses:
Pîjinda, şiwît,
riwekek xwerbar e û li beyaran şên.

forms:
helis
helîs
helîz
hêlis
hêliz
hêlîs
hêlîz

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

кроп

roman: krop

শুল্ফা

roman: śulpha

सोवा

roman: sovā

ко́пър

roman: kópǎr

蒔蘿

roman: si⁴ lo⁴

蒔蘿

roman: shíluó

شِبِثّ

roman: šibiṯṯ

شِبِتّ

roman: šibitt

شبت

roman: šabat

شبت

roman: šibt, šibit

սամիթ

roman: samitʻ

شوید

roman: ševid

კამა

roman: ḳama

सोआ

roman: soā

שָׁמִיר

roman: shamír

שֶׁבֶת רֵיחָנִי

roman: shévet rekhaní

ಸಬ್ಬಸಿಗೆ

roman: sabbasige

ශතපුෂ්ප

roman: śatapuṣpa

딜

roman: dil

ຜັກຊີ

roman: phak sī

ко́пар

roman: kópar

ко́прец

roman: kóprec

миру́дија

roman: mirúdija

миро́дија

roman: miródija

ძერა

roman: ʒera

ცეროცო

roman: ceroco

دره اوتی

roman: dere otu

аскөк

roman: askök

укро́п

roman: ukróp

укро́п паху́чий

roman: ukróp paxúčij

शतपुष्पा

roman: śatapuṣpā

शतपुष्पिका

roman: śatapuṣpikā

шивит

roman: šivit

சதகுப்பி

roman: catakuppi

சதகுப்பை

roman: catakuppai

ผักชีลาว

roman: pàk-chee-laao

шөет

roman: şöet

кріп

roman: krip

окрі́п

roman: okríp

קאָפּער

roman: koper

άνηθος

roman: ánithos

ἄνηθον

roman: ánēthon


bergûz

glosses: şelûşapik, piştpez, taxima cilên mêran yên kurdî yên kevnar

forms:
belgîz
belgûz
belgwîz
bergîz
bergwîz

ipa: /bɛɾˈɡuːz/

hyphenation: ber·gûz


jîrkî

text: birano kî ji we gotina `jîrkî` bi kar tîne... li ba me bi wateya `ji dema ku` tê.... ew di pirtûka Celadet Bedirxan û Roger Lescot derbas dibe... Lê ji bilî Efrînê min li tu der ew nebîst.... "Jîrkî ez hatim vî bajarî, min tu polîsek nedît. ango: ji dema ku ez hatim vî bajarî."

ref: Azad Ekkaş di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

text: Jîrkî bi devoka Efrînê - û herweha ku nêzîkî herêma Behdînan û devoka Zizîrê ye - ji aliyê ku "û" dibe "î" mînak zeytûn > zeytîn, tembûr > tembîr - dibe hemberî peyva `j`cirkû` ya ku li Kobaniyê tê bikaranîn. Di nerîna min de jî ew asîmîlasyona van peyva ye "ji-cara-ku".

ref: Memo Seyda di heman komê de

text: Li cem me [=liÇewligê / Bîngolê ] cîrkî an jî cîkî heye tê wateya "ji dema tiştek lê bûyiye vir ve" tê karanîn.

ref: Jiyan Alpîranî di heman komê de

forms:
cîkî
cîrkî
jîkî
jirku
jir ku


jîrkî

glosses: eşîrek kurd e û bi taybetî li Bakurê Kurdistanê dijî

text: Heta ko PKKyiyan bela xwe di serokê eşîra jîrkiyan Tahir Adiyamanî de neda bû wî ranehiştibû sîleha dewleta tirkan û ew wekî dostê KDPyê dihat zanîn û gelek alîkarî jî bi hereketa başûrê Kurdistanê re kiribû.

ref: Nefel.com, 7/2007


pincar

glosses: Hemû giyayên, xwerbar, ên ji aliyê mirovan ve tên hilçinîn û xwerin re tê gotin .

text: Ev pincar û biharat hêza mirovî ya cinsî zêde dikin

glosses: Silk, dîv, dîbsor, pazî, silq, riwekek e şekir jê têt çêkirin.

forms: pencar

etymology_text: Ji ermenî բանջար (banǰar, “keskahî, şînkatî, sebzî”).

ipa: /pɪnˈd͡ʒɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pincar.wav

hyphenation: pin·car


berberoj

ipa: /bɛɾbɛˈɾoːʒ/

hyphenation: ber·be·roj


berberro

ipa: /bɛɾbɛɾˈɾoː/

hyphenation: ber·ber·ro


berberroj

ipa: /bɛɾbɛɾˈɾoːʒ/

hyphenation: ber·ber·roj


gulberroj

glosses: Gulek bistîkdirêj û pelpan û kulîlkzer e û tovê wê dendikên xwerbar in.

forms:
berbero
berberoj
berberojk
berberro
berberroj
berberroj
berberrojk
gulbaxan
gulbero
gulberoj
gulberro
gulberrojk
gulbiro
gulbiroj
gulbirojk

etymology_text: Ji gul + ber + roj.

گوڵەبەڕۆژە

roman: gulleberroje

көнбағыш

roman: könbağïš

симешкә

roman: simeškä

слане́чнік

roman: slanjéčnik

সূর্যমুখী

roman: śurjômukhi

слънчоглед

roman: slǎnčogled

နေကြာ

roman: ne-kra

ཉིམ་གང་ཤར

roman: nyim gang shar

ᏅᏓᏗᎧᏂ

roman: nvdadikani

向日葵

roman: xiàngrìkuí

日頭花

roman: rìtóuhuā

葵花

roman: kuíhuā

日頭花

roman: ji̍t-thâu-hoe; li̍t-thâu-hoe

زَهْرَة اَلشَّمْس

roman: zahrat aš-šams

دَوَّار اَلشَّمْس

roman: dawwār aš-šams

արևածաղիկ

roman: arewacaġik

آفتابگردان

roman: âftâb-gardân

સૂર્યમુખી

roman: sūryamukhī

მზესუმზირა

roman: mzesumzira

सूरजमुखी

roman: sūrajmukhī

חמנית

roman: chammanit

гидуарг

roman: giduarg

нарн цецг

roman: narn tsetsg

ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ

roman: sūryakānti

සූරියකාන්ත

roman: sūriyakānta

해바라기

roman: haebaragi

ດອກຕາເວັນ

roman: dǭk tā wen

со́нчоглед

roman: sónčogled

सूर्यफूल

roman: sūryaphūl

наранцэцэг

roman: narantsetseg

گون چیچكی

roman: gün çiçeği

دوه طبانی

roman: deve tabani

ئاپتاپپەرەس

roman: aptapperes

کاپر ګل

roman: kapər gul

لمر ګل

roman: lemər gul

مېر ګل

roman: meyr gul

ਸੂਰਜਮੁਖੀ

roman: sūrjamukhī

күнбағар

roman: künbağar

күнбағыс

roman: künbağys

подсо́лнечник

roman: podsólnečnik

подсо́лнух

roman: podsólnux

சூரியகாந்தி

roman: cūriyakānti

పొద్దుతిరుగుడు

roman: poddutiruguḍu

سوریہ مکھی

roman: sūrya-mukhī

سورج مکھی

roman: sūraj-mukhī

со́няшник

roman: sónjašnyk

со́нях

roman: sónjax

ឈូករតន៍

roman: cʰuuk roatta

ផ្កាឈូករ័ត្ន

roman: phkaachuukrŏətnɑɑ

זונרויז

roman: zunroyz

ηλιοτρόπιο

roman: iliotrópio


meşru

glosses: meşrû, legal, rewa, heq, mafdar, qanûnî, lejîtîm, qanûnî, yasayî, dadî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî şariat


legaal

glosses: meşrû, legal, rewa, heq, qanûnî, lejîtîm, qanûnî, yasayî, dadî


laŭleĝa

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-laŭleĝa.wav


légitime

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-légitime.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Helenou66-légitime.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-légitime.wav


rajta

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-rajta.wav


legitima

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-legitima.wav


echt

glosses: resen, rast, dirist, eslî, heqîqî, orijînal

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-echt.wav


wahr

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-wahr.wav


shy

glosses: şermîn, rûgirtî, rûsar, şermîn, şermende, rûzer, fedok, şermok, fehêtok


erz

text: Sed cangiramî min hebinBavême rê erzan e reqsGirişme û raza berî

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: erd, ax, zemîn, zevî, xak, erazî, milk, mewda

forms:
arz
ariz

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

hyphenation: erz


çinar

glosses: hin cûn darên gir (20 - 30 m) û pelwerîn in

text: Lêv û zeqen û enarê pistanŞimşad û çinar hemqedem bûnXweş sayewer û 'elîhîmem bûn

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: چنار

etymology_text: Hevreha soranî چنار (çinar), farisî چنار (çenar), pehlewî çinar, ji çînî [skrîpt hewce ye] (tsun, “çina”) + îranî dar. çınar ya tirkî, չինար (çinar) ya ermenî û чинара (çinara) ya rusî ji zimanên îranî hatine wergirtin. Bo nimûneyeke din jî, ku "-dar" tê de bûye "-ar", binere hinar.

аҷандар

roman: āč̣̍āndār

דּוּלְבָא

roman: dulbā

чинари

roman: činari

чинар

roman: činar

платан

roman: platan

法桐

roman: fǎtóng

دُلْب

roman: dulb

صِنَار

roman: ṣinār

չինարի

roman: čʻinari

չինար

roman: čʻinar

սոսի

roman: sosi

տնջրի

roman: tnǰri

ճանդարի

roman: čandari

սօսի

roman: sōsi

cynʾl

roman: /činār/

چنار

roman: čenâr

دلب

roman: dolb

ჭანდარი

roman: č̣andari

ჭადარი

roman: č̣adari

דולב

roman: dolev

тхушэдеяфэ

roman: tx°šădejāfă

ყავლანი

roman: q̇avlani

ചിനാർ

roman: cinār

плата́н

roman: platán

чина́р

roman: činár

чина́ра

roman: činára

ჭანდა̈რ

roman: č̣andär

چنار

roman: çınar

чинар

roman: čynar

πλάτανος

roman: plátanos


pelwer

glosses:
dar û terraşên ku pelên anku belgên wan diwerin (bi taybetî payizan),
 darên ku pelên xwe anku belgên xwe diwerînin

text: Çinar darek pelwer e.

forms:
پەلوەر
belgwer
belgwerîn
pelgwer
pelgwerîn
pelwerîn

etymology_text: pel (1) + werîn - -în


-eve

glosses: -ve, Paşgirek e ku maneya "dîsan, dubare" dide

forms: -ve

etymology_text: Hevrehave- ya kurmancî û -ewe ya soranî.


-zar

forms: -ezar

etymology_text:
* Bi maneya "ziman", binêre: zar (1)
* Di peyvên wek şermezar û tengezar de herwiha -izar, hevreha soranî -ezar, farisî -sar
Bi wateya "baxçe" yan "gulistan": hevreha farisî ـزار (-zar), ji zimanên îranî.


xanûman

glosses:
mal û milk, saman, sermiyan, semyan, milk, mal, maliyet, mewdan, kapîtal,
tiştên kesekê/î hene

text: Di nav wî zinarî destek xanûman ku deh ker menzel bin...

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 99

glosses: Apartman, xaniyên bilind ku çendîn daîre tê de bicih bûne

forms:
xan û man
xan-û-man

etymology_text: Hevreha farisî خان و مان (xan û man), ji xan + -û- + man (> mal) ji zimanên îranî.


bezit

glosses: saman, sermiyan, semyan, milk, mal, maliyet, mewdan, mal û milk, xanûman


belqitî

glosses:
sekitî, geber, cehimî, mirar, mirî
(peyvek tal û bêrêziyê ye)

forms:
belqitîtir (comparative)
herî belqitî (superlative)
belqitîtirîn (superlative)

etymology_text: belqitîn


badê

text: Badê ke qiseykerdişe M. Malmîsanijî û J. Îhsan Esparî qedîyayî, na rey beşdaroxan persê xo persay, fikr û pêşnîyazê xo eşkera kerdî. Û badê ke kombîyayîş qedîya, endamê Grûbe û wendoxan lobîyê salone de bi qasê nîm saete ra vêşer sohbet kerd. Kombîyayîş de gelek kovara Vate û kitabê zazakî zî amey rotiş.

ref: Roşan Lezgîn: Dîyarbekir de kombîyayîşe wendoxanê VATEyî, Netkurd.com, 7/2007

etymology_text: Ji erebî بَعْدَ (baʿda, “piştî”).


ataşe

glosses: Karmendê/a sefaretekê yê bi mijarek taybet ve mijûl.

text: Rojnameya tirkî Hurriyet dibêje ataşeyê eskerî yê tirk Atille Şirinî di semînerê de nerazîbûna xwe li hemberî pisporê yunanî nîşan da û got çima ew parçeyeka Tirkiyeyê wekî Kurdistan bi nav dike û ji salona semînerê derket.

forms: ataşê

etymology_text: Ji fransî attaché.


ataşe

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ataşe.wav


şepal

text: Li daristanên Endoneziyayê şepalek ketfeqa ko nêçîrvanan veda bû. Şepalî' demeke dirêj li ber xwe da, lê piştî dît ko ew ê têkeve destê nêçîrvanên qaçax, wî lingekî xwe xwar û xwe xelas kir.

text:
Welatê min tu yî bûka cîhan î
Hemî bax û bihuşt û mêrg û kanî
Şepal û şeng û şox û naz û gewr î
Gelek şêrîn û rind û pir ciwan î
Serî taca Selahedînê Kurd î
Enî roj e di birca asîmanî
Du birhên te kevanê Rustemê Zal
Duzulfên te ji tîrên qehremanî

ref: Cegerxwîn

etymology_text: Ihtimalen ji kurtkirina şêr (bi pehlewî şegr) + pars / piling ji zimanên îranî.


şepal

glosses: Delal, spehî, bedew, xweşik, şîrîn, rind, ciwan.

forms: şemal


eşqiya

glosses:
rêbir, keleş, rêgir, korsan, heydûd, nijdevan, cerdevan, çete, talanker, kowboy, revîner,
kesa/ê ku bi darê zorê tiştekî ji xwedanên wê distîne û direvîne
(bi taybetî keştiyan yan firokeyan)

glosses:
Pîşê min çi bû li ser van çiya
Vîna Kurdistan kirbûm eşqiya (Cegerxwîn, 1903 - 1984)

etymology_text:
Ji erebî أشقياء (aşḳiyāˀ, “feqîr, bedbext”) ji شَقِيّ (şaḳīy, “bedbext”).
Çavkanî: Sevan NİŞANYAN, Eşkıya https://web.archive.org/https://www.nisanyansozluk.com/?k=e%C5%9Fk%C4%B1ya&lnk=1 arşîv, nisanyansozluk.com


leva

hyphenation: le·va


leva

glosses: navê yekeya pareyê anku diravê Bulgaristanê ye


xunçe

forms: xwinçe


teylesan

glosses: Parçeyek çîtî ye zelam li serê xwe dialînin (bi taybetî li ser kumî).

forms: têlesan


sewm

text:
Hey felek felek, hey zalim felek
Ka ew Kurdistan, ka bircên belek
Min navê cinet, ji te bi minet
Serbest û aza, va çûm cihenem
Te mal neda me, kahec û zekat
Min jî qet navê ev sewm û selat
Bendên qanûna te tev çirandin
Ka sozên te wek isbet-il-imem.

etymology_text: Ji erebî صوم (ṣewm), ji yan hevreha aramî ܨܘܡܐ (ṣewma), îbrî צום (ṣom).


başok

glosses: Waşe, terlan, şehbaz; hin cûn firindeyên jakaw anku dirinde ne û xwarina wan çivîkên biçûk e.

text:
Lê tu çûyî
Li pey te
rûpelên bindestiyê spî man
li pey te
peyamên me tengezar û bêxwedî man
li pey te
helbestên me bê nîşan û bê gilî man
li pey te
payîzên me bê bûk û bê kezî man
li pey te
daristana dozê bê başok ûşengebî man...

ref:
Ehmedê Huseynî: Navekî kuştî ji navên te yên kesk bûm, Nisrîna te daristanê berz dike!
Bo salvegera yekemîn a şehîdbûna Şêxê Şehîdan, Khaznawi.com, 6/2007

forms:
başîk
başîq
başoq

перапелачнік

roman: pjerapjelačnik

яструб малий

roman: jastrub malyj

перепелятник

roman: perepeljatnyk

ξεφτέρι

roman: xeftéri


bahîv

glosses: Dareke hûrik e û kakilên wê dişibin gûzan yan fisteqan lê dirêjok in.

forms:
باهیڤ
баһив
bayiv
bayîv
behîv
behîvok
be'îv
beyiv
beyîv
bihîv
bi'îv
peyam

etymology_text:
herwiha behîv, be'îv, hevreha soranî باوی (bawî) (bi metatezê ji *ba-îw, tenê di devoka Hewlêrê de), farisî بادام (badam), بايام (bayam) û بادم (badum), pehlewî watam, zazakî vame, sanskrîtî वाताम (vatama) ji zimanên îranî.
Dengê "d" ji kurmancî dikeve (wek farisî "bad" lê kurdî "ba") û "m" dibe "v" (wek farisî "nam" lê kurdî "nav") û A carinan dibe Î (wek kurmancî hêlîn lê soranî hêlane / lane û farisî lane/lanê) loma "badem" bûye "ba-îv".
Paşî H li peyva kurmancî lê zêde bûye daku du herfên dengdar nekevin pey hev. Ji ber ku bi rastî ew deng di peyva resen de nîne, tenê "ba-îv" e, her devokekê li gor xwe "h", "y" yan "eyn" lê zêde kiriye. Herwiha hin devokan "a" ya dirêj kurt kiriye û kiriye "e" yan "i".
"peyam/payam" ya Kobaniyê û hin deverên din bi rêya tirkiya devokî/kevnbûyî payam ji forma farisî ya devokî بایام (payam) e.
Formên di soranî de tên bikaranîn بادهم (badem) û بایهم (bayem) ji farisî hatine wergirtin. Eger na ew ê di soranî de *bayêw bûya lê ne wisa ye.
Ev peyv ji zimanên îranî - bi taybetî ji farisî - ketiye piraniya zimanên Başûrê Asyayê, Navenda Asyayê, Kafkasyayê û Tirkiyê û Balkanan: azerî badam / بادام, osmanî بادام (badam) û بادم (badem), tirkî badem, ermenî բադամ (badam), ûrdûyî بادام (bādām) (bādām), hindî बादाम (bādām), bengalî বাদাম (badam), gujaratî બદામ (badām), endonezyayî/malezî badam, ozbekî bodom, kirgîzî/qazaxî бадам (badam), tîbetî བ་དམ (ba dam), འབའ་དམ ('ba' dam), çînî 巴旦 (bādàn), bulgarî бадѐм (badѐm), makedonî/sirbî бадем (badem), kroatî badem, albanî bajame...

ለውዝ

roman: läwz

לוּזָא

roman: lūzā

שִׁגּדּא

roman: šigdā

ܫܓܕܐ

roman: šegdā

бадем

roman: badem

扁桃樹

roman: biǎntáo shù

لَوْز

roman: lawz

لَوْزَة

roman: lawza

لوز

roman: lōz

لوزة

roman: lōza

لوز

roman: lūz

لوزة

roman: lūza

նշենի

roman: nšeni

ከርካዕ

roman: kärkaʿ

ስግድ

roman: səgd

𐤔𐤒𐤃

roman: šqd

שָׁקֵד

roman: šāqḗd

שְׁקֵדִיָּה

roman: šqēḏiyā́

ಬಾದಾಮಿ

roman: bādāmi

ପେସ୍ତାବାଦାମ

roman: pestabadamô

минда́ль

roman: mindálʹ

बादाम

roman: bādāma

வாதுமை

roman: vātumai

బాదము

roman: bādamu

బాదాము

roman: bādāmu

𐎘𐎖𐎄

roman: ṯqd

بادام

roman: bādām

мигда́ль

roman: myhdálʹ

מאַנדלבוים

roman: mandlboym

αμυγδαλιά

roman: amygdaliá

ნუშ

roman: nuš

বাদাম

roman: badam

баде́м

roman: badém

扁桃

roman: biǎntáo

巴旦木

roman: bādànmù

巴旦杏

roman: bādànxìng

بادام

roman: bâdâm

لوز

roman: lowz, luz

ნუში

roman: nuši

아몬드

roman: amondeu

편도

roman: pyeondo

ແກ່ນອະມັນດ

roman: kǣn ʼa man da

мигдал

roman: migdal

बदाम

roman: badāma

бүйлс

roman: büjls

ବାଦାମ

roman: badamô

ਬਦਾਮ

roman: badām

бодом

roman: bodom

பாதாம் பருப்பு

roman: pātām paruppu

бәдәм

roman: bädäm

བ་དམ

roman: ba dam

འབའ་དམ

roman: 'ba' dam

អាម៉ង់

roman: aamɑŋ

អាល់ម៉ុង

roman: almoŋ

מאַנדל

roman: mandl

αμύγδαλο

roman: amýgdalo

ἀμυγδάλη

roman: amugdálē

ipa: /bɑːˈhiːv/


badem

etymology_text: Ji farisî بادام, binere: bahîv.


badem

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-badem.wav


Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê

glosses: Guhartoyeke Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.


again

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-again.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-again.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-again.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-She animates-again.wav


Bulgaria

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Bulgaria.wav


image

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-image.wav


rasîst

glosses:
nijadperist, regezperist,
kesa/ê ku bawer dike ku nijada yan miletê wî ji nijadên yan miletên din çêtir e,
kesa/ê ku dijî nijadên yan miletên din e

glosses: şovenîst, supremasîst^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
rasist
raşist
raşîst

etymology_text: Ji îngilîzî race (nijad) + -îst


bravo

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses:
aferin!, her bijî!,
peyvek şîrîn e ji kesekî re têt gotin dema karek baş dike yan jî bi ser ketiye

text: Bi riya pirtûkê, pirtûka pîroz hûn bûne serokomar. Yan ez xelet im? Ew pirtûka ku sedema nivîsandina çendîn pirtûkên dî ye, ku di nave da carna peyvên şerê hene û xwîn jê dibare. Û piraniya gel bawerî wê pirtûka ku doza biratiyê tê da tê kirin dike. Bi ew pirtûk di destê we da we ji fermandarê bir, hûn serketin. Bravo!

ref: Îbrahîm Selman: Mekin ezbenî, mekin, Netkurd.com, 11/2007

forms: biravo

etymology_text: Ji îtalî bravo (“qenc, baş”) ji latînî bi têkilkirinapravus û barbarus


bravo

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bravo.wav


şevnem

glosses:
xunav, çipên ava baranê yan xwîsarê
(bi taybetî li ser pelên gulan)

forms:
şebnem
şewnem

etymology_text: Ji şev + nem.

شەونم

roman: şewnim


qurix

glosses: Stêrek e ku li nîveka havînê berçav dibe û pirr geş e.

text:
Agirî tev agir e, dûrî herin dijwar e ew;
Ne agirê îsal e, lê agirê sedsal e kevnar e. Gava çavên te lê dikevin bi şewq û şemal,
Tu dibê qey qurix e, lê ne qurix e tev ar e.

forms: qurx

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


serw

glosses: Hin cûnên darên herşên yên mîna kajan in.

text:
Şêrînê bejne serwê
Qêrînê min li ser wê
Kengî ji dev şeker wê
Bidî min ew di jînê

ref: Cegerxwîn: Ah Şêrînê, Stockholm 1979

forms:
سەرو
serû
selw
selwî
serwî

etymology_text: Navmiletî. Hevrehafarisî سرو (serv), erebî سرو (serw), aramî שרוין (şerwîn), akadî şur'înu /şurmênu.

柏树

roman: bǎishù, bóshù

чемпрес

roman: čempres

кипарис

roman: kiparis

κυπαρίσσι

roman: kyparíssi

ipa: /sɛɾw/

hyphenation: serw


zinhar

glosses: hişyar be! hay ji xwe hebe! li xwe miqate be!

text:
Dibî bavê te di şer de bimrî
Zinhar kurê min nebî tu bigrî
Em têne kuştin ji bo tu nemrî
De rabe ser xwe, kurê min rabe!

ref: Cegerxwîn: Azadîxwaz im, Dîwana 7a, Hêvî

forms:
zînhar
zinar

etymology_text: Hevreha farisî زنهار (zinhar), pehlewî zênhar, ji zimanên îranî, têkilî "ji" + farisî نهار (nihar: tirs, hewar)


firs

pos_title: Formeke navdêrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-firs.wav


bistan

ipa: /bɪsˈtɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bistan.wav

hyphenation: bis·tan


bistan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimara a binavkirî ya bist.

forms: bistê (feminine definite oblique singular)


berbes

ipa: /bɛɾˈbɛs/

hyphenation: ber·bes


mîneral

text: Bedena mirovan ji sedî 5 (% 5) ji mîneral wek kalsiyum, natriyum, klor û hwd. ji % 1 ji şekir, ji % 15 ji rûn, ji % 19 ji proteîn û ji % 60 ji avê pêkhatiye.

ref: Anatomiya Bedena Mirovan, Huseyin Bektaş, Weşanên Deng

forms: mînêral

etymology_text: Ji fransî minéral.


pertew

glosses: ronî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Hevreha yan ji farisî پرتو (pertev) ji zimanên îranîper- (ber, li ber) + tav


sergerdan

glosses: gêj, mest, serxweş, jihalçûyî, ne li ser hişê xwe, bêhay, bêaga

glosses: bêhiş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
sergerdantir (comparative)
herî sergerdan (superlative)
sergerdantirîn (superlative)

etymology_text: Ji ser + gerdan.


Laleş

text: Dilgeşte min ji dêrê naçim kenîşteyê qetMihrabê wê bi min ra wer da biçîne LaleşMehbûb-i wek stêr e govend û 'işqibazî

forms: Laliş


letîf

glosses: spehî, delal, xweşik, bedew, ciwan, xwînşîrîn, rind, keşxe, qeşeng, zîba

text:
Şêrîn û çavreşa min, gelek delal e dîlber,
Ya Reb çi şox û şeng e, ciwan û rind û nûber. Narîn û bînxweş û geş, qibla me aşiqan e,
Letîf û zehre-sîma şepal e wek gula zer. Sîng çi gewr û boz e berdane ser du fincan,
Sed heyf û sed mixabin destê çepel herin ser.

forms: latîf

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


Ferhad

glosses: evîndarê Şîrînê di dastana Şîrîn û Ferhad de.

forms: Fehad


çaroke

glosses:
rûnivîn, rû, rûlihêf, hêram, hîzar, fote, fûtik, belekî, spîçal, çarçef, fotik,
cawê tenikê yê doşek û lihêf pê niximandin

glosses:
serpoşk, kevînk, laçik, kefî, egale, dersok, xafik,
çîtê mirov pirça anku porê xwe diniximînin (bi taybetî jin)

forms: çarok


pûşt

text:
Begê zana û milletperwerê min
Hero serxoş e, qedrê te çi zanî
Ne tolaz û ne pûştî, ko perên xwe
Li ber lingê te bavêjin pirranî
Tu zanî beg ne şaş e, lê li paş e
Bi dijmin re dilîzî pehlewanî
Dizanî ko dizero lê biderket
Nema fêde dikî jêre giranî.

ref: Cigerxwîn: Derdê Millet e

forms:
pîç
pûç
pûrt
pûş

ipa: /puːʃt/

hyphenation: pûşt


esna

text: o esnada


coşandin

glosses:
coş kirin, kêfxweş kirin, şad kirin, xewq danê, baş kirin, qenc kirin, bi zewq kirin,
 xweşî birin bi kirin an ji rûdana tiştekî an kiriyarekê

text: Diesnayeke ko Şivan Perwerî beşdarên konserê bi performansa xwe dicoşandin, hin kurdan alaya Kurdistanê hilda. Li ser vê yekê zêrevanên girêdayî DEM TVyê midaxele kir.

forms:
dicoşînim (present)
dicoşînî (present)
dicoşîne (present)
dicoşînin (present)
bicoşîne (imperative singular)
bicoşînin (imperative plural)
coşand (past)
coşand (past)
coşand (past)
coşand (past)
–coşîn– (root present)
–coşand– (root past)
ez dicoşînim (indicative present positive)
ez nacoşînim (indicative present negative)
min coşand (indicative past positive)
min necoşand (indicative past negative)
tu dicoşînî (indicative present positive)
tu nacoşînî (indicative present negative)
te coşand (indicative past positive)
te necoşand (indicative past negative)
ew dicoşîne (indicative present positive)
ew nacoşîne (indicative present negative)
wê/wî coşand (indicative past positive)
wê/wî necoşand (indicative past negative)
em dicoşînin (indicative present positive)
em nacoşînin (indicative present negative)
me coşand (indicative past positive)
me necoşand (indicative past negative)
hûn dicoşînin (indicative present positive)
hûn nacoşînin (indicative present negative)
we coşand (indicative past positive)
we necoşand (indicative past negative)
ew dicoşînin (indicative present positive)
ew nacoşînin (indicative present negative)
wan coşand (indicative past positive)
wan necoşand (indicative past negative)
min dicoşand (imperfect positive)
min nedicoşand (imperfect negative)
min coşandibû (positive)
min necoşandibû (negative)
te dicoşand (imperfect positive)
te nedicoşand (imperfect negative)
te coşandibû (positive)
te necoşandibû (negative)
wê/wî dicoşand (imperfect positive)
wê/wî nedicoşand (imperfect negative)
wê/wî coşandibû (positive)
wê/wî necoşandibû (negative)
me dicoşand (imperfect positive)
me nedicoşand (imperfect negative)
me coşandibû (positive)
me necoşandibû (negative)
we dicoşand (imperfect positive)
we nedicoşand (imperfect negative)
we coşandibû (positive)
we necoşandibû (negative)
wan dicoşand (imperfect positive)
wan nedicoşand (imperfect negative)
wan coşandibû (positive)
wan necoşandibû (negative)
ez ê bicoşînim (future positive)
ez ê necoşînim (future negative)
minê coşandibe (future perfect positive)
minê necoşandibe (future perfect negative)
tu yê bicoşînî (future positive)
tu yê necoşînî (future negative)
teyê coşandibe (future perfect positive)
teyê necoşandibe (future perfect negative)
ew ê bicoşîne (future positive)
ew ê necoşîne (future negative)
wê/wîyê coşandibe (future perfect positive)
wê/wîyê necoşandibe (future perfect negative)
em ê bicoşînin (future positive)
em ê necoşînin (future negative)
meyê coşandibe (future perfect positive)
meyê necoşandibe (future perfect negative)
hûn ê bicoşînin (future positive)
hûn ê necoşînin (future negative)
weyê coşandibe (future perfect positive)
weyê necoşandibe (future perfect negative)
ew ê bicoşînin (future positive)
ew ê necoşînin (future negative)
wanê coşandibe (future perfect positive)
wanê necoşandibe (future perfect negative)
min coşandiye (perfect positive)
min necoşandiye (perfect negative)
min coşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min necoşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te coşandiye (perfect positive)
te necoşandiye (perfect negative)
te coşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te necoşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî coşandiye (perfect positive)
wê/wî necoşandiye (perfect negative)
wê/wî coşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî necoşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me coşandiye (perfect positive)
me necoşandiye (perfect negative)
me coşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me necoşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we coşandiye (perfect positive)
we necoşandiye (perfect negative)
we coşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we necoşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan coşandiye (perfect positive)
wan necoşandiye (perfect negative)
wan coşandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan necoşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bicoşînim (present subjunctive positive)
(bila) ez necoşînim (present subjunctive negative)
(bila) min coşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min necoşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bicoşînî (present subjunctive positive)
(bila) tu necoşînî (present subjunctive negative)
(bila) te coşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te necoşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicoşîne (present subjunctive positive)
(bila) ew necoşîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî coşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî necoşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bicoşînin (present subjunctive positive)
(bila) em necoşînin (present subjunctive negative)
(bila) me coşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me necoşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bicoşînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn necoşînin (present subjunctive negative)
(bila) we coşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we necoşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicoşînin (present subjunctive positive)
(bila) ew necoşînin (present subjunctive negative)
(bila) wan coşandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan necoşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bicoşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min necoşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min coşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min necoşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bicoşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te necoşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te coşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te necoşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bicoşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necoşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî coşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necoşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bicoşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me necoşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me coşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me necoşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bicoşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we necoşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we coşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we necoşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bicoşanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan necoşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan coşandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan necoşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bicoşanda (present conditional positive)
minê necoşanda (present conditional negative)
minê coşandibûya (preterite conditional positive)
minê necoşandibûya (preterite conditional negative)
teyê bicoşanda (present conditional positive)
teyê necoşanda (present conditional negative)
teyê coşandibûya (preterite conditional positive)
teyê necoşandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bicoşanda (present conditional positive)
wê/wîyê necoşanda (present conditional negative)
wê/wîyê coşandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê necoşandibûya (preterite conditional negative)
meyê bicoşanda (present conditional positive)
meyê necoşanda (present conditional negative)
meyê coşandibûya (preterite conditional positive)
meyê necoşandibûya (preterite conditional negative)
weyê bicoşanda (present conditional positive)
weyê necoşanda (present conditional negative)
weyê coşandibûya (preterite conditional positive)
weyê necoşandibûya (preterite conditional negative)
wanê bicoşanda (present conditional positive)
wanê necoşanda (present conditional negative)
wanê coşandibûya (preterite conditional positive)
wanê necoşandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bicoşîne (imperative present positive)
(tu) necoşîne (imperative present negative)
(hûn) bicoşînin (imperative present positive)
(hûn) necoşînin (imperative present negative)
جۆشاندن

etymology_text: Ji coş + -andin.

забавлять

roman: zabavljatʹ

ipa: /d͡ʒoːʃɑːnˈdɪn/


coşandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /d͡ʒoːʃɑːnˈdɪn/


erxewan

glosses:
zivzelaq, gula henarê,
hin cûn darên hûr yên pelwer in û kulîlkên geş yên mor didin berî ku pelên wan dibişkivin

forms:
erxiwan
irxewan
irxiwan
ارغوان
ئهرخهوان
ئهرغهوان

etymology_text: Hevreha farisî ارغوان (erẍevan), erebî ارجوان (irciwan), her sê ji aramî [Peyv?]ארגונא (ergwana) ji akadî [Peyv?]ergemennu (mor, xemr)

არღავანი

roman: arɣavani

Церцис европейский

roman: Cercis jevropejskij

Κουτσουπιά

roman: Koutsoupiá


sewre

glosses:
zerbe, şorreş, inqilab, kudeta, şorriş, darbeya hikûmetê,
guherandina desthilata welatekî bi kotekî

text:
Em ji rê dernakevin çendan bibînin zilm û zor
Lewleb û çerxa cîhanê, geh li jêrîn geh li jor Lê bidin, dora we ye ey koledar û zorkeran
Ev pîkol e em ji hawîr we dikin, çavên we kor Nîvê karker dar bi dest in, êdî her dem kêferat
Va nêzîk bûye dema me, karê dinya tim bi dor Win li Çîn û rojhilatê meyze kin, xweş meyze kin
Tev di vê rê de dibazin, wek pilingan gore qor Her çiqa zor e bikin; win me dajon ber bi pêş
Pir nêzîk e sewre rabî, leşgerê Kurdî û sor!

forms: sewr

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

revolution#Swedish

roman: revolution


çene

glosses:
erzînk, çen, arzenî, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik,
hestiyê navbera devî û gerdenê

text:
Gewher çenê şêrîn kenê
Hingiv di nav lêv û çenê
Berfa spî di gerdenê
Naghê kesî bi xwestinê

ref: Cigerxwîn: Eman Hey lê

forms:
çeng
çenge

падбародак

roman: padbaródak

підборіддя

roman: pidboriddja

πηγούνι

roman: pigoúni

notes:
çene kirin
çenekirin
çenekirî


çene

glosses: çene, erçen, erzing, çeng, argûşk, alûşk, lam, zênî, zenî

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-çene.wav


erzînk

glosses:
çene, argûşk, alûşk, erzen, arzenî zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, arzen, erzîn, çenake, çenawe, çinage, laçank,
hestiyê navbera devî û gerdenê

forms:
erzing
erzink
erzîng

жа́гӏв

roman: žā́ʿv

шӏы́дзадза

roman: č̣ə́ʒāʒā

ацламҳәа

roman: āclāmh°̍ā

жэкӏэпэпкъ

roman: žăč̣̍ăpăpq

ээк

roman: eek

ሸንጎበት

roman: šängobät

አገጭ

roman: ʾägäč̣

ܟܠܙܘܙܐ

roman: klāzūzā

থুঁতৰি

roman: thũtori

нилъу

roman: niłu

эйәк

roman: eyäk

барада́

roman: baradá

চিবুক

roman: cibuk

брада́

roman: bradá

མ་མཁལ

roman: ma mkhal

чӏениг

roman: č̣enig

下巴

roman: haa⁶ paa⁴

下巴

roman: xiàba

頷

roman: hàn

下巴頦

roman: xiàbakē

янах

roman: janah

ذَقْن

roman: ḏaqn

دقن

roman: daʔn

ذِقِن

roman: digin, ḏigin

دِقِن

roman: digin

կզակ

roman: kzak

уло

roman: ulo

дег

roman: ʒeg

چانه

roman: čâne

چکن

roman: čakan

زنخ

roman: zanax

زنخدان

roman: zanaxdân

𐌺𐌹𐌽𐌽𐌿𐍃

roman: kinnus

ნიკაპი

roman: niḳaṗi

ठुड्डी

roman: ṭhuḍḍī

ठोड़ी

roman: ṭhoṛī

סַנְטֵר

roman: santér

чӏенг

roman: č̣eng

жьэпкъ

roman: ẑăpq̇

өргн

roman: örgn

නිකට

roman: nikaṭa

тшӧка

roman: tšöka

턱

roman: teok

сакъал тюп

roman: saqal tüp

лунттубакӀ

roman: lunt̄ubaḳ

ຄາງ

roman: khāng

ნუკუ

roman: nuḳu

ჩენგე

roman: čenge

чана

roman: čana

брада

roman: brada

താടി

roman: tāṭi

हनुवडी

roman: hanuvḍī

ула

roman: ula

эрүү

roman: erüü

သၟိပ်

roman: həmɛp

चिउँडो

roman: ciũḍo

роцъо

roman: roc’o

зекъӕ

roman: zek’æ

چكه

roman: çeñe

كەڭېئ

roman: kengë'

زنه

roman: zana

иек

roman: iek

ⲙⲟⲣⲧ

roman: mort

подборо́док

roman: podboródok

борода́

roman: borodá

ка̄ййп

roman: kājjp

चिबुकम्

roman: cibukam

борода

roman: boroda

𒂅

roman: /tun/

𒋼

roman: /te/

𒅾

roman: /sum/

ккалккам

roman: k̄alk̄am

чене

roman: čene

манаҳ

roman: manah

чона

roman: čona

зақан

roman: zaqan

நாடி

roman: nāṭi

คาง

roman: kaang

గడ్డం

roman: gaḍḍaṃ

చుబుకం

roman: cubukaṃ

ияк

roman: iyak

መንከስ

roman: mänkäs

ཀོ་ཀོ

roman: ko ko

ཨོག་མ

roman: og ma

сегел

roman: segel

оҥылаш

roman: oҥylaš

підборі́ддя

roman: pidboríddja


argûşk

glosses:
çene, çen, erzînk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik,
hestiyê navbera devî û gerdenê

glosses: erzîn, çenake, çenawe, çinage, laçank, arzen, arzenî, erzen^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
algûşk
alîgûşk
elgûşk
ergûşk

падбародак

roman: padbaródak

підборіддя

roman: pidboriddja

πηγούνι

roman: pigoúni

ipa: /ɑːɾˈɡuːʃk/

hyphenation: ar·gûşk


alûşk

glosses:
çene, çen, erzînk, argûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik,
hestiyê navbera devî û gerdenê

forms:
arûşk
elûşk
erûşk

ipa: /ɑːˈluːʃk/

hyphenation: a·lûşk


zenî

glosses:
çen, çene, erzînk, arzenî, argûşk, alûşk, lam, lemtor, erçen, çenik,
hestiyê navbera devî û gerdenê

text: Ji goher xunçe koşa'î digirit durcê 'eqîqBi şeker xende zenî ger bigirît şekkerê tengWere bêperde Mela vê xezelê bîne meqam

glosses: erzîn, çenake, çenawe, çinage, laçank, arzen^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: zênî


erçen

glosses:
çene, çen, erzînk, argûşk, alûşk, lam, lemtor, zenî, çenik,
hestiyê navbera devî û gerdenê

forms:
ئەرچەن
zênî

ipa: /ɛɾˈt͡ʃɛn/

hyphenation: er·çen


steel

glosses: mevred, hesta, kevirê hesta, alava ku kêran tûj dike


steel

glosses: hişk kirin, sirt kirin, req kirin, reqandin, zîwandin

glosses: xurt kirin, xurtandin, zexm kirin, zeximandin

glosses: hêzdar kirin, bi hêz kirin, bi qewet kirin


steel

glosses: dilqalind, dilkevir, qelpreş, qeterehm, bêrehm (ji bo kesê nedilşewat, bêrehm, ku li kesî naneyîre)

glosses: req, sext, çekûr, peyt, biring (dijraberê nerm)

etymology_text: Ji îngilîziya navîn stele û stel, ji îngilîziya kevn stīele, ji proto-cermenî *stahliją (“tişta ku ji polayî hatiye çêkirî”), ji *stahlą (“pola”), ji proto-cermenî *stah- an *stag- (“hişk bûn”), ji proto-hindûewropî *stak- (“man, hişk bûn”) (bide ber umbriyî stakaz (“rep”), avestayî 𐬯𐬙𐬀𐬑𐬭𐬀 (staxra, “xurt”), sanskrîtî स्तकति (stákati, “ber xwe dan, li hember rabûn”)), têkildar proto-hindûewropî *steh₂- (“rabûn”).


threat

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-threat.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-threat.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-threat.wav


çenik

glosses:
erzînk, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çene,
hestiyê navbera devî û gerdenê

forms:
çenk
çeng


çenik

text: çenikek nan, çenik zarok e


gushë

glosses: erzînk, argûşk, çene, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik


menton

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-menton.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-menton.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-menton.wav


bonbon

ipa: /boːnˈboːn/


bonbon

audio: EN-AU ck1 bonbon.ogg

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-bonbon.wav


падбародак

audio: LL-Q9091 (bel)-Ssvb-падбародак.wav


mentono

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-mentono.wav


mento

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-mento.wav


queixo

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-queixo.wav


sheet

glosses: rûnivîn, rû, rûlihêf, hêram, hîzar, fote, fûtik, belekî, spîçal, çaroke, fotik

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sheet.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sheet.wav


prostěradlo

glosses: rûnivîn, rûdoşek, rûlihêf, hêram, hîzar, fote, fûtik, belekî, spîçal, çaroke, fotik


床单

glosses: çarçef, rûnivîn, rûdoşek, rûlihêf, hêram, hîzar, fote, fûtik, belekî, spîçal, çaroke, fotik


Laken

forms: laken


drap

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-drap.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-drap.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Helenou66-drap.wav


laken

forms: Laken

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-laken.wav


lakan

glosses: Guhartoyeke lekan (“soleke taybet ku ji bo mirov li ser berfê rehet bimeşe tê bikaranîn”).


lenzuolo

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-lenzuolo.wav


mibtela

glosses:
bengîn, dilikî, dildayî, adîkt,
kesa/ê ku miriyê/a tiştekî anku nikare bêyî tiştekî debar bike anku bijî

forms:
mibtelatir (comparative)
herî mibtela (superlative)
mibtelatirîn (superlative)
mubtela


benik

text: Keyfa surrî bê şubhe yeEw ne wekî benka me yeSofi dibên seddeq we ye

ref: Feqiyê Teyran,

glosses: ta^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
benk
bendik

etymology_text: Ji ben + -ik.

ipa: /bɛˈnɪk/

hyphenation: be·nik


suggestion

etymology_text: Ji suggest + -ion.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-suggestion.wav


Amérique du Nord

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Amérique du Nord.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fhala.K-Amérique du Nord.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Poslovitch-Amérique du Nord.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Sartus85-Amérique du Nord.wav


rasîzm

glosses:
nijadperistî, regezperistî,
bîrdoza ku dibêje nijada yan miletê mirovî ji miletên din hêjatir e,
bîrdoza ku nijadên yan miletên din û kesên ji wan nijadan yan miletan napejirîne,
dijminatiya nijadên yan miletên din

glosses: şovenîzm^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
rasizm
raşizm
raşîst

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]racisme yan îngilîzî racism

ռասիզմ

roman: ṙasizm

인종차별

roman: injongchabyeol


şermîn

glosses:
şermok, şermokî, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de

text: Bêxwendin û yasin kirimJ'yar û biran şermîn kirimWirdek xiyala min netê

forms:
شهرمین
nermîn

etymology_text: Ji şerm + -în.

ipa: /ʃɛɾˈmiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şermîn.wav

hyphenation: şer·mîn


dabeş

glosses: parçe kirin, parve kirin, leva kirin, lêkve kirin

forms: dabaş

etymology_text: Ji da- + beş.

hyphenation: da·beş


lêkve kirin

glosses: parçe kirin, dabeş kirin, ker kirin, teqsîm kirin

forms:
lêkve dikim (present)
lêkve dikî (present)
lêkve dike (present)
lêkve dikin (present)
lêkve bike (imperative singular)
lêkve bikin (imperative plural)
lêkve kir (past)
lêkve kir (past)
lêkve kir (past)
lêkve kir (past)
lêkve –k– (root present)
lêkve –kir– (root past)
ez lêkve dikim (indicative present positive)
ez lêkve nakim (indicative present negative)
min lêkve kir (indicative past positive)
min lêkve nekir (indicative past negative)
tu lêkve dikî (indicative present positive)
tu lêkve nakî (indicative present negative)
te lêkve kir (indicative past positive)
te lêkve nekir (indicative past negative)
ew lêkve dike (indicative present positive)
ew lêkve nake (indicative present negative)
wê/wî lêkve kir (indicative past positive)
wê/wî lêkve nekir (indicative past negative)
em lêkve dikin (indicative present positive)
em lêkve nakin (indicative present negative)
me lêkve kir (indicative past positive)
me lêkve nekir (indicative past negative)
hûn lêkve dikin (indicative present positive)
hûn lêkve nakin (indicative present negative)
we lêkve kir (indicative past positive)
we lêkve nekir (indicative past negative)
ew lêkve dikin (indicative present positive)
ew lêkve nakin (indicative present negative)
wan lêkve kir (indicative past positive)
wan lêkve nekir (indicative past negative)
min lêkve dikir (imperfect positive)
min lêkve nedikir (imperfect negative)
min lêkve kiribû (positive)
min lêkve nekiribû (negative)
te lêkve dikir (imperfect positive)
te lêkve nedikir (imperfect negative)
te lêkve kiribû (positive)
te lêkve nekiribû (negative)
wê/wî lêkve dikir (imperfect positive)
wê/wî lêkve nedikir (imperfect negative)
wê/wî lêkve kiribû (positive)
wê/wî lêkve nekiribû (negative)
me lêkve dikir (imperfect positive)
me lêkve nedikir (imperfect negative)
me lêkve kiribû (positive)
me lêkve nekiribû (negative)
we lêkve dikir (imperfect positive)
we lêkve nedikir (imperfect negative)
we lêkve kiribû (positive)
we lêkve nekiribû (negative)
wan lêkve dikir (imperfect positive)
wan lêkve nedikir (imperfect negative)
wan lêkve kiribû (positive)
wan lêkve nekiribû (negative)
ez ê lêkve bikim (future positive)
ez ê lêkve nekim (future negative)
minê lêkve kiribe (future perfect positive)
minê lêkve nekiribe (future perfect negative)
tu yê lêkve bikî (future positive)
tu yê lêkve nekî (future negative)
teyê lêkve kiribe (future perfect positive)
teyê lêkve nekiribe (future perfect negative)
ew ê lêkve bike (future positive)
ew ê lêkve neke (future negative)
wê/wîyê lêkve kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê lêkve nekiribe (future perfect negative)
em ê lêkve bikin (future positive)
em ê lêkve nekin (future negative)
meyê lêkve kiribe (future perfect positive)
meyê lêkve nekiribe (future perfect negative)
hûn ê lêkve bikin (future positive)
hûn ê lêkve nekin (future negative)
weyê lêkve kiribe (future perfect positive)
weyê lêkve nekiribe (future perfect negative)
ew ê lêkve bikin (future positive)
ew ê lêkve nekin (future negative)
wanê lêkve kiribe (future perfect positive)
wanê lêkve nekiribe (future perfect negative)
min lêkve kiriye (perfect positive)
min lêkve nekiriye (perfect negative)
min lêkve kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min lêkve nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te lêkve kiriye (perfect positive)
te lêkve nekiriye (perfect negative)
te lêkve kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te lêkve nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî lêkve kiriye (perfect positive)
wê/wî lêkve nekiriye (perfect negative)
wê/wî lêkve kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî lêkve nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me lêkve kiriye (perfect positive)
me lêkve nekiriye (perfect negative)
me lêkve kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me lêkve nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we lêkve kiriye (perfect positive)
we lêkve nekiriye (perfect negative)
we lêkve kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we lêkve nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan lêkve kiriye (perfect positive)
wan lêkve nekiriye (perfect negative)
wan lêkve kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan lêkve nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez lêkve bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez lêkve nekim (present subjunctive negative)
(bila) min lêkve kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min lêkve nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu lêkve bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu lêkve nekî (present subjunctive negative)
(bila) te lêkve kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te lêkve nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew lêkve bike (present subjunctive positive)
(bila) ew lêkve neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî lêkve kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî lêkve nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em lêkve bikin (present subjunctive positive)
(bila) em lêkve nekin (present subjunctive negative)
(bila) me lêkve kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me lêkve nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn lêkve bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn lêkve nekin (present subjunctive negative)
(bila) we lêkve kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we lêkve nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew lêkve bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew lêkve nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan lêkve kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan lêkve nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min lêkve bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min lêkve nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min lêkve kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min lêkve nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te lêkve bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te lêkve nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te lêkve kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te lêkve nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lêkve bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî lêkve nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lêkve kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî lêkve nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me lêkve bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me lêkve nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me lêkve kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me lêkve nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we lêkve bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we lêkve nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we lêkve kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we lêkve nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan lêkve bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan lêkve nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan lêkve kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan lêkve nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê lêkve bikira (present conditional positive)
minê lêkve nekira (present conditional negative)
minê lêkve kiribûya (preterite conditional positive)
minê lêkve nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê lêkve bikira (present conditional positive)
teyê lêkve nekira (present conditional negative)
teyê lêkve kiribûya (preterite conditional positive)
teyê lêkve nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê lêkve bikira (present conditional positive)
wê/wîyê lêkve nekira (present conditional negative)
wê/wîyê lêkve kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê lêkve nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê lêkve bikira (present conditional positive)
meyê lêkve nekira (present conditional negative)
meyê lêkve kiribûya (preterite conditional positive)
meyê lêkve nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê lêkve bikira (present conditional positive)
weyê lêkve nekira (present conditional negative)
weyê lêkve kiribûya (preterite conditional positive)
weyê lêkve nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê lêkve bikira (present conditional positive)
wanê lêkve nekira (present conditional negative)
wanê lêkve kiribûya (preterite conditional positive)
wanê lêkve nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) lêkve bike (imperative present positive)
(tu) lêkve neke (imperative present negative)
(hûn) lêkve bikin (imperative present positive)
(hûn) lêkve nekin (imperative present negative)
jêkve kirin

etymology_text: Ji lêkve + kirin.

ipa: /leːkˈvɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: lêk·ve ki·rin


lêkve

glosses: parçe kirin, parve kirin, leva kirin, dabeş kirin

glosses: parçe bûn, parve bûn, leva bûn, dabeş bûn

forms:
lêkva
lêk va
lêk ve

etymology_text: Ji lêk + -ve.

hyphenation: lêk·ve


lêve bûn

glosses: ji soza vegerrîn, nexwestin soza xwe bi cih bîne

text: Çima tu ji soza xwe lêve bûyî?

forms:
لێڤە بوون
lêva bûn
lê vebûn
jêve bûn
lêkve bûn

etymology_text: Ji lêve + bûn.

ipa: /leːˈvɛ buːn/

hyphenation: lê·ve bûn

notes:
(lêker) lêve bûn
(navdêr) lêvebûn
(rengdêr) lêvebûyî
lêveber


lêva

forms: lêve

ipa: /leːˈvɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-lêva.wav

hyphenation: lê·va


lêva

glosses: Rewşa îzafeyî ya mê a yekjimar a binavkirî ya lêv.

forms: lêvên (feminine definite construct plural)


wergerriyayî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre wergeriyayî.


خجل

glosses: şerm, fedî, fihêt, eyb, poşmanî, peşîmanî


Mitleid

glosses: dilsojî, dilpêşewitîn, dilmanpêve, dilpêsotin, gunehpêhatin, hevxemî, dilrehmî