kahyası olmak

glosses: yên ku destê xwe dixin îşê (wî) û destkarî pê dikin hebûn, (ji bo kesekî)


kakılıp kalmak

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: ji ber bêgavîyê ji (cihekî) nekarîn herin (cihekî) din


kalay çekmek

glosses: dan ber çêr û xeberan, dan ber çêr û sixêfan


kalaycı körüğü gibi nefes almak

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: singa (yekî) wek nepaxê rabûn û rûniştin, wek nixafê hilm girtin, helkehelk pê ketin


kalbında tutmak

glosses: di hişe xwe de girtin, di serê xwe de girtin


kalbi kanamak

glosses: dilê (yekî) li ser ji bîr ve çûn, dilê (yekî) li serê êşîn


kalbi olmamak

glosses: (yek) dilreq bûn, (yek) dilkevir bûn, dilê (wî) pê neşewitîn


kalbinin sesini dinlemek

glosses: dan dû dilê xwe, bi ya dilê xwe kirin, li gorî hestên xwe tevgerîn


kalburabastı

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: cureyekî şîrînayîyê ye ku ji hevîr, gûz, rûn û şerbetê tê çêkirin


kaldırım aşındırmak

glosses: beq xesandin, kêç xesandin, se (kûçik) xwê kirin, kuçe pîvan, çarşî pîvan


kalemi kuvvetli

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: pênûsxurt, (kesê ku nivîsên baş û xurt dinivîse)


kalemkâr

glosses: qelemkar (kesê ku bi qelemê di esrex û dîwaran de bi kolandinê nexş û nimûşan çêdike)


Kalenderiye

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: Qelenderiye (terîqeteke Îslamî ku girîngî bi malê dinyayê û wurşedariyê nade)


kalıbı kalıbına

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: eyn wek (wî), tip temam, bêkêmasî, binefs


kalıbına basmak

glosses: bi serê xwe sond xwarin, bi serê xwe kirin


kambur kambur üstüne

glosses: derde ser derdan, nehekê ser dehekan, kula dû mirinê, zêdeyî ser kezebê, derdê min ne bes e, yê xelkê bi ser de hewes e, belaya li ser belayê, qezaya li ser qezayê


kameti artırmak

glosses: hindirû axaftin, bi dengê bilind xeber dan


kampanya açmak

glosses: kampanya dan destpêkirin, kampanya vekirin


kan tepesine çıkmak

glosses: dûman ji serê (wî) hilkişîn, bi ser tapanê ketin, pir hêrs bûn


kana boyamak

glosses: di xwînê de hesikîn, di xwînê de sor bûn, di xwînê de man, di xwînê de gevizîn


kanara

etymology_text: Ji erebî قَنَارَةٌ (qanāratun).


kanguru

glosses: qangirû, ajalekî ku li awûstralyayê dijî

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kanguru.wav


kanı kanla yıkamak

glosses: xwîn bi xwînê şûştin, (bi kuştina qatil û kujer, heyf hildan)


kanını iliğini kurutmak

glosses: kirin ku (yek) ji canê xwe aciz bibe, (yek) bêzar kirin


kanıyle ödemek

glosses: canê xwe li serê dan, bi canê xwe dan, jîyana xwe li serê dayîn


kanserojen

glosses: madeyek e ku dikare bibe sedema kanserê anku penceşêrê anku seletanê

text: Di hêkên ku Taywanê ji Tirkiyeyê kirîbûn de madeyên kanserojen hatibûn tesbîtkirin..

ref: Gelo hêkên bi madeyên kanserojen li bazaran belav bûne? https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/turkey/26082023 arşîv, Rudaw.net/kurmanci, 8/2023

forms: karsînojen

канцэрагенны

roman: kancerahjenny

致癌的

roman: zhì'ái de

քաղցկեղածին

roman: kʻaġcʻkeġacin

канцерогенный

roman: kancerogennyj

καρκινογόνος

roman: karkinogónos


kantarı elinde divit belinde

glosses: (yek) ne yê xapandinê ye, (kesê) çavhilkirî, (kesê ku zû bi zû nayê xapandin)


kantarlıyı atmak

glosses: çêrên (dijûnên, sixêfên) pîs kirin, xeberên pîs gotin


kapıdan bakmak

glosses: bi sêhr û silûkê ketin, ketin xamê, xwe dan qunc, li cihê xwe rûniştin, ji malê derneketin


kapıdan kovsan bacadan girer

glosses: Guhartoyeke kapıdan kovsan bacadan düşer.


kapısında maymun oynuyor

glosses: xwedê daye, tê de digevize, bi der û ro de diçe, bi ser (wî) de dibare, maldar, halxweş, dewlemend


kapıyı kırıp odun etmek

glosses: ji bo destfirehîyê firotana malê xwe yî hêja û biqîmet, (ji pezê sor ma kavirê kol)


kaportacı

glosses: kaportasaz, kaportavan (kesê ku kaportaya otomobîlan tamîr dike)


kapuz

glosses: neqeb, zixur, gêdûk, gewer, baz (riya dirêj û teng a di navbera du çiyayan de)


kara kedi geçmek

glosses: avreşî ketin navbera (wan), dilsarî ketin navbera (wan), naletê şeytan ketin nava wan, nava wan xera bûn, tayê wan ji hev qetîn, ji hev çûn


kara kitap

glosses: kitêba ku ji bo peyitandina tiştekî wek mînak tê girtin


karabatak gibi batar ve çıkar

glosses: eynî hîva binê ewr e, werdega li ser avê ye geh noq dibe geh dertê


karaca kuruca gönlüme görece

glosses: helal xweşê, tirîyê tirşê, li min xweşê, dibêje te dinya çawan dît dibêje li gorî dile xwe, (li cem kesên din ne xweşik be jî, ez jê hez dikim)


karadeniz'de gemilerin mi battı?

glosses: ma kerê te mirîye? qey kavir û gîskên te belav bûne? çi ye kûr kûr diponijî? çi ye tu ketîyî mitaleyan?


word: karadeniz'in ortasında değirmen taşı boğazında

glosses: em bi qurbana xwe bin, xelk jî bi qurbana ine be, ji xwe re dipêje, (bi henekî tê gotin)


karakoncolos

glosses: beho, gurê manco (ji bo tirsandina zarokan)


karakutu

glosses: qutîqeyd, amyara ku di balafiran de dengan qeyt dike,


karamürsel sepeti mi sandın?

glosses: zêr jî biçûk e, nenihêre li mirûz binihêre li kurûz, (tu dibînî em hûrik in û tu dibêje qey em bêkêr û ne hêja ne)


karanlığa kurşun sıkmak

glosses: eletexmînî tevgerîn, ettehîyato çawan lê hato kirin, çawan lê hato kirin


karda yürüyüp izini belli etmemek

glosses: pêlî darê rizîyayî dike di binî de naşikê, pêlî darê rizî dike bi xwe dernaxe, (karên veşartî kirin û kes bi xwe nehesandin)


word: kargadan başka kuş zeyrek'ten başka yokuş bilmez

glosses: Guhartoyeke serçeden başka kuş zeyrek'ten başka yokuş bilmez.


kargalar bile gülmek

glosses: kenê guran pê hatin, ker tevî barê xwe reqisîn


kargalar bokunu yemeden

glosses: di zotika (zûtika) sibehê de, hîn çavê şevê qul nebûye


kargayı bülbül diye satmak

glosses: qîza mîr û kizîr, her du ketin nîrekî, sîs kirin, (hewl dan ku (kesekî, tiştekî) zist û ne xweşik, wekî delal û xweşik nîşan bidin)


karıncanın bile kanı var

glosses: pisîk pisîk e dîsa jî penc diavêje, çûk çûk e gava avê vedixwe li raserî xwe dinihêre, (ji bo ku kesên tirsonek, bêhest û dilqalind, lê bê cehdandin û li tevgerê xistin, tê gotin)


karnı burnunda

glosses: biheml, ducan, zikê yekê hatin ber devê wê


karnı karnına geçmek

glosses: bûn wekî hijik, bûn wekî darik, bûn wekî textik, bûn wekî çêlikê hechecikê, tu dibê qey mar pê mijîyaye


karnıyarık

glosses: belezîz, bacanê dagirtî, balîcanê navqelaştî, xwarina ji balîcanan


kart bırakmak

glosses: wisan li rastê gû kirin, wisan li rastê vereşîn


kartelâ

glosses: kartela (di leystika tombelayê de kartê ku hejmar li serê nivisandî ne)


kasap et derdinde koyun can derdinde

glosses: mêran mêr dikuştin sînemê hûr dişûştin, aş li xeyalekî aşvan li xeyalekî, elo dibirin qazoxê, jinê tembîya kil û kildanê jê dikir, xelkê mêr dikuştin bizgûrîyan hûr dişûştin (her kes ketîye pey berjewejendîya xwe)


kasap süngeri ile silinmiş yüz

glosses: rûyê (yekî) wekî çermê keran e, rûyê (yekî) çaroxa gemarê ye, rûşûştî


kasım kasım kasılmak

glosses: pifî esmanan kirin, xwe qure kirin, ji nava xwe têr bûn


kastı olmak

glosses: rika (wî) li (yekî) bûn, qesta canê (yekî) kirin


kaşar

glosses: qaşar (navê cureyek penêr e ku ji şîrêihan tê çêkirin)

glosses: mizawir (kesê ku di leystikan de çavekirî ye) (argo)


kaşık sepetinde fareler oynuyor

glosses: hundir bi qurbana derve ye, ker bikeve diran dişikê, mala tût û rût, (ji bo mala feqîr û xizanan)


kaşıkla toplayıp kepçe ile dağıtmak

glosses: bi sîtilê doşîn, bi beroşê belav kirin, bi bêjingê dan hev bi seradê belav kirin


kaşlı gözlü

glosses: kesê çav û birûyên (wî) xweşik û lihevhatî, delal


katakofi atmak

glosses: şeqandin, peqandin, tirandin, ji betnê xwe derxistin


kaybettirmek

glosses: jê çûn (di leyîstikê de), dan windakirin, dan berzekirin


kaydı hayat

glosses: heta sax be, heta li darê dinyayê be, heta ku hebe


kaydına düşmek

glosses: telesîya (yekî) kirin, ketin tatêla (yekî), ketin etrîya (yekî)


kaymağını yemek

glosses: toyê (tiştekî) ji xwe re birin, goştê ser birincê hilanîn, qeymaxa ser xwarin


kaz gelen yerden tavuk esirgememek

glosses: heta ku negire dehan nade nehan, ceh dan (yekî) genim jê stendin, li ku mefa ye li wir bav û bira ye


kaz gibi bakmak

glosses: wekî xêtan lê nihêrîn, wekî xêvoyan lê nihêrîn


kazan kaynamak

glosses: tu dibêjî qey heşr û nîzam e, li qîyametê rê nedan hev, xirecir li kar ketîye, (cihek) tevlihev bûn, (cihek) bixirecir û geremol bûn


word: kazan kazana kara demiş tavanın da gülmekten aklı gitmiş

glosses: reş bi reş kenî beş çû li newala tewş kenî, dîzikê go ez rind im heskê go ma ne ez di te de digerim, tewş bi tewş dikene, tewş vedigere bi eletewş dikene, dîzik ji beroşê re dibêje bi wê de here rûwê te tenî ye, berfa ber derîyê xwe diavêje ber derîyê xelkê


kazık kakmak

glosses: emrê sîsyarekî kirin, emrê bedenên amedê kirin, hevalê pira malabadê bûn, (ji bo kesê pir bi temenekî dirêj e)


kedi gibi dört ayak üstüne düşmek

glosses: wekî pisîkê tim li ser lepan bûn, wekî pisîkê li ser her çar lepan ketin


kedi ile harara girmek

glosses: ji mecbûrî bi yekî cirnexweş û bêaqûbet re hevkarî kirin, (carinan mirov ji zirbavê xwe re jî dibêje bavo)


kedi uzanamadığı ciğere murdar der

glosses: devê rovî nagihîje tirî dibêje tirş e, devê pisîkê nagihîje goşt dibêje bila xêra dê û bavê min be, devê pisîkê negihîşt goşt got min xêra dê û bavê hişt


kedi yavrusunu taşır gibi taşımak

glosses: mozikê li dû ye, mîna manga bi gê ye,mîna manga bi gayî ye, tim û tim (yek) dan dû xwe, (hema çûn ku derê (yek) jî bi xwe re birin)


kedinin hacce gitmesine benzer

glosses: weke heca rovî ye, ker di bin barê xwe de direqise, dizan ji dizan dizî erd û esman lerizî, (ji bo rewşeke eletewş û bêwate, tê gotin)


kedinin sirke içmesine benzer

glosses: sofîyê remazanê wekî kerê du garanê, wekî azana kerê, (wexta kesek dest bi karekî bike û li şûna ku biedilîne, biedimîne, tê gotin)


kediye ciğer emanet etmek

glosses: ka teslîmî bayî kirin, ka dan ber bê, ji komê sarkîs nas kirin?


keklik gibi sekmek

glosses: meşa werdekî kirin, eynî çîpik e, (ji bo keç û jinan)


kel kahya

glosses: kesê ku tu kar ji dest (wî) nayê û emir dide her kesî

glosses: heska hemû giraran, pincarê ber her girarê, di her şorbeyê de dikele, xwêya hemû giraran


kel kız teyzesinin saçı ile övünüyor

glosses: got; "keçelo mû li serê te nîn e"; got; "kezîyên xaltîya min li qûnê dikevin", got; "gurî çima porê te tune?; got; "gulîyên xaltîya min hene"


Kel oğlan

glosses: Keçelok (Kel Oxlan, di xeberoşkên Tirkan de lehengek e, wekî Keçelokê me kurdan)


kelepçe gibi yapışmak

glosses: hev qefaltin (ji bo kesê ku ji hev re dibin canêcanê)


kellesini ortaya koymak

glosses: ruhê xwe dan ber çavên xwe, kuştina xwe dan ber çavên xwe, kefenê xwe kirin stûyê xwe


kemalpaşa tatlısı

glosses: şîranîya kemalpaşa, navê şîranîyeke ku bi rûn, ard û hêkan tê çêkirin


kemerleri sıkmak

glosses: devê li çê asê kirin, teng û berteng şidandin, li ber xwe dan


kendi âleminde olmak

glosses: ketin xamê, mêşa di kundir de bûn, bi sêhr û silûkê ketin, li cihê xwe rûniştin


kendi derdine düşmek

glosses: ketin etriya xwe, ketin taya serê xwe, bi dabaşa xwe de ketin, di derdê xwe de bûn, ketin derdê xwe


kendi edip kendi bulmak

glosses: çi kiro bi xwe kiro qenc kiro bi xwe kiro xerab kiro bi xwe kiro


kendi göbeğini kendi kesmek

glosses: birîna xwe bi xwe xurandin, hekîmê êşa xwe bûn, karê xwe bi xwe qedandin


kendi havasında olmak

glosses: bi serê xwe çûn, çi hatin (ketin) serê (yekî) kirin


kendi kendine gelin güveyi olmak

glosses: bûk ji (yekî) tûtik ji (yekî) din bûn, xwe li ber baranê şil kirin, (bêyî ku bifikire wê encam çi be, xwe kirin nav tiştekî yan jî tiştek wekî ku baş bi encam bûbe, tevgerîn)


kendi kuyusunu kendi kazmak

glosses: binê xwe kolan, mîna çêleka zer pihîn li satila xwe xistin, bûn çêleka nîsê, yek bi xwe kirin


kendine alışkanlık etmek

glosses: ji xwe re kirin demîn, ji xwe re kirin xislet


kendini bilmez

glosses: lawê fatê çû civatê, xwenezan, (ji bo kesên ku tevgerên şaş û ne di cih de dikin, tê gotin)


kendini çekip çevirmek

glosses: cilika xwe ji avê derxistin, keleka xwe di ser avê re derbas kirin

glosses: bûn hekîmê êşa xwe, birîna xwe bi xwe xurandin, ji heqê xwe derketin


kendini duymazlığa vermek

glosses: Guhartoyeke kendini duymamazlığa vermek.


kendini görmezliğe vermek

glosses: Guhartoyeke kendini görmemezliğe vermek.


kenet gibi bağlanmak

glosses: hev qefaltin, pir ji hev hez kirin, (ji bo kesê ku bi hev re dibin canê canê)


keramet buyurmak

glosses: tam li navê xistin, rast gotin, tu dibêjî qey kerametên (wî) hene


kerameti kendinde bilmek

glosses: aş digere qeraş xwe dipesine, baran dibare erd pesnê xwe dide, ne kab e, ne xirak e, dibêje ez pêşek im, ji xwe ber li ber xwe xistin


kesesi elvermek

glosses: qeweta (yekî) gihîştinê (negihîştinê), di qeweta (yekî) de bûn (tunebûn)


kesesine danışıp pazarlığa girmek

glosses: li gorî pereyên di kîsê xwe de danûstendin kirin


kesik atmak

glosses: ji bo aşkerekirina evîna xwe, bi heyranî li (yekî) nihêrtin


word: kestane kabuğundan çıkmış kabuğunu beğenmemiş

glosses: kûsî ji qalikê xwe derketîye tû kirîye qalikê xwe, berû ji darê ket, got: devê kovikê çend fireh e, berû ji darê ket dar nas nekir, berû ji kovikê derdikeve dibê magî devî çawan e


kestiği tırnak olmamak

glosses: (yek) nagihîje şekala filankes, (yek) ne hêjayî neynoka filankes e, yek nake bi neynoka filankes, (yek) nekirin bi neynoka ku filan kes jê dike û diavêje


Kevser

glosses: Kewser, Ava kewserê (ava pîroz a ku tê bawerkirin li cenetê ye)


keyfi gıcır olmak

glosses: (yek) bi esmanan re xeber dide, kêf kêfa wî bûn


keyfine diyecek yok

glosses: kêfa (wî) bêpayan e, kêfa (wî) tirîngo ye, şûr simbêlê (yekî) nebirîn


keyif benim köy mehmet ağa'nın

glosses: Guhartoyeke keyif benim köy mehmet ağanın.


kıçım yırtmak

glosses: qûna xwe qelaştin (çirandin), (ji bo kirina karekî pir zêde hewl dan)


kıçında pireler uçuşmak

glosses: kûsî li ser serê wî bazar kirin, kûsî li ber qûna (yekî) bazar kirin


kıl atmak

glosses: serê (wan) li hev xistin, (bi gotin an jî kirinekê mirov bera hev dan)


kıl çekmek

glosses: şelafî kirin, kasalêsî kirin, beredayî pesnê (yekî) dan


kıl kadar kalmak

glosses: hema jê re mûyek mabûn, pir hindik mabûn, bi qandî mûyek jê re man


kıl olmak

glosses: rika wî ji (yekî, tiştekî) çûn, îmana wî ji (yekî, tiştekî) çûn, kêfa wî ji (yekî) re nehatin


kılıç artığı

glosses: ji bo wan kesên ku di şer de ji êrîşa misilmanan ji mirinê xelas bûne yan jî hatine efûkirin, tê gotin


kılına bile dokunmamak

glosses: nekarin mûyek ji (yekî) kirin, nekarîn destê xwe bidinê, (ji bo zirardana yekî)


kılını bile kıpırdatmamak

glosses: belika guhê (yekî) xwê nedan, av di zikê xwe de neçeliqandin, mû li xwe nehejandin, talaşa (wî) nîn bûn, paxav pê nekirin


kılkuyruk

glosses: cureyekî çivîkan e keskespî, terî dirêj û goçber e


kıran kırana

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Kıran kırana bir güreş.


kıran mı girmiş?

glosses: ma qelîyaye? ma derzîya jehrê lê xistine?


Kırıkkale

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Kırıkkale.wav


kırk fırın ekmek yemek lazım

glosses: heft tenûr nan xwarin, gerek heft teşt nan û heft bar xwê xwarin, heft teşt nan xwarin, heft teşt nan û heft bar xwê xwarin, gerek heft tenûr nan xwarin

text: Onun usta olması için daha beş fırın ekmek yemesi lazım.


kırklamak

glosses: çilê xwe qedandin (ji bo jina çilî ku çilê wê diqede)

glosses: çil carî kirin (pir caran tiştek kirin û bi taybetî li avê xistin)


kırklara karışmak

glosses: bûn hîva bin ewr, erd qelişîn pê de çûn, bûn parîk nan û hilatin


kırmız ışık yakmak

glosses: li dij derketin, (tiştek, karek, kirinek) asteng kirin


kısır döngü

glosses: çerxa bêsûd, çerxa bêweç tim û tim dubarekirina (tiştekî), çeqoberik


kısmeti açık

glosses: binisîb, bibext, bibext û nisîb, bişens û siûd


kısmeti bol olmak

glosses: çira (yekî) di enîya (wî) de bûn, rizqê (yekî) fireh bûn


kısmeti çıkmak

glosses: qismetê (yekî) derketin, nisîbê (yekî) derketin, qismet û nisîb jê re çêbûn


kışta kıyamette

glosses: di sir û sermayê de, di sir û seqema zivistanê de


kıt kanaat geçinmek

glosses: bi zorê qîm kirin, bi qitûtî debara xwe kirin, qûtê nemirê


kıtlığına kıran girmek

glosses: (tiştek) tu dibê qey qelîyaye, xelaya (tiştekî) rabûn, qira (tiştekî) bûn, qira (tiştekî) hatin


kıyamamak

glosses: destê (yekî) neçûn (tiştekî), qîmîşê (yekî, tiştekî) nekirin


kıyamet kadar

glosses: li qirikê ye, qîyameta xwedê ye, dinya xwedê ye, dinyayek e, ecêbek e, (ji bo tiştên pir)


kıyametleri koparmak

glosses: qîyamet rakirin, qîyamet li ser serê (yekî) rakirin


kıza askıntı olmuş

glosses: li dora keçikê di çî û tê, bela xwe di keçikê daye


Kızıl Elma

glosses: navê ku ji hêla Osmaniyan ve li Roma û Viyanayê hatiye danîn

glosses: bîrdoziya ku lê armanca wê ew e hemû Tirkên li ser rûyê cîhanê di bin banê împaratoriyekê de bîne bal hev


kızıl ısı

glosses: tîrmeh, hukmê germê (germa di nîvê paşîn a meha tîrmehê de)


kızılağaç

glosses: darsor, dareke ku keresteyê wê bi hêsanî tê bikaranîn


kızılca

glosses: sorikî, gizirî, soreve, bi sore ve, sorîn

glosses: sorgul (çeşîdekî genimê ku rengê wî bi sore ve ye)


kızılca kıyamet kopmak

glosses: hêwirze rabûn, helahela rabûn, qîyamet rabûn


kızıllık

glosses: sorî, zerî (ji bo dema ku roj diçe ava), zeraq (gava ku roj hiltê)

text: Sabah kızıllığında çıktım yola.


kızım sana söylüyorum gelinim sen anla

glosses: Guhartoyeke kızım sana söylüyorum gelinim sen dinle.


kızım sana söylüyorum gelinim sen dinle

glosses: dîwaro ji te re dibêjim bûkê tu fêm bike


kızma

glosses: silikîn, enirîn, silbûn, qarîn, qehirîn, hêrsbûn, behicîn, kizbûn, xeyidîn, hêrsketin, sûketin, sihketin, rizbûn, ingirîn

glosses: germbûn (ji bo çûkên mê ku wexta kurkketina wan tê)


kibrine yedirememek

glosses: neanîn ser eynê xwe, di ser xwe re birin


kilise direği gibi

glosses: hûtê mêran e, ji bo kesê xurt û qirase tê gotin


kim takar yalova kaymakamını

glosses: Guhartoyeke kim ipler yalova kaymakamını.


kime niyet kime kısmet

glosses: bûn qismetê kesê ne di hesêb de, me li kê nîyet kir, li kê bû qismet


word: kimin arabasına binerse onun türküsünü çığırır

glosses: Guhartoyeke kimin arabasına binerse onun türküsünü çağırır.


kimin nesi kimin fesi

glosses: esl û feslê wî çi ye, bezê guhê bavê (wan) ji ku ye


kimsenin burnu kanamamak

glosses: pozê yekî jî xwîn nebûn, tu tişt bi (yekî, kesekî) nehatin


kimsenin tavuğuna kişt dememek

glosses: pê li cila ser çavê kesî nekirin, kes jê tahl nebûn


kispet

glosses: derpîk, şalê teng û kin ku yên gulaşê dikin li xwe dikin,


kitabına uydurmak

glosses: çareyek ne li gorî qayde û qanûnê jê re dîtin


kitap gibi

glosses: teşexweş, bejnxweş, wekî horî ye, (ji bo keçan)


koful

glosses: qofûl, di hucreyên riwekan de valahîya ku ava hucreyê tê de ye

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-koful.wav


kokpit

glosses: kokpît, di balafiran de cihê pêş ku ji bo murettebatê ye


koli basili

glosses: baqteriyeke ku serê wê girover e û candaran nexweş dike


koltuğunun altına sığınmak

glosses: xwe avêtin tor û bextê (yekî), xwe avêtin dexlê (yekî)


kombi

glosses: kombî, amûra ku ji bo germkirinê tê bikaranîn


komplikasyon

glosses: komplîkasyon, bandora neyînî ya dermanan


konservatuvar

glosses: konservatuvar, dibistana muzîk, şano û baleyê


kontrolor

glosses: nehêrdar, nêredar, pişkîner, venêr, çavger


korgeneral

glosses: korgeneral, generalê ku merteba wî di navbera tûmgeneral û orgeneral de ye


korku salmak

glosses: tirs kirin zikê (yekî), saw kirin ser (yekî)


korkusundan kan işer

glosses: ji tirsan bi xwe de kirin, bi xwe de rîn


koyduğum yerde otluyor

glosses: mîna kevirê aş e ne kin dibe ne dirêj dibe, (ew qas dem derbas bû hê jî wekî xwe ye)


koydunsa bul

glosses: te danîye ku îcar bibîne, (ji bo kesên ku bi hostetî ji (cihekî) difiskilînin an jî ji bo (tiştê) ku zû bi zû nayên dîtin)


koyun kaval dinler gibi

glosses: Guhartoyeke koyun kaval dinler gibi dinlemek.


word: koyunun bulunmadığı yerde keçiye abdurrahman çelebi demek

glosses: Guhartoyeke koyunun bulunmadığı yerde keçiye abdurrahman çelebi derler.


kökünden kesip atmak

glosses: çareyeke baş û mayînde ji bo pirsgirêkê dîtin


kömürcü çırağına dönmek

glosses: bûn wekî qîr, bûn wekî binê beroşê, tu dibê qey xwe di pixêrîyê de berdaye xwarê, ser û binê (yekî) reş û qirêjî bûn


köpeğe hoşt kediye pişt demez

glosses: lihêfa ser çarşefa (wî) jî bibî dengê xwe nake


köpek ile yatan pire ile kalkar

glosses: tu razê mezelan tu yê bibînî xewnên ne baş, tu bi kê re rabî rûnî tu yê kurmê wî hilînî


köpek olalı kırk yılda bir av avladı

glosses: baran ji erdan çû esmanan, çawan bûye jin, hê vê carê nanê wê bi tenûrê ve zeliqî, ji salan mehan carekê karekî baş kir, di emrê xwe de carekê bi kêr hat


köpeksiz köy bulmuş çomaksız gezer

glosses: tekepeke ji kesî nekirin, kes tune ye ku ji heqê (wî) derkeve, (ji bo kesê ku derfetên baş bi dilxerabî bi kar tîne, tê gotin)


kör döğüşü

glosses: gevizîna kûçikan, şîna mitriban, şîna koran


kör göze çifte gözlük

glosses: kerê pîr hevsarê rengîn, qûna tazî tembûr dixwazî, devê birçî benîşt dixwazî


kör kadıya körsün demek

glosses: qisûr û kêmasîya (yekî) li rûyê wî gotin


köre

glosses: kunmorî, morîstan, lan (qula kurmorî û gêreyan)


körkütük

glosses: hişbetal, sermest, bi awayekî ku bi xwe nizanî be, ji xwe çûbe


Köroğlu

glosses: (ji navê Koroxlî), Loqo (li gorî mêr jina wî)


word: körün istediği bir göz Allah verdi iki göz

glosses: kor gopalek dixwest, Xwedê du çav danê, hindik ji Xwedê xwest, Xwedê pir danê


köşesine çekilmek

glosses: ketin xamê, xwe dan qunc, li cihê xwe rûniştin, bi sêhr û silûkê ketin


kötüye boğmak

glosses: xap li (yekî) kirin, dek li (yekî) kirin


krepon kağıdı

glosses: kaxeza kreponê, kaxezeke ku zû naqete û di xemilandinê de tê bikaranîn


kuduz gibi saldırmak

glosses: wekî kûçikê har êrîş kirin, wekî marê birîndar êrîş kirin


kulağına çıtlatmak

glosses: (tiştek) bi ber guhê (yekî) xistin, li guh xistin


kulağına inanamamak

glosses: me ne bawer e, ji tiştê ku bihîstîye bawer nekirin


kulak tozuna vurmak

glosses: di belegoşkê de lê xistin, belegoşk germ kirin, di pelegoşkê de danîn


kulaklarını doldurmak

glosses: serê (yekî) tije kirin, di serê (yekî) de xwendin


kulüp

glosses: cihê bimuzîk û bialqol ku her kes dikare bikevê

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kulüp.wav


kum gibi kaynamak

glosses: şênî hev xwarin, wekî xweliyê bûn, serê kerîyan li hev ketin


kumpir

glosses: kumpîr, petata gir ku bêqeşartin hatiye kelandin û pijandin

glosses: xwarînoka ku penir, garis dikeve nav patatan û di firnê de dipije


kur'ac

glosses: i Ôsûbay'ê ku ji bo çûna xortan a leşkeriyê qur'a dide kişandin


Kuran çarpsın!

glosses: Qur'an li min bixe!, Qur'an xenîmî min be!, nan xenîmî min be!


kurdu koyunla barıştırmak

glosses: pir baş û xweş navbeynkarî kirin, di navçîtîyê de serkeftî bûn


kurmanç

glosses: kurmanç, navê kurdên ku bi zaravayê kurmancî diaxifin


kursağında hâlâ ekmeği bulunmak

glosses: me gelek nanê te xwarîye, (ji bo kesê ku di rojên teng de texsîrîya alîkarîyê nake, tê gotin)


kuş kondurmak

glosses: qey ew ê nexş lê deyne? (tiştekî) pir bi pûtepêdanê û baş çêkirin)


kuş misali

glosses: ji bo çûnûhatina zû ya li cihên dûr tê gotin


Kutup Yıldızı

glosses: Stêrka Qurixê, Stêrka Bakur, Stêrka Qawanê, Stêrka Cemserê


kuymak

glosses: Xwarina ku ji ardikê garis, nîvişkê helandî û ji hinek penîr çêdibe.


kuyruksallayan

glosses: tûtirwask, dûvlerzîn, qûnhejhejok (Motacilla)


kuzlayıcı koyuna bıçak çekmek

glosses: hewldana ji navê (holê) rakirina (tiştê) ku kar û qezenc pê tê kirin


külahını önüne koyup düşünmeli

glosses: şaşika xwe danîn ber xwe, kumê xwe danîn ber xwe, li ser kirina (tiştekî) ro kirin û pîvan, kûr û dûr fikirîn


kültür sarayı

glosses: qesra çandê, cihê çalakîyên çand û hunerê


künhüne varmak

glosses: esehîya (tiştekî) hîn bûn, esehîya (tiştekî) tê derxistin


Kürdili hicazkâr

glosses: Kurdî Hîcazkar (meqamekê li ser perdeya rast)


kürek gibi dili var

glosses: zimanê (yekî) heye heft helebî, zimanê (wî) dirêj bûn, zimandirêj


küreselleşmek

glosses: kûrewî bûn, ji aliyê ragihandin, siyasî û aborî ve nêzîkbûn, yekitîbûn û wekhevbûna navnetewî


Kürtçü

glosses: Kesê kurdparêz, kurdperwer an kurdperest.


Kürtçülük

glosses: kurdîtî, kurdayetî, kurdparêzî, kurdperwerî, kurdperestî


kütüğüne balta değmemiş olmak

glosses: xêra (wî) negihîştin tu kesî, tu kesî baran ji ewrê (wî) nedîtîye (ji bo kesê zengîn ku alîkarî li tu kesî nake)


ladin

glosses: ladîn, dareke darîstanê ye ku qurmê wê rast, gûzikên wê bi jêr ve, kereste û reçîneya wê pir hêja ye


laf açmak

glosses: jê qal kirin, jê behs kirin, çêla (yekî) kirin


laf açmazı

glosses: gotina ku bi nûkte hatîye gotin û di gavê de nayê fêmkirin


laf çakmak

glosses: gotin li rûyê (yekî) xistin, gotin li bin çengê (yekî) xistin, kevir li gûzika (yekî) xistin, tehn lê xistin


laf çatlatmak

glosses: gotinên ji serê xwe mezintir gotin, şeqandin, pekandin


laf körüğü

glosses: aşê betalan, perdeya devê (yekî) qetîyaye, lewçe, bêjok, çeqçeqî, devtijî, şewşewokî, xeberdok, bidev û çen


lafı çevirmek

glosses: gotin di devê xwe de birin û anîn, gotin li hev qelaptin


lafı mı olur

glosses: ew çi ye, ew çi ye îcar, ma ew jî gotin e


lakayıt

glosses: bêgane, xemsar, neguhdar, guhfire, guhnedêr, guhpêneker


lakırdı kavafı

glosses: lewçe, bêjok, perdeya devê (yekî) qetîyaye, çeqçeqî, devtijî, şewşewokî, devlok


lamekan

glosses: lamekan (bêmekan, bêcih û şûn, yek ji sifatên Xwedê)


lamel

glosses: lamel (cama tenik a çargoşe ku didin ser cama lamê ya mîkroskopê)


laminarya

glosses: lamînarya (çeşîdekî kevza deryayê) (Laminaria)


lanetleme

glosses: nifirlêbûyî, pûşîlkirî, lanetkirî, lanetbûyî


lanetmlenmek

glosses: nifir lê hatin kirin, pûşîl lê hatin kirin, lanet lê hatin kirin


langir lungur

glosses: leqleq (ji bo axaftina kesê ku bêbaldarî û armanc dipeyîve)


langust

glosses: langûst (ajaleke deryayî ye) (Palinurus vulgaris)


lantan

glosses: Elementeke kîmyewî ye ku nimroya wê ya atomî 57 e.

forms: La (symbol)

ланта́н

roman: lantán

鑭

roman: làn

لَنْثَانُوم

roman: lanṯānum

լանթան

roman: lantʻan

ლანთანი

roman: lantani

सुजारला

roman: sujārlā

란탄

roman: rantan

란타늄

roman: rantanyum

란타넘

roman: rantaneom

лантан

roman: lantan

மாய்மம்

roman: māymam

ឡង់តាន

roman: lɑngtaan

λανθάνιο

roman: lanthánio


lantanit

glosses: lantanît (navê giştî yê elementê ku nimroya wê ya atomî di navbera


larp

text: lârp diye önümüze çikiverdi


laskine

glosses: cure leyîstikeke ku bi kaxizên îskambîlê tê leyîstin


Levanten

glosses: Lewanten (kesê ku bi eslê xwe Ewrûpî ye, lê belê ji zû ve li Rojhilata Nêzik bi cih bûye û eslê wî gelê dinê tevî hev bûye)


lıkırdamak

glosses: liqeliq kirin, kirin liqînî, liqînî kirin, qulteqult kirin, kirin qultînî


limitet şirket

glosses: şîrketa limîted, şîrketa ku li ser şirîkatîya tixûbkirî ava bûye


limoni tabiatlı adam

glosses: sîr di qûnê de naçe, kes nikare bibêje sîya te xwar e, mû naçe qûnê, ji sîya xwe sil dibe, sîrqûn


limuzin

glosses: lîmûzîn, cureyekî tirempêlan ku ji yên din dirêjtir, firehtir û lûks e


link hattı

glosses: xeta lînkê, sîstema ku kêrî ragihandina di navbera du nuqteyan tê


Litvanya

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Litvanya.wav


Litvanyalı

glosses: lîtwanî (her tişta/ê Lîtwanyayê, gelê wê)


liyakatlı

glosses: sezawer, şareza, behredar, liyaqetdar, biliyaqet


loğusalı

glosses: distanî, duxeskanî, çilî, zistanî, çildarî


lohusa

glosses: çêl, duxeskan, distan, jina ku nû welidîye


lûmbago

glosses: birq, birûsk (êşa ku ji hindav de dikeve piştê)


lutuf

glosses: alîkarî, niwast, paranî, qencî, say, xweşxwazî


lügat paralamak

glosses: gotinên ji zimanên din xistin nav axaftina xwe, fiştere fiştere axaftin


lüp diye yutmak

glosses: gotin ep û kirin xwarê, gotin ep û dabelihandin, bi derbekê xwarin


mahcubluk

glosses: şermezarî, şermendeyî, fedîkarî, şermesarî, fihêtkarî, şermokî, şermikî, şermîsarî, rûsarî, mehcûbiyet


mahlukat

glosses: (halê pirjimar ya "mexlûq" e) afirandî, mexlûqat


mahmurluk bozmak

glosses: serxweşîya xwe vekirin, sermestîya xwe vekirin, (piştî serxweşîyê ji bo hatina ser hişê xwe, vexwarina qultek araq)


mahşere dönmek

glosses: (cihek) bûn wekî mehşerê, wekî dê weledê xwe diavêje, şênî hev dixwe


mahya

glosses: mahya, di şevên remezanên de nivîs an wêneyên ku di navbera mînareyên mizgeftê de têne daleqandin


makas almak

glosses: goştê dêma yekî kirin nav du tilîyên xwe û jê hez kirin


Makedonca

glosses: makedonî, makedonkî (zimanê slavî yê ku li Makedonyayê tê axaftin)


makineli tüfek

glosses: mîtralyoz, tivinga ku kengî mirov pêlê dikê fîşekên xwe ser hevdû tavêje, reşaşe


makrome

glosses: karê ku bi tayê stûr û destan hatiye hûnandin


maksadı üzüm yemek değil bağcıyı dövmek

glosses: li têra xwe tirî nagere li kuştina nahtorê digere


mal bulmuş mağribi gibi

glosses: Wekî Ecemê ku çav bi penêrê ter bikeve, wekî dinyanedîtîyan


malaga

glosses: (ji navê bajarê Îspanyayê Malagayê) şeraba Malagayê


malı götürmek

glosses: di (tiştekî, karekî) pir girîng de bi ser ketin

glosses: bêyî zehmetî (pere, mal û milk ) qezenc kirin


malı taşı

glosses: kevirê ku di şûna lenger de di qeyikan de tê bikaranîn


Malikî

glosses: Malikî (yek ji çar mezhebê ku wekî ehlê sunet tê pejirandin)


malkoç

glosses: serdarê nijdevanan (di heyna Osmaniyan de)


Malta eriği

glosses: alûceya Maltayê, încasa Maltayê (Eriobotrya japonica)

glosses: alûceya Maltayê, încasa Maltayê (ji bo mêweya vê darê)


Maltız keçisi

glosses: cisnekî bizina Maltayê ye ku pir şîr dide


malûmu ilam etmek

glosses: tiştekî ku ji alîyê her kesî ve tê zanîn, car din gotin


mana verememek

glosses: nekarîn bi mane bikin, nekarîn wateyekê bidinê


manevra çevirmek

glosses: gerwerzî kirin, werzanî kirin, manewra kirin


maraza çıkartmak

glosses: teşqele derxisitin, şer û pevçûn çêkirin


marmara çırası gibi tutuşmak

glosses: çavên (wî) ji serî baz dan, mû neçûn qûnê, agir ji dev barîn, sîr di qûnê de neçûn

glosses: dil dan (yekê), dil berdan, evîndar bûn, bi agirê evînê şewitîn


mart içeri pire dışarı

glosses: ji bo kesên ku gava (yek) tê, ew ji bo çûnê xwe tev dide, tê gotin, adar e dew li dar e


Marunî

glosses: Marûnî (civata Suryaniyên Katolîk ên ku li Lubnan û Sûrî dijîn)


masal anlatmak

glosses: qurqurîk xwendin, çîroka şûjinê gotin, çîrokên jinebîyan gotin


masat

glosses: mevred, hesta, kevirê hesta, alava ku kêran tûj dike,


maskeleme

glosses: rûpoşkirin, maskekirin, nixamtin, niximandin


mavi boncuk kimde ise?

glosses: keçika sêv di paxilê de ye, morîka şîn e, hêşînoka min bi kê re, hezkirina min ji wê re


maymunun gözü açıldı

glosses: (yekî) pişta destê xwe şewitand, (ji bo dersgirtina ji bûyerên lêqewimî tê gotin)


maytab almak

glosses: tinaza xwe pê kirin, ser qûna (yekî) kenîn


maytap

glosses: meytab, cureyekî patpatokên hewayî ye ku ronahîya wê diberiqe


Mecus

glosses: Mecûs (kesê ku bi agir, çêlek û hwd, diperise)


menderes

glosses:
fetlokên çem û robaran,
badokên çem û robaran

text: Bajarê Erdexana ku zozan, mêrg, gol, çem û deştên reng rengî li ser xwe dihewîne bi menderesên lihevbadayî va balê dikişîne.

ref: Dîmenên menderesên li Erdexanê ji hewayê va hatin kişandin https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/jiyan/d%C3%AEmen%C3%AAn-menderes%C3%AAn-li-erdexan%C3%AA-ji-heway%C3%AA-va-hatin-kisandin/2937599 arşîv, AA, 7/2023

forms:
مەندەرەس
мәндәрәс

etymology_text: Bi riya tirkî menderes ji yûnanî Μαίανδρος (Maíandros) ku navê çemêMenderes yê li rojavayê Tirkiyê ye ku bi fetlokên xwe naskirî ye. Heman peyv ji yûnanî ketiye piraniya zimanên ewropî jî: îngilîzî meander, fransî méandre, almanî Mäander, spanî meandro...

меа́ндър

roman: meándǎr

河套

roman: hétào

меа́ндер

roman: meánder

меа́ндр

roman: meándr

ipa: /mɛndɛˈɾɛs/


menderes

glosses: menderes, fetlok, di rêavên çeman de fetlokên weke tîpa “s”


menzilci beygiri gibi koşar

glosses: mîna hespê behrî ye, wekî tajîyan e, rehtbûn jê re tune bûn

glosses: pir bixîret e (kesê ku ji bo qedandina karekî pir lê dixebite)


merkezkaç kuvvet

glosses: hêza navendrevîyê, hêza dûrxistê, hêza ku cismekî ji navendê dûr dixe


mersin

glosses: mord, mûtik, kuncere, dara kulîlkspî, pelê wê her dem hêşîn û di çêkirina parfumê de tê bikaranîn


mescit yapılmadan dilenciler dizildi

glosses: nok firîk e mele şirîk e, genim firîk e mele şirîk e, tene firîk e mele şirîk e


mesele yok

glosses: ne xem e, mesele tune! xem nake, pirsgirêk tune ye


mesen

glosses: kesê ku piştvanekiya hunermend û zanyaran dike


meşakkatlı

glosses: dijwar, çetîn, rencûr, rencdar, bimeşaqet


Mevlevî

glosses: Mewlewî (kesê ku pêgirê tarîqata Mewlewîtiyê ye)


mevtasını bulmak

glosses: gihîştin mexsed û miradan, miraza dilê xwe kirin


meydana sürmek

glosses: nav di (yekî) dan, yek li (yekî, tiştekî) fit kirin, dest li pişt xistin


meydana yılan ölüsü attılar

glosses: bi xasûkî û bêbextî tevgerîyan û xwestin çavên xelkê bitirsînin


meydanı birine bırakmak

glosses: meydan jê re fireh kirin, meydan jê re hîştin


mısır'daki sağır sultan bile duydu

glosses: ma tu di guhê gê de bûyî?, paşayê ker jî bihîst, (tiştek) di hemekeranê de derketîye


midesi ağzına gelmek

glosses: dilê (yekî) neçûn (tiştekî), dilê (yekî) jê li hev ketin, mehdê (yekî) neçûn (tiştekî)

glosses: dilê (yekî) qebûl nekirin, xîreta mirov bar nedan


midesi bozulmak

glosses: serdilê (yekî) tirş bûn, mehdê (yekî) tirş bûn, mehdê (yekî) xelîyan


mikro-

glosses: biçûk, hûr (pêrkîta ku wateya biçûk dide)


mikrodalga

glosses: hûrepêl, pêlên elektromanyetîk ku dirêjahîya wan di navbera milîmetreyekê û metreyekê de tê guhertin


minare gölgesi

glosses: hirîya defan, xwelîya seran, (ji bo tiştên bêkêr û beredayî tê gotin)


miraç kandili

glosses: qendîla mîracê, qendîla ku şeva mîracê tê pîrozkirin


misakımillî

glosses: mîsakimillî, peyman û biryara şeşxale ku

glosses: 0an li meclîsa mebûsên osmanî de hatiye qebûlkirin


Moğol

glosses: Moxol, mongol (kesê ji gel an jî, ji nîjada moxolan).


Molotof kokteyli

glosses: (ji navê siyasetmedarê rûs Molotov) Molotov kokteyl


mont

glosses: gir, girik (devera ji derdorên xwe bilindtir)


Moskof

glosses: cami mîkayeke spî, topraği kevirekî sistokî ku pê madenan dibiriqînin,


moto-

glosses: pêrkîtek e, kû tê wateya motordar, motorî


muhabbet zincirini gerdana takmak

glosses: dil berdan (yekî), dil dan (yekî), dilê (wî) ketin (yekî)


Muhamedî

glosses: Muhemedî (kesê ji ometa Hz, Mehemed, Misliman)


murdar öldüğüne bakmaz

glosses: pîrê bawer nedikir mêr bike îcar li heft û heştan (heftik û heştikan) digere


musluğu kısmak

glosses: teng û berteng jidandin, kêm pere xerc kirin, (ji alîyê aborîyê ve)


muz gibi olmak

glosses: hemû cilên xwe ji xwe kirin û şilfîtazî man, (ji bo jinan)


mübah

glosses: mubah, di îslamê de tevgerên ku negunehin


müderris

glosses: mideris, dersdar, di heyamê berê de mamosteyên medreseyan


müflise mal mı kaptırdın?

glosses: ma kerê te mirîye?( tu çi difikirî), (yek) li ser pereyên te rûnişt


mülahazat hanesini açık bırakmak

glosses: der heqê (yekî, tiştekî) de teqez û vebirî nepeyivîn, rasterast tişt negotin


münasebetli münasebetsiz

glosses: hema li cih, ne li cih, ji pesta (pesnan) gotin, ji pirsan peyivîn, hema li rê ne li rê


münasebetsiz muzaffer

glosses: melek tamsar, cila (yekî) bêberwêr e, doq e, (kesê ku hema ne li cih û ji pirsan dipeyive)


nah kafa

glosses: serîkundiro! serconî, (ji bo tinazî bi hişsivikîya (yekî) were kirin, tê gotin)


word: nahır bütün gitti sen alaca danayı arıyorsun


Nakşibendî

glosses: Neqşebendî (kesê ku pêgirê terîqeta Neqşebend e) ol


Nakşibendilik

glosses: neqşebendîtî, neqşebend (terîqeta ku Şêx Muhemed Bahaudîn Neqşebendî ava kiriye)


nalını sökmek için ölmüş eşek aramak

glosses: ku mexberekî vala bibine, xwe tê de dirêj dike, li kerê mirî gerîn, li kerê mirî digere ku nala wî jê bike


namaz kıla kıla alnı mı aşınmış

glosses: hîngî ku çûye secdê enîyê (yekî) rewisîye, (ji bo tinazîpêkirina kesê ku ne oldar e lê xwe wisan dide nîşan, tê gotin)


nane dikeni batmak

glosses: birîna heydo ye, kula serhedê ye, birîna çeto ye, (êşeke biçûk wekî ku kûr û mezin be nîşan dan)


nasıl istersen

glosses: çawa ku tu dil dikî, çawa ku tu dixwazî, bere weke te bî


nasırına basmak

glosses: pê li damarê (yekî) kirin, pê li birîna (yekî) kirin, (yek) hêrs kirin


naz hastası

glosses: (kesê) mizmizokî, (kesê) ku hema nazîyan dike


nazilli bardağı gibi dizilmişler

glosses: Guhartoyeke sebilhane bardağı gibi dizilmişler.


nazlı hanımın büzme çarığı

glosses: ava kulîlkê ye, (ew tiştê ku pê dipesinî çû, xelas bû, ew dem û dewran bihurîn)


ne akar ne kokar

glosses: çi ji defe re dibe, çi jî ji zirneyê re, çi qencîya wî heye, çi xerabîya wî


ne alacak ne verecek

glosses: ji bo qutbûna têkilîya du kesan tê gotin


ne buyrulur

glosses: de îcar binêre, de te dît? de îcar hûn ê ji vê re çi bibêjin?


ne çiçek olduğunu biliriz

glosses: me hêka (yekî) deqandîye, me sihetîya (yekî) kirîye


ne denir

glosses: ma êdî tu yê çi bibêjî? ka êdî tu yê bibêjî çi? edî çi ma?


ne deve yürüsün ne çan seslensin

glosses: em bê xirecir û teşqele bikin, (ji bo karekî)


ne dost belli ne düşman

glosses: ziman û zik ne wekî hev in, dost û neyar ji hev ne kifş e


ne idik ne olduk

glosses: ji bo vegotina rewşa ne baş ya di pey guherînekê re, tê gotin


ne izi var ne tozu

glosses: bûye wekî hîva bin ewr, esman qelişîye pê de çûye


ne kızı verir ne dünürü gücendirir

glosses: ne ji hefsarê sor dibe ne jî ji hop hopê dikeve, ne xwe ji dêrê dike ne jî ji mizgeftê


ne kokar ne bulaşır

glosses: ne kara (wî) digihîje meriv ne zerara (wî)


ne kumaş olduğunu biliriz

glosses: em pê dizanîn bê çi tişt e, em dizanin ku çi teba ye, em pê dizanin ku çi mal e


ne lehte ne aleyhte

glosses: ne elenî ne selenî, ne ji başîya (wî) re, ne jî ji xerabîya (wî) re


ne mal olduğu anlaşılmak

glosses: hat zanîn bê çi tişt e, hat zanîn ku çend pîne bi qûna (wî) ve ne, hat zanîn ku çi teba ye, ji zû de delava (wî) hatin qamkirin, hat zanîn ku çi mal e


ne münasebet

glosses: tiştê wisan ka dibe! çi eleqeya wî pê heye!


word: ne ölü görmüş ağlamış ne düğün görmüş oynamış


ne ölüye ağlar ne diriye güler

glosses: çi dikene em bikenin çi digirî em bigirîn, ne dikene mirov pê re bikene ne digirî mirov bigirî


ne senden bazlama ne benden gözleme

glosses: ne tu tiştek'ji min bipê ne jî ez, bila têkilîya me li gor berjewendîya me be


ne sihirdir ne keramet

glosses: ji bo hunera cambazekî bidin fêmkirin, berî xwepêşdanê, tê gotin


ne şam'ın şekeri ne arab'ın yüzü

glosses: ne di tirban de razê ne jî xewnê xweş bibîne, ne dixwim savarê ne diçim hewarê, ne şekirê Şamê ne jî rûyê Ereb


ne Şam'ın şekeri ne Arab'ın zekeri

glosses: Guhartoyeke ne şam'ın şekeri ne arab'ın yüzü.


ne şeker çiğnedi

glosses: wî/ê jî got deve hûp, çi gotinên tewş gotin, (bi tinazî)


ne şeytanı gör ne kullu vahi oku

glosses: Guhartoyeke ne şeytanı gör ne kulluvahı oku.


ne şiş yansın ne kebap

glosses: ji bo xwexelaskirina ji zirarekî bila (yekî, tiştekî) din zirarê nebîne, bila rîyek ku her du alî jî jê zirar nebînin, were dîtin, ne bist ne kebab, ne şîş ne kebab


ne tadı var ne tuzu

glosses: tehmesarkî ye, tu tehma (wî) tune ye, (ji bo rewşên ku kêfa kesî jê re nayê tê gotin)


ne yer ne yedirir

glosses: ne dixwe ne jî dide hevalan genî dike diavêje newalan, xalitê xesî ne dixwe ne dide kesî, xwedîyê xîyarê çilmisî ne dixwe ne dide kesî, xursî xwedîyê xîyarê çilmisî ne dixwe ne dide kesî kerê wî pê difetisî


word: ne zekât verecek mal ne zekât verecek hal

glosses: hema nanoziko ye, (ji bo kesên ku bi qiriktahlî debara xwe dikin)


neci oluyor

glosses: çi pê ye! çi îşê (wê) ye! çi îşê (wê) pê ketîye!


nefesini beğenmek

glosses: ketin çavê xwe, xwe ecibandin, qedr û qîmeta xwe zanîn


nefsine mağlup olmak

glosses: ji bo nefsê ketin hepsê, bi xebera nefsa xwe kirin, bi nefsa xwe nikaribûn


nefsine yedirememek

glosses: li xwe qar girtin, xîreta (yekî) tehemûl nekirin, xîreta (yekî) bar nedan


nefsini yenmek

glosses: bi nefsa xwe karîn, nefsa xwe bi xwe ragirtin, bi nefsa xwe sekinîn, ji nefsa xwe re serdest bûn


neon lambası

glosses: lembeya neon, navgîna rohnîyê ku bi tûpê neon tê çêkirin


nerde akşam orda sabah

glosses: li ku derê dar e ew der war e, li ku derê xwar ew der war, derzîya (yekî) di ber serê (wî) de ye, ne cih e, ne war e, li ku bim, li wir im


Nesturî

glosses: Nestûrî (mezhebek e ku ji hêla rehibê Suryanî yê bi navê Nastûr hatiye avakirin)


nikâhım helâl canım azat

glosses: berê jinên ku dixwestin dev ji mêrên xwe berdin, bi bergîdana şûnekirinê ev digotin


niyeti bozmak

glosses: nêta xwe lê xera kirin, tehma xwe lê xera kirin


Nogay

glosses: navê kipçakên di bin fermanrewaniya nogay de


nohut oda bakla sofa

glosses: xanîyekî biçûk û tengalokî, derîyek û du çavik


o abacı bu kebeci sen neci?

glosses: çi îşê te bi vî kari pê ketîye? çi yê te jê ye?


o duvar senin bu duvar benim

glosses: bi vir de û wir de şewişîn , xwe li pê negirtin, bi diwaran girtin (ji bo rewşa kesê pir serxweş)


o hacı bu hacı kim olacak boyacı

glosses: ez çîya tu çîya kulîlk ma bê gîya, ez axa tu axa kî pez bibe nav baxa(n), ez mîr û tu mîr kî soqil hemîr, ez axa tu axa, wê kî here ber dewara


o kapı senin bu kapı benim dolaşmak

glosses: kuçe bi kuçe gerîn, cihek nehiştin negerîn


ocağı kül olmak

glosses: mala xweyî lê xirab bûyîn, mala (yekî) xera bûn

glosses: ûcaxkor bûn, ûrt û ocaxa (yekî) kor bûn, bêwar bûn, warkor bûn, kordunde bûn


odaklaşmak

glosses: lê kom bûn, li xalekê civîn û li hev kombûna tîrêjan an herikîna elektronan


odunumun parası

glosses: ji bo kesê ku rastîya beloq û aşkere qebûl nakin tê gotin


ofsayta düşmek

glosses: (yek) naşê û nikare (karekî) bibe serî (temam bike)


Oğuzca

glosses: oxuzî, oxuzkî (koma zimanê ku tirkiya azerî, turkmenî, kirim û gagawizî ya Tirkiyeyê dikeve navê)


olimpik

glosses: olîmpîk, ya li gorî olîmpiyatan an jî di derheqê olîmpiyatan de


olsa

glosses: heke, , , bibe, ku, , , bibe, eger, , , bibe, eger, , , çêbibe


Oltu taşı

glosses: kevirê Oltiyê, berê Oltiyê, karîbana reş


omnibüs

glosses: amyara motordar a mezin ku rêwiyan dibe û tîne


on parmağını kandil edip yakmak

glosses: xwe jê re kirin erd, xwe kirin cil û xistin bin (yekî)


onomatope

glosses: Peyvên ku bi onomatopoetîk hatine çêkirin.


orasını ne sen sor ne ben söyleyeyim

glosses: min nede xeberdanê, (tiştên ku ez ê bejim qet ne xweş in)


ortalığa çeki düzen vermek

glosses: derdor bi keys kirin, bi rêk û pêk kirin, der û dor dan hev


ortalığı telaşa vermek

glosses: xistin qilqalê, wişewiş çêkirin, dan teşqeleyê, qurf çêkirin, panîk çêkirin, (ji bo navrast û derdorê)


ortaya vurmak

glosses: her kesî bi (tiştekî) pê hisandin, (xeberek) belav kirin


otomatikman

glosses: bi otomatîkî, ji ber xwe, otomatîkmen, ji ber xwe de, bixweber, xweber, ji xwegerî

etymology_text: Ji fransî automatiquement.


oturduğu dalı kesmek

glosses: axurê xwe xera kirin, li kodika xwe xistin, bi nanê xwe lîstin, bi afirê xwe de rîtin, li ser xwe lîstin


oy birliği

glosses: yekdengî, yekîtiya dengan, yekîtiya rayan, tevahiya denga


oy pusulası

glosses: pusûleya reyan, di hilbijartinan de kaxeza ku navên namzet û partîyan li serê nivîsandîye


oyuna girmek

glosses: ketin lîstikê, tev li lîstikê bûn (di qumarê de)


öfke tepeme çıkmak

glosses: bi ser tapanê ketin, agir ji dev barîn, dûman ji serê (yekî) hilkişîn


word: öğretirler sana hacı mahallesinde salyangoz satmayı

glosses: tu yê li xwe bibînî, (ji bo kesê ku derveyî edetên jîyana civakî tevdigere û cezaya xwe dibîne, tê gotin)


öğünme çeltik el esti gördük

glosses: me dît çend pîne bi qûna te ve ne, me tu jî dîtî, (ji bo kesê ku beredayî pesnê xwe didin û tiştek ji destê wan nayê, tê gotin)


öküz altında buzağı aramak

glosses: rîya ku pê de çûn ne rast bûn, (tiştên ku pêkhatina wan ne mimkun e, ji xwe re kirin manî û hincet)


öküz öldü ortalık ayrıldı

glosses: bizin mir gir birîya, ga mirî hevaltî firî, çêlek mir dew birîya, bizin mir şîr qetiya


ölme eşeğim ölme

glosses: pîrê nemire bihar tê, kero (kalo) nemire qîbal (qîvar) tê


ölmek var dönmek yok

glosses: mirin heye rev tune ye, mirin heye veger tune ye


ölmüş eşek arıyor ki nalını düzsün

glosses: li kerê mirî digere ku nala wî jê bike, li kerê mirî digere, ku mexberekî vala bibîne tê xwe tê de dirêj dike


ölmüşlerin canı için

glosses: ji bo xêra mirîyên (we), ji bo sedeqa serê mirîyên (we)


ölür müsün öldürür müsün?

glosses: mîrat be, ji xweyî xwe re mîrat be, (li hember nelihevîyê tê gotin)


öncel

text: öncellerimiz


önü sıra gitmek

glosses: li pêşîyê çûn


önüne ardına bakmadan

glosses: li pêş û paşîya xwe nanihêre, hesabê pêş û paşîya xwe nake, li pêş û paşîya xwe nafikire


öp eşiği çık dışarı

glosses: ji bo kesên ku her tiştê xwe winda dikin, tê gotin


öpüp başına koymak

glosses: (tiştekî) bi hûrmet û şêkirîn qebûl kirin

glosses: de îcar yek dan ser serê xwe, de îcar yek bi bîr anîn


öpüp de başına koy

glosses: te xerab dîtin de îcar qencan bişikirîne


örümcek bağlamak

glosses: bi kêrî (tiştekî) nehatin, ji (tiştekî) re nebûn

glosses: pîrik lê girê dan, pîrik avêtin tiştekî, pîrik lê danîn


ötesi çıkmaz sokak

glosses: jê wê de xanîyek û şeş deri ye, jê wê de tune ye


ötesine varmak

glosses: zêde pê de çûn, ji hemdê xwe zêde çûn, ji hedê xwe derketin


ötesini beri etmek

glosses: karekî birin serî, ji şîr vekirin, encamek ji tiştekî derxistin


ötücü kuş

glosses: çûkê wîçwîçok


öve öve göklere çıkarmak

glosses: (yek) gihandin tebeqa heftan, (yek, tiştek) bilind kirin gihandin erşa xwedê, navê (yekî) mezin û bilind kirin, (bi pesindanê)


pabuç kadar dili var

glosses: zimanê (yekî) hebûn helebîyek, zimanê (yekî) dirêj bûn


pabuçsuz kaçmak

glosses: revî revî revîn, firtî firtî revîn, gotin lingo bi qurban, panî li pê dan


paçaları tutuşmak

glosses: pir biqilqal û telaşe bûn, ketin qilqalê

glosses: bi xwe de kirin, di binê xwe de kirin, (ji tirsan)


paldır demeden çalıya çıkmak

glosses: berî baranê xwe şil kirin, bêkelek û gemî li avê siwar bûn, nagihe delavê derpî diavê


pamuk gibi atmak

glosses: mala yekî xera kirin, mala (yekî) li kerê kirin


pamuk ipliğiyle bağlı olmak

glosses: bi tayekî xav bi hev ve girêdayî bûn, li ser mûyek bend mayîn, (tiştek) bi pifê ve bi hev ve bûn


pamukçuk

glosses: nexweşîyeke ku zêdetir di devê zarokan de derdikeve û rengê birîna wê spî ye


Panama

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Panama

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Panama.wav


Panama

forms: Panamá

etymology_text: Deyn ji spanî Panamá.


Panama

glosses: panama (şewqeya zilîn a ku ji pelê riwekeke ku tenê li Amerîkaya Navîn çêdibe, tê çêkirin)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Panama.wav


pandomim

glosses: pandomîm, lîstika ku bêpeyv û bêaxaftin e û bi hereketên dest û rûyan û gelek caran jî bi muzîkê re tê pêşkêşkirin


pandomima koparmak

glosses: şerekî xweş qewimîn, (di lîstikan de bi henekî)


paraf

glosses: paraf (kurteîmzeya ku tenê bi tîpa destpêkê tê kirin)


parayla değil sırayla

glosses: dinya bi dorê ye, ma dinya salek û carek e??


parkmetre

glosses: parkmetre, di cihên parqên bipere de, saeta ku dema mayîna tirempêla dijmêre


parmağı olmak

glosses: tê de tiliya (yekî) hebûn, tiliya (yekî) tê de hebûn, darikê (yekî) tê de hebûn, pêçiya (yekî) tê de hebûn, zixtika (yekî) tê de hebûn


parmağına dolamak

glosses: tim û tim li ser mijarekê sekinîn û serî li kesên ku pê re eleqedar in, gerandin


parmağını bile oynatmamak

glosses: paxav bi (yekî) nekirin,poz bi (yekî) nekirin, talaşa wî nîn bûn, qet xema qûna (wî) jî nebûn, guh pê nekirin, têkilî pê nekirin


parmak ısırmak

glosses: ecêba (yekî) jê re çêbûn, pîyên (yekî) bi erdê ve zeliqîn, heyira (yekî) jê re çêbûn


parmaklarını dahi yedirir

glosses: pêçîyên mirov jî bi mirov dide xwarin, (ji bo xwarinên pir biçêj û tehm)


pars gibi bacaklarından ayırmak

glosses: ji bo çavtirsandina (yekî) tê gotin, (wekî: ez ê eynî te bikujim ha!)


paskalya yumurtası gibi

glosses: xwe ji adet derxistin, (ji bo kesê ku dermanê sor di rûyê xwe dide)


pat vermek

glosses: li berê rabûn, (gava yekî biçûk li ber mezinekî radibe)


patırtıya pabuç bırakmamak

glosses: jê re milhildayî bûn, ji gef û guran re mil dananîn, gur ji baranê bitirsîya wê ji xwe re kavilek çêkira, paxav bi gefxwarinan nekirin, ji xirecirê minet hilneanin


patlıcan çenginde şehit düştü

glosses: çû xêra dê û bavê xwe, li ber tirên keran çû, çû ji kîsê bavê xwe


paye vermek

glosses: girîngî dan, qîmet dan (, , , ) qedr û qîmeta (yekî) girtin


pazar dağıldıktan sonra sergi açmak

glosses: piştî çûna aşê ketin pey çeqçeqokê, tiştê çûn dan dû


peri bacası

glosses: bizmilûkê keviran, kevirên zirav û dirêj ku dora wan hatiye qewartin û weke stûnan mane


peşin ödenen para

glosses: pêşîne, pêşînî


peştemallık

glosses: pereyê hawantayê ku didine xwediyê berê yê dukanê


pey vurmak

glosses: biha dîyar kirin, (di mazatê de ji bo malekî)


pir yoluna gitmek

glosses: çûn xêra dê û bavê, li ber tirên keran çûn


pirana

glosses: Cureyekî masiyan yê piçûk û dirinde ye ku bi kom dijîn

etymology_text: Ji îngilîzî piranha.


pireyi gözünden çakalı dizinden vurmak

glosses: li kurîya derzîyê xistin, kêr li werselê xistin, tam li navê xistin, li nîşanê xistin, hingivandin


pireyi nallamak

glosses: palê pûş kirin, li ber çem bîr kolan, kesmûk dêrandin, karên tewş û beredayî kirin, bi tiştên beredayî re mijûl bûn


pirince giderken evdeki bulgurdan olmak

glosses: çûn heyfa bavê qûna dê li ser kirin, hatin ji, simbêl jî li ser kirin, li heyfa bave gerîya, kitana (çika) dê li ser kir, beran çû zozanan, got, ez ê xwe qelew bikim, rabû her du satorên xwe jî li ser danîn, li heyfa bavê xwe digerîya, xwîna xwe jî li serê da


pirinci su kaldırmamak

glosses: sîr di qûnê de neçûn, kes nikare bibêje sîya te xwar e, sîrqûn, tîzek, ji sîya xwe sil dibe, xeydokî bûn


pişirip kotarmak

glosses: birin serî, ji şîr vekirin, temam û amade kirin, (tiştek, karek)


poli-

glosses: pêşpirtik e ku wateya bêhtir, pir zêde' dide peyvê


popülarite

glosses: hezgelî, popûlerî, hezkirina ji alîyê gel ve

etymology_text: Ji fransî popularité.


postunu çıkarmak

glosses: wekî keran lê xistin, ava (yekî) derxistin, (yek) ji helal û heramên xwedê xistin


prafa

glosses: cure leyîstikeke ku bi kaxizên îskambîlê tê leyîstin


prefabrik

glosses: prefabrik, avahîyên ku ji perçeyên hazir pêk tê


proaktif

glosses: pêşçalak (?), (taking action by causing change and not only reacting to change when it happens, companies are going to have to be more proactive about environmental management, , a proactive approach/role )


Protestanlık

glosses: protestanî (yekîtiya dêrên ku di bin serokatiya papa ya olî de ye û rêzikên Katolîkiyê napejirînin)


pütürsüz

glosses: bêgirnaz, bêpirtik, bêgircom, bêkelepotk


pütürsüzlük

glosses: bêgirnazî, bêpirtikî, bêgircomî, bêkelepotkî, şayîkî


rabbena hep bana

glosses: ji bo kesê ezperest tê gotin ku hema dixwazin her tişt ê wan be, (toyê ser beroşê dixwe)


reçellik

glosses: ê rîçalan (mêweyên ku ji bo çêkirina rîçalan hatiye veqetandin)


reel sayılar

pos_title: Formeke navdêrê

glosses:
Pirjimara reel sayı.
hejmarên reel


rengi atmak

glosses: reng jê çûn, çilmisî, (ji bo cil û bergan)

glosses: reng jê çûn, rengê (yekî) qusikîn, reng û rung lê neman, mehdê (yekî) çûn, rûyê (yekî) qelibîn, (ji ber tirs û heyecanê û hwd)


rengten renge girmek

glosses: rengê (yekî) sor û zer bûn, rengê (yekî) qusikîn, rûyê (yekî) qelibîn, reng û rung lê neman, ji (wî) rengi derketin ketin rengeki din


repo

glosses: avzê, rihînok, çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr


repo

glosses: repo, faîza şevekê ku di navbera banqeyan de tê bikaranîn


rögar

glosses: rögar, çavîya ku ji bo paqijkirina kêzînan hatiye amadekirin


Rumelili

glosses: Tirkê ku di heyna Osmaniyan de li nav xakên Ewrûpayê dijiya


Rumen

glosses: Romen (kesê ji gelê Romanyayê û ji nîjada vî gelî)


Rumî

glosses: Romî (tiştê têkildarê gelê Împeratoriya Bîzans)

glosses: Rûmî (tiştê têkildarê Anatolyayê û gelê wê)


Rumlaştırmak

glosses: Rûmî kirin (ji bo serdestkirina zimanê Rûmî)


rüfailer karışır

glosses: şeytan têkilî dibe, qilopiloyek tê de heye, (ji bo kar an jî rewşeke tevlihev tê gotin)


rüşvetçi

glosses: bertîlxur, firîwxur, bertîlxwer, ruşwetxur


rüşvetçilik

glosses: bertîlxurî, bertîlxwerî, firîwxurî, ruşwetxurî


rüzgar gülü

glosses: perwanek, lewheya ku alîyê ku ba jê tê tespît dike


saat gibi çalışmak

glosses: wekî aşê avê ye, eynî çirik bûn, bêhn nedan xwe, (xebitîna bênavbir)


sabah ola

glosses: sibe bi xêr, xwedê yek e, dergeh hezar, hoste necar razê wek her car, her sibehek (rojek) xêrek pê re ye


sabahtan sonra akşamlar hayrolsun

glosses: li hember fikr û rewşeke tewş nelihevîyê tîne zimên, (wekî: tir û dasê çi tevî hev in? das li ku werîs li ku?)


sabrını tüketmek

glosses: sebr di (yekî) de nehiştin, (yekî) hew xwe ragirt, bêhna (yekî) teng kirin


saç sakal birbirine karışmak

glosses: por û rîyê (yekî) hatin, por û rîyê (yekî) kişîn


saçı sakala karışmak

glosses: Guhartoyeke saç sakal birbirine karışmak.


saçına sakalına bakmadan

glosses: ji porê xwe yî spî şerm nakî, tu li telê xwe nanihêrî, li porê xwe yî spî nanihêrî


saçından başından utanmak

glosses: qey porê xwe li ber tavê spî kirîye, ji rî û porê xwe yî spî şerm nekirin


saçlarını değirmende ağartmak

glosses: Guhartoyeke saçlarını değirmende ağartmamak.


sade suya tirit

glosses: ava li agiran, ava li herîyan, dîza bêtewaş e, (yek) axa bin gû ye, zikê (yekî) vala ye, gayê xemo ye, (ji bo kesê bêkêr)


safa geldine gitmek

glosses: çûn xêrhatinîya (yekî), xêrhatinî lê kirin


safa sürmek

glosses: kêf û sefa kirin, kêfa ser kelekê kirin, bavê seyro gotin, kêf û zewq kirin


sağ gözünü sol gözünden kıskanmak

glosses: wekî çavê xwe lê miqate bûn, xwîn li ser kelîn, dilê (yekî) pir bi (yekî) ve bûn, (yek) naxwaze neynoka (yekî) li kevir bikeve


sağ tarafından kalkmak

glosses: karê (yekî) li rê bûn, karê yekî rast gerîn


sağ yapmak

glosses: di erebeyê de direksîyon bi alîyê rastê ve ba dan


sağına soluna bakmamak

glosses: li ber pozê xwe nenihêrtin, li der û dora xwe nenihêrtin


sağır sultan bile duydu

glosses: dinya alem pê hisiyaye, di hemekeranê de derketîye, ma tu di guhê gê de yî


sağlığa yüz tutmak

glosses: ji nexweşînê xelas bûn û ber bi başbûnê ve çûn


sağlık almak

glosses: der heqê (cih û tiştekî) de agahî wergirtin


sakal başı dağıtmak

glosses: (yek) çavtirsandî kirin, gef li (yekî) xwarin


sakal falına bakmak

glosses: bi fikirîn û mitalekirinê re destê xwe di ser rîyê xwe re gerandin


sakala soğan doğramak

glosses: tajang li (yekî) kirin, heqaret li (yekî) kirin


sakaldan kesip bıyığa ulamak

glosses: Guhartoyeke sakaldan kesip bıyığa eklemek.


sakalı değirmende ağartmamış

glosses: rîyê xwe li ber tavê spî nekirin, rîyê xwe di aşê mîrzo de spî nekirin


sakalı ele vermek

glosses: ketin bin emrê (yekî), ketin terîqa (yekî), hefsarê xwe dan dest


sakalının tarağı

glosses: (karek, rewşek) tam li derba (yekî) bûn, (karek) tam li gorî (yekî) bûn


sakız gibi yapışmak

glosses: wekî mozeqirtikê pê ve zeliqîn, wekî benîştê qanikê pê ve zeliqîn


salavat getirmek

glosses: selawata xwe anîn, (çaxa ku ji hz, mihemed û ji zirîyeta wî kes tên bibîranîn tê xwendin)

glosses: selawat anîn, (beri ku gulaşgir gulaşê bigirin, cazgir dixwîne)


salma deve gibi gezinmek

glosses: meşîna bi hêdîka û bi acizkirina kesên derûdora xwe


saman elinse samanlık senin

glosses: ka ne ya te ye ma kadîn jî ne ya te ye, (ji bo kesê ku çilek in û bi çilekîya xwe pir dixwin an jî zirarê didin xwe û derûdora xwe, bi henekî tê gotin)


samana kazık çakmak

glosses: pûş kutan, kesmûk dêrandin, di serê keçel de sîr çandin, av kolan, dara nokê av dan


samur kaşlı

glosses: birûgur, (kesê) ku birîyên (wî) gur û stûrin


sana göre şapla şeker bir

glosses: ji te re her der teşt e, ji te re şeb û şekir yek e


sancak boğmak

glosses: berê ji bo xwestina alîkarîyê, sencax ji navê ditewandin


sap derken saman demek

glosses: gotina ku ji devan dertên guhên (wî) nebihîstin, bêtam û xwê bûn


word: sarı yağ ile yağlayıp kuyruk yağı ile dağlamak


word: sarığı pek kaba gaba ama altı kabak değilse

glosses: Guhartoyeke sarığı pek kaba ama altı kabak değilse.


sarımsak yemedim ki ağzım koksun?

glosses: Guhartoyeke sarımsak yemedim ki ağzım koksun.


sarsak sarsak

glosses: hejomijo, (gava bi rê de diçe, şewş lê dikeve)


saye salmak

glosses: sîtavka (tiştekî, yekî) xwar bûn, sîya (tiştekî, yekî) berdan


sayım suyum yok

glosses: qal (gotin) li alî min nema, (di lîstikan de)


sebebsiz

glosses: bêçun, bêsedem, bêsetem, bêhoy, bêsebeb, belesebeb


sebilhane bardağı gibi dizilmişler

glosses: wekî karwanên devan, wekî rêza tizbîyê, (rêza ku ji mirovan hatîye pê)


seçmeler

glosses: ên bijartî, ên bijarte, ên bijare (ji bo nîvîsar û helbestên bijartî)


seksen tarakta bezi olmak

glosses: Guhartoyeke seksen kapının ipini çekmek.


sel önünden kütük kapar

glosses: mû ji maran dike, di karekî pir zehmet de bi ser ketin


selamün aleyküm kör kadı

glosses: ji bo zêdebûn û nelicihbûna rastgoyîyê tê gotin


selatin camii

glosses: camîya mezin ku li ser navê padîşahan tê çêkirin


selzede

glosses: lehîzede, kesê ku ji lehîyê zerar dîtiye


semai kahvesi

glosses: qehwexaneya ku semaî û helbestkar lê li hev dicivin


sen ağa ben ağa inekleri kim sağa

glosses: Binêre sen ağa ben ağa koyunları kim sağa?.


sen bilirsin bir iki ben bilirim on iki

glosses: zanîna min ji ya te zêdetir e, (ji bo ravekirin û vegotina nezanîya kesê li hember xwe, tê gotin)


sen de mi brütüs

glosses: wexta dostekî nêzîkî mirov bêbextî li mirov bike, tê gotin, hevaltîya rovî û qulingê ye


sen giderken ben geliyordum

glosses: tu ji gerê tê ez ji gerafetê têm, ê te gerandîye min çêrandiye


sen söyle sen dinle

glosses: tu bi xwe bibêje û bi xwe jî guhdarî bike, (ji bo kesê ku gotin bi serê wî de naçe)


senden gelecek hayır allah'tan gelsin

glosses: xêra ku ji te bê bila ji şeytên bê, bila xêra ku tu yê bikî tune be, (ji bo kesê ku texsîrîya alîkarîyê dikin)


word: senin aradığın kantar bursa'da kestane tartar

glosses: ew rê û rêbaza ku tu pê dizanî li vir derbas nabe


senin kanın benimkinden kırmızı mı?

glosses: ma bavê te ji bavê min çêtir e??, ma tu birê bûkê yî?, ma tu serê biskê yî?, ma ez ji eyşika ereb im, ma xwîna te ji ya min sortir e?


senin ne kumaş olduğunu bilirler

glosses: bi te dizanin bê tu çi tişt î, bi te dizanin ku çi teba yî, bi te dizanin ku çi mal


sepelemek

glosses: peşk barîn, peşkên baranê hatin, pizrûkên berfê hatin


ser verip sır vermemek

glosses: gotin pê re çûn tirbê, ser dan sir nedan


serçede ötme yok nara çok

glosses: tu xêr jê nayê hema vartan vartana (wî) ye


word: serçeden başka kuş zeyrek'ten başka yokuş bilmez


serim

glosses: destpêk, di şano, roman an jî çîrokan de beşa destpêkê


ses vermez

glosses: (kesek) bersiv nade, li mirov venagerîne


sesi çıkmamak

glosses: his û pişek jê tune bûn, his û pis jê nehatin


set sepet demek

glosses: xwe li hev şaş kirin û gotinên tewş û nelihev kirin


seyircilik

glosses: temaşekerî, bînerî, mêzekarî, hêrekerî, temaşegerî


seyit

glosses: seyîd (kesê ku ji ziryeta Hz, Muhemed e)


seyretme

glosses: nihartin, nêrîn, mêzandin, fedkirin, temaşekirin, seyrkirin


sezaryen

glosses: sezeryan, welidîna ku bi emelîyatê çêdibe


sezdirmek

glosses: pê hisandin, pê dan hisandin, ji nava xwe dernexistin


sezeryenli

glosses: sezeryenbûyî, qeyserî, sezeryankirî (kesa ku emeliyata sezeryenê bûye)


sezilmek

glosses: pejinîn, pêjinîn, pê hesîn, pê hatin hisandin


sezinleyiş

glosses: pejinîn, pêhisîn (ji bo kar û awayê pêhisînê)


sezyum

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-sezyum.wav


sıcak aşa soğuk su katmak

glosses: xerakirina karekî ku temam bûye û çûye serî

glosses: tiştê ne di ser de wekî girara av di ber de


word: sıçan deliğe sığmamış kuyruğuna bir de kabak bağlamış

glosses: Guhartoyeke sıçan deliğe sığmamış bir de kuyruğuna kabak bağlamış.


sıçan deliği bin altın

glosses: qul û qewer jî bi dest neketin, (di rewşeke xetemak de bûn û cih û starek tune be ji bo xweveşartinê)


sıçan olmadan çuval delmek

glosses: hê nebûye dîk azan dide, hê nebûye conega li dewsa gê rêx dike

glosses: qam qama mêşê (kermêşê), deng dengê (fêl fêlê) gamêşê, qûna (wî) qûna tûtikan (mirîşkan) e, hekên betan (qazan) dike


sıçtı cafer bez getir

glosses: pê de rîye de îcar bişon, rîye navê, de îcar bişon


sığaya çekmek

glosses: pirsên zehmet kirin û mirov ji eyara xwe derxistin


sıra dayağına çekmek

glosses: doredor lê xistin, bi dorê lê dan, bi dorê kutan


sıra düşünmek

glosses: keysa (yekî) lê hatin, fersendek baş bi dest xistin


Sırbistan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Sırbistan.wav


sırra kadem basmak

glosses: bûn cûmîcelat, birq û birûsk lê xistin, bûn heyva bin ewr


sırtı sıra

glosses: li dû (yekî), li pey şopa (yekî), pêlî rêça (yekî) kirin


sırtı yere gelmek

glosses: pişta (yekî) hatin danîn, bi bin ketin, feqîrî pê karin


sırtına almak

glosses: dan pişta xwe, hildan pişta xwe, hildan milê xwe, dan milê xwe, li pişta xwe kirin,

text: Çuvalı sırtına aldı.

text: Sırtına bir şey almadan evden çıktı.


sırtında yumurta küfesi yok ya

glosses: Guhartoyeke sırtında yumurta küfesi yok ya!.


sıtma görmemiş ses

glosses: dengê bilind û hilû, dengê stûr û bilind


sıyrılıp çıkmak

glosses: tevî îmana xwe jê xelas bûn, xwe ji (karekî, tiştekî) xelas kirin


sidik yarışına çıkmak

glosses: qayîş bi hev kişandin, ketin hemberîya hev


sidre beyi

glosses: (kesê) ku nizane bê çi dibêje û bi awayekî tewşomewşo diaxive


siklamen

glosses: giyayeke ku di şiklê dil de ye û kulîlkên wê sorin


silahlan bırakmak

glosses: dev ji şer û pevçûnê berdan, çek ji destê xwe danîn


silktirmek

glosses: dan daweşandin, dan hejandin, dan rahejandin


sille indirmek

glosses: kulm û şîlmaq li (yekî) dan, kulm lê dan


sinameki

glosses: cureyekî giya ye ku hinek derman jê têne çêkirin


sincabi

glosses: cûn, cûnek, cûnekî (rengê di navbera gewr û qehweyî de)


sinekkaydı tıraş

glosses: wek pîspîskê, rîyê kurkirî, rîyê kurkirî yê dûz


sinirleri gergin olmak

glosses: (yek) li hev ketin, kela (yekî) germ bûn, lihevketî bûn, lihevqelibî bûn


siteisevir her saati bir devir

glosses: di heftikê nîsanê de bi rê û dirban de meçin


Slâv

glosses: Slav (navê hevpar yê zimanên gelên wekî Rûs, Bulxar, Leh, Çek, Hirwat û Sirban)

glosses: Slav (tiştê ku aîd û xweserî van gelane)


smaç

glosses: smaç, mirov di voleybol û di tenîsê de gokê bi şid li erdê bixe

glosses: mirov di basketbolê de bi şid gokê di selikê re derbas bike


soğan dikmedim acısını çekmedim

glosses: ez li mezelan ranezame û xewnên reş nabînim, ez li erdê kaş ranazêm û xewnên şaş nabînim, ne li gelîyê kûr radizêm ne jî dibînim xewnên xerab, li mezelan ranezame ku xewnên reş bibînim, devê pîvazê nexwe bêhn jê nayê


soğan yemedim ki ağzım koksun

glosses: Guhartoyeke soğan dikmedim acısını çekmedim.


soğuk algınlığı

glosses: serma girtin, ta girtin, serma xwarin (girtin, stendin)


soğuk hava esmek

glosses: bi liv û tevgerên xwe kesên li derûdora xwe aciz kirin


soğuk neva

glosses: (kesê) ku di liv û tevgerên xwe de ne jidil û samîmî ye, (kesê) cirnexweş, (kesê) xwînsar


solda sıfır

glosses: (tiştek) li gorî tiştekî din ne hêja û bêqedr û qîmet e


solüsyon

glosses: zemqeke rengê wê reş e ku mirov pê lastîkan peve dike


sonu hayırdır inşallah

glosses: xwedê dawîya wê/î bi xêr bike, dawî bi xêr bigere, bi raya xwedê dawîya wî/ê bixêr e


sonunu düşünmek

glosses: li pêş û paşîya xwe (yan jî tiştekî) fikirîn


sonunu getirmemek

glosses: paşî pê nenanîn, paşî neanîn, dawî neanîn


sopa düşkünü

glosses: (kesê) ku lêdan heq kirîye, (kesê) ku hînî kutanê bûye


sorgu suale çekmek

glosses: dan ber pirsan, hildan ber pirsan, dan ber pirsyarîyan


söğüş

glosses: bacanên sor an jî xiyarên ku hatine parîkirin


sörf

glosses: Sorf an surf, werzişeke ku bi babirekê û li ser pêlên deryayê tê kirin.

etymology_text: Deyn ji îngilîzî surf.


söz eri

glosses: xwedîyê gotina xwe, xwedîyê soza xwe, li ser soza xwe bûn


söz sözü açmak

glosses: gotin hatin ser gotinê, gotinê gotin anîn


sözü ağıza tıkamak

glosses: gotin di devê (yekî) re girtin, gotin ji berê hilanîn, gotin di dev de hîştin


sözü ameline uymaz

glosses: kirin û gotinên (yekî) li hev nenihêrtin


sözü çiğnemek

glosses: gotin di devê xwe de mizmizandin, gotin di devê xwe de cûtin


sözü geçmemek

glosses: hespê (yekî) li (yekî) nebezîn, gotina (yekî) li ba (yekî) pere nekirin


sözü sakalına geçmez

glosses: tu kesî guh nedan gotinên (yekî), kesî paxav bi (yekî) nekirin


sözünü etmek

glosses: qala (tiştekî) kirin, çêla (tiştekî) kirin, behsa (tiştekî) kirin


sözünü geçirmek

glosses: bi gotinê tişt bi (yekî) dan kirin, gotinên xwe dan guhdarîkirin


su akar deli bakar

glosses: divê her kar di cih û wextê xwe de bê kirin, (wekî; pîra dawîya şixrê, piştî baranê cilkirina gê, piştî nûrê kezî kurê)


su götürmek

glosses: qisûr nehatin serê, gotin nehatin serê, (ji bo pesn û methê)


su kayağı

glosses: kaşkaşoka avê, kaşkaşoka ku li ser avê tê kirin


su üzerine yazı yazmak

glosses: gotinên bêqîmet kirin, wekî berfa li ber baranê ye, (ji bo gotin û şîretên bêbandor)


su yapmak

glosses: av çizirîn navê, av ketinê, (ji bo keştîyan)


word: sultanahmet'te dilenir ayasofya'da zekat verir

glosses: pars dike ji derîyan dide xêra mirîyan, berhev kir ji derîyan da xêra serîyan, parsek e bişûr û qertek e, anîn ji deriyan dan xêra miriyan, tîne ji deriyan dide xêra miriyan


surat bağlamak

glosses: mehd û mirûzê xwe tirş kirin, rûyê xwe tirş kirin


surat davul derisi

glosses: rûyê (yekî) eynî çermê kerê bûn, rûyê (wî) çaroxa gemarê bûn, rûqayîş, rûqazox, rûçarix, rûhişk


surata bak saati ayar et

glosses: mirov li rûyê (yekî) dinihêre heqê êş winda dike, mirov li wechê wî dinêre bi deh qirûşan deyndar dibe


suratı sirke satmak

glosses: mehd û mirûzê (yekî) tirş bûn, mirûzdaketî, mûrşikestî


word: suratına bakanın kırk yıl işi rast gitmez

glosses: mirov li rûyê (wî) dinihêre heqê êş (aş) winda dike, mirov li wehcê wî dinere bi deh qirûşan deyndar dibe, gû ji sikûmê (yekî) barîn


suratından düşen bin parça

glosses: mirov li rûyê (wî) dinihêre heqê êş (aş) winda dike, mehd û mirûzê (yekî) ketin hev


suratının ortasına budur demek

glosses: şîlmaq di ser çav de lêxistin, di ser û çav de danîn (yekî)


sutaşı

glosses: şerîta xemlê, şerîta bineqiş ku mirov pê zendik û berîkên cilan dixemilîne


suya çizgi çizmek

glosses: li esmên nîsk ajotin, av kolan, dara nokê av dan

glosses: karê ku bandora wî tune ye, bêfeyde ye, kirin


suya götürür susuz getirir

glosses: mirovan tî dibe ser avê tî tine, şeytan tî birin ser kanîyê dîn vegerandin


suya pala çalmak

glosses: li esmên nîsk ajotin, av kolan, dara nokê av dan, kesmûk dêrandin, di serê keçel de sîr çandin, li ber çem bîr kolan


suyu keser

glosses: devê kêrê ji pişta (wî) xerabtir bûye, dev û pişta (kêrê) bûye yek


suyuna pirinç salınmaz

glosses: mirov pişta xwe pê girê nade, bawerî pê nabe, mirov bi cêrê (wî) naçe avê


suyunun suyu

glosses: dawa wan li hev ketîye, qûna pîrpîrkên wan li ser pira malabadê li hev ketîye


sübvansiyon

glosses: mêcbêtî, subvansiyon, destekkirin (ji aliyê dewletê ve)


süklüm

glosses: pûklûm quncifokî, melûsankî, quncifandî û melisandî


sükûnet

forms:
sükunet
sükünet

etymology_text: Ji erebî سُكُون (sukūn).


sümüğünü çekip durmak

glosses: zikê (yekî) vala bûn, wekî gayê xemo bûn, bêkêr bûn


sündürülmek

glosses: hatin tefandin, hatin temartin, hatin temirandin, hatin vêsandin, hatin vemirandin, hatin vekuştin


sünger geçirmek

glosses: devê dîzikê girtin, kevirek danîn ser, bincil kirin


sürmanşet

glosses: semivîs, di rojnameyan de sernivîsa ku li ser sazîremzê tê nivîsandin


sürre devesi gibi

glosses: wekî zîyareta bikincik e, wek şorbeya nexweşan e, (ji bo jinên ku xwe pir û ne xweşik dixemilînin)


süt anamın yoğurt oğlu

glosses: kurê şîrhelal, kurê paqij ê dîya min a pak, bi heft avan hatîye şûştin


şakadak yere serilmek

glosses: gotin tep û ketin erdê, (ji bo xeriqînê)


şaşıydı arı da soktu kör oldu

glosses: berê gul bû baranê lêxist şil bû, berê gul bû baran jî lê da şilomilo bû, rez berê ne tu rez bû tew terezê lê xist, garis gol bû baran lê hat şil û mil bû, rez baş bû teyrok jî lê hat


şebiarus

glosses: şebîerûs, hivdehê meha çiriya paşîn ku salvegera mirina mewlana ye


şehitliği göze almak

glosses: mirin dan ber çavê xwe, serê xwe dan ber oxirê


şeşi beş görmek

glosses: tu dibêjî qey bînahîyên te kêm bûne, (wexta kesek tiştekî şaş bibîne, bi tinazî tê gotin)


şeytan örümceği

glosses: pîrika ku tevî tevna xwe xwe bi bayê re berdide û li hewaye diçe


şeytanı uyanmak

glosses: bayê (yekî) rabûn, siûda (yekî) lê xistin


şeytanın art ayağı

glosses: tu dibêjî qey şeytan e, tu dibêjî qey ji pozê şeytên ketîye, (ji bo zarokê şûm û nerihet)


şeytanla çelik çomak oynamak

glosses: bi şeytên re kap avêtin, bi şeytên re dareqîtik lîstin


şeytanları başına toplamak

glosses: dûman ji serê (yekî) hilkişîyan, bi ser tapanê ketin, bûn xwê ketin agir, (pir hêrs bûn)


şeytanları başına üşüşmek

glosses: bûn xwê ketin agir, bi ser tapanê ketin, pir hêrs bûn


şıpın

glosses: işi karekî hêsan, tiştê ku bi hêsanî û zûka tê kirin


şnitzel

glosses: şnîtzel, xwarineke ku ji goştê mirîşkan tê çêkirin


şöbiyet

glosses: şobîyet, cureyekî beqlewayê ye ku tê de tûk û fistiq hene


şüphe götürmek

glosses: dilê (yekî) ji (tiştekî) biguman bûn, şikebar bûn


şüyu

glosses: bihîstîna ji aliyê her kesî ve, belavbûn


şüyu bulmak

glosses: (ji aliyê her kesî ve) bihîstin, belav bûn


tabakhaneye bok mu götürüyorsun?

glosses: ma decal li pey te ye? ma keran pê li gunê te kirine? tu dibê qey cot û cobar li benda (wî) ne, ma hêkên te li malê sar dibin? ma şorbeya te li malê sar dibe?


taban çekmek

glosses: çol û pesar rawirtin, pir dûr û dirêj meşîn


tabancası dokuz patlatır

glosses: kûra viran e, devê (wî) avî ye, kana derewan e, hêkan dike, xana derewan e, kufika derewan e, (bi henekî ji bo virekîya (yekî) tê gotin)


tabildot

glosses: çarsênîk, li xwaringehan çend cure xwarinên ku bi bihayekî tên dayîn


takımı yatırmak

glosses: bûn sedema biserneketina tîma xwe, (di sporê de)


takke düştü kel göründü

glosses: berf rabû, gûyê se (kûçik) derket, poxê (yekî) derketin, eyb û kêmasîya (yekî) aşkere bûn, kumê keçel rabû rîşkên (sîrkên) wî derket


talih yüzüne gülmek

glosses: şansê (yekî) lê hatin, a wî lê hatin, morîka siûdê pê re bûn, siûda (yekî) lê xistin


talihi yar olmak

glosses: lingê (wî) li kûpê zêran ketin, felek yar bûn, şansê (yekî) lê hatin, bayê wî rabûn, siûda (yekî) lê xistin, morîka siûdê pê re bûn


talihi yar olmamak

glosses: birûskê li dara (yekî) xistin, stêrka (wî) mê bûn, teyrokê tim li werzê (yekî) xistin, xwedê qirdê (yekî) xerab kirin, carek kodê (yekî) şikîn


talihim olsaydı anamdan kız doğardım

glosses: bila felek yar bûya dinya alem tev de neyar bûya, serê min bixêr bûya ji dîya xwe nedibûm, bila bextê min hebûya bila çavek min tune bûya, (mêrên ku şansê wan lê nayê, qirdê wan xerab e, dibêjin)


talk pudrası

glosses: pudraya zarokan ku bêhtir ji bo şeliqînê tê bikaranîn


tam maaşla teaküt

glosses: ji bo kesê ku karê wan hindik, lê meaşê wan pir e, tê gotin


tam pansiyon

glosses: di pansîyonan de xizmeta ku mayîn, taştê, firavîn û şîv jî tê de ye


tarafım tutmak

glosses: pişta (kesekî) girtin, piştevanîya (kesekî) kirin, destek kirin, piştgirîya (kesekî) kirin


tarator

glosses: tarator, mezeyek e ku bi navika nan, kakilê gûzan, zeytê û sîran tê çêkirin


taş atıp da kolu mu yoruldu?

glosses: Guhartoyeke taş attın da kolun mu yoruldu?.


taş dikeceğine tüy dikti

glosses: (karek) ji dezgehî xistin, (karek) edim kirin

glosses: li şûna ku karê (wî) baş bibe, yekcar xera bû


taş koymak

glosses: nehiştin (karek, tiştek) pêk were, li ber çêbûna karê kesekî bûn asteng


taş ocağı

glosses: qator, kana keviran (cihê ku ji bo avahiyan kevir jê tên derxistin)


taşa bastırmak

glosses: (yek) bi recimê kuştin, recim kirin, ricimandin


taşak geçmek

glosses: tinazên xwe pê kirin, henekên xwe pê kirin, ser qûna (yekî) kenîn


taştan yağ çıkar ondan çıkmaz

glosses: bi tilîya kul de namîze, gûyê xwe hişk dike, gû ji mirîyan deyn dike


tatlandırıcı

glosses: tehmda, daringa ku ji bo tehma xurek û vexureka xweş bike tê bikaranîn


tatlı bela

glosses: (kesê) ku tê hezkirin û ji ber vê jî derdê (wî) tê kişandin


tav olmak

glosses: meyla (wî) li ser (yekî) bûn, ji bo têkilîdanîna bi (yekî) re amade bûn


tava düşürmek

glosses: (yek) xapandin, dek û dolab li (yekî) gerandin


tavşan bayırı aştı

glosses: hasil giha mûsil, dar ket, toz temirî, hasil di mûsilê re derket


tavşan boku gibi

glosses: Guhartoyeke tavşan boku gibi ne kokar ne bulaşır.


tayt

glosses: tayt, cureyekî şala ye ku ji qumaşekî taybet hatiye çêkirin û paqê mirov diguvêşe


tecrübe tahtasına dönmek

glosses: li ser hev (tiştek) hatin hêçandin (ceribandin)


tehlike çanları çalmaya başlamak

glosses: (tiştê) xeternak nêz bûn, wext e ku (tiştê) bi xeter pêk bê


tek kürekle mehtaba çıkmak

glosses: bi amadekarîya kêm û nîvco dest bi karekî kirin


telesekreter

glosses: teleksekreter, navgîna ku peyamên telefonê qeyd dike


telleyip pullamak

glosses: kirin wekî şorbeya nexweşan, şehtik û lehtik kirin, (ji hemdê xwe zêdetir xemilandin)


tellür

glosses: Elementeke ku nimroya wê ya atomê 52, giraniya wê ya atomî 127,60, siftiya wê 6,24 ye û di 450 °C-yî de dihele; kurtebêja wê Te ye.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-tellür.wav


temcit pilavı gibi

glosses: heft meseleyên hirçê hene, hema dibejê çavê min, heft çîrokên hirçê hene hemû jî li ser hirmîyê ne, sî û sê meseleyên qijikê hene, hemû jî li ser dara tihokê ne


tencere dibin kara seninki benden kara

glosses: şeko navê xwe li hevalê xwe ko, keçelo navê min li te kumê min li serê te, navê min li te qotik li serê te, mirîşkê hêk kir navê xwe li xelkê kir, dîzik dibêje bin min zêrîn e hesk dibêje ez ji ku têm?


tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş

glosses: lê gerîyaye tê gerîyaye, hawayê ku saq e gorê liyaq e, mar û mişk bûne xwîşk


tenekesini eline vermek

glosses: toraqa (yekî) danîn ser nanê (wî), (ji kar dûr xistin)


teneşir paklamak

glosses: ji bilî mirinê tu çare tune bûn, (ji bo kesekî)


tepesi aşağı gitmek

glosses: keleka (yekî) derbejêr bûn, (carek) heçîyê (yekî) qelişîn, kodê (yekî) şikîn, feleka (yekî) çep gerîn


tepesine kaynar su dökülmek

glosses: Guhartoyeke tepesinden kaynar su dökmek.


tepesinin tası atmak

glosses: dûman ji nav serê (yekî) çûn, qalpaxa serê (yekî) avêtin


tepikleme

glosses: pehnîkirin, pehnîdan, kilkirin, pînkirin (ji bo ajotina heywan)


teptim keçe oldu

glosses: ji bo wan kesên ku (tiştekî) li gorî dîtin û berjewendîya xwe dibêjin û rave dikin tê gotin


teşebbüsü ele almak

glosses: serokatî li (tiştekî, karekî) kirin, kargerî bi dest xistin


tıngır elek tıngır tas

glosses: ji xelkê re xerat e ji xwe re malmîrat e, ji xelkê re hêkan dike ji xwe re zelqan dike, ji xelkê re kêr û kewar ji xwe re zikbetal, ji xelkê re hût e ji xwe re kût e, ji xelkê re masîgiro ji xwe re kosîgiro, ji xelkê re kewgir e ji xwe re mişkgir e, ji xelkê re xerat e ji xwe re malmîrat e


tıpış tıpış gitmek

glosses: çûn, ne bi xêra xwe, tu yê herî û herî jî, wekî birayê biçûk çûn, (bêdilê xwe çûna (cihekî))


tırnağına benzememek

glosses: qîmet û hêjahîya (wî) ji yê din kêmtir bûn


tırnak sürtüştürmek

glosses: agir berdan nava (wan), serî li (wan) germ kirin, (ji bo lihevsorkirinê)


tırsmak

etymology_text: Deyn ji kurmancî tirsîn, cara peşî di 1990an de hatiye peyitandin. Li gorî Nîşanyan herî pêşî bi riya pirtûka Metin Kaçan ya bi navê Ağır Roman di tirkî de berbelav bûye.


Ticanî

glosses: Tîcanî (terîqeteke li Bakurê Afrîkayê û kesê ji vê terîqetê)


tilkiyi kovalarken kurdu uyandırdı

glosses: bi karekî sivik re dilebikî lê leqayî yê zehmettir hat


timsah gözyaşı dökmek

glosses: hem zirar danê hem jî ji qazî ve hêsir barandin


tombik

glosses: gundorkî, kutulkî, zarokên piçûk û qelew


toner

glosses: hibirtoz, hibra di şeklê tozê de ku ji bo çapera agahdanê tê bikaranîn


topal eşekle kervana katılmak

glosses: li ba gayê mezin rêx kirin, ber dasa xwe fireh kirin, çûn li ba gayê mezin rêx kirin


toprak atsan yere düşmez

glosses: şênî hev dixwe, dê weledê xwe diavêje, tu derzîyê biavêjî nakeve erdê, tu axê bireşînî nakeve erdê


torpil patlatmak

glosses: ji xwe re xalek (piştek) dîtin (ji bo pêkanîna karekî xwe)

glosses: xeber û agahîyek ne rast û derew dan û xelk pê heyirandin


toto oynamak

glosses: vebijark ji serê xwe nîşan kirin, (ji bo xwendekaran, di azmûnê de)

glosses: notên wî/ê yên kêm û zeîf pir bûn, (ji bo xwendekaran)


tozdan dumandan ferman okunmamak

glosses: li hev qelibîn, geremolî bûn, xirecir li kar ketin


törenli oturum

glosses: merasîm û rûniştina ku serokkomar jê re serekîyê dike, bi merasim, bi rê û resm


trilyoner

glosses: trîlyoner, xwedîyê trilyonan, pir zengîn


trol

glosses: tora masîyan, cureyekî tora masîyan ku di şeklê kovikê de ye


tuluat

glosses: jixweberî, lîstika ku bênivîsare û jiber tê leyîstin


tulumba tatlısı

glosses: cureyekî şîranîyê ye ku hevîrê şîrîn di nav rûn de tê qelandin


tundan tuna atmak

glosses: ji xwe bi dûr xistin, berê (yekî) dan cihên dûr, sirgûn kirin


tut kelin perçeminden

glosses: malê mal dananî, qereçîyan kod hilanî, (wexta kesek nebûbe xwedî (tiştek) û jê were xwestin)

glosses: de were vî nîrî hilgire ser vî milî, (wexta pirs û gelemşeyeke zehmet derkeve pêş mirov)


tuval

glosses: tuwal, cawê ku mirov wêneyan li ser çêdike


tuz biber ekmek

glosses: bûn derdê ser derdan, xeber tirş kirin, heycar xweş kirin, ser tilîya kul mîz kirin, agir berdan barûdê, (tiştek) heycar zêde kirin


tuzlayım da kokmayasın

glosses: waxx, mala minê ji te re! (wexta kesek tiştên dûrî aqil bibêje, ji bo dîyarkirina ne ecibandinê bi tinazî tê gotin)


tümamiral

glosses: seramîral, di artêşa deryayê de generalê ku ritbeya wî di navbera koramîral û tuxemîral de ye


tümgeneral

glosses: sergeneral, di hêzên hewa û bejî de leşgerê ku pîleya wî di navbera tuxgeneral û qorgeneral de ye


tüp geçit

glosses: rêbinav, rêya ku di bin avê de tê çêkirin

glosses: rêlûle, di cadeyên mezin de ji bo kesên peya bikaribin derbas bibin, rêya ku di ser cadê re li hewa tê çêkirin


türbe eriği

glosses: çeşîdek încasê ku rengê wê sor, tehma wê şîrîn û dendika wê biçûk e


türbülans

glosses: turbulans, herka hewayê ku bi rengekî cuda ji alîyê ku nayê hêvîkirin ve tê


Türk meşesi

glosses: cureyek berûya ku li Tirkiyeyê peyde dibe (Quercus cerris)


Türkçeci

glosses: tirkîparêz (kesê ku prensîba zimanê tirkî yê xwerû pejirandiye)


Türkçecilik

glosses: tirkîparêzî (rêbaza ku zimanê tirkî ji peyvên biyan paqij dike)


Türkçeleştirmek

glosses: tirkî kirin (ji peyvên biyan xwerûkirina zimanê Tirkî)


Türkçü

glosses: Tirkperist (kesê ku daye dû rêbaza tirkîtiyê).


Türkiyat

etymology_text: Ji Türk + paşgira erebî ـِيَّة (-iyya).


Türkleşmek

glosses: Tirk bûn (pejirîna Tirkbûn û zimanê Tirkî)


Türkoloji

etymology_text: Ji fransî turcologie.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Türkoloji.wav


tüy dikmek

glosses: bûn derdê ser derdan, (karek, tiştek) heycar xerabtir kirin, bûn kula dû mirinê


tüy kabası

glosses: ji bo çivîka ku hûrik e lê ji ber pûrtên xwe yên zêde gir xuya dike tê gotin


tüyü düzmek

glosses: cil û bergên pak li xwe kirin, (ji bo mirovan)


uc uca gelmek

glosses: bi zorê gihîştin (tiştekî), bi zorê, bi kotek


uc vermek

glosses: serî dan, (ji, bo kînor, pizrik û tiştên wekî wan)

glosses: serî dan, zîl dan, aj dan, zîl avêtin, serî derketin, (ji bo riwêkan)


ucu ucuna getirmek

glosses: hema hema, bi qasî ku têrê bike, bi zorê anîn serî


ucu uzundur dünyanın

glosses: dinya sîya kerê ye, dinya holika sêlekan e


ucunda şu ya bu olmak

glosses: (tiştek) di dawîyê de bûn, (ma dawîya wê ne mirin e?)

glosses: (tiştek) bi destê (yekî) qedîn, (ev kar pê diqede)


uçkuruna sağlam

glosses: ji doxîna xwe re mezbût bûn, derpê li ser dil şidandî bûn


uçta yatıp ortada bulunmak

glosses: tevî ku zêde keda (yekî) di karekî de tune ye û jê tu berjewendî napê jî, ji ber bûyer û qewamên rasthatinî qezenckirin


uçurumun kenarında

glosses: (yek) di rewşeke xeternak de, (yek) di talûkeyê de ye


uğurlu kademli olsun

glosses: xwedê bihêle, xwedê hezar salî bike, (ji bo zarokên nû jidayikbûyî)


uğursuz ayak

glosses: lingê nexêrê, bêyom, felekreş, bêyom û bêsikûm


Ulah

glosses: ûlah (navê gelê xwecihê Romanyayê ku Tirkên Osmanî li wan danîne)


ultrason

glosses: ultrason, pêlê dengên bilind ku guhê mirovan nabihîze


uluorta konuşmak

glosses: devsistî kirin, hema li her derê her tişt gotin


uma uma döndük muma

glosses: em li ser wî guhî razan, guh ker bû, (encama xerab ji hêvikirina zêde dertê)


un çuvalı gibi vurdukça tozmak

glosses: bi mal û hebûn e, tûrikê (wî) tijî ye, (her tişt li balê peyde dibe)


ununu elemiş eleğini aşmış

glosses: girêka xwe li paş heçikê xistîye, eba lê quripandîye, xeta xwe rast kir karê xwe xelas kir, bizmarê xwe xistîye avê, ardê xwe pehtîye kapeka xwe rêtîye, arê xwe bêjing kiriye kapeka xwe rêtiye


uranüs

glosses: uranûs, gerstêrka ku ji alîyê nêzîkbûna rojê ve di rêza heftemîn de ye


Utarit

glosses: Merkûr, ğtarîd (rojgerika ku hêrî nêzî rojê ye)ast


uydurucu

glosses: derewgo (kesê ku tiştan li hev tîne û wan dibêje)


uyku açmak

glosses: xewa (yekî) revandin, xewa (yekî) herimandin


uykusu beyne sıçramak

glosses: ji xewan hêrs bûn, ji xewherimîyê hêrs bûn


uyuyan yılanın kuyruğuna basmak

glosses: pê li mala cinan kirin, lana mozeqirtikan der kirin


uz yılan

glosses: bînefisk, pinî, nermeting, binkol, binfis


uzun sırık gibi

glosses: qîra bitenî (ji bo kesê cirnexweş û bizirar tê gotin)


Ü

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: Tîpeke alfabeya latînî ya kurdiya başûrî ye.

forms:
kurdî-erebî:
ۊ


üç nokta

glosses: sêxal, nîşaneka ku tê dawîya hevokên netemamkirî


üflemeli sazlar

glosses: amûrên pifkirinê, amûrên muzîkê yên ku bi pifkirinê têne lêxistin


ürkütmeden sayılmaz

glosses: ji bo tiştên pir, qelebalix û ajawe bi awayekî henekî tê gotin, (divê tirsê têxe dilan)


üst başa geçmek

glosses: li ser doşeka mezinan rûniştin, li raserê rûniştin


üste başa yapmak

glosses: (yek) dan ber çêr û dijûnan, çêr û xeberên giran li (yekî) kirin


üste istemek

glosses: di ser de (tiştekî din jî) xwestin, (di deyndarîyê de para zêde xwestin)


üstten bakmak

glosses: (yek) ji xwe kêm dîtin, (yek) kêmî xwe dîtin


üstü başı

glosses: ser û binê (yekî), ser û guhên (yekî), rîtolên (yekî)


üstünden dökülmek

glosses: star di cilên (yekî) de neman, rîtolên (yekî) li ba bûn


üstüne bir bardak su içmek

glosses: êdî ji tiştekî hêvî nekirin, tasek ava sar bi ser tiştekî de vexwarin, (bi tinazî)


üstüne kuş kondurmaz

glosses: nehiştin bandora (tiştekî) lê kirin, nehiştin qisûrek bê serê (wî)


üstüne tüy dikmek

glosses: (karek, tiştek) heycar xerabtir kirin, bûn derdê ser derdan, bûn kula dû mirinê


üstüne vazife değil

glosses: çi karê te pê ketîye, bi ser te neketîye, işê te pê neketîye, eleqeya te pê neketîye


üstüne yormak

glosses: li xwe bar kirin, birin ba dilê xwe, kirin stûyê xwe


üşüşmek

glosses: piçikîn, hêwirîn, gerikîn, lê civîn, xuricîn, civ dan


vaktini öldürmek

glosses: dema xwe beredayî derbas kirin, tu kar û îş nekirin


Vandal

glosses: Vandal; gelekî Germenî yê rojhilatî ku di destpêka mîladê de jiyaye  bi stemkariya xwe deng daye

glosses: xerabkar, ziyandar, vandal (kesê ku bîrdar  abîdeyên berê yên hunerî  çandî xera dike  bi nirx  hêjahiyên wan nizane)


var mı bana yan bakan

glosses: mêr hene! de werin meydanê ha! ew kî ye nav di xwe dide! (gotineke ebabozî ye, di wateya qaqibokirinê de ye)


word: vardık kebap kokusuna gördük ki eşek dağlıyorlar

glosses: em çûn dermanê mîzê gû li me esirî, em li dû bêhna kebabê çûn rastî daxdaxana kerê hatin


varsağı

glosses: cureyekî helbestê ye ku tirkên başûrê tirkiyê dibêjin


ver yiyeyim

glosses: bila zikê mele bel be bila tev gîya û pel be, wekî deq e, ji cih naleqe, ser piştê kêf kirin, ser teşt û beroş e


verilmiş sadakası varmış

glosses: nanekî xêrê ji ber derê wî çûye, xwedê nanekî xêrê ji ber derê wî birîye, xwedê li rûyê (yekî) nihêrtîye


verimkâr

text: Verimkâr değil Zeynep'in babasi.


verkaç

glosses: dupas, di futbolê de du pasên li ser hev yên di navbera du kesan de


vermeyince mabut ne yapsın mahmut

glosses: carek kodê wî rijîyaye, keleka (yekî) derbejêr bûn, (carek) heçîyê (yekî) qelişîn


vız gelir tırıs gider

glosses: wek bayê li kevir xistî, ji (yekî) re qet bûn, bayek di guhan re çûn, ji (yekî) re hîç bûn


Vietnamlı

glosses: Vîetnamî (tiştê ku xweserî Vîetnamê an jî eleqedarî wê ye)


vitray

glosses: vîtray, xemla wêne an jî ya şebakeyan ku ji perçeyên camê pêk tê


vokalist

glosses: vokalîst, kesê ku di dema strandinê de, hin beşên stranê bi stranbêjan re dibêje


voli vurmak

glosses: lê xistin, (bi rîyên nerewa bidestxistina mal û milk)


volkan gibi patlamak

glosses: bûn xwê ketin agir, agir ji devan barîn, hêrsa (yekî) rabûn


vur patlasın çal oynasın

glosses: ji adetê derxistin, ji usûlê derxistin, (ji bo kêf û zewqê)


vurdum duymazlıktan gelmek

glosses: paxav pê nekirin, guh nedan, girîngî pê nedan


word: vursan ölecek vurmasan payını elinden alacak

glosses: cihê derban tê tune û bûye qirnî bi me ve zeliqîye, ne ji kuştinê re dibe, ne ji hiştinê re, (ji bo kesên, digel lawazî û bêhêzîya xwe, zirarê didin mirov tê gotin)


vurulan av ürkütülen kurbağaya değmemek

glosses: bi qirûşekî ker xesandin bi du qirûşan destê xwe şûştin, bizin firotin bi heftan bezê wê kirîn bi heştan, kar û zirar hev dernexistin, xerabîya (yekî) ji qencîya (yekî) bêhtir bûn, zirara (yekî) ji kara (yekî) bêhtir bûn, kara patatêzê


ya dayak yememiş ya sayı bilmiyor

glosses: wer xuya ye, hay û bayê (wî) ji felekê tune ye


ya deve ya deveci

glosses: hoste necar razê wekî her car xwedê yek e dergeh hezar


ya sopa yememiş ya sayı bilmiyor

glosses: Guhartoyeke ya dayak yememiş ya sayı bilmiyor.


yabancı ot ayıklamak

glosses: ade kirin paqijkirina çandiniyê ji giyayên bêkêr


word: yağ mı yoğurttan çıkar yoğurt mu yağdan göreceğiz


yağ yiyip külünü azık etmek

glosses: gûyê xwe hişk kirin, gû ji mirîyan deyn dike, dixwe lê narî


yağma yok kazan da ye

glosses: ma talan e, araqê belaş mele jî vedixwe, (ji bo kesên ku dixwazin belaş bixwin tê gotin)


yağmur kuşu

glosses: tîtirwask, ziqawle (Charadrius fluvialis)


word: yağmur nereye yağarsa tarlayı oraya kaldırmak

glosses: av were li ser e ba were li ber e, (berjewendîya (wî) li ku derê be, berê xwe dan wê derê)


Yahudi baklası

glosses: baqilê pisîkan, baqilê tehl, talîşk, zirbeqle


yaka bir tarafta paça bir tarafta

glosses: her goşeyekî cilên (yekî) bi alîyekî de çûn


yakasını kurtarmak

glosses: pêsîra xwe jê xelas kirin, bi qîç û pîlan jê xelas bûn


yakışıklı delikanlı

glosses: lihevhatî, terlan, qeşeng, şepal, ciwanxas, lewend, tevnal, cindî


Yakut

glosses: Yaqût (civateke Tirk ku li bakurê rojhilatê Sibiryayê dijî)


yalancı dolma

glosses: heşîneyê (dolmeyên) ku bi zeytê ji îsot, balîcan û ji pelan tê çêkirin


yama küçük delik büyük

glosses: qul mezin e pîne biçûk e (dema zirar mezin be û derfetên heyî jî têrî dan û jibartina wê nekin dema ku hêza merivan neçe pirsgirêkê çareser bike, tê gotin)


yan cebe komak

glosses: digel ku (tiştek) xwestin jî, mîna ku bêdil be tevgerîn


yan gelip oturmak

glosses: xwe avêtin ser sîya piştê, pê avêtin ser pê, li ser sîya piştê raketin


yan yattı çamura battı

glosses: dims heye mast tune ye mast heye dims tune ye her du jî hene lê ez tune me, nok heye diran tune ye diran heye nok tune ye, mahnîya tirekan arê cehîn e (tu çi bibêjî ew qulpekê pê ve datîne, manîyek dibîne)


yandım Allah bağırmak

glosses: ji ber êş û janê xwe ranegirtin, êş û jana (yekî) zêde bûn


yâr olmak

glosses: lê bûn alîkar, alîkarî lê kirin, yarmetî lê kirin


Yaradancılık

glosses: Xwedaperestî, Xwedahebînî (doktrîna ku tenê baweriyê bi hebûna Xwedê tîne, lê bi gotina prensîb û dogmayên olekê nake)


yaralı parmağına işememek

glosses: bi destê kul de jî mîz nekirin, wekî dara spîndarê bûn, bi kêrî tu kesî nehatin


yarayı sarmak

glosses: derdê (yekî) derman kirin, derd derman kirin


yarayışlı

glosses: bikêr, kêrhatî, sûdmend, havildar, feydedar


yârdan mı geçersin serden mi

glosses: an tu yê dil hilînî an gurçikê, ya tu dê dil hilînî ya gurçikê


yarım porsiyon

glosses: hûrikî, bihost û nîvek e, qicûcankî, bejn nîn e, spîndar e


yarımlık

glosses: nîvmirovî (ji bo kesên seqet û nexweşokî)


yarına atmak

glosses: taloxî sibê kirin, (tiştek) ji sibê re hiştin, (tiştek) derengî xistin, (kesek) ewiqandin


yaş tahtaya basmamak

glosses: pê li kevirê şil nekirin, pê li cihê şil nekirin, pîyên xwe bi hendaze avêtin


yaşı ne başı ne?

glosses: ê wiha û wî karî? serî çi ye, binî çi ye?


yataklar çekmek

glosses: ji taqetê ketin, ji hêz û taqetê ketin, ji per û baskan ketin


yataklara döşenmek

glosses: demekê dirêj di nav cîyan de man, (ji ber nexweşînê)


yavuz er sinan gibi

glosses: ez av tu beyar, jê re bêmal bûn, jê re bêçek bûn, li bin sîya xelkê digere, (ji bo kesê ku hemû gotinan, hemû fermanan tavilê bi cih tîne)


yayık yayık

glosses: axaftina ku gotin di dev de tên cûtin û dirêjkirin


yaz boz tahtasına çevirmek

glosses: kirin wekî singê nav kayê, (kirin nekirin li ser karekî neman)


yazar kasa

glosses: qasenivîs, qaseyên ku dikandar bi kar tînin û xercenîşa firotinê nîşan didin


yedeğe almak

glosses: (yek) kirin korê xwe, korê min e, xanîka xido yek nebû dora dido, (yek, tiştek) kirin dewsoka (tiştekî)


yedek subay

glosses: serbazê suxme, serbazên ku leşkerî weke meslekê tercih nekirine, lê dîsa jî demeke kin weke serbazekî, leşkerîyê dikin


yedi denizin attığı

glosses: (kesê) ku tu kes (wî) naxwaze, (xwedê ew ji derga xwe avêtîye, cih û waran ew ji dergehê xwe avêtine)


yedi kat yabancı

glosses: heft bavan ji hev dûr, rîya rojekê jê dûr e, di xewna şevan de jî nedîtin


yediği kaba sıçmak

glosses: bixwe li ber me, birî li ser me, nan û xweya (yekî) li ser çonga ye, bê nan û xwê ye


yedisinden yetmişine kadar

glosses: ji heft salîyan heta heftê salîyan, ji şîrî heta pîrî, ji zarokan bigire heta pîr û kalan


yeldir yelek yeldir saç

glosses: ji xelkê re xerat e ji xwe re malmîrat e, ji xelkê re hêkan dike ji xwe re zelqan dike, ji xelkê re kêr û kewar ji xwe re zikbetal, ji xelkê re hût e ji xwe re kût e, ji xelkê re masîgiro ji xwe re kosîgiro, ji xelkê re kewgir e ji xwe re mişkgir e, ji xelkê re xerat e ji xwe re malmîrat e


yelloz aşifte

glosses: , çirtik(ji jina ku xwe ji adet derxistiye re tê gotin)


yengeç gibi yan yan gider

glosses: marê kor e, marê duserî, xwînheram e, zikreş e, marê pê di zik de ye, marê di qulê de ye, marê xel e


yenibahar

glosses: giyayekî ku li cihên germ yên emerîkayê hêşîn dibe


yenice eleğim seni nerelere asayım

glosses: ji bo wî kesê dinyanedîtî ku wexta rastî tiştekî ku hêvî jê nake tê û pê diheyire, tê gotin

glosses: qîmeta demdemî ku ji bo tiştên nû û mode tê dayîn, tê gotin


yenilir yutulur gibi olmamak

glosses: tehma (tiştekî) giran bûn, neçûn xwarê, (ji bo xwarina ku êdî nayê xwarin)

glosses: ne bi kuştinê ne bi hiştinê tê, (ji bo kesê ku mirov nikare çax pê bixe)

glosses: mirov xwezî nake lê binêre, mirov naxwaze lê binêre

glosses: tê de neçûn, nehatin daxwarin, (ji bo gotinên ne baş)


yerden yere çalmak

glosses: wekî keran lê xistin, ava (yekî) derxistin, (yek) ji helal û heramên xwedê xistin


yerden yere vurmak

glosses: ava (yekî) derxistin, (yek) ji helal û heramên xwedê xistin


word: yılanı ben tutmalıyım ki gözüne sen bakasın


yıldırımları çekmek

glosses: li ber birûskên xelkê ketin, bala xelkê kişandin ser xwe


yıldız barışıklığı

glosses: kewê wan ji hev re xwendin, danûka wan bi hev re kelîn, stêrkên wan li hev banîn, dewla wan li hev ketin


yıldıza kement atmak

glosses: (yek) mîna gizikê dizivire, (yek) çav li serî dixe, (yek) kewê zinaran e, (yek) bi devê xwe kewan (çivîkan) digire, (yek) çêlikê şêran e, (yek) wekî agir e, (yek) wekî kabê vîç e, (yek) kapê asê ye


yıldızları barışmamak

glosses: ava wan bi coyekî de neçûn, kewê wan ji hev re nexwendin, fişegên wan li hev neketin, danûka wan bi hev re nekelîn


yıldızlaşmak

glosses: meşhûr bûn, di karekî an jî di meslekekê de serkeftineke mezin bidestxistin


yiğit hoş yancık boş

glosses: li malê tune dînar navê keçikê hezar, bejntît e mal mesçît e, şalşîn e tiştek di mal de nîn e, di mal de tune jajî kur pê diavêje kajîvajî


yoğ merasîma

glosses: ku di dema Tirkên kevn de ji bo miriyan tê kirin


yoğun bakım

glosses: di nexweşxaneyan de cihê ku ev nûjdarî lê tê kirin, lênerîna siftî


yoğurdu yumruğu ile yer

glosses: nan di çavê xwe re dike, (ji bo kesê ku rê û rêçikan nizane, kar tevî hev dike û nikare nehf jê bibîne, tê gotin)


yok satmak

glosses: pir zêde firotin, ji ber qedînê, nefirotin, (rojnamevan dibêjin)


yok yok ...

glosses: ma yê ku tu bixwazî, tiştê ku tu bixwazî


yoksul gözünden medet ummak

glosses: feqîrtî zingaro mêrayî, şêwra çûkan li ser garisê feqîran e


yokuşa sürmek

glosses: astengî ji (karekî) re çêkirin, (derxistin)


yol yordam bilir

glosses: rêçenas rê û rêç zanîn, rê û rêzan zanîn, rê û dirb zanîn


yorgan gitti kavga bitti

glosses: bizin mir gir birîya, bizin mir, şîr qetîya


Yörük

glosses: Yûrik, êleke koçerên Tirk ku debara xwe bi ajeldariyê dikin


yuf borusunu çalmak

glosses: lê hiryohiryo daxistin, (gir û nefrîna xwe ya li (yekî) bi dengekî bilind gotin)


yuf çekmek

glosses: lê fîkandin, lê hilûş kirin, lê kirin hiryohiryo


yuha çekmek

glosses: hiryoha lê daxistin, lê fîkandin, lê hilûş kirin, lê kirin hiryohiryo


word: yukarı tükürse bıyığı aşağı tükürse sakalı

glosses: wer dike bav dimire ha dike dê dimire, ron dikim elo naxwe tîr dikim welo naxwe, tîr bike dan diçe ron bike nan diçe, di bin re lêv e, di ser re simbêl, serjêr çakûç berjêr çakûç, serê dar (ço) bigû ye, binê dar bigû ye


yumurta bir kardeş

glosses: xuşk û birayên helal, (zarokên ku dîya wan yek e)


yusufçuk atmak

glosses: qûna (yekî) çargopal avêtin, (ji tirsan re)


yutturmaca

glosses: leystika axaftinê ku bi şêwaza ku yê dihesîne fêm neke tê leyistin


yüreği katılmak

glosses: bêhna (yekî) çikîn, (ji ber girin an jî sermayê)


yüreğine dağ açılmak

glosses: êş ketin dilê (yekî), êş û azar kişandin


yürü de enseni görelim

glosses: here ku tu neçî, de biteqize here, de biqeşite here


yüz görümlüğü

glosses: rûvekirin (periya ku zava roja dawî ya dîlanê bi bûkê ve dike)


yüz verdik deliye

glosses: me got baş e ew jî çû bi kanîya gund de rî


yüze durmamamak

glosses: dilê (yekî) neşikandin, gotina (yekî) ne hilanîn ne jî danîn


yüzü rahat görmemek

glosses: ji hin tiştan dûr bûn, ji hin tiştan bêpar û merhûm man (bûn)


yüzünden düşen bin parça olmak

glosses: mirov li rûyê (wî) dinihêre heqê êş (aş) winda dike, mirov li wechê (wî) dinere bi deh qirûşan deyndar dibe, mirûzê (yekî) wekî çîyayê berf lê bibare


yüzünü yerlere sürmek

glosses: zêde zêde lavayî kirin, çûn dest û pîyên yekî


yüzünün akıyla çıkmak

glosses: bi rûyekî spî ji nav karekî derketin, bi serfirazî jê derketin


yüzünüze güller

glosses: bila rûyê we geş be, (wexta qala tiştekî pîs û pelos tê kirin, tê gotin)


zahmete girmek

glosses: zehmet kirin, zehmet xwarin, zehmet dan xwe, zehmet dîtin


zamane adamı

glosses: merivê roja xwe, (ê ku jê re qeys û qab tune)


zamirini bilmek

glosses: (yek) baş nas kirin, esehîya (tiştekî) zanîn


zamirleri bir olmak

glosses: ava wan di coyekî de çûn, kewê wan ji hev re xwendin, bayê wan li hev hatin


Zekeriya sofrası

glosses: sifreya ji bo qebûlbûna dua û xwestekan hatiye amadekirin, ku ji çil xwarinan tê pê


zıkkımın kökünü yesin

glosses: bila qizulqurtê bixwe! bila qurederê bixwe! bila çor bixwe


zırnık bile vermemek

glosses: gunehê xwe jî nedan, piçek jî nedan, gûyê xwe hişk kirin, xwarin û nerîn, xîçek jî nedan


zırnık koklatmamak

glosses: piçek nedan (yekî), çîkçîkî jî nedan (yekî)


zıttı olmak

glosses: li xweşa (yekî) neçûn, kêfa (yekî) jê re nehatin, (tiştek, kesek)


zıttına basmak

glosses: li eksê (yekî) ketin, li zidê (yekî) ketin, ketin zîqa (yekî)


ziftin pekini ye

glosses: bila quzilqurtê bixwe, bila çor bixwe, bila qurederê bixwe! çi dixwe bila bixwe


zilleri takıp oynamak

glosses: ji kêfan rabûn govend girtin, ji kêfan hatin ku bifirin, ji kêfan hatin ku bi hewayê ketin


zimmetlemek

glosses: zimet kirin, bi awayekî fermî emanetkirin


zorunluk

glosses: diviyatî, mecbûrîtî, mecbûriyet, zarûret


word: zurna çalanın kapısında limon yemeğe benzer

glosses: wekî qeşartina pîvazê ye, tewşomewşo axaftin


zurnada peşrev olmaz ne çıkarsa bahtına

glosses: ettehîyato çawan lê hato, (ji bo karên ku bêyî plansazî û bê ser û ber tê kirin û dawî û encama wan ne dîyar e û ji bo tiştên ku derveyî adetî ne, tê gotin)


zurnanın son deliği

glosses: (yek) bi serîyekî sîr nake, ava qûna cêr e, kesî pê re pîvaz jî hûr nekirin


züccaciye

glosses: zicacîye, dikana ku tiştên porselen û cam lê têne firotin


züğürt tesellisi

glosses: koro tu li vir be min yek ji te çêtir nedît tu dîsa korê min î, xanîka xido yek nebû dora dudo


seftandin

glosses: liserhevdanan an jî birexhevvedanan, bi rengekê birêkûpêk.

forms:
diseftînim (present)
diseftînî (present)
diseftîne (present)
diseftînin (present)
biseftîne (imperative singular)
biseftînin (imperative plural)
setand (past)
setand (past)
setand (past)
setand (past)

ipa: /sɛftɑːnˈdɪn/


bullet list

glosses: Lîsteya nîşana maddeyê, lîsteya îşareta gotarê


bulleted list

glosses: Lîsteya nîşana maddeyê, lîsteya îşareta gotarê; lîsteya ku maddeyên wê bi sembolan dest pê dike, ji xeynî sembola •, û hejmaran.

numbered list

translation: lîsteya nimrekirî


numbered list

glosses: Lîsteya ku maddeyên wê hatine nimrekirin, bi stîlên cuda cuda yên wek reqemên erebî û reqemên romanî.


abaft

pos: prep

pos_title: Daçek

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-abaft.wav


absinth

glosses: ebsint: gîyayeke givêrînî û mîzawer şerabeke bi vî navî


account for

glosses: hêsab dan, bersiv dan, sedemên tiştekî şirove kirin, ,


accurately

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-accurately.wav


accuse sb

glosses: gunehbar kirin, tawandin, gunehbar/ sûcdar/ tawanbar kirin


acetaldehyde

glosses: asetal dehîd : avekîyek bêhn xweş firîn bêreng


acetanilid

glosses: asetanîlîd: pêkhatîyek spî belûrî, derman e ji bo tayê yan rawestandina janê


acr-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

glosses: pêşgîr e ku ew per e, lotke ye yan gopîtk e (ewce)


Afro

glosses: Awayekî din yê nivîsîna afro. (Afrîka, afrîkayî)


agar

glosses: madeyek celatînî ye ji kevza deryayî diînine der


agrology

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-agrology.wav


airsick

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-airsick.wav


all-out

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-all-out.wav


all-out

text: They were planning to launch an all-out attack against the enemy.

glosses: hemûkî, her-aliyî, yê ku bêyî istisna hemû aliyan digire nava xwe

text: This book is an all-out examination of a very important issue in our community.

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-all-out.wav


amethystine

glosses: pêwendîdarê berê bihagiran cemşetî, erxiwanî yan binefşî


-ancy

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Li lêker û rengdêran tê zêdekirin ji bo çêkirina navdêrên ku halek an jî wesfa eleqedarê lêkerê radigihînin.

etymology_text: Ji latînî -antia, -entia, bi tesîra fransî -ance, fransî -ancie, spanî -ancia, etc.


angel of death

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-angel of death.wav