world

text: I am a world traveler.

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-world.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-world.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-world.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-world.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-world.wav


cruinne

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: gerdûn, dinya, cîhan, kaînat, alem, unîvers, kozmoz


heimur

glosses: gerdûn, dinya, cîhan, kaînat, alem, unîvers


мир

audio: LL-Q7737 (rus)-Tatiana Kerbush-мир.wav


mundo

audio: LL-Q1321 (spa)-Eavqwiki-mundo.wav


monde

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-monde.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-monde.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-monde.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-monde.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-monde.wav


sujet

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-sujet.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-sujet.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-sujet.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Yug-sujet.wav


onderwerp

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-onderwerp.wav


sujeto

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-sujeto.wav


కర్త

audio: LL-Q8097 (tel)-Kasyap-కర్త.wav

audio: LL-Q8097 (tel)-V Bhavya-కర్త.wav


waar

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: Navê kenalekê asmaniyê Kurdiye li parêzgeha Dihokê.


waar

pos: adv

pos_title: Hoker

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-waar.wav


waar

pos: adj

pos_title: Rengdêr

audio: LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-waar.wav


lerizîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses:
recifîn, livlivîn, teztezîn, cirifîn, ricifîn, qutifîn, ligligîn, ricricîn,
li ber bayî yan sarmayê yan jî ji tirsan bêhemdî xwe livlivîn, hatin lerizandin

forms:
dilerizim (present)
dilerizî (present)
dilerize (present)
dilerizin (present)
bilerize (imperative singular)
bilerizin (imperative plural)
lerizîm (past)
leriziyam (past)
lerizî (past)
leriziyayî (past)
lerizî (past)
leriziya (past)
leriziyan (past)
–leriz– (root present)
–lerizî– (root past)
ez dilerizim (indicative present positive)
ez nalerizim (indicative present negative)
ez lerizîm (indicative past positive)
ez nelerizîm (indicative past negative)
tu dilerizî (indicative present positive)
tu nalerizî (indicative present negative)
tu lerizî (indicative past positive)
tu nelerizî (indicative past negative)
ew dilerize (indicative present positive)
ew nalerize (indicative present negative)
ew lerizî (indicative past positive)
ew nelerizî (indicative past negative)
em dilerizin (indicative present positive)
em nalerizin (indicative present negative)
em lerizîn (indicative past positive)
em nelerizîn (indicative past negative)
hûn dilerizin (indicative present positive)
hûn nalerizin (indicative present negative)
hûn lerizîn (indicative past positive)
hûn nelerizîn (indicative past negative)
ew dilerizin (indicative present positive)
ew nalerizin (indicative present negative)
ew lerizîn (indicative past positive)
ew nelerizîn (indicative past negative)
ez dileriziyam (imperfect positive)
ez nedileriziyam (imperfect negative)
ez lerizîbûm (positive)
ez nelerizîbûm (negative)
tu dileriziyayî (imperfect positive)
tu nedileriziyayî (imperfect negative)
tu lerizîbûyî (positive)
tu nelerizîbûyî (negative)
ew dileriziya (imperfect positive)
ew nedileriziya (imperfect negative)
ew lerizîbû (positive)
ew nelerizîbû (negative)
em dileriziyan (imperfect positive)
em nedileriziyan (imperfect negative)
em lerizîbûn (positive)
em nelerizîbûn (negative)
hûn dileriziyan (imperfect positive)
hûn nedileriziyan (imperfect negative)
hûn lerizîbûn (positive)
hûn nelerizîbûn (negative)
ew dileriziyan (imperfect positive)
ew nedileriziyan (imperfect negative)
ew lerizîbûn (positive)
ew nelerizîbûn (negative)
ez ê bilerizim (future positive)
ez ê nelerizim (future negative)
ez ê lerizîbim (future perfect positive)
ez ê nelerizîbim (future perfect negative)
tu yê bilerizî (future positive)
tu yê nelerizî (future negative)
tu yê lerizîbî (future perfect positive)
tu yê nelerizîbî (future perfect negative)
ew ê bilerize (future positive)
ew ê nelerize (future negative)
ew ê lerizîbe (future perfect positive)
ew ê nelerizîbe (future perfect negative)
em ê bilerizin (future positive)
em ê nelerizin (future negative)
em ê lerizîbin (future perfect positive)
em ê nelerizîbin (future perfect negative)
hûn ê bilerizin (future positive)
hûn ê nelerizin (future negative)
hûn ê lerizîbin (future perfect positive)
hûn ê nelerizîbin (future perfect negative)
ew ê bilerizin (future positive)
ew ê nelerizin (future negative)
ew ê lerizîbin (future perfect positive)
ew ê nelerizîbin (future perfect negative)
ez lerizîme (perfect positive)
ez nelerizîme (perfect negative)
ez lerizîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nelerizîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu leriziyî (perfect positive)
tu neleriziyî (perfect negative)
tu lerizîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nelerizîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew leriziye (perfect positive)
ew neleriziye (perfect negative)
ew lerizîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nelerizîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em lerizîne (perfect positive)
em nelerizîne (perfect negative)
em lerizîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nelerizîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn lerizîne (perfect positive)
hûn nelerizîne (perfect negative)
hûn lerizîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nelerizîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew lerizîne (perfect positive)
ew nelerizîne (perfect negative)
ew lerizîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nelerizîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bilerizim (present subjunctive positive)
(bila) ez nelerizim (present subjunctive negative)
(bila) ez lerizîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nelerizîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bilerizî (present subjunctive positive)
(bila) tu nelerizî (present subjunctive negative)
(bila) tu lerizîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nelerizîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilerize (present subjunctive positive)
(bila) ew nelerize (present subjunctive negative)
(bila) ew lerizîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nelerizîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bilerizin (present subjunctive positive)
(bila) em nelerizin (present subjunctive negative)
(bila) em lerizîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nelerizîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bilerizin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nelerizin (present subjunctive negative)
(bila) hûn lerizîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nelerizîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilerizin (present subjunctive positive)
(bila) ew nelerizin (present subjunctive negative)
(bila) ew lerizîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nelerizîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bileriziyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez neleriziyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez lerizîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nelerizîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bileriziyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu neleriziyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu lerizîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nelerizîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bileriziyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neleriziyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew lerizîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nelerizîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bileriziyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em neleriziyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em lerizîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nelerizîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bileriziyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn neleriziyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn lerizîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nelerizîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bileriziyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neleriziyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew lerizîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nelerizîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bileriziyama (present conditional positive)
ez ê neleriziyama (present conditional negative)
ez ê lerizîbûma (preterite conditional positive)
ez ê nelerizîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bileriziyayî (present conditional positive)
tu yê neleriziyayî (present conditional negative)
tu yê lerizîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nelerizîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bileriziyaya (present conditional positive)
ew ê neleriziyaya (present conditional negative)
ew ê lerizîbûya (preterite conditional positive)
ew ê nelerizîbûya (preterite conditional negative)
em ê bileriziyana (present conditional positive)
em ê neleriziyana (present conditional negative)
em ê lerizîbûna (preterite conditional positive)
em ê nelerizîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bileriziyana (present conditional positive)
hûn ê neleriziyana (present conditional negative)
hûn ê lerizîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê nelerizîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bileriziyana (present conditional positive)
ew ê neleriziyana (present conditional negative)
ew ê lerizîbûna (preterite conditional positive)
ew ê nelerizîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bilerize (imperative present positive)
(tu) nelerize (imperative present negative)
(hûn) bilerizin (imperative present positive)
(hûn) nelerizin (imperative present negative)
لهرزین
lerizan
leriziyan
lerizyan
lerzan
lerziyan
lerzîn

etymology_text: Ji lerz + -în.

ipa: /lɛɾɪˈziːn/

hyphenation: le·ri·zîn


lerizîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


lerizandin

glosses:
Recifandin, rihilandin, livlivandin, teztezandin, cirifandin, ricifandin, qutifandin, ligligandin, ricricandin,
li ber bayî yan sarmayê yan jî bi tirsê livlivandin, hatin lerizîn.

text: Tîra li dil meyl nadetêWê dilberê dil lerizandMurşîd di xwûnê gevizand

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
dilerizînim (present)
dilerizînî (present)
dilerizîne (present)
dilerizînin (present)
bilerizîne (imperative singular)
bilerizînin (imperative plural)
lerizand (past)
lerizand (past)
lerizand (past)
lerizand (past)
–lerizîn– (root present)
–lerizand– (root past)
ez dilerizînim (indicative present positive)
ez nalerizînim (indicative present negative)
min lerizand (indicative past positive)
min nelerizand (indicative past negative)
tu dilerizînî (indicative present positive)
tu nalerizînî (indicative present negative)
te lerizand (indicative past positive)
te nelerizand (indicative past negative)
ew dilerizîne (indicative present positive)
ew nalerizîne (indicative present negative)
wê/wî lerizand (indicative past positive)
wê/wî nelerizand (indicative past negative)
em dilerizînin (indicative present positive)
em nalerizînin (indicative present negative)
me lerizand (indicative past positive)
me nelerizand (indicative past negative)
hûn dilerizînin (indicative present positive)
hûn nalerizînin (indicative present negative)
we lerizand (indicative past positive)
we nelerizand (indicative past negative)
ew dilerizînin (indicative present positive)
ew nalerizînin (indicative present negative)
wan lerizand (indicative past positive)
wan nelerizand (indicative past negative)
min dilerizand (imperfect positive)
min nedilerizand (imperfect negative)
min lerizandibû (positive)
min nelerizandibû (negative)
te dilerizand (imperfect positive)
te nedilerizand (imperfect negative)
te lerizandibû (positive)
te nelerizandibû (negative)
wê/wî dilerizand (imperfect positive)
wê/wî nedilerizand (imperfect negative)
wê/wî lerizandibû (positive)
wê/wî nelerizandibû (negative)
me dilerizand (imperfect positive)
me nedilerizand (imperfect negative)
me lerizandibû (positive)
me nelerizandibû (negative)
we dilerizand (imperfect positive)
we nedilerizand (imperfect negative)
we lerizandibû (positive)
we nelerizandibû (negative)
wan dilerizand (imperfect positive)
wan nedilerizand (imperfect negative)
wan lerizandibû (positive)
wan nelerizandibû (negative)
ez ê bilerizînim (future positive)
ez ê nelerizînim (future negative)
minê lerizandibe (future perfect positive)
minê nelerizandibe (future perfect negative)
tu yê bilerizînî (future positive)
tu yê nelerizînî (future negative)
teyê lerizandibe (future perfect positive)
teyê nelerizandibe (future perfect negative)
ew ê bilerizîne (future positive)
ew ê nelerizîne (future negative)
wê/wîyê lerizandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nelerizandibe (future perfect negative)
em ê bilerizînin (future positive)
em ê nelerizînin (future negative)
meyê lerizandibe (future perfect positive)
meyê nelerizandibe (future perfect negative)
hûn ê bilerizînin (future positive)
hûn ê nelerizînin (future negative)
weyê lerizandibe (future perfect positive)
weyê nelerizandibe (future perfect negative)
ew ê bilerizînin (future positive)
ew ê nelerizînin (future negative)
wanê lerizandibe (future perfect positive)
wanê nelerizandibe (future perfect negative)
min lerizandiye (perfect positive)
min nelerizandiye (perfect negative)
min lerizandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nelerizandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te lerizandiye (perfect positive)
te nelerizandiye (perfect negative)
te lerizandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nelerizandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî lerizandiye (perfect positive)
wê/wî nelerizandiye (perfect negative)
wê/wî lerizandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nelerizandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me lerizandiye (perfect positive)
me nelerizandiye (perfect negative)
me lerizandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nelerizandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we lerizandiye (perfect positive)
we nelerizandiye (perfect negative)
we lerizandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nelerizandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan lerizandiye (perfect positive)
wan nelerizandiye (perfect negative)
wan lerizandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nelerizandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bilerizînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nelerizînim (present subjunctive negative)
(bila) min lerizandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nelerizandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bilerizînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nelerizînî (present subjunctive negative)
(bila) te lerizandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nelerizandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilerizîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nelerizîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî lerizandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelerizandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bilerizînin (present subjunctive positive)
(bila) em nelerizînin (present subjunctive negative)
(bila) me lerizandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nelerizandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bilerizînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nelerizînin (present subjunctive negative)
(bila) we lerizandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nelerizandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilerizînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nelerizînin (present subjunctive negative)
(bila) wan lerizandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nelerizandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bilerizanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nelerizanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min lerizandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nelerizandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bilerizanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nelerizanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te lerizandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nelerizandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bilerizanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelerizanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lerizandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelerizandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bilerizanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nelerizanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me lerizandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nelerizandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bilerizanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nelerizanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we lerizandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nelerizandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bilerizanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelerizanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan lerizandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelerizandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bilerizanda (present conditional positive)
minê nelerizanda (present conditional negative)
minê lerizandibûya (preterite conditional positive)
minê nelerizandibûya (preterite conditional negative)
teyê bilerizanda (present conditional positive)
teyê nelerizanda (present conditional negative)
teyê lerizandibûya (preterite conditional positive)
teyê nelerizandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bilerizanda (present conditional positive)
wê/wîyê nelerizanda (present conditional negative)
wê/wîyê lerizandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nelerizandibûya (preterite conditional negative)
meyê bilerizanda (present conditional positive)
meyê nelerizanda (present conditional negative)
meyê lerizandibûya (preterite conditional positive)
meyê nelerizandibûya (preterite conditional negative)
weyê bilerizanda (present conditional positive)
weyê nelerizanda (present conditional negative)
weyê lerizandibûya (preterite conditional positive)
weyê nelerizandibûya (preterite conditional negative)
wanê bilerizanda (present conditional positive)
wanê nelerizanda (present conditional negative)
wanê lerizandibûya (preterite conditional positive)
wanê nelerizandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bilerizîne (imperative present positive)
(tu) nelerizîne (imperative present negative)
(hûn) bilerizînin (imperative present positive)
(hûn) nelerizînin (imperative present negative)
لهرزاندن
lerzandin

etymology_text: Ji lerz + -andin.

ipa: /lɛɾɪzɑːnˈdɪn/


lerizandin

glosses: Recifandin, rihilandin, livlivandin, teztezandin, cirifandin, ricifandin, qutifandin, ligligandin, ricricandin

ipa: /lɛɾɪzɑːnˈdɪn/


Casim

text: Ferîdê hecî Casim heta ku xwendegeha navîn dixwend bi giyanî xwe li tirkî girêdida, salên wî yên li Diyarbekirê jî wisa derbas bûn. Demek di pey çûyîna zanîngehê (li metropolê) me bihîst ku Ferîd abê 180 dece vegeriyaye, bi temamî xwe li kurdî girêdaye û bi ser de devkî, nivîskî, govendkî di vê têkoşînê de bêwestan havilkar e. Lê çi heye gava di westana havînan de tê seredana mala bavê xwe, wek ku li aliyek zirnazîqê (tirki; tahteravallı, îngîlîzî; seesaw) siwarbûbe geh radibe jorê geh dadikeve jêrê. Bêguman jor rêngdêriya “türk aydını” û jêr jî damarê kurdewarî, an jî bi gotinek dinê hê bi temamî “nekarîna tirk bûyînê” ye. Di vê ya dawiyê de jî bersîva wî tim di berîkê de amade ye: “Kürdüm amma ilkel kürt değilim” (kurd im, lê ne yê hovî me).

ref: Rojen Barnas: Meqletîz, Netkurd.com, 6/2007

forms:
Casîm
Hazim
Qasim

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


Hazim

forms:
Hazîm
Casim
Kazim
Qasim


Qasim

forms:
Qasîm
Casim
Hazim

etymology_text: Ji erebî قاسم (Qasim: parveker, belavker, lêkveker, dabeşker, "parvekerê/belavkerê qencî û xêrê di nav xelkê de"), hevrehaqism û qismet, qesem.


Kazim

forms:
Kazîm
Casim
Hazim
Qasim

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


Monday

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Monday.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Monday.wav


Montag

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-Montag.wav


lundi

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-lundi.wav

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-lundi.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-lundi.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Helenou66-lundi.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Hélène G (BiblioPerpignan66)-lundi.wav


doubt

glosses: guman, şik, şibhe, nîgeranî, dilgiranî, dilwasî, waswasî, dilwaswasî, dudilî, bêbiryarî, tirs

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-doubt.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-doubt.wav


Zweifel

glosses: guman, şik, dudilî, şibhe, nîgeranî, dilgiranî, dilwasî, waswasî, dilwaswasî, dudilî, bêbiryarî, tirs


kozmoz

forms: kosmos

etymology_text: Ji yûnaniya kevn κόσμος (kósmos).


kosmos

forms: kozmoz

etymology_text: Ji îngilîzî cosmos.


sazbend

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


sîxurî

glosses: Rewşa an jî kiriyara ku kesek bi dizîkî agahiyan li ser xelkê peyda dike daku ziyanê bigihîne wan yan bi lêb lê mifa wergire.

forms:
سیخوری
sîxorî

etymology_text: Ji sîxur + -î


heçku

glosses: diyar e ku, wer dixwiye ku, mîna ku, wek ku, eyn

text: Dema tiveng bi milê xwe ve kirî û bûye pêşmerge wisa yê bi kêf û yê dilxweş bû, heçku diçû dîlanekê

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

text: Hin paşa û generalên xanenişîn beşdarî bernameyên televîzyonan dibin û li hember hikûmetê îfadeyên ko sinorên hurmetê derbas dikin, bi kar tînin û ew bi wî awayî heçko di civakê de ketine hewla peydakirina hewayekî neyînî. Ew ne tiştên xweş in.

ref: Nefel.com, 6/2007

forms:
heçkî
heçko
= herwekî, herweçko
heç ko
heç ku
heçe ku

etymology_text: Qusandin ji her + çi+ ku.


termal

text: Li gor biryara ku di zîrveya hukumetê û leşkeran de hatîye sitandin, wê li seranserê hidûdê Kurdistana azad kamerayên termal bên bicîhkirin.

ref: Netkurd.com, 6/2007

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?].


PKE

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

text: Banga Platforma Kurd li Ewropayê (PKE) li hemû sazî, rewşenbîr, siyasetmedar û ronakbîrên Kurdistanê ewe ku li dijî dewletên dagirker, helwesta xwe diyar bikin û li her deverên cîhanê li dijî êrişên wan ên hovane çalakiyan saz bikin..


gamasî

glosses:
Neheng, avilke, hût, hûf, balîna,
ajelên mezin yên guhandar yên deryayî.

text: Likersaxên Alaskayê masîvanekî gamasîyek Grondlandê kuşt. Piştî ku masîvanan goştê gamasî parçe kir, tîrek ku 12, 5cm dirêj salîyê di laşê gamasî de dîtin.

etymology_text: ga (1) + masî

кит

roman: kit

φάλαινα

roman: fálaina


kersax

text: Li kersaxên Alaskayê masîvanekî gamasîyek Grondlandê kuşt. Piştî ku masîvanan goştê gamasî parçe kir, tîrek ku 12, 5cm dirêj salîyê di laşê gamasî de dîtin.

glosses: kenar, kevî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kersaxe
kirsax
kirsaxe
qirax

kрайбрежие

roman: krajbrežie

берег

roman: bereg

ακτή

roman: aktí


midet

text: Herdu partî [PDK û YNK] dê li Bexdayê bi her awayî xwe bidin pişt serokkomar Celal Talebanî û li Kurdistanê jî pişt serokê Kurdistanê Mesûd Barzanî. Loma jî Dê baştir be ku serokwezîr neguhere û mudeteka din jî Nêçîrvan Barzanî wek serokwezîr karûbarê hukumeta Kurdistana federe bimeşîne.

glosses: delîv, derfet, muhlet, mecal, fersend, firset

forms:
middet
mudet
muddet

etymology_text: Ji erebî مُدَّة (mudda)


bîm

glosses:
temînat, sîgorta, misogerî,
peyman di navbera du kesan de ku eger ziyan gihişt malê yekî yê din dê tezmînatê bidiyê

glosses: garantî, soza ku eger tiştê hatiye firotin xirab bibe dê alî firoşkarê wî ve bêt tezmînatkirin

glosses: piştrastî, misogerî, ewlehî, ewlekarî, tenahî, temînbûn yan temînkirin

forms: bîme

осигуряване

roman: osigurjavane

보험

roman: boheom

страховка

roman: straxovka

страховой

roman: straxovoj

страхование

roman: straxovanije

страхування

roman: straxuvannja

страховий

roman: straxovyj

гарантія

roman: harantija

ασφάλιση

roman: asfálisi

ασφάλεια

roman: asfáleia

ipa: /biːm/


sîgorta

glosses: Peymana di navbera du aliyan de ku eger ziyan gihişt malê yekî, yê din dê tezmînatê bidiyê.

text: Sîgortaya tirimpêla min 200 euro ye. (Ez her sal 200 euroyan didim şirketekê lê eger erebeya min ziyandar bû, şirket dê bihayê tirimpêla min bide min.)

text: Gellek ji endamên me bi salan in daxwaz kiribûn ku FKKS fonda sîgortaya definkirina cenaze amade bike û ev kar bimeşîne. Em bi dilxweşî dîyar dikin ku me daxwazên endamên xwe û hevwelatîyên xwe anîn cîh.

ref: Daxwiyaniya Federasyona Komeleyên Kurdistanê li Swêdê, Netkurd.com, 6/2007

glosses: Garantî. Soza ku eger tiştê hatiye firotin xirab bibe dê alî firoşkarê wî ve bê tezmînkirin.

glosses: tex, kizik, têz, fitîl, dezî, texik, têzik

glosses: fiyûz, cîhazek e ji bo rê li ber barbûna herka zêde an di dewreyeke elektrîkî de dewreya kurt bigire, hêmanekê dihewîne ku gava bareke pir bilind jê derbas bibe herkê diqusîne.

forms:
سیگورتە
sigorta
sigorte
sîgorte
sixurte

etymology_text: Ji tirkî sigorta, ji îtalî sicurtà.

বীমা

roman: bima

страхо́ўка

roman: straxóŭka

застрахо́вка

roman: zastrahóvka

даадхал

roman: daadxal

保險

roman: bou² him²

保險

roman: pó-hiám

保險

roman: bǎoxiǎn

保險

roman: bō̤-hiēng

تَأْمِين

roman: taʾmīn

ապահովագրություն

roman: apahovagrutʻyun

بیمه

roman: bime

დაზღვევა

roman: dazɣveva

बीमा

roman: bīmā

इन्श्योरेंस

roman: inśyorens

ביטוח \ בִּטּוּחַ

roman: bitúakh

камсыздандыруу

roman: kamsızdandıruu

රක්ෂණය

roman: rakṣaṇaya

осигуру́вање

roman: osigurúvanje

даатгал

roman: daatgal

سۇغۇرتا

roman: sughurta

сақтандыру

roman: saqtandyru

страхо́вка

roman: straxóvka

суғурта

roman: suġurta

காப்புறுதி

roman: kāppuṟuti

بِیمَہ

roman: bīmah

страхува́ння

roman: straxuvánnja

ការរ៉ាប់រង

roman: kaaraprɔɔng

ការធានា

roman: kaathiəniə

פֿאַרזיכערונג

roman: farzikherung

бушо́н

roman: bušón

灰士

roman: fiu¹ si⁶⁻², fui¹ si⁶⁻²

保險絲

roman: bou² him² si¹

保險絲

roman: bǎoxiǎnsī

軟線

roman: nńg-sòaⁿ

مُنْصَهِرَة

roman: munṣahira

فیوز

roman: fyuz

퓨즈

roman: pyujeu

пла́вкий предохрани́тель

roman: plávkij predoxranítelʹ

про́бка

roman: próbka

ฟิวส์

roman: fiw

τηκτασφάλεια

roman: tiktasfáleia

ipa: /siːɡoːɾˈtɑː/

hyphenation: sî·gor·ta


miraciet

glosses: serlêdan, daxwazkirin, amojî, şêwr, xwestin, ricajêkirin, tikajêkirin

text: Kesên ku li jorî 65 salî ne ji bo xwe têmînkirinê divê di mehê de 70 kr bidin. Yên ku li jorî 65 salî ne dikarin heta dawîya meha 12 an 2007 ji bo sîgorta/têmîna cenaze muracat bikin. Li pey vê demê muracatên nû ji kesên 65 salî jortir nayên qebûl kirin.

ref: Ji daxwiyaniyek Federasyona Komeleyên Kurdistanê li Swêdê, Netkurd.com, 6/2007

forms:
miracaat
miracaet
miraceet
mirecaat
mireceet
muracaat
muracaet
muraceet
muraciet


adrenalîn

glosses: hormonek e ku hêrs û qehrê zêde dike yan stresê têk dibe

text: Werhasil, heya ev keçikên Swêd bi adrenalînan û bi heyecana bijîn, wê ev bên serê wan. Li ciyê xwe rûnanin, natevizin.

ref: Lotikxane.com, 6/2007

forms: adrênalîn

etymology_text: Deyn ji îngilîzî adrenaline ji adrenal + -ine.

адрэналі́н

roman: adrenalín

腎上腺素

roman: san⁶ soeng⁶ sin³ sou³

腎上腺素

roman: shènshàngxiànsù

أَدْرِينَالِين

roman: ʾadrīnālīn

ադրենալին

roman: adrenalin

एड्रेनालाईन

roman: eḍrenālāīn

אפינפרין

roman: epinefrín

아드레날린

roman: adeurenallin

αδρεναλίνη

roman: adrenalíni

ipa: /ɑːdɾɛnɑːˈliːn/

hyphenation: ad·re·na·lîn


stres

forms:
strês
sitres
sitrês
stires
stirês


renove

glosses:
(avahiyek) tamîr kirin, ji nû ve ava kirin, nû kirin, restore kirin,
mîna berê lê kirin, xistin rewşa berê:

text: Ji roja ewil heta roja dawî em ji bîst kîlometreyan kêmtir nameşin. Hawana wekî Diyarbekir bajarekî dûz e, lewma mirov ji meşê têr nabe. Avahiyên bajêr bi mîmariya Spanyolî hatine lêkirin, problema avahiyan bes ew e ku bi demê re kevn bûne û nehatine nûkirin ango renovekirin.

ref: POPKURD, jimar 3, 2018 Mijdar, r. 7 https://popkurd.files.wordpress.com/2018/05/popkurd-jimar-3.pdf

etymology_text: Ji fransî rénové (“nûkirî”) ji rénover (“nû kirin”) ji latînî renovāre ji re- (“dîsa, dubare, ve-”) û novare (“nû kirin”) ji novus (“nû”). Bo wêdetir, binêrin nû ya kurdî.

notes:
(lêker) renove kirin
(navdêr) renovekirin
(rengdêr) renovekirî


zixur

glosses: Kevirên hûrik û pirgoşe (poligonal) yan jî şayîk, bi taybetî di çêkirina rêyan de têne bikaranîn.

glosses: derbend, kend, dol, gelî, teht, lat, talde, kanyon, zinar, rizde, gêdûk, gewer, neqeb, zûr, zûrik, zeqir, ziqre

text: Gora xanî çend kilometreyan dûrî rojhilatê bajêr e, ji wê deverê re dibêjin Bayezîda Jorîn, rêyeke ji zuxur û kevirên hûrik ji Bayezîd digihê ziyaretê, di nîvê rê de Qereqoleke artêşa tirkan mîna dengekî tehl û zivir di nava semfoniyeke ciwan de xuya dikir.

ref: Jan Dost: Li ber ronahiya merqeda Ehmedê Xanî, Diyarname.com, 6/2007

forms:
zexir
zexur
zixir
zuxir
zuxur


derbend

glosses: newal, nihal, kend, dol, gelî, teht, lat, talde, kanyon, zinar, rizde, gêdûk, gewer, neqeb, zûr, zûrik, zeqir, ziqre, zixur, xirînc

text: Xasê teşrîfa te bin derya û derbendê Ecem. / Da xelatên her seher sed zerkeş û mexmuri bî.

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text: Şikanî Evdulrehman paşay babanî; ji derbendi Bazyan be karî Xalid paşay birayewe bû

ref: Havindê Sorî, “Hawarî bêganeyek,” Hej. 17.

text: Em kurd ketine nav lafawê (lehî, lêmişt) û derketin ji nav ritamên wê ji me re pirseke heyînê ye. Bi her awayekî be, divê em xwe rizarbikin. Çiqas em liser wê rêyê ne, me çiqas derbend liber lehîlafawên wan girtine, ew pirseke din e. Lê bersiva serekîn ew e, ku em hîn binavnebûne, em liser her tengekê têdikoşin.

ref: Rukiye Ozmen: Hevpeyvîn ligel nûser Dr. Husên Hebeş, 2010,(www.mediakurd.com

etymology_text: der (derî, dergeh) + bend, hevreha farisî دربند (derbend) ku wek derbent ketiye tirkî jî, ji zimanên îranî.

ipa: /dɛɾˈbɛnd/


derbend

glosses:
memnû, heram, neqanûnî, qaçax, ne meşrû,
tişta/ê ku nabe bêt kirin (bi taybetî li gor qanûnê)

text: Leşker girt ser gund û ketina malan derbend kir.

ref: Abdullah Kiran, Ne ‘qedexe' ye, ya rast ‘derbend’ e

etymology_text: Li jortir binêrin.


neqeb

glosses: newal, nihal, kend, dol, gelî, teht, lat, talde, kanyon, zinar, rizde, gêdûk, gewer, derbend, zûr, zûrik, zeqir, ziqre, zixur, xirînc

text: Destê xwe dirêjî bişkokên gomlekê wê yên spîboz kiribû û ji jorê ve hêdî hêdî vekiribû. Di bişkoka duduyan de, rastî neqeba pêsîrên Cécileê hatibû.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 75, ISBN 9786054497010

ipa: /nɛˈqɛb/


kanyon

glosses: newal, xirînc, nihal, kend, dol, gelî, teht, lat, talde, neqeb, zinar, rizde, gêdûk, gewer, derbend, zûr, zûrik, zeqir, ziqre, zixur

etymology_text: Bi rêya îngilîzî yan fransî canyon ji spanî cañón

خەرەند

roman: xerend


micewir

forms:
micêwir
micewwir
mucewir
mucewwir


merqed

text: Li ber ronahiya merqeda Ehmedê Xanî

ref: sernavê nivîsek Jan Dost di Diyarname.com de, 6/2007

forms: merqat

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /mɛɾˈqɛd/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-merqed.wav

hyphenation: mer·qed


mezar

text:
Der mezarê sehle lê redda cewab
Pirr kesan dîtin keramet û eser

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

etymology_text: Ji erebî مَزار (mazār), têkildarî mezel.

ipa: /mɛˈzɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-mezar.wav

hyphenation: me·zar


mezar

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-mezar.wav


goristan

glosses: Cihê goran, meydana tirban, cihê merqedan.

glosses: cihê ku gelek kes lê tên yan hatine kuştin

text: Kurdistan dê li dijminan bibe goristan.

forms:
گۆڕستان
gorristan
gornistan
gorrnistan

etymology_text: Ji gor + -istan.

къэхалъэ

roman: qăxāłă

хъэхалъэ

roman: χăxāłă

መካነ መቃብር

roman: mäkanä mäḳabr

መቃብር ቦታ

roman: mäḳabr bota

ܒܹܝܬ ܩܒ݂ܘܼܪܹ̈ܐ

roman: bēt qwure

ܒܝܬ ܩܒܘܪܐ

roman: bēṯ qḇūrē

কবৰখানা

roman: koborkhana

কবৰস্থান

roman: koborosthan

зыярат

roman: zïyarat

мо́гілкі

roman: móhilki

магі́ліцы

roman: mahílicy

цвінта́р

roman: cvintár

мо́гільнік

roman: móhilʹnik

কারবালা

roman: karôbala

гро́бище

roman: gróbište

သင်္ချိုင်း

roman: sanghkyuing:

кешнаш

roman: kešnaš

ᏧᎾᏓᏂᏐᏗᎢ

roman: tsunadanisodii

墳場

roman: fan⁴ coeng⁴

公墓

roman: gung¹ mou⁶

墓地

roman: mou⁶ dei⁶

фынйүан

roman: fɨnyüan

墓地

roman: mu-thi

公墓

roman: gōngmù

墓地

roman: mùdì

墳地

roman: féndì

公墓

roman: kong-bōng

墓地

roman: bō͘-tōe

ҫӑва

roman: śăva

مَقْبَرَة

roman: maqbara

مَقْبُرَة

roman: maqbura

مَدْفِن

roman: madfin

جَبّانة

roman: jabbāna

تُرْبَة

roman: turba

جبانة

roman: gabbāna

ترب

roman: turab

مدفن

roman: madfan

مَقْبَرة

roman: magbara

روضة

roman: rūḍa

قبورات

roman: qbūrāt

مقبرة

roman: máʔbara

جبانة

roman: jabbane, jabbana

تربة

roman: turbe

գերեզմանոց

roman: gerezmanocʻ

قبرستان

roman: qabrestân

گورستان

roman: gurestân

કબ્રસ્તાન

roman: kabrastān

სასაფლაო

roman: sasaplao

क़ब्रिस्तान

roman: qabristān

गोरिस्तान

roman: goristān

समाधिक्षेत्र

roman: samādhikṣetra

בֵּית קְבָרוֹת

roman: béit k'varót

בֵּית עוֹלָם

roman: béit olám

мазар

roman: mazar

көрүстөн

roman: körüstön

ආළාහනය

roman: āḷāhanaya

묘지

roman: myoji

묘원

roman: myowon

ປ່າຊ້າ

roman: pā sā

ສຸສານ

roman: su sān

гробишта

roman: grobišta

ശവക്കോട്ട

roman: śavakkōṭṭa

савыӈкан

roman: savyňkan

шӹгерлӓ

roman: šÿgerlä

оршуулгын газар

roman: oršuulgyn gazar

चिहान

roman: cihān

قەبرىستانلىق

roman: qebristanliq

جېرګه

roman: ǰergá

قبرستان

roman: qabrestān

ګورستان

roman: gorestān

مړستون

roman: mëṛëstun

ਕਬਰਸਤਾਨ

roman: kabrasatān

зират

roman: zirat

бейіт

roman: beiıt

кла́дбище

roman: kládbišče

кирку́т

roman: kirkút

श्मशान

roman: śmaśāna

гӯристон

roman: güriston

қабристон

roman: qabriston

இடுகாடு

roman: iṭukāṭu

పితృవనము

roman: pitr̥vanamu

వల్లకాడు

roman: vallakāḍu

శ్మశానము

roman: śmaśānamu

రుద్రభూమి

roman: rudrabhūmi

శ్మశానవాటిక

roman: śmaśānavāṭika

каберлек

roman: qaberlek

መቓብር

roman: mäḳʰabr

መካነ-መቓብር

roman: mäkanä-mäḳʰabr

དུར་ཁྲོད

roman: dur khrod

گورستان

roman: guristān


qirnête

glosses: Amûrek muzîkê ya mîna bilûrê ye lê ji du rûlan pêk tê.

forms: qernête

ناي

roman: nāy


yarsanî

glosses: kakeyî, ehlê heq, mezhebek dînê îslamê ye

forms:
yarisan
yarsan

etymology_text: Ji yarsan + -îjiyar + -istan + -î


serencam

text: Go, rojeke xweş bi fesl û eyyamDewra feleka fena serencamFerraşê qeda bi sun'ê qudret

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: Serencam: pîroznameya dînê yarsanî ye û bi zaravayê goranî hatiye nivîsîn

glosses: Bûyer an jî rewşa ku li ser kesekî re bihuriye.

etymology_text: Ji ser- + encam.

ipa: /sɛɾɛnˈd͡ʒɑːm/

hyphenation: se·ren·cam


emperyalîzm

glosses:
fermanrewatî,
siyaseta ku bi kotek û zorê miletê xwe dike serdestê hin gelên din

forms:
imperyalîzm
împeryalîzm

etymology_text: * emperyal + -îzm

imperialismo#Italian

roman: imperialismo

imperijalizam#Bosnian

roman: imperijalizam

ipa: /ɛmpɛɾjɑːˈliːzm/

hyphenation: em·per·ya·lîzm


iqtidar

glosses: desthilat, hukimranî, silte, siltanet, karbidestî, rayedarî, hikûmet

glosses: hêz, qewet, taqet, zever, selahiyet, siltanî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ixtidar
iqtîdar
îqtidar
îxtidar
îqtîdar
îxtîdar

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]^([Divê were berfirehtirkirin])

авторитет

roman: avtoritet


silte

glosses: desthilat, hukimranî, siltanet, karbidestî, rayedarî, iqtidar, hikûmet, hêz

glosses: qewet, taqet, zever, selahiyet, siltanî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
sulte
şilte

etymology_text: Ji erebî سلطة (sulṭeᵗ) ji aramî שלטא (şelṭa) ji rehê שלט (ş-l-ṭ-: emir kirin, ferman kirin, fermandar bûn). Ji eynî rehî bi rêya erebî: siltan, siltane, siltanet.


siltanet

glosses: desthilat, hukimranî, silte, karbidestî, rayedarî, iqtidar, hikûmet, hêz, siltanî

glosses: qewet, taqet, zever, selahiyet, serwerî, serdestî, serdarî, zalî, zoranî, hakimî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: sultanet


karbidestî

glosses: desthilat, hukimranî, silte, siltanet, rayedarî, iqtidar, hikûmet, hêz

glosses: qewet, taqet, zever, selahiyet, serwerî, serdestî, serdarî, zalî, zoranî, hakimî, siltanî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: karbedestî

etymology_text: Ji karbidest + -î

طاقة

roman: ṭāqa

ipa: /kɑːɾbɪdɛsˈtiː/

hyphenation: kar·bi·des·tî


rayedarî

glosses: desthilat, hukimranî, silte, siltanet, karbidestî, iqtidar, hikûmet, hêz

forms:
rayedarîtî
rayedartî

etymology_text: Ji rayedar + -î


gesag

glosses: desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar, hikûmet, hêz


memleket

text: Soğuk memleket.

text: O memleketin göz bebeğidir.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-memleket.wav


Macht

glosses: hêz, qewet, taqet, zever, desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar, hikûmet

forms: macht


Machtbefugnis

glosses: desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar, otorîte


ordonpovo

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-ordonpovo.wav


decidpovo

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-decidpovo.wav


aŭtoritato

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-aŭtoritato.wav


authorité

forms: auctorité


autoridade

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-autoridade.wav


makt

glosses: desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar, hêz


otorite

glosses: desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar, hikûmet, otorîte


refleks

glosses:
bertek, gizik, refleksiyon, reaksiyon, bersiv
(reftara bêhemdî ya leşî)

text: Serfermandarî piştî “Muxtiraya Serokomariyê” niha jî banga “refleksa girseyî” dike. Her hal kesên ku hinek aqil di serê wan de heye ew qas nezan nîn in ku ev bang tê çi wateyê.

ref: Cemal Şerîk: Çalakiyên şevê, Azadiyawelat.com, 6/2007

forms: rêflêks

etymology_text: Ji latînî reflexus ji reflectere


femînîzm

glosses: bîrdoza civakî ya ku armanca wê bicihanîn û zêdekirina mafên jinan e

forms: fêmînîzm

etymology_text: Ji latînî femininus + -îzm


Anî

glosses: bajarek wêran e li parêzgeha Qersê li Bakurê Kurdistanê

text: Kavilên Aniyê an jî bajarê Anî 42 kîlometre li dûrî bajarê Qersê ye. Li ser sînorê Ermenistanê ye. Ev bajar di Serdema Navîn de hatiye avakirin. Ji ber ku li ser riya Hevreşimê hatiye avakirin; bajarakî bazirganiyê bû jî. Dewlemendiya wî û qimeta wî ji vir tê. Kelaha ku navê xwe daye vê derê Piştî Zayînê di serdema 400’î de ji aliyê Qarsakên ku navê xwe dane bajarê Qersê ve hatiye çêkirin. Bircên eniya derve ji aliyê Qralê Aşot ve Piştî Zayînê di sala 964’an de hatine çêkirin. Piştî Qral Aşot, Sembatê 3’yemîn ve di sala 978’an de birc hatine zêdekirin. Cara 3’yemîn jî dema Sultanê Selçukiyan Alparslan ve sîstema bircan hatiye çêkirin. Bircên kelehê ji mûya hêştiran û ji kevirên reş 3 rêz hatine çêkirin. Dîsa di bircan de xerca Xorasanê hatiye bikaranîn. Birc û arazî di nava ahengekê de ne. 7 deriyên wê hene. Deriyên herî girîng Deriyê Şêran, Deriyê Qersê û Deriyê Sarniç in. Dirêjahiya bircan 2 hezar û 500 metre û bilindbûna wê jî qasî 8 metre ye.

ref: Azadiyawelat.com, 6/2007

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɑːˈniː/

hyphenation: A·nî


gijnîj

glosses: Riwekek biharat e û bi taybetî tov û pelên wê yên terr tên xwarin.

text: Gijnij hêşînhatek ji malbata bexdenozan ên gîyayî û yeksalane ye. Di bingehî de 2 cûreyên xwe hene. Çandinî (kedî) û kûvî (bejî). Hêşînhatek bêhn nexweş e. Bejna wê 20- 80 cm bilind dibe. Belgên wê keskê vekirî û 3 pirt wek bexdenozan e. Kulîlkên wê di gupikên çîqan de dibişkivin, 10-20 lib bi hev re sîvankekê pêk tînin, hêkane û sernûxûn in. Rengê kulîlkan spî û peyazî ne. Fêqîya wê girover, rengê wan reş, esmer an jî qahweyî ne. Ji gijnijê çayê, dermanên xweristî, ji rûnê bizrê wê ji bo tedawîyan aroma, bizrê wê jî wek baharat tê xebitandin bi Tirkî navê wê “kîşnîş” bi Almanî jî “korîandersaat” e. Lê hinek milet jî dibêjinê “bexdenoza Ereban” an jî “bexdenoza Asyayîyan”.

ref: Bavê Jîndar: Dermanxana xweristê, Lotikxane.com, 1/2011

forms:
گژنیژ
gijnij
gîjnîj

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha farisî گشنيز (gişnîz), farisiya navîn gişnîz. tirkî kişniş ji zimanên îranî hatiye wergirtin.

кориандър

roman: koriandǎr

گشنیز

roman: geşnîz

ქინძი

roman: kinʒi

고수

roman: gosu

кориандр

roman: koriandr


beyn

forms:
beyin
bên
beyîn

etymology_text: Ji erebî بَيْنَ (bayna, “navber”).

بَيْنَ

roman: bayna

ipa: /bɛjn/


beyin

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-beyin.wav


tirkandin

glosses: kirin tirk yan tirkî, tirkîfîze kirin, tirkîfîkasyon

glosses: tirkîfîzekirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ditirkînim (present)
ditirkînî (present)
ditirkîne (present)
ditirkînin (present)
bitirkîne (imperative singular)
bitirkînin (imperative plural)
tirkand (past)
tirkand (past)
tirkand (past)
tirkand (past)
–tirkîn– (root present)
–tirkand– (root past)
ez ditirkînim (indicative present positive)
ez natirkînim (indicative present negative)
min tirkand (indicative past positive)
min netirkand (indicative past negative)
tu ditirkînî (indicative present positive)
tu natirkînî (indicative present negative)
te tirkand (indicative past positive)
te netirkand (indicative past negative)
ew ditirkîne (indicative present positive)
ew natirkîne (indicative present negative)
wê/wî tirkand (indicative past positive)
wê/wî netirkand (indicative past negative)
em ditirkînin (indicative present positive)
em natirkînin (indicative present negative)
me tirkand (indicative past positive)
me netirkand (indicative past negative)
hûn ditirkînin (indicative present positive)
hûn natirkînin (indicative present negative)
we tirkand (indicative past positive)
we netirkand (indicative past negative)
ew ditirkînin (indicative present positive)
ew natirkînin (indicative present negative)
wan tirkand (indicative past positive)
wan netirkand (indicative past negative)
min ditirkand (imperfect positive)
min neditirkand (imperfect negative)
min tirkandibû (positive)
min netirkandibû (negative)
te ditirkand (imperfect positive)
te neditirkand (imperfect negative)
te tirkandibû (positive)
te netirkandibû (negative)
wê/wî ditirkand (imperfect positive)
wê/wî neditirkand (imperfect negative)
wê/wî tirkandibû (positive)
wê/wî netirkandibû (negative)
me ditirkand (imperfect positive)
me neditirkand (imperfect negative)
me tirkandibû (positive)
me netirkandibû (negative)
we ditirkand (imperfect positive)
we neditirkand (imperfect negative)
we tirkandibû (positive)
we netirkandibû (negative)
wan ditirkand (imperfect positive)
wan neditirkand (imperfect negative)
wan tirkandibû (positive)
wan netirkandibû (negative)
ez ê bitirkînim (future positive)
ez ê netirkînim (future negative)
minê tirkandibe (future perfect positive)
minê netirkandibe (future perfect negative)
tu yê bitirkînî (future positive)
tu yê netirkînî (future negative)
teyê tirkandibe (future perfect positive)
teyê netirkandibe (future perfect negative)
ew ê bitirkîne (future positive)
ew ê netirkîne (future negative)
wê/wîyê tirkandibe (future perfect positive)
wê/wîyê netirkandibe (future perfect negative)
em ê bitirkînin (future positive)
em ê netirkînin (future negative)
meyê tirkandibe (future perfect positive)
meyê netirkandibe (future perfect negative)
hûn ê bitirkînin (future positive)
hûn ê netirkînin (future negative)
weyê tirkandibe (future perfect positive)
weyê netirkandibe (future perfect negative)
ew ê bitirkînin (future positive)
ew ê netirkînin (future negative)
wanê tirkandibe (future perfect positive)
wanê netirkandibe (future perfect negative)
min tirkandiye (perfect positive)
min netirkandiye (perfect negative)
min tirkandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min netirkandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te tirkandiye (perfect positive)
te netirkandiye (perfect negative)
te tirkandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te netirkandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî tirkandiye (perfect positive)
wê/wî netirkandiye (perfect negative)
wê/wî tirkandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî netirkandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me tirkandiye (perfect positive)
me netirkandiye (perfect negative)
me tirkandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me netirkandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we tirkandiye (perfect positive)
we netirkandiye (perfect negative)
we tirkandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we netirkandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan tirkandiye (perfect positive)
wan netirkandiye (perfect negative)
wan tirkandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan netirkandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bitirkînim (present subjunctive positive)
(bila) ez netirkînim (present subjunctive negative)
(bila) min tirkandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min netirkandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bitirkînî (present subjunctive positive)
(bila) tu netirkînî (present subjunctive negative)
(bila) te tirkandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te netirkandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bitirkîne (present subjunctive positive)
(bila) ew netirkîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî tirkandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî netirkandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bitirkînin (present subjunctive positive)
(bila) em netirkînin (present subjunctive negative)
(bila) me tirkandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me netirkandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bitirkînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn netirkînin (present subjunctive negative)
(bila) we tirkandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we netirkandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bitirkînin (present subjunctive positive)
(bila) ew netirkînin (present subjunctive negative)
(bila) wan tirkandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan netirkandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bitirkanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min netirkanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min tirkandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min netirkandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bitirkanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te netirkanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te tirkandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te netirkandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bitirkanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî netirkanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tirkandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî netirkandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bitirkanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me netirkanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me tirkandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me netirkandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bitirkanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we netirkanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we tirkandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we netirkandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bitirkanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan netirkanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan tirkandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan netirkandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bitirkanda (present conditional positive)
minê netirkanda (present conditional negative)
minê tirkandibûya (preterite conditional positive)
minê netirkandibûya (preterite conditional negative)
teyê bitirkanda (present conditional positive)
teyê netirkanda (present conditional negative)
teyê tirkandibûya (preterite conditional positive)
teyê netirkandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bitirkanda (present conditional positive)
wê/wîyê netirkanda (present conditional negative)
wê/wîyê tirkandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê netirkandibûya (preterite conditional negative)
meyê bitirkanda (present conditional positive)
meyê netirkanda (present conditional negative)
meyê tirkandibûya (preterite conditional positive)
meyê netirkandibûya (preterite conditional negative)
weyê bitirkanda (present conditional positive)
weyê netirkanda (present conditional negative)
weyê tirkandibûya (preterite conditional positive)
weyê netirkandibûya (preterite conditional negative)
wanê bitirkanda (present conditional positive)
wanê netirkanda (present conditional negative)
wanê tirkandibûya (preterite conditional positive)
wanê netirkandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bitirkîne (imperative present positive)
(tu) netirkîne (imperative present negative)
(hûn) bitirkînin (imperative present positive)
(hûn) netirkînin (imperative present negative)
turkandin
erebandin
farisandin
kurdandin

etymology_text: Ji tirk + -andin.

ipa: /tɪɾkɑːnˈdɪn/

hyphenation: tir·kan·din


tirkandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kurdandin

glosses: kirin kurd yan kurdî, kurdîfîze kirin, kurdîfîkasyon

forms:
dikurdînim (present)
dikurdînî (present)
dikurdîne (present)
dikurdînin (present)
bikurdîne (imperative singular)
bikurdînin (imperative plural)
kurdand (past)
kurdand (past)
kurdand (past)
kurdand (past)
–kurdîn– (root present)
–kurdand– (root past)
ez dikurdînim (indicative present positive)
ez nakurdînim (indicative present negative)
min kurdand (indicative past positive)
min nekurdand (indicative past negative)
tu dikurdînî (indicative present positive)
tu nakurdînî (indicative present negative)
te kurdand (indicative past positive)
te nekurdand (indicative past negative)
ew dikurdîne (indicative present positive)
ew nakurdîne (indicative present negative)
wê/wî kurdand (indicative past positive)
wê/wî nekurdand (indicative past negative)
em dikurdînin (indicative present positive)
em nakurdînin (indicative present negative)
me kurdand (indicative past positive)
me nekurdand (indicative past negative)
hûn dikurdînin (indicative present positive)
hûn nakurdînin (indicative present negative)
we kurdand (indicative past positive)
we nekurdand (indicative past negative)
ew dikurdînin (indicative present positive)
ew nakurdînin (indicative present negative)
wan kurdand (indicative past positive)
wan nekurdand (indicative past negative)
min dikurdand (imperfect positive)
min nedikurdand (imperfect negative)
min kurdandibû (positive)
min nekurdandibû (negative)
te dikurdand (imperfect positive)
te nedikurdand (imperfect negative)
te kurdandibû (positive)
te nekurdandibû (negative)
wê/wî dikurdand (imperfect positive)
wê/wî nedikurdand (imperfect negative)
wê/wî kurdandibû (positive)
wê/wî nekurdandibû (negative)
me dikurdand (imperfect positive)
me nedikurdand (imperfect negative)
me kurdandibû (positive)
me nekurdandibû (negative)
we dikurdand (imperfect positive)
we nedikurdand (imperfect negative)
we kurdandibû (positive)
we nekurdandibû (negative)
wan dikurdand (imperfect positive)
wan nedikurdand (imperfect negative)
wan kurdandibû (positive)
wan nekurdandibû (negative)
ez ê bikurdînim (future positive)
ez ê nekurdînim (future negative)
minê kurdandibe (future perfect positive)
minê nekurdandibe (future perfect negative)
tu yê bikurdînî (future positive)
tu yê nekurdînî (future negative)
teyê kurdandibe (future perfect positive)
teyê nekurdandibe (future perfect negative)
ew ê bikurdîne (future positive)
ew ê nekurdîne (future negative)
wê/wîyê kurdandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nekurdandibe (future perfect negative)
em ê bikurdînin (future positive)
em ê nekurdînin (future negative)
meyê kurdandibe (future perfect positive)
meyê nekurdandibe (future perfect negative)
hûn ê bikurdînin (future positive)
hûn ê nekurdînin (future negative)
weyê kurdandibe (future perfect positive)
weyê nekurdandibe (future perfect negative)
ew ê bikurdînin (future positive)
ew ê nekurdînin (future negative)
wanê kurdandibe (future perfect positive)
wanê nekurdandibe (future perfect negative)
min kurdandiye (perfect positive)
min nekurdandiye (perfect negative)
min kurdandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nekurdandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te kurdandiye (perfect positive)
te nekurdandiye (perfect negative)
te kurdandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nekurdandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî kurdandiye (perfect positive)
wê/wî nekurdandiye (perfect negative)
wê/wî kurdandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nekurdandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me kurdandiye (perfect positive)
me nekurdandiye (perfect negative)
me kurdandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nekurdandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we kurdandiye (perfect positive)
we nekurdandiye (perfect negative)
we kurdandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nekurdandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan kurdandiye (perfect positive)
wan nekurdandiye (perfect negative)
wan kurdandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nekurdandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bikurdînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nekurdînim (present subjunctive negative)
(bila) min kurdandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nekurdandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bikurdînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nekurdînî (present subjunctive negative)
(bila) te kurdandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nekurdandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bikurdîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nekurdîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî kurdandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekurdandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bikurdînin (present subjunctive positive)
(bila) em nekurdînin (present subjunctive negative)
(bila) me kurdandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nekurdandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bikurdînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nekurdînin (present subjunctive negative)
(bila) we kurdandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nekurdandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bikurdînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nekurdînin (present subjunctive negative)
(bila) wan kurdandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nekurdandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bikurdanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nekurdanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min kurdandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nekurdandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bikurdanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nekurdanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te kurdandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nekurdandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bikurdanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekurdanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kurdandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekurdandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bikurdanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nekurdanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me kurdandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nekurdandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bikurdanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nekurdanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we kurdandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nekurdandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bikurdanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekurdanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan kurdandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekurdandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bikurdanda (present conditional positive)
minê nekurdanda (present conditional negative)
minê kurdandibûya (preterite conditional positive)
minê nekurdandibûya (preterite conditional negative)
teyê bikurdanda (present conditional positive)
teyê nekurdanda (present conditional negative)
teyê kurdandibûya (preterite conditional positive)
teyê nekurdandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bikurdanda (present conditional positive)
wê/wîyê nekurdanda (present conditional negative)
wê/wîyê kurdandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nekurdandibûya (preterite conditional negative)
meyê bikurdanda (present conditional positive)
meyê nekurdanda (present conditional negative)
meyê kurdandibûya (preterite conditional positive)
meyê nekurdandibûya (preterite conditional negative)
weyê bikurdanda (present conditional positive)
weyê nekurdanda (present conditional negative)
weyê kurdandibûya (preterite conditional positive)
weyê nekurdandibûya (preterite conditional negative)
wanê bikurdanda (present conditional positive)
wanê nekurdanda (present conditional negative)
wanê kurdandibûya (preterite conditional positive)
wanê nekurdandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bikurdîne (imperative present positive)
(tu) nekurdîne (imperative present negative)
(hûn) bikurdînin (imperative present positive)
(hûn) nekurdînin (imperative present negative)
erebandin
farisandin
tirkandin

etymology_text: Ji kurd + -andin.

ipa: /kʊɾdɑːnˈdɪn/

hyphenation: kur·dan·din


avlu

glosses: dermal, hewş, dîwan, asîtan, turt, baxçeyê malê

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-avlu.wav


Hof

audio: LL-Q188 (deu)-ENERGY ENCHANTED-Hof.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Michael Schönitzer (WMDE)-Hof.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Poslovitch-Hof.wav


Hof

audio: LL-Q188 (deu)-Michael Schönitzer (WMDE)-Hof.wav


cour

forms:
cœur
court

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Anonymât (Kvardek du)-cour.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-cour.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-cour.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-cour.wav


patio

glosses: dermal, hewş, terme, dîwan, asîtan, turt, baxçeyê malê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-patio.wav


gård

glosses: bax, dermal, hewş, dîwan, asîtan, turt, baxçe


nebîn

text:
Da qenc-i bibînî ko çi imla yim ez
Zahir tu perîşaniya halê mi nebîn
Mecmu'ê di zatê xwe we tuxra yim ez

forms:
nebîntir (comparative)
herî nebîn (superlative)
nebîntirîn (superlative)

etymology_text: Ji ne- + bîn.


turt

glosses: dermal, hewş, dîwan, asîtan, baxçeyê malê

ipa: /tʊɾt/

hyphenation: turt


the most

text: She is the most beautiful woman.

forms: more

etymology_text: Ji the + most.


hele

glosses: peyvikek bangkirinê ye, ka, de, dê, yella, haydî, haydê

forms: hela

etymology_text: Hevreha farisî هله (helê) ji zimanên îranî. Bi rêya tirkî ketiye kurdî, li deverên dûrî tirkî di kurdî de ne li kar e.


hela

forms: hele


hela

pos: pron

pos_title: Cînav

forms: varje


şibhe

glosses: guman, şik, nîgeranî, dilgiranî, dilwasî, waswasî, dilwaswasî, dudilî, bêbiryarî, tirs, teredud

forms:
şibe
şipe
şiphe
şube
şubhe
şupe
şuphe
şibî

etymology_text: Ji erebî شُبْهَة (šubha).


waswas

glosses: guman, şik, şibhe, nîgeranî, dilgiranî, dilwasî, waswasî, dilwaswasî, dudilî, bêbiryarî, tirs

forms:
wasewas
wase-was
was-was

etymology_text: Ji was + was.


bêbirryarî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêbiryarî.

ipa: /beːbɪrjɑːˈɾiː/

hyphenation: bê·birrya·rî


bêhemd

glosses: Bêyî daxwaza xwe, bêyî vîna xwe, bêyî destê xwe, bêyî îradeya xwe.

forms:
بێحەمد
bêhamd

etymology_text: Ji bê- + hemd.


kêmî

glosses: hindikî, ne gelekî, ne zehfî, ne mişetî, ne pirî

glosses: kêmanî, hindikanî, mînorîte, eqeliyet, kêmtir ji 50 %

forms:
كێمی
kêmîtî
kêmtî

etymology_text: Ji kêm + -î


hindikî

forms:
hindikîtî
hindiktî

etymology_text: Ji hindik + -î


hindikî

glosses: kêmî, ne gelekî, ne zehfî, ne mişetî, ne pirî


camêrî

glosses: Qencî, çêyî, merdî, çakî, başî, rindî, xweşmirovî.

glosses: Xweşmêrî, wêrekî, gernasî, egîdî, qehremanî.

forms:
canmêrî
ciwamêrî
ciwanmêrî
cuwamêrî
cuwanmêrî
camêrîtî
canmêrîtî
ciwamêrîtî
ciwanmêrîtî
cuwamêrîtî
cuwanmêrîtî
camêrtî
canmêrtî
ciwamêrtî
ciwanmêrtî
cuwamêrtî
cuwanmêrtî

etymology_text: Ji ciwan + mêr.

hyphenation: ca·mê·rî


şûşeyî

glosses:
camî, belûrî,
tişta/ê ku ji şûşeyê hatiye çêkirin yan şûşe di nav de heye

forms: şîşeyî

etymology_text: Ji şûşe + -yî


camî

glosses: mizgeft, mizget, came, pîrozgeha misilmanan, nivêjgeha misilmanan, mala xwedê

text: Kişand axir bi bednamîJi rengê Se'dî û CamîJi şuhret pê hisîn 'amî

etymology_text: Ji erebî جامع (cam'e).


camî

glosses:
şûşeyî, belûrî,
tişta/ê ku ji camê hatiye çêkirin yan cam di nav de heye

etymology_text: Ji cam + -î


came

glosses: Mizgeft, mizget, camî, pîrozgeha misilmanan, nivêjgeha misilmanan.

text:
Wehdetê sirf e me meşreb te çi iksîrê wucûd
Em lebaleb çi lebaleb bi xwe hem came lebaleb
Şem' û perwane bi zatê xwe ji halê me di dûr in

forms:
cam'e
camie
camîe

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


came

pos_title: Formeke lêkerê

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-came.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-came.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-came.wav


îstixbarat

glosses:
sîxurî, casûsî, razkarî, mixabirat,
peydakirina agahiyên nehînî ji dijminan

forms:
istixbarat
istîxbarat
îstîxbarat


mixabirat

glosses:
sîxurî, casûsî, razkarî, istixbarat,
peydakirina agahiyên nehînî ji dijminan

forms:
mixabarat
mixaberat
muxabarat
muxaberat
muxabirat


versekering

glosses: misogerî, temîn, sîgorta, bîme, temînat, garantî


assuransie

glosses: misogerî, temîn, sîgorta, bîm, temînat, garantî


asekuro

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-asekuro.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Citoyenovice-asekuro.wav


بیمه

forms: bime (romanization)

بیمه کردن

roman: bime kerden


bîme

glosses:
Guhartoyeke bîm.
misogerî, temîn, sîgorta


insurance

glosses: înşurans, temîn, dilniyayî, sîgorta, misogerî, desteberî, bîm, temînat, garantî

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-insurance.wav


seguro

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-seguro.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-seguro.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-seguro.wav


seguro

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-seguro.wav


försäkring

etymology_text: Ji försäkra + -ing.


sigorta

etymology_text: Ji îtalî sicurtà.


güvence

glosses: misogerî, temîn, sîgorta, bîm, ewleyî, pêbawerî, temînat, garantî


teminat

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-teminat.wav


benzin

forms: Benzin

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-benzin.wav


hilbûn

text: Şeyxek hebû çaxê ewwilNûra Xwedê hilbû ji dilSed kumreh û zalim, mudil

ref: Feqiyê Teyran,

glosses: (agir) berbûn, vêketin, geş bûn, gur bûn

forms:
هلبوون
helbûn
helbîn
hilbîn
hildan
hilgirtin

etymology_text:
Ji hil- + bûn.
Ji hil + bûn.

ipa: /hɪlˈbuːn/

hyphenation: hil·bûn


hilbûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


gum

glosses:
gurm, gurmîn, gumgum, ding, hiring, ring, hut, gumîn, gurmên,
dengê bilind yê ku tê dema ku tiştek bi hêz bi derekê bikeve

etymology_text: Peyveke onomatopoetîkî ye


gum

etymology_text: Hevreha gûn (rengêrûyê mirovan) ya kurmancî û farisî گونه (gûnê).


gum

glosses: (sticky substance of certain plants) benîşt


Germany

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-Germany.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Germany.wav


Afrika

audio: LL-Q14196 (afr)-Oesjaar-Afrika.wav


Afrika

audio: LL-Q7930 (mlg)-Jagwar-Afrika.wav


Afrika

audio: LL-Q9237 (msa)-Hakimi97-Afrika.wav


Afrika

audio: LL-Q9166 (mlt)-GħawdxiVeru-Afrika.wav


Afrika

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7838 (swa)-Ismail Ibn Ahmed-Afrika.wav


guhîj

glosses: Hin cûnên terraşan yan darên hûr in, bistrî ne û mêweyên wan dişibin sêvan, lê nêzîk 1cm fireh

forms:
gihîj
gihîşk
guhîşk
gijok
givîj
giwîj
gujok
guvîj
guwîj
sîrox

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

энәлек

roman: enälek

еҙәй

roman: yeðäy

ҡамыраш

roman: qamïraš

дунала

roman: dunala

глог

roman: glog

山楂

roman: shānzhā

زُعْرُور

roman: zuʿrūr

زَعْرُور

roman: zaʿrūr

սզնի

roman: szni

ալոճենի

roman: aločeni

սինձ

roman: sinj

نلک

roman: nelk

კუნელი

roman: ḳuneli

산사나무

roman: sansanamu

아가위나무

roman: agawinamu

동배나무

roman: dongbaenamu

뚱광나무

roman: ttunggwangnamu

아그배나무

roman: ageubaenamu

이광나무

roman: igwangnamu

애광나무

roman: aegwangnamu

야광나무

roman: yagwangnamu

질구나무

roman: jilgunamu

질배나무

roman: jilbaenamu

찔광나무

roman: jjilgwangnamu

찔구배나무

roman: jjilgubaenamu

ᡠᠮᡦᡠ

roman: umpu

ولیک

roman: valik

دولانا

roman: dolana

боя́рышник

roman: bojáryšnik

дүләнә

roman: dülänä

камыр агачы

roman: qamır ağaçı

глід

roman: hlid

тоо

roman: too

долохуна

roman: doloxuna

долохоно

roman: doloxono

κράταιγος

roman: krátaigos

ipa: /ɡʊˈhiːʒ/

hyphenation: gu·hîj


biharat

glosses: Riwekên xwerbar yên ku têkilî nav xwarinan tên kirin daku bêhnek yan çêjek xweş bide xwarinê.

forms:
بهارات
baharat
beharat
buharat

etymology_text: Ji erebî بهار (behar: gulek e, Buphthalmum) ku ji zimanên îranî bi bêjeya biharê têkildar kirine nê bixwe ji an ji hevreheke partî [skrîpt hewce ye] (bûδazar) e, hevrehên û yeksanî bêhn + azar.

মচলা

roman: mosola

спе́цыя

roman: spjécyja

прыпра́ва

roman: prypráva

মসলা

roman: môśla

подправка

roman: podpravka

香料

roman: xiāngliào

بَهَار

roman: bahār

توابل

roman: tawābel

عطرية

roman: ʕaṭriyya

համեմունք

roman: hamemunkʻ

ادویه

roman: adviye

ابزار

roman: abzâr

სანელებელი

roman: sanelebeli

मसाला

roman: masālā

תַּבְלִין

roman: tavlín

اُتيَم

roman: otyam

курчутма

roman: kurçutma

даамдагыч

roman: daamdagıç

향신료

roman: hyangsinnyo

ຜັກຫອມ

roman: phak hǭm

зачин

roman: začin

халуун ногоо

roman: haluun nogoo

дәмдеуіш

roman: dämdeuış

пря́ность

roman: prjánostʹ

спе́ция

roman: spécija

припра́ва

roman: pripráva

ꠝꠡꠟꠣ

roman: mośola

дорувор

roman: doruvor

адвиё

roman: adviyo

སྨན་སྣ

roman: sman sna

مصالحہ

roman: masālha

пря́нощі

roman: prjánošči

ទេស

roman: teih

គ្រឿង

roman: krɨəng

καρύκευμα

roman: karýkevma

μπαχαρικό

roman: bacharikó

μπαχάρι

roman: bachári

ἄρωμα

roman: árōma

ipa: /bɪhɑːˈɾɑːt/


teraş

glosses: Riwekên mîna daran lê kurttir û şiv û çeqên wan ziravtir, ew nizarê ku darên wî hişk bûyî.

forms:
terraş
tiraş
tirraş

etymology_text: Ji aramî [skrîpt hewce ye] (terişe).

জোপোহা

roman: züpüha

ҡыуаҡ

roman: qïwaq

куст

roman: kust

গুল্ম

roman: gulm

храст

roman: hrast

ချုံ

roman: hkyum

ᏚᏩᏱᏢ

roman: duwayitlv

灌木

roman: guànmù

شَجْيْرَة

roman: šajyra

جب

roman: gubb

թուփ

roman: tʻupʻ

بوته

roman: bute

ઝાડવું

roman: jhāḍvũ

ბუჩქი

roman: bučki

झाड़ी

roman: jhāṛī

שִׂיחַ

roman: siakh

ಪೊದೆ

roman: pode

бадал

roman: badal

අකුල

roman: akula

수풀

roman: supul

관목

roman: gwanmok

ພຸ່ມໄມ້

roman: phum mai

грму́шка

roman: grmúška

џбун

roman: džbun

കുറ്റിച്ചെടി

roman: kuṟṟicceṭi

нирсяхыл

roman: nirsâhyl

тӹшкӓ

roman: tÿškä

ବୁଦା

roman: buda

бұта

roman: būta

куста́рник

roman: kustárnik

бутта

roman: butta

புதர்

roman: putar

พุ่ม

roman: pûm

పొద

roman: poda

куак

roman: quaq

𐰃

roman: i

куак

roman: kuak

𐎌𐎈𐎚

roman: šḥt

кущ

roman: kušč

គុម្ពោត

roman: kumpout

គុម្ព

roman: kum

គុម្ពព្រឹក្ស

roman: kum prɨk

θάμνος

roman: thámnos


devî

glosses: Riwekên mîna daran lê kurttir û şiv û çeqên wan ziravtir.

forms:
دەڤی
deve
dewî

دەوەن

roman: dewen

χαμόκλαδο

roman: chamóklado


devî

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya nêr a yekjimar a binavkirî ya dev.

forms: devan (masculine definite oblique plural)


zîwane

glosses:
zîlan, kun, qul,
lûliyên biçûk yên ku herdu serên wan vekirî ne

glosses:
zîlan, kun, qul,
kuna kilîlî di deriyan re

forms:
zîwan
ziwane


pêwend

glosses: Şert û merc an jî rewşa ku tê de tiştek çêdibe an diqewime ku alîkariya ravekirina rewşê dike.

text: Toponomî qadeke zanistî ye ku xebatên li ser navên erdnîgarî di nav xwe de dihewîne. Ji aliyê bikaranîna wê ya nûjen û sepandina wê ya navên erdnîgarî ve, toponomî babetên balkêş ên wekî ziman, erdnîgarî û nasnameyê digire nav xwe û hemûyan li gorî pêwenda dîrokî, çandî û polîtîk ya dinyaya modern bi cih dike.

ref: Nexşeya Zimanî ya Erdnîgarê û Nirxandineke Mîkrotoponomîk li ser Gundê Qopiza Jorîn, Ömer Delikaya

text:
Huccac sifet bibînin ihram
Pêwend bike pêk ve bisk û xalê
Şîraze ke mushefa cemalê

glosses: Beşên vegêranekê ku peyv an jî metinekê radipêçin û wateya wê şirove û eşkere dike ango teksta ku gotinek tê de heye û bi xêra hemû tekstê wateya wê gotinê baştir diyar dibe; peywend, kontekst.

text: Peywend çi ye? Peywendkembera têkiliyan e ku rewş û ramanan radipêçe, li ser wate û qîmeta wan tesîrekî çêdike. Dema em dest bi xeberdanê bikin, peywend pûsileya me ya axaftinê ye. Ji bo berhemekê iskelet e.

ref: Zanista Edebiyata Modern, Remezan Alan

glosses: girêdan, bestîn, gehînek, têkilî, pêbend, pabend

text:
Kan qewl û qerar û ‘ehd û pêwend
Peyman û qesem, yemîn û sewgend?

text: ... Derheq ‘esmana da: Bê girêdan tertîbek da bilindî û nivzî ya wê û kelşên wê dan hev û li nav beyna her yêkî û cûta wê da pêwend (girêdan) çêkir, û zehmetê bilind bîna bo ‘esmana û jûrde hatinê – ji bona melaîketan ku fermanên wî tînin xarê û ‘emel û kirya-rên benda dibin jorê – rihet û sehl kir...

ref: Nehc-ul Belağe (Xeberdan, Nivîsok û Axiftinên hekîmane yên Imam ‘Elî selamên Xuda lê bin), Seyidê Rezî, wer.Seyid ‘Elî Huseynî Bohtî

glosses: gihanek, peyva ku riste an jî tevokan bi hev re girê dide an jî di heman tevokê de hemahengiya peyvan durist dike.

text: Pêwend peyvin du peyva, du grêya (phrase), du hevokên sade, du hevok ên awête (complex), an pitir(bêtir) pêkve (biyekve) girê didin

ref: Rêzman a Kurdî, Dr. Îbrahîm Remezan Zaxoyî

glosses: Bendikê kurt ê ku ji kindir hatiye çêkirin.

text: Me dî ji wê koma bêjimar xortekî ciwan li hêja, hunermend û canpola, mêrxas û xîretşînas; "Mihemedê kurê Seîdê Deqorî" derket. Peywend ûzincîrê jîne qetandin, weke şêrekî xeyidî û teyrekî bazî ku xwe berde ser nêçîrê, êrîş berda kûrangiha agir, kiirangiha mirinê; hundirê sînemê, ta ku gihîşt zarokan û ji wan dido dan bin çengê xwe û anîn der. Cara duduwa dîsa êrîşî hundir kir û du zarokên din anîn der.

ref: Agirê Sînema Amûdê, M. Ahmedê Namî, weş. Roja Nû, 1987

forms: peywend

etymology_text: Ji pê- + wend.

ipa: /peːˈwɛnd/


pêwend

text: Jibo ku li ser ziman û dîrok û cografya û abûrî û sosyolojîya Kurd lêgerîn bên kirin, pirtûk bên weşandin, û ji bo ku di nava Kurdan da zanînên hevdem bên belavkirin, dê komeleyek bi navê "Komela Kurd jibo belavkirina Zanînê û Wêşanan" bê sazkirin. Ji bo vê yekê, daxwaz ev e ku kesên pêwend, roja 10ê Kanuna Paşîn roja înê piştê nîvroyê saet di 2an da, werin Komela Kurdistanê(Kurdistan Cemiyeti) ya ku li kuça pey Dîwana Hesaban(Divan-ı Muhasebat) di koşka Behçet Paşa da ye

ref: Jîn, M. Emîn Bozarslan

forms:
pêwendtir (comparative)
herî pêwend (superlative)
pêwendtirîn (superlative)


qursî

glosses: sengînbûn, senganî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
qursîtî
qurstî
kursî

etymology_text: Ji qurs + -î

ipa: /qʊɾˈsiː/

hyphenation: qur·sî


seng

text: Seyd û nêçîr ko nebit tole'ê seyyad-i çi kitHer gil û seng dibitin zêr-i bi tedbîr-i hekîmQabiliyyet ko nebit hikmeta ustad-i çi kit

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: zext, fişar, pesto, zor, tade, kotek, zilm, stem

forms:
سهنگ
sengî
sing

etymology_text: Hevreha farisî seng (kevir, ber), hexamenişî esege (kevir, ber), ji zimanên îranî. Ji eynî rehî sing ya kurdî


asêgeh

forms:
ئاسێگەه
asêga
asêgah
asêge
asêgih

etymology_text: Ji asê + -geh

ipa: /ɑːseːˈɡɛh/

hyphenation: a·sê·geh


singer

glosses: singer ew stranbêje ê ko stranên flîm an dibêje

forms: vocalist

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-singer.wav


jenîn

glosses: tiştên şidandî (mîna têlan) livlivandin, jendin

glosses: amûreke muzîkê (bi taybetî yên têldar) lê dan

text: Ew sazê dijene.

forms:
ژهنین
jenan
jenandin
jendin
jeniyan
jenyan

etymology_text:
* proto-hindûewropî: *gʷʰen- ("kuştin") + -în
*:proto-îranî: *jan- ("kuştin, lê dan")
::avestayî: jan- ("kuştin")
::farisiya kevn: jan- ("pelixandin, qetil kirin, lê dan")
::partî: jn- ("pelixandin, jenandin, lê dan; muzîk jenandin")
::pehlewî: zn- ("jenandin, lê dan; muzîk jenandin")
::sogdî: jn- ("jenandin, lê dan")
::farisî: zadan / zan- ("jenandin, lê dan; muzîk jenandin")
::belûçî: jat / jan- ("jenandin, lê dan") ^(alfabeya arî)
::kurmancî: jenandin, jenîn
::hewramî: jenay / jen- ("jenandin") ...
::zazakî: cenayene / cen- jenandin
:sanskrîtî: han- ("kuştin, lê dan")
:ermenî: gan ("lê dan")
:yûnanî: fónos ("kuştin")
:latînî: -fendere ("jenandin, lê dan")
:îngilîzî: bane ("kuştin, felekat, derd, jehr") ...
Çavkanî: Cheung p.225, Watkins p.35 | Pokorny: 491 ff.
Hevreh: jehr

ipa: /ʒɛˈniːn/

hyphenation: je·nîn


jenîn

glosses: Livlivîna tiştên şidandî mîna têlê, jendin:

text: jenîna têlên sazê


livlivîn

forms:
لڤلڤین
livlivan
livlivhan
livlivihan
livliviyan
livlivyan

etymology_text: liv + liv + -în

ipa: /lɪvlɪˈviːn/

hyphenation: liv·li·vîn


livlivîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


jenandin

glosses: Çirîsk yan ronahiya ku dibiriqe û ditemire.

text: Ew sazê dijenîne.

forms:
dijenînim (present)
dijenînî (present)
dijenîne (present)
dijenînin (present)
bijenîne (imperative singular)
bijenînin (imperative plural)
jenand (past)
jenand (past)
jenand (past)
jenand (past)
–jenîn– (root present)
–jenand– (root past)
ez dijenînim (indicative present positive)
ez najenînim (indicative present negative)
min jenand (indicative past positive)
min nejenand (indicative past negative)
tu dijenînî (indicative present positive)
tu najenînî (indicative present negative)
te jenand (indicative past positive)
te nejenand (indicative past negative)
ew dijenîne (indicative present positive)
ew najenîne (indicative present negative)
wê/wî jenand (indicative past positive)
wê/wî nejenand (indicative past negative)
em dijenînin (indicative present positive)
em najenînin (indicative present negative)
me jenand (indicative past positive)
me nejenand (indicative past negative)
hûn dijenînin (indicative present positive)
hûn najenînin (indicative present negative)
we jenand (indicative past positive)
we nejenand (indicative past negative)
ew dijenînin (indicative present positive)
ew najenînin (indicative present negative)
wan jenand (indicative past positive)
wan nejenand (indicative past negative)
min dijenand (imperfect positive)
min nedijenand (imperfect negative)
min jenandibû (positive)
min nejenandibû (negative)
te dijenand (imperfect positive)
te nedijenand (imperfect negative)
te jenandibû (positive)
te nejenandibû (negative)
wê/wî dijenand (imperfect positive)
wê/wî nedijenand (imperfect negative)
wê/wî jenandibû (positive)
wê/wî nejenandibû (negative)
me dijenand (imperfect positive)
me nedijenand (imperfect negative)
me jenandibû (positive)
me nejenandibû (negative)
we dijenand (imperfect positive)
we nedijenand (imperfect negative)
we jenandibû (positive)
we nejenandibû (negative)
wan dijenand (imperfect positive)
wan nedijenand (imperfect negative)
wan jenandibû (positive)
wan nejenandibû (negative)
ez ê bijenînim (future positive)
ez ê nejenînim (future negative)
minê jenandibe (future perfect positive)
minê nejenandibe (future perfect negative)
tu yê bijenînî (future positive)
tu yê nejenînî (future negative)
teyê jenandibe (future perfect positive)
teyê nejenandibe (future perfect negative)
ew ê bijenîne (future positive)
ew ê nejenîne (future negative)
wê/wîyê jenandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nejenandibe (future perfect negative)
em ê bijenînin (future positive)
em ê nejenînin (future negative)
meyê jenandibe (future perfect positive)
meyê nejenandibe (future perfect negative)
hûn ê bijenînin (future positive)
hûn ê nejenînin (future negative)
weyê jenandibe (future perfect positive)
weyê nejenandibe (future perfect negative)
ew ê bijenînin (future positive)
ew ê nejenînin (future negative)
wanê jenandibe (future perfect positive)
wanê nejenandibe (future perfect negative)
min jenandiye (perfect positive)
min nejenandiye (perfect negative)
min jenandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nejenandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te jenandiye (perfect positive)
te nejenandiye (perfect negative)
te jenandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nejenandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî jenandiye (perfect positive)
wê/wî nejenandiye (perfect negative)
wê/wî jenandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nejenandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me jenandiye (perfect positive)
me nejenandiye (perfect negative)
me jenandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nejenandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we jenandiye (perfect positive)
we nejenandiye (perfect negative)
we jenandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nejenandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan jenandiye (perfect positive)
wan nejenandiye (perfect negative)
wan jenandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nejenandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bijenînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nejenînim (present subjunctive negative)
(bila) min jenandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nejenandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bijenînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nejenînî (present subjunctive negative)
(bila) te jenandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nejenandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bijenîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nejenîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî jenandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nejenandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bijenînin (present subjunctive positive)
(bila) em nejenînin (present subjunctive negative)
(bila) me jenandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nejenandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bijenînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nejenînin (present subjunctive negative)
(bila) we jenandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nejenandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bijenînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nejenînin (present subjunctive negative)
(bila) wan jenandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nejenandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bijenanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nejenanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min jenandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nejenandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bijenanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nejenanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te jenandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nejenandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bijenanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nejenanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî jenandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nejenandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bijenanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nejenanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me jenandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nejenandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bijenanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nejenanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we jenandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nejenandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bijenanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nejenanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan jenandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nejenandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bijenanda (present conditional positive)
minê nejenanda (present conditional negative)
minê jenandibûya (preterite conditional positive)
minê nejenandibûya (preterite conditional negative)
teyê bijenanda (present conditional positive)
teyê nejenanda (present conditional negative)
teyê jenandibûya (preterite conditional positive)
teyê nejenandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bijenanda (present conditional positive)
wê/wîyê nejenanda (present conditional negative)
wê/wîyê jenandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nejenandibûya (preterite conditional negative)
meyê bijenanda (present conditional positive)
meyê nejenanda (present conditional negative)
meyê jenandibûya (preterite conditional positive)
meyê nejenandibûya (preterite conditional negative)
weyê bijenanda (present conditional positive)
weyê nejenanda (present conditional negative)
weyê jenandibûya (preterite conditional positive)
weyê nejenandibûya (preterite conditional negative)
wanê bijenanda (present conditional positive)
wanê nejenanda (present conditional negative)
wanê jenandibûya (preterite conditional positive)
wanê nejenandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bijenîne (imperative present positive)
(tu) nejenîne (imperative present negative)
(hûn) bijenînin (imperative present positive)
(hûn) nejenînin (imperative present negative)
ژهناندن

etymology_text:
* proto-hindûewropî: *gʷʰen- ("kuştin") + -andin
*:proto-îranî: *jan- ("kuştin, lê dan")
::avestayî: jan- ("kuştin")
::farisiya kevn: jan- ("pelixandin, qetil kirin, lê dan")
::partî: jn- ("pelixandin, jenandin, lê dan; muzîk jenandin")
::pehlewî: zn- ("jenandin, lê dan; muzîk jenandin")
::sogdî: jn- ("jenandin, lê dan")
::farisî: zadan / zan- ("jenandin, lê dan; muzîk jenandin")
::belûçî: jat / jan- ("jenandin, lê dan") ^(alfabeya arî)
::kurdî: jenandin, jenîn
::hewramî: jenay / jen- ("jenandin") ...
::zazakî: cenayene / cen- jenandin
:sanskrîtî: han- ("kuştin, lê dan")
:ermenî: gan ("lê dan")
:yûnanî: fónos ("kuştin")
:latînî: -fendere ("jenandin, lê dan")
:îngilîzî: bane ("kuştin, felekat, derd, jehr") ...
Çavkanî: Cheung p.225, Watkins p.35 | Pokorny: 491 ff.
Hevreh: jehr

ipa: /ʒɛnɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-jenandin.wav

hyphenation: je·nan·din


jenandin

ipa: /ʒɛnɑːnˈdɪn/


livlivandin

forms: لڤلڤاندن

etymology_text: Ji liv + liv + -andin.

ipa: /lɪvlɪvɑːnˈdɪn/

hyphenation: liv·li·van·din


şêl

glosses: reftar, tevgerr, lebt, libat, lebat, lekm

text: Tiştekî ne rast heye di şêla wî de; tiştekî mirov aciz dike, tiştekî ebeden girrê mirov diçe.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 15, ISBN 978-605-2246-80-1

text: Ez weha bawer dikim ko Ahmet Turk bi fikir, perspektîf û îradeya xwe hereket bike, yan jî firset hebe ko ew bi mejî û helwêsteke azad di vê qadê de siyasetê bike, dê fêdeya wî hebe û ew ê potansiyela li derûdora partiya wî karekterekî kurdewarî werbigire, lê bi vê şêla xwe, ew ê her bêşêl be.

ref: Enwer Karahan: Her û were Ahmed Turk, Nefel.com, 7/2008

text: Vegerê şela wî hatibû guherandin.

ref: Eyüp Kıran, Dewrêşê Evdî Kulîlka Bilbizêk û Rim, Nûbihar, 2018, çapa 4em, r. 25, ISBN 978-9944-360-95-1

forms:
şal
şel
sêl
şêlî
bêl
cêl
dêl
hêl
kêl
pêl
rêl
têl
vêl
wêl

ipa: /ʃeːl/

notes:
şêl kirin
şêlkirin
şêlkirî


divêle

forms: divêl


jem

etymology_text: Herwiha cem (3), hevreha zeman (ji farisî زمان), soranî ژەم (jem), farisiya navîn zm'n (zeman), partî cm'n (jeman), cmn (çemen, “saet”), ji proto-hindûîranî *ǰámati (“hatin”), ku hevreha hatin e jî. Bo ramana demê ji lêkera "hatin" bide ber gav.


kimkim

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gumgumok.


dehbe

glosses: hov, wehşî, dirinde, barbar, yamyam, merxûr, serxûr, mirovxwer, kanîbal, kûvî

text: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewm û ehlên herî rezîl û riswa, li milet û qebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ku hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ku hûn linaxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dehbe û yamyamên weha ecêb, rast werin.

ref: Enwer Karahan: Çavsoriya dewleta ceberût û helwêsta Abdulah Demîrbaşî, Nefel.com, 6/2007

forms:
دههبه
dahbe

etymology_text: Herwiha teba ji aramî ܕܸܒܵܐ (debba, “hirç”), hevreha akadî debû, ge'ezî dib, erebî دُبّ (dubb), îbrî דֹּב (dob / dov), ugarîtî d-b

دەعبا

roman: de'ba


dehbe

glosses: hov, wehşî, dirinde, barbar, yamyam, merxûr, serxûr, mirovxwer, kanîbal, ademxwer, kûvî


naxir

glosses:
garan, celeb, kerî, bir, ref, revde, kom, koz,
koma dewaran

text: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewim û ahlên herî rezîl û riswa, li milet û kebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ko hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ko hûn li naxireke din, likeriyekî din, li refekî din û li dehbe û yamyamên weha ecêb, rast werin.

ref: Enwer Karahan: Çavsoriya dewleta ceberût û helwêsta Abdûlah Demîrbaşî, Nefel.com, 6/2007

glosses: col, colek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: nexir

etymology_text: Ji ermenî նախիր (naxir)


garran

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre garan.

ipa: /ɡɑːɾˈɾɑːn/

hyphenation: gar·ran


garan

glosses:
naxir, celeb, kerî, bir, ref, revde, kom, koz, baqûr
koma dewaran (bi taybetî ya çêl û gayan)

etymology_text: Têkildarî ga (1)

αγέλη

roman: agéli


yamyam

text: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewim û ahlên herî rezîl û riswa, li milet û kebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ko hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ko hûn linaxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dehbe û yamyamên weha ecêb, rast werin.

forms:
yam-yam
yemyem
yem-yem

людоед

roman: ljudojed

ipa: /jɑːmˈjɑːm/


ceberût

glosses: zordar, zordest, zorba, despot, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilkevir, dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz

text: Dewleta tirk û mahkemeyên wê cesaretî ji bêhelwêstiya kurdan ya di warê bikaranîn û lêbixwedîderketina kurdî werdigirin, loma dikare biryarên weha rezîl û riswa bidin. Heger hemû belediyeyên Kurdistanê yên ko di destê DTPyiyan de nin, mîna Abdûlah Demîrbaşî û encumena wî biryarên weha bi rûmet wergirtibûna, wan di kar û barên xwe de kurdî bi kar anîbûna; rojname, kovar, belavok û ewraqên xwe yên rismî bi kurdî nivîsîbûna, vê gavê Abdûlah beg ê ne bi tenê bûya û gava dezgehên vê dewleta ceberût ev yeka hanê dîtibûya dê weha bi rehetî nikarîbûya biryareke keyfî werbigirtaya, wê yê nikarîbûya ev ciwanmêr û encumena wî ji karî werbigirtaya.

ref: Enwer Karahan: Çavsoriya dewleta ceberût û helwêsta Abdûlah Demîrbaşî, Nefel.com, 6/2007,

forms:
ceberit
ceberut

etymology_text: Ji erebî جبروت (ceberût: ezamet, mezinahî) ji aramî גברותא (gebrûta: hêz, taqet, qewet) ji גבר (g-b-r-: hêz nîşan dan), hevrehacebar, cebir, mecbûr, îcbar, mucbîr


çavnexel

glosses:
serşor, bêxîret, bênamûs,
kesa/ê ku newêre li dijî heqaretan serê xwe hilde

glosses: kesê/a ku daxwaza xwe bi nêrîna di bin çavan re eşkere dike..

forms:
çavnexeltir (comparative)
herî çavnexel (superlative)
çavnexeltirîn (superlative)

etymology_text: Ji çav + nexel.


zirezop

text: Ev çi mantiq e, ev çi çavsorî ye ko zimanê zir miletekî ko nifûsa wî 40 milyon e, xwedî kulturekebê ser û ber e ko tu di kirçika dilê wî de, di mala wî de, li ser sifreya wî, tu tahma devê wî, lezeta ezamanê wî, kaniya jiyana wî dimiçiqînî û bi ser de jî dixwazî bi devê wî de jahrê deynî? Ev çi qeşmerî û bêbavî ye? Ev çi çavsorî û zirezopî ye? Bawer bikin ko ez ferhengoka xwe ya gotinan tev didim ko gotinên herî maqûl û nermtir ji bona van qeşmeran bi kar bînim, lê ew qas tên ser zimanê min.

glosses: bêhiş, wehş, tirredîn, peledîn, bêaqil, şêt

forms:
zirrezop
zire-zop
zirre-zop
zirzop
zir-zop
zirrzop
zirr-zop

etymology_text: Ji zirr- + -e- + zop.


despot

glosses:
zordar, zordest, zorba, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilkevir,
 dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran

forms:
despottir (comparative)
herî despot (superlative)
despottirîn (superlative)
dezpot

etymology_text: Ji yewnanî δεσπότης

ipa: /dɛsˈpoːt/


despot

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-despot.wav


zorba

glosses:
zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilkevir,
 dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran, despot

etymology_text: Ji zor.


zorba

glosses: zordest, zorbaz, zorbaş, zorker, zordar, zorbe, çavsor


zorkar

glosses:
zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorba, stemkar, bêrehm, dilkevir,
 dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran, despot

etymology_text: Ji zor + -kar.


dilkevir

glosses:
bêrehm, bêmerhemet, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran, despot,
 kesê/a ku dilê wî/ê namîne bi kesê û çi tiştan ve eger çi bihê serî

forms: دلکەڤر

etymology_text: Ji dil + kevir.

hyphenation: dil·ke·vir


dilreq

glosses: bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, bêwijdan, bêbext

glosses:
zordar, zorba, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, dîktator, tîran, despot

forms: دلڕهق

etymology_text: Ji dil + req.

قاس

roman: qās


zorbaş

glosses:
bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 mistebit, dilreq, mistexalib, zorbaz, zorba, diktator, tîran, despot

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


mistebit

glosses:
bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 dilreq, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran, despot, zorba

forms: mustebit

etymology_text: Ji erebî مُسْتَبِدّ (mustabidd)


mistexalib

glosses:
bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 dilreq, zorbaş, mistebit, zorbaz, diktator, tîran, despot

glosses: zorba^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: mustexalib

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


zorbaz

glosses:
bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 dilreq, zorbaş, mistebit, mistexalib, diktator, tîran, despot

forms: zorba

etymology_text: Ji zor + -baz.


tîran

glosses:
zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilreq, zorbaş,
 mistebit, mistexalib, diktator, zorbaz, despot, bêrehm, bêmerhemet, dilkevir

etymology_text: Ji fransî tyran ji latînî tyrannus ji yûnanî τύραννος (týrannos) ji zimanek samî .

τύραννος

roman: týrannos


haho

text: Em heta bi sibehê jî bikin haho û gazî bêfeyde ye. Heta bi sibehê jî em xwe li erdê bixin, em bikin qêrîn, em xwe di zinaran de werbikin û em kirasê xwe jî biçirînin, hewante ye. Tenê tiştek heye ko kare bibe bersiva vê heqaretê ko em li vî zimanî, li vê helwêstê bi xwedî derkevin.

forms:
heho
heyho
we'ew

hyphenation: ha·ho


heho

pos: intj

pos_title: Baneşan

text: Heho, de bes e lo!

forms:
haho
heyho


heyho

forms:
haho
heho

ну-ну́!

roman: nu-nú!

да ну́!

roman: da nú!

брось!

roman: brosʹ!

да ла́дно тебе́!

roman: da ládno tebé!

по́лно-те!

roman: pólno-te!

έλα

roman: éla