Batinîye

glosses: Batiniye (navê tarîqetên ku bawer dikin di hundirên tiştên xuya de tiştên pendî hene)


bayii

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: firoşer, bayî (kes, dukan û saziya ku destûra wê ya firotinê ya hin tiştan heye)


word: bayram değil seyran değil eniştem beni niye öptü

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: kêfa ku ji me re dike xêr e, gelo çima li dora me diçe û tê? gelo çima xwe bi me xweş dike?


word: bayram geçtikten sonra kınayı başına çal

glosses: tiştê ku di wexta xwe de neyê kirin bêqîmet e, (tiştê berî bûkê neyê dû bûkê re nabe)


Beberuhi

glosses: di leystika Karagöz de navê cûceyê piştxûz

glosses: (bi b'ya biçûk) mêrê cirnexweş û qicûcankî


Beç tavuğu

glosses: heywaneke malê ku ji famîleya mirîşkan e, serê wê biçûk û rût, pûrta wê ji rengê cûnê ber bi hêşîn ve û bi qasî mirîşkekê mezin e (Numida meleagris)


Bedevîlik

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Bedewîtî (terîqeteke sûn'î ku di sedsala XIII, de ava bûye)


beğenmeyen kızını vermesin

glosses: ne xema min e, kî diecibîne, kî naecibîne ne xema min e


belayı savmak

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: bela ji xwe dûr xistin, ji teşqeleyê derketin


belinlemek

glosses: raceniqîn, veciniqîn (gava ku yek di xew de vediciniqe tûl dide xwe radibe û bi çavekî tirs li derdora xwe dinêre)


belirli geçmiş zamanın hikayesi

glosses: çîroka dema boriya diyar (di rêziman de),


belirli sürekli geçmiş zaman

glosses: dema boriya domdar a diyar (di rêziman de),


belirsiz geçmiş zamanın hikayesi

glosses: çîroka dema borîya nediyar (di rêziman de),


belirsiz sürekli geçmiş zaman

glosses: dema borîya domdar a nediyar (di rêziman de)


word: ben diyorum hadımım o diyor oğul uşaktan neyin var

glosses: ez dibêjim stewr e tu dibêjî bidoşe, ez dibêm hirç va ye ew dibê rêç va ye


word: ben gidemem bendere alışmışım kaba döşek mindere

glosses: gayê zexel e timî li mexel e, (kesek) av di zikê xwe de naçeliqîne, bi xwe de anîye, (ez bi nazdarî mezin bûme, nikarim karên zor û zehmet bikim)


ben umarım bacımdan bacım ölür acından

glosses: ez parsa dinê dixwim, ew jî parsa min dixwin, ez jê hêvî dikim, zikê (wî/ê) bi piştê ve zeliqîye, ez li destê wê dinihêrim, ew ji birçîna dimire


word: benden uzak olsun da mısır'a sultan olsun

glosses: bila dûr be bila bi nûr be, dûro bi nûro


word: benim oğlum bina okur döner döner yine okur

glosses: tim heman tişt û karên beredayî dike û tiştek bi dest naxe, ji bo xebateke beredayî tê gotin (ji bo tim û tim dubarekirina karekî beredayî tê gotin)


benzol

glosses: benzol (sûtemeniyeke şile ye ku ji benzîn û toluenê tê pê)


beraber duşüp kalkmak

glosses: ligel hev jîyîn, ligel hev kar kirin, bi hev re jîyîn


word: besledik büyüttük danayı tanımaz oldu anayı

glosses: xwedî bike bi nanê xwe berde canê xwe, nan û xwêya (wî) li ser çongê ye, nan ji jûnê ketî, nankor


beş aşağı beş yukarı uyuşmak

glosses: ne ji te, ne ji wî, kêm zêde li hev kirin


beş para etmemek

glosses: nekirin pênc qiruş, daxî pere nekirin, nekirin bi eyarê xwe, bi serîkî sîr nekirin, se nan ji destê wî nagirin, nekirin bi polikekî


beşli

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: pênc libî (tiştê ku ji pênc parçeyan hatiye pê)

glosses: pêncmend (pûl an jî kaxizê ku nimareya pêncan li ser e; di leystika îskambîl û domînoyê de)

glosses: kentet (berhema muzîkê ku ji bo pênc deng an jî pênc amûrên muzîkê hatiye amadekirin)

glosses: orkestraya cazê ku pênc muzîsyen wê îcra dikin

glosses: pêncane (sêyaneya ku di edebiyata gelêrî de, du malik pê ve tên girêdan)


beşlik simit gibi kurulmak

glosses: xwe qure kirin, pişka xwe werimandin, kum li serî fireh bûn


word: bey danası gibi yan gelip geviş getirmek

glosses: Guhartoyeke bey devesi gibi yan gelip geviş getirmek.


word: bey devesi gibi yan gelip geviş getirmek

glosses: pê avêtin ser pê, li ser sîya piştê raketin, xwe avêtin ser sîya piştê


beyaz ölüm

glosses: mirina ku ji ber tilyaq û eroînkêşîyê ye


beyaz yalan

glosses: virên ji bo xwedê, derewa xêrê, virên heqîb lê kirin, (derewa ku li şûna xisarê sûd û feydeyê dide mirov)


beydir ama cebi omuzunda

glosses: nebî ye, lê ji xwe re bi tûrik digere, (ji bo çikûsên ku rewşa wan û kirinên wan ne wekî hev in, tê gotin)


bezirganbaşı

glosses: peywirdarê ku ji bo padîşahan; cil û qumaşan pêk tîne û wan diparêze


bıçak bıçağa gelmek

glosses: bi kêran çûn hev, bi kêran li hev xistin


bıyığı yelli

glosses: ji nava xwe têr, ji xwe razî, pozbilind, qure


bıyık altından gülmek

glosses: di bin simbêlan de kenîn, di bin simbêlan re kenîn


bıyıkları terlemek

glosses: hê nû simbêl avêtin ser lêvan, simbêla (yekî) hê nû bûtik bûn, simbêla (yekî) hê nû xwê dan


biçilmiş kaftan

glosses: wekî dermanê ku tu biavêjî çavê kor, kesê ku tam li gorî wî karî ye, kirasê fesilandî


bid'at

glosses: bîd'at (daraz û prensîbên ku piştî Hz, Muhemed di dînê Îslamê de peyde bûne)

glosses: bîdat (tiştên ku pişt re çêbûne, peyde bûne)


bildiğini okumak

glosses: ji kirt û nîva xwe nehatin xwarê, benîştê xwe lê dananîn, ji kerê şeytên daneketin, ji ya xwe nehatin xwarê, ji hespê xwe peya nebûn, tim gotin, barê êzingên min, ji yek û nîva xwe nehatin xwarê


word: bilekten dirseğe kadar uzanan kol muhafazalığı


bilgi işlem

glosses: Zanînkirarî, birêvebirina karên ku bêhtir bi agahdan û cîhazên weke wê têne kirin.

glosses: Di sazîyan de cihê ku ev kar lê tê meşandin.


bin bir ayak bir ayak üzerine

glosses: şênî hev dixwe, dê weledê xwe diavêje, axê biavêjî li erdê nakeve, serê kerîyan li hev dikeve


bin bir paraya

glosses: gûyê hev dixwin, (ji bo pirbûna kesên ku eynî kari dikin)


bin kuyruk ilavesiyle uçurmak

glosses: ji hebek tirî mahserek çêkirin, ji mûyek werîsek çêkirin, nîsk kirin gîsk, mişk kirin qantir, ji dilopek av çemekî çêkirin, ji hebek nîsk şorbe çêkirin


bin yiyip bin şükretmek

glosses: hezar car şikrîma (şikirîna, şêkirîna) xwe anîn


binin yarısı beş yüz o da biz de yok

glosses: ji kesê bi xayle re di wateya "çi ye tu wisan diponijî, xeman nexwe, " de bi henekî tê gotin, (ma kerê te mirîye?)


bir abam var atarım nerde olsa yatarım

glosses: serê min şûştî ye, kezîya min vegirtî ye


bir alem olmak

glosses: taybetîyên (yekî) hebûn, xweserîyên (yekî) hebûn


bir atımlık barutu kalmak

glosses: hal û malê (yekî) ew bûn, derb û nîveke wî man, zik hebano, gû tê dano, ser û qûna wî ew e, a (yekî) êrîşa ewil bûn, (der heqê (tiştekî) de gotinên (wî) ne zêde bûn, (tiştê) ku bibêje tev de ev e)


bir atıp iki vurdu

glosses: bi tîrekê du nîşan hildan, bi kevirekî du gûz xistin (qezenca ku hêvî jê nedikir, kir)


bir ayağı yerde bir ayağı gökte

glosses: bi desthilanîn e, ji heqê her tiştî tê sereder, kêrhatî ye


bir baltaya sap olmamak

glosses: nebûn xweyê xwe û tiştekî, nebûn xwedî îş û karekî


bir baştan bir başa

glosses: ji vî serîyi heta (wî) serîyi, ji serîyek heta serîyê din


bir batman ekmekle bir it ayartamaz

glosses: zikê (yekî) vala ye, ava li herîyan (agiran) e, xana vala ye, (ji bo kesê bêkêr û nejêhatî)

glosses: tevî ku şert û mercên wî guncan in jî, nikare ji heqê tu karekî derkeve der


word: bir buldu iki ister akça buldu çıkın ister

glosses: hiçî miçî dinya tev di zikê min de bi cî, mû ji mû diqusîne, çavbirçî, (qîma xwe bi yê heyî nayîne û yê zêde dixwaze)


word: bir dalda dokuz ceviz görmeyince taş atmamak

glosses: heta nebîne sicûrê, naçe ber tenûrê, heta ku negire dehan nade nehan, kewê xwe di mijê de bernedan, xwe li cihê germ girtin, (bêyî rokirin û pîvan û fikirîna hur û kur dest neavêtin karekî, heta ku bawerî bi qezenca karekî neanîn dest pê nekirin)


bir dediği diğer dediğini tutmamak

glosses: teqlê (yekî) li hev nenihêrtin, du tevirê wî li (cihekî) neketin, wek tavîyên biharê bûn, gotinekê (yekî) li gotinekê nenihêrtin


bir dereyi bal bir dereyi yağ etmek

glosses: karê ku tê kirin, li ber çavên kesan xweş û şîrîn kirin


bir deri bir kemik

glosses: bûn wek ta û derzî, bûn wek çêlikê hechecikan, bûn (man) komek hestî, bûn wek hijik, bûn wek darik, (yek) di hev de buhurîn


word: bir dilim ekmekle aç bir dilim ekmekle tok olmak


bir eli balda bir eli yağda olmak

glosses: kêfa mîran kirin, fîkefîka (yekî) bûn, kilora (wî) di rûn de bûn

glosses: di ser serê xwe re avêtin, derfetên xwe xweş bi kar anîn


bir gözü iki kulağı sağır etmek

glosses: paç xistin guhên xwe, xwe li kerîtîyê danîn, deng nebirin xwe, xwe li nedîtinê danîn


bir hayli kabarmak

glosses: kum li serî fireh bûn, wekî elokê xwe qurifandin, pişkên (yekî) werimîn, serî lê mezin bûn


bir iğne bir iplik kalmak

glosses: bûn wek hijikê, bûn wek darik, bûn wek textik


bir koşu gitmek

glosses: bi lez û bez çûn, bi bayê bezê çûn, hanhanka çûn, zûzika çûn


bir koyundan bir köroğlu bir ayvaz

glosses: ji malekê loqo û doqo, (loqo: ji bo jinan, doqo: ji bo mêran)


bir köroğlu bir ayvaz

glosses: loqo û doqo, ne weled e, ne teled e, ez û jina xwe, em li malê du kesin


word: bir kuyruklu yıldızdır ki kırk yılda bir doğar

glosses: dawîya ciwanî, xwedê carekê jê re lê anî, (ji bo tiştên ku her gav bi dest nakevin û gava bi dest ketin divê qîmeta wan bê zanîn, tê gotin)


bir lokma bir hırka

glosses: şîva şevê taştîya sibehê ye, (ji bo kesên ku qîm û qînyata xwe bi xwarinên hindik tînin tê gotin)


bir mum al derdine yan

glosses: tu bi halê xwe bigirî, çi yê te ji derdê xelkê


bir o yana bir bu yana

glosses: korfeleqî, darteleqî, ettehîyato çawan lê hato, çawan lê hato, topteleqî, geh vî alî geh wî alî


bir parmak bal olmak

glosses: bûn benîştê devê xelkê, ketin ser zar û zimanê xelkê


bir seksen uzanmak

glosses: li erdê pîj bûn, bi dirêjahîya xwe ramedîn


bir söyledi pir söyledi

glosses: xeber neda, ku xeber da, gotina (wî) li cih bû, gotin di cih de got


biri vardı geceden biri düştü bacadan

glosses: bû derdê ser derdan, bû nehekê ser dehekan, bû zêdeyî ser kezebê, kula dû mirinê, derdê heyî ne bes e, ê xelkê ser de hewes e


biribirine düşmek

glosses: ji hev çûn, bi hev ketin, bûn neyarên hev


biribirine düşürmek

glosses: bûn wek darika pilorê, kesek (ew) berî hev dan, kesek (ew) ji hev kirin, beko ewantî kirin


biribirine girmek

glosses: berê wan ketin hev, bi hev ketin, bi nava hev ketin


bit atmak

glosses: tiştekî gumanbar gotin, (di mijarekê de)


word: biz attık kemik diye alem kaptı ilik diye

glosses: em dibêjin paxir e diavêjin li ber çavê xelkê dibe zêr


biz kırk kişiyiz birbirimizi biliriz

glosses: em bi qûna hev zanin, me ji zû de kûnyeya hev xwendîye, me zû de kûnyaya hev xwendiye, em bi hev û din zanîn, me hêka hev deqandiye


word: biz leblebici deyinceye kadar pazar savrulur

glosses: heta tu bikî kar wê kûsî herin ser dar, heta bi xwe hisîya dinya alem pê hisîya, pîra pisî taze bi qûna xwe dihisî


bize de mi lolo

glosses: qey tu ji me vedişêrî, qey tu ji me re nadî gotinê


word: bizim gelin bizden kaçar tutar ele başın açar

glosses: bûka me rind û bilind e, bêjing û nava gund e, bi ser re şûtik e, bi binî re tijî hûtik e

glosses: ji me re bişkul e, ji xelkê re bilbil e, (ji bo kesê ku bi kêrî merivên xwe nayên lê bi kêrî xerîban tên)


word: bizim gelin bizden kaçar tutar ele kıçın açar

glosses: Guhartoyeke bizim gelin bizden kaçar tutar ele başın açar.


bluz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bluz.wav


boğa burcu

glosses: birca gê, birca di navbera birca beran û cêwîyan de


boğuntuya getirmek

glosses: anîn geremolê, xirecir li kar xistin, anîn teşqeleyê


bol keseden atmak

glosses: ji kîsê kirin xweş dibirim, şeqandin, derewên hişk kirin, berde binê te erd e


Bolşevik

glosses: Bolşevîk (tiştê ku bi Bolşevîkiyhe têkildar e)


Bolşeviklik

glosses: Bolşevîkî (tevgera şoreşker ku di despêka sedsala XX, de derkete holê û ji hêla Lenîn ve hate bipêşvebirin)


borç gırtlağına çıkmak

glosses: deyn heya qirikê bûn, deyn di ser serê (yekî) re qelaptin


boş mezar bulsa içine girmek

glosses: Guhartoyeke nalını sökmek için ölmüş eşek aramak.


boş yere

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: berhewa, cihê tî û tune, badilhewa, beleheq


boşa koysam dolmaz doluya koysam almaz

glosses: ron dikim elo naxwe tîr dikim welo naxwe, serê darê bi gû ye binê darê bi gû ye, ketin nava xelîl û celîl, ev pir e wê ji ber bimîne, ev jî hindik e ez têr naxwim


boşanda semerini ye

glosses: aşê hewarê, aşê nokan, hûrfilitî, xure, (ji bo kesê ku pir xwarinê dixwin tê gotin)


Boşnak

pos: name

pos_title: Serenav

etymology_text: Ji osmanî بوشناق, ji sirboxirwatî Bòšnjāk.


boşuna telaş dikine traş

glosses: berhewa lê xebitîn, qûnqelaştina me çû ji kîsê me, di serê keçel de sîr çandin, (ji bo tevgerên tund û bêencam tê gotin)


boy hedefi olmak

glosses: ketin koda kemançê, ketin devê tivingê, di devê topê de bûn, hemû çav çûn ser (yekî), bûn qeşmerê qûçikan, bûn sergoyê qilçê her kesî, ji alîyê her kesî ve hatin rexnekirin


word: boyacı küpü değil ki hemen daldırıp çıkarsın

glosses: ne kûpê dimsê ye ku tê dakim û bidim, tu dibêjî qey tasek av dixwaze, (ji bo karekî ku kirina wî ne hêsan e)


boynu armut sapma dönmek

glosses: bûn wekî hijik, bûn wekî çêlikê hechecikê: bûn wekî textik, bûn wekî darik, tu dibê qey mar pê mijîyaye, bûn wekî ta û derzî, stû lê bûn wekî leglegê


boynu kıldan ince

glosses: stû jê re xwar e, stûyê (yekî) û kêra (yekî), ziman jê re kin e


boynuz isterken kulaktan olmak

glosses: çûn heyfa bavê qûna dê li ser kirin, li heyfa bavê xwe gerîya xwîna xwe jî li serê da, hem ji kerê hem ji perê bûn


boyu bacadan aşmak

glosses: qey serê (keçikê) gihîştîye kêranan? (hîna biçûk e, ne ya zewacê ye)


boyunca

glosses: bi qasî dirêjayî an jî telê tiştekî seranser


boyunca kalıbını basmak

glosses: dil û bext dan (yekî), ewlehî û temînat dan (yekî)


böcül

glosses: böcûl çav birin û anîn (bi birin û anînê re nihêrtin)


bu günden den yarına

glosses: îro ji sibehê re (tiştê ku ji nifşa niha ji ya dahatû re bimîne)


bu ne perhiz bu ne lahana turşusu?

glosses: tir û dasê çi tevî hev in? das li ku werîs li ku? zirneya enisê mitrib li ber yasîna hafiz fethulah? tir li ku das li ku?


bu sıcağa kar dayanmaz

glosses: wêxfa meriv zêde pere xerc bike di dest de tiştek namîne

glosses: sedemên ji bêgavîyê encamên ku nayên payîn û xwestin jê çedibin


bucak bucak aramak

glosses: qul bi qul lê gerîn, li her derê lê gerîn


bugünden tezi yok

glosses: hema aniha, tavilê, vê gavê, ji îro pê de


buğday güvesi

glosses: mînmînikeke biçûk e ku zerar û ziyanê dide dexlê (Tinea granella)


buğdaygiller

glosses: famîleya genim (ku tê de riwekên mîna genim, ceh, birinc, çewder, qamîş, karûş û tiştên wisa cih digirin)


buğu evi

glosses: ji ber nexweşîn û mîkroban, cihê ku kinc, cil û berg lê tên kelandin


buharlaştırmak

glosses: kirin hilm û gulm, kirin dûkel, kirin bûxar


bukağı vurmak

glosses: qeyd avêtin piyê (yekî), qeyd kirin piyê (yekî), qeyd xistin lingê (yekî), qeyd li ling xistin


bukağılamak

glosses: qeyd kirin, qeyd li ling xistin, qeyd kirin lingê (heywanekî)


bukalemungiller

glosses: famîleya margîseyan, famîleya bûqelemûnan


bul

glosses: depê ku du rûyê wê bi berekê hatiye rastkirin

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-bul.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bul.wav


bulandırıcı

glosses: verşok (tiştê ku bîzê mirov li hev dixe)


bulaşıkçılık

glosses: derdanşotî, firakşotî, amanşotî, qilêwkarî


bulaşıkhane

glosses: firaqxane, derşûştin (devera ku lê derdanên qirêjî tê şûştin, li cihên mîna dibistan, nexweşxane û hwd)


bulaşkanlık

glosses: têgerî, gincî, zilqokî, zeliqokî, mizelqî


bulaşma

glosses: Vedirîn, Ev nexweşî ji te vedirî min. Nexweşiya koronayê vedirî hemû gundiyan.


buldok

glosses: gemal, buldok (Canis familliaris molosus hibernicus)


buldurmak

glosses: dan dîtin, dan peydekirin, dan keşfkirin


bulgurluya gelin mi gidecek?

glosses: ma ew ê here dîwana mîr? qey ew ê bibe bûka badikîyan? tu dibêjî qey xwezgînîyên wê li ber derî ne

glosses: ma benc xwarîye? ev xêr e, bûye wek hirça birîndar? (ji bo jina ku hêrs bûye)


bulucu

glosses: vebîner, kifşker, kaşîf (kesê ku tiştekî dibîne, kifş dike)


bulunmaz hint kumaşı

glosses: nebûn neqş û nimûş, tu dibê qey zêrê zêran e, nebûn heyv û roj, hêlîna xwe birin heft heb hêkên xerabûyî


bulup buluşturmak

glosses: bi hev xistin, (ji bo peydekirina (tiştekî)


buluşturmak

glosses: anîn cem hev, anîn nik hev, gihandin hev, gihîştandin hev


buluttan nem kapmak

glosses: ji mêşê hilanîn, bi mû neçûn qûnê, li hemanan bûn, dilzîz bûn, (ji tiştên ne girîng dilê xwe girtin, ketin şik û waswasê)


bumbar

glosses: rûdîk, zimbiloq, rûdiya stûr (rûviya mezin a pez û dewaran)

glosses: bûmbar, kîbe, kîbik, zimbiloq, lûmbar, rîviyê heşandî, (hûrê tijekirî)


bunaltılmak

glosses: hatin tengavkirin, hatin tengijandin, bêhn lê hatin çikandin


bunaltmak

glosses: tengav kirin, tengijandin, bêhn lê çikandin


bunda

audio: LL-Q9240 (ind)-Xbypass-bunda.wav


bundan iyisi can sağlığı

glosses: jê çêtir rehma xwedê ye, jê baştir êdî wê bi ku de here, ji vê çêtir saxîya canê me, ji vê re jî mala xwedê ava, hew dibe


buracıkta

text: Buracıkta tarağımı düşürmüşüm.


buram buram

glosses: alav bi alav (ji bo dû, bêhn û tiştên ku li hewayê belav dibe)


burgulanmak

glosses: hatin simokkirin, hatin xeşebkirin, hatin qulkirin


burkma

glosses: fistiqandin, fikandin, çerqizandin, velîstandin, tehinandin


burkucu

glosses: dilxewirîner (tiştê ku dil dixewirîne, dikewgirîne)


burkulma

glosses: fistiqîn, velîstin, tehinîn fikbûn, ferqizîn


burnaz

glosses: pozkuling (ji bo kesê ku pozê wî mezin û dirêj e)


burnu bile kanamamak

glosses: neynûka (yekî) jî di ber kevir neketin, serê pozê (yekî) xwîn nebûn, pozê (yekî) xwîn nebûn


burnu havada

glosses: pif kirin esmanan, ji xwe razî, parsûqalind, ji nava xwe têr, pozbilind, kepîbilind, bêvilbilind, lûtberz


burnu kaf dağında olmak

glosses: pif kirin esmanan, ji nava xwe têr bûn, pêşiya pozê xwe nedîtin, li çîyayê qaf nihêrtin, pozbilind, kepîbilind, lûtberz


burnu sürtülmek

glosses: li xwe dîtin, li ber xwe ketin, pozê (yekî) firikandin


burnu yere düşse almaz

glosses: li xwe nenihandin, tenezûlî xwe nekirin, ji nava xwe têr bûn


burnuna girmek

glosses: xwe kutan ber devê (yekî), xwe di (yekî) dan


burnundan düşen bin parça olmak

glosses: mirov li rûyê (wî) dinihêre heqê êş (aşî) winda dike, tu dibê qey helewçîyan helewa (wî) dizîne, mêş ji ser pozê (yekî) bikeve dibe hezar parçe


burnundan fitil fitil gelmek

glosses: di firnê pozê (yekî) de derketin, di bêvila (yekî) de derketin şîrê çilitîyê di pozê (yekî) de derketin, di firnikê (yekî) de hatin


burnundan fitil fitil getirmek

glosses: şîrê sêrojkî di pozê (yekî) re anîn, şîrê çilitîyê di pozê (yekî) de derxistin


burnundan kıl aldırmamak

glosses: rê û bihur tê de tunebûn (nedîtin), kes nikare bibêje serê sola te xwar e


burnundan solumak

glosses: fişên pê ketin, bêhna (wî) di qûna (wî) re derketin, firnê pozê (yekî) lê xistin, (ji bo hêrsbûnê)


burnundan yakalamak

glosses: (yek) qeyd kirin, (ji bo ku nikaribe bi cihekî de here)


burnunu çekmek

glosses: pozê xwe jê kişandin, çema stûyê xwe xurandin


burnunu sokmak

glosses: tilîyê xwe kirin nav (karekî), pozê (bêvila) xwe kirin nav (karekî, tiştekî)


burnunun dikine gitmek

glosses: bi ber firşika xwe re çûn, li tîka xwe çûn


burnunun ucundan ilerisini görememek

glosses: Guhartoyeke burnunun ucundan ötesini görememek.


burnunun ucundan ötesini görememek

glosses: ji sîya pozê xwe pê ve li kesî nenihêrtin, zêdeyî pozê (bêvila) xwe nedîtin


burnunun ucunu görememek

glosses: serê pozê xwe nedîtin, pêşîya xwe nedîtin


burnunun yeli harman savurmak

glosses: pif kirin esmanan, li çîyayê qaf nihêrtin, ji xwe razî bûn


burun buruna gelmek

glosses: deqedeq di hev de derketin, serî di hev de derketin, serî li hev qelibîn


burun bükmek

glosses: lêva xwe hilkirin (kirin), poz li (yekî) hildan


burun kıvırmak

glosses: lêva xwe pê hilkirin, poz kirin, poz li (yekî) hildan


burun şişirmek

glosses: pif kirin esmanan, pozê xwe hildan, (ji bo qurebûnê)


burun yapmak

glosses: pozê xwe hildan, firnikê pozê xwe hildan, xwe qure kilin


burunlu

glosses: bilûtik, bipozik (tiştê ku niçikê wî heye)


buruşma

glosses: qermiçîn, avciqîn, gelviçîn, qurmiçîn, qerçimîn, gelpiçîn


buruşturma

glosses: qermiçandin, qirçimandin, qermûçandin, gelviçandin, qurmiçandin, avciqandin, qerçimandin, gelpiçandin


buruşukça

glosses: qermîçokî, gelpiçokî, gelviçokî, avciqokî


butafor

glosses: ji bo sehneyê têkberên pêwist ên leyîstikê


butaforcu

glosses: pisporê ku ji bo sehneyê têkberan çêdike


butikçi

glosses: bûtîkvan (kesê ku dukana bûtîkê dişixulîne)


buyot

glosses: torbikê ava germ e ku ji bo pêgermbûnê mirov dike nav cihê xwe


buyruk altına girmek

glosses: ketin bin fermana (yekî), li bin sîya (yekî) gerîn


buyrulmak

glosses: hatin fermandin, ferman lê hatin kirin, emir lê hatin kirin


buyrultu

glosses: fermana ku ji hêla sedrezem, wezîr û mîrêmîran ve tê nivisîn


buz üzerine yazı yazmak

glosses: av kolan, kesmûk dêrandin, pûş kutan, palê pûş kirin, dara nokê av dan, di serê keçel de sîr çandin, li ber çêm bîr kolan (beredayî xebitîn)

glosses: gotinên bêqîmet kirin, wekî berfa li ber baranê ye (ji bo gotin û şîretên bêbandor)


Büyük Ayı

glosses: Komika Sêwiyan, Heft Bira, Termê Merxê, Dobê Ekber


büyük söz söylemek

glosses: bi xwepesinandinê gotinên giran û mezin gotin


C. G. S

glosses: C, G, S, (sîtema yekîneyên fizîkê yên navneteweyî, ku kurtebêja santîm, gram û saniyeyê ye)


cadaloz

glosses: keftor, keftore (pîrejina ku pir dipeyive û cirnexweş e)

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-cadaloz.wav


cadı kazanı gibi kaynamak

glosses: geremolî ye, tevlihev e, lihevketî ye, (cihek)


cafcafından geçilmemek

glosses: tu dibê qey li sûka bûkan bûye mêvan, pir bi fort e


Caferî

glosses: Caferî (milekî Şiîtiyê û kesê ji vî milî)


cambul cumbul

glosses: derxistina dengê wek; çeliqandina avê, çelpe çelpa soberîyê (avjenîyê)


camgüzeli

glosses: giyayekî ku li malan ji bo xemlê tê çandin û kulîlkên pembe û sor vedike


can alıp vermek

glosses: li ber sikratê bûn, di ber hikma rih de bûn


can ciger

glosses: can cîger (ji bo kesê ku ji hev re canêcanê ne)


can havliyle

glosses: ji ber tirsa canê xwe, ji tirsa ruh, ji hêba ruh, ji hêwa ruh


can kulağıyle dinlemek

glosses: ji dil û can guhê xwe dan (yekî), bi guhdîkî guhdarî kirin


canı boğazına gelmek

glosses: ruhê (yekî) hatin ber pozê (yekî), pir zêde zehmetî xwarin


canı cesedinden üzülmek

glosses: rihê (yekî) derketin, ji halê xwe de ketin, ji pişt û çokan ketin, ji per û baskan ketin, bêxut ketin, rihê wî hatin xwarin


canı yok mu

glosses: wexta rewşeke zehmet wekî mînak li kesên din were nişandan tê gotin


canım çıkarmak

glosses: rihê (yekî) jê derxistin, rihê (tiştekî) jê kirin, canê (yekî) jê derxistin


canım dese canın çıksın diyor sanmak

glosses: wexta dipeyive ez dibêjim qey çêrî dîya min dike, bila bibêje ruhê te here ne ku bibêje tu canê min î (wexta kesek gotinên xweş jî bike li mirov wekî çêr û xeber hatin)


canım qurban

glosses: mal jê re bi qurban be, can jê re bi qurban be


cankurtaran simidi

glosses: hinceta ku (yekî) ji tengasîyê xelas dike, sedema xelasker


carcur etmek

glosses: kirin barebar, kirin carecar, (ji bo axaftina bê ser û ber)


cartadak yırtmak

glosses: gotin çir û çirandin, (kaxêz, rojname û hwd)


cavcav etmek

glosses: lewçetî kirin, gotinên tewş û beredayî gotin


cebi delik tafrasından geçilmez

glosses: qurê zikbirçî ye, tevî ku zigurd e jî fortekîyan dike


cebrail

glosses: cebrail, melaîketê ku ji cem xwedê peyama ji pêxemberan re tîne


Celâlî

glosses: Celalî (di heyna Osmanî de navê ku li serhildêr û rêbiran hatiye danîn, ku ev nav jî, ji ber serhildana peyayên Derviş Celâlî yê Bozokî tê, Ev yek cara pêşîn di wexta Yawiz Siltan Selîm de çêdibe)


cemaziyelevvelini bilmek

glosses: bi helhelka (yekî) zanibûn, helhelka (yekî) derxistin, (bi hemû tiştên kesekî (ên baş û nebaş) zanîn)


cendereye koymak

glosses: ji hemdê xwe zêdetir zorê dan (yekî), pest û pêkutî li (yekî) kirin, kirin cezaretê


cennet canına minnet

glosses: wey mala xwedê ava! (wexta tiştekî ku ji alîyê her kesî ve tê xwestin bi dest keve, tê gotin)


Cermen

glosses: Germen, gelê Germen û kesê ji vî gelî ku berê li Almanya, Bohemya û li rojavayê Polonyayî li welatê bi navê germeniyayê dijiya


Cermen dilleri

glosses: zimanê Germenîk (ku li bakurê Ewrûpayê tê axaftin)


cezerye

glosses: helîl, cureyekî şîranîyê ye ku di nav de, bindeq, fistiq, helîl û şekir hene


cızlamı çekmek

glosses: dûv kirin qamçî, fîsfîskîn, terî kirin gûrz, fîsikandin


cigerci

glosses: hinavfiroş (kesê ku nav û dilê heywanan, bi tevî ser û pê û hûrên wan ve difiroşe)

glosses: cîgerpêj (kesê ku kebaba cîgerê çêdike û difiroşe)


cigerpare

glosses: cîgerpare, parçeyê canê (yekî) (ji bo kesê ku pir jê tê hezkirin)


word: ciğeri görmüş bayılmış eti görse ne yapar

glosses: dil daye (yekê) nexweşik wiha dike, ku (yekê) xweşik derketa pêş (wî) xwedê dizane bê çi bikira


cila çekmek

glosses: li ser araqeke sirt û giran, vexwarineke sivile vexwarin


cin ifrit kesilmek

glosses: xwar û peçkan dan xwe, mocê (yekî) rabûn, bûn xwê û ketin êgir, bi ser tapanê ketin, pir hêrs bûn


cin olmadan adam çarpmağa kalkmak

glosses: hê nebûye dîk azan dide, hê nebûye mişk tûr qul dike, hê nebûye conega li dewsa gê rêx dike


cinleri tepesine çıkmak

glosses: cinên (yekî) hatin (yekî), yê ji me çêtir pê gihîştin, cinên (yekî) gihîştinê, cinên (yekî) hatin dorê û peçkan dan xwe, mocê (yekî) rabûn


coğrafyadan sıfır almak

glosses: laşê wî çelexwarî bûn, laşê yekî ne li hev bûn


curcunayı koparmak

glosses: (cihek) dan şemate û hela helayê, (cihek) li hev qelaptin


cümbür

glosses: cemaat kiş û mal (bi tomerî, tev bi hev re)


cürmü meşhut etmek

glosses: (yek) li ser sûc hatin qefaltin, bi ser de hatin girtin, (yek) li ser kerê hatin dîtin


çadır kent

glosses: konbajar, bajarê buhûrbar ku ji konan pêk tê


çadır tiyatrosu

glosses: konşano, koma şanogeriyê ku leyîskên xwe di konan de pêşkêş dikin


çağanoz gibi

glosses: daldore, dondil, wekî gindorê ye, (ji bo jinan)

glosses: hûtê mêran e, devdeve, kerxeniq, wekî pilingê mema, qirase, (ji bo mêran)

glosses: wekî xiresîpa ye, wekî terpase ye, (kesê ku bedena wî/ê xwaromaro ye)


çakır pençe

glosses: jêhatî, pêkhatî (kesê ku lepê xwe biavêje çi bi destê xwe re tîne, an jî bi çi karî bilî bibe bi ser dikeve)


çala kalem

glosses: (bi awayekî serobero) bi lez û bez nivisîn, bêtalebûn nivisîn


word: çalı idi çırpı idi evim idi; ya ayı idi uyur idi erim idi ya

glosses: Guhartoyeke çalı idi, çırpı idi, evim idi ya, ayı idi, uyu idi, kocam idi ya.


çalı taşlamak

glosses: li binê gotinekê kolan, (bi mebesta ka armanceke din heye, yan na)


çalıdan çalıya sıçramak

glosses: çûçê nekirin, ji vir çûn wir, di her deqeyekê de fikrek hatin (yekî)


çalıyı tepesinden sürmek

glosses: zorî û astengî li (karekî, tiştekî) çêkirin, nexwestin (karek, tiştek) çêbibe


çamura basıp çalıya asmak

glosses: (karekî) bi awayekî serobero kirin, kêlên koran lêxistin


çamura taş atmak

glosses: gûyê hişk tev dan, bela xwe di (yekî) xerab dan


çapağını alayım derken gözü kör etmek

glosses: (yekî) xwest çav kil bike kor kir, wê reh bibirîya simbêl li ser danî


çaparıza gelmek

glosses: ketin dafikê, hatin xapandin, dek û dolab lê hatin kirin


çapıtına çuluna aşıklık ne halına

glosses: tu di axura keran de radikevî xewna pêxemberan dibînî, zikbirçî govend, qûntazî tembûr


çarpılan

glosses: lêkdayî, di kirara lêketinê de jimara ku pêşiyê tê nivîsandin û tê dubarekirin, lêcar (mat), multiplicand


çarşafa dolaşmak

glosses: ji heq derneketin der, pê re sereder nekirin


çarşamba karısı

glosses: çelepeyî, (jina ku kepira porê wê lihevketî ye û kinc mincên wê qirêjokî ne)


çat orda çat burada çat kapı ardında

glosses: ji bo kesê ku li cihekî natebite, tim cih diguherîne tê gotin, (yek) çirt li vir e, çirt li wir e, çirt û vira, çirt û wira

text: Senin kız bir yerde durmaz, çat orada çat burada, çat kapı arkasında.


çatal kazık

glosses: kesên rayedar ku ji ber helwesta xwe li ber karekî dibin asteng


çatlasa da patlasa da

glosses: ew bibehice jî... , ew biteqe jî... , ew niza'm (nizanim) xwe çi bike jî,


çattık donyağı ile bulgur pilavına

glosses: me pêlî mala cinan kir, em rastî belayê hatin

glosses: ket derê min, îcar me bi teşkên xwe de rît, (wexta zêde di ber mirov bê dayîn, tê gotin)


çattık teyellemesi kaldı

glosses: pir çû hindik ma, serik çûye, binik maye, me pişta (karekî) şikand


çelişkiye düşmek

glosses: ketin dubendîyê, nakokî di (yekî) de çêbûn


çeşni değiştirmek

glosses: ji bo mêrên ku bi jinên ku ne jina wan in re li ba dikevin, radibin û rûdinên tê gotin


çevir kazı yanmasın

glosses: hay jê hebî neçire, tu çirîyayî! virên te biqelin! berde, binê te erd e, bitirîne heftê û pênc, (ji bo kesê ku tim soza xwe dixwe û derewan dike tê gotin)


çeyiz katırı

glosses: wek şorbeya nexweşan e, (kesê ku zêde zêde xwe xemilandîye û makyaj kirîye)


çığırından çıkmak

glosses: (tiştek) ji tehmê derketin, di qûnê de avê vexwarin


çıkan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-çıkan.wav


çıkıntı yapmak

glosses: parçeyek din jî derxistin, (ji bo esrarê)


çılgınca koşmak

glosses: wekî hespê dîn bezîn, wekî dînan baz dan


çiğlik etmek

glosses: nelirêtî kirin, nezanî kirin, xamîtî kirin


çingene çalar türk oynar

glosses: polan hişk û sar kadîn tar û mar, berdî berdan e


çingene pilici

glosses: bêar, rûşûştî


çizgi filim

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çizgi film.


çizme ile tandıra çıkmak

glosses: tevgereke tewş kirin, tevgereke ne di cih de kirin


çoban Yıldızı

glosses: Stêrka Şivanan, Stêrka Qurixê, Stêrka Gelawêj, Zuhre, Nahid, Venûs


çoğu gitti azı kaldı

glosses: pir çû hindik ma, pirê (tiştekî) çû, hinekî (tiştekî) ma,me gayê xwe gura, ma dêla wî


çorbada tuzu bulunmak

glosses: piça xwe kirin (tiştekî), zehmeta (yekî) tê de hebûn


çömlek hesabı

glosses: hesabkirina nezanan, hesaba şaş ku li hev nagire


çöpten direk

glosses: wek darik e, wek hijik e, tu dibê qey mar pê mijîyaye, wek textik e, wekî çêlika hechecik e, (ji bo kesên pir lawaz)


çuhasını giymedikse kenarını kuşandık

glosses: min deve nedîtine, lê pişkulên wan dizanim, heke me qam lê neanîbe jî, me ji çokê borandîye, ez ne xerîbî (yekî, tiştekî) me

glosses: ez jî di vê der heqê de tiştinan dizanim


çuldan çuvaldan olmak

glosses: hemû tişt û têkberên (pot û pertalên) (wî) ji dest çûn


çürüğe çıkmak

glosses: ji ber nexweşîn an jî kêmlebatîyê ji leşkerîyê bexişandî bûn


çüş

glosses: şoş (ji bo sekinandina ker, hesp û hestiran)

glosses: hoş (ji bo heqaretê ji yekî re tê gotinê)


dad bir feryad iki

glosses: ax û waxa (yekî) ye, ax û yemana (yekî) ye


dağlar misafir almağa başladı

glosses: havîn e, ber dar û devîyan taştê û firavîn e, havîn hat


dakikası dakikasına uymamak

glosses: teqlê (yekî) li hev nenihêrtin, wek tavîyên biharê bûn, wek sibatoka dînik bûn, gav û saetê (yekî) li hev nenihêrtin


dalma binmek

glosses: li stûyê (yekî) siwar bûn, museletî ser serê (yekî) bûn


dam üstünde saksağan vur beline kazmayı

glosses: ez çi dibêjim tembûra min çi dibêje, tir li kû das li kû, zirneya enisê mitrib li ber yasîna hafiz fethulah, das li kû werîs li kû, tir û das çi tevî hev in, kergoşk û sûk hurç û govend, maneya tir û dasê çi tevî hev e?


dam yandı içindeki sıçanda yandı

glosses: Guhartoyeke dam yandı, içindeki sıçan da birlikte yandı.


danalar gibi öğürmek

glosses: wekî gayan kirin orîn, mîna gê (gayî) orîn


darbe indirmek

glosses: derb lê dan, şek lê xistin, derb daweşandin (yekî), kop daweşandin, weş danîn


darılan darı çüreği yesin

glosses: kî xeyîdî bila serê xwe li keviran bixe, kî dixeyîde bila bixeyîde


-daş

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: hem (qertafê ku ji navdêr navdêreke din çêdike)


dava vekili

glosses: wekîlê dozê (li cihê ku hejmara parêzeran ji pêncan kêm be, kesê xwedî rayeya parêzeriyê)


word: davul birinin elinde tokmak başkasının elinde

glosses: def li mil e, gopal di destê xelkê de ye, (ji bo kesê hemû kar û berpirsîyarî li ser (wî) ye, lê gotina (yekî) din pere dike)


word: davul falanın elinde tokmak filanın elinde

glosses: Guhartoyeke davul birinin elinde tokmak başkasının elinde.


davul görür oynar mihrap görür ağlar

glosses: bi gur re dixwe bi xweyî re şînê dike, hem dikire hem dibire


dayısı dümende olmak

glosses: taqê dîwarê (yekî) biber e, (yek) birê bûkê bûn, pişta (yekî) xurt bûn, xalê (yekî) hebûn


Deccal

glosses: Decal, Tecal (li gorî baweriya olî kesê derewîn ê ku tê bawerkirin wê nêzî qiyametê rabe)


word: dede koruk yer torununun dişleri kamaşır

glosses: bav harsimê dixwe diranê lêwik diseqînin, nekin li kesan wê be serê kesan ku neye serê wan dê bê serê pisê pisan


defteri kabarmak

glosses: jê re ketin ser hev, (ji bo sûc û kêmasîyê)


defteri kebirden okumak

glosses: li pey hev çêr û xeberên pîs û xerab gotin


degaj

glosses: degaj, di futbolê de, wextê ku qalevan, lingê xwe bi şid li gokê dixe


degiştirici

glosses: guherîner, guhêrker (tiştê xwedî wesfa guhirandinê ye)

glosses: guherîner, guhêrker (kes an jî heybera ku karê guhirînê tîne pê)


değeri olmak

glosses: qîmeta (yekî) li cem hebûn, raya (yekî) li balê hebûn


değirmen taşı altından diri çıkar

glosses: bikeve behrê jî naxeniqe (kesê ku di mercên heri dijwar de jî bi ser dikeve)


deh deh

glosses: (ji bo ajotina ajel û heywanan, tenê ji bo ajotina keran “ço” tê gotin)


dekoder

glosses: dekoder, ji bo stînerên elektronîk, cîhaza ku şîfreyê dibîne


word: deli bir değil ki bağlayasın ölü bir değil ki ağlayasın

glosses: nizanim ez ê kemnikê li kîjan serî girê bidim, derd ne yek e, ne dudu ye


deli bozuk

glosses: dinîk, tirdînk (kesê ku sibe û êvara van, gotineke wan li a din nanêre)


deli kızın çeyizi

glosses: eyn wek mala dînan e, (ji bo tişt û têkberên ku divê pircure bên amadekirin, lê tev heman awayî bin û li hev neşikin, tê gotin)


deli posteki sayar gibi

glosses: mîna ku, , , (ji bo mijûlbûna bi karekî tevlihev û acizker tê gotin)


deli raziye

glosses: zayda dîn, xeca dîn, jina arûşe, (ji bo jina ku lebat û tevgerên wê ne li hev in)


deliksiz demire sürtünmek

glosses: palê pûş kirin, kesmûk dêrandin, bi karên beredayî re mijûl bûn


demir kapı

glosses: cihê tengê kevirîn ê çeman ku ji bihurîna keştiyan re dibe asteng


demir perde

glosses: piştî şerê cîhanê yê duyemîn, navê ku welatê rojavayî li welatên bloka rojhilat danî

glosses: perdeya hesin (li salonên tiyatroyê, perdeya ku di dema şewatê de leyzvan û temaşegeran ji hev diqetîne) şn


demir yürekli

glosses: pola dihelîne, av ji kevirê derdixe, hesin bi sarî dicû, bi desthilanîn e, tirs pê re tune ye, wêrek


demire vurmak

glosses: yek zincîr kirin, bi zincîrê (yek) girê dan


deneme tahtası

glosses: qûna ber destan, (tiştê ku gelek caran li ser hev kar tê kirin û ceribandin)

glosses: tiştê ku bi naşîtî li ser kar tê kirin û mirov hîn dibin


denet

glosses: venêran, pişkinan, teftîş (karê venêrînê)

glosses: venêran (venêrîna fîlm, beriya ku li belavkeran bê belavkirin) sn


denizden geçip çayda boğulmak

glosses: Guhartoyeke denizden geçip karşı kıyıda boğulmak.


denizden geçip karşı kıyıda boğulmak

glosses: ji çem derbas dibe di newalê de dixeniqe, neqeba xirab devê derî ye


denize düşse ağzında balıkla çıkar

glosses: morîka siûdê pê re ye, quzê gur pê re ye


denize girse kurutur

glosses: (yek) destpelixî ye, (yek) serxur e, (yek) alifê vala ye, (yek) binê bêjingê ye, xezeba kir ropê bir, (yek) bêyom e


derecik

glosses: Guhartoyeke derence (“pêlik, nêrdevan”).


derinlere dalmak

glosses: ketin mitaleya kûr û dûr, bi dilkovanî hizirîn, kûr û dûr fikirîn, kûr û dûr çûn

glosses: ketin binê bîrê, (tiştekî) hûr û kûr vekolan, li ser mijarekê bi dorfirehî lêkolîn kirin


dermanı kesilmek

glosses: ruh û rewa tê de neman, ji pertav ketin, ji mecal de ketin


Descartes'çi

glosses: kartezyen (kesê ku alîgirê felsefeya Descartes û doktrîna wî ya felsefî ye)


destekli

glosses: pesartî, destekkirî, kutekkirî, kutekliberxistî


dev aynası

glosses: eyneya ku heyberan ji rastiya wan zêdetir gir nîşan dide (kendini)


deve gibi başını kuma sokmak

glosses: Guhartoyeke deve gibi başını kuma gömmek.


deve gibi hamuttan yemek

glosses: ji kîsê bavo xwarin, wekî deveyê ji palanê (hamûdê) xwarin, (ji bo kesê ku naxebitin û hazirî dixwin, tê gotin)


deve nalbanta bakar gibi bakmak

glosses: li tiştekî xêrê vebûn, (li tiştê ku qet nedîtîye, bi şaşwazî lê nihêrtin)


word: devekuşu gibi yüke gelince kuşum uçmağa gelince deveyim der


devenin nalı

glosses: de na lo! (ji bo tiştê ku ne mimkun e jê were bawerkirin tê gotin)


word: deveye boynun eğri demişler nerem doğru ki demiş

glosses: got erebo çima qûna te xwar e, got çi bikim malê min ev e, dibê deve çima stûyê te xwar e dibêje ku dera min rast e


deveyi hamudu ile yutmak

glosses: li ser rûniştin, (tiştek) kirin malê xwe


devre mülk

glosses: dewremulk, bi taybetî li herêmên betlaneyan, xanîyên ku ji bo hinek demên kin têne firotin


deyip de geçmek

glosses: gotin û çûn, hema navê (tiştekî) hildan û pê de çûn


-dır

text: güzeldir

text: çürüktür


dıral dedenin düdüğü gibi kalmak

glosses: bûn mîna sêwîyê bêcih û war, bûn wek sêwîyê binçengşewitî, bûn wekî sêwîyê ber dîwaran, man bi tena serê xwe man tût û rût


dışı eli yakar içi beni yakar

glosses: devbiken, dilbikul, ne li malekê ne li hewalekê, ji par re hanêmanê ji pêr re korpoşmanê


digerkâmlık

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre diğerkâmlık.


dikenli meyan

glosses: sûsa maran, sûsika maran, sûsika strîn (Glycyrrhiza echinata)


dikine traş

glosses: tevgerên ku li hember kesê din tê kirin û hêrsa wî radike


dikiş tutturamamak

glosses: pê neanîn, bi ser neketin, nekarîn zêde bidomînin, (ji bo karekî)


dikkat emek

glosses: guhlêbûn guhê te li mal be / eve dikkat et veya eve bak


dil otu yemiş

glosses: aşê betalan, perdeya devê (yekî) qetîyaye, lewçe, bêjok, çeqçeqî, devtijî, şewşewokî, xeberdok, bi dev û çen


dil peyniri

glosses: penêrê ku ji şîrê mihan tê çêkirin û bêxwê û rûn e


dil vermemek

glosses: zimanê (yekî) negerîn, devê (yekî) ketin hev


dilbasan

glosses: alavekî hekîmiyê ku didin ser ziman û li gewriya mirov dinêrin


dile düşmek

glosses: bûn serê sazan, bûn benîştê devê xelkê, ketin ser zar û zimanan, ketin ser zimanê xelkê, deng pê ketin


dilenci çanağı gibi

glosses: eynî parsa mitriban e, wekî parsa qereçîyan e


dilenci değneğine dönmek

glosses: bûn wek hijikê, tu dibê qey mar pê mijîyaye, bûn wekî çêlikê hechecikê, tu dibê wey ji devê maran kişandine, bûn wek textik, bûn wek darik


word: dilenciye hıyar vermişler eğri diye beğenmemiş

glosses: devê pisîkê nedigihîşt mast digot ez naxwim bila xêra dê û bavê min be, devê rovîyê negihîşte tirîyê got tirş e


dili çalmak

glosses: zimanê (yekî) ber bi zimanekî din ve çûn, dirûvê zimanekî din bi zimanê (yekî) ketin


dilin pelesengi

glosses: benîştê dev, pizrika ser ziman, (mijara ku tim li ser zimanan e)


dilinin altından baklayı çıkarmak

glosses: Guhartoyeke dilinin altındaki baklayı çıkarmak.


dilinin belasını çekmek

glosses: qefesa bilbil ji belaya zimanê wî ye, li ser belayê zimanê xwe vebûn, (ji ber bêjokîya xwe xisar dîtin)


word: dimyat'a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak

glosses: Guhartoyeke pirince giderken evdeki bulgurdan olmak.


dini yiyip imanı arkasına atmış

glosses: ji dîn û îmanê derketîye, dîn û îman ji xwe re kirîye quşa hespan, mêrê dîya xwe ye


dipsiz kiler boş ambar

glosses: hundir bi qurbana derve ye, ker bikeve diran dişikê, (ji bo mala xizanan ku tê de tiştên xwarinê tune ye)


direksiyona geçmek

glosses: hefsar kirin destê xwe, rêveberî girtin destê xwe


direkten dönmek

glosses: (tiştek, çalakîyek) li ber bûyînê bûn, lê nebûn


dirlik görmemek

glosses: rehetî nedîtin, xweşî nedîtin, hedûr nedîtin


diş buğdayı

glosses: danûyên serê zarokan (ku bi serê zarokê hê nû diran derxistiye de, tê kirin)


dişinden tırnağından artırmak

glosses: ji zik û bejna xwe birîn, ji zikê xwe kêm kirin

text: bir çok insan dişinden, tırnağından arttırdığı para ile bunları dinliyor


dişlerine göre

glosses: (karê, tiştê) ku (yek) dikare ji heqê (wî) derkeve, pê dikarin


dişlerini gıcırdatmak

glosses: diran li yekî seqandin, diran li (yekî) tûj kirin, diran li (yekî) qirçandin


dişlerini göstermek

glosses: diran lê qîç kirin, qîl li (yekî) beş kirin


dizgini çekmek

glosses: benê (yekî) ragirtin, gema (yekî) kişandin, hevsara (yekî) di destê xwe de girtin


dizginleri ele vermek

glosses: hefsarê xwe dan dest, hefsar dan destê (yekî)


dobra dobra konuşmak

glosses: li nav çav xistin, bi deqerûyî gotin, deqa deqa jê re gotin, hema bi mêranî gotin


doğduğuna pişman etmek

glosses: kirin ku şîrê çilitîyê di pozê (yekî) re were


doğmamış çocuğa don biçmek

glosses: berî baranê xwe şil kirin, rêç tune li hirçê digere, hesp tune ye afir dikole


doğum sancıları çekmek

glosses: tengasîyên ku di destpêkirin an jî derbasbûna tişt û pergalekê nû de tên kişandin


doksana asmak

glosses: gogê di pevgihana her du dîregan de kirin qelê, (di futbolê de)


dokuz öküz ile bir mağaraya mı kapandı

glosses: ji bo pirsîna sedema tengîya cih û astengîyê tê gotin, (bêhntengî ji qûntengîyê ye, cih ji dilan teng e)


dolaba girmek

glosses: dek û dolab li serê (yekî) hatin gerandin


dolap dönmek

glosses: dolab hatin gerandin, qilopilo hatin kirin


dolap kurmak

glosses: fen û fût li (yekî) kirin, dolab li (yekî) gerandin


domuzdan kıl koparmak

glosses: ji kesê destgirtî û tima ku nayê hezkirin, tiştek bi dest xistin, (jê çirpandin)


donyağı ile bulgur pilavı

glosses: meriv ji mecbûrî goştê mirîşkan jî dixwe, meriv ji neçarîyê goştê kewan jî dixwe, (meriv ji bêgavî û mecbûrî tiştên ne guncan jî dike)


döner taşım yok öter kuşum yok

glosses: hal xweş, (ji bo kesê ku mal û milkê wî têrî wî dike)


döpiyes

glosses: bedlê jinan, bedlê jinan ku ji etek û çakêt pêk tê


dört ucunu suya vermek

glosses: (karek, tiştek) di hal û hemdê xwe de hiştin


dövmekten almak

glosses: dev ji lêdanê berdan, dev ji kutanê berdan


dubara kapıları kapanmak

glosses: hemû rê û dirbên dek û dolabê lê hatin girtin


dul avrat

glosses: otu gûriz, gula fişek (Arctium tomentosum)


Duma

glosses: Dûma (di heyna çar de parlamentoya Rûsyayê)


dumanı tepesine çıkmak

glosses: agir ji devan barîn,bûn xwê ketin agir, bi ser tapanê ketin, (pir hêrs bûn)


durdu durdu turnayı gözünden vurdu

glosses: (yekî) yek li ya sor xist, li deqê xistin, sekinî sekinî di çavê qulingê de lê xist


durum zarfı

glosses: hokera rewşê, rewş, derawa, tentêl, derqel, rawş, derawa, boçûn (ji bo rewş, û weziyet), hewal, peng, sentêl, kewn


durup dinlenmeden

glosses: bi seraqet, misêwa, bêatlehî, bêatle bûn


duvağına doyamamak

glosses: miraz bi cil û cihêzê xwe nekirin, mirad bi xêlîya xwe nekirin


dübel

glosses: dubel, ji bo ku burxiyek di diwêr de baş bisekine, hêlina plastik ya ku berî burxîyê dixine dîwêr de


düdüğü çalmak

glosses: (tiştekî) ku qet hêvî nedikirin bi dest xistin


düğün bayram etmek

glosses: wekî dawet û dîlanê de bûn, bezm û şahî kirin, kêf û şahî kirin


düğün bizim oyna kızım

glosses: karê mirov bi xwe ji karên kesên din girîngtir e û divê mirov a xwe bike


düğün dernek hep bir örnek

glosses: an hesen keçel an keçel hesen, ya Hesen keçel ya keçel Hesen


word: düğüne gider su beğenmez hamama gider kurna beğenmez


düğününde elekle su taşımak

glosses: Guhartoyeke düğününde kalburla su taşıma.


düğününde kalburla su taşıma

glosses: Guhartoyeke düğününde kalburla su taşımak.


dümdüz etmek

glosses: wekî keran lê xistin, donê heyrano jê çêkirin, hemtirka (yekî) danîn, (yek) ji helal û heramê xwedê xistin


dünya adamı

glosses: kesê ku karê dinê baş dizane û bi xweşî dijî, merivê roja xwe, kesê birû û birûmet


dünya gözü ile görmek

glosses: bi çavê rojê dîtin, bi çavên serê xwe dîtin, (yek) hingî ku nemirîye


dünya yansa umurunda değil

glosses: dinya li ba (wî) çardehê nîsanê ye, dinya xera bibe ne xema wî ye


dünyalığını doğrultmak

glosses: aborîya xwe kirin, girêka xwe bi paş xistin


dünyanın kaç bucak olduğunu göstermek

glosses: wisan kirin ku (yek) îman bi rebbê mûsa anîn, ser û binê erdê dîtin


dünyanın kaç köşe olduğunu anlamak

glosses: Guhartoyeke dünyanın kaç bucak olduğunu göstermek.


dünyayı başına zindan etmek

glosses: dinya li ser serê (yekî) gerandin, dinya lê kirin zindan, kirin ku dinya li ser serê (yekî) rûniştin


dünyayı zehir zindan etmek

glosses: kirin ku dinya li ser serê (yekî) rûniştin, jîyan lê herimandin, jîyan lê kirin jehr û ziqûm


Dürzi

glosses: durzî (civateke Misliman a ku xwedî mezhebeke xweser e)


düz yerde sivri bela

glosses: riho belayo! li belayê qelibîn, belaya sibê qedaya êvarê! belayên xelkê ji esmanan ên me ji ber lingê me dertên


düze çıkmak

glosses: ji çîya daketin, dev ji rêbirtîyê berdan, terka eşqîyatîyê kirin


düze vermek

glosses: bi keys kirin, bi hev xistin, sererast kirin, rêk û pêk kirin, bi ser û ber kirin


ebedîleşme

glosses: abadînbûn, cawîdanbûn, demande bûn, sermedîbûn, ebedîbûn


ebedileşmek

glosses: abadîn bûn, cawîdan bûn, demande bûn, sermedî bûn, ebedî bûn


ebedileştirme

glosses: abadînkirin, cawîdankirin, sermedîkirin, demandekirin, ebedîkirin


ebedileştirmek

glosses: abadîn kirin, cawîdan kirin, sermedî kirin, demande kirin, ebedî kirin


ebedilik

glosses: abadînî, cawîdanî, dehimî, demandeyî, sermedîtî, bênayî, ebedîtî


ebelemek

glosses: tep lê dan, tep lê xistin, tepa (min) li te (di leyîstika zarokan de)


ebeli

glosses: bihimalk, bihimîçk (ji bo leyzên zarokan)


ebelik

glosses: pîrikî, dapîrokî (ji bo pîrika ku zarokan dide welidandin)

glosses: himalikî, himîçkî, hoçikî, hilikî (di leyza zarokan de)


ebesiz

glosses: bêhimalk, bêhimîçk (ji bo leyzên zarokan)


eblehleşmek

glosses: xirexavî bûn, fafikî bûn, bodeleyî bûn, bomikî bûn, eblehî bûn


ebucehil

glosses: karpuzu henzel, petîşok, feltîşok (Citrullus colocynthis)


ebusuut efendi'nin torunu

glosses: kevneperest, (ji bo kesê ku tiştên kevin û ji berê de mayî diparêzin, tê gotin


ecel terleri dökmek

glosses: zîpikên xwêdanê di enîya (yekî) de avêtin, xwêdan di enîya (yekî) de avêtin, (di rewşeke xeter de pir tirsîn)


ecele derman fakire ferman

glosses: a xwedê kirî betal nabe, ku xwedê bike evd wê çi bikin, çareya her tiştî tune ye, her tişt bi emrê xwedê ye


edebini takınmak

glosses: xweştevgerî kirin, bi edeba xwe rabûn û rûniştin


edepsizden ırzını satın al

glosses: eyara bênamûsan fireh e, xwe ji bênamûsan biparêze


Edi

glosses: Loqo û Doqo (ku bi Tirkî jê re dibêjin Edi ile Bûdû)


edi ile büdü

glosses: loqo û doqo, (du dostên nêz ku ji hev naqetin)


edilmek

text: Birine yardım edildi.


efendim nerede ben nerede?

glosses: ez dibêjim hirç va ye tu dibêjî rêç va ye, ez dibêjim stewr e tu dibêjî bidoş, ez li ku tu li ku?


eğik çizgi

glosses: xêzika xwahr, xêzika ku mirov di navnîşanan de dixe navbera navçe û bajêr de (/)


eğilip büzülmek

glosses: xwe quncifandin ser hev, xwe melûsankî kirin


eğrelti

glosses: otu tilîper, sexes, mendo (Dniopteris filix-mas)


eğri oturup doğru konuşmak

glosses: Guhartoyeke eğri oturup doğru konuşalım.


ehven-i şer

glosses: başê xeraban, çavê şeliqî ji yê kor çêtir bûn


ekmediğin yerde biter

glosses: tiştê ku mirov jê direve tê digere, wek mêşa heram xwe lê danîn, ji bin her kevirî derdikeve


ekmeği dizinde

glosses: nanê bêxwê xwarîye, ji qencihê fêm nake, nankor


ekmeğini ayağı ile tepti

glosses: mîna çêleka zer pihîn li elbika şîrê xwe xist, bi nanê xwe lîst, kêr di nanê xwe de cit kirin, bi afirê xwe de rîtin, li kodika xwe xistin, bi hesîra xwe de rîtin, kirin wek çêleka nîsê


ekmeğini it yer yakasını bit

glosses: ne dixwe ne jî dide hevalan genî dike diavêje newalan, xwedîyê xîyarê çilmisî ne dixwe ne dide kesî, ava goşt û bacanan, ne xwar, ne da cîranan, xalitê xesî ne dixwe ne dide kesî, xursî, xwedîyê xîyarê çilmisî ne dixwe ne dide kesî, kerê wî pê difetisî, hacanan, gû dikin fîncanan ne dixwin ne didin cîranan, (hacan: gundekî pasûrê)


ekmek bedir'in su hıdır'ı için kudurun

glosses: xêra xwedê çayira kerê, kêf kêfa we ye, hinek dikin hûn jî bixwin


ekmek çarpsın ki

glosses: nan xenîmî (yekî) bibe, ez bi vî nanî bikim


ekmek elden su gölden

glosses: nan ji malan av ji taştîya palan, nan ji banîyê av ji kanîyê, malê belaş gorê belaş, xêra xwedê çayira kerê


ekmek yoktur yemeğe atla gider sıçmağa

glosses: di malê de tune ar e navê jinikê dînar e, bejntît e mal mesçît e, şalşîn e tiştek di mal de nîn e, di mal de tune jajî kur pê diavêje kajîvajî, li malê tune dînar navê keçikê hezar, parsek e bişûr û qertek e, nanê bêxwê dixwe tirên şor dike


eksilen

glosses: kêmbû, di kirarîya derxistinê de hejmara pêşî, ya ku kêm dibe


el ârı düşman gayreti

glosses: roja xîretê, (hewl û cehda ku li hember dijminan tê nişandan)


el avuç açmak

glosses: destê xwe li ber (yekî) vekirin, (ji bo parskirinê)

glosses: kemnika xwe danîn, destê xwe vekirin, (di rewşa alîkarîxwestinê de)


el ele vermek

glosses: dest dan hev, mil dan hev, dest bi dest xistin

text: el ele verelim de bu kötü durumdan kurtulalım


el ermez güç yetmez

glosses: qeweta (yekî) negihîştin, ji qeweta (yekî) zêde bûn


el kesmek

glosses: dev ji kirina tiştekî berdan, dest jê qerîyan


el sunmak

glosses: destê xwe dirêj kirin, nêzikbûn û xwestin


ele verir öğüdü kendi keser söğüdü

glosses: şîretan li xelkê dike û bi xwe wan bi cih nayîne


word: eleğim var sacım var komşuya ne borcum var

glosses: ez cilika xwe ji avê derdixînim, ez keleka xwe di ser avê re derbas dikim, ez hekîmê êşa xwe me, ez birîna xwe bi xwe dixurînim


eleğini boğazına geçirmek

glosses: neynok pê ve neman, (hemû heyînên xwe winda kirin)


eli işte gözü oynaşta

glosses: ling li qeydê çav li seydê, çavê xezalê yek li avê ye, yek li revê ye


elifi görse mertek sanmak

glosses: dev û qûna xwe ji hev dernexistin, pir nezan, cahil


elim hamur karnım aç

glosses: kedkiro hedkiro ji mala axa re, kedkiro ji xelkê re kiro

glosses: ji xelkê re xerat e ji xwe re malmîrat e, ji xelkê re hêkan dike ji xwe re zelqan dike, ji xelkê re kêr û kewar ji xwe re zile betal, ji xelkê re hût e ji xwe re kût e, ji xelkê re masîgiro ji xwe re kûsîgiro, ji xelkê re kewgir e ji xwe re mişkgir e


word: elimi sallasam ellisi başımı sallasam tellisi

glosses: ji min re tune siwar, sed mêr pênc perekî, mêr wek porê serê însanan e, hema destê xwe li ba bike pêncî heb hazir in


word: elin gözündeki çöpü görüp kendi gözündeki direği görmemek

glosses: şûjina di çavê xwe de nabîne qirşa di çavê xelkê de dibîne, gîsinê di çavê xwe de nabîne derzîyê di çavê hevalê xwe de dibîne


word: elin gözündeki çöpü görüp kendi gözündeki merteği görmemek

glosses: Guhartoyeke elin gözündeki çöpü görüp kendi gözündeki direği görmemek.


elinde avucunda ne varsa

glosses: di sî û stara (yekî) de çi hebe, çi li ber destê (yekî) hebe


elinden almak

glosses: ji destê (yekî) derxistin, ji mista (yekî) derxistin


elinden geleni arkasına komamak

glosses: bêminetîya gewr e, ji bavê xwe de bêminet bûn, dixwim nan û avê min mineta kesî navê

glosses: çi ji destê (yekî) hatin texsîr nekirin, çi ji destê (yekî) hatin dirêx nekirin, (yek) bêminet bûn ji bavê xwe de, ji ba bavê xwe de bêminet bûn, destê (yekî) jê re bûn


elinden iş gelmemek

glosses: kar ji destê (yekî) derneketin, kar bi destê (yekî) nebûn


elinden kabuklu koz yenmez

glosses: kûçik nan ji dest nagirin, miha wê/î be şîrê wê ji guhan nayê xwarin


eline su dökememek

glosses: negihîştin neynoka (yekî), negihîştin şekala (wî), nekirin neynoka (yekî), ne hêjayî neynoka (yekî) bûn


elini kulağına atmak

glosses: destê xwe kirin kerika guhê xwe, dest birin guhê xwe, (ji bo dengbêj û stranbêjan)


elini verip kolunu almamak

glosses: tu bi mûyekî têkevî, bi werîsekî jê xelas nabî, destê xwe dan hûçikê xwe xelas nekirin, tu bi qiruşekî dikevî tora wî, bi hezar qurişî jê pak nabî, bi sîrekê tê gerîyan bi deh serî pîvaz jê xelas nebûn


elinin hamuru ile erkek işine karışmak

glosses: Guhartoyeke elinin hamuruyla erkek işine karışmak.


elinle ver ayağınla ara

glosses: dawo gerîyawo, (ji bo kesê ku deyn distînin û deynê xwe derengî dixînin, tê gotin)


word: eliyle hamur ovalar gözüyle dana kovalar


eliyle koynunun arası kırk yol

glosses: gû ji mirîyan deyn dike, kes tasek av ji destan nagire, ê wî teberik e, gûyê xwe hişk dike


ellenmiş dillenmiş

glosses: fîstansor, dêlika biba, (jina ku navnotî bi pey ketîye)


eller yukarı

glosses: xwe tev nede! destê xwe bi rû xwe de berde! tev neleqe!


emeği sağdıç emeğine dönmek

glosses: keda (wî) bûn xura mirîyan, tehba xelef çûn ber telef, keda (wî) bi erdê de teqîyan, kedkiro hedkiro ji mala axa re, çi bike jî tût û rût e


emin ol

glosses: firîqet be, bawer bike, pê bawer be, pê ewle be


emirin iti gibi tir tir titrer

glosses: wekî kûçikê ber mala axê diricife, (yek) ji ber tirs û heyecanê lerizîn)


en iyisinin eğe kemiği kırılsın

glosses: yê baştir behdîn e ew jî hîz e diz e û derewîn e, başê wan kurê pîrê ye, xwedê belaya başê wan bide, (digel qehirîneke biçûk û sivik, bi awayekî nîvhenekî tê gotin)


enayi dümbeleği

glosses: kesê pir xêt, xetirmend, pir xirexavî, bêhiş, ehmeq


endazesi bozuk

glosses: (tiştê, kesê) bêwezn û pîvan, ser girtî bin fllitî, çeloxwarî bûn


ense değil kilise direği

glosses: stûyê (yekî) wekî sing e, (bi henekî tê gotin)


erdiğine erer eremediğine taş atar

glosses: agir xistîye dawa xwe, destê belayê, belavkir, hetek


eriyip eriyip hilâle dönmek

glosses: tu dibê qey mar pê mijîyaye, bûn wek hijik, bûn wek ta û derzî, tu dibêjî qey ji devê maran kişandine, bûn wek darik, (pir jar û qels bûn)


erkekliğe söz getirmemek

glosses: ji camêrîyê (mêranîyê) texsîr nekirin, gotin neanîn ser mêranîya xwe


erkeklik sende kalsın

glosses: bila mêranî bi te be, bila mêranî ji te re bimîne


ermeni gelini gibi kırıtır

glosses: badekan li xwe kirin, lotik dan xwe, (ji bo jinên ku bi xwe quraftineke tewş û ne xweş bi rê de diçin tê gotin)


Eski Dünya

glosses: Cîhana kevn, Dinyaya kevn (navê ku li parzemîna Ewrûpa, Afrîka û Asyayê hatiye danîn)


esrarengiz

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-esrarengiz.wav


eşeğe binmeden ayaklarını sallamak

glosses: berî baranê xwe şil kirin, bê kelek û gemî li avê siwar bûn, nagihe delavê, derpî diavê


eşeğe ters bindirmek

glosses: eyara (yekî) anîn deh pereyan, mûyê sor pê ve nehiştin, hilê (yekî) danîn ser milê (wî), li nav xelkê (yek) rezîl û riswa kirin, (yek) elewat kirin


eşek başı mıyım?

glosses: ma ez kerê li ber pêz im? (wexta tu girîngî li kesekî neyê dayîn û pax pê neyê kirin, ew kes ji bo ku ji wan bixeyide, dibêje)


eşek büyüdü semeri küçüldü

glosses: ji bo zarokên ku mezin dibin û êdî cilê wan li wan nabe tê gotin


eşek kanıyla aşılanmak

glosses: pir xemsar bûn, qet ne xema qûna wî bûn, poz bi tiştekî nekirin


eşek kuyruğu gibi ne kısar ne uzar

glosses: kurtanê kerê deccal e, wekî xwe bûn, emelê (yekî) neçûn


eşek lâlesi gibi açılmak

glosses: şerma (yekî) revîyan, tevgerên bêedeb kirin


et tutmamak

glosses: bez negirtin, goşt negirtin, (kirin nekirin qelew nebûn)

glosses: birîn nekewîn, goşt neketin devê birînê, birîn nekelîn


eteğindeki taşları dökmek

glosses: hebanika xwe rêtin, tûrikê xwe vala kirin, pêşa xwe daweşandin, li binê kundir xistin


etek bezi

glosses: potê bin, paçê bin, paçê mîzê, (ji bo zarokên di pêçekê de)


eti budu ne?

glosses: ka qeweta wî û halê wî çi ye? ka telezê wî çi ye?


etten yiyip kemikken atmak

glosses: koro tu li vir be, ku min yekî ji te çêtir nedît tu dîsa korê min


word: ettiği hayır ürküttüğü kurbağaya değmemek

glosses: kar û zirar ji hev dernexistin, zirara (yekî) ji kara (yekî) bêhtir bûn, xerabîya (yekî) ji qencîya (yekî) bêhtir bûn, xêra biguneh kirin


ettiği ile kalmak

glosses: lê şerifîn, bi kirina xwe man, kirina (yekî) bi (yekî) man, (ji bo wî kesê ku piştî kirina wî ya xerab, jê re dimîne şerma wî)


evdeki hesap çarşıya uymamak

glosses: hesabê mal û çarşiyê li hev nenihêrtin, xebera malê û bajêr li hev nenihêrtin, hesabê malê û sûkê li hev derneketin


evlilik çağı

glosses: berzewac, li ber mirad, keça li ber kewna xwe


evvela

glosses: pêşîyê, pêşîka, pêşîya pêşî, di destpêkê de


evvelâ

glosses: pêşî, pêşîn, ewil, serê pêşîn, berê ewilî


eyere de gelir semere de

glosses: bi kêrî her tiştî tê, ji her tiştî re bûn


ezilip büzülmek

glosses: xwe quncifandin ser hev, xwe melûsankî kirin


faça açmak

glosses: rûyê yekî birîn kirin, (bi kêr û tiştên wekî wê)


word: fare deliğine sığmamış bir de kuyruğuna kabak bağlamış

glosses: Guhartoyeke fare deliğe sığmamış bir de kuyruğuna kabak bağlamış.


fark yapmak

glosses: navber zêde kirin, (di lîstikekê de ji alîyê hejmarê ve ferq çêbûn)


faşır

glosses: faşir şireşir, bilqebilq (ji bo boşahiya av, şilemenî û wekî wan)


faul vermek

glosses: çîp û pêsîrên xwe ji hemdê xwe vekirî hiştin, (ji bo jinan)

glosses: xwendekar azar kirin, (ji bo mamosteyan)


felce uğramak

glosses: bûn lix û man, bi ser ar û avê ketin, (karekî) (karekî, tiştekî) nema gerîyan


feleğin germi serdini sürmüş

glosses: çerxa felekê nas kirîye, (yek) dinya ji her alîyê wê ve nas kirîye


Felemenk

glosses: Felemenk (navê ku berê ji Holanda, Belçîka û bakura rojhilat a Fransayê re dihate gotin)


fellek

glosses: fellek, fellik felik di qilqalekê de ye, bêhiş û bêaqil h


fellik fellik aramak

glosses: kun û quncik lê gerîn, wekî dînan lê gerîn, di qilqalekê de li (yekî) gerîn, bê hiş û aqil li (yekî) gerîyan


fesat kaynatmak

glosses: agir bi erdê xistin, gelacî kirin, (ji bo fesadî û xerabîyê amadekarî kirin)


fırıldakın teki

glosses: guhê (yekî) libitîn, tu dibê qey ji pozê şeytên ketîye


fikirinden geçirmek

glosses: di ber xwe de fikirîn, fikir di serê xwe de çêkirin, li ba xwe gotin


fikrine katılmak

glosses: li ser gotina (yekî) bûn, li ser fikra (yekî) bûn, pê re bûn


filiskin

glosses: cure giyayekî ku bi qasî du sê santîman ji erdê radibe (Mentha pulegium)


fitil fitil burnundan gelmek

glosses: di firnikên pozê (yekî) de derketin, şîrê çilîtîyê di pozê (yekî) de derketin, fitîl fitîl di pozê (yekî) de derketin


fitil fitil burnundan getirmek

glosses: Guhartoyeke fitil fitil burnundan gelmek.


fiyatlandırmak

glosses: nirx lê danîn, fiyet lê danîn, nirx tespît kirin


Flamanca

glosses: flemenî, flemenkî, flamî (zimanê ku di nav koma Hind-Ewrûpî de ye û li hin beşên Holanda, Belçîka û Fransayê tê axaftin)


folyo kağıdı

glosses: kaxezbafûn, kaxeza şefaf û zirav ya ku mirov pê xwarinê dihilîne


fos çıkmak

glosses: pûç derketin, (ji bo gûz û tiştên wekî wî)

glosses: wekî ku hêvî jê dihat kirin, nebûn, (karek, kesek)


fosur fosur içmek

glosses: wekî kulekê kişandin, (cixare û tiştên wekî wê)


fön

glosses: şikildana porê, biziwakirin û şikinandinê, şikildana porê


Fransızlık

glosses: Franstî, Frengtî, Frengsawîtî, Fransiztî


Frenk

glosses: Fring, Freng (kesê ji nîjada Anglosakson, Germen an jî Latîn e)

glosses: Freng (navê Ewrûpiyan, bi taybetî yê Fransizan)


Frenk asması

glosses: cureyek lavlavka ji familyeya mêwan ku di payîzê de rengekî xweş li pelên wê peyde dibe (Ampelopsis)


Frenk çileği

glosses: çeşîdekî tûfrengiyan ku gir, sor û bêbêhn e


Frenk inciri

glosses: hêjîra bengalê (mêweya şîrîn a vê riwekê)


Frenk maydanozu

glosses: riwekeke ji famîleya bexdenûsan, ku ji ber xwe ve hêşîn dibe an jî li bexçeyan tê xweyîkirin (Anthriscus cerefolium)


Frenk menekşesi

glosses: çeşîdek riwekeka ji famîleya tivran ku kûlîlkên wê xweşik û bêhndar in (Hesperis)


Frenkçe

glosses: Frensawî, Frengkî (zimanê Frengan, nemaze yê Fransizan)

glosses: Frenksawî (tiştê di şeklê Frengan de an jî xweserî wan e)


füceten gitmek

glosses: av negihîştin ser, beqa nekirin, bi xwe re girtin


fünye

glosses: fûnye, qepsûla ku barûdê pêdixe û teqînê çêdike


Gagavuz

glosses: Gagawiz (tirkên fileh ên ji mezheba ortodoks)


Gagavuzca

glosses: Gagawizkî (zaravayeke Tirkî ku Gagawiz pê dipeyivin)


gaipten ses gelmek

glosses: ji anedî ve deng hatin, ji xeybê deng hatin


galiba kız doğdu

glosses: wexta di civînekê de her kes bi hev re bêdeng ma, bi awayekî henekî tê gotin


gamgaya karışmak

glosses: ketin ber teşqeleyê, baş pûte pê nedan dayin, li ber xirecirê çûn, (ji bo karekî)


gastroskopi

glosses: gastroskopî (mueyneya ku bi gastroskopê tê kirin)


gayya kuyusu

glosses: cihê waweylê, (cihê ku tevlihevî tê de heye)


gebe kalma

glosses: bergirtin (kadinlarin dişinda bûtûn dişilerin) , bitkilerin meyve tutmasi


gece muma gündüz güne zararı var

glosses: takî helal tê tune ye, kesê dilxerab, kesê ku tim li xerabîyê difikire


geçmişini karıştırmak

glosses: çêrî bav û kalên (yekî) kirin, pêşîyên (yekî) kirin (xistin) navê, te çi ji pêşîyên (yekî) ye


word: geçti bor'un pazarı sür eşeğini niğde'ye

glosses: hasil giha mûsil, hasil di mûsilê re derbas bû, tu bûyî pîra paşîya koçê


geçti bülbül geçti gül

glosses: kela şorbeyê çû bihayê heskê perek e, dîwar hilweşîya toz hilkişîya, tiştê çû nede dû, dar ket toz temirî, dîwar ket toz hilat


gelirse hane boş gelmezse daha hoş

glosses: ku hat malxwê malê ku nehat xêra salê (ku bê ez jê re nabêjim na, ku neyê ez ê kêfxweş bibim)


gemilerin mi battı?

glosses: qey kerê te mirîye? qey kavir û gîskên te belav bûne?


genom

glosses: genom (navê hemû kromozomên ku di gametan de peyde dibin)


gerekseme

glosses: pêdivî, pêwîstî, hewcetî, hewcedarî, lazimatî


gerektirme

glosses: vîn, vêtîn, gerekkirin, hewcekirin, pêwîstkirin


Germanistik

glosses: Germanîstîk (zanyariya ku zimanê Germenîk ji xwe re dike mijar)


gıcık vermek

glosses: qirika (yekî) şewitîn û pê re jî bênijîn


gıcılamaz kağnı

glosses: destgiran, mîna arê li avê here, xwîn ji paş guhê (wî) berdane, cangiran


gırgır geçmek

glosses: pê tinazên xwe kirin, pê tiraneyên xwe kirin, pê henekên xwe kirin


gırtlağına kadar borcu olmak

glosses: heta qirikê ketiye deynan, deynan di ser serî re qelaptin


gırtlak gırtlağa gelmek

glosses: ketin qirika hev, bi qirik û gewriya hev girtin, dest kirin tînika hev


giren

glosses: ximam (ji bo hewaya piçek biewr û mij e)


girmediği bir gerede zindanı kalmış

glosses: (yek) ketîye her qulê, (ji bo kesê ku di cihekî, di karekî de namîne û tim cih û karê xwe diguherîne tê gotin)


gittiğin yerden geliyorum

glosses: tu ji gerê tê ez ji gerafetê têm, ê te gerandîye min çêrandîye, ev rîya ku te berê xwe dayê ez tê re têm


Gotlar

glosses: Got, (neteweyeke ku di serdema navîn de li Ewrûpaya navîn jiyaye)


göbeği biriyle bağlı olmak

glosses: Guhartoyeke göbeği biriyle kesilmiş olmak.


göbeği biriyle kesilmiş olmak

glosses: tu dibêjî qey navika wan bi hev ve ye, navika wan bi hev re birîne


göğe merdiven kurmak

glosses: taştîya mîrê esmanan birin, (dest bi karê ku pêk nayên, kirin)


Gök Türk

glosses: Gök Tirk (neteweyeke Tirk e ku berê li Asyaya Navîn jiyabû û kesê ji vê neteweyê)


gökten zembille inmek

glosses: tu dibêjî qey ji esmanan de hatîye xwarê (ji bo kesê ku pesnê xwe didin bi henekî tê gotin)(ji bo heyîn û maddeyên ku di ber xwe de çêdibin)


gölge kestanesi

glosses: riwekeke ku di avê de şîn dibe û mêweya wê mînanî şambelotê tê xwarin (Trapa natans)


gölge olmak

glosses: jê re bûn pişt, lê bûn alîkar, lê bûn xwedî, yek parastin


gönlü bir şeye olmak

glosses: dilê (yekî) jê re hebûn, dilê (yekî) hebûn


gönlü çelinmek

glosses: dilê (yekî) ketin (yekê), dilê xwe dan (yekî)


gönlünü kazanmak

glosses: dilê (yekî) xweş kirin, dilê (yekî) fireh kirin


göründü sivas'ın bağları

glosses: hindik ma ku li me biqewime, (wexta mirov bi qilqal û endîşe li benda bûyerekê be û hindik bimîne ku biqewime)

glosses: ji bo rewşa ku wisan nehatîye hêvîkirin, lê wisan qewimîye


görüp göreceği rahmet bu

glosses: ji vê qencihê pê ve, , , (êdî bi ku de here)


görüşeni karışanı olmamak

glosses: eleqa xwe bi karê (yekî) nekirin, têkilî bi karê (yekî) nekirin


göt altına gitmek

glosses: ketin rewşeke pir xerab, ketin astengîyê


göt atmak

glosses: ji bo kirina (tiştekî) ruhê xwe dan, pir bi dil û daxwaz bûn


götünden anlamak

glosses: (tiştek, gotinek) li gorî dilê xwe fêm kirin


götünü görmek

glosses: qûna wî dîtin, (ji bêkêrîya wî, ji tirsonekîya wî, ji bêhêzîya wî fem kirin)


götünün harcı olmamak

glosses: ne kerê wî bari bûn, qûna wî ne ew qûn bûn


götürümsüz

glosses: bêbaristanî, bêhedar, bêsebir, bêtehamûl


götüyle balık yakalamak

glosses: quzê gur pê re bûn, morîka siûdê pê re hebûn


götüyle gülmek

glosses: (xelkê) tiraneya xwe pê kirin, (xelkê) henekên xwe pê kirin


göze girer ocak dumanı gibi

glosses: (tiştê, kesê) ku bi tevger an jî xuyakirina xwe ne xweşik e û bala kesan dikişine ser xwe


gözleri keskindir

glosses: ew çavbileze, ew çavbigire, çavên wî diçinûtên


gözleri üzerine yoğunlaşmak

glosses: çavên her kesî li serê bûn, çavên her kesî çûn serê


gözleri yuvasından fırlamak

glosses: çavên (yekî) kirin ji nav serî baz dan (derketin) , çavên (yekî) ji nav serê (yekî) baz dan


gözlerine inanmamak

glosses: bi çavên xwe bawer nekirin, ji çavên xwe bawer nekirin


gözlerini alamamak

glosses: çavên xwe hilneanîn, çavên wî li ber venebûn


gözlerinin önünde cereyan etmek

glosses: Guhartoyeke gözlerinin önünde ceryan etmek.


gözü bir şeyde olmak

glosses: çavên (yekî) li ser (kes an tiştekî) bûn, bala (yekî) li (yekî) dîtir bûn


gözü hiç bir şey görmemek

glosses: tiştek li ber çavê (yekî) nehatin, çavê wî tiştek nedîtin, çavê (yekî) tiştek nedîtin


gözün bebeği gibi korumak

glosses: notila ronahîya çavê xwe xweyî kirin, nola ronahiya çavê xwe xweyî kirin


gözüne bit düşmüş gibi

glosses: tu dibê qey mera bavê (wî) tê de şikestîye, (ji bo kesê ku li ser karê xwe xwar dibe û bi geşahî dixebite)


gözüne kara sular inmek

glosses: ava reş bi çavê (yekî) de hatin, (ji bo nexweşbûnê)


gözünün çapağını silmeden

glosses: di zotika (zûtika) sibehê de, serê sibê zû, hê baş çavên xwe venekirin


gözünün kurdunu kırmak

glosses: çavtirsandî kirin, bi cewrî diranê wî/ê rabûn


gözünün üstünde kaşın var diyememek

glosses: mirov ji (yekî) re nikare bibêje serê sola te xwar e, jê re negotin serê sola te xwar e


gözünün yaşma bakmamak

glosses: av lê venexwarin, dilê xwe pê neşewitandin, lê nehatin rehmê, gunehê (yekî) pê nehatin, li halê (yekî) nenihêrtin


guruh

glosses: revde, gonevêrk (qefleya ji kesê bêkir û beredayî pêkhatî), kotûkeş, xirtol


gurur getirmek

glosses: xwe qure kirin, xwe di ser her kesî re dîtin


gücünü yitirmek

glosses: ji hêzê ketin, ji qewetê ketin, ji derba xwe ketin, bê mecal man


güler misin ağlar mısın?

glosses: em ê kêf bikin an em ê bigirîn? (li hember tiştekî ku mirov pê diheyire yan jî li xwe dimîne heyirî)


güler yüz göstermek

glosses: birîyên (yekî) li ken bûn, devkenokî bûn, devliken bûn, rûken bûn


gülleci

glosses: guleavêj (kesê ku di werzîşa guleavêtinê de guleyê diavêje)


gülmekten katılmak

glosses: ji kena zikopişto bûn, ji kenan mirin, ji kenan hişk bûn, ji kenan xeriqîn


gün saymak

glosses: roj jimartin, roj spartin rojan, roj hesibandin


günahlarından soyunmak

glosses: tobe kirin, gunehên xwe weşandin, gunehên xwe ji ser xwe avêtin


güneş olsa kimsenin üstüne doğmamak

glosses: kesî baran ji ewrê (wî) nedîtin, xêra (wî) ji kesî re tune bûn


güneşe karşı işemek

glosses: rûyê xwe bi mîza xwe şûştin, (qîmeta qencîyê nezanîn, li hember tiştên hêja bêedebî kirin)


güneşin altında

glosses: di bin tava rojê de, di keleqijê de, di bin qêleqija rojê de


güneşinde mendil kurumamak

glosses: kesî baran ji ewrê (wî) nedîtin, baran ji ewrê (yekî) nebarîn


güneşlemek

glosses: xwe berojk kirin, xwe dan ber tavê, xwe dan tavê


günü

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-günü.wav


günü gününe uymaz

glosses: sibatoka dînik e, sibeh û êvara (yekî) li hev nenihêrtin, teqlê wî li hev nenihêrtin, sibeh û êvara (yekî) tune bûn, rojên (yekî) li hev nenihêrtin


güpür

glosses: gûpir, tenteneya ku bi mekîneyê hatiye çêkirin


Gürcistan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-Gürcistan.wav


gürültüye

glosses: xirecir lê çêkirin, li (cihekî) şemata çekirin, teşqele lê çêkirin


güttüğüm domuzu bana öğretme

glosses: lawê dê hînî gayînê neke, a wî wehşî ji min re neke, (ez bi hemû xûy û xisletên kesê ku ez bi salan e wî nas dikim, dizanim)


güvendiği dağlara kar yağmak

glosses: min pişta xwe da çîya çîya bû gîya, qulê malan min mişt min zilûk ji xwe re kir pişt, dara ku pişta xwe dan pûç derketin: (hêvîya xwe (yan jî pişta xwe) pê girê dan ku ew ê alîkarî pê bike lê wisan nebûn û jê hêvîşkestî bûn)


güvendiği dal elinde kalmak

glosses: Guhartoyeke güvendiği dağlara kar yağmak.


güvey olmadık ama kapıda bekledik

glosses: Guhartoyeke güvey olmadık ama kapı dışında bekledik.


haber sızdırmamak

glosses: nehiştin tu agahî belav bibin, nehiştin tu xeber belav bibin, (ji bo meşandina karekî veşartî)


Habeş

glosses: hebeş, hebeşî, etopyayî (kesê ji gelê Etopyayê)


word: hacı sandığımızın haçı sandığından çıktı

glosses: gotin: filankeso baş e, ew jî çû di kaniya gund de rî, (wexta qîmet û rûmet li kesekî bê dayîn û ew jî xerab û ne hêja derkeve, tê gotin)


Hacivat

glosses: Hacîwat (kesê ku di leyîstika Qeregoz de xwe di ser gel re digire, xwe li zanebûnê datîne û yê bindestê xwe biçûk dibîne)


haddeden ciddeyi seyretmek

glosses: di binê (tiştekî) de hûr gerîn, di binê (tiştekî) de nermenerm gerîn


haddini bildirmek

glosses: bêvila (pozê) yekî firikandin (gemirandin), hed û nîva (yekî) nîşan danê


haddini bilmemek

glosses: çember ji ber (yekî) hilatin, pîvan jê re neman, hedê xwe nezanîn


hafakanlar basmak

glosses: tengavî pê de hatin, lê pêsîrtengî çêbûn


halaçlık

glosses: kevanjenî, kurincî, libûdîtî, tavnejenî, perekerî, libûjenî, livajenî


halâvet

glosses: şîrînî, şîrîntî


haldır haldır

glosses: xirexir, guregur (bi şid û bi deng xebitîn)


hal'etmek

glosses: ji text de xistin, ji text de anîn xwarê


halı tezgahı

glosses: tevn, amûr a ku pê xalî, tej, tejik, şijde û hwd dihên çêkirin


hali harap olmak

glosses: halê wî halê helawçîyan e, rewşa wî rewşa kerê nêr bûn, halê (yekî) perîşan bûn, halê (yekî) xerab bûn


haline bakmaz hasan dağına oduna gider

glosses: qûna wî qûna mirîşkan e dixwaze hêkên betan bike


halka verir talkını kendi tutar salkımı

glosses: Guhartoyeke halka verir telkini kendi tutar salkımı.


halka verir telkini kendi tutar salkımı

glosses: Guhartoyeke halka verir talkını kendi yutar salkımı.


halkın ağzına düşmek

glosses: di devê xelkê de bûn benîşt, ketin devê xelkê


hallaç pamuğu gibi atmak

glosses: pê girtin û virvirandin, bi navê ketin û virvirandin


Halvetî

glosses: Xelwetî (terîqeteke ku îbadetên xwe li cihekî tenha dikin)


ham armut gibi insanın boğazına oturur

glosses: wekî kurmê eyûb dikeve pozê mirov, weke hestîyê naletê ye, weke dirî çalo dikeve nav (pêş) mirov, (ji bo wan kesan ku di hin mijaran de bawerî bi tiştan nayînin û ji ber vê jî bêhna meriv teng dikin, tê gotin)


word: hamama gider kurnaya düğüne gider zurnaya aşık olur

glosses: (yek) dilparsek e, (yek) dilkeçik e, (yek) dilkoçer e


hamamda deli var

glosses: bû gêre, bû qîr û qîyamet, mala dînan e, xirecir li kar ket, (ji bo agahdarkirina destpêkirina xirecir û geremolîyê)


hanbeli

glosses: hembelî, di îslamîyetê de mezhebekî sûnnî,


Hanefîlik

glosses: Henîfîtî (yek ji mezhebê ehlê sune yê Îslamê)


hangi taş katı ise başını ona vur

glosses: tu serî li kîjan cih û meqamî dixî bixe, kîjan kevir mezin e here serê xwe lê bixe, kîjan kevirê mezin e serê xwe lêxîne


hangi taş pek ise başını ona vur

glosses: Guhartoyeke hangi taş katı ise başını ona vur.


hangi taşı kaldırsan altında o çıkar

glosses: tiştek ji berê nafilite, (kesê ku jêhatî ye û ji gelek tiştan fêm dike)

glosses: tu kîjan kevirî bilind dikî di binî de ye


hanım iğnesi

glosses: gotina jinan ku li bin çengê mirov dikeve


hant

glosses: hant hey û hey (bi awayekî pir eşirî tiştek xwestin)


hantalca yürümek

glosses: lencîn (dileniçe, bilenice), lenicandin (lencîn)


hapis yemek

glosses: heps dan ser piştê, heps dan (yekî), heps xwarin


har vurup harman savurmak

glosses: destbelatî kirin, bolvirî kirin, vir de û wir de avêtin, tirt û belav kirin, tirtovirto kirin, li cihê beredayî xerc kirin


harama hile karıştırmak

glosses: li ser hev karên pîs kirin, heram li ser heramê zêde kirin


harcı içinden çıkmak

glosses: mesrefa xwe derxistin, sermayeya xwe derxistin


hastaya çorba sormak

glosses: ji nexweşan re çûn zebeşan, (hewce nake ku mirov ew tiştê ku divê bê kirin bipirse)


hatır için çiğ tavuk yemek

glosses: ji bo xatirê xatiran dan barê qantiran, ji bo xatiran mirov diçe ser dînê kafiran, ji bo xatiran mirov dixwe goştê qantiran, ji bo xatirê gulê stirî xistin paşilê, ji bo xatirê gulê mirov şîlavê dike paşila xwe


hava değiştirmek

glosses: ji ber kîşwera cihekî, cih guhertin û çûn herêmekê din


hava parası

glosses: pereyê ku bêyî kedrijandinê û bêbergîdan tê dayîn


havadis

glosses: (piraniya hadise) bûyer, dengûbehs, hewadîs


havaî

glosses: hewayî (tiştê ku bi hewayê re têkildar e)

text: Havaî sözler.


havalandırıcı

glosses: hawadarker, bakêş (dezgehê hewadarkirinê) tek


havalandırmak

glosses: derxistin der, derxistin ber tavê (gava ku tiştekî derdixin derve da ku paqij bibe, bêhn jê here, , )


havaleli

glosses: hewaledar, spartedar, bihewale (tiştê ku hewaleya wê heye)


havalı

glosses: hewadar, xwedî hewa (ê ku hewaya wê xwedî wesfekî ye)

text: O murdar kokulu, ağır havalı yere gitme.

glosses: hewadar (cihê ku hewayeke wê ya paqij û xweş heye)

text: Havalı bir elbise.

glosses: hewadar (amraza ku bi pesta hewayî dişixule)


havanda su dövmek

glosses: karê bêkêr kirin, av kolan, kesmûk dêrandin, dara nokê av dan, di serê keçel de sîr çandin


havas

glosses: xas, esilzade (kesên ku xwe serdesî xelkê dibînin û xwedî îmtiyaz in)


havası olmak

glosses: forsa (yekî) hebûn, bayê (yekî) bilind bûn


havaya kılıç sallamak

glosses: av kolan, kesmûk dêrandin, pûş kutan, dara nokê av dan, di serê keçel de sîr çandin


havaya savurmak

glosses: destbelatî kirin, bi vir de û wir de avêtin, cihê beredayî xerc kirin


havhav

glosses: hewhew, hewok, kûço, hewo (di zimanê zarokan de)


havlama

glosses: hewtînî, ewtînî, kewtînî, rewîtîn, reyîn, eftîn, keltekelt


havlanmak

text: Elbisem havlanmış.


havlatma

glosses: hewtandin, ewtandin, kewitandin, rewîtandin, reyandin


havlayış

glosses: reyîn, ewtîn, hewtîn (awa û karê hewtînê)


havlı

text: Havlı kumaş.


havsalasına sığdıramamak

glosses: neketin aqilê (yekî), neketin hişê (yekî), pê serwext nebûn


hayalcı

glosses: nîgaşwer, aşopbaz, nîgaşperwer, nîgaşperest, xiyalbaz, xiyalker, nîgalperest, xiyalperest

glosses: kesê ku leyîstika Karagoz dide leyîstikandin


hayalcılık

glosses: nîgaşwerî, aşopbazî, nîgaşperwerî, nîgaşperestî, xiyalbazî, xiyalkerî, nîgalperestî, xiyalperestî


hayale dönmek

glosses: bûn wek hijik, tu dibê qey mar pê mijîyaye, bûn wek darik, tu dibê qey ji devê maran kişandine, bûn wek textik, bûn wekî çêlikê hechecîkê


haydin

glosses: haydên (ji bo piraniya kesê ku mirov deng li wan dike)


hayra yormak

glosses: ji xêrê re qebûl kirin, tebîra xêrê lê xistin


Hazar

glosses: êleke ku li derdora deryaçeya Hezarê (Qezwînî) jiyaye


hazır evin has kadını

glosses: bûk anî lez û bez bûka malê dîsa ez, bûk anî lez û bez sivika malê dîsa ez (ji bo jina ku silav li sifreya hazir dike û destê xwe bi tiştekî nake tê gotin)


hebeneka

glosses: kesê ku ne jîr e, lê xwe wisa dihesibîne


hececi

glosses: kîteparêz, heceparêz (helbesvanê ku helbestên xwe li ser kîteyan dirêse)


hecin

glosses: famîleya ajalên xweysimûçk ên ji hêştiran (Camellus dromedarlus)

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-hecin.wav


hediyelik

glosses: ê ji bo diyariyê (tiştê ku ji bo diyariyan hatiye amadekirin)


hedonist

etymology_text: Ji yûnaniya kevn ἡδονή (hēdonḗ, “pleasure”) + -ist.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-hedonist.wav


hedonizm

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hedonizm.wav


hegomonya

glosses: serwerî, serdestî, hakimiyet (serweriya dewletekî li ser a din)


helak olmak

glosses: ji hal de ketin, ji qam de ketin, ji çokan ketin


helalleşmek

glosses: li hev helal kirin (di wexta dan û stendinê de)


helecanlanmak

glosses: (dilê yekî) pitpitîn, (dilê yekî) hilavêtin


Helenist

glosses: Helenîst (kesê ku li ser ziman, wêje, dîrok û çanda Helenan pispor e)


helenistik

glosses: helenîstîk (tiştê ku pi dîrok, çand û hunera Yewnanî ya piştî Îskenderê Mezin re têkildar e)


Helenizm

glosses: Helenîzm (şaristaniya neteweyên ne Grek, lê ku bi raman û hizrênwan ew şaristanî ava kirine)


helik

glosses: xurdik, xurde, xilik, xîç, tîke (di lêkirina dîwaran de, kevirê hûrikê ku dikin nav keviran)


helme

glosses: helîme, helîse (gava ku xwarinek tê pijandin helîme dide, mîna birinc, nok û hwd)


word: helva demesini de bilirim halva demesini de

glosses: ez dikarim bi kubarî jî tevgerim, bi çorsî jî


helvacı kabağı

glosses: kundirê mîranî, kulindê mîran (Cucurbita maxima)


helyodor

glosses: helyodor (kevirekî giranbuha ku di zêrkeriyê de tê bikaranîn)


helyograf

glosses: helyograf (amraza ku pê tîna tavê tê pîvan


helyum

glosses: û di hewayê de kêm peyde dibe, Kurtebêja wê He ye

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-helyum.wav


hem kaçar hem davul çalar

glosses: aracûnê li devê qûnê, bûk jî jê dûdûk jî jê (him ji karekî ditirse û ji bo nekirina wî manîyan dike, him jî dike)


hem kaçar hem kuyruğunu dik tutar

glosses: ji hophopa xwe nayê xwar, hem serê xwe dişikîne hem heqê xwe dide, (tevî ku têk çûye jî mîna ku bi ser ketibe tevdigere)


hem kel hem fodul

glosses: hem diz e hem topiz e, ba jî tê bager jî tê, bûk jî jê dûdûk jî jê

etymology_text: Ji hem + kel + hem + fodul.


hem nalına hem mıhına vurmak

glosses: hem li defê dixe hem jî li zimeyê, derbekê li nêl dixe yekê li bizmêr


hem suçlu hem güçlü

glosses: hem diz e hem jî topiz e, karê guhê berxê girt û karê kir qarîn


hem şamdan paklandı hem pilav yağlandı

glosses: bi tîrekî du nîşan hildan, (di karekî de bi du awayan qezenc hate bidestxistin)


hem ziyaret hem ticaret

glosses: hemû jî wekî hev bûn, her du rê di derîyekî re çûn


hemati

glosses: hematî (sorgilorika ku bihemoglobîn sor bûye)


hemşirelik

glosses: perestarî, parêzdarî, xwişkîtiya dilovaniyê, hemşîre


hemzemin geçit

glosses: borîna hemzemîn, cihê ku rêbej û rêya trênê di ser hev re derbas dibe,


word: her boyayı boyadık de bir fıstıki yeşil mi kaldı?

glosses: te dêrik qedand me dêrûn, me di her teyrî nîya, ma legleg, (tu dibê qey me hemû tişt qedandîye, îcar dora wê ye)


her çorbaya maydanoz olmak

glosses: tilîya xwe kirin nav her tiştî, pozê xwe kirin nav her tiştî, xwe di her tiştî de kirin


her firavun'un bir musa'sı çıkar

glosses: Guhartoyeke her firavunun bir musası çıkar.


her işe burnunu sokmak

glosses: pêçîya (yekî) di her qulî de bûn, pozê (yekî) di her tiştî de bûn


her itin dilini bilmek

glosses: kî xal e, ew heval e, li her alî xistin, di her girarî de kelîn, çar alî lêxistin


her sakala bir tarak

glosses: ji bo meşrebekê şerbetek, li her du alîyê defê xistin, kî xal e ew heval e


her taşın altından çıkmak

glosses: di bin her kevirî de bûn, bûn heska her girarî, bûn xweya her şorbeyê, (yek) kîjan kevirî rakî ji bin derdikeve


word: herkes gider mersin'e biz gideriz tersine


hesap kitap etmek

glosses: hesab kirin, ji xwe re hesab kirin (fikirîn, sêwirîn)


heyamola

glosses: gava ku keştîvan an jî karker bi hev re tiştek kaş dikin di şûna (haydê bikişîn, de bavê de, ha bavê minino ha” de dibêjin


hıdırellez

glosses: xidirellez, şeşê gulanê ye ku li gorî bawerîyê xizir û îlyas pêxember di wê demê de hevdû dîtine


hık demiş burnundan düşmüş

glosses: pik û li (dê, bav) çûn, mûyek jê şaş nekirin, hişkîye ji poz pişkîye, mûyek jê bernedan


hık mık etmek

glosses: çir û çav dan xwe (ji kar revîn, zexelî kirin)

glosses: di devê xwe de birin û anîn, di devê xwe de mizmizandin


word: hım hım ile burunsuz birbirinden uğursuz

glosses: yek ji yekî xerabtir e, gû birayê rêxê ye


hımhım etmek

glosses: vigeving kirin, bêhvila xwe de xeberdan, ginegin kirin


Hızır gibi yetişmek

glosses: wekî Xocê Xizir li hawara (yekî) hatin, weka Xwedê li hawara (yekî) hatin


hızır gibi yetişti

glosses: wekî xoce hizir li hewara (yekî) hatin, wekî xwedê li hewara (yekî) hatin


hicri takvim

glosses: salnameya hicrî, salnameya koçî, salnameya ku hîcreta Pêxemberê Îslamê Muhemmed weke destpêkê qebûl kiriye


hikmeti lokman'dan haber almak

glosses: ji cih û kesên ewle û pêbawer agahî wergirtin


Hinduizm

glosses: Hinduîzm (dînekî ku ji Brahmanîzmê cuda ye)

etymology_text: Deyn ji fransî hindouisme.


Hint keneviri

glosses: kinf, cût, benk, kirkir (Canabis sativa)


Hint sarısı

glosses: zerê nêzî karîbanê ku di wêneyê zeytî de tê bikaranîn


hoparlör

etymology_text:
Deyn ji fransî haut-parleur.
;Çavkanî
* Nişanyan, Sevan, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî): hoparlör

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hoparlör.wav


horoz ayağı

glosses: şîşa tivingê (a ku bi xane ye û pê ji xizneyê qowanan derdixin)


horozu başına bağlamak

glosses: dîkê sibê ye (kesê berî ku mele azan bide şîyar dibe)


hoşaf etmek

glosses: wekî keran lê xistin, donê heyrano jê çêkirin, hemtirka (yekî) danîn, (yek) ji helal û heramê xwedê xistin


Hristiyanlaşma

glosses: filehbûn, Îsawîbûn, mesîhîbûn, xiristiyanbûn, mexînbûn


Hristiyanlaşmak

glosses: bûn fileh, bûn îsawî, bûn mesîhî, bûn xiristiyan, bûn mexîn


Hristiyanlaştırma

glosses: filehkirin, îsawîkirin, mesîhîkirin, xiristiyankirin, mexînkirin


Hristiyanlaştırmak

glosses: kirin fileh, kirin îsawî, kirin mesîhî, kirin xiristiyan, kirin mexîn


Hristiyanlık

glosses: filehî, filehtî, îsawîtî, mesîhtî, xiristiyanî

glosses: alema filehiyê, alema filehan, alema xiristiyanan


hulûs çakmak

glosses: meleqî kirin, şalûsî kirin, xweşekî kirin


hulüs çakmak

glosses: xweşekî kirin, nangenimî kirin, melaqî kirin, şalûsî kirin


Hurufîlik

glosses: mezhebeke ku ji herfên Quranê hin mane û hikman derdixin


huyu huyuna suyu suyuna uygun

glosses: du serî ne wekî hev bin naçin ser balîfê, wekî hev in loma li hev gerîyane, du serî ne weka hev bin naçin ser balîfekê


huyunu suyunu bilmek

glosses: bi kurmê (yekî) zanîn, bi exlaqê (yekî) zanîn


hükümet gibi karı

glosses: jina pir xurt, jêhatî û kêrhatî ku cilika xwe ji avê derdixîne û her daxwaza xwe tîne cih


hüngür hüngür ağlamak

glosses: kirin îskeîsk, nîqrîskên girînê pê ketin


hünkarın atı bana baktı

glosses: aş digere qeraş xwe dipesinîne, aş digere aşvan xwe dipesinîne, baran dibare erd pesnê xwe dide


hüsn-ü kuruntu

glosses: tiştê ku dibitîya bûyîna wê tune ye, di ber xwe de gotin qey wê bibe, rewşek li gorî dilê xwe şîrove kirin


hüt dağı gibi şişmek

glosses: wekî dîkê qoqo xwe qurufandin, wekî elokê xwe nepixandin


hüzünlü

glosses: kedirandî, dilkovan, kewgirî, hiznî, xembar, dilbiêş


ıcığını cıcığını sormak

glosses: li koka (yekî) pirsîn, li esl û feslê (yekî) pirsîn, li kurm û xûyê (yekî) pirsîn


ıkınıp sıkınmak

glosses: pestûrî lê hatin, bûn huftepifte (wî), birh dan xwe, xwe jidandin, (di kirina karekî de)


ılgıt

glosses: nermenem, hêdî hêdî (ji bo wezîna ba û herikînê)


ırz namus tertemiz

glosses: (yek) qelma îsotê jî bigerîne pozê wî/ê naşewite, kesê bêar û bêşerm


ırza geçmek

glosses: dest avêtina rûmetê, dest avêtina namûsê


iadei ziyaret

glosses: serdana ku li hemberî serdanekê tê kirin,


ibre

text: Sayacın ibresi.

etymology_text: Ji osmanî ابره (ibre), ji erebî إِبْرَة (ʾibra, “derzî”).


iciği ciciği

glosses: Binêre ıcığı cıcığı.


icracı

glosses: îcraker (ew kesê ku biryarê îcrayê tîne pê)

glosses: lêder, xwanende (ew kesê ku berhemeke muzîkî lê dide an jî distre)


iç çekmek

glosses: axîn rahiştin, axîn rahilîn, axîn kişandin


iç gıcıklamak

glosses: xurtîka (yekî) jê çûn, kirînî ji nav dilê (yekî) birîn


iç güvey

glosses: benîzava, zavayê navmalê, zavayê li ser malê


iç güveysinden hallice

glosses: kesê ku rewşa (wî) ne baş e, gelekî tengayîyên wî hene, (bi henekî tê gotin ku rewşa wî piçekî ji rewşa benîzavayê baştir e)


iç içe

glosses: di nav hev de, di zikê hev de, di hundirê hev de


iç sıkıcı

glosses: (tiştê) ku aciz dike, (tiştê ku dilê mirovan teng dike)


iç sıkmak

glosses: dilê (yekî) teng kirin, (yek) aciz kirin


içerme

glosses: hewandin, vehewandin, hundirandin, îhtiwa


içi almamak

glosses: mehdê (yekî) lê venebûn, dilê (yekî) neçûnê, dilê (yekî) lê neqeridîn, dilê (yekî) nebijîn

glosses: milê (yekî) lê ranebûn, (ji bo kirina karekî xeternak an jî yê ku nayê ecibandin)


içi bayılmak

glosses: dewxa (yekî) çûn, dilê (yekî) bihurîn, dilê (yekî) xewirîn, dilê (yekî) di ser (wî) re çûn, (ji bo birçîbûnê)

glosses: dilê (yekî) di ser hev re qelibîn, (ji ber şîranî û xurekên giran)


içi beni dışı eli yakar

glosses: devbiken, dilbikul, ne li malekê, ne li hewalekî, meriv ne di govendê de be govend xweş e, ê ne ji malan, nizanin bi hewalan


içi bulanmak

glosses: dilê (yekî) li hev ketin, dilê (wî) li devê (wî) ketin


içi burkulmak

glosses: dilê (yekî) xewirîn, nava wî/wê çûn, dilê (yekî) şewitîn, (keribîn û xemxwarina ji ber hest û dilînan)


içi cız etmek

glosses: nava (yekî) kirin tirkînî, di hundirê xwe de piçpiçîn, kirînî ji hundirê (yekî) hatin, tirkînî ji nava (yekî) çûn


içi çekmek

glosses: dilê (yekî) çûn tiştekî, dilê (yekî) li (tiştekî) bijîn


içi daralmak

glosses: dilê (yekî) teng bûn, bêhna (yekî) teng bûn


içi dışına çıkmak

glosses: nav û dilê (yekî) hatin xwarê, kezeba (yekî) hatin xwarê, kezeba (yekî) qelişîn, dilê yekî hatin ber devê wî, nav û dil helisîn, (ji bo vereşînê)

glosses: nav û dilê (yekî) li hev xistin, nav û dilê (yekî) hatin xwarê, dilê yekî hatin ber devê wî, (ji ber hejîna erebeyê yan jî heywana bar)


içi dönmek

glosses: dilê (yekî) li hev qelibîn, mehdê (yekî) qelibîn, mehdê (yekî) xelîn


içi ezilmek

glosses: di dil de xwîn çûyîn, dilê (yekî) xewirîn, nava wî/wê çûn, ji hundir xwîn çûyîn, (ji ber birçîbûnê)

glosses: kezeba (yekî) peritîn, kirîn û kûzîn ji dil û kezebê çûn


içi götürmemek

glosses: agirê (wî) avêtin nav dil (yekî), dilê (yekî) pê şewitîn

glosses: dilê (yekî) jê re nexwestin, çavnebarî kirin

glosses: dilê (yekî) tehemmûl nekirin, xîreta (yekî) bar nedan, dilê (yekî) bar nedan


içi gülmek

glosses: di hundirê xwe de kêfxweş bûn, bi dizîka şad û kêfxweş bûn


içi hop etmek

glosses: nava (yekî) kirin tirkînî, nava (yekî) kirin terpînî


içi içine geçmek

glosses: tepetep ji nav û dilê (yekî) çûn, tepetepa nav dilê (yekî) bûn


içi içine sığmamak

glosses: tûtişî pê negirtin, nav û dilê yekî kirin gurpegurp, dikira bifirîya


içi kabarmak

glosses: bîza (yekî) jê çûn, dilê (yekî) li hev qelibîn


içi kan ağlamak

glosses: dilê (yekî) li serê xera bûn, kezeba (yekî) peritîn, dilê (yekî) li sere êşîn (tevî ku ji derve de aşkere nake jî ji hundir de pir bikul û keser e)


içi kapanmak

glosses: dilê (yekî) teng bûn, bêhna (yekî) çikîn, bêhna (yekî) teng bûn


içi parçalanmak

glosses: dilê (yekî) lete lete bûn, kezeba (yekî) peritîn, dilê (yekî) peritîn


içi rahat etmek

glosses: dilê (yekî) ketin cih, dilê (wî) hênik bûn, dilê (wî) lê spî bûn


içi sızlamak

glosses: agir bi dilê (yekî) ketin, dilê (yekî) şewitîn


içi vık vık etmek

glosses: nava (yekî) kirin gulpegulp, nava (yekî) kirin reperep


içi yağ bağlamak

glosses: bêhna (yekî) derketin, dilê (yekî) ketin cih


içi yanmak

glosses: dilê (yekî) şewitîn, agir bi kezeba (yekî) ketin


için

pos: postp

pos_title: Paşdaçek

glosses: ji bo, ji bona, ji bonî, ji boyî, bo, bona

text: Bayram olduğu için gelmedi.

glosses: ji bo, ji bona, ji boyî, bi ûcba (xweserî yekî)

text: Sizin için bir kitap getirdim.

glosses: ji bo, ji bona, ji boyî (li gorî, li goranî)

text: Benim için değişik bir insandı.

glosses: ji bo, ji bona, ji boyî (der barê , , , de, der heqê , , de)

text: Onun için büyük bir sanatçıydı diyorlar.

glosses: ji bo, ji bona, ji boyî, jê re (bi texmîn, li gorî ku)

text: Bu şapka senin için büyük.

glosses: ji bo, ji bona, ji boyî (di maneya bergîdanê de)

text: Bu eşyalar için ne kadar para ödediniz?

glosses: ji bo, ji bona, ji boyî (di oxira tiştekî de)

text: Neler yapmadık bu vatan için.

glosses: ji bo, ji bona, ji boyî (maweyê dide nîşandan)

text: Bu kitabı bir hafta için verdim.

glosses: bi navê, bi serê, (di rewşa sondxwarinê de)

text: Çocuklarımın başı için.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-için.wav

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-için.wav


için için

glosses: nermenerm, kereker, hêdî hêdî, di hundirê xwe de


için için gülmek

glosses: di nermê xwe de bişirîn, di binê simêlan de bişirîn


için için yanmak

glosses: di hundirê xwe de şewitîn, di eyarê xwe de şewitîn, di nerma xwe de qaqijîn, di eyarê xwe de qaqijîn


içindekini kusmak

glosses: kela xwe rêtin, jenga dilê xwe rêtin, nav û dilê xwe rehet kirin


içinden geçirmek

glosses: di serê xwe de sêwirandin, di ber xwe de fikirîn


içinden gülmek

glosses: di dilê xwe de bi (yekî) kenîn, di dilê xwe de bi (yekî) tinazî kirin


içinden kan gitmek

glosses: dilê (yekî) li serê êşîn, dilê (yekî) li serê ji bîr ve çûn, dilê (yekî) li ser xera bûn


içine atmak

glosses: kirin nava dilê xwe, avêtin nav dilê xwe, berî nava xwe dan, (xem û derd nedan der)

glosses: kişandin nav dilê xwe, di nav dilê xwe de xwarin, (gotina (yekî) daxwarin, lê pê re kîn kudandin)


içine dert olmak

glosses: jê re bûn derd, bûn kul û qotik ketin nav û dilê (yekî)


içine doğmak

glosses: lê eyan bûn, niqutîn dilê (yekî), dilê (yekî) lê dan, ketin dilê (yekî), sêwirîn dilê (yekî), li dilê (yekî) mizmizîn


içine etmek

glosses: di curnê gund de rîtin, di kanîya gund de rîtin, gû kirin navê, pê de rîn


içine hüzün çökmek

glosses: dilê (yekî) bikeser bûn, (yek) bihizn û keser bûn


içine oturmak

glosses: ketin dilê (yekî), li ser dilê (yekî) man


içine sıçmak

glosses: bi (tiştekî) de rîn, gû kirin nava (tiştekî), pê de rîn


içine sindirememek

glosses: dilê (yekî) di ber re nehatin, pê de neçûn


içine sindirmek

glosses: di xwe de buhartin, di xwe de derbas kirin, daxwarin


içine sinmek

glosses: dilê (yekî) ketin cih, dilê (yekî) lê spî bûn, dilê (yekî) lê qerar dan, dilê (yekî) lê rûniştin, dilê (yekî) lê bar dan


içine sinmemek

glosses: dilê (yekî) neketin cih, dilê (yekî) lê spî nebûn, dile (yekî) lê qerar nedan, dilê (yekî) lê rûneniştin, dilê (yekî) lê bar nedan


içini açmak

glosses: derdê dilê xwe gotin, nava xwe vala kirin


içini bayıltmak

glosses: dilê (yekî) hilneanîn, (ji bo xwarina şîranîyan)


içini boşaltmak

glosses: kela dilê xwe danîn, kela xwe rijandin, bêhna xwe derxistin, dilê xwe di cih xistin

glosses: wateya (mijarekê, meseleyekê) pûç û bêqîmet kirin


içini dökmek

glosses: dilê xwe vala kirin, derdê dilê xwe gotin


içinin yağı erimek

glosses: pir zêde keribîn, agir bi kezeba (yekî) ketin, kezeba (yekî) peritîn


içirik

glosses: tiştên ku dikin nava mitêlan (doşekan), mîna hirî û pembûyan


içler acısı

glosses: halekî perîşan, rewşa dilsoj, (rewşa ku dilan diperitîne)


içten hesaplı

glosses: dil bipirç, (yekî) binfisî ye, diran di qirikê de ye, fisgenî, genfisk, di bin dawa xwe de fisan dike


içtikleri su ayrı gitmez

glosses: navoka hev birîne, canê canê ne, bêyî hev firek av venexwarin


idraksız

glosses: bêfehm, bîrnebir, tênegihîştî, korfehm, bêîdraq


iğne deliğinden hindistan'ı seyretmek

glosses: Guhartoyeke iğne deliğinden Hindistan'ı seyretmek.


iğne yutmuş köpeğe dönmek

glosses: çeqelokî bûn, bûn wek textik, bûn wek çêlikê hechecikê


ihtira

glosses: nûvedan, dahênan (tiştekî nû keşf kirin)ê


iki ayaklı eşek

glosses: mirovê wekî keran, mirovê bêhiş û famkor


iki başlı tutmak

glosses: bi hendaze tevgerîn, bi îhtîyat tevgerîn


iki cami arasında binamaz kalmak

glosses: hem ji kerê bûn hem ji perê bûn, ji seyranan robarî bû, ji îdan kelê bû


iki cami arasında kalmış beynamaz gibi

glosses: di navbera xelîl û celîl de man, di nava nal û bizmarê de man


iki eli bağrında kalmak

glosses: nezanîn çi bikin, çawan bikin, neçar man


iki eli yağlı kara

glosses: kesê ku hema nebî û buxtan li her kesî dike, (sêlika rûtenî ye, gûyê hişk e, bi meriv ve dizeliqe, mîna gûyê di meriv digere)


iki gözü iki çeşme ağlamak

glosses: bi çar çavan girîn, (tevî maldarbûnê, tim gotin tune ye û gilî û gazine kirin)


iki kulak bir dil için

glosses: ji gotinê guhdarîkirin çêtir e, du guh ji bo zimanekî ye


word: iki şilte bir yastık onu da terkiye astık

glosses: cilik tim li ser kerê ye, (ji bo (kesek, malbatek) ku bi cihê ku lê rûdinê ve zêde ne girêdayî ye û bi koçerî dijî, tê gotin)


ikisi bir kazanda kaynamaz

glosses: ava wan di coyekî de naçe, fîşegên wan li hev nakevin, kewên wan ji hev re naxwînin, bayê wan li hev nayê


ikisini bir çifte koş

glosses: serê her duyan jî li hev bixe, (bi henekî ji bo kesên ku di tayê hev de ne tê gotin)


ikisini bir tahtada alıp gitmek

glosses: mirina du kesan a bi hev re yan jî li pey hev


iler tutar yeri yok

glosses: ava li herîyan, daxî pere nake, (tiştê) ku ne kêrhatî û ne girîng e)


ilk partide

glosses: serê pêşîn, di serî de, di destpêkê de, ji bo cara yekem


illalah demek

glosses: îlelah kirin, ji ber (yekî) dan qaqa reş


ilmihal

glosses: îlmîhal, kitêba ku ji bo hînkirina rêbazên îslamê hatiye nivîsandin


iltihablanma

glosses: ragirtin, axivîn, hilgirtin, teşenek, teşene


imanı bütün

glosses: (yekî) teqwa, (yek) bawermend e, (kesê ku bi dînê xwe ve ye)


imaret yapılmadan dilenciler dizildi

glosses: Guhartoyeke mescit yapılmadan dilenciler dizildi.


inciltilmek

glosses: hatin rencandin, hatin êşandin, hatin tehlkirin, hatin zêrandin


incir çekirdeğini doldurmamak

glosses: Guhartoyeke incir çekirdegini doldurmaz.


incirlik

glosses: erdê hêjîran (cihê ku darên hêjîran lê pir hene)


incitiş

glosses: rencandin, êşandin, tehlkirin, zêrandin (ji bo kar û awayê tehlkirinê)


infiratçı

glosses: tenahîparêz (ê ku alîgirî tenahiyê ye, tenêtiyê diparêze)


inkıbaz

glosses: kirmişîn, quncifîn, civitîn, çingizîn, kîsîn (çûna ser hev)


inkıraz

glosses: felişîn, parçebûn, belavbûn, ji navê rabûn


inkıraz bulmak

glosses: tê de çûn xwarê, felişîn, dawî lê hatin, ji navê rabûn


insülin

glosses: hormona ku li hemberî nexweşîya şêkir tê bikaranîn


ip kaçkını zindan gülü

glosses: (kesê) serberdayî, (kesê) ku tim dikeve heps û zindanê


ipe takmak

glosses: leke lêxistin ri (yekî) lêyîstin, (ji bo ku xerabî bigihîne yekî)


ipleri koparmak

glosses: têkilîya xwe jê birîn, werîsê xwe hilçinandin


irfanına turp sıkayım

glosses: tew, dîtin û kirina te, (bi tinazîpêkirinê)


irgat pazarına döndürmek

glosses: kirin wekî bin konê qereçîyan, kirin sindoqa etaran, kirin mîna dangîya bavê xwe


isa için musa'yı kınamazlar

glosses: mî bi lingê xwe bizin bi lingê xwe, (ji ber sûcê (yekî), kesekî din nayê sûcdar û cezakirin)


word: isa'yı küstürdü muhammed'i memnun edemedi


ispinoz

glosses: cureyekî çivîkan e ku nikulkin, rengîn û dengxweş e


istatistikçi

glosses: heljimarnas, îstatîstîkzan (pisporê îstatîstîkê)


istavrit

glosses: îstawrît, navê masîyekî ku bêpûl e û hestîyê wî kêmin


isteklendirmek

glosses: arezûdar kirin, arezûmend kirin, han dan, teşwîq kirin, arezûdarkirin, arezûmendkirin, handan, teşwîqkirin


isteklenmek

glosses: arezûmend bûn, arezûdar bûn, dilxwazî bûn


isteklilik

glosses: arezûdarî, arezûmendî, xwezîkarî, minêkarî, lavakarî, xwestekarî, xwezyarî, xwezdarî


isteksizce

glosses: bêemadane, bi bêdilî, bi bêhemdî, bi dilsarî, bi bêarezû


isteme kipleri

glosses: raweyên xwestiniyê (raweyên daxwazî, xwestinî, vînî û fermanî)


iş üç nalla bir ata kaldı

glosses: ji bo kesên ku wexta fersendeke biçûk dikeve destê wan, xeyala tiştên mezin dikin, tê gotin


iş var

glosses: tiştek tê de hebûn, qilopilo tê de hebûn, dolabek tê de hebûn


işe karışmak

glosses: destkarî li (karekî) kirin, dest di karekî werdan, li (karekî) mudaxele kirin


işi alaya almak

glosses: giringî pê nedan, bala xwe nedan ser karê xwe, pûte pê nedan


işi allah'a kalmak

glosses: hawar man xwedê, hêvîya (yekî) man li xwedê, hêvî ji homa, mefera (yekî) man li xwedê


işi çıtlatmak

glosses: der heqê (tiştekî, karekî) de piçekî agahî dan


işi iş olmak

glosses: kêf kêfa (yekî) bûn, yek bi esmanan re xeber dide


işi rast gitmemek

glosses: cilika (yekî) xwar bûn, lê xirab hatin, çawan jî avêtin xerab hatin, karê yekî çep gerîn


işler yolunda gitmek

glosses: barê (yekî) rast bûn, kar û barê (yekî) li rê bûn


it izi at izine karışmak

glosses: dims û mast tevlihev bûn, bûn girara gavanan, bûn girara qereçîyan, bûn gola gamêşan, dinya li hev ketin, dinya li hev qelibîn


it taşlayan

glosses: serserî, eware, serberdayî, bêkar û eware


it yese kudurur

glosses: gotina giran, gotina ku mirovan kêm dixîne


itin ayağını taştan mi esirgiyorsun?

glosses: divê mirov neavêje pişta kesên xerab û nebaş, (ma dilê te pê dişewite? ma wê bibe benîyê devê tûr?)


itin kıçına sokup çıkarmak

glosses: (yek) xistin eyarê kûçikan, hilê (yekî) danîn ser milê (wî), mûyê sor pê ve nehiştin, bav ji (yekî) re çêkirin, (yek) kirin nav kêşekî gû û agir berdanê


iyi gün görmüş

glosses: (kesê) ku berê xweş jîyaye û rehetî dîtîye


iyi saatte olsunlar

glosses: xwedê hîfza me ji wan bike, (gava qala cin û perîyan were kirin)


iyot gibi açığa çıkmak

glosses: bûn wek berfa ser çîya, tira (tiştekî) ji kayê derketin, derketin rastê, aşkere bûn


izan dedikçe uzanıyor

glosses: ha bibêje ha bibêje, mîna kerê dûvdirêj e, ha biajo, ha biajo, ha ji kevir re bibêje, ha ji (wî) re, divê jê re li defê bixî, korfam, gotin jê re pere nekirin


izi bilmek

glosses: rê û rêç zanîn, rê û rêzan zanîn, rê û dirb zanîn

glosses: bipîr û şinûlk bûn, (ji bo kesê ku tê de merîfet heye)


jeotermal

glosses: jeotermal, têhna ku germîya wê ji bin erdê derdikeve


jeton geç düşmek

glosses: zû serwext nebûn, dereng tê gihîştin (fêm kirin), jê re werîs û qetek lazim in, (bi henekî)


jigolo tutmak

glosses: ji xwe re dost girtin, (ji bo jinên pîr û zengîn ku xortên ciwan li xwe dikin dost û delalî)


kabak başına patlamak

glosses: gûza pûç di serê (yeki) de şikîya, (ji karê xelkê zirar dîtin)


kabarıklı

glosses: pişpişî, hilpişî, kişkişî, hilpişî, poxpoxî, hilhatî, qepişî


kabul olmayacak duaya amin demek

glosses: ji diaya ku wê qebûl nebe re gotin amîn, ji fikra ne maqûl û ne di cih de re gotin


kaç parça olayım?

glosses: ez xwe bi çend cîyan bikim? ez xwe bikim çend perçe?


kaçak güreşmek

glosses: bi bi awayekî ne rasterast belaya xwe (li yekî) dan, pê re mijûl bûn


kader böyle imiş

glosses: qedera me wiha hatîye nivîsîn, li enîya me hatîye nivîsîn


kadı kızı kadire geldi çıktı sedire

glosses: siltik hate bû siltan pêlik danî çû esmên, keça kizîr, xatûn e li ser doşeka mîr, (ji bo jina ku xwe bi esl û binyad dide nîşan û destê xwe bi karekî nake)


kadın kadıncık

glosses: jina malê, kevanîya mala xwe, jina biedeb


kadırga

glosses: cure keştiya cengê ku hem bi xêliyê û hem jî bi bêrikan bi rê de diçe


kadidi çıkmak

glosses: bûn wek tajîyê, bûn wek darik, bûn wek çêlika hechecikan, pir jar û lawaz bûn


Kadirî

glosses: Qadirî (kesê ji terîqeta Şêx Ebdulqadirê Gêlanî), Qadirîlik (terîqeta ku di sedeyê XII, de ji hêla Şêx Ebdulqadirê Gêlanî ve hatiye avakirin)


word: kafa büyük içi boş tut kulağından çifte koş

glosses: ava li agiran (herîyan) e, zikê (wî) vala ye


kafa değil balkabağı

glosses: (kesê) bêhiş, (kesê) debeng, ne serî ye tu dibê beroş e (kundir e)


kafa kafaya vermek

glosses: serê xwe kutan hev, serî dan serê hev, serî dan ser hev


kafa yapmak

glosses: serxweş bûn, ji hişê xwe ve çûn, (araq û esrar)


kafadan gayri müsellâh

glosses: serê (yekî) ne temam e, mêjîyê (yekî) ne temam e


kafası olmamak

glosses: mêjîyê (yekî) tune bûn, (kesê) bêmêjî, (kesê) famkor


kafasına vur elinden ekmeğini al

glosses: lihêfa ser çavê wî jî birevînin dengê xwe nake, tu li vî alî bixî alîyê din dide berê


kafasını duvardan duvara vurmak

glosses: polî poşman bûn, kor poşman bûn, serê xwe li dar û zinaran xistin


kafayı bozmak

glosses: mêjîyê xwe xwarin, elamet û nîşaneyên dînitîyê di (yekî) de çêbûn


kafayı yere vurmak

glosses: ketin nav cîyan, ketin nav nivînan, (ji ber nexweşînê)


kafdağı'ndan kar bağışlamak

glosses: şîrê şêran li bazaran firotin, sozê ax li min birawo, (soz û belêna ku wê pêk neyê, dan)


kağıt gibi olmak

glosses: rengê (yekî) bûn wekî çiftexas, rengê (yekî) wekî şimayê zer kirin


kahrına uğramak

glosses: rastî xezeba (yekî) hatin, rastî xişma (yekî) hatin