darê ji binî nebir

glosses: ku mirov darê ji binîve bibire careke din şîn nayê.hertişt wiha ye, dema mirov û hinekî din ji hevdû bixeyide divêmirov bifikire ku rojekê mirovê li hev bihesile. ji ber wê yekê jî divê mirov ji binî de têkiliyan qut neke. alavek jimirov re demekê ne pêwist be, divê mirov wî alavî neavêje, mirov bifikire ku dê rojekê pêwist bibe.


word: dasikek mirov hebe mirov li sûna wara namîne

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: ev gotin li ser barkirin û koçberiyê hatiye gotin. heke erebeyeke mirov hebe mirov jixwe li şûna wara an li dawiyênamîne. tew tunebe daşikek mirov hebe jî hêvî heye ku mirov jî bigihîje hevalên xwe.


dawî sifra hazir e

glosses: sifreya hazir ji bo xwarinê ye, çi hebe ew tê ser. dawiya hertiştî ku çi hebe talî tê ser sifreyê û ya rast ew e. kî jibo çi tiştekî bike dawiyê xuya dibe. dîsa li hin deveran dibêjin “dawe(doz) sifra hazir e”. wekî mirov doza tiştekî lihinekan bike an wan tawanbar bike, ew jî bibêje dawa sira hazir e, an aniha tiştekî wiha tune ye wa ye hertiştxuya ye.


dawiya derewan kuçe çekmezî ye

glosses: kuçeya ku bend an dîwar li dawiyê êdî rê tê re tuneye. derew jî ku bê kirin jî rojekê mîsoger dê derkeve û tiştêrast bê fêm kirin.dayê qirbûn alay, lay xûy heker, ga bedel na her


word: dayikê heft kur xwedî kiriye lê heft kuran dayikek ji birçîna kustine

glosses: dayik her tim ji lawan an qîzên xwe bi kurtî ji zarokên xwe hez kiriye û bi çi awayî be xwedî dike. lê kur tu carwekî dayikê nikare jibo dayika xwe zehmetê bikişîne.


word: dê ber bi weleda weled ber bi çiyayê qaf

glosses: berê dê her tim li weledan e û her tim dixwaze li ba zarokên xwe be. lê zarok ku mezin dibin çavên wan li derveye ku ji malê biqetin.

word: bir baba dokuz evladı besler, dokuz evlâd bir babayı beslemez


dê bibe dêmarî bav dibe bavmarî

glosses: dê bibe dêmarî an ne diya zarokan be ji zarokan hez nake wekî dayika wan î esil. bav jî li devê dêmariyêdinehêre û li zarokê xwe bi kêmî xwedî derdikeve an lê xwedî derdakeve. wê demê zarok bavê xwe jî wekîbiyan dibînin an ji xwe dûr dihasibînin.


dê bibîne dotê werîne

glosses: dot, keç an qîz. dot çawa be tim xwiya dêya xwe hiltîne û dişibe wê.ji ber wê yekê gotine ku mirov dêya qîzênas bike wekî mirov qîzê nas bike wê demê mirov dikare biryara zewacê bide.

word: anasına bak kızını al, kenarına bak bezini al


dê yek jin deh

glosses: wekî dê ji jinê hê bêhtir bar e an pirsgrêk hê pir in. dîsa wekî ku mirov dikare deh jinan bibîne, lê mirov nikaredeh dêyan bibîne. wateyeke din jî; wekî ku deh kes ji jinê çêdibin e.


def bi adet lê dikeve

glosses: tevgerên mirov bike an liv û lebatên ku mirov pêk bîne divê li gor adetan be.her tişt li gor rê û rêbazên xwe çêdibin. ku mirov van rê û rêbazan bi kar neyine (wekî mirov bê rêbaz li defê xe wê def bqete) tu kar naçe serî anwê şaş here .


word: deh kesên aqilmend ji heqê yekî dîn dernakeve

glosses: mirovên dêhn li gor rê û rêbazên ciwakî tevnagerin, çi tê ber devê wan an çi di dilê wan debe dibêjin û pêktînin.ji ber wê yekê ew û mirovên di nava civakê de biaqil tê dîtin li hevdû nakin.


word: dêhn ne dêhn in, ê ji wan bawer dikin dêhn in

glosses: ji xwe mirovên ku ji wan re dîn tê gotin li derî civakê ne.heke ne wiha bûya jêre dîn nedihat gotin.mirov divêtiştên li gor rêbaza civakê çê bûne ji dînan nexwaze û ji wan bawer neke.


dêl ne tirol be çewr bi dorê nakeve

glosses: dêl an kûçika bi çewr. wekî ne hezkirîbe, ne xwestî be cewr jê çê nabe. dîsa wekî ku tiliya mirov ti bûyerekê detunebe kes qala mirov nake an kes doza tiştekî di wî warî de li mirov nake.


dêl bi ba ye kûçik ji badaye

glosses: dêlik heke nexwaze kûçik nare ba wê û pê naaliqe. ku mirov jî ji yekî ne xweş be mirov nare ba wî an pê rekarekî nake.


dem bi dor e geh li jêr e geh li jor e

glosses: dem an çax, ev çax jî ji tavê re hatiye gotin ku tim dihere lê belê geh li jêr geh li jor e. ev tê wê wateyê ku tutiştek li cîhê xwe namîne. mirov, xweza, dem her tim diguhere hertim herikbar in. mirovên zordar rojekê dê bibinstuxwar, mirovên stuxwar dê rojekê bibin serbilind.


word: dema heywan bê xwê bimînin kevira dialêsin

glosses: xwediyê sewalan xwê li ser tahtan dikin û wan xwê didin. sewal jî ji ber wê yekê hînî tahtan dibin, dema xwêtunebe tenê bi alastina tahtan xwe têr dike an xwe dixapîne. mirovên hînî tiştekî dibin jî dema ew tişt tunebe, çinêzî wî tiştî be xwe bi wî tiştî dixapîne an têr dike.


word: dema hingavtina kerê tê, nanê cotyarî dixwe

glosses: wekî dema tiştek xera bibe nîşanê wê xuya dibe. mirov dizane ku wê qewimînek çê bibe an bi xwe xuya dike.


dengê defê ji dûr ve xweş e

glosses: wekî mirov ne di nav bûyeran de be mirov bûyeran bi awayekî rastî nikare şîrove bike.şîrove wê demê kêmdimîne.her lêkolîn di cîhê xwe de bê kirin nêzî rastiyê ne.

forms: dengê diholê ji dîr ve yê xweş e

word: the grass is always greener on the other side


derbê hirça kevir e

glosses: hirç di wateya hovîtiyê tê bikaranîn. li himber hovîtiyê zor divê. dema mirov zorê bikar neyne hovîtî hê pir dibe.lê ku mirov wekî ku ew ji zorê fêm dike mirov jî zorê bike. hirç ne bi kevir be nare. dîsa wekî ku hirç dema limirov dixe wekî kevir li mirov bikeve.


derdê dilan hûr î kûr î dûr î

glosses: mirovên bi dil be hûr, kûr û dûr difikirin .ne ji bo dilketina qîzekê tenê, ji bo dil ketina her tiştî wiha ye.mirovên kudilê wî li ser tiştekî hebe dibe ku ji bo wî tiştî dîn jî dibin.


derew li miriyan dibe li saxan nabe

glosses: mirî nikarin bersîvê bidin, lê sağ her tim dikarin bersîvê bidin .


derewîn dijminê xwedê ne

glosses: derew dema tê kirin li gor bawermendan xwedê li wan guhdarî dike.ji ber wê yekê jî xwedê ji wan heznake.tiştên xwedê jê hez neke û mirov bike wê demê mirov dibe dijminê xwedê.


derewîn îfleh nabin

glosses: mirovên hînî derewan bibin jî nikarin dev jê berdin tu car jî ji derewê xwe naqerin. ew ji wan re dibe wekî teb ekîev teb ji wan nare.


deriyê xwe asê bike cîranê xwe neke diz

glosses: divê mirov tim li xwe miqatebe ku serê mirov nekev teqreqê. heke mirov li xwe ne miqatebe û serê mirov têkeveteşqeleyan divê pêşî mirov ji xwe bipirs e, ka min tevdîra xwe kiribû an na û dûre yê ku serê mirov xitiyeteşqeleyê tawanbar bike.


dermanê bi xwe kira tûne ye

glosses: kesê bi xwe bike wê bi xwe bikişîne. teşqele û sosret hene ku hinekî din tînin serê mirov, wê demê jî mirov jiwan an hinek kesê din dixwaze ku serê mirov ji teşqeleyê derxe an mirov alîkariyê ji hinekan dixwaze. lê kumirov bi xwe teşqeleyan bîne serê xwe, wê demê dibêjin, here te çawa çê kiriye wiha jî xera bika, an jî te çawaxera kiriye wiha rast bike.


dermanê ehmeqiyê tune ye

glosses: mirovên nezan dikarin hînî tiştan bibe, mirovên kor seqet an lal jî dikarin fêrî tiştinan bibnin lê yênehmeq(debeng) tim li ser a xwe ye û guh li tu kesî nakin.


derya bi dilopan naqede

glosses: tiştên pir kêm nabin û tiştên wekî deryayê jî heke her tim av lê zêde dibe, ji xwe tu car naqede. bi dilopan jî tucar naqede lewre bi dilopan ne, lê bi çem û rûbaran av dihere ser deryayê.


deriyê xêran nayê girtin

glosses: deriyê xêran an başiyan divê neyê girtin, divê mirov tim başîyan bifikire û aliyê xêrê qet negire. ji ber ku jiherkesî re dem dema pêwist dibe.


word: dest dest dişo, dest vedigere dev û rûyan dişo

glosses: dema destek tenê be nikare tu tiştî bike, lê du dest bin wê hevû bişon û dûre dev û rûyan bişon. mirovekî tenê jînikare tiştên mezin bike an bê hûêz dimîne. lê dema dû kes bin wê hevdû jî xelas bişkin û sûdeya wan li dorawan jî çêbibe .


dest di ser dest re heye heta ba xwedê

glosses: mirovên baş û nebaş, biaqil û kêm aqil, jêhatî û ne jêhatî, mezin û biçûk hene û her tim jî dê hebin. ev li baxwedê jî wiha ye. xwedê mirovên çeleng û xebatkaran ji yê ne jêhatî û rûniştî cuda dibîne.


destê kefîlan di bêrika wan de ye

glosses: mirovê ji hinekan re dibin kefîl (derhûd) dipejirîne ku heke ew deynê xwe nede dê ewê ji dêleva wî bide, lewre dipêşiyê de destê xwe dixe bêrîka xwe û xwe amade dike. kî bibe kefîlê kê divê xwe berpirs an deyndart bibîne.


destê komarê dirêj e

glosses: dema dibêjin komar di hundirê wan sînorê komarê de dikarin her tiştî bikin. lewma gotiye destê wê dirêj e.


destê pîsîtiyê bide wê bi riyê xwe were

glosses: wekî ku testê ku pîsîtiyê bide wê bi rûyê xwe têkeve navê. mirovê nebaş wê tim di nava nebaşî û xerabiyê devegevizin. (destê şêx maçî nekin ew şêx ne qutbê razî ye / tac û teylesana serê wî giş xebata destê sar û tazîye. melayê cizîrî)


destê tenê deng jê nayê

glosses: destê tenê deng jê nayê lê du dest li çepikan dixin.mirovên tenê bê hêz in du mirov an sê mirov û hê pirtir dibinxwedî hêz û dijminê wan ji wan ditirsin. lê dema hindik bin dijmin jî ewqas bi ser wan de dihere.


word: destê tenê deng jê nayê, şêrê elî be jî deng jê nayê

glosses: ev jî wek testê tene bê çiqas xurt be jî dîsa deng jê nayê. mirov çiqas gir be an qelew be jî dema tenê be hêzawî tune.


destê tu nikarî gez bikî, maç bike

glosses: kesê ku mirov nikaribe li himber wî şer bike divê mirov rêzê jê re bigire an hurmetê jê re bike.


destê vala li ser zikê birçî ye

glosses: dema destê vala be û tu karî neke zik jî birçî dimîne.lê dema destê bixebite wê tije bibe û zik jî dê têr bibe.


destê xebitî li ser zikê têr e

glosses: ev gotin jî berewajî, destê vala li ser zikê birçî ye, hatiye gotin.dema dest bixebite vala namîne û zik jî têr dixwe.


word: destê xwe nexe her qulê, di hina mar hene di hina jî dûpişk

glosses: tiştên li ser mirov ne bar û peyvîr be, divê mirov xwe tevlê neke. tiştên belasebeb û jê sûde neyê divê mirovneke. bê hesab û tevdir mirov tevnegere. rêyên dawiya wê ne diyar divê mirov pêde nere, cîhê ku mirovnizanibe çi têde heye mirov xwe nêzî wî cîhî neke.


word: destiyê kêrekê û gûyê li ser bêrekê wekî hev in

glosses: destiyê kêrê tenê ji tiştekî re nabe, divê kêr jî hebe ku ji tiştekî re, wekî ji birînê re bibe.


word: deve belawela ne, guhê wan li ser hev in

glosses: deve (hêştir) ajalê herî jihevdiketî ye, yê herî giran û girs e. ji ber wê yekê jî dema mirovên jihevdûketî, livnexweş an tevger çewt, jê re dibêjin wekî deva ye. mirovên wiha jî guhê wan biqul e an pir zû tiştan dibihîzin.


devê elimî vira, nasekine

glosses: devê hînî derewan bibe wekî hînî cixareyê bibin ji wan re dibe wekî tebekî heta derewan nekin dilê wan rehetnabe. wekî ku baweriya jibo seydvanan li nava gel çêbûye ku pir derewan dikdin. seydvanî carinan jiboderewan bikin diherin seydê û tên li nava girseyê dipeyîvin xwe rehet dikin.


word: devê rovî nagihîje tirî, dibêje bila xêra dê û bavê min be

glosses: ev jî dereweke ku mirov dema nikaribe tiştekî bike mirov xwe bixwe qanih dike ku jixwe mirov ew tişt nedixwest.jixwe miroven ku rastiya xwe î nikare biserkeve dernaxin holê an naxwazin derxin holê vê gotinê bikar tînin.

word: dilenciye hıyar vermişler eğri diye beğenmemiş


devî pala xwe didin hûrdeviya

glosses: dewî an lêmiştên darên biçûk, bi xêra deviyên biçû mezin dibin avê ji wan dikişîne. mirovên ku bi ser dikevin jî jigelek girseyên civakê û mirovê ku bi nezanî an bi zaneyî jêre dibin alîkar biserdikevin. hinek dewlemen jî bi xêramirovên nezan an bi alîkeriya wan mezin dibin û dewlemen dibin, wekî ku girseyên bi çûk kom dibin, dibingirseyên mezin ew jî dibin girseyên civakî û ew jî dibin yek, civak tê holê.


word: dewê ceribandî ji mastê neceribandî çêtir e

glosses: Tişt çiqas xweşik be jî heke ne ceribandî be dîsa fikar tê de heye. Lê tiştên ceribandî diyar e ku baş e an nebaşe, wê demê mirov hê bêhtir balê dikişîne ser tiştên ceribandî û kesên ceribandî.

forms: دەوێ جەرباندی ژ ماستێ نەجەرباندی چێترە

word: buttermilk you've tested is better than yoghurt you haven't tested

word: better the devil you know than the angel you don't know

word: better the devil you know than the devil you don't know


word: di civatê de tim cihê xweş û germ yê mezinê civatê ye

glosses: ev yek rêzgirtina ji bo mirovên aqilmend an pîr in. bi taybetî ji bo dema axatiyê hatiye gotin. lê di dema ciwaka kapîtalî jî ev yek ji bo mirovên dewlamand tê bikaranîn.


word: di pira namerda re neçe bila av te bi ber xwe bibe

glosses: wekî namerd tim bêbext in û mirov berbi wan here, mirov mîsoger xisarê bibîne. ji ber wê yekê jî mirov ber biavê here dibe ku mirov xelas bibe, lê pira namerdan mirov dadiqurtîne. wekî mirov bi mirovên pîs re hevaltiyêneke, çiqas kara mirov hebe jî divêû mirov pê re danû standinê neke, lewre di dawiyê de timî mirov li xisarê ye.


word: di nava nîsan û gulanê, xwedê bide tavek baranê, çêtir e ji gundorê zêrînî li ser sê riyanê

glosses: di nava nîsan û gulanê de dema zeviyane ku avê dixwazin da ku tene şîn bibin. wê demê baran ji her tiştî bêhtirpêwist e.


word: di qiyame de hesabê berjêr bike di berjêr de hesabê qiyame bike

glosses: dema mirov ket qiyame û zor li mirov bê mirov ane ku dewiya qiyameyê berjêr e û mirov hesabê wê bike.herwiha mirov dema ti karekî de bi serkeve divê mirov tim hesabê windakirinê jî bike, mirov belangaz û hejar bejî disa mirov tim hesabê bilindbûnê û serkeftinê bike.


di roya tengiyê de emir qut e

glosses: di roja tengiyê de her tişt kin e, her tişt zû diqede û bi lezgînîye. her wiha temen jî qut e, temen jî têrî nake kuewqas zor û astengî heye. mirov li benda tiştekî be mirov naxwaze roj xelas bibe, lê berawajî wê zû xelas dibe.


word: dibêjin, ne ji fesada be, wê gur û mih bi hev re biçêrin

glosses: fesadên ku ji bo berjewendiyên xwe jiyana mirovan bi tiştekî nahesibînin û xwe tenê diparêzin. ji wan re tenêkesayetriya wan wekî din kî dimiri kî dîmîne ji wan re ne pêwist e. fesad ew e ku nahêlin mirov bi şadî bijîn.mirovên li gor jiyana wan tevnegerin ne baş in. hinek hene hînî fesadiyê dibin ew jî ji wan re dibe jiyan.

word: kurt kuzuyla gezerdi fikir başka başka olmasaydı


dibêjin, tu li rê qede û bele li rê

glosses: dema mirovên tevbigerin di nava liv û lebatê debin, her tim astengî şaşî li pêşiya wan e. divê bi aqilmendî ji vanastengiyûana xelas bibin.mirovên ku birêve neçe û tevnegere jixwe tu astengî nayê pêşiya wan herwiha şaşî ûçewtiyan jî nakin ji ber ku tim rûniştîne . mirovên birê ve neçe kert û kortên rê jî nabînin.


word: dijminê aqilmend ji hevalê xayin çêtir e

glosses: dijminê aqilmend li gor jiyanê difikire û herwiha mirov jî biaqil bifikire mirov dizane dê dijminê mirov çibike. lêdijminê herî mezin ku li ba mirov xuya bibe û xayîn be, jixwe mirov dibêje heval e, lê mirov nizane dê xayîntiyê bimirov bike. herwiha di nava mirov de kli mirov dixe.


dijminê ardûyê xwe dostê nanê xwe ye

glosses: ardû ji bo nan çêbibe mirov wî dişewitîne, dema nirov ardûyê xwe pir bişewitîne tê wê wateyê ku mirov litenduristîya xwe miqate ye an mirov ardûyê xwe dişewitîne ji bo nanê xwe ye. dema mirov mesrefê bike dijiyanê de jî heke mirov wê mesrefê jibo bingeha tiştekî bike baş e û mirov çiqas mesrefê an xebatê bike baş e.


dijminê bava nabin dostê lawa

glosses: ev gotineke feodalî ye. jibo dozê xwînî(xwîndarî) hatiye gotin. mirovek dijmine bavekî be ji xwe nabe dostê lawê wî jî. kîdibe bila bibe ji dijminre law bav ap pismam yek e.

word: the enemy of a father will not be the friend of the son


dijminê biaqil ji dostê bêaqil çêtir e

glosses: dostê bêaqil mirov li teşqeleyan diqewimîne û sûdeya wî ji mirov re tune ye.lê dijminê biaqil mirov dizane wêçibike, herwiha dijminê biaqil li gor rê û rêbazên jiyanê tevdigere.


dijminê dijwar ji dostê xayin çêtir e

glosses: dijminê aqilmend ji dostê xayîn çêtir e, lê hinekî cûdatî tê de heye.wekî ku dijminê pir dijwar be mirovjî xwe li himber wî dijwar dike an mirov li gor wê yekê devdîrên xwe çêdike.


word: dijmin li nigê mirov dinêre,dost li serê mirov dinêre

glosses: wekî dijmin fedî dike an çavê wî bar nabe ku li rûyê mirov binêre ji ber wê yekê her tim serê wan berjêr e û lisola mirov dinêre. lê dost dikare bi hêsanî li çavê mirov binêre ji ber ku tu tiştekî ku fedî bike tune ye. di dawiyagotinê de ji an berdewama vê gotinê jî ev e “divê sola mirov û kumê mirov nû be” ji ber ku dost û dijmin li vanderê mirov dinêre.


dijmin pêsî li pê dinêrin pasê li ser

glosses: ev jî wekî ya din e, lê cûdahiya wê, ku dijmin dû re li serê mirov jî dinehêre.


dijminê te gêrik be jî hesabê wî bike

glosses: dijmin dijmin e. çi bi çûk çi mezin.heke mirov hesabê dijminê biçûk neke û di serî de ji holê raneke ançareseriyekê jê re nebîne, her ku biçe wê mezin bibe û gelek dijminê din î biçûk derkevin holê.


dîkê çê di hêkê de azan dide

glosses: wekî dîkê çê hê di hêkê de ye diyar e.herwiha mirovên çê di zarokatiya xwe de diyar dibe. dîsa tiştên baş diserî de diyar e. di têkiliya xwe yî serî de diyar dibe.


dil bide ser dila ,gul bide ser simbêla

glosses: dil bi dil re divê.dil çi dixwaze wî bidê wekî gulê ser simbêlan.her tişt bi yê wekî xwe, re xweş û dilxweş e.


dil miqabilî dil e

glosses: dilê yekî himberî mirov jşimirov re bixwaze yê mirov jî ji wî re dixwaze. her tişt li himber yê xwe dinere demasûde hebe an başî hebe jê re ew jî başiyê ji wî re dixwaze.


dil qoqê rêxê ye

glosses: ev gotin jî wekî dil e çi bixwaze ew e. kes nikare li himber bisekine dema tiştekî bixwaze dibe ku ji bo hinekî dinne baş be lê dil ketibê ji wî re wekî şekir û cewahir e.dema dilê xortekî têkeve qîzek ne xweşik, mirovê sêyemînnikare bibêje çima, lewre dil qoqê rêxê ye dibe ku li rêxê jî deyne.


dil şûşe ye, ku bişkê cebar nabe

glosses: dil wekî tê gotin narîn e nazik e. ku mirov dil bişikîne, bi hêsanî mirov nikare bicebirîne. mirov neheqiyê li yekîbike an dilê wî bihêle dibe ku tu car ew kes nikaribe bi mirov re têkiliyê deyne.

forms: dil şîşe ye, heke şikest sax nabît


dilê bêkesan li ser hemû kesî dişewite

glosses: kesê bê kes dilşewat e. dilê wî li ser herkesî dişewite lewre ew pir di astengîyan re derbas dibe herwha xwewtenê dihesibîne û dibêje qey herkes wekî min e. ji ber tenêtî kişandiye jî mirovên bêkes naxwaze kesekî din jîwekî wî bêkes bimîne.


word: dilê dê bi ser dotê ye, ê dotê bi ser çiyayê qaf de ye

glosses: berê xweha li bira ye yê bira li çiya ye. lê îjar dê heye ku tim dilê wê li ser zarokên wê diêşe lê mixabindizewicin diherin.


dilê mêvana nehêl wê bi xwe herin

glosses: mêvan çiqas tamsar bin jî, çiqas nehê0jayî hurmetê bin jî, ne hewceyî ku mirov wî biqewirîne lewre ew dê bi xweherin.


word: dilê şivan bixwaze dikare şîr ji nêrî bidoşe

glosses: dema dilê mirovan bixwaze û xwestina kar û hezkirina kar pê re hebe dikare gelek tiştan bike û herwiha gelekrêyan bibîne. tiştan mirov bi xwestin û ji dil bike mirovê biserkeve.


dilê tirsonek sênga gewr nabîne

glosses: ev gotin li ser revandina qîzan hatiye gotin. heke xort mêr be kesa ku dilê wî tê de heye, heke malbata wênedêyê jî wê birevîne. lê xortê ku newêribe birevîne dê ji dildara xwe bêpar bimîne.


dilê xezeb nagihin miradan

glosses: dilên bi xezeb an bi kerb û zalim û lezgîn be tim zû diqedin û ji ber ku bi lez tevdigerin di nêvî de astengî lihimber wan çêdibin. her wiha nagihîjin tiştên ku dixwazin.


dilop bi xwe cîhê xwe çêdike

glosses: tiştên xwezayî, mirov destê nede jî ew bi xwe xwe diguherînin. tiştin hene ku mirov divê dest navêjê ji bo ku bixwe bijî an çê bibe, heke mirov mudaxele bike dibe ku ji dirûvê xwe derkeve û şaş çê bibe. carinan bûyer biawayê xwezayî çê bibin baş e.dims çiqas di kûp de bimîne ew qas nêzîkiyê bi sîrkê dike.tiştê ku di dema xwe de neyê bikaranîn di demê din de rûmeta wan namîneû her diçe ji dirûvê xwe derdikevin ûtu sûdeya wan namîne.wekî her ku dims bimîne wê tirş bibe û nayê xwarin.


dîn nêçîrvanê aqil e

glosses: mirovê dîn aqil ji wan re wekî holîka sêlekan e. tiştên ku bi aqil bi hiş çêdibin ji wan re ne pêwist e. herwiha biaqil dilîzin û wî perçe perçe dikin. bi piranî tiştên derî aqilan dikin tiştên ku mirovê saxlem nakin ew dikin.


dinya bi dorê ye, ne bi zorê yê

glosses: wekî em dizanin dinya dizîvire an tu dem di cîhê xwe de nasekine çerxa felekê jî her ti li dor xwe û li dor tavêdizîvire. ji ber wî yekî jî ew bawerî heye ku wê dora hertiştî bê.

forms: دنیا ب دۆرێ یە، نە ب زۆرێ یە


dinya bi gulekê nabe bihar

glosses: her tişt wiha ye, ne dinya bi gulekê dibe bihar ne temen bi salekê diqede, ne mirov di salekê de mezin dibe û netu tişt bi nêvî nabe ku mirov jê re bibêje temam e.


dinya bûye kes, kesî negotiye bes

glosses: dinya dara hisretê ye.wekî mirov li dinyê be, her tim mirov hisreta tiştekî dikişîne. mirov her tim dixwaze tiştekî bike an tiştekî ji xwe redike armanc. hertim bi hisreta pêşketinê ye.


word: dinya gulek e, bêhn bik û bid hevalê xwe

glosses: dinya gulek e, dinya xweş e. divê vê dinya xweş û şêrîn mirov ji herkesî re bixwaze. mirov ji hevalê xwe jî rebixwaze.


dinya ji kesî re nabe yar

glosses: ev gotin jî dibêje, divê mirov pir ji dinyê hez neke an dinya ji kesî re nabe yar û heta hetayê li dinyê kes namîne.ji ber wê yekê jî divê mirov pir bi ser dinyê de mijûl nebe.


dinya ji siltan silêman re nemaye

glosses: ev gotin jî li ser dinyê ye ku ji kesî re namîne. divê herkes hesabê xwe û rojekê bike ku wê bimire. ev li alîkî dinjî gef e.ku mirov ji hinekan bixeyîde an mirov li himber zilma hinekan nikaribe serîhilde mirov vê gotinê dibêje.


dinya ne yek û carek e

glosses: tê wateya ku dinya bi dor e. her tim dinya ji mirov re xerab nakeve û temen dirêj e. dibe ku mirov rojekê jêsûdeyê wergire û rojekê mirov jî bikene.dema mirovek alîkariya mirov neke mirov dibêje, “dinya ne yek û carek eqey ewê jî li min bihesile”.


dinya qadî ye, herkes ji xwe razî ye

glosses: dinya li herkesî mikur tê. herçiqas miroj ji xwe razî be jî, dinya bi mirov zane û rastî cûda ye. wekî kes nabêje“mastê min tirş e” herkes dibêje “ya min baş e”.


word: dinya siya darê ye geh li sibê ye geh li êvarê ye

glosses: ji ber ku dinya di jiyana mirovan de girîng e û tiştekî ku mirovan ew baş fêm nekiriye, gotinên li ser dinyê pir in.herwiha jiyana mirovan her tim bi dinyê re têkili afirandiye û gelek tişt bi baweriyan hatine holê. ev gotin jî wekîdinya mirovan pir zû diqede û dinya pir zû dizîvire.


word: dinya siya darê ye geh li vir e geh li wir

glosses: ev jî wekî “dinya siya darê ye geh li sibê geh li êvarê ye”. di vê gotinê de xuya dike ku mirovên berê wekîdizanîbûn, ji ber ku dinya dizîvire, siya darê jî li cîhê xwe nasekine. ji ber wê yekê jî peywandiya siya darê ûdinyayê bi hev re çêkirine.


dinya siya darê ye, ji kesî re nadomîne

glosses: çawa siya darê di cîhê xwe de nasekine dinya jî nasekine û ji kesî re ne daîm e, ne bê serî bê dawî ye.


dîtin û gotin nabe yek

glosses: ev gotin li se pratîkê hatiye gotin kû çiqas pratîk giring e. tiştin hene ku vegotina wan ne gengaz e. heta mirovbi çavên xwe nebîne bawer nakin .an dema gotinê mirov nikare diştinan tarîf bike lê mirov bibîne hê pir bandorêçêdike.


divê mirov di agirê mezin de bişewite

glosses: wekî mirov tiştek kir, mirov tiştên bi rêk û pek, tiştên ku sûdeya wan pir bifikire. heke mirov tevlî tiştên biçûk bibeû di dawiyê de mirov ji bo wî tiştê nehêja xisarê bibîne heyf e. divê mirov tiştên mezin bike ku hêja be.


word: divê mirov girrê xwe bi destên xwe bixwrîne

glosses: dema mirov karê xwe bi destê xwe bike dilê mirov rehet dibe. çiqas hinekî din karê mirov baş bike jî ne wekîmirov e. dîsa wekî, divê mirov ji kesî tiştekî ku ji mirov re baş be hêvî neke, divê mirov bi xwe doza wî tiştî bike ûbistîne.


word: divê mirov keleka xwe di avê re derbas bike

glosses: divê mirov karê xwe zanibe û hinekî jêhatî be da ku mirov li pey hevalan li pey mirovan nemîne, mirov karê xwebi çi awayî be bimeşîne.


word: divê mirov zanibe serê mirov li ser kîjan kevirî ye

glosses: di jiyanê de divê tim haya mirov jixwe hebe û mirov zanibe mirov çi dike an mirov bi ku de bi çi awayî dihere.


dîwar bi guh in

glosses: ev jî tê wê wateyê ku mirov çi karî bike divê mirov ewlekariya wê çêbike. mirov di hundir de be jî divê mirovzanibe ku hinek dikarin li mirov guhdarî bike.


dîwarê rast hilnaweşe

glosses: tiştên ku mirov çê bike an karê ku mirov bike divê bingeha wî saxlem be û rast be heke ne wiha be wê xerabibe. lê dema bingeh saxlem be bi hêsanî xera nabe.diwe ê kûtkû qewil bên ezmûn ra astê varên


word: diya diza du tira dike, yek ji kêfa yek ji tirsa

glosses: kêfa diya diz, bê ku ji zarokê wê re tiştek aniye. li alîkî din jî tirsa ku bê girtin jî heye.


diya mirov tim lawa nayne

glosses: wekî bibêje “baş be diya te nikare her tim lawa bîne an tu here yekî wekî te dibe ku neyê dewsa te”. dîsa tê wêwateyê ku “her tim karê te baş nare” . karê tu kesî jî her tim baş nare.


diz ji tariyê hez dikin

glosses: mirovên diz rêbazên karê xwe jî dizanin. kî çi karî jî bike rêbazên wî dizanin. karê nebaş jî bikin dizanin wê kîjandemê û bi çi awayî bikin.


dizê bîstana mukur tê zivistana

glosses: hinek ku karê bi dizî an karê nebaş dikin, dema ku êdî bibêje tiştek jê xera nabe, wê demê mikur tê û li xweeşkere dikin, dibêjin


dijmin bi halê dijmin nizane

glosses: dema mirov û hinekî din dijminê hev û din be, mirov hertiştî xwe, tevgerê xwe halê xwe jê vedişêre.


dolab hebs e tejî reqs e neqs hews e

glosses: dolab alavên, libasên ku mirov têde hiltîne, teşî tim dirêse û dilîze, neqş jî ku mirov bi hewes (kêfxweş) be çêdibe.


word: dost li pêşiya mû dipeyive û dijmin li paş mû dipeyive

glosses: wekî dost ji dijmin jî ku bi mirov re dipeyive pir zirav dide ber mirov. lêbelê sînorek heye, heke mirov zanibe wîsînorê zirav mirov dê zanibe ku kî dost e kî dijmin e.


dostê bêaqil barê piştê ye

glosses: dostê mirov heke bêaqil be ji mirov re dibe asteng û bar. ji ber dostaniyê jî divê mirov alîkariyê jî bike. demaserê dostê mirov î bêaqil di teşqeleyê keve mirov jî alîkariyê pê dike û serê mirov jî pê re dikeve teşqeleyan.


dostê bava nabin dijminê lawa

glosses: ev gotin jî gotinek feodalî ye wekî gelek gotinên pêşiyan di dema feodalî de hatiye gotin. lewre îro rewş cûdaye, dijminê bavan dibin dostên lawan û dostên bavan jî dibe ku bibin dijminê lawan.


dostê min dijminê postê min

glosses: dost carinan bi xayînî benda mirov dikevin û tirba mirov dikolin, li dijminê wiha divê miqatebe, dijminê ku dostxuya dibe.


dostê kevin hespê zînkirî ye

glosses: hespê zînkirî be nikare devê xwe tevbide û xwarinê bixwe. dostê kevin jî zînkirî ye, nikare li himber dostê xwe îkevin bipeyîve û xerabiyê pê bike.


word: dostê te bigirîne baş e, ne ê te bikenîne

glosses: ev tê wê vateyê ku dostê di her mercî de rastiyê ji mirov re bibêje baş e. lewre ji bo mirov di demeke kurt dekêfê bike û dû re mirov pê bihese ku ne wiha ye, wê demê hê nebaş e û mirov bê tevdîr dimîne.


du henek bi rastkê ne

glosses: hinek mirov hene ku raste rast gotinan nabêjin di nava henekan de bi mirov didin zanîn. ji ber wê yekê jî duhenek têkevin ser hev wateya wan î rast jî derdikeve holê.


du kesek li serê kesekê bela ne

glosses: kesek ji axa ku herî û hişk dibe li nava erdan re hatiye gotin. an jî ji bo ku her mirovek li serê mirovekî dinbelaye.


du serî di beroşekê de hilnayê, nakelin

glosses: seriyê sewalan ku mirov dikelîne di beroşê de, ji beroşekê re pir e.wateya vê gotinê ew e ku heke tiştek têrî yekî bike divê yek bikar bîne, lewre solek ji du mirovan re nabe hekebibe jî her yekî ferek dikeve. ji ber wê yekê jî tiştê nêvî bê hêvî ye.


word: duê kûçika qebûl biba, wê ji ezmên hestî bibariya

glosses: wekî tê zanîn kûçik(se) berê xwe didin ezmanan û dizûrin. tu sewal jî wekî wan nazûrin an pir nazûrin ev jî wekîdiayan ku mirov bihesibîne kûçik pir dia dikin, heke xwedê qebûl bikira dê hestî bibariya. herwiha ji bo ku diayênmirovên nebaş xwedê napejirîne jî hatiye gotin.


dijminê dijminê mirov dostê mirov e

glosses: ku dijminê mirov hebe, çi xisar bigihîje wî kêfa mirov tê. lewma ku dijminê dijminê mirov hebe mirov pê retêkiliyê datîne û li himber wî mirov dibin yek. heke ew jî xisarê bide dijminê mirov baş e.


dûr e, nûr e

glosses: dema mirov ji hevdû dûr bin tim bi hisretin ku hev dû bibînin û her tim ji hevdû hez dikin. lê dema ku mirovhertim li ba havdû be mirov di demeke kin de ji hevdû sar dibe.


dûrî çava dûrî dila ye

glosses: ev jî berevajî gotina “dûr e nûr e” ku mirov her ku ji hev dû bi dûr bikeve hêdî hêdî mirov hevdû ji bîr dike.


منزل

pos: noun

pos_title: Navdêr

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-منزل.wav


pencirk

forms: pencirrk

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehapence, têkilî pênc (pênc til).


ترانه‌ها

pos_title: Formeke navdêrê

forms: teraneha (romanization)


داستان‌ها

forms: dastanha (romanization)


استان‌ها

forms: ostânhâ (romanization)


حلب

pos: name

pos_title: Serenav

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-حلب.wav


حلب

pos: unknown

pos_title: Mane


حلب

forms: Halab (romanization)

etymology_text: Ji erebî حَلَب (ḥalab).


حلب

forms: Haleb, vulg. Halep (romanization)


گویش‌ها

forms: guyeš-hâ (romanization)


title: Subcutaneous

redirect: subcutaneous

pos: hard-redirect


çarîk

text: Wê şevê ew xelqê zincîrdane sê çarîk jê bizdîyan û du mehan zêde nexweş bûn.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 109, ISBN 978-605-5683-27-6

forms: çarik

etymology_text: Binêre: çarêk


patîle

glosses: Nanê qelandî ku tê de kelûpelên wekî kartol, penîr, spînax, pîvaz, toraq û goşt heye.

text:
Çalave je min xweş, min je çalave
Kozi patîle tim vêxîyaw
Ave re navi herikan
Min je xwim xweş
Je çule, je çalave, je ruyîye
Gordi her tişti çule hamirîm
Vêm xweş dîyay îre
Xwim di vînim, menexoşim
Hewa ne min duri çalave çule
Ne jî çalavê çule bî min nêvu

ref: Xamgeli Bane, Bîrnebûn, hejmar 49, bihar 2011

forms: partîle

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


جنگ کردن

forms: jang kerden (romanization)

etymology_text: Ji جنگ (jang) + کردن (kerden).


dijminî kirin

pos: verb

pos_title: Lêker

forms:
dijminî dikim (present)
dijminî dikî (present)
dijminî dike (present)
dijminî dikin (present)
dijminî bike (imperative singular)
dijminî bikin (imperative plural)
dijminî kir (past)
dijminî kir (past)
dijminî kir (past)
dijminî kir (past)
dijminî –k– (root present)
dijminî –kir– (root past)
ez dijminî dikim (indicative present positive)
ez dijminî nakim (indicative present negative)
min dijminî kir (indicative past positive)
min dijminî nekir (indicative past negative)
tu dijminî dikî (indicative present positive)
tu dijminî nakî (indicative present negative)
te dijminî kir (indicative past positive)
te dijminî nekir (indicative past negative)
ew dijminî dike (indicative present positive)
ew dijminî nake (indicative present negative)
wê/wî dijminî kir (indicative past positive)
wê/wî dijminî nekir (indicative past negative)
em dijminî dikin (indicative present positive)
em dijminî nakin (indicative present negative)
me dijminî kir (indicative past positive)
me dijminî nekir (indicative past negative)
hûn dijminî dikin (indicative present positive)
hûn dijminî nakin (indicative present negative)
we dijminî kir (indicative past positive)
we dijminî nekir (indicative past negative)
ew dijminî dikin (indicative present positive)
ew dijminî nakin (indicative present negative)
wan dijminî kir (indicative past positive)
wan dijminî nekir (indicative past negative)
min dijminî dikir (imperfect positive)
min dijminî nedikir (imperfect negative)
min dijminî kiribû (positive)
min dijminî nekiribû (negative)
te dijminî dikir (imperfect positive)
te dijminî nedikir (imperfect negative)
te dijminî kiribû (positive)
te dijminî nekiribû (negative)
wê/wî dijminî dikir (imperfect positive)
wê/wî dijminî nedikir (imperfect negative)
wê/wî dijminî kiribû (positive)
wê/wî dijminî nekiribû (negative)
me dijminî dikir (imperfect positive)
me dijminî nedikir (imperfect negative)
me dijminî kiribû (positive)
me dijminî nekiribû (negative)
we dijminî dikir (imperfect positive)
we dijminî nedikir (imperfect negative)
we dijminî kiribû (positive)
we dijminî nekiribû (negative)
wan dijminî dikir (imperfect positive)
wan dijminî nedikir (imperfect negative)
wan dijminî kiribû (positive)
wan dijminî nekiribû (negative)
ez ê dijminî bikim (future positive)
ez ê dijminî nekim (future negative)
minê dijminî kiribe (future perfect positive)
minê dijminî nekiribe (future perfect negative)
tu yê dijminî bikî (future positive)
tu yê dijminî nekî (future negative)
teyê dijminî kiribe (future perfect positive)
teyê dijminî nekiribe (future perfect negative)
ew ê dijminî bike (future positive)
ew ê dijminî neke (future negative)
wê/wîyê dijminî kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê dijminî nekiribe (future perfect negative)
em ê dijminî bikin (future positive)
em ê dijminî nekin (future negative)
meyê dijminî kiribe (future perfect positive)
meyê dijminî nekiribe (future perfect negative)
hûn ê dijminî bikin (future positive)
hûn ê dijminî nekin (future negative)
weyê dijminî kiribe (future perfect positive)
weyê dijminî nekiribe (future perfect negative)
ew ê dijminî bikin (future positive)
ew ê dijminî nekin (future negative)
wanê dijminî kiribe (future perfect positive)
wanê dijminî nekiribe (future perfect negative)
min dijminî kiriye (perfect positive)
min dijminî nekiriye (perfect negative)
min dijminî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min dijminî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te dijminî kiriye (perfect positive)
te dijminî nekiriye (perfect negative)
te dijminî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te dijminî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî dijminî kiriye (perfect positive)
wê/wî dijminî nekiriye (perfect negative)
wê/wî dijminî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî dijminî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me dijminî kiriye (perfect positive)
me dijminî nekiriye (perfect negative)
me dijminî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me dijminî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we dijminî kiriye (perfect positive)
we dijminî nekiriye (perfect negative)
we dijminî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we dijminî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan dijminî kiriye (perfect positive)
wan dijminî nekiriye (perfect negative)
wan dijminî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan dijminî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez dijminî bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez dijminî nekim (present subjunctive negative)
(bila) min dijminî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min dijminî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu dijminî bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu dijminî nekî (present subjunctive negative)
(bila) te dijminî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te dijminî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew dijminî bike (present subjunctive positive)
(bila) ew dijminî neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî dijminî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî dijminî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em dijminî bikin (present subjunctive positive)
(bila) em dijminî nekin (present subjunctive negative)
(bila) me dijminî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me dijminî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn dijminî bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn dijminî nekin (present subjunctive negative)
(bila) we dijminî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we dijminî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew dijminî bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew dijminî nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan dijminî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan dijminî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min dijminî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min dijminî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dijminî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min dijminî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te dijminî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te dijminî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dijminî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te dijminî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dijminî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî dijminî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dijminî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî dijminî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me dijminî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me dijminî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dijminî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me dijminî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we dijminî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we dijminî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dijminî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we dijminî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan dijminî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan dijminî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dijminî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan dijminî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê dijminî bikira (present conditional positive)
minê dijminî nekira (present conditional negative)
minê dijminî kiribûya (preterite conditional positive)
minê dijminî nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê dijminî bikira (present conditional positive)
teyê dijminî nekira (present conditional negative)
teyê dijminî kiribûya (preterite conditional positive)
teyê dijminî nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê dijminî bikira (present conditional positive)
wê/wîyê dijminî nekira (present conditional negative)
wê/wîyê dijminî kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê dijminî nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê dijminî bikira (present conditional positive)
meyê dijminî nekira (present conditional negative)
meyê dijminî kiribûya (preterite conditional positive)
meyê dijminî nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê dijminî bikira (present conditional positive)
weyê dijminî nekira (present conditional negative)
weyê dijminî kiribûya (preterite conditional positive)
weyê dijminî nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê dijminî bikira (present conditional positive)
wanê dijminî nekira (present conditional negative)
wanê dijminî kiribûya (preterite conditional positive)
wanê dijminî nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) dijminî bike (imperative present positive)
(tu) dijminî neke (imperative present negative)
(hûn) dijminî bikin (imperative present positive)
(hûn) dijminî nekin (imperative present negative)

etymology_text: # Ji dijminî + kirin.


دشمنی کردن

etymology_text: Ji دشمنی + کردن.


dîbaçe

glosses:
pêşgotin, destpêk, pêşekî, prolog,
nivîsara destpêka pirtûkê ya ku naveroka wê dinasîne

forms:
dîbace
دیباچه

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha farisî دباچه (dibaçe), pehlewî dibaçek (duayadestpêkê) ji zimanên îranî


efxan

glosses: efxanî, kesa/ê yan tişta/ê ji Efxanistanê

etymology_text: Ji farisî افغان (efẍan, “efxan, efxanî”), ji zimanên prakrîtîआभगन (abhegene, “efxan, efxanî”), ji sanskrîtî अश्वक (eśveke, “siwar, hespvan”).


efxan

text: Xwîn tê pirê teşbîhê avFiryad û efxan sed esefCan dê nedit ew malxerab

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

etymology_text: Hevreha fîxan, herdu ji farisî افگان (efgan) / افگان (figan). Di kurdî de tenê di edebiyatê de peyda dibe, ne di nav gel de.


fîlolog

text: Zanîngeha Duzceyê dê fîlologênçerkez û gurcî perwerde bike.

ref: www.aa.com.tr/kk 9/2013

forms: فیلۆلۆگ

etymology_text: Ji fransî philologue ji yûnanî φιλόλογος (filólogos) (filologos: evîndarêaxiftinê) ji φίλος (fîlos: heyran, evîndar, fîlo-) + λόγος (lógos: axiftin, -log, -lojî)

բանասեր

roman: banaser

φιλόλογος

roman: filólogos


qewxe

etymology_text: Ji tirkî kavga (şer, pevçûn) ji farisî غوغا (ẍevẍa: şerenîx, cedel, qerebalix, xirrecirr). Peyv ne yekser ji farisî lê bi rêya tirkî ketiye kurdî.

ipa: /qɛwˈxɛ/

hyphenation: qew·xe


mirçîn

glosses: dengê maçkirinê, maçkirina bideng, maçkirin, ramûsan

text: kir û dîsa bi mirçe mirç: »Yabo, gelî civatê, baþ li min ...... Binere hin dikarin ramûsanan ji te bixwazin. Ji bo ku tu ...... wî û bû mirçe mirça wê: »Wey tu tim hebî

ref: Laleş Qaso: Sê şev û sê roj

glosses: dengê cûtina xwarinê, dema xwarinê dixwe dike mirç mirç

forms:
mirçînî
mirç


کوچکتر

pos: adj

pos_title: Formeke rengdêrê

glosses:
Forma komparatîv ji rengdêra کوچک.
biçûktir

forms: kuček-tar (romanization)

etymology_text: Ji کوچک (kuček) + تر (-tar).


کوچکترین

glosses:
Forma sûperlatîv ji rengdêra کوچک.
biçûktirîn

forms: kuček-tarin (romanization)

etymology_text: Ji کوچک (kuček) + ترین (-tarin).


biçûktirîn

pos_title: Rengdêr

glosses:
kesê/a ku di nava gropekî de hemûyan bi genc tir e, tiştê ku kçoç tirîn e
 forma sûperlatîvî ji rengdêr biçûk

forms: بچووکترین

etymology_text: Ji biçûk + -tirîn.

ipa: /bɪt͡ʃuːktɪˈɾiːn/

hyphenation: bi·çûk·ti·rîn


ترین

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: herî ..., -tirîn, paşgira formên sûperlatîvê.

forms: -tarin (romanization)

تر

roman: -tar


lemme

etymology_text: * formek devkî ji let + me

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-lemme.wav


gimme

etymology_text: * formek devkî ji give + me

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-gimme.wav


I'mma

etymology_text: * formek devkî ji I'm + going + to an jî I'm + gonna


ż

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: z-ya qelew (emfatîk) wek di van peyvan de

forms:
ظ
ض


ṫ

glosses: t-ya qelew / emfatîk û bihilm / req wek di peyva tep tepeser de

forms:
ط
t
ť
ț
ṭ
ṯ
ṱ


pizbend

glosses: dema ku şivan pêz dide mexel kirin, bendekî bi nigê mihekî ve girêdide, eger pez şevê bêhis rabe ew miya bi kaşkirinê ve şivên ji xewê hişyar bike. Ji wê bendî re tê gotin

text: Ji lew şivan dişevînê de dema radizê bi pizbendekî stuwê beranekî bi tilîya piyê xwe ve girêdide.

ref: Kovara Kelhamedê, Ferzan Muhammed nivîsar:hejmar:1, rp:39

glosses: bend an jî kindirê ku di pezbirînê de dema mih an jî beranan davêjin erdê pê lingê wan girêdidin da ku nelipitin û hevrîng li wan nekeve

forms: kerbend

etymology_text: Ji pez + bendê tê lêbelê niha pez bûye piz.


ملخ

forms: melah (romanization)

etymology_text: Deyn ji farisî ملخ (malax)


خیار

forms: xiyâr (romanization)

etymology_text: Ji farisiya navîn 𐭧𐭩𐭠𐭥 (xyār). Hevreha sanskrîtî क्षीरक (kṣīraka).

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-خیار.wav


بیماری

etymology_text: Ji بیمار + ی.


ژوئن

forms: žu'an (romanization)

etymology_text: Ji fransî juin.

مه

roman: me

ژوئیه

roman: žu'iye


تندی

forms: tondî (romanization)

etymology_text: Ji تند (tond) + ـی (-i)


کمک کردن

forms: kumek kerden (romanization)

etymology_text: Ji کمک (kumek) + کردن (kerden).

audio: Fa-کمک کردن.ogg


حکایت

text: زندگی حکایت مرد یخ فروشی است

text:
بشنو اين نى چون حكايت مىكند
از جدايىها شكايت مىكند

translation:
Bibihîze ji vêneyê çi hîkayet çêdibin
Ji cûdahiyan şîkayet çêdibin

ref: Celaledînê Rûmî

forms: hekâyat (romanization)

etymology_text: Ji erebî حِكَايَة (ḥikāya).

हिकायत

roman: hikāyat

حِکایَت

roman: ḥikāyat

хикая́т

roman: xikaját


کرایه

forms: kerâye (romanization)

کرایه کردن

roman: kerâye kerden


قلاب

forms: qollâb (romanization)

etymology_text: Ji erebî كُلَّاب (kullāb).


آل

audio: LL-Q13955 (ara)-Zakaria Mimouni-آل.wav


خاندان

forms: xāndān (romanization)

audio: LL-Q1617 (urd)-Syamantak07-خاندان.wav


نهر

etymology_text: Ji reha ن ه ر (n h r). Ji proto-samî *nahar-. Bide ber akadî 𒈾𒀀𒀸 (nārum), ugarîtî 𐎐𐎅𐎗 (nhr), aramî נהרא / ܢܲܗܪܵܐ (nahrā), îbranî נהר (nahar).


نهر

forms: nehir (romanization)

etymology_text: Ji erebî نَهْر (nahr).


نهر

forms: nahr (romanization)

دریا

roman: daryâ

رود

roman: rud

رودخانه

roman: rudxâne


نهر

نهر الأردن

roman: nahr il-ʾurdon

translation: Çemê Urdunê


نور

forms: nur (romanization)

etymology_text: Deyn ji farisî نُور.

نورانی

roman: nurâni

نوردرمانی

roman: nur-darmâni

نورافشانی

roman: nurafšâni

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-نور.wav

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-نور.wav


barn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-barn.wav


baroscope

glosses: baroskop, amûra ku pê ferqa fişarê tê pîvan

etymology_text: Ji baro- + -scope


barrage

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-barrage.wav


barred

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera bar.


barroom

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-barroom.wav


barter

glosses: berdêl, teqes, pevguherîn, mubadele, guherandin

etymology_text: Ji îngilîziya navîn, ji fransiya kevn barater.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-barter.wav


barysphere

glosses: barîsfer, navenda kureya erdê, navenda kureya dinê


bashibazouk

glosses: di dewra osmaniyan de şervanê sivîl ê ku ketiye nava leşkeran


basketry

glosses: selikerî, sepetker, sepetsazî, sepetfiroşî, selikfiroşî, zembîlfiroşî

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-basketry.wav


basset

etymology_text: Ji fransî bassette, ji îtalî bassetta.


bastardize

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bastardize.wav


bathe

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bathe.wav


batten

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-batten.wav


Stau

glosses: kêşmekêşa trafîkê, tevliheviya çûnûhatinê


Turnübung

glosses: temrîn, temrînên baştirkirina masûlkeyan


wuchern

glosses: zû zû zêde bûn, bi awayekî bi lez pir bûn


deyûs

glosses: mêrê ku jina wî zinayê dike û mêr jê haydar e lê namûsa xwe naparêze

glosses: mêrê ku jina xwe yan jinan difiroşe xelkê

forms: deyûz

etymology_text: Ji erebî دَيُّوث (dayyūṯ)

قرمساق

roman: qurumsāq

دیوث

roman: dæyyūs

рагано́сец

roman: rahanósjec

рага́ты

roman: raháty

рогоно́сец

roman: rogonósec

烏龜

roman: wūguī

王八

roman: wángba

دَيُّوث

roman: dayyūṯ

جاکش

roman: jâkeš

دیوث

roman: dayyus

קַרְנָן

roman: karnán

오쟁이진 남편

roman: ojaeng-ijin nampyeon

рогоносец

roman: rogonosec

پزونك

roman: päzäväng

قورومساق

roman: qūrūmsāq

ڪراته

roman: kérātá

كیدی

roman: gidi

قلتبان

roman: qultabān

بوینوزلی

roman: būynūzlu

دیوث

roman: deyyūs

рога́тый

roman: rogátyj

куко́лд

roman: kukóld

олень

roman: olenʹ

рогоно́сець

roman: rohonósecʹ

рога́тий

roman: rohátyj

κερατάς

roman: keratás

ipa: /dɛˈjuːs/

hyphenation: de·yûs


vewêrtin

glosses:
ferq û cudahî xistin navbera mirovan,
hemû mirov wek hev nehesibandin,
miameleya wekhev li gel hemû kesan nekirin


essence

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-essence.wav


lak

etymology_text: Tê gotin ku ji rûsî hatiye zimanê kurdî.

ipa: /lɑːk/

hyphenation: lak


mez

pos: prep

pos_title: Daçek

glosses: nik, cem, def, bal, hind, haf, nêz, gel ba, rex: le mez tû (li nik / rex te)

glosses: Mez(nav, nêr): Ḧewî,qerî,sebir. Mezê min nayê: Bêhna min teng dibe, dilteng dibim,ḧewîya min nayê,qerîya min nayê.

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *méǵʰ(s)ri (nêzîk), belkî bi rêya ermenî մերձ (merj: nêzîk)

notes:
devoka sûrçî
Bedlîs


goga zembîlê

text: basketbol (goga zembîlê)

ref: Ronayî Onen, Samî Tan, Mevlut Aykoç, Sadik Varli, HÎNKER https://web.archive.org/https://www.emrro.com/pdf/Hinker1.pdf arşîv, r. 64

etymology_text: gog + -azembîl + -ê


hematolojî

glosses: xwînnasî, vekolînên bijîşkî li ser xwîna nexweşan

text: Di encama pêşbirkê de pêşniyara kilînîka hematolojiyê ya "Agahdariya pirzimanî û mûzîk" serkeftî bû.

ref: www.aa.com.tr/kk 10/2013

forms: hêmatolojî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

гематология

roman: gematologiya

гематалогія

roman: hjematalóhija

хематология

roman: hematologija

血液學

roman: hyut³ jik⁶ hok⁶

血液學

roman: xuèyèxué

عِلْم الدَّمْ

roman: ʿilm ad-dam

արյունաբանություն

roman: aryunabanutʻyun

خونشناسی

roman: xun-šenâsi

هماتولوژی

roman: hemâtoloži

ჰემატოლოგია

roman: hemaṭologia

रक्तशास्त्र

roman: raktaśāstra

혈액학

roman: hyeoraekhak

ഹീമറ്റോളജി

roman: hīmaṟṟōḷaji

हेमाटोलोजी

roman: hemāṭolojī

гематология

roman: gematologiä

гематоло́гия

roman: gematológija

रक्तशास्त्रम्

roman: raktaśāstram

хуншиносӣ

roman: xunšinosī

โลหิตวิทยา

roman: loh-hìt-wít-tá-yaa

гематология

roman: gematoloğiya

гематологія

roman: hematolohija

αιματολογία

roman: aimatología


جوهر

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-جوهر.wav


آنی

glosses: tavilê, ji nişkê ve, bi car de, di cih de


شکم

forms: šekam (romanization)

بدن

roman: beden

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-شکم.wav


نوامبر

forms: novâmbr (romanization)

etymology_text: Ji fransî novembre.

اکتبر

roman: oktobr

دسامبر

roman: desâmbr


پیشخدمت

glosses: berkar, garson, sifrevan, gerson, xizmetkar


گیلاس

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-گیلاس.wav


پادشاهی

glosses: şahî, şahitî, keyîtî, padîşahî, paşetî^([çavkanî hewce ye])


استفاده کردن

forms: estefâde kerden (romanization)

etymology_text: Ji استفاده (estefâde) + کردن (kerden).

به کار بردن

roman: be kâr bordan


مشتری

forms: moštari (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî مُشْتَرِي (muštarī)


تأسیس کردن

glosses: mezrandin, saz kirin, venandin, damezirandin, tesîs kirin


تشکیل دادن

glosses: mezrandin, saz kirin, venandin, damezrandin, teşkîl kirin

glosses: anîn pê, lê anîn, hevhatin, jê hatin, karîn, kirin / dike / bike


کره

forms: kore (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî كُرَة (kura).


برداشتن

forms:
bardâštan (romanization)
بَرْدار (present)


دل خواستن

forms: del xâstan (romanization)

etymology_text: Ji دل (del) + خواستن (xâstan).


عاشق بودن

forms: 'âšeq budan (romanization)

etymology_text: Ji عاشق ('âšeq) + بودن (budan).


آغشتن

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-آغشتن.wav


نگهداری کردن

forms: negahdâri kerden (romanization)

etymology_text: Ji نگهداری (negahdâri) + کردن (kerden).


قیچی

forms: qeyči (romanization)

قیچی کردن

roman: qeyči kerden


عروسی

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-عروسی.wav


میز

forms: miz (romanization)

اتاق نشیمن

roman: otâq nešiman

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-میز.wav


آموزگار

audio: Fa-آموزگار.ogg


خداوند

forms: khodâvand (romanization)

etymology_text: Ji خدا (xodâ) + وند (vand).

خداوندگار

roman: xodâvandegâr


آب شدن

etymology_text: Ji آب + شدن.


قاعده

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-قاعده.wav


بیهوده

glosses: beredayî, beyhûde, berhewa, badîhewa, bedihewa, nermofis, bedilhewa, bêfayde, bêhûde, tewş

forms: bihude (romanization)

بیهوده کردن

roman: bihude kerden


همیشگی

glosses: daîmî, hertim, bakî, payîdar, mayende, mextegî Ya mexteyî


صباح

etymology_text: Ji rehê ص ب ح (ṣ b ḥ). Hevreha etiyopiya klasîk ጽበሕ (ṣəbäḥ).


متأثر کردن

glosses: xemgîn kirin, mitesîr kirin, dilkeser kirin


پیشنهادکردن

glosses: şîret lê kirin, tewsiye kirin, temî kirin


تکان

pos: root

pos_title: Rehekî lêkerê

forms: -takân- (romanization)

تکان دادن

roman: takân dâdan

تکان خوردن

roman: takân xordan


واحه

glosses: wahe, di nava çolê de axa ku av jê der tê


ژانویه

forms: žânviye (romanization)

etymology_text: Ji fransî janvier.

فوریه

roman: fevriye


بسبب

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-بسبب.wav


قانونی

etymology_text: Ji قانون + -ی.


بالغ

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bawl

glosses: qîrîn, qîjîn, kirin barebar, bi hewar kirin girî


bazooka

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bazooka.wav


beacon

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-beacon.wav


bead

glosses: çipikên hûr ên teratiyan, wekî çipikên xuhê.


bearer

glosses: bargir, barkêş, berbar, barhilgir, piştîvan, piştîkêş, hemal


beating

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-beating.wav


beautify

glosses: xemilandin, arastin, kok kirin, kokandin, xeml kirin


beaver

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-beaver.wav


becalm

glosses: aşt kirin, aş kirin, hedûrandin, vepesirandin, amoş kirin, aram kirin


becloud

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-becloud.wav


bedaub

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bedaub.wav


bedazzle

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bedazzle.wav


bedchamber

glosses: odeya nivistinê, odeya razanê, odeya razanê, menzela raketinê


bedding

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-bedding.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bedding.wav


bedevil

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bedevil.wav


bedlam

glosses: heytehol, hêwirze, helahela, hilborik, xirecir, hengame, şemete


beefsteak

etymology_text: Ji beef + steak.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-beefsteak.wav


beefy

glosses: bigoşt, têrgoşt, xurt, stûr, şîşko, himban


beestings

etymology_text: Ji îngilîziya kevn bȳsting, ji bēost, ji proto-cermeniya rojava *beust.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-beestings.wav


beetle

glosses: mîrkut, mêkut, mîrkutok, daqoq, bankut, sîrkut


befit

glosses: li hev bûn, lêk bûn, li gorî bûn, lê hatin, guncan bûn, li bar bûn, munasîb bûn


befog

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-befog.wav


befool

glosses: xapandin, xelitandin, xap kirin, xirandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-befool.wav


befoul

glosses: gemarî kirin, qirêjî kirin, qilêrî kirin, gewî kirin, gemirandin, qirêjokî kirin, pîs kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-befoul.wav


befriend

glosses: alî kirin, alîkarî kirin, alî kirin, alîkarî pê re kirin, piştgirî kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-befriend.wav


befuddle

glosses: şaşmetal kirin, heyirandin, şaşwaz kirin


begird

glosses: dorpêç kirin, gemaro kirin, rapêçandin, rabestandin, dor lê girtin, dor pêçandin, dor jê stendin, bi ser de girtin


begrime

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-begrime.wav


beguile

glosses: hiş ji serî birin, ji hiş û aqil kirin, aqil ji serê .. birin, aqilê .. çelq kirin, xirandin


begum

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-begum.wav


behest

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-behest.wav


behoove

glosses: pêwist kirin, hewce kirin, gerek kirin, lazim kirin, pêwist bûn, gerek bûn, hewce bûn, lazim bûn


belay

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-belay.wav


belch

glosses: belq hatin, qirpik hatin, qulpik hatin, hilqik hatin, hiqehiq hatin


beleaguer

glosses: dor lê girtin, dor lê pêçandin, dorpêç kirin, gemaro kirin, lê werhatin, dest û bird kirin


Belgium

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Belgium.wav


belie

glosses: derewçîn derxistin, virek derxistin, derewîn derxistin


belladonna

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-belladonna.wav


bellflower

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-bellflower.wav


bellicosity

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-bellicosity.wav


belligerence

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-belligerence.wav


belligerent

glosses: şerûd, şeroke, şeroyî, belakir* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-belligerent.ogg}}


belt

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-belt.wav


belt

audio: LL-Q9166 (mlt)-GħawdxiVeru-belt.wav


belvedere

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-belvedere.wav


bending

glosses: tewandin, çemandin, daçemandin, veçemandin, xwarkirin


benediction

glosses: pîrozkirin, bimbarekkirin, pîrozî, teqdîs


benefactor

glosses: xwedanxêr, xwedanê xêrê, xwey xêr û xêratan, xêrxwaz


beneficence

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-beneficence.wav


benevolent

glosses: alîkarxwaz, xêrxwaz, qencîxwaz, destgir,


benighted

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-benighted.wav


benign

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-benign.wav


benignant

glosses: cirxweş, pakîzesiruşt, xulqşîrîn, tebîetpak, xweşsiruşt, xweşxûy


benumb

etymology_text: Ji be- + numb.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-benumb.wav


infinitive

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-infinitive.wav


به کار بردن

forms: be kâr bordan (romanization)

استفاده کردن

roman: estefâde karda


گردآوری کردن

etymology_text: Ji گردآوری + کردن.


بررسی کردن

etymology_text: Ji بررسی + کردن.


عین

glosses: mitayê xo bi qer firot paşî ji bihayê wî kêmtir kirrî ve


نرخ

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-نرخ.wav


سازمان دادن

glosses: bi rêxistin kirin, li dar xistin, organîze kirin, sazkirin


دانشآموز

glosses: xwendekar, suxte, qutabî, telebe, şagirt


یاد دادن

glosses: hîn kirin, ho kirin, hû kirin elimandin, fêr kirin

forms: yâd dâdan (romanization)

etymology_text: Ji یاد (yâd) + دادن (dâdan).


تعلیم دادن

glosses: hîn kirin, ho kirin, fêr kirin, elimandin

glosses: ezimandin, gihandin (bigihîne!), perwerde kirin


پاره

forms: pâre (romanization)

پاره کردن

roman: pâre kerden

پاره شدن

roman: pâre šodan

پارگی

roman: pâregi


شریک

glosses: herewezkar, hevbeş, hevpar, hevpişkitî, pardar, parmend

forms: šarik (romanization)

etymology_text: Ji erebî شَرِيك (šarīk).


sîstematîk

glosses: yê birêkûpêk, plankirî û bitertîb, ne çawalêhato

ipa: /siːstɛmɑːˈtiːk/


روشمند

forms: rowšmand (romanization)

روشمند کردن

roman: rowšmand kerden


title: روشمندی

redirect: روشمند


فعل‌ها

forms: fe'l-hâ (romanization)


پیچیده

forms: pičide (romanization)

etymology_text: Ji پیچیدن (pêčidan)


استعمال کردن

forms: este'mâl kerden (romanization)

etymology_text: Ji استعمال (este'mâl) + کردن (kerden).


مصرف کردن

forms: masraf kerden (romanization)

etymology_text: Ji مصرف (masraf) + کردن (kerden).


جواب دادن

etymology_text: Ji جواب + دادن.


پلو

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-پلو.wav


سیاره

glosses: rojgeran, gerrstêrk, zawe^([çavkanî hewce ye])


bereave

glosses: bêpar hîştin, mehrûm hîştin, mehrûm kirin


berkelium

glosses: berkelyûm, elementeke ku giraniya wê ya atomî

glosses: e û ji têkilhevkirina amerîkyûm û kuryûmê tê çêkirin kurtebêjeya wê bk ye


berth

glosses: niştin, veniştin, nêzika reşahiyê bûn(gemî)


beryl

etymology_text: Ji fransiya kevn beril, ji latînî bērillus, bēryllus, ji yûnaniya kevn βήρυλλος (bḗrullos, “berîl”), ji zimanên prakrîtî, विरलायते (viralāyate), ji sanskrîtî वैडूर्य (vaiḍūrya), ji zimanên dravîdî.


beseech

glosses: hîvî jê kirin, lavayî kirin, li ber gerrrîn, rica û minte xwestin


besmear

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-besmear.wav


besom

etymology_text: Ji îngilîziya navîn besme, beseme, ji îngilîziya kevn besma, besema (“gêzî”), from proto-cermeniya rojava *besmō (“gêzî”).


besot

glosses: serxweş kirin, sermest kirin, sersem kirin


bespatter

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-bespatter.wav


bespeak

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bespeak.wav


besprinkle

glosses: werkirin, reşandin, werandin, wirwirandin, verêtin, pê werkirin, lê reşandin


bestial

glosses: hovîtî, mîna heywanan, eynî heywan e, wekî dewaran e


bestiality

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bestiality.wav


Erdewan

etymology_text: Hevreha farisî اردوان (Erdevan) ji zimanên îranî *erte- (qenc, baş, çê, rast, adil, dadperwer). Herwiha bide ber tirkî Erdoğan (bixwîne: Erdoan) ji er (esker) + doğan (baz) anku eskerê wêrek/zîrek. Herwiha dikare ji orduhan anku serleşker be ku serekaniya navê Ordîxan e (wek Ordîxanê Celîl) ji ordu (ordî) + han (xan).


têgihiştinbar

glosses: peyv an jî rewşa ku mirov zûzûka jê têdigihêje

text: Ê min, ez barbar im; rûniştim li bajarekî dûr î di nava mij û kor û tîr de berzebûyî, fêrî zimanê van gundiyan bûm, ku gellekî têgihiştinbar e bê çima nanê wan qitût e, toraqa wan a zer her li ber şeşek nanê sêlê ye, çima nikarin xwarin û pêxwarinê peyda bikin û darên bi kotekî, birik zikê erdê dipijiqin dixwin.

ref: Çavdêriyên Barbarekî, Kawa Nemir, rp:10

etymology_text: Ji têgihiştin + bar.


hilind

glosses:
berz, bala, ne nizm,
ji erdê ber bi esmanan dirêj

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

громкий

roman: gromkij

высокий

roman: vysokij


روانشناسی

glosses: derûnnasî, giyannasî, rewannasî, psîkolojî


روانشناختی

glosses: derûnnasiyî, giyannasiyî, psîkolojîk, derûnî, ruhî


دیوانگی

glosses: beng, nehişîbûn, bengîtatî, bengîtî, dînanî, dînayî, dînetî, dînîtî, dîntî, harayî, harbûn, harî, hartî, sefêktî, sefêktî


پرجمعیت

etymology_text: Ji پر + جمعیت.


مهمتر

glosses: Forma komparatîv ji rengdêra مهم (mohem).

forms: mohem-tar (romanization)

etymology_text: Ji مهم (mohem) + تر (-tar).


مهمترین

glosses: Forma sûperlatîv ji rengdêra مهم (mohem).

forms: mohem-tarin (romanization)

etymology_text: Ji مهم (mohem) + ترین (-tarin).


osteopathy

glosses: Şaxek ji bijîşkiyê ku çareseriya şikestin û sererastkirina hestiyên mirov dike.

etymology_text: Ji osteo- + -pathy


قطار

forms: qatâr (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-قطار.wav


ردیف

glosses: rêz, dûş, kertik, kêş, qor, ref, rêze, rêzik


حقیقی

etymology_text: Ji erebî حَقِيقِي (ḥaqīqī).

حقیقت

roman: haqiqat


تکرار

forms: tekrâr (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî تَكْرار (takrār).

تکرار کردن

roman: tekrâr kardan

تکراری

roman: tekrâri


لازم داشتن

forms: lâzem dâštan (romanization)

etymology_text: لازم + داشتن


رهانیدن

glosses: rihakirin, xelas kirin, filitandin, rizgarkirin


شباهت داشتن

etymology_text: Ji شباهت + داشتن.


تصویر

forms: tasvir (romanization)

etymology_text: Ji erebî تَصْوِير (taṣwīr).

تصویر کردن

roman: tasvir kardan


bethink

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-bethink.wav


Bethlehem

glosses: bajarê nêzika qûdisê ku lê îsa pêxember bûbû


betimes

glosses: nêzik, di demeka nêzik de, tavilê, di dema xwe de


betoken

glosses: nimandin, nîşan dan, şanî kirin, şanî dan


betroth

glosses: nîşanî bûn, nîşan kirin, nîşan pê ve kirin


bevel

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bevel.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bevel.wav


bewail

glosses: kirin feryad û fîxan, kirin qîrîn, girîn, girî kirin, kirin qîjîn, kirin barîn, qarewar kirin


beware

glosses: jê dûr ketin, xwe jê dûr xistin, jê revîn, xwe jê dûr dan


bewitch

glosses: heyirandin, şaş metal hîştin, metal hîştin


bezique

forms: besique

etymology_text: Deyn ji fransî bésigue.


bhang

etymology_text: Deyn ji zimanên hindustanîभांग / بھانگ (bhāṅg).


bias

audio: LL-Q1860 (eng)-AcornFrog-bias.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bias.wav


stapeln

glosses: kom kirin, kirin lod, li ser hev kom kirin


تصویب

forms: taswib (romanization)

تصویب کردن

roman: taswib kerden


برآورد کردن

etymology_text: Ji برآورد + کردن.


عشیره

forms: eşîre (romanization)

etymology_text: Ji erebî عَشِيرَة (ʿašīra).


صحرانشین

etymology_text: Ji صحرا + نشستن.


چادر نشین

etymology_text: Ji چادر + نشستن.


شغل

forms: šoğl (romanization)

etymology_text: Ji erebî شُغْل (šuḡl).

مشغول

roman: mašğul

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-شغل.wav


آمیخته

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hêca

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: Guhartoyeke hê jî (“ta niha, heta noke, hêj”).

glosses: Berî vêga, kêliyek berî niha, bistek berê, lehzeyek berê.


خنده کردن

etymology_text: Ji خنده + کردن.


kenî kirin

forms:
kenî dikim (present)
kenî dikî (present)
kenî dike (present)
kenî dikin (present)
kenî bike (imperative singular)
kenî bikin (imperative plural)
kenî kir (past)
kenî kir (past)
kenî kir (past)
kenî kir (past)
kenî –k– (root present)
kenî –kir– (root past)
ez kenî dikim (indicative present positive)
ez kenî nakim (indicative present negative)
min kenî kir (indicative past positive)
min kenî nekir (indicative past negative)
tu kenî dikî (indicative present positive)
tu kenî nakî (indicative present negative)
te kenî kir (indicative past positive)
te kenî nekir (indicative past negative)
ew kenî dike (indicative present positive)
ew kenî nake (indicative present negative)
wê/wî kenî kir (indicative past positive)
wê/wî kenî nekir (indicative past negative)
em kenî dikin (indicative present positive)
em kenî nakin (indicative present negative)
me kenî kir (indicative past positive)
me kenî nekir (indicative past negative)
hûn kenî dikin (indicative present positive)
hûn kenî nakin (indicative present negative)
we kenî kir (indicative past positive)
we kenî nekir (indicative past negative)
ew kenî dikin (indicative present positive)
ew kenî nakin (indicative present negative)
wan kenî kir (indicative past positive)
wan kenî nekir (indicative past negative)
min kenî dikir (imperfect positive)
min kenî nedikir (imperfect negative)
min kenî kiribû (positive)
min kenî nekiribû (negative)
te kenî dikir (imperfect positive)
te kenî nedikir (imperfect negative)
te kenî kiribû (positive)
te kenî nekiribû (negative)
wê/wî kenî dikir (imperfect positive)
wê/wî kenî nedikir (imperfect negative)
wê/wî kenî kiribû (positive)
wê/wî kenî nekiribû (negative)
me kenî dikir (imperfect positive)
me kenî nedikir (imperfect negative)
me kenî kiribû (positive)
me kenî nekiribû (negative)
we kenî dikir (imperfect positive)
we kenî nedikir (imperfect negative)
we kenî kiribû (positive)
we kenî nekiribû (negative)
wan kenî dikir (imperfect positive)
wan kenî nedikir (imperfect negative)
wan kenî kiribû (positive)
wan kenî nekiribû (negative)
ez ê kenî bikim (future positive)
ez ê kenî nekim (future negative)
minê kenî kiribe (future perfect positive)
minê kenî nekiribe (future perfect negative)
tu yê kenî bikî (future positive)
tu yê kenî nekî (future negative)
teyê kenî kiribe (future perfect positive)
teyê kenî nekiribe (future perfect negative)
ew ê kenî bike (future positive)
ew ê kenî neke (future negative)
wê/wîyê kenî kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê kenî nekiribe (future perfect negative)
em ê kenî bikin (future positive)
em ê kenî nekin (future negative)
meyê kenî kiribe (future perfect positive)
meyê kenî nekiribe (future perfect negative)
hûn ê kenî bikin (future positive)
hûn ê kenî nekin (future negative)
weyê kenî kiribe (future perfect positive)
weyê kenî nekiribe (future perfect negative)
ew ê kenî bikin (future positive)
ew ê kenî nekin (future negative)
wanê kenî kiribe (future perfect positive)
wanê kenî nekiribe (future perfect negative)
min kenî kiriye (perfect positive)
min kenî nekiriye (perfect negative)
min kenî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min kenî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te kenî kiriye (perfect positive)
te kenî nekiriye (perfect negative)
te kenî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te kenî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî kenî kiriye (perfect positive)
wê/wî kenî nekiriye (perfect negative)
wê/wî kenî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî kenî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me kenî kiriye (perfect positive)
me kenî nekiriye (perfect negative)
me kenî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me kenî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we kenî kiriye (perfect positive)
we kenî nekiriye (perfect negative)
we kenî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we kenî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan kenî kiriye (perfect positive)
wan kenî nekiriye (perfect negative)
wan kenî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan kenî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez kenî bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez kenî nekim (present subjunctive negative)
(bila) min kenî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min kenî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu kenî bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu kenî nekî (present subjunctive negative)
(bila) te kenî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te kenî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew kenî bike (present subjunctive positive)
(bila) ew kenî neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî kenî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî kenî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em kenî bikin (present subjunctive positive)
(bila) em kenî nekin (present subjunctive negative)
(bila) me kenî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me kenî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn kenî bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn kenî nekin (present subjunctive negative)
(bila) we kenî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we kenî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew kenî bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew kenî nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan kenî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan kenî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min kenî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min kenî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min kenî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min kenî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te kenî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te kenî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te kenî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te kenî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kenî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî kenî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kenî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî kenî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me kenî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me kenî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me kenî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me kenî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we kenî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we kenî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we kenî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we kenî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan kenî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan kenî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan kenî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan kenî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê kenî bikira (present conditional positive)
minê kenî nekira (present conditional negative)
minê kenî kiribûya (preterite conditional positive)
minê kenî nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê kenî bikira (present conditional positive)
teyê kenî nekira (present conditional negative)
teyê kenî kiribûya (preterite conditional positive)
teyê kenî nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê kenî bikira (present conditional positive)
wê/wîyê kenî nekira (present conditional negative)
wê/wîyê kenî kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê kenî nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê kenî bikira (present conditional positive)
meyê kenî nekira (present conditional negative)
meyê kenî kiribûya (preterite conditional positive)
meyê kenî nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê kenî bikira (present conditional positive)
weyê kenî nekira (present conditional negative)
weyê kenî kiribûya (preterite conditional positive)
weyê kenî nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê kenî bikira (present conditional positive)
wanê kenî nekira (present conditional negative)
wanê kenî kiribûya (preterite conditional positive)
wanê kenî nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) kenî bike (imperative present positive)
(tu) kenî neke (imperative present negative)
(hûn) kenî bikin (imperative present positive)
(hûn) kenî nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji kenî + kirin.

ipa: /kɛˈniː kɪˈɾɪn/

hyphenation: ke·nî ki·rin


ken kirin

forms:
ken dikim (present)
ken dikî (present)
ken dike (present)
ken dikin (present)
ken bike (imperative singular)
ken bikin (imperative plural)
ken kir (past)
ken kir (past)
ken kir (past)
ken kir (past)
ken –k– (root present)
ken –kir– (root past)
ez ken dikim (indicative present positive)
ez ken nakim (indicative present negative)
min ken kir (indicative past positive)
min ken nekir (indicative past negative)
tu ken dikî (indicative present positive)
tu ken nakî (indicative present negative)
te ken kir (indicative past positive)
te ken nekir (indicative past negative)
ew ken dike (indicative present positive)
ew ken nake (indicative present negative)
wê/wî ken kir (indicative past positive)
wê/wî ken nekir (indicative past negative)
em ken dikin (indicative present positive)
em ken nakin (indicative present negative)
me ken kir (indicative past positive)
me ken nekir (indicative past negative)
hûn ken dikin (indicative present positive)
hûn ken nakin (indicative present negative)
we ken kir (indicative past positive)
we ken nekir (indicative past negative)
ew ken dikin (indicative present positive)
ew ken nakin (indicative present negative)
wan ken kir (indicative past positive)
wan ken nekir (indicative past negative)
min ken dikir (imperfect positive)
min ken nedikir (imperfect negative)
min ken kiribû (positive)
min ken nekiribû (negative)
te ken dikir (imperfect positive)
te ken nedikir (imperfect negative)
te ken kiribû (positive)
te ken nekiribû (negative)
wê/wî ken dikir (imperfect positive)
wê/wî ken nedikir (imperfect negative)
wê/wî ken kiribû (positive)
wê/wî ken nekiribû (negative)
me ken dikir (imperfect positive)
me ken nedikir (imperfect negative)
me ken kiribû (positive)
me ken nekiribû (negative)
we ken dikir (imperfect positive)
we ken nedikir (imperfect negative)
we ken kiribû (positive)
we ken nekiribû (negative)
wan ken dikir (imperfect positive)
wan ken nedikir (imperfect negative)
wan ken kiribû (positive)
wan ken nekiribû (negative)
ez ê ken bikim (future positive)
ez ê ken nekim (future negative)
minê ken kiribe (future perfect positive)
minê ken nekiribe (future perfect negative)
tu yê ken bikî (future positive)
tu yê ken nekî (future negative)
teyê ken kiribe (future perfect positive)
teyê ken nekiribe (future perfect negative)
ew ê ken bike (future positive)
ew ê ken neke (future negative)
wê/wîyê ken kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê ken nekiribe (future perfect negative)
em ê ken bikin (future positive)
em ê ken nekin (future negative)
meyê ken kiribe (future perfect positive)
meyê ken nekiribe (future perfect negative)
hûn ê ken bikin (future positive)
hûn ê ken nekin (future negative)
weyê ken kiribe (future perfect positive)
weyê ken nekiribe (future perfect negative)
ew ê ken bikin (future positive)
ew ê ken nekin (future negative)
wanê ken kiribe (future perfect positive)
wanê ken nekiribe (future perfect negative)
min ken kiriye (perfect positive)
min ken nekiriye (perfect negative)
min ken kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min ken nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te ken kiriye (perfect positive)
te ken nekiriye (perfect negative)
te ken kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te ken nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî ken kiriye (perfect positive)
wê/wî ken nekiriye (perfect negative)
wê/wî ken kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî ken nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me ken kiriye (perfect positive)
me ken nekiriye (perfect negative)
me ken kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me ken nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we ken kiriye (perfect positive)
we ken nekiriye (perfect negative)
we ken kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we ken nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan ken kiriye (perfect positive)
wan ken nekiriye (perfect negative)
wan ken kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan ken nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez ken bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez ken nekim (present subjunctive negative)
(bila) min ken kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min ken nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu ken bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu ken nekî (present subjunctive negative)
(bila) te ken kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te ken nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew ken bike (present subjunctive positive)
(bila) ew ken neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî ken kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî ken nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em ken bikin (present subjunctive positive)
(bila) em ken nekin (present subjunctive negative)
(bila) me ken kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me ken nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn ken bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn ken nekin (present subjunctive negative)
(bila) we ken kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we ken nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew ken bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew ken nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan ken kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan ken nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min ken bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min ken nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min ken kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min ken nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te ken bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te ken nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te ken kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te ken nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî ken bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî ken nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî ken kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî ken nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me ken bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me ken nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me ken kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me ken nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we ken bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we ken nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we ken kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we ken nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan ken bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan ken nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan ken kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan ken nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê ken bikira (present conditional positive)
minê ken nekira (present conditional negative)
minê ken kiribûya (preterite conditional positive)
minê ken nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê ken bikira (present conditional positive)
teyê ken nekira (present conditional negative)
teyê ken kiribûya (preterite conditional positive)
teyê ken nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê ken bikira (present conditional positive)
wê/wîyê ken nekira (present conditional negative)
wê/wîyê ken kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê ken nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê ken bikira (present conditional positive)
meyê ken nekira (present conditional negative)
meyê ken kiribûya (preterite conditional positive)
meyê ken nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê ken bikira (present conditional positive)
weyê ken nekira (present conditional negative)
weyê ken kiribûya (preterite conditional positive)
weyê ken nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê ken bikira (present conditional positive)
wanê ken nekira (present conditional negative)
wanê ken kiribûya (preterite conditional positive)
wanê ken nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) ken bike (imperative present positive)
(tu) ken neke (imperative present negative)
(hûn) ken bikin (imperative present positive)
(hûn) ken nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji ken + kirin.

ipa: /kɛn kɪˈɾɪn/

hyphenation: ken ki·rin


کلان‌شهر

forms: kalân-šahr (romanization)

etymology_text: Ji کلان (kalân) + شهر (šahr)


اصفهان

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9168 (fas)-Mason (Daniel Mietchen)-اصفهان.wav


کرج

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9168 (fas)-Mason (Daniel Mietchen)-کرج.wav


تبریز

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9168 (fas)-Mason (Daniel Mietchen)-تبریز.wav


Tebrîz

text: Teb û tabê hezar işkence da dilJi şîrazî negahî mestê Tebrîzilahî nêrgiza mey mest û nazik

text: Paşî careke ez çûme kenarê Tebrîzê.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 61, ISBN 978-605-5683-27-6


شیراز

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-شیراز.wav


Şîraz

text: Tenha ne Kurdistan didinŞîraz û Yeng û Wan didinHer yek li ser çehvan didin


heder

glosses: serfkirina bêfeyde, xerckirina bêwec, pûçkirina malî

text: Parlamentereke iraqî: Şehristanî 45 milyar dolar bi heder daye.

ref: rudaw.net/kurmanci 10/2013

etymology_text: Ji erebî هدر (heder) ji هدر (hedere, “heder kirin”).


چپگرا

etymology_text: Ji چپ + گراییدن.


ĉ

glosses:
(di diyarkirina dengên kurmancî de) Ç-ya nerm anku bêhilm
wek çav, çem, çilû... lê ne wek çar, çil, çî, çend

forms:
č
Č


sîkene

glosses:
makîne, alet, amûr, hacet, alav
(bi taybetî ya karebayî yan mekanîkî)

forms: mekîne

Машината

roman: Mašinata

μηχανή

roman: michaní


title: پبرانشهر

redirect: پیرانشهر


عربستان

forms: 'arabestân (romanization)

عربستان سعودی

roman: 'arabestan-e saud


Vollkornbrot

glosses: nanê esmer, nanê bikapik, nanê kepekî, nanê bipixus, nanê bor, nanê papê


nanê esmer

glosses: nanê bikapik, nanê kepekî, nanê bipixus, nanê bor, nanê papê, nanê kapekê

etymology_text: Ji nanê + esmer.

ipa: /nɑːˈneː ɛsˈmɛɾ/

hyphenation: na·nê es·mer


wholemeal bread

glosses: nanê sikerî, nanê esmer, nanê bikapik, nanê kepekî, nanê bipixus, nanê bor, nanê papê, nanê kapekê


monounsaturated fats

glosses: rûnên netêrbûyî yên yekber, tewaşên netêrbûyî yên yekber


unsaturated fat

glosses: rûnê netêrbûyî, rûnê kêmber, rûnê têrnebûyî


şand

glosses: Forma dema borî ya kesa seyem ji lêkera şandin


pûyîn

glosses: niximandin, kozandin, miçandin, damilandin, damikandin, miç kirin

скривам

roman: skrivam

покривам

roman: pokrivam

覆盖

roman: fùgài

覆

roman: fù

غطى

roman: ġáṭṭā

يغطي

roman: yuġáṭṭī

ծածկել

roman: cackel

כיסה

roman: kisá

прятать

roman: prjátat'

спрятать

roman: sprjátat'

скрывать

roman: skryvát'

скрыть

roman: skrýt'

ipa: /puːˈjiːn/

hyphenation: pû·yîn


merçiqîn

glosses:
perçiqîn, meriçîn, zirviçîn, eciqîn, esirîn, çewisîn, dewisîn, herişîn,
hatin merçiqandin,
di nav yan di bin tiştek giran yan şidayî ve pûç bûn

etymology_text: hevrehameriçandin, ji proto-hindûewropî *mel- (nerm bûn), binêre melhem

ipa: /mɛɾt͡ʃɪˈqiːn/

hyphenation: mer·çi·qîn


merçiqîn

ipa: /mɛɾt͡ʃɪˈqiːn/


کهنتر

glosses:
Forma komparatîv ji rengdêra کهنه.
kevintir, kevntir

etymology_text: Ji کهنه (kohne) + تر (-tar).


کهنترین

glosses:
Forma sûperlatîv ji rengdêra کهنه.
kevntirîn

forms: kohne-tarin (romanization)

etymology_text: Ji کهنه (kohne) + ترین (-tarin).


bibliopole

glosses: pertûkfiroş, kitêbfiroş, firoşgehê kîtabên kevin


bibulous

etymology_text: Ji latînî bibulus ji bibō (“drink”) + -ulus, ji proto-îtalî *pibō, ji proto-hindûewropî *píph₃eti, ji rehê *peh₃- (“vexwarin”).


bicephalous

glosses: duserî, bi du serî bûn, du seriyên xwe hebûn


bicker

glosses: devjenî kirin, gelece kirin, nîqaş kirin


biddy

etymology_text: Ji Biddy, forma biçûkkirinê ya Bridget.


برگردان

forms: bargardân (romanization)

ترجمه

roman: tarjome


استراحت

forms: esterâhat (romanization)

استراحت کردن

roman: esterâhat kardan


برق گیر

glosses: birqgir, paratoner, darikê, şivika ku brûskê digire û bera erdê dide


غل

glosses: bi dizîve bir û di nav mitayê xo ra veşart


بن

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-بن.wav


باد

forms: bâd (romanization)

تند باد

roman: tond bâd

باد کردن

roman: bâd kerden

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-باد.wav

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-باد.wav


غمگین

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-غمگین.wav


sêrbaz

glosses:
sêhrebend, sihirbend, sêhrkar, efsûnkar, sihirbend, sêrek, sêrker, neyîreng, avsûnbaz, cadûbaz
 Ew kesê/a ku sihirê dike

forms: سێرباز

etymology_text: Ji sêr + -baz.


اردیبهشت

glosses: ordîbeheşt, meha duyem li gorî teqwîma hicrî. 31 roj e.

forms: ordibehešt (romanization)

بهار

roman: behar

ماه

roman: mah


درگذشتن

etymology_text: Ji در + گذشتن.


şimitox

text: Ehmed zaf cixare simên. Semed ma yira wûn şimitox.

etymology_text: Ji şimi + tox.


تکلم کردن

etymology_text: Ji تکلم + کردن.


معماری

etymology_text: Ji معمار + ی.


تلگراف‌خانه

etymology_text: Ji تلگراف + خانه.


خرداد

glosses: xordad, meha sêyem e li gorî teqwîma hicrî. 31 roj e.

forms: xordâd (romanization)


باز شناختن

etymology_text: Ji باز + شناختن.


دست یافتن

glosses: gehîştin, gihêj, gihêjtin, gihiştin, hingavtin, hingawtin, hingivandin

forms: dast yâftan (romanization)

etymology_text: Ji دست (dast) + یافتن (yâftan)


حكم

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xulya

forms: xûlya

etymology_text: Hevreha farisî û erebî خوليا (xûlya) ji farisî yan erebî مالخوليا (malxûlya: evîna reş, derdê giran) ji yûnanî μελανχολία (melancholía) (mêlankolîa: melankolî) ji μέλας (mêlas, mêlan-: reş) + χολη (xolê: zirava kesekî). Heman peyv wek hülya ketiye tirkî jî.


زندگینامه

etymology_text: Ji زندگی + نامه.


-wend

glosses: paşgirek e ku pê hin rengdêr yan navdêr tên çêkirin

etymology_text: Hevreha farisî ـوند (-vend), pehlewî event (text, meqam, paye, pile, desthilat), ji zimanên îranî


که

audio: LL-Q9168 (fas)-Berrely-که.wav

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-که.wav

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-که.wav


سنتی

forms: sonnati (romanization)

etymology_text: Ji سنت + ـی.


ادبی

forms: adabi (romanization)

etymology_text: Ji ادب (adab) + ـی (-i)

ادبیات

roman: adabiyât


پاشیدن

glosses: reşandin, bi ser de kirin, lê kirin, lê reşandin, barandin, vepelişandin, verêhtin

forms: pâšidan (romanization)

ریختن

roman: rixtan

افکندن

roman: afkandan

افشاندن

roman: afšândan

پراکندن

roman: parâkandan

آبپاش

roman: âbpâš

آب پاشیدن

roman: âb pâšidan

پاشاندن

roman: pâšândan

از هم پاشیدن

roman: az ham pâšidan

در هم پاشیدن

roman: dar ham pâšidan

پاشخوردن

roman: pâš-xordan

پاشیدنی

roman: pâšidani


گمان کردن

forms: goman kerden (romanization)

etymology_text: Ji گمان (goman) + کردن (kerden).


ناگهانی

glosses: ji nişkê ve, bi car de, Je nîşkav da, Yêke carî


انتخابات

audio: LL-Q9168 (fas)-Berrely-انتخابات.wav


هسته

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-هسته.wav


سفارت‌خانه

forms: sefâratxâne (romanization)

سفارت

roman: sefârat


احساساتی

forms: ehsâsâti (romanization)

etymology_text: Ji احساس (ehsâs).


تعمیر کردن

glosses: tamîr kirin, çê kirin, venandin, hêvîs kirin

forms: ta'mir kardan (romanization)

etymology_text: Ji تعمیر (ta'mir) + کردن (kardan).


تعمیر

forms: ta'mir (romanization)

تعمیر کردن

roman: ta'mir kardan


bifurcate

glosses: bûn ducihî, bûn duşeqî, bûn duçuqlî, bûn çetelî


bight

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bight.wav


bijou

etymology_text: Ji bretonî bizoù (“gustîl”).

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-bijou.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-bijou.wav

бижу́

roman: bižú


مازندرانی

etymology_text: Ji مازندران + ی.


telaffuz

etymology_text: Deyn ji erebî تَلَفُّظ (talaffuẓ).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-telaffuz.wav


Sarî

glosses: Bajarê mezintirîn yê parêzgeha Mazenderana girêdayî Îranê.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


مرتفع‌تر

etymology_text: Ji مرتفع + تر.


مرتفع‌ترین

glosses:
Forma sûperlatîv ji rengdêra مرتفع.
bilindtirîn

forms: mortafa'-tarin (romanization)


başar

glosses: pê çêbûn, jê hatin, karîn, şiyan, bi ser ketin, gihiştinê, xwe gihandinê

text: Gelo peyvê " başar" ba we jî heye? Mîna: "Va mala pir giran e, ez başar nakim wî bikirrim." wateya "karîn,hêz û eşe kirin" dide.

ref: Ar Birûsk di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 10/2013

etymology_text: Ji tirkî yan zimanekê dî yê tirkîkîbaşar- ji başarmak, têkilî başarlı (biserketî) ji baş (ser) an jî dîsa ji zimanê tirkî becermek ku nêzî wateya (pê çêbûnê dide û li Serhedê jî wek "bêcer kirin" tê bikaranîn.


ستاره‌شناسی

etymology_text: * ستارهشناس + ی


ستاره‌شناس

etymology_text: Ji ستاره + شناختن.


قلم تراش

etymology_text: Ji قلم + تراش.


avalanche

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-avalanche.wav


فرهنگ‌نویس

etymology_text: Ji فرهنگ + نوشتن.


تصحیح

forms: tashih (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî تَصْحِيح (taṣḥīḥ).

اِصلاح

roman: eslâh

تَصحیح کَردَن

roman: tashih kardan


ملاقات کردن

etymology_text: Ji ملاقات + کردن.


paşûber

text: (...) herdu Ereban wilo jî bê ku çavên xwe ji çavên me derxistana hêdî hêdî paşûber vekişiyan (...)

ref: Biyanî, Albert Camus, Weşanên Nûdem

text: Rast e, ez ewqas nêzîkî encama xwe me ku mafê min tune pişta hustuyê xwe bixwerînim û paşûber vegerim.

ref: Evdo û çend bêhnikên şadiyê,Fawaz Husên rp:89

etymology_text: paş + û+ ber


زیرشاخه

forms: ziršâxe (romanization)

etymology_text: زیر (zir) + شاخه (šâxe)


hatin li ber diyarê mirinê

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses:
dema ku mirov di rewşeke xeternak an jî nexweşiyekê de be û mirin nêzî mirov be tête gotin.
 Ez wê şevê ji ber êşa zikê xwe hatim li ber diyarê mirinê


title: ez hatim diyarê mirinê

redirect: hatin li ber diyarê mirinê


title: hatina ber diyarê mirinê


title: hatina li ber diyarê mirinê


çûn li ber helaketê

glosses:
rewşa ku mirov tê de ji ber nexweşiyê êş û azar dikişîne.
 Ber destê sibê êşa dilê Tîtalê Xezalê pirr zêde bûbû; ew ji ber destê wê êşê çûbû li ber helaketê


title: guwanc

redirect: tuwanc


عموزاده

etymology_text: Ji عمو + زاده.


خواهرزاده

forms: xâharzade (romanization)

etymology_text: Ji خواهر (xâhar) + زاده (zâde)


پناه بردن

glosses: îltica kirin, xwe spartin (yekî), xwe avêtin tor û bextê (yekî)


امضاء

forms:
emzâ' (romanization)
امضا

etymology_text: Ji erebî إِمْضَاء (ʾimḍāʾ).


خاموش

forms: xâmuš (romanization)

خاموش کردن

roman: xâmuš kerden


غلامی کردن

glosses: bendetî kirin, xulamî kirin, koletî kirin


تیره

forms: tire (romanization)

تاریک

roman: târik

تیرگی

roman: tiregi


نرم

forms: narm (romanization)

نرمافزار

roman: narm-afzâr

نرم نرمک

roman: narm narmak


بیانیه

glosses: vegotin, beyan, belavok, [[deklarasyon], daxuyanname


ساقه

glosses: destik, darik, destikê ku mirov tê re digire


متوقف کردن

forms: motevaqqef kerden (romanization)

etymology_text: Ji متوقف (motevaqqef) + کردن (kerden).


جلوگیری

forms: jelowgiri (romanization)

جلوگیری کردن

roman: jelowgiri kerden


جلوگیری کردن

glosses: bergirî kirin, rê li ber girtin, ber lê girtin, nehêlan, pêşî girtin, himber girtin

forms: jelowgiri kerden (romanization)

etymology_text: Ji جلوگیری (jelowgiri) + کردن (kerden).


ایستگاه

forms: istgâh (romanization)

etymology_text: Ji ایست (ist) + ـگاه (-gâh).


آبمیوهگیر

glosses: haleta pê ava meyweyê tê derxistin, avgira mêweyan


متروک ماندن

glosses: metrûk bûn, xalî bûn, xewle bûn, tenha bûn


نیرومند

forms: nirumand (romanization)

نیرومند کردن

roman: nirumand kerden


صندلی

glosses: danîşok, îskeme, kursî, sendelî, rûniştek

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-صندلی.wav


راننده

forms: rânande (romanization)

etymology_text: Ji راندن + ـه (-e)

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-راننده.wav


پیرایه

glosses: xeml, şeml, şuret, pîraye, xişir, tewiz, zînet


شیر

text: شیر و زرێی سەلاحەددین

translation: şûr û zirxê Selaheddînî

roman: şîr û zirêy Selaheddîn

forms: şîr (romanization)


شیر

forms: šir, šêr (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-شیر.wav


شیر

forms: šir (romanization)

شیر دادن

roman: şîr daden


miwedet

etymology_text: Peyv, ji koka xwe ve erebî ye.


muteheyir

ipa: /mʊtɛhɛˈjɪɾ/


teqrîr

text: Ney bestê tilismê me bi sed xane biretQadir heye 'arif bikirit teqrîrêBer dilber û leb ber leb û endamê li yek

ipa: /tɛqˈɾiːɾ/

hyphenation: teq·rîr


haykêş

glosses: entresan, dêndar, serincrakêş, baldar, balkêş

etymology_text: Ji hay + -kêş.

интересeн

roman: interesen

интересный

roman: interesnyj


kelemçe

glosses: Madenê ku dest yan piyên girtiyan pê tên girêdan.

forms: kelepçe

etymology_text: Herwiha kelepçe, hevreha soranî کهلهپچه (kelepçe) ji tirkî kelepçe, ji farisî کلبچه (kelebçe / kelebçê, “bend, qeyd, girê”) ji كلب (keleb, “girêk, gac, xilf, xingal, kelef”) + ـچه (“-çe, -çik”). Peyv bi eslê xwe ji farisî be jî, ew bi rêya tirkî ketiye kurdî ji ber ku di farisî de bi maneya "amûrê asêkirina destên mirovên girtî" nayê bikaranîn lê ew mane di tirkî de lê hatiye barkirin.

кайда́нкі

roman: kajdánki

нару́чнікі

roman: narúčniki

белезни́ци

roman: belezníci

手銬

roman: shǒukào

أَصْفَاد

roman: ʾaṣfād

كَلَبْشة

roman: kalabša

دستبند

roman: dast-band

ხელბორკილი

roman: xelborḳili

हथकड़ी

roman: hathakṛī

אֲזִקִּים

roman: aziqím

кишен

roman: kişen

수갑

roman: sugap

лисици

roman: lisici

ᠰᠠᠩᠰᡝ

roman: sangse

సంకెళ్ళు

roman: saṅkeḷḷu

нару́чники

roman: narúčnyky

ខ្នោះដៃ

roman: knɑh day

χειροπέδες

roman: cheiropédes

ipa: /kɛlɛmˈt͡ʃɛ/

hyphenation: ke·lem·çe


کنترل

forms: kontorol (romanization)

کنترل کردن

roman: kontorol kerden


مکریانی

etymology_text: Ji مکریان + -ی.


title: اقلیتی

redirect: اقلیت


bû gûyê kuçikan

glosses:
rewş û mijara ku pirr tevlihev e û êdî nikare bê çareserkirin,
 Qe nebe te bendikên sor daniya kêleka din, çimkî bi wanên din re tevlihev bûn, Hema bêje (heşa ji cimaetê) bû gûyê kuçikan û çû


len

glosses: hêwirgeh û konca ajalên kovî û dirrinde yên wek hirç û şêran


hewîner

glosses: tişt, têgih an jî forma ku binbeşên wê/wî heye û di nav xwe de wan dihewîne

glosses: malbata ku zarokekî ku ne zarokê wan e xwedî dike.


کارگردان

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-کارگردان.wav


مکتب

forms: maktab (romanization)

etymology_text: Ji erebî مَكْتَب (maktab).


کلاس

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-کلاس.wav


گاه

forms: gâh (romanization)

دانشگاه

roman: dânešgâh

جایگاه

roman: jâygâh

خوابگاه

roman: xâbgâh


squirrel

glosses: simolek, seforî, samorik, çekeloz, pilûr, sevor, sevorî, sîwor, sihorîk

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-squirrel.wav


tecawiz kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji tecawiz + kirin


تجاوز

forms: tajâvoz (romanization)

etymology_text: Ji erebî تَجَاوُز (tajāwuz).

تجاوز کردن

roman: tajâvoz kerden


ثروت

forms: servat (romanization)

etymology_text: Ji erebî ثَرْوَة (ṯarwa).

ثروتمند

roman: servatmand


bi kêrî sîrekî nehatin

glosses:
kesê ku kêrî tu tiştî nayê, bo tu karî ne munasîb e, beredayî
 Mistoyê Pembixê, yê ku sibê heta êvarê li kolanên Zêtka de mînanî kavira gêj diçe û tê, kêrî sîrekî jî nayê, Hema wisa tol tol digere

etymology_text: Ji bi + kêr + -î + sîr + -ekî + nehatin


title: kêrî sîrekî nehatin

redirect: bi kêrî sîrekî nehatin


سواره

forms: sovâre (romanization)

etymology_text: Ji سوار (sovâr) + ـه (-e).


narrator

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-narrator.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-narrator.wav


vebêjer

glosses: kesê ku di roman, fîlm û lîstikekî de çîrokê dibêje

text: Di beşa pêşîn de vebêjer,xwîner dawetî guhdarîkirina ramanên mîstîk ku bi sirr û efsûnên hebûnê, rastî û xeyalê tevlihev dike.

ref: Di Romana "Gotinên Gunehkar" de Bawerî, Xweza û Evîn, Dawîd Yeşîlmen, Kovara Çirûskê, rp:72

forms: çîrokbêj

etymology_text: * vebêj

ipa: /vɛbeːˈʒɛɾ/

hyphenation: ve·bê·jer


qevçil

text: Ji demarekî din ra jîşîndemar dibêjin. Di şîndemaran da xwîna gemarî (qevçil), ya bi CO2 heye. Ew demarana ji hemû derên bedenê mirovan xwîna gemarî komdikin û dibin dil. Şîndemar û sordemar hertim cem hev in. Navên wana jî wek hev in, ango mirov dibêje şîndemara qor, an jî sordemara qor. Şîndemara hîn mezin ra bi zimanê latinî vena cava tê gotin.

ref: Anatomîya Bedena Mirovan, Doç. Dr. Huseyin Bektaş rp:28

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


deleverge

text:
'Şûno, Şûno'
şûno, şûno, bira şûno
şûno, şûno, heval şûno
Tîj vecîyaya gilê kûno
Bî teq-teqê tifingûno
No dem, demê delvergûn o
Bî piç-piçê cîrûnûno
Adir kot zerrê daykûno
şûno, şûno, bira şûno

ref: Rençber Ezîz Vate, hûmar:27, rp:75

etymology_text: Ji del + verg.


şivak

glosses: Ew paçê zirav û di şêweya ku li dora newqê wek kemerê tê girêdan


اندیشمند

etymology_text: Ji اندیشه + -مند.


thinker

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-thinker.wav


کارها

forms: kâr-hâ (romanization)


kefgir

glosses: Amûra ku kefa ser xwarinên dikele hiltîne.

forms: kefgîr

etymology_text: Ji kef + -gîr, hevreha farisî کفگیر (kevgîr), ji zimanên îranî.


zerve

forms:
sorve
şînve
spîve
reşve
keskve

etymology_text: Kurtkirin ji "[ber bi] zerîve"


sojer

glosses:
şewitîner, agirnak,
tişta/ê ku tiştan disoje

text: Lê Xwedê li me bûye dilovan û Wî em ji ezyeta agirê sojer parastine.

ref: Husein Muhammed, Quran bi kurdî https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200418153852/http://zimaneme.blogspot.com/2009/01/quran-bi-kurd.html arşîv, http://zimaneme.blogspot.com/2009/01/quran-bi-kurd.html, 22.01.2009

forms:
sojertir (comparative)
herî sojer (superlative)
sojertirîn (superlative)

etymology_text: Ji -soj- (“rehê dema niha ji lêkera "sotin"”) + -er.

ipa: /soːˈʒɛɾ/


تهی کردن

etymology_text: Ji تهی + کردن.


Kosedax

glosses: çiyayeke ku li navçeya Zêtka ya Agirîyê ye, çiyayekî bejnbilind e

forms: Mîrê Çiya

etymology_text: Ji kose + dax.


teleferîk

glosses: Amraza ku bi kabloyên hewayî ve li bilindahiyan dilive.

text: Bi teleferîkên kevn diçin û tên.

forms:
têlêfêrîk
telefirîk

etymology_text: Ji fransî téléphérique (ji sala 1923yê ve) ji îngilîzî telpherage ji telpher + -age.

কেব্লকার

roman: kēblakāra

تلهکابین

roman: têlêkabîn

вагон канатной дороги

roman: vagón kanátnoj dorógi


ehrîmenî

text: Barzanî her di peyama xwe de bi tundî bersiva wan hewlan da û wiha got: “Li gorî me ew gotin û îdia tenê xewneke ehrîmenî ne. Em bi tundî dibêjin ku yekperçebûna Herêma Kurdistanê xeta sor e û ti kes nikare bi ti awayî destê xwe bide vê xetê.”

ref: Barzanî: Hinek dixwazin Silêmaniyê ji Kurdistanê veqetînin https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/111120135 arşîv, rudaw.net, 11.11.2013


سلیقه

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-سلیقه.wav


تهدید

forms: tahdid (romanization)

etymology_text: Ji erebî تَهْدِيد (tahdīd).

تهدید کردن

roman: tahdid kerden


بدین گونه

glosses: wa, wakîno, waniko, weha, wiha / weha, wilo, wisa


دستشویی

glosses: avdeşo, avrêj, avrêjxane, destav, destavxane, edebxane, evdesxane, kîzên

forms: dastšuyi (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-دستشویی.wav


طغیان کردن

glosses: ser xwe ra bûn, ber xwe dan, ser hil dan, îsyan


تغییر

forms: tağyir (romanization)

etymology_text: Ji erebî تَغْيِير (taḡyīr).

تغییر کردن

roman: tağyir kerden

تغییر دادن

roman: tağyir dâdan


برج

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-برج.wav


بیست

pos: num

pos_title: Hejmar

forms: bíst (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-بیست.wav


هواپیما

audio: Fa-هواپیما.ogg


مصرف

مصرف

roman: masraf


مصرف

forms: masraf (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî مَصْرَف (maṣraf).

مصرف کردن

roman: masraf kerden


porang

glosses: nan an jî xurekek ku bi temamî bi xwê be (pirr bi xwê).


وام‌واژه

etymology_text: Ji وام + واژه.


zûnaye

text:
Va ma yi ver ra vîyerêni senî
Vergî Zûnayey va kutik bisînî

ref: Umer Farûq ERSOZ: Kekû, rp:92

etymology_text: Ji zûnayîş


title: zûnayey

redirect: zûnaye


qalker

text:
Verggûn va, qalkerê ma, pîrê ma wo
Wi şi hêt kutik, da selûm xirrawo

ref: Umer Farûq ERSOZ: Kekû, r.92

etymology_text: Ji qal + ker.


pirçin

glosses: zeri pirç dı mûnen, laceko kejik û mûyın (û sey inun)

etymology_text: Ji pirç + in.


xuşxuşik

text:
Yi çi rey nidîb teşweşi bajarûn
însûn tey bib sey xuşxuşik, sey varûn

ref: Umer Farûq ERSOZ: Kekû, r.95