sedre

glosses:
qenepe, sofa, dîwan, kerewît,
rûniştekên nerm yên ku bi gelemperî cihê rûniştina 2-3 kesan li ser heye

forms: سەدرە

диван

roman: divan

소파

roman: sopa

софа

roman: sofa

καναπές

roman: kanapés


kerewît

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Rûniştekên nerm yên ku bi gelemperî cihê rûniştina 2-3 kesan li ser heye.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


nexşîn

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: nexşandî, binexş, nexşkirî, nexşdayî, xemilandî, rengîn

forms: neqşîn

etymology_text: Ji nexş + -în.


heçko

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: goya, mîna ku, dibêjî qey, wisan,wisan ku dixwiye ku (lê belkî ne)

forms:
heçku
hêşko


stadyûm

glosses: meydana werzişê ya ku li derdorên wê rûniştgeh bo temaşevanan hatiye avakirin

forms: stadyon

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?].


hêvotin

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: taşandin, perwerde kirin, terbiyet dan, elimandin, fêr kirin, hîn kirin

glosses: rê dan ber, teşwîq kirin, han dan, lê sor kirin, lê germ kirin

forms:
هێڤۆتن
hêvosîn
hevotin

etymology_text: Hevreha kurmancî hêvisîn, farisî آموختن (amûxten, “hîn bûn, fêr bûn”) (rehê dema niha آموز (-amûz-)), partî emmoxtan (emmoj-), pehlewî hemmmoxten (hemmoz-), avestayî fre-muxti-, ji îraniya kevnham-mauč. "M"ya di farisî û zazakî de di kurmancî de dibe "v", wek "çeşm" ya farisî û "çim" ya zazakî ku di kurmancî de "çav" e. -x- ya farisî ya berî T di kurmancî de dikeve, wek "firoxten" ya farisî ku di kurmancî de "firotin" e. "A" ya farisî û zazakî di kurmancî de hin car wek "ê" ye, bo nimûne "hak" ya zazakî ku di kurmancî de "hêk" e.

воспитывать

roman: vospityvatʹ

εκπαιδεύω

roman: ekpaidévo

ipa: /heːvoːˈtɪn/

hyphenation: hê·vo·tin


hêvotin

glosses: hînkirin, fêrkirin, elimandin, perwerde, hînkarî, talîm:

text: Hêvotina zarokan li malê.

text: Hêvotina xwendekaran li dibistanan.

text: Bend 26: I.Mafê her mirovî yê perwerdebûnê heye. Perwerdahî bêpere ye, qet nebe divê ku di heyna perwerdeya destpêkê û bingehîn de ev yek wiha be. Hêvotina seratayî mecbûrî ye. Divê ku her kes ji hêvotina teknîkî û pîşeyî bikare sûd û kelkê wergire. Perwerdehiya bilind, divê ku li gorî behredarî û jêhatîbûnê, bi wekheviyeke tam ji her kesî re vekirî be.

ref: Danezana Gerdûnî Ya Mafên Mirovan, http://wikisource.org/wiki/Danezana_Gerd%C3%BBn%C3%AE_Ya_Maf%C3%AAn_Mirovan_2#Bend_6


minyatûr

glosses: wêneyên biçûk yên ku pirr detay tê de hene

text: Kevintirîn kitêba li ser dîroka Kurdan “Şerefname / Dîroka Kurdistanê” a Şerefxanê Bedlîsî bi wergera Ziya Avci di nav Weşanên Avestayê de derket. Nusxeya ku wek kitêba 200 a weşanxanê derketiye li ser kaxeta şamua û bi cild û şomîz hatiye çapkirin ûmînyatûrên kitêbê bi reng di 32 rûpelê art de cî girtine.

ref: Daxwiyaniya Weşanxaneya Avesta li ser çapa wê ya Şerefnameyê, 11/2007

forms: miniyatûr


kronîk

glosses: Kitêba ku tê de hatiye nivîsîn ka kengî çi bûyer qewimiye.

text: Şerefname, meşa milletê kurd ya li ser sahneya dîrokê ye. Aqil, hiş û bîreweriya sedan salan e. Li welatê çîroka, çîroka rast amîrekiyên Kurd e. Kurdiya Şerefnamê nîşan dide ko ew ne tenê kronîkeke tarîxî ye; ew berhemeke edebî ye jî...

forms: kironîk

etymology_text: Bi riya fransî chronique ji latînî chronica ji yûnaniya kevn χρόνος (khrónos, “dem, çax, wext”).


bûyername

glosses:
kronîk, demname,
pirtûka ku tê de hatiye nivîsîn ka kengî çi bûyer qewimiye

glosses: dîrokname^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji bûyer + -name.


Şemsedîn

forms: Şemseddîn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: şems + dîn (tavaolî)

ipa: /ʃɛmsɛˈdiːn/

hyphenation: Şem·se·dîn


meharet

glosses: mahirbûn, jêhatîbûn, jêhatin, bikêrhatin, cerbezî, karzanî, hostetî

text: Ez, ko nivîskarê van rûpelan im, navê min Şerefê kurê Şemseddîn e. Çavê min li meziniya Xwedê ye û ez hêvîdar im ko alîkarê min be û min di vê dinyayê de serfiraz bike û ji asteng û giriyên wê dinyaya din jî rizgar bike. Di kemilîna ciwanî û gulvedan û ajardana bihara jiyana xwe de, piştî ko min destê xwe yê rast û destê çepê nas kir, min di xwendewariyê de hêz û taqet bi dest xist û ez bi hezaran milên zanistiya zahirî û batinî hîn bûm. Çi tiştên ji bo dîn û dinyaya min pêwîst e, min ji her tiştî gelek zanîbû û bi sererastî û meharetî ketim ser kar û barên dîwanê û wê çaxê heta niha hemî bi hêz û mecalên xwe ve ez bi xwendina serpêhatî û dîrokan mijûl im.

ref: Şerefxanê Bedlîsî: Şerefname, 1605, wergerra Ziya Avci, Avesta 2007

forms:
maharet
miharet

etymology_text: Ji erebî مَهَارَة (mahāra)


muxbîr

glosses: Kesê ku tiştên sirrî yên kesekî aşkira dike.

forms: mixbîr

etymology_text: Ji erebî مُخْبِرٌ (muḵbirun): mu- + xeber.

ipa: /mʊxˈbiːɾ/

hyphenation: mux·bîr


pepik

forms: pêpik


biqisûr

forms:
biqisûrtir (comparative)
herî biqisûr (superlative)
biqisûrtirîn (superlative)
biqusûr

etymology_text: Ji bi- + qisûr.


biêb

forms:
biêbtir (comparative)
herî biêb (superlative)
biêbtirîn (superlative)
bieyb
bi'êb
bi'eyb

etymology_text: Ji bi- + êb.


peyamberî

glosses: pêxemberî, qasidî, karê peyamberan, jiyana ]peyamberan

glosses: peyamhinêrî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
peyamberîtî
peyambertî

etymology_text: Ji peyamber + -î


pêxemberî

glosses: peyamberî, qasidî, karê pêxemberan, jiyana pêxemberan

forms:
pêxemberîtî
pêxemberîtî
pêximberî
pêximberîtî
pêximberîtî
pêxemberatî

etymology_text: Ji pêxember + -î


qasidî

glosses: Peyamberî, peyamhinêrî, pêxemberî, karê qasidan, jiyana ]qasidan.

forms:
qasidîtî
qasidtî

etymology_text: Ji qasid + -î

ipa: /qɑːsɪˈdiː/

hyphenation: qa·si·dî


dokûmentasyon

glosses: nivîsîna ramanekê yan bûyerekê li ser belgenameyekê yan di pirtûkekê de

glosses: bi belgenameyan peyitandina anku îsbatkirina tiştekî

forms: dokumentasyon

etymology_text: ji fransî documentation, têkildarî dokûment, dokûmentar


marjînal

glosses: varrê, veder, rexkî, li rexekî yan rexan, ne li nîvekê

glosses: ne giring, ne serekî, biçûk, kêm, hindik, piçek

forms:
marjînaltir (comparative)
herî marjînal (superlative)
marjînaltirîn (superlative)

etymology_text: Bi rêya fransî marginal, ji latînî marginem ji margo.

hyphenation: mar·jî·nal


nûnerî

glosses: karê nûneran, wekalet, wekîlî, temsîl, nûnerbûn, wekîlbûn

forms:
nûnerayetî
nînerî
niwênerî
nwênerî
nûnerîtî
nûnertî

etymology_text: Ji nûner + -î


wekalet

glosses: karê wekîlan, nûnerî, wekîlî, temsîl, wekîlbûn

etymology_text: Ji erebî وِكَالَة (wikāla).


wekîlî

glosses: karê wekîlan, nûnerî, wekalet, temsîl, wekîlbûn

glosses: nûnerbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
wekîlîtî
wekîltî

etymology_text: Ji wekîl + -î


wekaletname

glosses: kaxeza ku kesek îmze dike û pê kesekî dike wekîlê/a xwe

etymology_text: Ji wekalet + -name.


tradisyon

text: Ew modernîzma ku li ser tradisyonekê ava nebe, ne modernîzm e.

ref: Firat Cewerî, Kultur, huner û edebiyat, Nûdem, 1996, r. 132, ISBN 91 88592-251


hevşibî

glosses: hevşibbûn, şibîn hev, mîna hev bûn, wek yekûdu bûn

etymology_text: Ji hevşib + -î


hevşib

glosses: şibî hev, mîna hev, wek yekûdu, eynî, heman

glosses: hevşêwe, wekhev^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
hevşibtir (comparative)
herî hevşib (superlative)
hevşibtirîn (superlative)

etymology_text: hev + şibîn - -în

hyphenation: hev·şib


sextetî

glosses: sextebûn, mizewirî, ne resenî, ne orijînalî, ne heqîqîtî, ne eslîtî

glosses: mizewirbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: sixtetî

etymology_text: Ji sexte + -tî.


harem

glosses:
koma jinên kesekî
(li hin welatên ku pirjinî pejirbar e)

text: Li Dergûşa şaristaniyê erf û edetên ereban ên qirêj û paþverû li ser navê îslamiyetê hatine pêkanîn û jin pêşî bûne “harema mêran” û paşê bûne “milk” û “namûs”a mêran. Paşê “mêran” navê “harem”ê kirin “zewac” û bi 4 jinan re bi dilekî rehet “zewicîn”. Lewre ew “jinên” wan bûn. Ew ên ku derfet û îmkanên wan hebûn jî, pirtir jin anîn û di bin navê “Zewac”ê de “harem”a xwe zêde kirin. 364 jinên Nasruddewle, padîşahê Dewleta Merwaniyan hebû...

ref: Bîrgul Özbariş ARDA: Bersiva [bo] Eskerê Boyîk: Dema Hareman derbas bû!, Amidakurd.com, 11/2007

glosses: odeya jinan (ya ku li zelamên biyanî qedexe ye)

forms:
herem
heremxane
herêm

etymology_text: Ji erebî حَرَم (ḥaram).

харем#Bulgarian

roman: harem#Bulgarian

гарем

roman: garem

harem#Bosnian

roman: harem

محل سرا

roman: mahal-sarā

حرم سرا

roman: haram-sarā

χαρέμι

roman: charémi


pejirbar

glosses:
qebûlbar, meqbûl, qebûlkirî, pejirandî,
tişta/ê ku têt yan dikare bêt pejirandin

forms:
pejirbartir (comparative)
herî pejirbar (superlative)
pejirbartirîn (superlative)

etymology_text: pejirîn - -în + bar


kurrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurîn.

text: Bi hatina islamiyetê re devên jinan hatin klît û morkirin. Pê re çav jî li jinan hatin morkirin!.. Û jin di nav sedsalan de çavtirsî bûn. Mêran zor û pêkutiyê mîna şûrê Demokles li ser serê jinan girt. Mêr bû “axa” yê “harem”ê. Tu mafekî jinê tune bû ku bikaribe li dijî, an li ber “mêr” biaxive û nêrînên xwe, daxwaz û armancên xwe bêje. Ji xwe nedikarî armanceka “jinê” hebe jî. Ji bo jiyanê yek sedemeke jinê bi tenê hebû ku ew jî koletî û xizmeta “mêr” bû. Erka jinê ew bû ku zarokên kurrîn ji mêran re bînin û xizmeteke baş bidine wan. Ev êş, zor û zilm li ser jinê bi hezaran salan waha berdevam kir û hîn jî bi temamî neşikestiye. Cî bi cî, bi giranî jî didome.

ref: Bîrgul Özbariş ARDA, Bersiva [bo] Eskerê Boyîk: Dema Hareman derbas bû!, Amidakurd.com, 11/2007


kurîn

forms:
kurîntir (comparative)
herî kurîn (superlative)
kurîntirîn (superlative)
kurrîn

etymology_text: Ji kur + -în.


paşve man

forms:
paşve dimînim (present)
paşve dimînî (present)
paşve dimîne (present)
paşve dimînin (present)
paşve bimîne (imperative singular)
paşve bimînin (imperative plural)
paşve mam (past)
paşve mayî (past)
paşve ma (past)
paşveman (noun-from-verb)
paşda man

etymology_text: Ji paşve + man.

ipa: /pɑːʃˈvɛ mɑːn/

hyphenation: paş·ve man


vali

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-vali.wav


sindaco

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-sindaco.wav


saleté

audio: LL-Q150 (fra)-VictorDtmtc-saleté.wav


impureté

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-impureté.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-impureté.wav


route

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Damian B. (BiblioCanet66)-route.wav

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-route.wav


route

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-route.wav


otantîk

glosses: resen, orijînal, heqîqî, dirist, rast, ne sexte

forms:
otantîktir (comparative)
herî otantîk (superlative)
otantîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî authentique yan îngilîzî authentic.


lêbandin

glosses: xapandin, xirrandin, hîle lê kirin, bi ser de birin, lêb lê kirin

forms:
dilêbînim (present)
dilêbînî (present)
dilêbîne (present)
dilêbînin (present)
bilêbîne (imperative singular)
bilêbînin (imperative plural)
lêband (past)
lêband (past)
lêband (past)
lêband (past)
–lêbîn– (root present)
–lêband– (root past)
ez dilêbînim (indicative present positive)
ez nalêbînim (indicative present negative)
min lêband (indicative past positive)
min nelêband (indicative past negative)
tu dilêbînî (indicative present positive)
tu nalêbînî (indicative present negative)
te lêband (indicative past positive)
te nelêband (indicative past negative)
ew dilêbîne (indicative present positive)
ew nalêbîne (indicative present negative)
wê/wî lêband (indicative past positive)
wê/wî nelêband (indicative past negative)
em dilêbînin (indicative present positive)
em nalêbînin (indicative present negative)
me lêband (indicative past positive)
me nelêband (indicative past negative)
hûn dilêbînin (indicative present positive)
hûn nalêbînin (indicative present negative)
we lêband (indicative past positive)
we nelêband (indicative past negative)
ew dilêbînin (indicative present positive)
ew nalêbînin (indicative present negative)
wan lêband (indicative past positive)
wan nelêband (indicative past negative)
min dilêband (imperfect positive)
min nedilêband (imperfect negative)
min lêbandibû (positive)
min nelêbandibû (negative)
te dilêband (imperfect positive)
te nedilêband (imperfect negative)
te lêbandibû (positive)
te nelêbandibû (negative)
wê/wî dilêband (imperfect positive)
wê/wî nedilêband (imperfect negative)
wê/wî lêbandibû (positive)
wê/wî nelêbandibû (negative)
me dilêband (imperfect positive)
me nedilêband (imperfect negative)
me lêbandibû (positive)
me nelêbandibû (negative)
we dilêband (imperfect positive)
we nedilêband (imperfect negative)
we lêbandibû (positive)
we nelêbandibû (negative)
wan dilêband (imperfect positive)
wan nedilêband (imperfect negative)
wan lêbandibû (positive)
wan nelêbandibû (negative)
ez ê bilêbînim (future positive)
ez ê nelêbînim (future negative)
minê lêbandibe (future perfect positive)
minê nelêbandibe (future perfect negative)
tu yê bilêbînî (future positive)
tu yê nelêbînî (future negative)
teyê lêbandibe (future perfect positive)
teyê nelêbandibe (future perfect negative)
ew ê bilêbîne (future positive)
ew ê nelêbîne (future negative)
wê/wîyê lêbandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nelêbandibe (future perfect negative)
em ê bilêbînin (future positive)
em ê nelêbînin (future negative)
meyê lêbandibe (future perfect positive)
meyê nelêbandibe (future perfect negative)
hûn ê bilêbînin (future positive)
hûn ê nelêbînin (future negative)
weyê lêbandibe (future perfect positive)
weyê nelêbandibe (future perfect negative)
ew ê bilêbînin (future positive)
ew ê nelêbînin (future negative)
wanê lêbandibe (future perfect positive)
wanê nelêbandibe (future perfect negative)
min lêbandiye (perfect positive)
min nelêbandiye (perfect negative)
min lêbandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nelêbandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te lêbandiye (perfect positive)
te nelêbandiye (perfect negative)
te lêbandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nelêbandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî lêbandiye (perfect positive)
wê/wî nelêbandiye (perfect negative)
wê/wî lêbandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nelêbandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me lêbandiye (perfect positive)
me nelêbandiye (perfect negative)
me lêbandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nelêbandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we lêbandiye (perfect positive)
we nelêbandiye (perfect negative)
we lêbandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nelêbandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan lêbandiye (perfect positive)
wan nelêbandiye (perfect negative)
wan lêbandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nelêbandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bilêbînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nelêbînim (present subjunctive negative)
(bila) min lêbandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nelêbandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bilêbînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nelêbînî (present subjunctive negative)
(bila) te lêbandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nelêbandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilêbîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nelêbîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî lêbandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelêbandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bilêbînin (present subjunctive positive)
(bila) em nelêbînin (present subjunctive negative)
(bila) me lêbandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nelêbandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bilêbînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nelêbînin (present subjunctive negative)
(bila) we lêbandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nelêbandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilêbînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nelêbînin (present subjunctive negative)
(bila) wan lêbandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nelêbandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bilêbanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nelêbanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min lêbandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nelêbandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bilêbanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nelêbanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te lêbandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nelêbandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bilêbanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelêbanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lêbandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelêbandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bilêbanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nelêbanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me lêbandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nelêbandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bilêbanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nelêbanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we lêbandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nelêbandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bilêbanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelêbanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan lêbandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelêbandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bilêbanda (present conditional positive)
minê nelêbanda (present conditional negative)
minê lêbandibûya (preterite conditional positive)
minê nelêbandibûya (preterite conditional negative)
teyê bilêbanda (present conditional positive)
teyê nelêbanda (present conditional negative)
teyê lêbandibûya (preterite conditional positive)
teyê nelêbandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bilêbanda (present conditional positive)
wê/wîyê nelêbanda (present conditional negative)
wê/wîyê lêbandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nelêbandibûya (preterite conditional negative)
meyê bilêbanda (present conditional positive)
meyê nelêbanda (present conditional negative)
meyê lêbandibûya (preterite conditional positive)
meyê nelêbandibûya (preterite conditional negative)
weyê bilêbanda (present conditional positive)
weyê nelêbanda (present conditional negative)
weyê lêbandibûya (preterite conditional positive)
weyê nelêbandibûya (preterite conditional negative)
wanê bilêbanda (present conditional positive)
wanê nelêbanda (present conditional negative)
wanê lêbandibûya (preterite conditional positive)
wanê nelêbandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bilêbîne (imperative present positive)
(tu) nelêbîne (imperative present negative)
(hûn) bilêbînin (imperative present positive)
(hûn) nelêbînin (imperative present negative)
lêhbandin

etymology_text: Ji lêb + -andin.

ipa: /leːbɑːnˈdɪn/

hyphenation: lê·ban·din


lêbandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


paj

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /pɑːʒ/

hyphenation: paj


alegorî

glosses: xaze, metafor, şibandin, fîgûr, şêwaz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /ɑːlɛɡoːˈɾiː/

hyphenation: a·le·go·rî


cinas

etymology_text: ji erebî, têkildarî cins

ipa: /d͡ʒɪˈnɑːs/


mibalixe

forms:
mibalexe
mubalexe

etymology_text: Ji erebî مُبَالَغَة (mubālaḡa).


durr

text:
Bû xezîne ew ji bo durra yetîm
Daniye pişta wî ew Nûra 'Ezîm

ref: Mela Hisênê Bateyî


qerqeşûn

glosses:
zirêç, sirb, risas, qurşin,
madenek sengîn e û nîşana wî Pb ye

forms: xerxeeşûn

سرب

roman: sorb

ตะกั้ว

roman: tàgûa

ipa: /qɛɾqɛˈʃuːn/

hyphenation: qer·qe·şûn


dramatîze

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: Berhemek nivîskî kirin drama anku film yan şano.

glosses:
Behsa tiştekî bi dramatîkî kirin.
Behsa bûyerek biçûk wisan kirin ku dibêjî qey pirr mezin û giring e.

etymology_text: drama + -t- + -îze

hyphenation: dra·ma·tî·ze


burokrasî

glosses: awa û rêbazên birêvebirina dezgehên hikûmî, kaxizbazî

glosses: xweşnemeşîna karûbaran li dezgehên hikûmî

forms:
bîrokrasî
bîrokratî
burokratî

etymology_text: Ji buro + -krasî.

бюрократия

roman: bjurokratija

ipa: /bʊɾoːkɾɑːˈsiː/

hyphenation: bu·rok·ra·sî


bêserûşûn

glosses: hinda, winda, berze, ne diyar, ne xwiya, ne berçav, ne mewcûd

forms:
bêserûşûntir (comparative)
herî bêserûşûn (superlative)
bêserûşûntirîn (superlative)
بێسەرووشوون
bêserûşwên
bêserûşîn

etymology_text: bê- + ser + -û- + şûn


kolaj

glosses:
kompozisyona hinek wêneyan,
wêneyê ji çend wêneyan pêkhatî

forms: kolej

etymology_text: Ji fransî yan îngilîzî collage.

колаж

roman: kolaž

콜라주

roman: korrachu

коллаж

roman: kolláž


muxtariyet

forms: mixtariyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: muxtar + -iyet


feodalîzm

glosses:
derebegî, axatî, feodalîte,
pergala feodal, sîstema feodal,
civaka ku axa û xulam tê de hene

etymology_text: Ji feodal + -îzm.

봉건제도

roman: bonggeonjedo

feudalizmus#Slovak

roman: feudalizmus


serfermandar

glosses:
sererkan, serleşker, seresker, serdar, orgeneral, marşal,
serokê/a hemû artêşa welatekî

text: Eva demek dirêj e ku bi vexwendina serfermandarê artêşa Tirkiyeyê û siyasetmedarên wan ên dî yên wekî Bahçeli, Baykal, Erdogan û hwd li dijî gelê kurd bi caran gelê tirk dawetê xwepêşandana refleksa komelî dikin.

ref: Seîdê Sîsî, 10/2008

forms: سەرفەرماندار

etymology_text: Ji ser + fermandar.


serleşker

glosses:
serfermandar, sererkan, seresker, serdar, orgeneral, marşal,
serokê/a hemû artêşa welatekî

glosses: serok, fermandar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
سهرلهشكهر
serekleşker
serokleşker
serleşkir
serekleşkir
serokleşkir

etymology_text: Ji ser + leşker.


seresker

glosses:
serfermandar, sererkan, serleşker, serdar, orgeneral, marşal,
serokê/a hemû artêşa welatekî

text: Amanca wan remzan ez imSer'eskerê seyyarê çerxMin pir şevan hetta seher

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
serasker
serekasker
serokasker
serekesker
serokesker


orgeneral

glosses:
serfermandar, sererkan, serleşker, serdar, seresker, marşal,
serokê/a hemû artêşa welatekî, mezintirîn general

forms:
orceneral
orjeneral


hevahengî

glosses: Tiştên di metronomekê de ne, di newayekê, di heman pergalê de ne.

etymology_text: hev + -a + heng + î


miqabilî

forms: muqabilî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: Ji miqabil + -î


tirşeşirîn

forms:
mizîtî
miztî

etymology_text: Ji miz + -î.

notes:
tirşeşirîn bûn
tirşeşirîn kirin
tirşeşirînbûn
tirşeşirînkirin
tirşeşirînbûyî
tirşeşirînkirî


tirşeşirînî

glosses: mizbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
tirşeşêrînî
tirşeşîrînî

etymology_text: Ji tirşeşirîn + -î


mizî

glosses: tirşeşirînbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji miz + -î


meyxweşî

glosses: mizbûn, tirşeşirînbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: mêxweşî

etymology_text: Ji meyxweş + -î


tip

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-tip.wav


miçandî

glosses: neqandî, qepatkirî, girtî (bi taybetî çav)

etymology_text: miçandin


neqandî

text: Dû re Faris Efendî bi çavên nîv-neqandî li min nerî...

ref: Xelîl Cibran (wergêr Husein Muhammed), Baskên Şkestî, r. 65

text: Welê şareza bî li balafira xwe da, dikarî bi çav neqandî jêk bikit û têk bidit!

ref: Mele Mehmûd Dêrşewî, MIŞTAXA ÇIYA JI GOTINÊN PÊŞIYA, Stockholm, 1989, r. 147

forms: niqandî

etymology_text: neqandin


patria

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-patria.wav


basso

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-basso.wav

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-basso.wav


zenofobî

glosses:
kerb û kîna dijî biyaniyan,
tirsa ji biyaniyan

etymology_text: Ji yûnanî ξενος (xenos, “biyanî”) + φοϐος (foϐos, “tirs”).

ксенофобия

roman: ksenofobija

ქსენოფობია

roman: ksenopobia


etnosentrîzm

glosses:
bi perspektîva gel û çandeya xwe li dinyayê nerîn,
her tişt li gor rêbaz û standardên miletê xwe nirxandin

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]ethnos (milet) + senter + -îzm.


xemir

glosses: Rengê ku çêdibe dema ku rengê sor û yê şîn bên têkilkirin.

forms: xemr

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

виолетов

roman: violetov

виолетова

roman: violetova

виолетово

roman: violetovo

violet#French

roman: violet

viola#Italian

roman: viola

фиолетовый

roman: fioletovyj

ఊదా

roman: ūdā

ipa: /xɛˈmɪɾ/

hyphenation: xe·mir


xemir

text: Feqî:Saqî ji xemra ezelîNûn qelem jê afirand

ref: Feqiyê Teyran,


zirrnevan

glosses:
muzîkvanê/a ku li zirrneyê dide,
hunermendê/a zirrneyê

forms:
zirrnavan
zirnevan
zurnevan
zurrnevan
zirnevan
zurnevan
zurrnevan

etymology_text: Ji zirrne + -van


cabelo

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-cabelo.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-cabelo.wav


benefaction

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-benefaction.wav


nikolî

glosses: mandele, şemartin, şerandin, haşatî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mandel

glosses:
nikolî, şemartin, şerandin, haşatî, inkar,
 itirafnekirin,
gotin ku tiştek nîne yan nerast e

forms:
mandela
mandele
mendel

etymology_text: Bi riya tirkî mandal yan osmanî ماندال (mandal) (qerase, bizmik) ji yûnanî μάνδαλος (mándalos). Guherîna maneya peyvê qerase kirin > asê kirin > rê lê girtin > qedexe kirin > red kirin > inkar kirin. Ji heman rehî: mendel.

самоотвершенность

roman: samootveršennostʹ

самоотречение

roman: samootrečenije

отрещение

roman: otreščenije

hyphenation: man·del


volta

glosses:
car, kerre, dor, neql, dewr
(bi taybetî di muzîkê de)

etymology_text: Ji îtalî volta (car)


menzûm

text: Di vê navê de her çend weke vê şêwazê helbestên ku xîtabî dildara xwe Xeyda kirine, di dîwana ‘Agir û Pirûsk’ beşa ‘name û reşbelekan’ de cih negirtibin jî, di hemû dîwanên mayî de -Zend Avista, Salar û Mîdya, Şerefnameya Menzûm ne tê de -helbesten qest- Xeyda cihekî girîng digirin.

ref: Arjen Arî: Di Helbesta Cegerxwîn De şêweyek: HELBESTNAME, Kovaraw.com, 11/2007

forms:
menzûmtir (comparative)
herî menzûm (superlative)
menzûmtirîn (superlative)
mensûr

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


mehbûb

glosses:
hezkirî, berdilî, dilber, evandî, bijandî,
kesa/ê ku jê tê hezkirin

text:
Mehbûb tu yî der sera Medînê
Mem çû bi xelet seraya Zînê
Ger çendî niha li Til-þeîrê
Yûsif tu yî min tu xistî bîrê!
Lakîn tu di misrê dil de þah î
Sahib elem î, xudan kulah î

ref: Cegerxwîn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]me- + hub.


xob

forms:
xobtir (comparative)
herî xob (superlative)
xobtirîn (superlative)
xub


Xelef

pos: name

pos_title: Serenav

forms:
kelef
xelf


-mêj

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses:
kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî dimêje:
şîrmêj, xwînmêj, kîrmêj

forms: -mij


peşk

glosses:
gulî, patov, pirtên berfê dema ku dibare, pejq, parçeyek ji tiştên avî ku pejiqî ne ser tiştekî
peşkên heriyê, peşkên baranê, peşkên berfê, peşkên şîr, peşkên dimsê

forms:
pişk
pejiqîn
pejiqandin

etymology_text: Bide ber pejq.


nehar

text: Ev ax û hewa û agir û avEv leyl û nehar û sî û sîtavEv hecr û wisal û şahî û xem

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: nihar


qetre

text:
Çûn ji behrê me'rîfet ew hate der
Qetre jêr werya bi ilham ew qeder

drop

sense: dilop, çip

kvapka#Slovak

roman: kvapka


firmêsk

etymology_text: Ji soranî فرمێسک (firmêsk).

ipa: /fɪɾˈmeːsk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-firmêsk.wav

hyphenation: fir·mêsk


represent

glosses: pêşkêş kirin, araste kirin, raber kirin, temsîl kirin


représenter

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-représenter.wav


aparteîd

glosses:
siyaseta cudakirina nijadên mirovan ji hev
 (bi taybetî salên 1948 ta 1990 li Afrîkaya Başûr),
nijadperistî, rasîzm, şovenîzm, segregasyon

glosses: apartayd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji afrîkansî apartheid (cudahî) ji apart + -heid

ipa: /ɑːpɑːɾtɛˈiːd/

hyphenation: a·par·te·îd


种族歧视者

glosses: nijadperist, regezperist, rasîst, şovenîst, faşîst, supremasîst


racista

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-racista.wav


мед

audio: LL-Q7918 (bul)-Kiril kovachev-мед.wav


coure

audio: LL-Q7026 (cat)-Millars-coure.wav


parametre

glosses: pîvan, krîter, merc, şert, hed, hidûd, sinor, tixûb

text: Li Tirkiyeyê û bakurê Kurdistanê apocî, kemalîst û laîsîstan winda kiriye û ti hêzeka siyasî nikare bi wan parametreyan xurt bibe û bijît. Hêza eskerî ya herî kemalîst ordiya tirkan jî mecbûr e îtaeta hikûmeta AKP-ê bike û mitefiqên xwe yên kurd apociyan û DTP-yiyan bifiroşe.

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]: para- + -metre


bakır

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-bakır.wav


koppar

audio: LL-Q9027 (swe)-Moonhouse-koppar.wav


cobre

audio: LL-Q1321 (spa)-Millars-cobre.wav


aramă

audio: LL-Q7913 (ron)-Filosoful-aramă.wav


miedź

audio: LL-Q809 (pol)-Olaf-miedź.wav

audio: LL-Q809 (pol)-Gower-miedź.wav


kobber

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-kobber.wav


kupro

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-kupro.wav


cuivre

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-cuivre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-cuivre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-cuivre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-cuivre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-cuivre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-cuivre.wav


どう

audio: LL-Q5287 (jpn)-I JethroBT-どう.wav


réz

audio: LL-Q9067 (hun)-Beaudine Wilson-réz.wav


rame

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-rame.wav

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-rame.wav

audio: LL-Q652 (ita)-Ciampix-rame.wav


copper

glosses: mis, paxir, sifir* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=EN-AU ck1 copper.ogg}}

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-copper.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-copper.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-copper.wav


נחושת

audio: LL-Q9288 (heb)-Buffer-נחושת.wav


title: kanotnî

redirect: kantonî

pos: hard-redirect


karkerî

glosses: paletî, kedkarî, rêncberî, renc, zehmetkêşî, karkirin

glosses: keddan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji karker + -î


kedkarî

glosses: paletî, karkerî, rêncberî, renc, zehmetkêşî, keddan, karkirin

etymology_text: Ji kedkar + -î


nihayet

text:
Husn û cemala canan nadêritin tu payan
Herçi nebit bidayet esla nehin nihayet
Feyda 'ulûmê hikmet cama sedef ko gêra

forms: nîhayet

etymology_text: Ji erebî نِهَايَة (nihāya).


nihayet

text: Baharın nihayetiydi.

glosses: di dawiyê de, axirê, asoxîn, dû re, paşiya paşîn, soxî, nihayet

text: Nihayet anladın.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-nihayet.wav


tedexul

glosses: midaxele, desttêwerdan, xwe têkilî karekî kirin, çûn di nav tiştekî de

forms: tedaxul

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: te- + daxil


midaxele

glosses: desttêwerdan, tedexul xwe têkilî karekî kirin, çûn di nav tiştekî de

forms: mudaxele

etymology_text: Ji erebî مُدَاخَلَة (mudāḵala).


rakip

glosses: hember, pozber, berber, rikeber, hevrik, pozkepî, pêşkepî, paşimt, qayişkêş, reqîb


kronolojî

glosses:
rêzkirina bûyeran li gor dema qewimîna wan
(ya yekem li pêşiyê, ya duyem li pey wê û hwd. ta dawiyê)

etymology_text: * kronolojîk

хранало́гія

roman: xranalóhija

কালনিরূপণবিদ্যা

roman: kalnirupônbidja

хроноло́гия

roman: hronológija

年表

roman: niánbiǎo

تَارِيخ

roman: tārīḵ

ժամանակագրություն

roman: žamanakagrutʻyun

گاهشناسی

roman: gâhšenâsi

ქრონოლოგია

roman: kronologia

कालक्रम विज्ञान

roman: kālakram vigyān

כְרוֹנוֹלוֹגְיָה

roman: khronológya

хронология

roman: hronologiya

연대학

roman: yeondaehak

년대학

roman: nyeondaehak

хронологија

roman: hronologija

уақытнама

roman: uaqytnama

хронология

roman: xronologiä

хроноло́гия

roman: xronológija

хроноло́гія

roman: xronolóhija

កាលប្បវត្តិវិទ្យា

roman: kaalpbɑɑwttevityiə

χρονολογία

roman: chronología


komedî

glosses:
mîzah, qerf, henek, pêkenok, tinazî, esprî, pêkenî, galte, nukte, îronî, istihza
 (filmên yan şanoyên ku bo kenandinê tên pêşkêşkirin)

forms:
komêdî
qomedî
drama

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]κωμωδία ji κώμος + ωδή


eksport

glosses:
îxrac, derbirin, derkirin,
 tişt ji welatekî birin welatek dî (bi taybetî bo firotinê)

text: Her şirketa ko kontraktek bêyî desthilata federal ya Iraqê îmza kiribe dê ti şansê ko digel hikûmeta Iraqê kar bike nebe. Me hişdarî da wan şirketan û got encamên vê dê hebin… û Iraq rê nade ko petrola wê bêt eksport kirin.

ref: Wezîrê petrolê yê Iraqê Husên Şehristanî li gor Nefel.com, 11/2007


dublor

glosses: Kesa/ê ku karekî li şûna kesek din dike.

text: Min tu carî dublor bi kar neanî.

ref: Sedam Husên li gor pirtûka George Piro li gor Nefel.com, 11/2007

text: Ew dublorê filman e.

etymology_text: Ji fransî doubleur ji double (“-or”) + -eur.


şalpe

glosses:
laçik, serpoş, kefî, kevînk, egale, dersok, xafik, kofî,
çîtê mirov pirça anku porê xwe diniximînin (bi taybetî jin)

forms: şarpe

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


îxtar

glosses: hişyarî, hişdarî, agadarkirin, haydarkirin, balkişandin, îkaz, tembî, şîret, pend

text: Her weha di reşnivîsa destûra nuh de girtina partiyan jî tê zehmetkrin. Ji divla ku partî bê girtin ji bo cara ewil divê ji partiyê re îxtar bê dayîn.

ref: Netkurd.com, 11/2007

forms: îhtar

etymology_text: Ji erebî إخطار.


sewyan

glosses:
afîş, poster, pankart,
wêneyê ku bi dîwarî ve tê daliqandin anku hilawîstin

forms:
sewiyan
semyan

афища

roman: afišča


poster

glosses: Wêneyê ku bi dîwarî ve tê daliqandin anku hilawîstin.

etymology_text: Ji îngilîzî poster.


çelîst

glosses:
muzîkvanê/a çeloyê, hosteyê/a çeloyê,
hunermendê/a ku li amûra çelo dide

text:
- We dixwest bibin çi?
- Bibim çelîst.

ref: Lale Mansur di hevpeyivînekê de li gel rojnameya Taraf ya tirkî, kurdiya hevpeyivînê Diyarname.com, 11/2007


soberî

glosses:
Melevanî, ajnî, sobanî,
livîna di avê de bi vejenandina dest û piyan bêyî ku ti dera mirovî bikeve binê avê.

плавание

roman: plavanije

notes:
soberî kirin
soberîkirin
soberîkirî


şildim bildim

glosses: axivîna netêgihbar, peyivîna ne rewan û delal

text: Lê li her devera Xwedê bû şildim bildima' wan û guhê me gişan ker kirin.

ref: Evdile Koçer: Telefona destan û Kerkûka kurdan, Diyarname.com, 11/2007

forms:
qiltû miltû
zaza
here-were

etymology_text: Ihtimalen ji tirkî şöyle böyle (“wisa wiha”) yan jî dîsa ji tirkî söyledim (“min got”) + bildim (“min zanî”).


melaxwer

forms:
melaxwertir (comparative)
herî melaxwer (superlative)
melaxwertirîn (superlative)
melaxor
melaxwir
melexor
melexwer
melexwir
melexur

etymology_text: mela + -xwer (anku tiştên ku mela dixwe yan dikirre, ji ber ku mela ne dewlemend bûn)


ştexalî

text: Kurdên me aqil û baqil in. Dikarin dûvê çil roviyan bi xwe ve - pardon! - bi hev ve girê bidin. Ji bo ku bikaribin di telefonê de bêhtir bipeyîvin, rabûn hinvir û derewên nû îcat kirin. Û navê wê jî li gorî ferhengên nû xistin sohbet, qise, şor û şitexalî.

forms:
şitexalî
şitixalî
ştixalî


herfiyen

glosses: herf bi herf, her herf, gotin bi gotin, her gotin

forms: harfiyen

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: herf + -î + -yen


qest

text: Hatin sema ihram-i bestÇûn secdeya xalê bi qestLew haciban mihrab-i da

forms:
qesd
qestkirin

etymology_text: Ji erebî قَصْد (qaṣd)

قَصْد

roman: qaṣd

عَمْد

roman: ʿamd

نِيَّة

roman: niyya


komponent

glosses:
pirt, pişk, parçe, par
 (bi taybetî yên amûran ku dikarin bên veşelandin û dîsan lêkdan)

text: Plan nenuh e, ji berê de hatiye darêjtin, heta ne siyaseteka ku ê cara yekê bê meşandin, berê jî dewleta tirk siyasetên wiha, yan yên nêzî vê meşandine, ji ber ku diyardeya Kurdistana federe bi xwe nuh e, komponentên wê jê me re gelek nuh xwiya dikin. Lê ya ku rengê nuhtiyê dide wan, ne guherîna di siyaseta dewleta tirk de ye, nuhbûna diyardeya Kurdistana azad bi xwe ye.

ref: Murad Ciwan: Deniz Baykal çi qesd kir?, Netkurd.com, 11/2007

etymology_text: Ji îngilîzî component.

מרכיב

roman: markiv

ipa: /koːmpoːˈnɛnt/

hyphenation: kom·po·nent


turnusol

forms: tûrnûsol

ipa: /tʊɾnʊˈsoːl/

hyphenation: tur·nu·sol


binefşî

glosses: Şîrkî, mor,sutik, xemir, erxewanî, menekşî, efletûnî

forms: binevşî

etymology_text: Ji binefş + -î

πορφύρεος

roman: porphúreos

ipa: /bɪnɛfˈʃiː/

hyphenation: bi·nef·şî


Ranya

glosses: bajarokek e li parêzgeha Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê

forms:
Raniya
Raniye
Ranye


dike ku bike

pos: phrase

pos_title: Biwêj

text: DTP dike ko karekê baş bike – partiyeka dî ava nake (anku niyeta kirina karek baş heye)

forms: dike ko bike

etymology_text: Ji dike + ku + bike


parlementerî

glosses:
parlementarîzm, welatê ku bi parlementoyê tê birêvebirin
 anku parlemento giringtirîn biryaran dide

forms:
parlemanterî
perlemanterî
perlementerî

etymology_text: Ji parlementer + -î


miesir

glosses: karîger, bibandor, rayda, bandorker, bitesîr, tesîrker, bandorker, kartêker, hîkarîdar, efektîv

forms:
miesirtir (comparative)
herî miesir (superlative)
miesirtirîn (superlative)
miessir
muesir
muessir

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


sofra

text: Onun sofrası herkese açıktır.

text: Çocuğun sofrası dışarı fırlamış.

etymology_text: Ji farisî [Peyv?]


fêdebexş

glosses: fêdeder, kêrhatî, bikêr, mifadar, sûdmend, fêdedar, bimifa, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar, sûdbexş, mifabexş

text: Tê ferman kirin ku Dezgeha Ziman li gel Dezgeha Dîrokê di vî warî de hevkariyê bike û lêkolînên hîstorîk (dîrokî) û linguistîk (zimanevanî) bike. Ê fêdebexş be eger hûn parlamenterê Balikesîrê Ismail Haqqî jî beşdarî vê xebatê e bikin. Ez rica dikim ku lêkolîn bi tekûzî bên kirin û eger mimkin e encamên wê bo me bên hinartin.”

forms:
fêdebexştir (comparative)
herî fêdebexş (superlative)
fêdebexştirîn (superlative)
faydebexş
feydebexş

etymology_text: Ji fêde + -bexş.

полезен

roman: polezen

有用

roman: yǒuyòng

مفيد

roman: mufîd

سودمند

roman: sûdmend

სასარგებლო

roman: sasargeblo

שִׁמּוּשִׁי

roman: šimuši

유용한

roman: yuyonghan

хэрэгтэй

roman: heregtej

полезный

roman: poléznyj

употребљив

roman: upotrebljiv

ที่มีประโยชน์

roman: têe mee bprà-yôte

ఉపయోగకరము

roman: upayōgakaramu

корисний

roman: korýsnyj

χρήσιμος

roman: chrísimos


sekretaryat

glosses: nivîsgeha sekreteran, daîreya sekreteran

glosses: hemû sekreterên dezgehekê yan rêkxistinekê

forms: sekretariyat

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]


telegraf

glosses:
birûske, telegram
amûra ku telegram pê dihatin şandin anku hinartin

glosses: telegram, birqî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: telgraf


mülahaza

glosses: milaheze, nerîn, boçûn, dîtin, helwest, raman, fikir, qenaet, bawerî, mitalie, hizr

glosses: lêkolîn, taqîkirin, saxtîkirin, ceribandin, vekolîn, pişkinîn, mitalie


virve

forms:
ڤرڤە
virda
virde
virva

etymology_text: Ji vir + -ve.


analîst

glosses: Kesa/ê li tiştekê/î dinere û wê analîze dike.

text: Li gorî daxuyaniyên rayedarên PKK’ê di vê çalakiyê de ji bîstan zêdetir leşker hatibûn kuştin û tu windayiyên wan tune bûn. Li ser vê çalakiyê jî hemû şîrovekar û analistên televizyonan heman tişt gotin, “Ev tiştekî nûye” lewre navika nava rojê şer derketibû.

ref: Mem Mîrxan: Oremar û PKK a nû, Azadiyawelat.com, 11/2007

etymology_text: Ji analîz + -îst.

аналитик

roman: analitik

αναλυτής

roman: analytís

αναλύτρια

roman: analýtria


mitabiq

glosses: libar, guncav, lihevkirî, lihevhatî, pêkhatî, miwafiq

text: Li gorî pêkhatina xalên li jor pêvajoya çekdanînê di demeke ku herdu alî mutabiq bin de pêk bê.

ref: Azadiyawelat.com, 11/2007

forms:
mitabiqtir (comparative)
herî mitabiq (superlative)
mitabiqtirîn (superlative)
mutabiq


enformatîker

glosses:
Pisporê/a kompûterê û amûrên têkildarî wê;
şarezayê/a kompûteran.

text: Min meraq kir û ji hevalekî xwe yê ku înformatîker e û karê wî malpersazî ye pirs kir ka gelo rast e ku dewlet li pişta wan êrîşan e an ne. Birsiva wî ev bû: "Çend malperên kurdan yên ber bi çav hene ku dewlet alîkariyê bi awayekî dîrekt dide hackerên wan. Armanca wan ji xwe bi giranî çend malperên kurdan yên bi tirkî weşanê dikin e."

ref: Zekî Özmen: Kurd li pişta hemû Hackeran dewletê dibînin, Diyarname.com, 11/2007

forms:
informatîker
înformatîker

etymology_text: Ji enformatîk + -er.


hendbol

glosses: Werzişek e ku lîstikvan gogê bi destan li erdê didin û ber bi gola dijberan ve dilivînin (di her taximek 6 lîstikvan û golgirek hene).

text: Ew lîstikvana navdar a Tîma Hendbola Jinan a Neteweyî ya Tirkiyeyê ye jî. Demeke berê zewicî lê di Maçên HevtêkbirinaOlîmpiyatê yên li Enqereyê de hate fêmkirin ku ew bihemle (ducanî) ye...

ref: Diyarname.com, 11/2007

forms:
هەندبۆڵ
handbol

etymology_text: Ji îngilîzî handball ji almanî Handball

гандбо́л

roman: handból

хандбал

roman: handbal

手球

roman: shǒuqiú

كُرَة يَد

roman: kurat yad

հանդբոլ

roman: handbol

ձեռնագնդակ

roman: jeṙnagndak

ხელბურთი

roman: xelburti

हेन्डबोल

roman: henḍabol

송구

roman: songgu

핸드볼

roman: haendeubol

ракомет

roman: rakomet

ხებურთი

roman: xeburti

қол добы

roman: qol doby

гандбо́л

roman: gandból

ручно́й мяч

roman: ručnój mjač

χειροσφαίριση

roman: cheirosfaírisi

χάντμπολ

roman: chántmpol

ipa: /hɛndˈboːɫ/


golgir

glosses: Lîstikvanê anku yarîkerê ku di golê de disekine û nahêle ku dijber golan bikin.

forms: golker

etymology_text: Ji gol + -gir.

варата́р

roman: varatár

вратар

roman: vratar

守門員

roman: shǒuményuán

門將

roman: ménjiàng

حَارِس مَرْمَى

roman: ḥāris marmā

դարպասապահ

roman: darpasapah

دروازهبان

roman: darvâze-bân

गोल रक्षक

roman: gol rakṣak

गोलकीपर

roman: golkīpar

골키퍼

roman: golkipeo

키퍼

roman: kipeo

голман

roman: golman

хаалгач

roman: haalgač

қақпашы

roman: qaqpaşy

врата́рь

roman: vratárʹ

голки́пер

roman: golkíper

โกล

roman: gool

ворота́р

roman: vorotár

голкі́пер

roman: holkíper

τερματοφύλακας

roman: termatofýlakas


patetîk

glosses:
dilsoj, rezîl, riswa, xemgîr, xemder, emosyonal,
kesa/ê yan tiştê ku dilê mirovî pê dişewite

forms:
patetîktir (comparative)
herî patetîk (superlative)
patetîktirîn (superlative)


waqiî

glosses:
realîstîk, gengaz, mimkin, pêkan, pratîk,
tişta/ê ku ne dûrî realîteyên jiyanê ye,
tişta/ê ku di rastiyê de heye,
tişta/ê ku di jiyanê de dikare peyda bibe

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî waqiyet


zecir

text: Derd û bela wên çûn hela 'umrek Mela mehcûr-i bûPir min zecir dîtin hecir ma bû ecir subh û fecirŞem'a me hil -bû sed 'emil minnet me dil mesrûr-i bû

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
zecr
zegir

etymology_text: Ji farisî زجر (zecr, “azar, êş”) ji erebî زَجْر (zajr /zecr/, “asteng kirin, nehiştin anku fermandana bi nekirinê”).


wesselam

glosses: (li dawiya gotinekê yan nivîsekê) û silav ü rêz

text:
Ya Reb, îmanê dixwazin em mudam
Jêrê alaya Muhemmed wesselam

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
wesselamtir (comparative)
herî wesselam (superlative)
wesselamtirîn (superlative)
we sellam
we selam
weselam

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: û + silav


kelîk

forms:
kelî
kelik
kêlîk

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


filke

glosses: çerxerê, rêya girover ya ku li dor tiştekî dewr dide

glosses: li Dihokê, bo cihê zivirrînê jî di nav du saydê de

环形交叉

roman: huánxíng jiāochā

круговой перекрёсток

roman: krugovój perekrjóstok


kavalkad

etymology_text: Bi rêya fransî ji îtalî ji latînî

ipa: /kɑːvɑːlˈkɑːd/

hyphenation: ka·val·kad


hakeza

glosses:
wiha, hosa, wisan, wilo, wer, bi vî / wî awayî,
herwiha, herwesa

text: Me ew pêşgotinên ku ji aliyê jesên cihê cihê ve hatine nivîsîn kirin dawiya kitêbê, hakeza ew belgeyên bi destê me ketin û qepaxên wergerên bi zimanên din jî me avêtin dawiya kitêbê.

ref: Pêşgotina wergêrr Ziya Avci ya kurmanciya "Şerefname"ya Şerefxanê Bedlîsî, Apec 1997, r. 15


Asîtane

text: Vêca dema ku min ew dîtin, dilê min serî hilda û min ji re xwe got: ez ê li pey coxrafya û dîroka kurd û Kurdistanê bikevim, çi koşe û kuncikên kitêbxaneyên Qahîre û Asîtaneyê (Stenbol) hene ez ê bigerim û ew destnivîsên behsa kurdan dikin, toza li ser wan bimalim, wan bi dest bixim û têxim ber destan.

ref: Mihemed Elî Ewnî di pêşgotina xwe ya Şerefnameyê de, sala 1930ê, kurmanciya wê: Ziya Avci, kurmanciya "Şerefname"ya Şerefxanê Bedlîsî, Apec 1997, r. 25

forms: asîtan


hezandin

text: Ew ji min nahezîne.

forms:
dihezînim (present)
dihezînî (present)
dihezîne (present)
dihezînin (present)
bihezîne (imperative singular)
bihezînin (imperative plural)
hezand (past)
hezand (past)
hezand (past)
hezand (past)
–hezîn– (root present)
–hezand– (root past)
ez dihezînim (indicative present positive)
ez nahezînim (indicative present negative)
min hezand (indicative past positive)
min nehezand (indicative past negative)
tu dihezînî (indicative present positive)
tu nahezînî (indicative present negative)
te hezand (indicative past positive)
te nehezand (indicative past negative)
ew dihezîne (indicative present positive)
ew nahezîne (indicative present negative)
wê/wî hezand (indicative past positive)
wê/wî nehezand (indicative past negative)
em dihezînin (indicative present positive)
em nahezînin (indicative present negative)
me hezand (indicative past positive)
me nehezand (indicative past negative)
hûn dihezînin (indicative present positive)
hûn nahezînin (indicative present negative)
we hezand (indicative past positive)
we nehezand (indicative past negative)
ew dihezînin (indicative present positive)
ew nahezînin (indicative present negative)
wan hezand (indicative past positive)
wan nehezand (indicative past negative)
min dihezand (imperfect positive)
min nedihezand (imperfect negative)
min hezandibû (positive)
min nehezandibû (negative)
te dihezand (imperfect positive)
te nedihezand (imperfect negative)
te hezandibû (positive)
te nehezandibû (negative)
wê/wî dihezand (imperfect positive)
wê/wî nedihezand (imperfect negative)
wê/wî hezandibû (positive)
wê/wî nehezandibû (negative)
me dihezand (imperfect positive)
me nedihezand (imperfect negative)
me hezandibû (positive)
me nehezandibû (negative)
we dihezand (imperfect positive)
we nedihezand (imperfect negative)
we hezandibû (positive)
we nehezandibû (negative)
wan dihezand (imperfect positive)
wan nedihezand (imperfect negative)
wan hezandibû (positive)
wan nehezandibû (negative)
ez ê bihezînim (future positive)
ez ê nehezînim (future negative)
minê hezandibe (future perfect positive)
minê nehezandibe (future perfect negative)
tu yê bihezînî (future positive)
tu yê nehezînî (future negative)
teyê hezandibe (future perfect positive)
teyê nehezandibe (future perfect negative)
ew ê bihezîne (future positive)
ew ê nehezîne (future negative)
wê/wîyê hezandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nehezandibe (future perfect negative)
em ê bihezînin (future positive)
em ê nehezînin (future negative)
meyê hezandibe (future perfect positive)
meyê nehezandibe (future perfect negative)
hûn ê bihezînin (future positive)
hûn ê nehezînin (future negative)
weyê hezandibe (future perfect positive)
weyê nehezandibe (future perfect negative)
ew ê bihezînin (future positive)
ew ê nehezînin (future negative)
wanê hezandibe (future perfect positive)
wanê nehezandibe (future perfect negative)
min hezandiye (perfect positive)
min nehezandiye (perfect negative)
min hezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nehezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hezandiye (perfect positive)
te nehezandiye (perfect negative)
te hezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nehezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hezandiye (perfect positive)
wê/wî nehezandiye (perfect negative)
wê/wî hezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nehezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hezandiye (perfect positive)
me nehezandiye (perfect negative)
me hezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nehezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hezandiye (perfect positive)
we nehezandiye (perfect negative)
we hezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nehezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hezandiye (perfect positive)
wan nehezandiye (perfect negative)
wan hezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nehezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bihezînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nehezînim (present subjunctive negative)
(bila) min hezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nehezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bihezînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nehezînî (present subjunctive negative)
(bila) te hezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nehezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihezîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nehezîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bihezînin (present subjunctive positive)
(bila) em nehezînin (present subjunctive negative)
(bila) me hezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nehezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bihezînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nehezînin (present subjunctive negative)
(bila) we hezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nehezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihezînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nehezînin (present subjunctive negative)
(bila) wan hezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nehezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bihezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nehezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nehezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bihezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nehezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nehezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bihezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nehezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nehezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bihezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nehezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nehezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bihezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bihezanda (present conditional positive)
minê nehezanda (present conditional negative)
minê hezandibûya (preterite conditional positive)
minê nehezandibûya (preterite conditional negative)
teyê bihezanda (present conditional positive)
teyê nehezanda (present conditional negative)
teyê hezandibûya (preterite conditional positive)
teyê nehezandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bihezanda (present conditional positive)
wê/wîyê nehezanda (present conditional negative)
wê/wîyê hezandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nehezandibûya (preterite conditional negative)
meyê bihezanda (present conditional positive)
meyê nehezanda (present conditional negative)
meyê hezandibûya (preterite conditional positive)
meyê nehezandibûya (preterite conditional negative)
weyê bihezanda (present conditional positive)
weyê nehezanda (present conditional negative)
weyê hezandibûya (preterite conditional positive)
weyê nehezandibûya (preterite conditional negative)
wanê bihezanda (present conditional positive)
wanê nehezanda (present conditional negative)
wanê hezandibûya (preterite conditional positive)
wanê nehezandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bihezîne (imperative present positive)
(tu) nehezîne (imperative present negative)
(hûn) bihezînin (imperative present positive)
(hûn) nehezînin (imperative present negative)
ههزاندن
hizandin

etymology_text: Ji hez + -andin.

ipa: /hɛzɑːnˈdɪn/

hyphenation: he·zan·din


micirfe

forms:
mecirfe
mucirfe


xeftan

forms:
خەفتان
xiftan

etymology_text: Dibe ji farisî خفتان


tiraf

forms:
teraf
traf
taraf
teref


taraf

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-taraf.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-taraf.wav


billaw

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina بڵاو (bllaw).

forms: bllaw


îade

forms: iade

notes:
îade bûn
îade kirin
îadebûn
îadekirin
îadebûyî
îadekirî


nehez

glosses: neyar, dijmin, kesê/a ku hez ji mirovî neke, kesê/a ku kerbên wan ji mirovî vedibin

text: Berhem Salihî di hevdîtineke bi TV-ya Gelê Kurdistanê re dilgiraniya xwe li hemberî bûyera terorîstî ya duhî ya bajarê Kerkûkê nîşan da û got: — Bûyerên bi vî awayî karê nehez û dijminên gelê kurd e û ew dixwazin îradeya miletê me kêm bikin.

ref: Pukmedia.com, 7/2008

forms:
neheztir (comparative)
herî nehez (superlative)
neheztirîn (superlative)
نهحهز
nahez

etymology_text: Ji ne- + hez.


necis

text:
Gerçî ne meşrû dabûye
Derman necis bit mefu ye
Di merteba şerîetê

ref: Feqiyê Teyran,

glosses: kirh^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
necistir (comparative)
herî necis (superlative)
necistirîn (superlative)

etymology_text: Hevreha farisî ناچیز (naçîz) ji نا (na, “ne, na”) + چيز (çîz, “tişt, ti tişt”), ji zimanên îranî.

ipa: /nɛˈd͡ʒɪs/

hyphenation: ne·cis


qelemdar

forms:
qelemdartir (comparative)
herî qelemdar (superlative)
qelemdartirîn (superlative)

etymology_text: Ji qelem + -dar.


qelemşor

glosses:
qelemdar, nivîskar, qelembidest, nivîser, nivîsevan,
kesa/ê ku di hunera nivîsînê de zîrek e,
kesa/ê ku xweş dinivîse

glosses: polemîker, polemîst, gengeşenivîs, provokator

forms:
qalemşor
قهلهمشۆر

etymology_text: Hevreha tirkî kalemşor, ji qelem + ji farisî ـشور (-şûr, “-şor, yê ku tiştekî baş bi kar tîne”) ji شوريدن (şûrîden, “1. têk vedan, têkil kirin, tevlihev kirin 2. şûştin 3. biserketî bi kar anîn”). Ji eynî rehî: sîlehşor û şoreş.


ebedilebed

glosses:
ebedî, ebeden, hetahetayî, herherî, bêdawî, herheyî, miebed,
tişta/ê ku bi dawî nayê,
tişta/ê ku naqede, ta ebed,
tişta/ê ku xilas nabe,
tişta/ê ku namire

text: Sovyeta berê hilweşiya, dîwarê Berlînê hilweşiya, şerê sar nema, Sedam Hisên û Iraqa berê nema û tirk hê jî dibêjin qey Tirkiye û bakurê Kurdistanê heta ebedilebed dê ji tirkan tenê re bimîne û 25 milyon kurd dê ne xudanê welatê xwe bakurê Kurdistanê û şirîkê Tirkiyeyê jî bin.

ref: Arif Zêrevan, Tirk tiştên jixwezêdetir dixwazin, Nefel.com, 11/2007

etymology_text: Ji erebî: ebed + -el- + ebed

вечный

roman: večnyj

αιώνιος

roman: aiónios


ebeden

glosses:
ta ebed, ebedilebed, hetahetayî, herherî, bêdawî, herheyî, miebed,
tişta/ê ku bi dawî nayê,
tişta/ê ku naqede,
tişta/ê ku xilas nabe,
tişta/ê ku namire

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: ebed + -en


ebed

glosses: ebeden, ebedilebed, hetahetayî, herherî, bêdawî, herheyî, miebed

text: inkara di dîn da nebit i'caz-i çi hacetEsrarê ezel dê di ebed bêne zuhûrêEncamê serencam-i ji axaz-i çi hacet

forms:
ebet
ebad
edeb

etymology_text: Ji erebî أَبَد (ʾabad).


îrrasyonel

glosses: dûrî aqil, ne rasyonel, ne beraqil, ne lojîk, ne mantiqî, ne li gor aqilî, bêhiş, bêaqil

text: Em behsa daxwazên îrrasyonel yên tirkan û dewleta wan bikin.

forms:
îrrasyoneltir (comparative)
herî îrrasyonel (superlative)
îrrasyoneltirîn (superlative)
îrasyonel
îrasyonal
îrrasyonal

etymology_text: Bi rêya fransî irrationnel ji yewnanî

irrational#German

roman: irrational


rasyonel

glosses: Beraqil, lojîk, mantiqî, li gor aqilî, aqilane, eqlane.

forms:
rasyoneltir (comparative)
herî rasyonel (superlative)
rasyoneltirîn (superlative)
rasyonal

etymology_text: Ji fransî rationnel ji latînî ratiōnālis ji ratiō + -ālis

ipa: /rɑːsjoːˈnɛl/

hyphenation: ras·yo·nel


mantiqî

glosses: vacî, berhiş, hişane, beraqil, lojîk, rasyonel, li gor aqilî, aqilane, eqlane

text: Bi rastî nayê fêhmkirin, ku Kurdên Başûr-Rojava bi çi mantiqî bi dewleta El-Mixebarat re dan û standinan çê dikin. Dewleta Sûriyê jî wek dewleta Tirk û Faris dijminê Kurdan e. Pêwendiyên bê bingeh û vala ji bilî zerarê ji tevgera Kurd re nîne. Loma divêt siyaseta Kurdên Sûriyê bi taybetê di pirsa pêwendiya rejimê de zelal bibe.

ref: Fuad Sîpan: Dewleta el-Mixaberat dest pê kiriye gorra xwe dikole, Rojan.net, 6/2005

forms:
mentiqî
minteqî

etymology_text: Ji mantiq + -î


Qendîl

glosses: Komek e çiyayan e ji rêzeçiyayên Zagros, bi piranî li Başûrê Kurdistanê ye lê dikeve ser tixûbê Rojhilata Kurdistanê û ne dûrî Bakurê Kurdistanê ye jî.

forms: قهندیل

etymology_text: Ji erebî قنديل (qendîl: çira, find, mûm, şemal) ji aramî קנדילא (qendîla) ji latînî candela ji candere (çirisîn, biriqîn). Heman peyva latînî ketiye gelek zimanên ewropî jî: îngilîzî candle, îtalî û spanî candela, fransî chandelle, portugalî candeia...


dublaj

glosses:
zarvekirin, li ser filmê ku bi zimanekî ye bi zimanek din axiftin,
zimanê filmekî guherandin

glosses:
filmê ku paşî axiftin lê hatiye zêdekirin
 yan peyivîna lehengên wî li zimanek din hatiye wergerrandin

text: Azerbeycanê ji bo nerazîbûna xwe li hemberî tirkan zimanê tirkî li Azerbeycanê qedexe kir û divêt fîlmên tirkî di televizyonên Azerbeycanê de bi dublaja azerî bên nîşan dan.

forms: dûblaj

etymology_text: Ji fransî doublage.


Eyşika Ereb

glosses:
jina yan keça ku qedirê wê nayê girtin,
jina yan keça biyanî û bêpar anku mehrûm

text: Li ser pirsa rojnamevanekî Salma xanim dibêje: ”Memikên min diyarîya Xwedê ye. Xwedêteala ew wek dîyarî dane min” û pê pesnê xwe dide. Îcar gava ev gotin, min li pêsîrên xwe nerîn û li yên wê nerîn, yên min li ber yên wê wek hêkên kewan biçûk bûn. Bi rastî ez hinekî li ber xwe ketim û dilê min bi min şewitî. Çima Xwedê vê diyarîya bedew dide Salma xanimê lê nade min!? Yan gelo ez ji Eyşika Ereb bûm?

ref: Lotikxane.com, 11/2007

forms:
Eyşika ereb
Eyşika romanî
Fatika Romî
Fatromê


gotlak

text: ...gotlak, qehp û qûnde ne!

ref: Lotikxane.com, 11/2007 → here lînkê https://web.archive.org/http://www.lotikxane.com/arsiv/arsiv%2077.html arşîv

forms: gotlek

etymology_text: Ji tirkî götlek ji göt (qûn)


mehmetçîk

text: Hema berî hemû tiştî Mehmetçîkgotlak, qehpe û qûnde ne!

etymology_text: Ji tirkî Mehmetçik.


Mislim

forms: Muslim

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], ji muslim, hevwateyamisilman.


pix

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: dengek e mirov dike (bi taybetî bo bizdandina kesekî)

forms: pixe-pix


pix

pos_title: Formeke navdêrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-pix.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-pix.wav


hidayet

glosses: heqî, rastî, diristî, heqîqet, rêya rast

forms:
hedayet
hîdayet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


sêlim

glosses: nêrdevan, pêpelûk, pêstirk, pêling,derence

glosses: pîk, pêlekan, derece^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
sêlm
silim
sîlme
selîm
şêlim

etymology_text: Ji erebî سلم (sullem), hevreha îbrî סולם (sullam) û bi metatezê herwiha aramî ܣܒܠܬܐ (sibbilθɑ) û akadî 𒄑𒃴 (simmiltu [^(GEŠ)GALAM])


pêstirk

glosses: Darê yan asinê ku cihê danîna piyan lê heye daku mirov pê hilkeve jor.

forms: پێسترک

etymology_text: Dibe ji pê + stirk.

پهیژه

roman: peyje

амардуан

roman: āmārduān

дэкӏояпӏэ

roman: dăč̣̍ojāṗă

лъэой

roman: łăoj

ܣܸܡܲܠܬܵܐ

roman: simaltā

জখলা

roman: zokhola

баҫҡыс

roman: baθqïs

ле́свіца

roman: ljésvica

драбі́ны

roman: drabíny

মই

roman: môi

стъ́лба

roman: stǎ́lba

လှေကား

roman: hleka:

лами

roman: lami

ᎠᏴᏠ

roman: ayvtlo

тиҗя

roman: tiži͡a

梯

roman: thôi

梯子

roman: tīzi

扶梯

roman: fútī

樓梯

roman: lâu-thui

梯

roman: thui

سُلَّم

roman: sullam

سلوم

roman: sallūm

աստիճան

roman: astičan

սանդուղք

roman: sanduġkʻ

փիլաքյան

roman: pʻilakʻyan

نَرْدِبان

roman: nardebân

زِینَه

roman: zīna

კიბე

roman: ḳibe

सीढ़ी

roman: sīṛhī

סולם / סֻלָּם

roman: sulám

лоами

roman: loami

ಏಣಿ

roman: ēṇi

баскыч

roman: baskıç

тепкич

roman: tepkiç

шаты

roman: şatı

사다리

roman: sadari

사닥다리

roman: sadakdari

ຂັ້ນໄດ

roman: khan dai

скала

roman: skala

سردی

roman: serdi

کاتی

roman: kāti

шат

roman: šat

نردبان

roman: nerdiban

شوتا

roman: shota

زينه

roman: zēna

ਪੌੜੀ

roman: pauṛī

басқыш

roman: basqyş

баспалдақ

roman: baspaldaq

саты

roman: saty

тепкішек

roman: tepkışek

ле́стница

roman: léstnica

стремя́нка

roman: stremjánka

ꠌꠃꠇꠣꠝ

roman: soukam

нардабон

roman: nardabon

нардбон

roman: nardbon

зинапоя

roman: zinapoya

నిచ్చెన

roman: niccena

སྐས་འཛེག

roman: skas 'dzeg

драби́на

roman: drabýna

стрем'я́нка

roman: stremʺjánka

ជណ្ដើរ

roman: cɔɔcŭəndaə

לייטער

roman: leyter

σκάλα

roman: skála

κλῖμαξ

roman: klîmax

ipa: /peːsˈtɪɾk/


elmode

glosses:
jinên ku cilên ewropî (ne yên kurdî yan erebî) li xwe dikin
(bi taybetî yên ku pirça xwe naniximînin)

forms:
elmodetir (comparative)
herî elmode (superlative)
elmodetirîn (superlative)

etymology_text: Ji el- + mode.


trend

glosses: Awayê ku nîşan dide ka tiştek çawan di heyamek dirêj de guheriye.

glosses: Şêwaza ku li demekê yan derekê tê ecibandin lê paşî yan bi berdewamî diguhere.

text: Ev cil trenda kevn in.

text: Li Tirkiyê li ser medyaya civakî di van demên dawîn de trendeke nû dest pê kiriye. #10YearChallenge yan jî guherîna deh salan weke modayeke nû û mezin li cîhanê belav dibe.

ref: Li Tirkiyê rakirina hîcaba jinan bûye trenda medayaya civakî https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/turkey/270120191 arşîv, Rudaw.net/kurmanci, 1/2019

forms:
tirend
tirênd
trênd
trên

etymology_text: Ji îngilîzî trend ji îngilîziya navîn trenden (“badan, zivirandin”) ji îngilîziya kevn trendan (“badan, zivirandin”) ji proto-cermeniya rojava *trandijan ji proto-cermenî *trindan.

ipa: /tʰɾɛnd/

hyphenation: trend


trend

glosses: baw, arezo, niyaz, cilên baw (mode), tayar

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-trend.wav


tendans

glosses:
meyl, hewes, arezû, bij, dilbijî, mereq, balkêşî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî, hêvî, hez, hezkirin, viyan,
 işteh, miciz, mijaj, mad, mehd, bijîn, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal

text: Tendenseke din heye ko -belkî ne zêde xurt be- dixwaze guharîna dengan bi mixalefeta cîranî (naboopposition) rave bikin. Gelo guharînên weha dikarin bi têgeha mixalefeta cîranî bên ravekirin ko ji qewla Bengt Sigurdî (Gotin di derheqê gotinê de);

ref: Çima “Carbekir” û ne “Cêrik”? Mustafa Aydogan

glosses: trend, awayê ku nîşan dide ka tiştek çawa di heyamek dirêj de guheriye

forms: tendens

etymology_text: Deyn ji fransî tendance yan îngilîzî tendence.


qirdik

text: Deq û neqşên ku jinên me Kurdan berê di lêv, dest û lingên xwe de çêdikirin, îro li Ewrûpa bi navê "Tatuerîng" bûne mode. Hema heçê radibe xwe dineqişîne û xwe dike wek qirdik.

text: Ji xwe 16ê nîsanê ji me ra gelekî giring e. Emê li ser vî kar hûrbibin. Çimkî Tirkiye ne qirdikê kesekî ye. Wê hemî kes vê fam bike.

ref: "Tirkiye ne qirdikê ber devê kesekî ye" https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/pol%C3%AEt%C3%AEka/tirkiye-ne-qirdik%C3%AA-ber-dev%C3%AA-kesek%C3%AE-ye/779598 arşîv, aa.com.tr, 25.03.2017

text: Tê îdîakirin ku avakarê Microsoftê Bill Gates, ji bo derzîya têde mîkroçîps hebin enjekteyî mirovan bike, vîrusa Covîd-19 belav kirîye; ji bo serokê amerîkî Donald Trump jî dibêjin, bûye qirdikê pêlîstokê Vladîmîr Pûtîn û vî jî benê şaşagahdarkirinê li welatên rojava xistîye destê xwe.

ref: Sextekar û Dîmenên Xapînok https://web.archive.org/https://lemonde-kurdi.net/sextekar-u-dimenen-xapinok/ arşîv, lemonde-kurdi.net, 2020

etymology_text: Ji qird (“meymûn”) + -ik.


komîk

forms:
komîktir (comparative)
herî komîk (superlative)
komîktirîn (superlative)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

hyphenation: ko·mîk


lezîz

glosses: çêjdar, bitam, bilezet, tamxweş, biçêj, çêjxweş

text: Kuro ez bi serê te û Mehmûd Ehmedînejad kim, [alfabeya] latînî ji me Kurmancan re wek goştê berxan xweş û lezîz e. Tu jî goştê şeytanokan bixwe kaka...

ref: Miradê Torî bo Ferhad Şekalî di Lotikxane.com de, 11/2007

forms:
lezîztir (comparative)
herî lezîz (superlative)
lezîztirîn (superlative)

etymology_text: Ji erebî لَذِيذ (laḏīḏ), têkildarî lezet


çêjdar

glosses: bitam, bilezet, tamxweş, biçêj, çêjxweş, lezîz

glosses: lezetdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
çêjdartir (comparative)
herî çêjdar (superlative)
çêjdartirîn (superlative)

etymology_text: Ji çêj + -dar.

notes:
çêjdar bûn
çêjdar kirin
çêjdarbûn
çêjdarkirin
çêjdarbûyî
çêjdarkirî


bitam

glosses: çêjdar, bilezet, tamxweş, biçêj, çêjxweş, lezîz

glosses: bitalî, bitûjî, bisûrî, lezetdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bitamtir (comparative)
herî bitam (superlative)
bitamtirîn (superlative)
bitahm
bitehm

etymology_text: Ji tam + -dar.


bilezet

glosses: çêjdar, tamxweş, biçêj, çêjxweş, lezîz, lezetdar

glosses: bitam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bilezettir (comparative)
herî bilezet (superlative)
bilezettirîn (superlative)
bilazet

etymology_text: Ji bi- + lezet.


tamxweş

glosses: çêjdar, bitam, biçêj, çêjxweş, lezîz, lezetdar, tamdar

glosses: bilezet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
tamxweştir (comparative)
herî tamxweş (superlative)
tamxweştirîn (superlative)
tamxoş

etymology_text: Ji tam + xweş.


umre

glosses:
seredana Mekehê
(awayek heckirinê ye lê di çi dema salê de be, dikare bêt kirin)

text: Rabû bi Incîl, Tewrat, Zebûr û Mishefa Lotikxanê sûnd xwar û got: "Tobeee! Ji vir û pêde ezê jî wek zîtirkvanên Tirk serê xwe bipêçim û berê xwe bidim Umrê, Mek û Medînê. Heger car caran ez çend lotikan ji vir û wir de li xwe xim jî, çavên xwe bigrin û xwe li xeşîmî deynin."

forms:
imre
umir


semasî

glosses:
hin cûn masiyên gir yên dirinde ne
(ta dikarin mirovan jî bixwin)

text: Semasiyên ku di binê behr û deryayên bêbinî de dijîn, çi mexlûqat têkevin ber diranên wan efû nakin û ha ha wan ji hev dikin piçik û parî. Eynî wek pismamên xwe yên Tirk dikin.

forms:
سهماسی
samasî
segmasî
fînmasî
marmasî

etymology_text: Ji se + masî.

ajkula#Serbian

roman: ajkula

ipa: /sɛmɑːˈsiː/

hyphenation: se·ma·sî


beravêtin

glosses:
zana zarokên mirî
(bi taybetî heyamekê berî ku bibe dema zanê)

forms:
بهراڤێتن
berhavêtin
ber avêtin
ber havêtin

etymology_text: Ji ber + avêtin.

аборт

roman: abort

ipa: /bɛɾɑːveːˈtɪn/

hyphenation: be·ra·vê·tin


AIDS

glosses: êşek kujer û vegir e û ji vîrusa HÎVê peyda dibe û hêdî-hêdî pergala xweparastinê ya leşî diruxîne

text: Berdevkê Wezareta Tendirustî ji Rûdawê re ragihand ku hejmarahilgirên virusa AIDSê li Herêma Kurdistanê gihaye 15 kesan. Du ji hilgirên virusa han li Kurdistanê bi riya sekskirinê nexweş bûne ku yek ji wan jin e û bi riya mêrê xwe nexweş ketiye.

ref: Rudaw.net, 7/2011

forms: AÎDS

etymology_text: Ji îngilîzî AIDS, kurteyaacquired immune deficiency syndrome.

hyphenation: A·IDS


AIDS

glosses: AIDS (acquired immune deficiency syndrome)


weqf

glosses:
bindan,sazimanên xêrxwazî, enstîtû,
dezgehên ku bo alîkariya aborî belaş bidin hin çalakiyan hatine avakirin

text: Dexlê di mezaliman dihêrinAşê me egerçi weqfê 'am eGewrî tejî garisê heram e

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
weqif
wexif
wexf

etymology_text: Ji rehê PIE *bhudh- binî, binyadî, çaviya peyva Sanskrit budhnah jî ew e, jêderka wîşeya Grêkî pythmen jî ew e. rehê pehlewî bundahîşn. Binema peyva kurdî ji peyva pehlewî hilpiraştiye e.

хәйриә

roman: xäyriä

фонда́ция

roman: fondácija

ᎦᎫᏍᏓᎥ

roman: gagusdav

مُؤَسَّسَة

roman: muʾassasa

հիմնադրամ

roman: himnadram

קֶרֶן

roman: kéren

фонд

roman: fond

фундація

roman: fundacija

ίδρυμα

roman: ídryma

notes:
weqf kirin
weqf danîn
weqfkirin
weqfdanîn
weqfkirî


enstîtû

glosses:
Sazimanên ku lêkolînên zanistî dikin yan zanistê belav dikin,
dezgeha ku dozekê pêş dixe

forms:
instîtû
înstîtû

etymology_text: Ji fransî institut.


mihterem

glosses: rêzdar, birêz, hêja, qedirgiran, bi qedir û qîmet

glosses: birûmet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
mihteremtir (comparative)
herî mihterem (superlative)
mihteremtirîn (superlative)
muhterem

etymology_text: ji erebî, têkildarî ihtiram


ketbî

glosses: nivîskî, kîtabî, tişta/ê ku hatiye nivîsîn

etymology_text: ji erebî, têkildarî kîtab, kitêb, katib


behayî

glosses:
dînek anku olek e ku li sedsala 9ê (1800ê) li Îranê ava bûye
 û bawer dike ku Behaullah anku Mîrza Huseyn Elî pêxemberê Xwedê yê dawîn e

text: Serokwezîr Recep Tayyip Erdogan dibêje: "Ji min dipirsim ku ez çawa ji kurdan re dibêjim birayê min. Bêşik ezê bibêjim. Ma ew ne hemwelatiyên Komara Tirkiyeyê ne? Ew bira oldarê min, birayê min in. Ne tenê kurd, boşnak, çerkez jî birayê min in." Lê yên ku ne birayê oldar in?.. Ermen, rum, suryanî, bahaî,ataîst, budîst û yên din Recep Tayyip beg? Lê ew?

ref: Hincal Uluc (wergêr Diyarname.com), Ji welatê min dîmenên siyasetê... ji rojnameya tirkî Sabah, Diyarname.com, 11/2007

forms:
bahaî
bahayî
behaî

etymology_text: Behaullah - -ul- - Elah

ipa: /bɛhɑːˈjiː/

hyphenation: be·ha·yî


behayî

forms:
behayîtir (comparative)
herî behayî (superlative)
behayîtirîn (superlative)


ateîst

glosses: xwedanenas, kesa/ê ku bawer nake ku Xwedê yan xweda hene

forms:
ataîst
agnostîk

etymology_text: Ji yûnanî ἄθεος (ἄtheos, “bê-Xwedê”).

атеист

roman: ateist

безбожник

roman: bezbožnik

атеистка

roman: ateistka

ἄθεος

roman: átheos

αθεϊστής

roman: atheïstís


polîtîk

text: Julia Roberts dîsa polîtîk e.

ref: Diyarname.com, 11/2007

etymology_text: Ji fransî politique, ji latînî politicus, ji yûnaniya kevn πολιτικός (politikós).


Nînewa

forms: Neynewa


emparatorî

glosses: dewleta ku ji herêmek berfire ya ku çend miletên cuda lê dijîn

forms:
emperatorî
imparatorî
imperatorî
împaratorî
împeratorî
imbiratorî
imberatorî

etymology_text: Ji emparator + -î

ግዛት

roman: gəzat

імпе́рыя

roman: impjéryja

iмпэ́рыя

roman: impéryja

ца́рства

roman: cárstva

সাম্রাজ্য

roman: śamrajjô

импе́рия

roman: impérija

ца́рство

roman: cárstvo

အင်ပါယာ

roman: angpaya

အင်ပိုင်ယာ

roman: angpuing-ya

импери

roman: imperi

帝國

roman: dai³ gwok³

帝國

roman: dìguó

帝國

roman: tè-kok

إِمْبِرَاطُورِيَّة

roman: ʾimbirāṭūriyya

կայսրություն

roman: kaysrutʻyun

امپراطوری

roman: emperâturi

شاهنشاهی

roman: šâhanšâhi

იმპერია

roman: imṗeria

साम्राज्य

roman: sāmrājya

सल्तनत

roman: saltanat

אִימְפֶּרְיָה

roman: imperyá

империя

roman: imperiya

제국

roman: jeguk

ຈັກກະພັດ

roman: chak ka phat

империја

roman: imperija

хаант улс

roman: haant uls

ноёрхол

roman: nojorhol

эзэнт гүрэн

roman: ezent güren

ئىمپېرىيە

roman: impëriye

امپراتوري

roman: amparāturi

شهنشاهي

roman: šahanšāhi

ਸਾਮਰਾਜ

roman: sāmrāj

империя

roman: imperiä

राष्ट्र

roman: rāṣṭra

राज्य

roman: rājya

цѣсарьствиѥ

roman: cěsarĭstvije

шоҳаншоҳи

roman: šohanšohi

సామ్రాజ్యము

roman: sāmrājyamu

ཡུལ་ཁམས

roman: yul khams

རྒྱལ་སྲིད

roman: rgyal srid

ចក្រភព

roman: châkrâphôp

אימפּעריע

roman: imperye

αυτοκρατορία

roman: aftokratoría

ipa: /ɛmpɑːɾɑːtoːˈɾiː/


Efletûn

glosses:
Platon, fîlozofek yûnanî bû ku 427-347 bZ jiyaye
(şagirdê Sokratî û mamosteyê Arîstoyî bû)

text: Ne Eflaton û Loqman manNe Dawid û Sûleyman man

forms:
Eflaton
Eflatûn
Efletîn
Efleton

etymology_text: Ji erebî أَفْلَاطُون (ʾaflāṭūn) ji yûnaniya kevn Πλάτων (Plátōn, “Platon”)

Платон

roman: Platon

প্লেটো

roman: pleṭo

პლატონი

roman: ṗlaṭoni

플라톤

roman: peullaton

Платонъ

roman: Platonŭ

Афлотун

roman: Aflotun

பிளேட்டோ

roman: piḷēṭṭō

افلاطون

roman: اflāt̤on

Πλάτων

roman: Pláton


Platon

glosses:
Efletûn, fîlozofek yûnanî bû ku 427-347 bZ jiyaye
(şagirdê Sokratî û mamosteyê Arîstoyî bû)

forms: Plato

etymology_text: Ji yûnaniya kevn Πλάτων (Plátōn) ji πλατύς (platús, “fireh”).

ipa: /plɑːˈtoːn/

hyphenation: Pla·ton


fîlozof

glosses: ramanwer, bîrewer, hikmet, hişmend, aqildar

forms:
feylesof
feylezof
fîlosof

etymology_text: Ji fransî philosophe, ji fransiya navîn philosophe, ji latînî philosophus, ji yûnaniya kevn φιλόσοφος (philósophos, “hezkiriyê/a hikmetê”)

ፈላስፋ

roman: fälasfa

філо́саф

roman: filósaf

філёзаф

roman: filjózaf

দার্শনিক

roman: darśnik

филосо́ф

roman: filosóf

哲學家

roman: zhéxuéjiā

فَيْلَسُوف

roman: faylasūf

փիլիսոփա

roman: pʻilisopʻa

فیلسوف

roman: filsuf

ფილოსოფოსი

roman: pilosoposi

दार्शनिक

roman: dārśanik

פִילוֹסוֹף

roman: filosof

철학자

roman: cheolhakja

ນັກປາດ

roman: nak pāt

филозо́ф

roman: filozóf

философич

roman: filosofič

пәлсапашы

roman: pälsapaşy

ⲫⲓⲗⲟⲥⲟⲫⲟⲥ

roman: philosophos

фило́соф

roman: filósof

философъ

roman: filosofŭ

файласуф

roman: faylasuf

хирадварз

roman: xiradvarz

фәлсәфәче

roman: fälsäfäçe

فَلْسَفی

roman: falsafī

ទស្សនវិទូ

roman: tɔɔssɑɑnvituu

ចិន្តបណ្ឌិត

roman: centɑɑpndɨt

φιλόσοφος

roman: filósofos

φιλόσοφος

roman: philósophos


Sokrates

glosses:
fîlozofek anku ramanwerek yûnanî ye
 û tê bawerkirin ku li 5ê bZ jiyaye

forms:
Sokrat
Soqrat

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Сократ

roman: Sokrat

Сакрат

roman: Sakrat

সক্রেটিস

roman: śôkreṭiś

სოკრატე

roman: soḳraṭe

소크라테스

roman: sokeurateseu

Сѡкратъ

roman: Sokratŭ

சாக்கிரட்டீஸ்

roman: cākkiraṭṭīs

Σωκράτης

roman: Sokrátis


tramway

glosses:
tram, tirimpêlên ku li nav bajaran li ser rêasinan dimeşin
 (dişibin trênan lê kurttir in, mîna metroyê ne lê li ser erdê dimeşin, ne li bin)

glosses: rêasina traman, rêya ku tram pê ve dimeşin

forms:
tramvay
tramwey

etymology_text: Ji îngilîzî tramway.


tramway

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-tramway.wav


tram

forms: tiram

etymology_text: Ji îngilîzî

трамвай

roman: tramvaj

ترام

roman: trām

ٹرام

roman: t'rām

τραμ

roman: tram


tram

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-tram.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-tram.wav


rêasin

glosses: rêya asinî, rêya hesinî, rêyên trênan yan traman yan metroyan

forms:
rêhasin
rêhesin

etymology_text: Ji rê + asin.

Железопътен транспорт

roman: Železopǎten transport

железная дорога

roman: železnaja doroga

Залізничний транспорт

roman: Zaliznyčnyj transport

σιδηρόδρομος

roman: sidiródromos


rêya hesinî

forms:
riya hesinî
rêya asinî
hêla hesin


rêhesin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre rêasin.

text: Di navbera Mosko û Lenîngradê de du xetên rêhesin hene.

ref: HAWAR, , Weşanên Nûdem, cîld 2, hj. 24-57, 1934-1943


blog

glosses: Rojnivîskên elektronîkî yên ku li ser Internetê tên weşandin.

text: Blog malperek e ku xwediyê wê, yan jî nivîskarê wê, ku jê re Blogger tê gotin, tê de behsa mijarine taybetî dike, yan jî nerîna xwe li ser hin bûyer û mijaran dide. Hin kes hene di Bloga xwe de behsa jiyana xwe ya rojane dikin, çi bi wan re çêdibe û çi çênabe. Hin hene behsa siyasetê, olê, sportê yan jî vexwarina bîrayê dikin. Blog derfeteke hesan e ji bo herkesî ku tê de agahiyan an jî nerîna xwe biweşînin. Mirov dikare ji xwe re li gelek deveran bêpere Blogekê veke, weke mînak li vê derê: www.blogspot.com

forms: blok

etymology_text: Deyn ji îngilîzî blog ji weblog ji web + log.

블로그

roman: beullogeu


blog

glosses: Blog, rojnivîskên elektronîkî yên ku li ser Internetê tên weşandin.


blog

glosses: Beşdarîkirina li blogekê, materyalên nû li blogê zêdekirin an jî blogê bi sîstematîkî nû kirin.


rojnivîsk

glosses: deftera ku mirov rojane serpêhatî û hest û ramanên xwe tê de dinivîse û wisan wan wek bîrewerî diparêze

text: Mesela 28’ê sebatê derbeyek post-modern bû. Wan rojana li gorî rojnivîskên ku di kovara Noktayê de hatibûn weşandin ji xwe pêngavên derbeyê hebûn. Di encama hewildanen Hîlmî Ozkokî de derbe çênekirin û encamên derbeyê nedan ber çavên xwe.

ref: , Hemdem.com, 2007

etymology_text: roj + nivîs + -k


şemate

glosses: pevçûn, xirrecirr, lêkketin, lihevketin, lihevxistin, helwele, welwele, şawşaw, arbede

text: DTP-ê qet niyet nîne ko siyaseteka kurdewarî û neteweyî bimeşîne. Ew tenê li dûv Abdullah Ocalanî ye û ji bilî şemateya vala tiştekî nake. Mesaja DTP-ê bo PDK û YNK-ê jî şemate û dijminahî ye û ne dostayetî ye.

etymology_text: Ji erebî شَمَاتَة (šamāta).

ipa: /ʃɛmɑːˈtɛ/

hyphenation: şe·ma·te

notes:
(lêker) şemate kirin
(navdêr) şematekirin


rojbûna te pîroz be

glosses: silavek li wê/wî kesî re tê gotin yê ku rojbûna wê/wî ye

forms:
rojbûna te pîroz
rojbûna we pîroz
rojbûna we pîroz be

etymology_text: Ji rojbûna + te + pîroz + be

word: haerzliche Glueckwuensche zum Geburtstag

word: ick wuensch Di allns Gode ton Geburtsdach

word: herzlischen Gliggwunsch zum Geburdsdaach

честит рожден ден

roman: čestit rožden den

عيد ميلاد سعيد

roman: ʕaid mílád saʕíd

تولدت مبارک

roman: tavallodat mobarak

जन्मदिन पर हार्दिक शुभकामनाएं

roman: janmadin par hārdik śubhkāmnāen

जन्मदिन मुबारक

roman: janmadin mubārak

среќен роденден

roman: sreḱen rodenden

word: wszystkiego najlepszego z okazji urodzin

สุขสันต์วันเกิด

roman: sòok-săn wan gèrt


ji te hez dikim

glosses: te dievînim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, min tu divê, aşiqê te me mê, aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim, te dihebînim

etymology_text: ji + te + hez + kirin

ܟܠܐܢܐ ܡܝܪ

roman: klana myr

মই তোমাক ভাল পাওঁ

roman: moi tumak bhal pao

я цябе кахаю

roman: ia tsiabe kakhaiou

অমি তমাকে উঅলবাষি

roman: ami tomāke ualobāṣi

हम्के तोह्से लगव होगैल्ब

roman: hamke tohse lagav hogailbā

обичам те

roman: običam te

ᎬᎨᏳᎯ

roman: gvgeyuhi

我爱你

roman: wǒ ài nǐ

أَحِبُّكِ

roman: ʾaḥibbuki

أَحِبُّكَ

roman: ʾaḥibbuka

ես կեզ սիռւմեմ

roman: es kez siṙwmem

دوست دارم

roman: dwset dāram

હૂન તુનૈ છઊન છહૂન

roman: hūn tunai chaūn chhūn

მე შენ მიქვარქარ

roman: me šen mikvarkar

मैं तुमसे टयार करता हूँ

roman: mai tumase ṭayāra karatā hūm

मैं तुमसे टयार करती हूँ

roman: mai tumase ṭayāra karatī hūm

אני עהו עתח

roman: ani oev otah

אני עהו התו תרא

roman: ani oev eto tra

אני עהו התו תרא

roman: ani ohev otra

אני התו אוהבת

roman: ani ohevet otakh

ᓇᒡᓕᒋᕙᒋᑦ

roman: nagligivagit

මම ඔයත අදරෙි

roman: mama oyata adareි

사랑해

roman: saranghae

ຄິ ຫຸກ ຊະຸ

roman: khoi huk chau

те любам

roman: tɛ ljubam

मे तुझषि प्रेम्कर्तो

roman: me tujhaṣi premkarto

मे तुझषि प्रेम्कर्ते

roman: me tujhaṣi premkarte

म तिमि सित प्रेम् गर्छ्हु

roman: ma timi sita prem garchhu

ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲ ପାଏ

roman: mūn tumakū bhala paye

аез дае уарзын

roman: aez dae warzyn

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ

roman: maiṃ tainūṃ piār kardā hāṃ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ

roman: maiṃ tainūṃ piār kardī hāṃ

мен сени суйиемин

roman: men seni suiiemin

я люблю тебя

roman: ia lioubliou tebia

тебя люблю

roman: tebia lioubliou

त्वयि स्निह्यामि

roman: tvayi snihyāmi

волим те

roman: volim te

நான் உன்னை காதலிக்கிறேன

roman: nāṉ uṉṉai kātalikkiṟēṉa

ฉันรักเธอ

roman: chanrakethaδ

ཎཀེརྔ ལགཔོཡེ

roman: ṇkernga lgpoye

я кокхаю тебе

roman: ia kokkhaiou tebe

σ’ αγαπώ

roman: s’ agapó

σ’ αγαπάω

roman: s’ agapáo


tehîn

glosses:
xwarineke ruhn e ku ji kunciyên hêrayî tê çêkirin
wisa tê xwarin yan jî bo çêkirina helawê û hin xwarinên din tê bikaranîn

forms:
tahîn
(di bin tesîra tirkî de)
تهحین
tehin
tehn

etymology_text: Hevreha tirkî tahin, yûnanî ταχίνι (taxîni), îngilîzî û piraniya zimanên din yên ewropî tahini yan tahina... hemû ji erebî طحينة (ṭeḥîneᵗ, “tehîn”) ji rehê طحن (ṭeḥene, “hêran, hêrandin”) ku herwiha têkilî طحين (ṭeḥîn, “ar, ard”). Peyva erebî hevreha aramî ܛܚܢ (ṭ-ḥ-n-, “hêran”) e. Hêjayî gotinê ye ku di erebî de peyv bi t-ya qelew (ṭ / ط) e lê di kurdî de bûye t-ya zirav (t, ت).

ταχίνι

roman: tachíni


demagog

glosses: serokê yan siyasetvanê ku bi propagandaya popûlîst gel dişarîne

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]δημαγωγός ji δῆμος (gel) + ἀγωγός (serok).


de fakto

forms:
defakto
statuko

etymology_text: Ji latînî de facto (di rastiyê de, ji pratîkê de)


de facto

glosses: de fakto, di pratîkê de (lê ne bi fermî)

etymology_text: Ji latînî de facto (“di rastiyê de, ji pratîkê de”).

audio: EN-AU ck1 de facto.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/EN-AU ck1 de facto.ogg

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-de facto.wav


de jure

glosses: bi fermî yan li gor qanûnê (lê belkî ne di pratîkê de)

forms: dejure

etymology_text: Ji latînî de iure (“li gor qanûnê”).


dakokî

forms: dakûkî


lome

glosses: Ji kesekî re gotin ku ew karên nebaş dike yan erkên xwe bi cih naîne.

text: Were dotmam were dotmam were dotmamTu kulîlka li nava şax û li nava zomanLê lê dotmam dibe herçî derdê evînê ku nedîtîBila ji min û dotmama min neke tu gazind û tû loman

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 45, ISBN 9789944360678

text: Ruyê rehmê qet pê netê157. Wan gote hev lome neh e158. Ev reng perê zilfan vekin

forms: لۆمه

etymology_text: Ji erebî لوم (lewmeᵗ) ji rehê لام (lame, “lome kirin”).

ipa: /loːˈmɛ/


lem

glosses: Şitila ku zebeş, petêx, omdî yan jî şimamok pê şên dihên.

text:
Di xuşxuş û di pêlên wan çeman de
Di sorbûna şimamokên leman de
Dibînim te di şahî û xeman de
Nîgarê te ji ber çavê me naçe.

ref: Bavê Rewşê: Nîgarê te, Lotikxane.com, 11/2007

forms: lêm

ipa: /lɛm/

hyphenation: lem


lem

glosses: Guhartoyeke lam (“herdu rexên rû yên li herdu alên difinê; alek, gep”).


eman

text: Eman adet be eman eWan melek mehbûb revan e

ref: Feqiyê Teyran,

forms: aman

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].

hyphenation: e·man


bêm

pos_title: Formeke lêkerê


ezezî

glosses:
ezperistî, xweperistî, egoîzm,
 pûtekirina bi berjewendiyên şexsî û paşguhkirina yên giştî

text: Mixabin bêtifaqî, berjewendîyên şexsî, ezezî û gellek sedemên din heta îro nehiştine em Kurd bibin destek û bi yek dengî, bi yek ruhî û bi yek armancê biqîrin.

ref: Nûrî Çelîk: Şerê navxweyî têkçûna Kurda ye, Kurdwebb.com, 11/2007

forms: ezîzî

etymology_text: Ji ez + ez + -î.

hyphenation: e·ze·zî


xweperistî

glosses:
ezperistî, ezezî, egoîzm,
 pûtekirina bi berjewendiyên şexsî û paşguhkirina yên giştî

forms:
xoperestî
xoperistî
xweparêzî

etymology_text: Ji xweperist + -î

ipa: /xʷɛpɛɾɪsˈtiː/

hyphenation: xwe·pe·ris·tî


ezperistî

glosses:
xweperistî, ezezî, egoîzm,
 pûtekirina bi berjewendiyên şexsî û paşguhkirina yên giştî

forms: ezperestî

etymology_text: Ji ezperist + -î


egoîzm

glosses:
xweperistî, ezperistî, ezezî,
 pûtekirina bi berjewendiyên şexsî û paşguhkirina yên giştî,
xwe zêde mezin yan giring hesibandin

forms: egotîzm

etymology_text: Ji latînî ego (ez), min + -îzm


ego

etymology_text: Ji latînî ego (ez, min)


ego

audio: LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-ego.wav


Beko

glosses: Beko Ewan, di dastana Mem û Zînê kesê fitnekar yê ku mîr Zênedîn xapand û kir ku ew Zînê nede Memî

glosses: fitnekar, dilreş, zikreş, xapîner, hîlekar, fitneçî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Ebûbekir

glosses: yekem xelîfê misilmanan bû ku piştî mirin Mihemed-pêxember bû serokê misilmanan

forms:
Ebabekir
Ebû Bekir

etymology_text: Ji ebû + Bekir.


ebû

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]eb (bab, bav)

ipa: /ɛˈbuː/

hyphenation: e·bû


kihêl

glosses:
(hespên) rengê wan sorî qehweyî ve
(ku wek hespên pirr hêja tên hesibandin)

text: Kî hespê ji paşê re bibe, paşa dê ji wî re pênç hespên kihêl û pêncî zêran bide.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

forms:
kihêltir (comparative)
herî kihêl (superlative)
kihêltirîn (superlative)
kehêl

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


hîlak

glosses: (gelek) betilîn, westîn, xirabbûn, mirineka xerab, çûn cehnemê

text:
Heq e ku li Melê kin
Hilak in j'derba tîrê
Derman divê ku lê kin

forms:
hîlaktir (comparative)
herî hîlak (superlative)
hîlaktirîn (superlative)
هیلاک
helak
hilak
helake

etymology_text: Ji erebî هلك (helak), hevreha aramî הלכ (h-l-k-: çûn, meşîn), akadî elaku (h-l-k-: çûn, meşîn)


helake

forms:
helak
helaq
helaqe


swastîka

glosses:
xaça çemandî ya ku berê wek sembolek olî dihat bikaranîn
lê niha herî zêde wek remza nazîzmê navdar e

text: Swastîka... di nav gelên Arî de wek nîşan û sembola qencî û pêşketinê dihat bikaranîn û parastin. Lê mixabin... Adolf Hitler ev nîşan bi xerabî bi kar anî...

ref: Lotikxane.com, 11/2007

forms: svastîka

etymology_text: Ji senskrîtî स्वस्तिक (svastika)

свастика

roman: svastika


xaç

glosses: Du darikên dirêjok yên ku yek jêr-û-jor û yên din jî rast-û-çep di ser hev re derbas dibin ku bi taybetî wek sembola filetiyê anku mesîhîtiyê tê nasîn.

text: *Păkiž xudē, păkiž zahm, pākiž vēmarg, kōy hātī xāčē iž kir ma, řahmatē ma.

translation: Pakij xodê, pakij zahm, pakij vêmarg, koy hat'î xaç'ê ij kir me, rehmet'ê me

ref: D.N. Mackenzie, The Language of the Medians ji Matenadaran MS 7117 (1430-1446) https://web.archive.org/https://kurdishacademy.org/wp/the-language-of-the-medians/ arşîv, 1959

forms: خاچ

etymology_text: Ji ermenî խաչ (xačʻ) ji ermeniya kevn խաչ (xačʻ), têkilî խէչ (xēčʻ, “çelak”) û խոչ (xočʻ, “gilç, darik”) ji proto-hindûewropî *khet- (“darik, gilç”). Hevreha farisî خاده (xadê, “çelak”), soranî خاچ (xaç), farisî خاچ (xaç), tirkî haç, azerî xaç.

خاچ

roman: xaç

разпя́тие

roman: razpjátie

ᏓᏓᎿᏩᏍᏛ

roman: dadahnawasdv

十字架

roman: shízìjià

صَلِيب

roman: ṣalīb

խաչափայտ

roman: xačʻapʻayt

صلیب

roman: salib

چلیپا

roman: čalipâ

خاج

roman: xâj

خاچ

roman: xâč

ჯვარი

roman: ǯvari

सलीब

roman: salīb

क्रूस

roman: krūs

ಶಿಲುಬೆ

roman: śilube

айкаш

roman: aykaş

십자가

roman: sipjaga

распе́тие

roman: raspétie

കുരിശ്

roman: kuriśŭ

ᡥᡳᠶᠠᡥᠠᠨ ᡨᡝᡥᡝ

roman: hiyahan tehe

айқыш

roman: aiqyş

крест

roman: krest

распя́тие

roman: raspjátije

குறுக்கு

roman: kuṟukku

சிலுவை

roman: ciluvai

سُولی

roman: sūlī

розп'я́ття

roman: rozpʺjáttja

σταυρός

roman: stavrós

σταυρός

roman: staurós

ipa: /xɑːt͡ʃ/

hyphenation: xaç


sarasen

glosses:
misilman yan ereb
(di termînolojiya ewropiyan de li serdeman navîn)

etymology_text: Belkî ji erebî شرقيين (şerqiyîn) anku rojhilatî


pelçimok

glosses: ajaleke bi memik û dikare bifire, bi taybeti bi şev derdikevin nêçîrê


termînolojî

glosses: peyvnasî, zanista ku lêkolînan li ser peyvan dike

glosses:
terîm,
peyvên ku bi taybetî di mijarekê de yan ji alî komek mirovan ve tên bikaranîn

text: Niha jî heman berhewakirina daxwazên kurdan biterminên ucubeyî yên wekî “xweseriya demokratîk” tînin ziman û daxwaza kurdan ya di asta otonomiyê de jî bêşekil û deforme dikin. Yanî karê BDP-ê û DTK-ê ew e ko termînolojiya hiqûqî, îdarî û siyasî ya ko dinya jê fêm dike, ya wekî otonomî, federasyon, konfederasyon û awayên dî yên self-determînasyonê jî di Kurdistanê de yekser bêwate, dejenere û vala bike.

ref: Mihemed Evdila: “Xweseriya demokratîk” û dejenerekirina daxwazên kurdan, Nefel.com, 7/2011

etymology_text: Ji îngilîzî terminology.


milyarder

glosses:
kesa/ê ku bi milyaran pare hene
 yan malê wî hêjayî milyaran e

text: Ji tineyî bû milyarder

ref: rudaw.net/kurmani 1/2016

etymology_text: Ji fransî milliardaire, têkilî milyar

мільярдэ́р

roman: milʹjardér

мільярдэ́рка

roman: milʹjardérka

ဘီလီယံနာ

roman: bhiliyamna

億萬富翁

roman: jik¹ maan⁶ fu³ jung¹

億萬富翁

roman: yìwàn fùwēng

مِلْيَارْدِير

roman: milyārdīr

միլիարդատեր

roman: miliardater

میلیاردر

roman: miliyârder

מיליארדר

roman: miliarder

מיליארדרית

roman: miliarderit

억만장자

roman: eongmanjangja

милијарде́р

roman: milijardér

тэрбумтан

roman: terbumtan

миллиардер

roman: milliarder

миллиарде́р

roman: milliardér

миллиарде́рша

roman: milliardérša

ارب پتی

roman: arab patī

អ្នកមានលុយរាប់រយកោដិ

roman: ʼnɑɑkmiənluyrŏəprɔɔykaodeʼ

δισεκατομμυριούχος

roman: disekatommyrioúchos

ipa: /mɪljɑːɾˈdɛɾ/


milyoner

glosses:
kesa/ê ku bi milyonan pare hene
 yan malê wî hêjayî milyonan e

etymology_text: Ji fransî millionnaire, binêre milyon + -er

мільяне́р

roman: milʹjanjér

мільяне́рка

roman: milʹjanjérka

милионе́р

roman: milionér

မီလီယံနာ

roman: miliyamna

百萬富翁

roman: bǎiwàn fùwēng

巨富

roman: jùfù

مَلْيُونِير

roman: malyūnīr

միլիոնատեր

roman: milionater

میلیونر

roman: milyoner

მილიონერი

roman: milioneri

करोड़पति

roman: karoṛpati

백만장자

roman: baengmanjangja

ເສດຖີເງິນລ້ານ

roman: sēt thī ngœn lān

ເສດຖີ

roman: sēt thī

саятан

roman: sajatan

مىليونېر

roman: milyonër

ਮਿਲੀਅਨਏਅਰ

roman: milīanaēara

миллионе́р

roman: millionér

миллионе́рша

roman: millionérša

мільйоне́р

roman: milʹjonér

мільйоне́рка

roman: milʹjonérka

εκατομμυριούχος

roman: ekatommyrioúchos

ipa: /mɪljoːˈnɛɾ/


îkon

text: Hesenê Metê vê carê [di pirtûka xwe ya bi navê "Li dêrê"] bi mijareke cihê derdikeveke pêşberî me. Nivîskarekî kurd, li welatekî dûr î sar berê xwe dide dêrekê da li ser hin îkonên pîroz hûr bibe û di romana xwe de bihûne. Ew li dêrê pêrgî dergevanê dêrê, kurdekî zaxoyî tê. Çîroka ku nivîskar li dû ye di serpêhatiya Bilindê zaxoyî de dimehe. Bilindê ku ji ber bayê evîna dotmama xwe terkeserî dinyayê bûye, li xerîbiyê li dîwarê depresiyonê asê maye û di nav tenêtî û pirsên hebûn û nebûnê de vedigevize, dibe mijara sereke ya vê berhemê.

ref: Kulturname.com, 5/2011

glosses: Kesa/ê yan tişta/ê ku tê peristin yan pirr jê tê hezkirin.

etymology_text: Ji yûnanî εἰκών (eἰkón, “wêne, portre”).

ipa: /iːˈkoːn/


mabûd

glosses:
periste, îkon, xweda, îlah, îdol, pût, senem, mebûde, îlahe,
kesa/ê yan tişta/ê ku tê peristin yan pirr jê tê hezkirin

text: Ellah ji cih naqelibîMebûd yek e nabê du bîRoj hate nîva mir'atê

glosses: mabûde^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî abid, ebd, îbadet


ebd

text: Ma yek nebû d'vê alemêEbdek ji pişta ademê «ıBifkir di ehwalê şetê «


Evdal

forms:
Ebda
'Ebd
'Evdal

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî evd, Evdile

ipa: /ɛvˈdɑːl/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-Evdal.wav

hyphenation: Ev·dal


fitirîn

glosses: fitar kirin, rojî xwarin, êdî birojî neman

forms: فترین

etymology_text: Ji fitar + -în.

ipa: /fɪtɪˈɾiːn/

hyphenation: fi·ti·rîn


fitirîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


aliqîn

forms:
daliqim (present)
daliqî (present)
daliqe (present)
daliqin (present)
baliqe (imperative singular)
baliqin (imperative plural)
aliqîm (past)
aliqiyam (past)
aliqî (past)
aliqiyayî (past)
aliqî (past)
aliqiya (past)
aliqiyan (past)
eliqîn
eliqiyan
'eliqiyan
'eliqiyan

ipa: /ɑːlɪˈqiːn/

hyphenation: a·li·qîn


aliqîn

glosses: Guhartoyeke alizîn (“li hev hatin badan”).