orphrey

glosses: hêvisandina nayab, gulavdona dehmena kirasê oldarî

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-orphrey.wav


parapsychologist

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: derûnzan, ya/yê karê parapsîkolojiyê dike.

etymology_text: Ji para- + psychologist.


pepper spot

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: yarîkerê şehreza, karkerê şehreza, agirkuj


petri dish

glosses: amanê pêtrî : amanek şûşê tenik û devek nerm e


phenacaine

etymology_text: Ji phen(yl) + a(midine) + -caine (“anestetîka lokal”).


philhellenism

forms: Philhellenism

etymology_text: Ji yûnaniya kevn φίλος (phílos, “hevol, hezkirî”) û ἑλληνισμός (hellēnismós, “helenîzm”)


pineberry

glosses: Çeşîdeke tûerdê yê spî ye, tama wê wekî ananasê ye.

etymology_text: Têkilkirin ji pineapple + strawberry.


postliminy

glosses: vegerandina mafan (piştî sirgûnkirinê yan aştîyê)


problematicaly

glosses: kêşawî, kêşeyî, giriftar, zehmet, sext, pirgirêkî


pronunciamento

etymology_text: Ji spanî pronunciamento. Cotrehê pronouncement.


proportionalism

glosses: rêjekar, bawermendê nimînenderîya rêjeyî


punchin

glosses: hotik / humik lê xistin, hotik, humuk, gurmik


quantitating

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

glosses:
Partîsîpa niha ya lêkera quantitate.
tibabkirin, çendekîkirin


quinine water

glosses: ava kirînê : şerabek gazî ye li gel piçek kinîn û lêmona tirş


retiarius

glosses: Torker, cureyekî gladyatoran e ku di şerî de tor bi kar tîne.

etymology_text: Deyn ji latînî rētiārius.


retiarius

etymology_text: Ji rēte (“tor”) + -ārius.


ricksha

glosses: erebaneya duçerx ya ku zelamek dikêşit yan pal didit


roentgenology

forms: röntgenology

etymology_text: Ji roentgen + -ology.


rowdyism

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rowdyism.wav


salamandrian

glosses: pêwendîdarê asinê, germê sor, eleqedarê salamanderê an jî tiştên ku dişibin salamanderê, cinsa salamandrayê, malbata Salamandridaeyê

etymology_text: * salamander + -ian


saturating

glosses:
Partîsîpa niha ya lêkera saturate.
dirîna birînan


sbranata

glosses: strana korisîya şivanî, şiklê sadeyê orkstrayî


scagliola

forms: scaliola

etymology_text: Deyn ji îtalî scagliola, forma biçûkkirinê ya scaglia.


scotodinia

etymology_text: Deyn ji yûnaniya kevn σκοτοδινία (skotodinía), ji σκότος (skótos, “tarîtî”) + δῖνος (dînos, “zivirîn”)


screwed

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-screwed.wav


serendipity

glosses: şîyana helketinî ya peydakirina tiştên hêja yan bextewer, şemale


sesame seed

text: Tehîn is made from sesame seeds.

forms: sesameseed


sesquipedalian

pos: adj

pos_title: Rengdêr

etymology_text: Ji sesquipedal + -ian, ji riha latînî sēsquipedālis (“dirêjahiya bi qasî pîyek û nîv”), ji latînî sēsqui (“yek û nîv car”) + latînî pedālis (“pîvana pîyekê”) (rengdêrekê ji pēs (“pê”)).

word: – stîla edebî ku bi bikaranîna peyvên dirêj ve diyar dibe.

word: – nivîskarekî ku peyvên dirêj diemilîne.


sheathbill

glosses: nikilkalal : balindeyek deryeyî û spî ye


shish kebab

forms:
shishkebab
shish kabob
shish kebob
shishkabob
shish kabab
shishkebob

etymology_text: Ji tirkî şiş kebap, ji şiş (“şîş”) + kebap (“kebab”).

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-shish kebab.wav


sinhalese

glosses: welatî yan zimanê gelê sirîlanka (berê seylan)


spinulous

glosses: pewendîdarê stûnka piştê (mejîkî), dirikî


splenotomy

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


springbok

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-springbok.wav


stars and stripes

glosses: stêr û şerît : alaya wîlayetên yekgirtî yên amerîka


strophanthins

glosses: strofantîn [madeyek jehrî û tal e, derman e bo handana dilî, ji teraşê strovantos dihêt der]


sycophant

glosses: Qûnalês, alêsok, çaplûs. Kesê ku îltîfatên şelafane bi kar tîne da ku ji yekî menfaeteke ji bo xwe bi dest bixe.

glosses: Miftexur, simsik. Kesê ku dixwaze bi riya kesên xwedîqewet û xwedînifûz menfaeteke qezenc bike.

glosses: Îxbarkerek, muxbîrek; paşgoyek, xeberbezek.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sycophant.wav


sycophant

pos_title: Lêker

glosses: Li dijî yekî muxbîrî kirin; agahiyên li dijî yekî dan.

glosses: Çaplûsî kirin, qûnalêsî kirin; îltîfatên şelafane kirin.


syncretical

glosses: baristeya protoplazm li gel çend gerdîleyan lê di nav yek xaneyê de


syncretism

glosses: baristeya protoplazma çend gerdîleyan di nav yek xaneyê de


tarpeen

glosses: ji kendalê havêtina tawanbaran (di demê romanan de)


taxidermy

etymology_text: Ji yûnaniya kevn τάξις (táxis, “rêzkirin", "rêz”) + δέρμα (dérma, “çerm”). Wekheva taxi- + derm- + -y


tempestuous

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-tempestuous.wav


thimblerig

glosses: gemeya kiştibanî (tepkek biçûk dadinin nav yek ji sê kiştibanan de, evan dilivînin û dixwazin mirov bizanit tepk li bin kîşkê de ye


thumb index

glosses: rêberê tila beranî (bo nîşankirina rûpelan)


thyratron

glosses: tîraton: derçeyek elektronî sêyîn e û tejî xaze


timework

forms:
time work
time-work

etymology_text: Ji time + work.


toga virilis

glosses: kirasê spî yê mêranî (yê ku kurkên romayî dikirin ber xwe)


tomahavk

glosses: bivrê şerî, lê dan, kuştin (bi bivrê tomahok)


trasmarina

glosses: di nav deryayî re, ji paşderyayî hatî, niştecêyê paşderyayî


trimean

glosses: parçeyek dîwarî yan karîteyî li navbera valatîyan de


trisagion

glosses: lawijeya dêra rojhelatî ku sê caran navê xudayî dihînin ku pîroz e


tughra

forms: toughra

etymology_text: Deyn ji tirkî tuğra, ji osmanî طغرا (tuğra).


typhlitic

glosses: pêwendîdarê kulbûna rûvîka kurt û rûvîka dirêj


unshackled

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera unshackle.


uveitis

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-uveitis.wav


veilers

glosses: xêlî, pûşî, perde, verakirin, tevnê rohn


vexillology

glosses:
veksîlolojî, alanasî, alazanî,
lêkolînên li ser alayên dewlet û welatan û gelan

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-vexillology.wav


villanelle

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-villanelle.wav


virtuosity

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-virtuosity.wav


waldby

glosses: kangûrûyek biçûk e di nav daristanên awistiralya


water plantain

glosses: zirna yan zurna ya şivanî, gîyayek avî yan çiravî ye

forms: water-plantain


wilful

forms:
willful
wilfull

etymology_text: Ji îngilîziya navîn wilful; wekheva will + -ful.


winkling

glosses:
Partîsîpa niha ya lêkera winkle.
çirisîn, teyisîn


wow

glosses: waw, hêl [wow, that's a lot (offood) : hêl! çend gelek e!] [wow, she has a lot of children! : hêl! çend biçûkêt heyn

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-wow.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-wow.wav


nêçele

pos: adv

pos_title: Hoker

text: Wê nêçele nêçele dolap li serê min gerandin.

ref: Qato: Çend gotin û peyvên kurdî, Diyarname.com, 4/2018

forms:
neçele
nêçe

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


bedelvekirin

forms: bedel vekirin

etymology_text: Ji bedel + vekirin.

ipa: /bɛdɛlvɛkɪˈɾɪn/

hyphenation: be·del·ve·ki·rin


bedelvekirî

forms:
bedelvekirîtir (comparative)
herî bedelvekirî (superlative)
bedelvekirîtirîn (superlative)


Avêsta

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: kitêbeka pîroz e li def bawerdarên ola zerdeştiyan


sêgoşeya sor

glosses: nîşaneka agehdarkirinê ye ji metirsiyekê

etymology_text: Ji sêgoşeya + sor.


serpale

ipa: /sɛɾpɑːˈlɛ/

hyphenation: ser·pa·le


daûra

glosses: dema borî ji lêkera daûrandin bo kesê duyemî tak


title: daarî

redirect: daûra

pos: hard-redirect


alaya sor

glosses: nîşana ku tê danan daku agehdariyê ji cihekê metirsîdar bike bo mînak mîn

etymology_text: ala + -yê + sor


title: axa bin gil bûn

redirect: axa bin gû bûn


textepê

glosses:
ew texteye yê ku mirov pê yên xwe di dane ser
 ew textedar e yê ku mirov bo xweşkirina cihê pêyan didane bin pêyên xwe
 cihê paşa pên xwe didane ser

forms:
تەختەپێ
texte pê

etymology_text: Ji text + -e- + pê.

ipa: /tɛxtɛˈpeː/

hyphenation: tex·te·pê


pejî

glosses: nexweşiyên demildest tên mirovî bi taybetî persîv û koxik

forms: پەژی


title: ber dayma hespê xwe

redirect: ber dayîna hespê xwe


title: deve xwe pê nekirin

redirect: devê xwe pê nekirin


li ser tiliya xwe dan reqisandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: li ser nenûka xwe dan reqisandin


title: li ser hêkan meşin

redirect: li ser hêkan meşîn


title: li ser çengek av, soberî kirin

redirect: li ser çengek av soberî kirin


qeleqûç

text:
Çwîça Zerê
Lûlî lûlî dembî
keşk û rwîn û pembî
bo şeva êkşembî
eve qeleqûç e
eve belûç e

ref: Govara Kepir, Moueyeed Teyib, Dihok, Berg 1:1, P:8, 2003-2004.

forms:
qerqûç
belûç
lûlî demik
şikevalîsik
spihkojik


bûn parîk nan û hilatin

pos: phrase

pos_title: Biwêj

forms: bû pariyek nan û hilat


belûç

glosses: Tila ku gustîlkê dikinê demê mirov di zewice.

text:
Çwîça Zerê
Lûlî lûlî dembî
Keşk û rwîn û pembî
Bo şeva êkşembî
Eve qeleqûç e
Eve belûç e
 Eve lûlî demik e
Eve şikevalîsik e
Eve jî spihkojik e
Çwîça zerê
Garis xwerê
Kurrtekekê
Sor û zerê
Bo (...?...) bîne û werê
Gidî... qidî... qid... qid... qid...

ref: Govara Kepir, Moueyeed Teyib, Dihok, Berg 1:1, P:8, 2003-2004. - Filiklor

forms:
qeleqûç
lûlî demik
şikevalîsik
spihkojik

ipa: /bɛˈluːt͡ʃ/

hyphenation: be·lûç


lûlî demik

forms:
qeleqûç
belûç
şikevalîsik
spihkojik

etymology_text: Ji lûlî + demik.


title: efratını cami, ağyarını mani n

redirect: efratını cami, ağyarını mani


şikevalîsik

forms:
qeleqûç
belûç
lûlîdemik
spihkojik


spihkojik

forms:
qeleqûç
belûç
lûlî demik
şikevalîsik


title: bi çaven serê xwe dîtin

redirect: bi çavên serê xwe dîtin


title: gur ji baranê bitirsiya, wê ji xwe re kurk çêkira

redirect: gur ji baranê bitirsiya wê ji xwe re kurk çêkira


word: gur ji baranê bitirsiya wê ji xwe re kavilek çêkira

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: Guhartoyeke gur ji baranê bitirsiya wê ji xwe re kurk çêkira.


title: cihe xwe xweş kirin

redirect: cihê xwe xweş kirin


title: ji nav besaban derxistin

redirect: ji nav hesaban derxistin


title: di xwîne de man

redirect: di xwînê de man


title: kevaniye çêlek dot. çêleke şîre xwe ret. got: 'dile padîşe ji me xera bûye'

redirect: kevaniye çêlek dot çêleke şîre xwe rêt got: 'dile padîşe ji me xera bûye'


title: bihuşta ku ez ne tê de bini bila ker tê de vegevizîn

redirect: bihuşta ku ez ne tê de bim bila ker tê de vegevizin


title: bivirvan dar birî, yê li ser darê guman ji xwedê nebin

redirect: bivirvan dar birî, yê li ser darê guman ji xwedê nebirî


title: bi şeytên lê kap lîstin

redirect: bi şeytên re kap lîstin


title: bi xwe ferx bim

redirect: bi xwe ferx bûn


title: bû xerinan, nebû derman

redirect: bû xerman, nebû derman


title: bûn agirê qurinan

redirect: bûn agirê qurman


title: bûn xesfiya segan

redirect: bûn xesûya segan


title: bûye gulê di ber segan de mirî

redirect: bûye gurê di ber segan de mirî


title: çav lê hadan

redirect: çav lê badan


title: çav lê têr ucbûn

redirect: çav lê têr nebûn


title: çav di (yekî) îlrandin

redirect: çav di (yekî) firandin


title: dayîk hat ji der ve, xwedê rabil di ber de

redirect: dayîk hat ji der ve xwedê rabû di ber de


title: dayîk hat ji der ve, xwedê rabû di ber de


title: dema xêr û şeraît hatin

redirect: dema xêr û şeran hatin


title: boçika deçê ye, ne kin dibe, ne dirêj dibe

redirect: boçika dehşê ye, ne kin dibe, ne dirêj dibe


title: hiçik û piçiketi (yekî) derxistin

redirect: hiçik û piçikên (yekî) derxistin


title: jê revîm, pê gerûn

redirect: jê revîm, pê gerîm


title: jê direvim, lê digerim

redirect: jê direvim lê digerim


title: ji ber ecda xwe revîn

redirect: ji ber ecela xwe revîn


title: ji meram ketin

redirect: ji meranî ketin


title: ketin dilqê çeytên

redirect: ketin dilqê şeytên


title: li mexel pişkul tune, li pirêzê eleve tune

redirect: li mexel pişkul tune, li pirêzê deve tune


title: mala çavan e, nazê zeriyê giran e

redirect: mala gavan e, nazê zeriyê giran e


title: mahnasî bûn

redirect: malmasî bûn


title: mêrkuştin nermenerin, qîzxwestin germegerm

redirect: mêr kuştin nermenerm, qîzxwestin germegerm


title: mîna hêka diltneyî bûn

redirect: mîna hêka dilmeyî bûn


title: ne gul dibînim, ne jî qulhuwelahê dixwînim

redirect: ne gur dibînim, ne jî qulhuwelahê dixwînim


title: pihîn li qima (yekî) xistin

redirect: pihîn li qûna (yekî) xistin


title: poz lê pelin kirin

redirect: poz lê pehn kirin


title: qeseni navê xwedê ye

redirect: qesem navê xwedê ye


title: qûna xwe metali girtin

redirect: qûna xwe metah girtin


title: reng û rû çilinisîn

redirect: reng û rû çilmisîn


title: roja xêr li gunehan

redirect: roja xêr û gunehan


title: sal niş e, kodik tije

redirect: sal mij e, kodik tije


title: wekî cûntek benîşt bûn

redirect: wekî cûmek benîşt bûn


title: wekî seriyê vepinerrî bûn

redirect: wekî seriyê vepincirî bûn


title: wexta gîha bû, kes ne xuya bû; derna bû firîk, hemo û heso bûn şirîk

redirect: wexta gîha bû kes ne xuya bû; dema bû firîk, hemo û heso bûn şirîk


xwe ji ber avêtin

glosses: dama ku yek xwe ji kirina karekî dide paş

etymology_text: xwe + ji ber + avêtin


bersif dan

etymology_text: Ji bersif + dan.


drawing chalk

glosses: tebeşîrên rengîn ko ji aliyê hunermendan ve diên bikaranîn


tu ji gerê tê, ez ji gerafetê têm

glosses: Guhartoyeke tu ji gerê tê, ez ji gerefenê têm.


title: di cihê xwe de sekinin

redirect: di cihê xwe de sekinîn


title: xwe avetin ser siya piştê

redirect: xwe avêtin ser siya piştê


title: di nav hebûne de bûn

redirect: di nav hebûnê de bûn


title: bi ser de telinî (def) dan

redirect: bi ser de tehm (def) dan


title: bûn pelewanê us us

redirect: bûn pelewanê fis fis


title: bûkê pişta xwe da kulîne

redirect: bûkê pişta xwe da kulînê


title: çelmem û cirik kirin

redirect: cehnem û cirik kirin


title: çim her tira golikan

redirect: çûn ber tira golikan


title: çûn her tira golikan


title: dê li qîzê şîret kir, qîzê got: “dayê lida tu li kîrê kerê binêre çend e

redirect: dê li qîzê şîret kir, qîzê got: "dayê hela tu li kîrê kerê binêre çend e"


title: ev ne sima dewara yekslm e

redirect: ev ne şûna dewara yeksim e


title: ga ê gîsî li hev asê bûn

redirect: ga û gîsn li hev asê bûn


title: kurm û kêziken newalan, bime kevaniyan malan

redirect: kurm û kêzikên newalan, bûne kevaniyên malan


title: li xatûnan liêt, li qewraşah hesilî

redirect: li xatûnan hat, li qewraşan hesilî


title: nebînini dilê xeni tê de, nebînim mala şer tê de

redirect: nebînim dilê xem tê de, nebînim mala şer tê de


dijeten

glosses: Ew made an jî pirotîn e yê ku xwîn berhem tîne da ku dijî vîrus û bakterî kar dike ji bo jinavbirina wan.

etymology_text: Ji soranî, dij + -e- + ten


title: siwaran siwar leqandin, xalkotivan xwe bi qûşa hespan xapandin

redirect: siwaran siwar leqandin, xalkotiyan xwe bi qûşa hespan xapandin


title: tirên nav gandan kirin

redirect: tirên nav gamêşan kirin


title: diran nîlandan

redirect: diran nîşandan


title: ji qevd û bendan xelas bûn

redirect: ji qeyd û bendan xelas bûn


title: kî dibêje: "were kar. li dilê min dibe azar. ki dibêje: "were taştê. li dilê min gelek

redirect: kî dibêje: "were kar, li dilê min dibe azar, ki dibêje: "were taştê. li dilê min gelek xweş tê"


title: wekî porê vepinerrî bûn

redirect: wekî porê vepincirî bûn


li ber hatin

glosses: xwe dan li gel, bi hev re bûn, hevhizir bûn

forms:
ل بەر هاتن
bi ber yek ve hatin

etymology_text: Ji li + ber + hatin.

ipa: /lɪ bɛɾ hɑːˈtɪn/

hyphenation: li ber ha·tin


pothole

glosses: çalên biçûk ên li ser zemînên kolanan ku bi piranî ji ber erozyon an trafîkê derdikevin holê.

forms: pot-hole


multi-purpose

glosses: çendîn meremî, çendîn mebestî, pir-xayeyî, pir-niyetî; niyet, mexsed, xayeya ji yekî zêdetir

etymology_text: Ji multi- + purpose.


good effort!

glosses: kes dibêje demê yekê din pêkolê dike lê sernakeve.

text: My father was always so encouraging. He would watch my football games and call out 'Good Effort!' when I took a shot and missed the goal completely


protîn

glosses: Ew madeyên dihêne dîtin di nav xwarinên (weke goşt, şîr, hêk û baqilemeniya) de ku di giringin bo sîstemê xwarina mirovî

forms:
پروتین
vîtamîn
karbohîdrat

etymology_text: Deyn ji îngilîzî protein, ji yûnaniya kevn yekem.

ipa: /pɾoːˈtiːn/

hyphenation: pro·tîn


abûr çûn

glosses: piştî ewqas neheqîyê, êdî abûrê wî çû, nikare derkeve pêşîya xelkê


agir bûye ketîye canê me

glosses: lawikê min yê baş, nuha bûye agir ketîye canê me


agir dan ser

glosses: êş û kulê me hindik bû dayê jî agir da ser


agir hildan

glosses: keko piçek em rûnên, nuha ewê bêjin qey bo agir hildanê hatine mala me


agir û pêt ji devan dibare

glosses: ji bo wî kesê ku gelek hêrsbûyî de tê gotin.

glosses: "agir û pêt ji nav nigan difûre!" jî, ji bo kesên bi şehwet tê gotin. agirê di filankesê de difûre, sîtileke ava cemidî nikare vemrîne


agir xistin

glosses: ew keçîka hanê agîr xistîye dilê xortên gundê me


agirê kulê

glosses: agirê kulê bikeve mala xezalê, vê sibengê me heland.

glosses: bavo agirê kulê ye tu dî cîyê xwe de disitire


agirê xwedê

glosses: dest jê bikşîne ji xwe agirê xwedê li ser wî barîye

etymology_text: :Ji agir + -ê + xwedê


ahê li çavên (yekî) girtin

glosses: neheqiyên ku berê hatine kirin xenîm bûn


alem komî ser xwe kirin

glosses: usa bikin ku ewî alemê topê ser xwe nekin


alevêre dalevêre kirin

glosses: ew şev ewana alevêre dalevêre kirin û em xapandin


anîn û birin

glosses: di devê xwe de bir û anî, lê me tu tişt fehm nekir

etymology_text: Ji anîn + û + birin


aqil çeliqîn

glosses: jê vegere, guh nedê ji zû ve ye ew aqilê xwe çeliqandîye

etymology_text: Ji aqil + çeliqîn.


aqilê (yekî) birîn

glosses: aqîlê min dibire, zerê dibistana xwe wê îsal biqedîne


aqilê wî ji kîsî xelkê ye

glosses: yanê îşê xwe li gorî dîtin û ramanên xelkê pêk tîne.

glosses: biwêja ku dayikên kurd gelekî jê hez dikin.

glosses: biwêja ku mirov dikare ji bo hizb û partiyên me yên ku bi rê û rêçikên îdeolojiyên pûç û bêbingeh yên ku li sazî û dezgehên cihêreng hatîn ceribandin û biserneketîn dikin ku li ser me biceribînin.. mixabin aqilê me ji kîsî îdeolojiyên xelkê ye.

glosses: aqlê sivik barê giran e. jinên kurd pir ji vê peyvê jî hez dikin


aş betal

glosses: ji bo alîkarîyê neçe cem wî, ew ji zû ve aş betal kirîye


av ji dêv hatin

glosses: gelo ev merivê av li devê tê, wê çawa jin û zarokên xwe xwedî bike?


av zelal kirin

glosses: dagirker tu caran bo kurdan av zelal nekirine


ava binê şerbikê

glosses: tîbûna me neşikest, lê ava we wek ava binê şerbikê şîrîn bû


ava te kelîyaye

glosses: edî ava te jî kelîyaye, tu nikarî ji destê me xelas bibî


avê lê venaxwe

glosses: kengê derfet jê re çêbibe wê hema wê biryara xwe bi cih bêne û înfaz bike


avika rûyê wî teqiya ye

glosses: ji bo wî kesê bêar bûye tê gotin, ew qas ku êdî nizane ka şerm û fihêtî çi ye.

glosses: bi farisî dibêjin rixtenî ab-i rû..yanî ava rûyê wî/wê rijiya ye.. yanî ji kesên bêfihêt û bêar re tê gotin..

glosses: ji bo kesên wiha li cizîrê rûqayîm jî tê gotin.. wek, -wey dayê rebenê, ka lê binêre çi rûyê wî qayîm e, tu dibêjî qey betankirî ye, pakiyê ji tu kesî nake, ne ji evdan fihêt dike ne ji xwudê ditirse..

glosses: kînorê ku ser sûretê meriyan çê dibe û bi avî ye an hewa tê da heye re bativk dibêjin, wexta ev diqete, dibêjin ava ruyê wî qetiya, ango edî hew şerm dike


axir xêr bûn

glosses: Rewşa te ne tu rewş e bila axirîya te xêr be.


axirîya xwe bi xwe re neanîn

glosses: dema ciwan bû gelek bo welatê xwe karkir, lê axirîya xwe bi xwe re neanî


badek li xwe xistin

glosses: helwesta xwe eşkere negotin û li hincetan gerîn


ban û bangerek in

glosses: ji bo wan herdu kesên ku li hev xweş û in de tê gotin


banek e bagurdanek e

glosses: yek bûn, ji bilî wê tu çare û vebijark (altemetîf) tunebûn


baş bû ku

glosses: baş bû ku tu nehatî malê, dayîka min wê bi te re şer bikira

etymology_text: Ji baş + bû + ku


bayê bezê

glosses: bayê bezê pêgirtîye, qet paş xwe jî nanihêre


bê hiş mayîn

glosses: pey mêrkirina dergistîyê xwe, serkevt diçû dihat, lê bê hiş mabû


bê per û bask

glosses: pey şehîd bûna serliq, di şerê giran de qederekî em bê per û bask man


bê ser û bê berate

glosses: faşîstan gelek însanê me bê ser û bê berate winda kir


bê te xweş nebe

glosses: bê te xweş nebe, me li wira gelek xûrekên bi tam xwarin


bê way bê wayîk

glosses: ew gelîyekî bê way bê wayîk bû, lema em pir tirsîyan


bê zar û ziman

glosses: wexta zînê jî xewê hişyar bû û bedewîya memê dît, qasek deng jê derneket, qey bêjî ew bê zar û bê ziman e

etymology_text: Ji bê + zar + û + ziman


bêhn ketin poz

glosses: li ser vê çiyayê bêhna xurekên bi tam kete pozê min


bêjinga bêxweyî ye

glosses: ji bo kes yan jî tişta ku tim digere û nayê zanîn ka li ku derê ye tê gotin


belaya namûsê

glosses: carekî em ketinê, wek belayê namûsê ye divê bikişînin

etymology_text: Ji bela + -ya + namûsê + -ê


belayê xwedê

glosses: kurê xwîşka min bûye belayê xwedê ketîye kûçên gundê me


benda aqilê

glosses: hemû kombûn avêtinê benda aqila û têderxistin ku paşa çi ji wana dixwaze, divê ewana bibînin


bênder li erdê ye

glosses: ji bo wî malê li erdê hatiye danîn, hêj nehatiye rakirin û parvekirin tê gotin


beng benga wî ye

glosses: ji bo xort û keçên ciwan ên gehîştine dema xwe ya herî bedew tê gotin


beqê req hilgirt

glosses: dema mirov yekî, yan jî tiştekî ji xwe mezintir, yan jî girantir dane ser milê xwe û wî/wê hilgire ev biwêj tê bi kar anîn.

glosses: li aliyê serhedê ev bivêj wekî "beq reqê siwar bûye" jî tê gotin


ber bêjingê mayîn

glosses: kê bi wî re emel bike, ew li ber bêjingê maye


ber defê lîstin

glosses: usa bi kêf û eşq bûn, te qey digot ber defê dilîstin


ber derî mezin bûn

glosses: mamosteyê me ber derîyê mamê min mezin bûye


ber dil dayîn

glosses: bide ber dilê wê, usa bike ku dîya wê neyê bîrê


ber dile hevdu dayîn

glosses: herdu xwîşk qederî du saet dane ber dilê hevdu


ber dile xwe dayîn

glosses: dîlanê destgirtî kiribûn, lê dîsa jî ew dida ber dilê xwe ku wê rojek bighîje serhed


ber poz sekinîn

glosses: hat ber pozê min sekinî, min kir nekir çarê lê nedît, paşê min lêxist kuşt


berdan canê xwe

glosses: amojna min ew xweyî kir, paşê berda canê xwe


berê kîrê xwe neguherîne

glosses: xalê serdar nebe nebe tu berê kîrê xwe li wira diguherînî!


berûya ji qalikê xwe der e

glosses: ji bo wan kesên ku eslê xwe winda dikin de tê gotin.

glosses: di herêma botanê de "berûya ji qalpûçka xwe der e " tê gotin .ji bo mirovên ku qîma xwe ji rewşa xwe re naynin re dibêjin


berxê serê lodê

glosses: usa delalî ye ku tu bêjî berxê ser lodê ye


bi aqilê xwe kirin

glosses: çiqas zana bî jî, dîvê tenê bi aqilê xwe nekî


bi bêna fireh

glosses: nuha na, bi bêhna fireh paşê emê werine mêvanîya we


bi bendê sist ve girêdan

glosses: ji xwe bi bendê sist ve bi me re girêdabûn, lema di roja teng de pişta xwe da me çû mala xwe


bi çar çavan

glosses: xecê li bintara çiyayê sîpanê bi çar çavan benda sîyabend bû


bi çavan dîtin

glosses: walle bille min bi çavên xwe dît ku ew ji mala elîyê simo derket


bi çavê girtî

glosses: divê tu kes bi çavê girtî xwe nevêje nav karekî ku qet jê fehmnake


bi çavê kirîne

glosses: ya rastî bêjî, me ji bîr kir ku em bi çavê kirînê lê mêzebikin


bi çavê xirab lê nihêrîn

glosses: riza beg nedixwast mirovên ku bi çavên xirab li jin û keçikan dinhêrin, werine mala wî


bi çi aqlî

glosses: bi rastî ez bêjim, ez jî nizanim gelo bi çi aqlî ew vî xanîyê nû çêdike


bi deriyan ketin

glosses: ji bo kesê ku dibe parse û li geştê digere tê karanîn


bi dest berdan

glosses: gulleyek bi dest berdane, bedena egîdê mala bavê min rebenê xwedê


bi dest pêyan ketin

glosses: ew bi dest û pêyan ketîye nav karê welatê xwe


bi devê xelkê qisekirin

glosses: ewê ku bi devê xelkê qisebike, tu xêr jê nayê


bi devê xwe hate girtin

glosses: di dadgehê de qaşo xwe diparast lê bi devê xwe hate girtinê û paşê jî kete zîndanê


bi deyn û du

glosses: bi deyn û du me evî xanîyê ji xwe re çêkir


bi dil rehetî

glosses: ev zarok nahêlin ku mirov bi dil rehetî galegal bike


bi hemdê xwe

glosses: hêdî, bi sebir, bi fesal, bi awayekî sade û nazik.


bi hesp û tîrek

glosses: bi hesp û tîrek çû bajêr, nizanim wê çi bike?


bi ked û xwêhdanê

glosses: mirov dikare bi ked û xwêhdana xwe ve gelek tiştan pêkbîne


bi keda enîya xwe

glosses: ew bi keda enîya xwe gihîşte vê konaxa bilind


bi kêfa xwe

glosses: ew bi kêfa xwe ye, dixwaze dixebite, dixwaze destê xwe jî nade tu karî


bi mirinê şad bûn

glosses: ji ber derd û kulan, daxwaza mirinê kirin


bi per û bask bûyîn

glosses: gava mirov alîkarîya ciwanan bike, ewana bi per û bask dibin û gelek kar pêktînin

etymology_text: Ji bi + per + û + bask + bûyîn


bi pere nîne

glosses: vir û derew bi pere nîne ku cînarê me neke


bi rûyê nerm

glosses: apê selîm tim bi rûyê nerm bi yemen re galegal dikir, lê di dawîye de ew jî ji rê derket


bi sê telaqê jinberdanê

glosses: bi sê telaqê jinberdanê, ezê sibê wira bikime gola xwînê


bi sê telaqê ku jin dişînine mala bavê

glosses: usa nekeve rikê min, bi sê telaqê ku jin dişînine mala bavê, ezê tiştên ecêb bînime serê te û malbata te


bi ser xwe ve kirin

glosses: te hin di sêzde salîya xwe de eraqê bi ser xwe ve dikir, nuha jî rabûyî dibejî ez nikarim vexwim!

etymology_text: Ji bi + ser + xwe + ve + kirin'


bi serê kalikê te kim

glosses: bi serê kalikê te kim ku ez naçime dîlana zeynebê


bi serê te kim

glosses: bi serê te kim min tu tiştek xirab jê re negotîye, ji xwe berê ji min xeyidîye


bi tepa hatin

glosses: pêşîyê pevçûn, paşê bi tepa hatine hevdu


bi tiştekî hesab nekirin

etymology_text: Ji bi + tiştekî + hesab + nekirin


bi xêr û silamet

glosses: bê nexweşî, bê miqeder, bê mişkîle, bê bela

glosses: li ser çavan, bersivdana pirsa ku divê pirsa rewşa mirovî bike

forms: ب خێر و سلامەت

etymology_text: bi + xêr + û + silamet


bi xêr xweşî biçî, bi xêr û xweşî werî

glosses: lawo, bi xêr û xweşî biçî û bî xêr û xweşî werî mala xwe

etymology_text: Ji bi + xêr + xweşî + biçî + bi + xêr + û + xweşî + werî


bi xwe re kişandin

glosses: merîfeta te tunne be, kes heta hetayî nikare te bi xwe re bikişîne, bibe


bi xwîn û xwêhdan

glosses: dewra berê, xelk bi xwîn û xwêhdanê ve welatê xwe rizgar kirine


bi ya min dikî

glosses: bi ya min dikî were bi wana re neçe nêçîra kewan


bi zikê birçî

glosses: bi zikê birçî radibe diçe dîlana keçika şewêş axa

etymology_text: Ji bi + zikê + birçî


bi zor û bela

glosses: nuha li elmanyayê jî mirov bi zor û bela kar bi destdixînin

etymology_text: Ji bi + zor + û + bela


bi zora ziman

glosses: xalê welo, li wira bi zora zimanê xwe dikare bisekine


bibe nebe

glosses: bibe nebe dîsa neyarên me îşev loda me şewitandine


bide aqilê xwe

glosses: merivek tiştek dibêje baş bide aqilê xwe, çika ew çi dibêje


biheq e, wekî deq e

glosses: bêşik û bêguman e. mafekî eşkere û nîşankirî ye


bihostek ziman hebûn

glosses: ka tu dikarî serederî pêra derkevî, bihostekî zimanê wê heye


bila here serê xwe keviran xe

glosses: hemî keçik ji te hezdike, tu here keçikê birevîne bîne, bila ew jî here serê xwe keviran xe


bila qûna xwe ava sar xe

glosses: emê keçîkê îşev birevînin, paşê bila ew here qûna xwe ava sar xe


bila şeytan rûyê wî bibîne

glosses: ez naxwazîm ew bê mala me, bila rûyê wê şeytan bibîne


bila şîrê dayika te bibe

glosses: here, her tiştên min da te, bila şîrê dayika te bibe


bimirî, ya axa sar î, bimînî ya min î

glosses: Guhartoyeke bimirî ya axa sar î bimînî ya min î.


bin destan

glosses: evî pereyê bin destan bide dilo ku kes pê nehese.

glosses: min ewê dinê bin destan girtîye, dibe ku rojekî teng em pê hewcedar bin


bin guhê hevdu ketin

glosses: usa bikin ku neyar, bin guhê hevdu kevin, em jî bi rehetî li wira derbas bibin


bin lêva kenîn

glosses: çaxê simo hate hundir, dergistîya wî bin lêva kenîya


bin qûna xelkê ketin

glosses: serhedê me bin qûna xelkê ketîye, dizanim axirîya wî wê çawa be


birîna xwe xurîn

glosses: wextê min nebû ku ez birînê xwe bixurînim


bivir lê neketîn

glosses: gelî hevalan, qusûra wî mêzenekin, hin bivir lê neketîye


bûkek rû bi xêlî

glosses: tu qey bêjî seyran bûkeke rû bi xêlî ye, ji mêvanan fedî dike


bûn heyva îdê

glosses: ji bo kesên ku zêde li benda kesekî disekinin tê gotin


bûn nêriyê tov

glosses: ji bo kesên di zewacê de dereng mane tê gotin

etymology_text: Ji bûn + nêrî + -yê + tov


bûye birîna heydo

glosses: ji bo derd û pirsgirêkên hêsan tê bikaranîn


bûye qisa te

glosses: bûye qisa te, her şev li malekî dibe mêvan û zikê xwe têr dike


can saxbûn

glosses: canê te saxbe kurê minê delal, bila ewê çûyî malê dinê be


canê hevdu ketin

glosses: usa bikin ku neyar canê hevdu bikevin, ne ku hûn!


canê te sax be

glosses: malê dinê çi ye? keko, bila canê te bo me sax be!


canik û camêr

glosses: dema di civatên canik û camêran rûdinê pesna xwe nede


cehenem be!

glosses: walle êdî ez tevnabim, bila cehenem be biçe!


cî lê teng hatin

glosses: cî li dengbêjê me re teng dihat, lema nikaribû baş bistirê


cil avêtin ser

glosses: hindik mabû derewê wî derkeve, lê kek elbîstan cil avête ser


cila bin mirovan bûyîn

glosses: hin kurd dibin cila bin mirovên xerîb, hin jî dibin ya gelê xwe


cin pê girtin

glosses: carna cin pêdigire û nizane çi bêje û bike

etymology_text: Ji cin + pê + girtin


cina bi te leyistîye

glosses: tu qey bêjî cina bi te leyistîye tu usa guherîyî


cina te guhartîye

glosses: usa dîyar e cina te guhartîye, wek berê nînî


cîyê bilind danîn

glosses: heyran, em nuha dikarin pêra bigerin, ew cîyê bilind danîye


cîyê tî û tunne

glosses: ew, serê sibê li meydana şer cîyê tî û tunne hat kuştine


cot bi keviran qoş kirin

glosses: bavo ew cot bi keviran qoş dike, em çi bikin êdî keçikê nade me


cot û cobar

glosses: tu qey bêjî cot û cobar benda te ye, usa lezê dikî

etymology_text: Ji cot + û + cobar


coya xwe ji behrê girtîye

glosses: dema ko yek xwe bispêre tiştek saxlem an jî gelekî ji xwe ewle bit, ti pakîyan ji kesê neke


çav badan

glosses: me pêlê hanê hevdu li sûkê dît, lê ew çavê xwe ji min bada


çav deranîn

glosses: çawa dikare tiştekî wiha bike, ezê çavên wî derînim


çav di rêyan da man

glosses: çavê dîya ker û kulik di rêya wana de ma


çav germ kirin

forms: چاڤ گەرم کرن

etymology_text: çav + germ + kirin


çav lê hebûn

glosses: çavê wî lê heye bes ji şerman nikare jî te bixwaze


çav lê tijî bûn

glosses: dema behsa şehîdan dibe, çavê wî tijî dibe, lê ye bigirî


çav li dinyaye bûn

glosses: salî, lê dîsa jî çavê wî li vê dinyayê bû


çav li para mayîn

glosses: min seyranê siparte xatîya wê, êdî çavên min li para namîne


çav nedîtin

glosses: gava hêrsa wê tê, çavê wê tu kesan nabîne


çav qerimîn

glosses: çavê dîya min li rêya birayê min de qerîmî, lê ew, şeva duhê jî nehate malê


çav rê kişandin

glosses: dê gazî dikir, lê tu qey bêjî çavê wê rê dikişand, zûr bûbû li derî dinhêrî tîştekî nedibihîst


çavan de xew rijîn

glosses: ew çend roj bûn ku ew bê xew bû, êdî xew di çavan da dirijîya


çavê te xwelî têr bike!

glosses: kuro! tu ji malê dinê qet têr nabî, bila çavê te xwelî têr bike

etymology_text: Ji çavê + te + xwelî + têr + bike


çavê xwe qelaştin

glosses: bi îşaretan çavê xwe qelaşt, lê ew nedît, her qisekir


çavkanî bûn

glosses: herdu çav bûne çavkanî û ji çavên dêya metîn hêsîr namiçiqin


çavqûnek

glosses: kê tê û diçe lê dinhêre, çav qûnekek wira ye


çavşeytan

glosses: tu nizanî ew çi çav şeytan e, ew her tiştî dibîne


çawa hebe

glosses: edo, çawa hebe tu yê sibê herî bajêr, bi kerema xwe keçika min jî bi xwe re bibe mala xalê wê


çaxê hevdu bûn

glosses: kurê xalê şêrko û kurê min çaxê hevdu bûn


çerxa felekê

glosses: çerxa felekê bo me kurdan tim çep zîvirîye

etymology_text: Ji çerxa + felekê.


çi dikeve kîsê te?

glosses: ew ji xwe re jin tîne çi dikeve kîsê te ku tu direqîsî?


çi ji destê te tê dirêx neke

glosses: hova ez diçim, çi ji destê te tê dirêx neke


çi pîşe yî?

glosses: evê hanê çi pîşe ye ku her radibe ser xwe çilo-çepo dipeyîve?


çika çavan

glosses: dayika şîlanê her tim wê ji çîka çavan diparêze


çilo çepo xeberdan

glosses: çawa bû nizanim lê çilo çepo xeberda û dilê gelekan jê ma


çima ez nizanim tu çi rêx î!

glosses: çima ez nizanim tu çi rêx î, rabûyî li ber van kesan pesna didî xwe?


çima mû bi zimanê te ve hatîye?

glosses: kuro, çima mû bi zmanê te ve hatîye tu îşev napeyivî?


çima tu ji kê paşta yî?

glosses: çima tu ji kê paşta yî ku tu naçî kişiklîstine hînbibî?


çîrok û çivanok gotin

glosses: ji me re çîrok û çivanokan nebêje, rastî çi ye ewî bêje


çirp kirin û banzdan

glosses: hindik mabû em dora wî xelek bikin, lê fehmkir û çirp kir û banzda, ji destê me filitî


çog dayîn

glosses: biwêjeke kurdî ye yanê ji bo baş nîşangirtinê çog dayiye erdê.

glosses: biwêjeke tam ji bo min û ferhenga şikestî ye. ew dixwaze çog limin bide erdê. belkî ez jî dixwazim


daketin meydanê

glosses: divê kurd dakevine meydana demokrasîyê ku bikaribin hin tiştan bidestbixînin


dalewêre kirin

glosses: bi wî re dan û sitandina neke lawo! ew dalewêre dike, paşê wê te bixapîne


damara namûsê

glosses: di nav kurdan de damara namûsê zû serî hildide


dan hevraza

glosses: dil tune karbike, lema her tim dide hevraza


dara şikestî

glosses: jê gazinan neke, ew hurmet e, dar şikestî ye


darûdest

glosses: di nav hemû gelan de kesên darûdestê biyanîyan dibin, her peyda dibin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


dawî paşê tê

glosses: pêşîyê meriv ditirse lê ku te carekî destpêkîr êdî dawî tê


dê û xwişk bûyîn

glosses: sînem dê û xwîşka min be, bi rastî jî gelek bedew e


defa hewarê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Eger yeqîna hatina dijmin kirin, defa wan î hewar e heye, bi şêv û bi roj çi wextî dibe ewê defa hewarê cihekî bilin didine kutan ko deng bigehe hemû zomeyan.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî (wergêr Jan Dost), Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 46, ISBN 9789944360678

etymology_text: Ji def + -a + hewar + -ê


deng bûye wek qulingan

glosses: bi rastî jî dengê keçika wê nuha bûye wek qulingan


deng dernexistin

glosses: minê çi bikira? ewana gotin kurê te jî dengê xwe dernexist û da pey wana û çû


deng guhê de çûn

glosses: bila dengê wê guhê min de carek din jî biçûya, çi dibû bila bibûya


deng guhê de ketin

glosses: dengê dayîka min tenê carekî din jî biketa guhê min, bila ez bimirama


deng jê derketin

glosses: ev çar sal e lawîkê min çûye elmanyayê, bes heta nuha qet deng jê derneket

etymology_text: Ji deng + jê + derketin


der û cînar

forms: derûcînar

etymology_text: Ji der + û + cînar

родня

roman: rodnja

близкие

roman: blizkije


dêr û mizgeft

glosses: xwedê, çima em ketibûne dêr û mizgevta te, te evî yekî anî serê me?


word: derd hatin ji der de, kul hatin bi ser de


derdê min kula te

glosses: tu çima tev dibî? tu derdê min kula te ye?


derdê xwe ji hev re gotin

glosses: herdu xwîşk di kuncika odê da derdê xwe ji hev re gotin

etymology_text: Ji derdê + xwe + ji + hev + re + gotin


derewkarê kesekî bûn

glosses: walle saetek berê cefer gote min, ez derewkarê wî me


derîyê xêrê

glosses: lawo belkî derîyê xêrê li ber te her tim vebin!


derketin rûyê merîyan

glosses: tu qey bejî emê wana bixwin, dernakevine rûyê merîyan


derketin sibê

glosses: bavê min bedhal e, dixtor dibêje ew dernakeve sibê


dernakeve sibê

glosses: gor min birîndarê me dernakeve sibê, wê bimire


derpêyê jinan serê xwe pêçandin

glosses: tu cîyan nebêje ez mêr im, here derpêyê jinan li serê xwe bipêçe


derzî erdê neketin

glosses: mehşerek usa komî serhev bûbû ku te derzî bavêta nedikete erdê


dest bi dest xistin

glosses: xecê destê xwe bi destê sîyabend xist û tev berê xwe dane çîyayê sîpanê

etymology_text: Ji dest + bi + dest + xistin


dest dalistin

glosses: xwelî li serê te be! keçikê dan çû, tu here destê xwe dalêse


dest êşîn

glosses: destê te neêşe, bi rastî jî te şixulek baş kirîye


dest hildan

glosses: gelê me her tim dest hildaye, bes serneketîye


dest li pêsîrê bûn

glosses: heke tu gotina min nebêjî wê, destê min wê her tim li pêsîra te be


dest û pê ji erd û ezman hate birîn

glosses: dema esker ketine kemîna me, dest û pîyên wana ji erd û ezman hate birinê


destê min di nav rûnê sor de be

glosses: ez li ber mirinê jî bim ez ê werim. destê min di nav rûnê sor de be jî, ez ê werim

etymology_text: Ji destê + min + di + nav + rûnê + sor + de + be


destê xwe ji îş û karan kişandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji destê + xwe + ji + îş + û + karan + kişandin


destê xwe kirin xwînê

glosses: cîyê sekînî, mala eloyê gavan destê xwe kirine xwînê

etymology_text: Ji destê + xwe + kirin + xwînê


destê xwe livandin

glosses: di wî qalmeqalê de walle, ew qet destê xwe jî nelivand, ma ku here serê çend kesan bişikêne


destê xwe rakirin

glosses: simko tu caran li ber bavê xwe destê xwe ranedikir

etymology_text: Ji destê + xwe + rakirin


dev bi kulan vekirin

glosses: mam dewrêş, piranî devê xwe bi kulan vedike


dev hewle

glosses: bi wî re şevbuhurî kirin mirovan nerehet nake, jî ber ku ew dev hewle ye


dev şirîn kirin

glosses: me devê wana bi gotinên xweş şirîn kir û paşê birêkir


dev tijî kirin

glosses: ew devê xwe tijî kir, lê nizanim di civînê de çima tiştek negot?


dev û diran li hev xistin

glosses: ji tirsan bû ji sermayê bû nizanim, lê dev û diranên wî li hev dixist


dev û lêv gerîn

glosses: ewqas qerisî bû, dev û lêv nedigerî ku xeberbide


dev zûha bûn

glosses: dema dor berê gundê me girtin, ji tirsan devê zarokan zûha dibûn, lema pir av vedixwann


devê bê xwedî

glosses: kesê devê bê xwedî be, gelek bela têne serî


devê te xwaro!

glosses: min devê te xwaro! welleh û billeh te xweş gote wî kûçîk bavî


di bin de xeniqîn

glosses: usa bikin ku hevalekî di bin baran de nexeniqînin


di bîrê de mayîn

glosses: di bîra min de maye, dema em ji mefîyê vedigerîyan, me hemûyan li vagonên heywanan siwar kiribûn


di cîyê xwe de ker bûn

glosses: ne tu neheq î camêr! yek ji hatî diqîrî, bese, here di cîyê xwe de ker be


di cîyê xwe de ketin

glosses: me wulo ewî rezîl kir ku, di cîyê xwe de ket, êdî deng jê derneket


di cîyê xwe de mayîn

glosses: tu dengê xwe neke, usa di cîyê xwe da bimîne


di dû de kulîn

glosses: ew karekî usa berbiçav nake lê her di du me de dikule tê


di gewrîyê de man

glosses: merivên camêr hin tiştan tu caran di gewrîyê însanan de nahêlin


di guh de gotin

glosses: keçê here di guhê dêya xwe de bêje, bila heta derve were

etymology_text: Ji di + guh + de + gotin


di guh de guhar bûn

glosses: gotinên kalikan ne hemû, lê yên baş divê guhê merivan de bibe guhar


di nav xwe de hiştin

glosses: lawo! şer û dewên xwe her tim di nav xwe de bihêlin, nebêjine herkesî


di nav xwîn û xuhdanê da hîştin

glosses: qaşo gureş girtin, lê hevdu di nav xwîn û xuhdanê de hiştin

etymology_text: Ji di + nav + xwîn + û + xuhdanê + da + hîştin


di pozê de anîn

glosses: kalikê te li rê me gelek aciz kir û di pozê me de anî


di qûnê de av vexwarin

glosses: bes e pere bide wî bila here, êdî ew qûna me de av vexwar

etymology_text: Ji di + qûnê + de + av + vexwarin


di tilîyê xwe de leyistin

glosses: tu li bejna wî ya kurtik nenihêre, ew merivan di tilîyê xwe de dileyizîne


dijminê xwedê

glosses: lo were vira! jî wî dijminê xwedê vegere


dikana beko

glosses: wek dikana beko dikaneke wî ya vik û vala heye


dikeve çokên min

glosses: malava di vî emrê min de ev miqama koçerî dikeve çokên min, lême rabim bîreqisim


dil û pişik reş kirin

glosses: ev lawikê min, bi karên xwe yên ne rê bi rastî jî dil û pişikê min reş kir


dilê min naçe

glosses: şirînayî gelek hezdikir lê piştê nexweşîyê, êdî dilê wî nediçû ku şirînayî bixwe


dilpola

glosses: çima dilpola ye ku dê û bav bi hev re dimirin ew nagirî?


dilxweşî dayîn (yekî)

glosses: li ber dilê yekî gerîn. bi gotinên xweş dil hênik kirin


dinya ewr bûn

glosses: lawo îro dernekeve der, çi dibe çi nabe, dîsa dinya bi ewr e


dinya gewrik

glosses: kesekî evdalê zeynikê tunne bû ku destê wî bigire dinya gewrik bigerîne


dinyayê fanî

glosses: kekê me jî di nav me de çû, çi dinyayekî fanî ye!

etymology_text: Ji dinyayê + fanî.


diran di qirikê de ye

glosses: ji bo kesên xayîn, ne merd û bê emel tê karanîn

etymology_text: Ji diran + di + qirikê + de + ye


diran ketin hev

glosses: qazî usa qîrîya ku diranê meta sosin kete hev, nekarî bipeyive


diran tûj kirin

glosses: newroz bona şîmal diranê xwe tûj kirîye û benda wî sekinîye


dîwar jenîn

glosses: heke dilê wê nexwaze li pêşîya merîyan gelek dîwar dijene


dola mêran

glosses: kuro ne tu dola mêran î, çima wiha bêtewşe xeberdidî?


dola tirê

glosses: tu dinhêrî, ewî ecêbê dola tirê anî serê me!


dost û yar girtin

glosses: xweperestek mezin e, ew nikare ji xwe re dost û yar bigire


doşega elî û mihemmed

glosses: tu qey dibêjî li ser doşega elî û mihemmed rûniştîye, mêrik qet derewan nake


doşega mirinê

glosses: usa dîyar e kalikê te ser doşega mirinê radizê


doxîn vekirin

glosses: ew kesê ku tu behsa wî dikî, ya rastî bêjime te, ew herkesî re doxîn vedike


du qiran nake

glosses: du qiran qîmeta wî nîne ku mirov wî bişîne xazgînîyê


dû rêçê ketin

glosses: miraz here dû rêçê bike, gelo nizanim rast dibêje an na, esse hîn bibe û paş de vegere were


duh yek îro dudu

glosses: di hêla demê de gelek zeman derbas nebûn


duh yek îro jî dudo

glosses: duh yek îro jî dudo, nizanim tu çima pêyê me dixî solê teng?


dûrê can be

glosses: dûrê canê te be, pizik û birîn çavê wî karkiribûn


dûrê gotina

glosses: dûrê gotina be, tiştên pir neçê li wira qewimîn


eleleşkere

glosses: li ber dê û bavê xwe rabû, eleleş kere keçikê ramûsa, qet fedî jî nekir


eleyîbazar

glosses: me ew roj, eleyîbazar van xan û manan jê kirî


em hênik nebûn

glosses: hingî me xwe xûrand nexûrand em hênik nebûn


emr ji we re be

glosses: emr ji we re be, pîrika min deh roj berê di


ev dew hîn pir tê çeliqandinê

glosses: na bavo, zû bi zû safî nabe, ev dev hîn pir wê bê çeliqandinê


ew çi ye

glosses: tu were carekî guh bide dengê şakiro, ew çi ye!

etymology_text: Ji ew + çi + ye


ew ewra baran nabarîne

glosses: we ewî karî sparte wî, lê ewê ez dizanim, ew ewra baran nabarîne


ewê bû çû

glosses: dayê ewê bû çû, êdî ne qise bike ne jî peykeve


ewrê giran

glosses: qey bêjî ewrê giran li ser te girtîye, lema usa gêjbûye

etymology_text: Ji ewrê + giran.


ez çûm ser

glosses: duhê ez çûm ser wî, bi rastî pir nexweş bû


glosses: ya herî baş nebe, jixwe ya piçûk di destê min de ye. tu tênagihîjî, ez dibêjim bibim qaymeqamê gîhadînê, ku ew nebe, gavaniya cûcanê destê min paç dike


ez şaş nebim

glosses: ez şaş nebim sêşema çûyî min jê re gotibû

etymology_text: Ji ez + şaş + nebim


firaq dalêstin

glosses: yên ku firaqê neyaran dadilêsin, pişta wana tu caran rast nabe


firsend dest ketin

glosses: tu caran firsend nekete destê me ku em xwe ji wê belayê xilas bikin


firsend ji destê xwe berdan

glosses: gunehê kesî tunne, ew bi xwe firsend ji destê xwe berda

etymology_text: Ji firsend + ji + destê + xwe + berdan


fît dayîn

glosses: xesûya keçika min fît dide lawê xwe û ew jî tê bi keçika min re pevdiçe


fort dayîn

glosses: jê netirsin, ew tim fort dide xwe lê nikare tu gû bela bike


gav neavetin

glosses: bavê wî jî ji gorê rabe, ew tu caran bo vî karî gav navêje


gayê belek

glosses: li bajêr pirsbike wek gayê belek herkes wî nasdike


gem ji destê xwe berdan

glosses: gelek malbat henin ku, gem ji destê xwe berdin wê zarokên wana ji rê û avrû derkevin dibêjin û zarokên xwe pir nerehet dikin


gep avêtin

glosses: mirovekî nesitirî ye, her tim gep davêje hevalan


gewrî hişk bûn

glosses: walle ezê usa bikim ku gewrî lê hişk bibe


gewrî şil kirin

glosses: evdal gewrîya xwe şilkir û dest bi stranê kirin


gola xwînê kirin

glosses: wê havînê li hev qelibîn, deşta şemzînan kirine gola xwînê


gor bi gor çûn

glosses: pîştê şerê gilîdaxê nidayî begê gor bî gor, di hewşa şewêş efendî de gelek kurdan kuşt


gor kolîn

glosses: me digotê ezîz, li pişt te gora te dikole, lê ew bawer nedikir


word: got bavo hirçê hêk kir got lawo hirç heywanek no ye, hêk kir, hêk kir


gotina camêran kirin

glosses: were keçika min gotina camêran bike, neçe nav refên wan, binihêre paşê tu yî poşman bibî haa!


gotinan girtin

glosses: lawikê min mezin bûye êdî gotinên min nagre


gotinên pûç

glosses: ew li pey gotinên pûç ket û di dawîyê de jina xwe berda


gotinên xwe anîn cîh

glosses: merivên ku gotinên xwe neanî cîh, hevaltî pê re nayê kirinê


gotinên xwe yek kirin

glosses: seyran û dara gotinên xwe yek kirin û şeva newrozê bi hev re çûne mahabadê


gotinên zêde

glosses: sîdo gotînên zêde neke, were rojek berê ser rayê


gû bela kirin

glosses: guh nedine gotinên wî, haşa ji we ew gû bela dike


gû jî di dest nehatin

glosses: derewê wî nenihêre, gû jî ji destê wî nayê


guh dagirtin

glosses: biwêjeke kurdî ye ji bo na baş bibihîze ji aliyê deng ve mêldayî û guhdarîkirin


guhfît

glosses:
guhbel
 kesên ku guhên wan bel, mezin an jî bêteşe bin.

forms:
guhfîttir (comparative)
herî guhfît (superlative)
guhfîttirîn (superlative)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


gul bêhn kirin

glosses: min sond xwarîye, li ser zerîya xwe tu gulan bêhn nakim


gul sosin barîn

glosses: nuha di newrozên kurdistana azad de gul û sosin dibare


gul û gulistan

glosses: bi rastî jî rêya şoreşê gul û gulîstan nîn e


gul û nûr têda bûyîn

glosses: gul û nûr di mala we de be, bi rastî jî we me ji vê belayê xilas kir


gule erdê ketin

glosses: ewqas nîşandar e ku, tu caran gulla wî erdê nakeve


gulî kurkirin

glosses: wayla gulî kurkirî, dibînî çi anî serê me


gulî li ser nehiştin

glosses: kurdên başûr usa kirin ku gulî jî li ser dara azadîyê nehiştin


gundê bê kuçik

glosses: mîna gundê bê kuçik usa bê tirs herine nav malan


guneh dayîn

glosses: pintîyek usa ye ku gunehê xwe jî nade merîyan


guneh li stûyê bûyîn

glosses: guneh li stûyê zeytûnê be, pêlê hanê ew uha behs dikir


gurê heft çîyan

glosses: elî xarzîya gurê heft çîyan bû, lê dîsa jî feqîyê kor lêxist kuşt


hatin ber çavan

glosses: di dema nav doşeka mirinê de bû, yeko yeko xebatê kirî hate ber çavan


hatin hev

glosses: berê bezîyane hevdu paşê hatine hev û şerkirin

etymology_text: Ji hatin + hev.


word: heçî dizane dizane heçî nizane dibêjit qey baqa nîskan e

glosses: dema ko tiştek bi rengekî xuya bike û tişteka dî be


helal be ji te re

glosses: walle carekî dinê jî te me xapand helal be ji te re

etymology_text: Ji helal + be + ji + te + re


hemêz vekirin

glosses: li ser rûyê erdê tu welat nîne ku ji herkesî re hemêza xwe veke


hemû ji hevdu kajo-wajo bûn

glosses: me ecêbekî usa anî serê wana ku hemû ji hevdu kajo-wajo bûn


hemû jî yek gû ne

glosses: neyarên me kurdan hemû jî yek gû ne, yek ji yekî xirabtir e


hesab pirsîn

glosses: ji bo heyfe yan jî egera dozekê hewl dan

etymology_text: Ji hesab + pirsîn.


hesêpke derîye te ye

glosses: şerm neke here mala wana, hesêpke derîyê te ye

etymology_text: Ji hesêpke + derîye + te + ye


hêsrê çavan rijandîn

glosses: hingî dîlber ketîye zîndanê, dayika min her roj hêsrê çavan dirijîne


heşir-neşir

glosses: dema polêz li stenbolê êrîşê ser taxa osman paşa kir, bi rastî bû heşir-neşir


heta çav vekirin

glosses: heta em çavê xwe vekin, alem wê ji hîvê derbas be here stêrkên dûr û wê vegere jî


heta çavê xwe bigrî û vekî

glosses: netirse, heta çavê xwe bigrî û vekî wê eskerîya te biqede


heta dinya xweş û sax be

glosses: heta dinya xweş û saxbe, ez ji vê rê venagerim


heta em gîhiştin

glosses: heta em gîhiştin ewana her tiştê xwe tekûz kiribûn


heta hîşê wî were serî

glosses: heta hişê lawikê te bê serî, gelek kendalan wê gilor be!


heta ji te tê

glosses: heta ji te tê, li welatê xerîbîyê de xwe ji belayan biparêze


hev re pişt bûn

glosses: di xerîbîyê de ewana her tim bi hev re pişt bûn


hevdu anîn û birin

glosses: di meydana şerê de ewana hevdu anîn û birin lê kes serneket


hewara me maye xwedê

glosses: kal û pîrên me di dema tengasîyan da dimînîn, dibêjîn hewara me maye xwedê


hewşa devê wê

glosses: bi wan kesên ku xeber xwe di wan de girin re tê bikaranîn


heye jî ev, tunne jî ev

glosses: heye jî ev e tunne jî ev e, dixwazî pê qayilnebe, tu yî çi bikî?

etymology_text: Ji heye + jî + ev + tunne + jî + ev


heyfa xwe pê anîn

glosses: bila kirinên wî ji bîra we neçe û tu caran heyfa xwe pê neyênin, we kê derê dît, hildin bînin


hilneda ser xwe

glosses: di nav hevalan de ew gotinana hilneda ser xwe


hîn rê nêzîk e

glosses: werin hîn rê nêzîk e em vegerine gundê xwe


hindur qetîn

glosses: çawa çav li polêzan ket, hindurê wî qetîya


hînê rehetîye bûyîn

glosses: gelek kurd li welatên avrûpayê hînê rehetîyê bûne, welat rizgar bibe jî dibe ku piranî venegerine kurdistanê


hinkûfê hev bûn

glosses: bi rastî jî mem û zîn hinkûfê hev bûn, lê bekoyê ewan nehişt ewana bighîjine mîrazê xwe


hisab dayîn

glosses: tu xemê nekişîne, ez dikarim hisabê xwe li cem wana bidim


hişke hişk pê girtin

glosses: hin kes henin hişke hişk bi ramanên kartu ve girtine, tu cara bernadin


word: hîva çardeşevî re dibeje tu dernekeve ez derkevim

glosses: seyran ewqas bedew bû ku hîva çardeşevî ji wê re digot tu dernekeve ezê derkevim

etymology_text: Ji hîva + çardeşevî + re + dibeje + tu + dernekeve + ez + derkevim


hoptirînînam meşko

glosses: dema ew ewqas vir kir, ji devê xalê ferzende hoptirînam meşko derket, ew di cî de sistbû ma


hukim ajotin

glosses: sulêyman demirel çendîn sal e ku li ser me hikimeke bêdadî dajo


ıfrît bûn

glosses: carna usa hêrsa mirovan tîne ku, bi rastî jî mirov ifrît dibe


îlam ya xwe kirin

glosses: merivê ku guh nade hevalan û îlam ya xwe dike, her tim nexweşî derdixîne holê


îllallah kirin

glosses: gundî ji destê sîyabend îllallah kiribûn


îro li vir, sibê li wir bûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: îro heye, sibê tune


îş xwedê mayîn

glosses: li ser vî çîyayê bilind êdî îşê me ma xwedê, kes nikare hewara me were


îşê xwe zanîn

glosses: seyîtxanê me îşê xwe dizane, çawa xwe alîyê mesûlan berdide


jê rê kar namîne

glosses: cimaet hûn şahid bin ev gotin jê re kar namîne, simko heyfa bavê xwe wê jê bistîne


jehra silemanî

glosses: meriv divê jehra silêmanî bidê ku êdî ew zalim qet nefilite


ji ber şerma rûya

glosses: li dîwana surmelî memed paşa, ji ber şerma rûya, evdalê zeynikê bi gulê re peyivî


ji ber xwe derxistin

glosses: guh nedê, ew carna hin tiştan ber xwe derdixe

etymology_text: Ji ji + ber + xwe + derxistin


ji binê pêyê xwe diavêje

glosses: ji qesta, dema ku mirovek tiştek bêbingeh û vir bêje têt gotin

forms:
ژ بنێ پێیێ خوە دئاڤێژە
ji binê pê xwe çêkirin
(li Dihokê wisa dibêjin)

etymology_text: ji + bin + -ê + pê + -yê + xwe + diavêje ji lêkera avêtin


ji bona xatiran

glosses: ji bona xatiran mamê êzdîn keçika xwe da me


ji cîyekî destpê kirin

glosses: netirse, çawa hebe tu yê ji cîyekî destpê bikî, baştir ew e were nuha destpê bike


ji dev gerandin ketin

glosses: li ber mirinê bûn. ji dest nexweşiyeke giran di axaftinê de astengî kişandin


ji duhê ve razî bûn

glosses: besra xanim ji duhê ve razî ye ku keça xwe bide lawê min


ji erdê heta ezmana

glosses: ji erdê heta ezmana gotina xatîya min heq e, were em bi wî re neçin nêçîrê

etymology_text: Ji ji + erdê + heta + ezmana


ji ezmana bi zembîl peya bûn

glosses: usa delalî mezin kirine ku tu qey dibejî ji ezmana bi zembîl peya bûye


ji hev pişt girtin

glosses: gelo kurd ji hev pişt negirin, wê ji neyaran bigrin?


ji karê xwe bûn

glosses: ji rûyê wê dêlîkê, hindik mabû ew ji karê xwe bûya


ji kevirî nermtir

glosses: diçî bajêr ji kevirî nermtir çi tînî min qebûl e


ji pirsê eyb tine be

glosses: ji pirsê eyb tine be keko, tu diçî kê derê?

forms: pirs bê eyb e


ji ser rê xwe alîkî dayîn

glosses: şer e, werin em xwe ji ser rê bidine alîkî, paşê emê binhêrin wê çawa be


ji serê te heft bavê te zêde ye

glosses: ji serê te û heft bavê te zêde ye ku tu li pêşîya biraye min bidî xebera


ji serê te zêde ye

glosses: ev gotina tu li vê dîwanê da dibêjî, ji serê te zêde ye


ji te baş nebe

glosses: ji te baş nebe, kurikê rizgar pir xortekî delal e


ji te re bejim

glosses: ve carê ez ji te re bêjim, ne wek gotina xalê xelîl ev bûyer qewimî


ji tunne bûnê

glosses: ji merîfeta wî na, ji tunne bûna însanan ewî anîne ser kar


ji xwe bêzar bûn

glosses: dayê evê fisegenî ji xwe bêzar e ma rabe ji te re berderî bimale


ji xwe ra cîh çekirin

glosses: li zmanê wî yê şîrîn nenihêre, ew nuha ji xwe re cîh çêdike


ji xwe zêdetir

glosses: min gote te ji xwe zêdetir nepeyive, paşê wê bela bê pêşîya te


ji xwedê bitirse

glosses: ji xwedê bitirse lawo! ev çi belaye tînî ber derîyê me?

etymology_text: Ji ji + xwedê + bitirse


ji xwedê şerm bike

glosses: xorto ji xwedê şermbike! çima li vê pîrejinikê dixî?


ji zarokan bigre heta kal û pîran

glosses: di kurdistanê de, ji zarokan bigire heta kal û pîran ruhîyeta neteweyî êdî bilind dibe

etymology_text: Ji ji + zarokan + bigre + heta + kal + û + pîran


ka pişik heye ku

glosses: di vê kuştî-kuştarîyê de ka pişik heye ku, evdile bi me re were meşîna newrozê


kanîya kila

glosses: çav û birûyê zelalê wek kanîya kilan reş bûn


kar xirab bûn

glosses: pêşîyê baş diçû lê ew hat karê me xirab bû


karê me ketîye tanga te

glosses: kek hemîd karê me ketîye tanga te, divê tu biqedînî û me destvala neşînî malê


karê şevê

glosses: heke kurê te dikare karê şevê bike, ezê keçika xwe bidimê, heke nikaribe ez nadimê


karwanê bê xêr e

glosses: ev kurik karwanê bê xêr e tîştek jê dernakeve


kaseyê cejnê

glosses: em naçine mala wana, kaseyê cejnê nîne ma şîv bidine me hemûyan


kêf kêfa wê ye

glosses: mal û milkê wî gelek e, kêf kêfa wî ye, bavo!

etymology_text: Ji kêf + kêfa + wê + ye


kêf pirsîn

glosses: dema tu diçî malê ji alîyê me jî kêfa dê û bavê xwe pirs bike


kela fetih kirin

glosses: tu qey bêjî kela dimdimê fetih kirîye, usa pesnê dide xwe


kelema xistin

glosses: ca em binihêrin, vê carê tu yê me kîjan keleman bixî!


kemfirsend

glosses: xwedê mirovan deyndarê wî neke, ew gelek kemfirsend e


kerengê ber bayê

glosses: meriv kerengê ber bayê be, nikare rêya rast û çewt ji hevdu cûda bike


kerika guhê xwe girtin

glosses: me bi hev re lê barand, di dawîyê de mecbûr bû kerikê gûhê xwe girt û çû


kês-fês bûn

glosses: şer kês-fês bû, paşê lawik hatine meydanê


kete qirika min

glosses: îro sîdar hat kete qirika min û deynê xwe ji min stand


ketin binî

glosses: mizeferê hurim pir caran dikete binê bahaddîn, jê agahdarîyan bidest dixist

etymology_text: Ji ketin + binî.


ketin dest pêyan

glosses: jin û zarok di şeran de dikevine dest pêyan gelek diêşin


ketin kîsikê

glosses: tu li vira min bikujî, bawer bike ku tu tişt nakeve kîsikê te


ketin mesrefê

glosses: di dewata xwîşka min de bavê min gelek kete mesrefê

etymology_text: Ji ketin + mesrefê.


ketin nav derdan

glosses: di bîyanîyê de mirov hîn pirtir dikeve nav kul û derdan


ketin nav gunehan

glosses: usa bike ku di dawîyê de nekevî nav gunehan


ketin telê

glosses: çivîkên welatê me jî êdî hînê dafîkê însanan bûne, zû bi zû nakevine telan

etymology_text: Ji ketin + telê.


ketîye xamê

glosses: tu qey bêjî ketîye xamê, kes ewî di van rojan da nabîne


kevçîkî av rokirin

glosses: bes e çay qehwe didine me, bihêlin em herin kevçîkî av rokin


kevir û kûçik li nav hev ketin

glosses: cîyek usa bû, te qey digot kevir û kûçik li nav hev ketibûn


kevir û zinar helîyan

glosses: ji derdê evîndaran kevir û zinarên welat helîyan


kevirê xazginîyê

glosses: axayê gund çû ber derîyê lewend, li ser kevirê xazgînîyê rûnişt


word: kêzikên kendalan, hatine bûne kabanîya malan

glosses: Guhartoyeke kurm û kêzikên newalan, bûne kevaniyên malan.


kîjan kevirê radikî li bin derdikeve

glosses: kîjan kevirê radikî li bin ew derdikeve, nizanim emê çi bikin?

etymology_text: Ji kîjan + kevirê + radikî + li + bin + derdikeve


kirin ker lê siwarbûn

glosses: dijmin pir kesên kurd, wextek kirin ker lê siwar bûn


kirin tomike

glosses: şeva çûyî, cîhangîr, feremez axa kire tomikê, ew êdî nikare ji dest cîhangîr bifilite


kîsê xwe

glosses: di vê qalme-qalê de kê hate kuştinê, çû kîsê xwe


kumê xwe danîn pêşîya xwe û fikirîn

glosses: divê kurd ji bo karên xwe yên çûyî, carekdinê kumê xwe danine pêşîya xwe û li ser bifikirin


kûpê aqilan bûn

glosses: bi qerf ji bo yên ku zêde ne jîr in tê gotin


kûpê zêran dîtin

glosses: tu qey bêjî kûpê zêran dîtiye, usa pere xerc dike


kurê paşê

glosses: ma ew kurê paşê ye ku destê xwe navêje tu karî?


kurê xelkê

glosses: xwazila tenê neçûya, kurê xelkê ye dibe ku tiştekî xirab bîne serê keçika me

etymology_text: Ji kurê + xelkê.


kurm rokirin

glosses: îşev di dîlana ferîdun û gulbiharê de me kurmê xwe rokir


laçika jina serê xwe alandin

glosses: ewana laçika jina serê xwe alandine, tu caran dernakevine qada xebatê


lawikê bîngolî, nabe stenbolî

glosses: her tiştek an jî kesek taybetiyeke wê ya bingehîn û xwerû heye ku guherîna wê ne guncav e


lawikê kûçika

glosses: dibe ku hûn nizanin, lê ez baş dizanim, ew lawikê kûçikan e, çi xirabî bêjî ew dikare bike


lê baş hatin

glosses: dermanê hekîmê kurmancî bi rastî lê baş hat, di çend rojan de pîrika min rabû ser pêyan


lê bû int

glosses: li pey gengeşîyan lê bû int, ji cîyê xwê ranebû û xeber neda


lêv gez kirin

glosses: li ber sipehîya kela behlûl paşa, wezîrê îranê lêva xwe gez kir


li ba te bê edebî dibe

glosses: li ba te bê edebî dibe, lê bê menî dema da hevrazan ba li ber çû


li bêjingê xistin

glosses: heke parlemenên tirkan li bêjingê xî, dibe ku tê de tu camêrekî jî dernekeve

etymology_text: Ji li + bêjingê + xistin


li ber çêm bîr kolandin

glosses: usa bêaqil e ku diçe li ber çem bîr dikole

etymology_text: Ji li + ber + çêm + bîr + kolandin


li bin çavan nêhîrîn

glosses: dema gotinek balkêş mirov dibêje, kek zîya li bin çavan mirovan dinihêrê


li dest bavê nêhêrîn

glosses: bûye çil salî hîn jî destê bavê xwe dinihêre


li dora xwe anîn û birin

glosses: çend salan li dora xwe anî û bir, haşa ji we paşê pînekî da qûnê ji ber derîyê qewirand


li dorê hatin û çûn

glosses: duhê di meydana çarçira de pastar li dora me hatin û çûn, lê me mecal me neda wana ku me bigirin


li dû gerîn

glosses: neyar li du egîdên kurdan pir gerîn lê destnexistin


li linge (yekî) xistin

glosses: ji bo xirabiya yekî di nav hewldanan de bûn


li rû xistin

glosses: di malê de sekinî gotinên nacîyê li rûya xist


li ser dil

glosses: ve gavê ji kurdistanekî azad û demoqratîk her li ser dile min wek kulek dimîne


li ser gerandin

glosses: xalidê suphan begê, kalikê xwe gelek li ser hekîm û tixtoran gerand lê tu çarê nedît


li ser hev rûniştin

glosses: gelek kes hatibûn, lema gişk merî li ser hev rûniştibûn

etymology_text: Ji li + ser + hev + rûniştin


li ser hişê xwe nebûn

glosses: guh nede gotinen wî, ew li ser hişê xwe nîne


li ser hiştin

glosses: xwişk û birayên mistoyê golik, hemû karê malê li ser wî hiştin


li ser kaxiza man

glosses: xwedê bike ku vê carê yekîtîya wana li ser kaxizan nemîne


li ser lingan hezar derew kirin

glosses: kuro, guhnedinê, ew li ser lingan hezar derewan dike

etymology_text: Ji li + ser + lingan + hezar + derew + kirin


li ser mûyek bend mayîn

glosses: jîyana meta asîya li ser mûyek bendê maye

etymology_text: Ji li + ser + mûyek + bend + mayîn


li ser pişt

glosses: tu qey dibêjî barê hemû dinyayê li ser pişta fezîla me ye, usa xembar tê xûyanê


li ser sergoyan kilijîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: li ser dirûngeyên xelkê kilijîn


li ser xwe kenandin

glosses: ronas, di konferansê de usa bikin ku xelk li ser we tu caran nekenin


li ser ziman bûn

glosses: kavê jina rêzan li ser zimanê min e, bes nuha nayê bîra min

etymology_text: Ji li + ser + ziman + bûn


li serê xwe bela kirin

glosses: carekî di devê wê derket û bi xwe re anî, lê li serê xwe bela kir


ling dane ber zik

glosses: pey serketina şoreşê lingê cehşan dane ber zik


ling sist kirin

glosses: mamo qet behs neke, îsal me iîngê wana sist kirîye, wek salên berê fort nadine xwe


mala bavê bûn

glosses: tu qey bejî mala bavê ye, usa bê minet li meqera neyaran xwe dirêj kirîye


mala felekê xirab bibe

glosses: mala felekê xirab bibe, tu yê jî biketîyayî vî halî!


mala vira şewîtî

glosses: mala vira şewîtî, tu dawîya derewên cîndî tên


mala xweyî lê xirab bûyî

glosses: mala xweyî lê xirab bûyî, ji pişt ve gulle berdane û lawîkê min li welatê xerîbîyê kuştine

etymology_text: Ji mala + xweyî + lê + xirab + bûyî


marê birîndar

glosses: bavo, zahîr bûye marê birîndar, cîyê tu û tune van rojan dibeze xelkê


marê gewr

glosses: ku fesal bikeve destê celo wek marê gewr merîyan dixe


mede hilnedan

glosses: ya rastî medê min hilnade ku ez xwarinên wê malê bixwim, lema şeva çûyî ez nehatime mala wana


melayê nexwendî, digere li nav gundî

glosses: ji kesên sextekar ku xelkê dixapînin re tê gotin


mêr derketin

glosses: di roja tengasîyê de kalemêr rastî jî mêr derket


mêrê ber talda

glosses: şoreşgerên rîya azadî ne mêrê ber taldan in


merhaba hebûn

glosses: merhaba min pêra heye, ez dikarim jê tika bikim ku evî karî bo we bike


merheba birîn

glosses: piştê wê bûyera nebaş min bi rodî ve merheba xwe birî


merivê bej

glosses: merivek pir bej e, divê tu qisûrê wî mêzenekî


merivê malekî bûn

glosses: tu guhnede gotinên der û doran em merivê malekî nin


merîyê malê

glosses: tu qey dibêjî mêvanê hanê merîyê malê ye, her bêperwa diçe alîyê xanî


merîyê xam

glosses: guh nede peyvên şêrzad, hîn merîyek xam e


mêvan hebandin

glosses: di her şertî de mêvan hebandin, xesleteke kurdan ya herî ber bi çav e


min nav rûhê xwe da

glosses: di dîwana ibrahîm paşayê mîllî de şîmal nav ruhê xwe da û stra


min nexe gunehan

glosses: were min nexe gunehan! vê carê jî em tev biçine mala wana


mîrê dilê xwe bûn

glosses: dara ji zîndanê derket, êdî ew mîrê dilê xwe ye

etymology_text: Ji mîrê + dilê + xwe + bûn


mirin emrê Xwedê ye

glosses: Biwêjekê ye ku bi maneya "wê her kes bimire, filitîna ji mirinê tine ye" tê bikaranîn.

etymology_text: Ji mirin + emrê + Xwedê + ye


mirin li ber çavê wî tiştek nîne

glosses: hûnê bibînîn ewê here, ji ber ku mirin li ber çavê kekê min tiştekî nîne


mirina bi hêl dawet e

glosses: mirina di nava heval û dostan de, di nava piraniyê de mîna dawetê ye. xem ne mirine, mirina bi tenê ye


mix giran

glosses: bavê şebneme mix giran e zû bi zû tênagihîje


mîyê ber beranan

glosses: sed mîyê wî yê ber beranan heye, tu çi derewê wî yê belangazîyê dinhêrî


mîz zelal

glosses: ez gava dinê ve bala xwe didime gotinên elo, bi min be mîza wî zelal nîne, derewan dike. ya baştir ew e ku hûn jî pê re herin û di cî da bibînin


mîza mezin kirin

glosses: tu çi wî dinhêrî heyran! ew her wext mîza mezin dike lê haşa ji te nikare tu gû bela bike


morika siûdê pê re ye

glosses: ji hemû belayan xwe rizgar dike, tu qey dibêjî morika siûdê pê re ye

etymology_text: Ji morik + -a + siûd + -ê + pê + re + ye


morîya xewê

glosses: hişyar nabe qey bêjî morîya xewê xistine guhan


mû derbaz nebûn

glosses: tu mkarî ewî ji min sar bikî, di beyna me de mû jî derbas nabe


nan û av hate birîn

glosses: tu ya min dikî hingî nan û ava me nehatîye birîn, em li vê warê bê wayîk derkevin biçin


nanê me kor e

glosses: helbet nanê me kor e, ewana di roja teng de kêrê me nehatin


nanê me tahl e

glosses: çawa bikin nanê me tahl e kê dixwe pişta xwe dide me


nanê sêlê

glosses: mamê we teze na, ji berê ve nanê sêlê ye

etymology_text: Ji nanê + sêlê.


nanê tisî

glosses: şayîyên mala xêro wana jî wek nanê tisî bû

etymology_text: Ji nanê + tisî.


nav dilê xwe

glosses: divê yên nav dilê te de henin gişka îşev ji me re bibêjî


nav heye bi xwe tunne

glosses: qado pesn dida, bes nav hebû bi xwe tunnebû


nava min qetand

glosses: şahîn li kêleka çem nişkê ve qîrîya û paşê jî girîya û nava min qetand


navik jêkirin

glosses: tu qey bêjî silo navika apê ferzende jêkiriye, bi navê wî gazî dîke


ne bi zar ne jî bi qetil

glosses: ne bi zar ne jî bi qetil, tu kes bi wî re nikare


ne got, ne sitand

glosses: ne got ne sitand, ew duhê şev di destê me de mir

etymology_text: Ji ne + got + ne + sitand


ne hatin xwarinê ne hatin daqurtinê

glosses: gilîyên usa got ku ne dihat xwarinê ne dihat daqurtinê, lewma jî bi dilê te me dawşanda canê wî


nefs kor kirin

glosses: fewzîyê me wek sofîyên dewra berê, di vî emrê xwe de nefsa xwe kor kirîye, nayê dilan û geştê


nefs tenik

glosses: nefs tenikek wira ye, wê dîsa biçe ser xirabîyê


nehatin bîrê

glosses: ne hate bîrê ku wê rojek feqîr bikeve, lema usa malê xwe belav kir


nêhêrî nabe

glosses: seydo vî alî bir wî alî bir, nêhêrî nabe, ji civînê derket çû mala xwe


neketin hişa

glosses: ji bo kesên ku fêm nakin û tênagihîjin tê karanîn


neketin serî

glosses: ji bo kesên ku fêm nakin û tênagihîjin tê karanîn (bnr


nezer lêxistin

glosses: nizanim nezerê lêxist, ew mêrê qerase di nav du mehan de bû ta û derzî


nîyet xirab bûn

glosses: were gotina min bike, em neçîne mehkemê, vê carê niyeta wana xirab e, wê me bigirin


nukul bi gû

glosses: jê wegere bila here, nikul bi gû gazî neke nav cimaeta me


nûr barîn

glosses: bi rastî jî ji rûyê kalikê min nûr dibare


oxirmê giran dîtin

glosses: dengbêj keremê kor gelek oxirmê giran dîtibû


pê erdê girtin

glosses: bi rûyê nerm pê re nepeyive, gava pê erdê bigre, tu caran ji vira dernakeve naçe cîyekî dinê


pê re ziman hatin

glosses: kevir kûçîk pê re hatine ziman û peyivîn


pê sebra xwe anîn

glosses: bi kesekî yan jî tiştekî aramî û hizûr dîtin

etymology_text: Ji pê + sebra + xwe + anîn


pena û pişt

glosses: li welatên xelkê de pena û pişt dîtin gelek zehmet e


per û bask bûn

glosses: ehmedê xanî bo me kurdan bûye per û bask


per û bask kirin

glosses: qadoyê hesîça, jina xwe ya delal kirîye per û bask pê difire


pêsîra min teng neke

glosses: tu were deynê xwe îro ji min nexwaze û pêsîra min teng neke


pêşa xwe daweşandin

glosses: min pêşa xwe daweşand êdî gotinên min nema û nuha jî ez diçim

etymology_text: Ji pêşa + xwe + daweşandin


peşî jî ev gû bû

glosses: bavo tu nuha ew xurifîye, walle ew pêşî jî ev gû bû


pêştemalê hemamê

glosses: wek pêştemalê hemamê her roj li ber yekî ye


pey derdê xwe ketin

glosses: ez nuha ketime pey derdê xwe bi rastî mkarim alîkarîya te bikim

etymology_text: Ji pey + derdê + xwe + ketin


pey malê dinê ketin

glosses: gava sîyabend hate avrûpayê, kete pey malê dinê


peyîn belavkirin

glosses: herin bi dilê xwe têr lêxin, ew nikare tu peyîna belavbike


peyn belav kirin

glosses: ji bo kesên ku tiştek ji dest nayê tê gotin


pîne avêtin ser

glosses: pîne bavêje ser ku kes nebihîzin û pênehesin


pirsên axiretê kirin

glosses: polêzên hemu dinyayê jî ji merîyan pirsên axiretê dikin


pişt kayê girêdan

glosses: ew hew dizane pişta wî xurt e, lê ya rastî ew pişta xwe bi kayê ve girêdaye


pişt kutan

glosses: ciwanên me pişt kutane hevdu û zora dijmin birin


pişt vekirin

glosses: her tişt jê tê, dibe ku bo wî tiştî pişt jî vekirîbe


pişta çend gotinan şikandin

glosses: were vira em pişta çend gotinan bişkênin


poçik girêdan

glosses: kê diwêre bi mala xidoyan têkilî dayne, ewana poçikan bi merîyan girêdidin


poçik li destê xwe xistin

glosses: mêrîk usa dike ku poçika hevalên xwe dixe destê xwe, ewana jî êdî nikarin xwe bilivînin


por bîz-bîzî bûyîn

glosses: di roja azadîyê de ji şabûn porên gişkan bîz-bîzî bûbû


por kurkirin

glosses: usa kir heta serê lawê xwe xwar, bila nuha jî here porê xwe kur bike

etymology_text: Ji por + kurkirin.


por sipî kirin

glosses: cigerxwîn di rêya kurdistanê de por sipî kir, lê ew rêya bi rûmet tu caran berneda


poz firtix

glosses: cîhan poz firtixek wê derê ye, ka dikare ji xwe re malekî çêbike


pozdirêjî kirin

glosses: karên pêwîst an jî nepêwîst bi hemûyan re têkildar bûn, tiliya xwe xistin nav her karî


pozê sola xistin

glosses: pêyê xwe pozê sola mi dixînin, qaşo bi aqilê xwe bi min re qerfan dikin


pûrte vekirin

glosses: şeva çûyî di qumarê de usa kirine ku pûrte vekirine, tu tiştekî wî nemaye


qaf seqet

glosses: qaşo qaf seqetê qamûşlîyê jî hewar e! lê ew karê xwe baş dimeşîne


qasê bihostekî ye

glosses: hele mêzeke, qasê bihostekî ye, çi anî serê me


qasê giranîyê zêr dayîn

glosses: lawê xwedîyê karxana paktaşê, qasê giranîya keçikê zêr da bavê şevînê


qasê kerekî bûyin

glosses: qasê kerekî bûye, dîsa jî bê dayîka xwe naçe tu erdî


qasê kîrê min e

glosses: nanihêrî qasê kîrê min e, rabûye rûyê min disekine, dibêje tu nizanî, ez dizanim


qasê kurê xelkê nebûn

glosses: binihêre qasê kurê xelkê nabe ku ji xwe re karekî bibîne


qaşa kembera wê dişkê

glosses: tu qey bêjî qaşa kemberê wê bişkê li cî ranabe bo malê karekî nake


qaşogiravî

glosses: qaşogiravî çûye kar bike, lê sermîyanê heyî jî derda


qelîya mişka

glosses: qey dibêjî qelîya mişkan xwarîye, ji vê sibê de avê serhev vedixwe


qet xwe nede hevraza

glosses: xwişkê qet xwe nede hevraza, were gotina bavo bike here mala xwe!


qewl û qirar

glosses: tu usa dibêjî lê qewl û qirarê vî zemanî nemaye


qîr û sîr bûn

glosses: duhê li meydanê, seferê kop nola qîr û sîrê pêsîra wî girt berneda


qiran ketin

glosses: tu qey bêjî qiran ketîye nav dikana kîlokî şekir jî peyda nabe


qirêjê destan

glosses: malê dinê qirêjê destan e, divê mirov tu caran bernekeve


qise gihîştin

glosses: elo kuro! dî vê cimaetê de qise nagihîje te ku tu rabî biaxivî


qismet ber pêyan hatin

glosses: li serê çîya em birçîbûna ji taqet ketibûn, qismet hate ber pêyê me, em rastî dîlanekî hatin


qismet derketin

glosses: îşev ji qismeta me derket, emê herine mala edoyê xalê min zikê xwe têr bikin


qîza merivan

glosses: ne tu qîza merivan î, rabe avekî bide mêvanan


qîza xelkê

glosses: qîza xelkê ye, nizanim dayîka min çima usa pir jê lome û gazinan dike


qulpa paşîn

glosses: tu dibêjî barê dinyayê dane piştê, avêtîye qulpa paşîn


qûn dalês kirin

glosses: ji bo malê dinê ew qûna xelkê her tim dalêst


qûn livandin

glosses: de zû bike bilezîne qûna xwe bilivîne, emê derengî bikevin!


qûn rakirin

glosses: tiralek usa bû ku qûna xwe li erdê ranedikir


qûna xwe dirîn

glosses: êdî ew qûna xwe jî bidirîne, nikare ji vê hidûdê derbas vî alî bibe


qûnê de av vexwarin

glosses: bes e pere bide wî bila here, êdî qûna me de av vexwar


qurban bûn

glosses: şehîdên kurdistanê her tim qurbana welat in


qurê zik birçî

glosses: du qiruş perê wî nîne, bi rastî jî ew qurê zik birçî ye


qutnîyê pîne kirin

glosses: heyfa me ye ku partîyên kurdan li başûrê kurdistanê qutnîyê pîne dikin


quzê gur

glosses: tu qey bêjî quzê gur pê re ne, tu tişt pê nabe


rabûn rûya

glosses: lawo, usa bike ku jin û zarokên te sibê ranebin rûyê te!


rabûn şahê

glosses: nizanim çi li apê we hatîye dîsa van rojan rabûye şahê


rastê belayê hatin

glosses: di rê de em rastê belayek hatin, me bi zor xwe jê xilas kir


rê jê re hiştin

glosses: hinek vebijark dan ber, rê tam li ber nebirîn


rêç wunda kirin

glosses: camêr ew e ku di rojên tengîyê de jî divê rêça xwe wunda neke


reh û rîçal

glosses: reh û rîçalên berxwedanê di nav axa kurdistanê de gelek kûr in


rêx belav kirin

glosses: tu netirse here, ew nikare tu rêxan belav bike


rêya avê kirin

glosses: şîyarê kurê stîyê mala dergistîyê xwe kirîye rêya avê


rêya çivîkê

glosses: rêya çivîkê ji dest min ketibûya min xwe nedida destê wana


rêya te vekirî be!

glosses: rêya te vekirî be keçika min, tu bi xêr herî bi xweşî wegerî nav zar û zêçên xwe


rihê min xwar

glosses: êdî ew rihê min xwar, bihêlin ez carekî bi têra xwe lêxim


rik ketin

glosses: bavo bi me re ketîye rikê, tu gotinên me nake


rik kutan hev

glosses: nazo û zeko rik kutabûne hevdu, nedihiştin ku kar pêşta here


rite navê hişt

glosses: me çêkir kire rê, lê ew di dawîyê de hat rite navê hişt


rû bi rû sekinîn

glosses: eyşik rû bi rûyê bavê xwe sekinî û bê tirs daxwaza xwe got


rû nihêrîn

glosses: pey gotînên tahl û bêçine, êdî ez rûyê wî necamêrî nanihêrim


rûmet ketin

glosses: piştî dest ji kar kişandinê, rûmeta wê di nav hevalan da nema


rûnê helandî

glosses: pey birîndarbûnê, kamil gelek tî bûbû, xatîya kerîmê pêşmerge du lib tirî dane deve kamil, ew tirî li kamilê dilsoz mîna rûnê helandî hat

etymology_text: Ji rûnê + helandî.


rûrehman

glosses: însanekî wiha rûrehman nabe ku dizî bike


rûyê xwe jê guherîn

glosses: felekê rûyê xwe yekcar ji belengazan guherîye


sal û zeman li ser re çûn

glosses: gava sal û zeman li ser bûyeran diçe, meriv hin tiştan bîrdike


salox bi dest xistin

etymology_text: Ji salox + bi + dest + xistin


seba kîjan rojê sekinîyî?

glosses: ev belayê ku hatîye serê xalê te, êdî tu seba kîjan rojê sekinîyî lawo?


sehpa danîn

glosses: sehpa danîn, mêrxasan li pey hev rêzkirin


ser danîn erdê

glosses: mixabin xalê biro par serê xwe danî ser erda sar


ser de ajotin

glosses: şaşî û xetayê xwe qebûl kir êdî gelek nejo ser wî


ser dûya gerîn

glosses: tu zik û çavê wî têr dibe, ew her tim ser dûya digere


ser girtî bin vekirî

glosses: dixwast bi gotinên xwe ser bigire lê bin vekirî bû, her tişt eşkere dihate xuyanê

etymology_text: Ji ser + girtî + bin + vekirî


ser poçika xwe leyîstin

glosses: nêrgiz ji kêfa li ser poçika xwe dileyîze


ser pûş kirin

glosses: aras ji me pirskir lê me ser pûşkir, ew jî bawerkir û çû


ser serî çûyîn

glosses: piştê wê qewimandinê ser serî çû êdî nekarî pişta xwe rastbike


ser xwe avêtin

glosses: ewana ser xwe avêtin, guneh kete stûyê keçika te


serê çîya

glosses: çima vira bûye serê çîya ku kê çi dixwaze usa bikaribe bike?


serê çîya ketîn

glosses: pey mirina dîdemê, elo wek dîna kete serê çîyan


serê danîn ber hev

glosses: pey gale galek giran, herdu evîndar serê xwe danîn ber hev û razan


serê naêşe girêdide

glosses: ez naçime mala axê, serê ku naêşe çima girêbidim


serê serî de

glosses: pêwîst e partîyek serê serî de kadroyên xwe baş hilbijêre, ku paşê şaşî kêm werine holê


serê şefeqê

glosses: serê şefeqê me dora cendirmên romê girt, kesek ji destê me nefilitî


serê te xweş be!

glosses: mirin her li pêşîya me hemûyan e, bila serê te xweş be!


serê wî bixe tûr

glosses: hîn xort e serê wî bixe tûr, paşê poşman nebî!


serê xwe daye vê oxirê

glosses: me serê xwe daye vê oxirê, heta kurdistanê azad nekin, dest ji kar nakişînin


serê xwe yek kirin

glosses: xanê digot delîl, ez serê xwe tu caran bi te re yek nakim


serederî derketin

glosses: bavo rostem bela bû, tu kes pê re serederî dernediket


serî lê alandin

glosses: berpîrsîyarê me hat, serê me li wê belayê aland û lêket çû


sêva ber devan

glosses: çima meral bûye sêva ber devan ku her kes pê re bigere


sêva sor şandin

glosses: qey bêjî min jê re sêva sor şandîye, lêketîye hatîye dewata me


sî cara gotin

glosses: min sî cara gotê, lê dîsa jî ew gotinê xwe dike


word: sibatê bang kir adarê, got sê rojan bide min bi deyn, ez ê gîsikan ji tehtan bînim xwarê

glosses: li herêma tor û botan ji bo xedarî û zora meha sibatê tê gotin


sifra giran

glosses: ewana xwedîyê sifra giran in, ka em dikarin biçine mala wana

etymology_text: Ji sifra + giran.


stoyê xwe kêrê ve anî

glosses: Ji yekî ko tiştek tehluke bike re têt gotin.

glosses: Wî dizanî şer e jî û welê jî çû. Stoyê xwe kêrê ve anî.


stû qalind kirin

glosses: ew tenê stû qalind kirîye, xwe nade ber barê kurdistanê

etymology_text: Ji stû + qalind + kirin


stû siwar bûn

glosses: hêza araratê li paş de stûyê leşkerê neyaran siwar bû


stûxwahr mayîn

glosses: pey mirina dê û bavê, mîrzo belengaz û stûxwahr ma


şans lêdan

glosses: şansê lawikê seîd lêda, çû gihîşte partîya rê dirûst û baş


şekalê xwe bin guhê mirovan dixe

glosses: ne tu mirov e, her tim şekalê xwe bin guhê mirovan dixe

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


şêlav ji devî hatin

glosses: şêlav ji devê wî tê, ma biçe kurdistanê bi dizî karê rêxîstinî bike û serkeve!


şerma rû

glosses: ji şerma rû, îsmaîl axa wê yekê qebûl kir


şeva qedirê ji dêya xwe bûyîn

glosses: tu qey bêjî evdila şeva qedirê ji dêya xwe bûye, karê wî ji xwe berê dimeşe


şikir be

glosses: şikir be bi sax û silametî hûn vegerîyane malên xwe


şûna bavê xwe bûyîn

glosses: ew jî rabûye şûna bavê xwe bûye mîrê xirabkar


şûna bavê xwe girtin

glosses: bila tu kurekî wî jî ranebe nebêje, ezê cîyê bavê xwe bigirim


şûna mêra girtin

glosses: werin mêzekin lî vî warî şûna mêra ev dînê hanê girtîye


şûna mêra mayîn

glosses: li mala dewrêş begê şûna mêran ev kundê hanê mayê


ta û derzî bûyîn

glosses: însanên afrîqayê ji nêza bûne ta û derzî


tahl û tûd mayîn

glosses: heke ez wiha tahl û tûd bimînin, çima ezê karbikim?


tam da poçikê

glosses: tam da poçika wî, sibê êvarê wê dîsa biçe mala bedirxan efendî


tam jê dîtin

glosses: evdal di salên pêşîn de gelek tam ji gulê dît

etymology_text: Ji tam + jê + dîtin


tama devê xwe xweş kirin

glosses: ew roj li mala zavê, me tama devê xwe xweş kir


tamê daye poçikê

glosses: tama avrupayê daye poçikê, êdî bê wan deran nabe


tana kiras derpê

glosses: serwer ji hêrsa, tana kiras derpê da pey dizan


taya mîrinê

glosses: vê şevê dihat, lê belê taya mirinê li wî girtibû


teberik bûyîn

glosses: di dema şer de li kurdistanê şekir bûbû teberk, me nikaribû peyda bikira


têda mirin tunne

glosses: xweş tê de mirin tunne malava! were em îşev jî biçine sînemayê


têkiliya xwe jê birîn

glosses: di navberê de tu hevbendî û têkiliyek nehiştin

etymology_text: Ji têkiliya + xwe + jê + birîn


tême destê te

glosses: dayê can, çavê zarokan radimûsim û tême destê te


terkî dîyar bûn

glosses: dara, piştê mêr kirina seyranxanê ji wî bajarê derket, terkî dîyar bû


terkîselat

glosses: mîrze mihemed pey mirina dêya xwe terkîselat bû


tev xêr û şera nebûn

glosses: kurikê min tu caran tev xêr û şeran nabe, her di rêya xwe de diçe


tevî zar û zêçan bûyîn

glosses: êdî ew tevî zar û zêçan bûye, şev dernakeve derve


tewn û teşî

glosses: layla keçikek bi tewn û teşî ye, tu dikarî jî lawê xwe re bixwazî


tik û tenê

glosses: li serê çîyayê araratê sîlo tik û tenê ma

etymology_text: Ji tik + û + tenê


tilî tê de hebûn

glosses: di birakujîya kurdan de tê da her tim tilîyên neyarên me henin


tilî û pêçîyên xwe hene kîrin

glosses: ji kêfa nuha bila here tilî û pêçîyên xwe hene bike


tirs da ser

glosses: bi rastî jî di gelîyê beraza de tirsê da ser me hemûyan


tirs pêketin

glosses: di tarîyê de me deng lêkir, paşê tirs pêket, qet paş xwe nenihêrî û zû bi zû çû


tirs pêsîr berdan

glosses: tişten ku di zîndana dîyarbekîrê de hatîye serê wî, qe dibe ku tirs pêsîra wî berde!


tiştekî hesibandin

glosses: bavo ew jî tu mirovan tiştekî dihesibîne, ku mirov here pêra gale gal bike


tiştên xerîb

glosses: di mala axê gundê me de pir tiştên xerîb dibin, bes kes pênizane gelo di wê malê de çi dibe, çi diqewime


toqa neletê

glosses: tu qey dibêjî toqa neletê avêtine stûyê wî, li bajarê me tu kes pê re napeyive


toqa şeytanê

glosses: evren, belkî toqa şeytanê bikeve stûye te!


tu bi sere xwe kî!

glosses: mamo, tu bi serê xwe kî îşev bi dê bavê min re here xazgînîyê


tu bi vî halî

glosses: tu bi vî halê xwe yê ducanî, tiştek nekî kesek ji te gazinan nake


tu gotin nîne

glosses: bi rastî jî tu gotin nîne li ser bûyerê ku te hêca qalkirî


tu ji ku derê derketî?

glosses: tu ji ku derê derketî? heylo ji wan deran hatî vira?


tu li ku, mala dawetê li ku?!

glosses: ji bo tiştên têkiliya wan bi hev re tune be tê bikaranîn


tu tişt pê kar nake

glosses: çima bûye rostemê zal ku tu tişt pê karnake?


tûrik tijî bûn

glosses: bêje, bistrê bavê min, em dizanin tûrikê te tijî ye


vir de wê de avêtin

glosses: vê sibê xeloyê te vir de wê de avêt, ewana jî bawer kirin

etymology_text: Ji vir + de + wê + de + avêtin


walle ez derewkarê me

glosses: walle ez derewkarê rûkena şefeqê me, pêlê hanê di mala me de ew wiha digot


wek bûk

glosses: mêvan li mal tijî bûbûn, nîzamê elîye baso jî wek bûka rûniştibû, qet kar nedikir


wek dêlika poçik hejandin

glosses: lî pêşîya mezinan wek dêlika poçika xwe hejand û di dawîyê de bû axayê taxa celalîyan


wek kerê bom

glosses: usa gêj bû ku wek kerê bom li der dorê xwe çû û hat


wek mêşan gulle barandin

glosses: pêşmerge li ser neyaran wek mêşan gulle dibarandin


wek qirnîya pê girtin

glosses: qet silav nedê, ew wek qirnîya merîyan ve digre û bernade


wek sîya bayê derbas bûn

glosses: pêşmergeyên siwarî wek sîya bayê bi lez û bez li besta pêşîya gundê me derbas bûn


wek xizir xwe gihandin

glosses: walle qe nebêje, ew şev bûka me zerîfe wek xizir xwe gihande me


wekî lana moriyan qilqilîn

etymology_text: Ji wekî + lana + moriyan + qilqilîn


wexta sivikîyê

glosses: nuha xalîtê suphan axa kal bûye, we wexta sivikîyê bidîta, ka çi afat bû!


xeber danîn ber

glosses: dema seferê vegerîya, xeber anî danî ber serokê leşkeran


xefirxanî bûyîn

glosses: nanihêrî her dikûxe tu qey bêjî xefirxanî bûye


xêr e înşallah

glosses: vî nîvê şevê lêketîye hatîye vira, xêr e înşallah!


xêr lê nayê

glosses: salê mehê carekî dixwaze pakî bike, bes xêr lê nayê


xêr tê de hiştin

glosses: min ji tehsînê hevalê me otoyek kirî, lê tê de xêr nehiştîye


xêr û bereket anîn

glosses: welatparêzên dilsoz û rast xêr û bereket anîne gundê me


xêr û xweşî

glosses: dayika tahir di dawîyê de xêr û xweşîya me xwast û çû oda xwe


xerac mezad

glosses: di meydana helebê de xerac mezad kerîyê xwe me firot


xew ketin ser

glosses: dema xew kete ser eskeran, pêşmerge êrîşê ser meqerên wana kirin


xewa mirinê

glosses: sîyabend li ser çoka xecê kete xewa mirinê

etymology_text: Ji xewa + mirinê.


xeyalên xam

glosses: tenê neyarên me dibêjin kurdistanekî azad û demoqratîk xeyalekî xam e


xwe dan ber nîr

glosses: di zîndana dîyarbekîrê de hin kes bê teda û îşkence xwe dane ber nîr


xwe davêje kindira

glosses: mal û mîlkê wî yên berê nemaye, lema êdî ew xwe davêje kindira


xwe keviran xistin

glosses: ezê yêkê usa bînim serî ku, bila paşê here xwe keviran xe!


xwe kirin erd

glosses: şeva dinê ji bo me, mala bûkê xwe kirine erd


xwe li hev negirtin

glosses: yekitî û tifaq nekirin. li ber xwe nedan


xwe pêş de avêtin

glosses: perwîzê birayê te, bikare nekare, her xwe pêş de davêje


xwe piçûk xistin

glosses: ji ber helwesteke neyînî rûmeta xwe qels kirin

etymology_text: Ji xwe + piçûk + xistin


xwe pize vekirin

glosses: tu qey bêjî kurê paşê bexdayê ye xwe usa pize vedike


xwe ser guha avêtin

glosses: ew ker nîne, lê dema neyê şixûlê wî, xwe ser guhan davêje


xwe ser re berdan

glosses: derd û kulên me bes nebû mirina dayê ji xwe ser re berda


xwe ser re girtin

glosses: merivên xweparêz her wext xwe ser yên mayîn digrin


xwe tev dagirtin

glosses: gelî hevalno! zû bikin! xwe tev dagrin em deh deqîqê paşê rêdikevin


xwe vir de wê de avêtin

glosses: simo, xwe vir de wê de nevêje! tu yî di dawîyê de tûkazê bidî kurê min


xwe xwe bûn

glosses: di dîlanê de tu kesên biyanî tunne bûn, ewana xwe xwe bûn


xwe zor avêtin

glosses: polêz li du me bûn, me xwe bi zor avête mala elî xocê û em ji destê wana filitîn


xwedê bike usa bibe

glosses: xwedê bike wek gotina te bibe, ne ku wek gotina sirrîyê zavayê me


xwedê te têr bike

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji xwedê + te + têr + bike


xwedê ya xwe bike

glosses: xwedê ya xwe bike, belkû ewana rêya xwe şaşbikin


xwedî zar û zêç bûyîn

glosses: dema mirov xwedî zar û zêç dibe, barê mirovan hîn girantir dibe


xwîn li ser kelîn

glosses: xwîna dijwar her tim li ser zarokan dikele

etymology_text: Ji xwîn + li + ser + kelîn


xwîn û av çûyîn

glosses: çima ditirsin lo! çima ji me xwîn, ji wana av diçe? de rabin em herin!


yên ku bi aqil in

glosses: bi rastî jî zarokno! yên ku bi aqil bûn di wê şerê de ji mala xwe derneketibûn derve


yexme nîne

glosses: na bavo, yexme nîne, xelk were bi destê zorê keçika me ji me bistîne


zarokê duhê

glosses: zarokên duhê rabûne, dewa serokatîyê dikin


zarokê merivan bûyîn

glosses: were wiha neke heyran! ne tu zarokê merivan î


zarokê zabitan

glosses: ewê nasneke wê qey bêje, ev kurê zabitan e, destê xwe navêje tu karî


zêdeyî ser kezebê

glosses: derdê me hindik e ew jî zêdeyîya ser kezeba me bû

etymology_text: Ji zêdeyî + ser + kezebê


zenga mirinê

glosses: zenga mirinê avêtîye diranan êdî pîrika şemdîn nafilite

etymology_text: Ji zenga + mirinê.


zik li ber dev bûn

glosses: zik hatîye li ber dev sekinîye, îro sibê tu yî dengekî bibihîzî


ziman gezkirin

glosses: gêlaza keça elî usa bêcî peyivî ku gelek kes zimanê xwe gez kirin


zincîra dîltîyê

glosses: di dîroka xwe de kurd tu caran zincîra dîltîyê qebûl nekirine


zîpika xûydanê

glosses: ji tirsa zîpikên xûydanê ji rûyê wî dihate xwarê


zîqbûn çavan nêhêrîn

glosses: li ser peyva xidir, kekê zîqbû li çavan nêhêrî


zû dereng

glosses: zû dereng emê welatekî azad û demokratîk damezrînin

etymology_text: Ji zû + dereng.


word: agir bi serê yekî ketibû, yê din jî digot hela neçe, ez ê cixareya xwe vêxim

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


agir bi yekî xistin

forms: agir bi (yekî) xistin


an naçe aşî an diçe aşî aşvanî dikuje

forms: an naçe aş an jî diçe aşvan dikuje


aqil ji serî çûn

forms: aqilê (yekî) ji serî çûn


aqilê law bi teyran re firî

forms: aqilê kurî bi çûkan re firî


ar û pelûr e, xûy qebûl e

forms: ar û pelûr e,xwedî qebûl e


av di neqeba wan de naçe

forms: av di navbera (...) de neçûn


avê daye kuna rovî

forms: avê daye kapa kûsî


barê yekî rast bûn

forms: barê (yekî) rast bûn


bavê felekê bûn

forms: bavê (yekî) xwêdê bûn


bavêjî ber seyê, se naxwe

glosses: Guhartoyeke biavêjî ber segan, seg naxwin.


bayê tu anî an bagerî tu anî

forms: bayê tu anî, bagerê tu anî


bayek li ber gulîyê ketiye

forms: ba li ber guhê (yekî) ketin


bê xwedî û bê xwedan man

forms: bêxwedî û bêxwedan bûn


bê xweyî û bê xwedan man

forms: bêxweyî û bêxwedan bûn


bêbextî pê de anîn

forms: bêbextî tê de anîn


bêewled û bêtewled bûn

forms: bêewlad û betewled bûn


bêhn hatin ber

forms: ruh hatin ber (yekî)


bêhna gû ji devî hatin

glosses: Guhartoyeke bêhna gû ji devê (yekî) hatin.


bêhna şîr ji dêv hatin

forms: bêhna şîr ji deve (yekî) hatin


belaya xwe di (yekî) gerandin

glosses: Guhartoyeke belaya xwe bi yekî gerandin.


word: Belayê! Çavên reş û belek min ji te re kil dane


benîştê devê xelkê

forms: benîştê devê xelkê bûn


ber heyra malê dinê ketin

forms: di heyra malê dinê de bûn


ber lingan çûn

forms: li ber lingan çûn


ber re firandin

forms: serê (yekî) firandin


berê xwe lê badan

forms: berê xwe jê ba dan


berûyê darekê, pîvazê mişarekê

glosses: Guhartoyeke berû yê darekê ne, pîvazê mişarekê ne.


bi ava daniyan behicîn

forms: bi ava danûyan bihecîn


bi ber guhî ketin

forms: bi ber guh ketin


bi darî(yekî) ketin

forms: li darî (yekî) ketin


bi destê xwe dayîn

forms: bi destê xwe dan


bi givir û goşt bûn

forms: givir û goşt bûn


bi hêçeta kurikê, dixwe virikê

forms: bi hinceta kurikê, dixwe virikê


bi hev du de ketin

forms: bi hev du ketin


bi hev du re baş debar nekirin

forms: bi hev du re debar nekirin


bi hev şîrîn bûn

forms: bi hev şirîn bûn


bi mirazê xwe ve şabûn

forms: bi mirazê xwe şad bûn


bi nav û deng bûn

forms: binav û deng bûn


bi paş de vekişîn

forms: bi paş ve vekişîn


bi pêş de birin

forms: bi pêş ve birin


bi pey bayê dilê xwe ketin

forms: bi ber bayê dile xwe ketin


bi ser kurmê (yekî) vebûn

forms: bi ser kûrmê (yekî) ve bûn


bi ser û guhê xwe ketin

forms: bi ser li guhê xwe ketin


bi ser ve zêde kirin

forms: bi ser de zêde kirin


bî soz û qirarê mêrê berê

glosses: Guhartoyeke bi qewl û qerarê mêrên berê.


bi xwe de hatin

forms: bi xwe ve hatin


bi xwe lêxistin bi xwe leyistin

glosses: Guhartoyeke bi xwe lê xistin, bi xwe lîstin.


bibe baran li aliyê me nabare

forms: bibe baran bi ser me de nabare


bihiş û hidam bûn

forms: bihiş û hidani bûn


bin xwe kolan

forms: binê (yekî) kolan


birayê axretê bûyîn

forms: hevale axretê bûn


word: birayo, tu çima wekî hewleya (helaw) bêxwê dihujhujî


bîzê xwe jê birin

forms: bîzê xwe jê kirin


bûn dizê sola xwe

forms: bi xwe bûn dizê sola xwe


bûn xeyd û ketin stûyê yekî

glosses: Guhartoyeke bûn derd û ketin stûyê (yekî).


bûye tavê bin ewran

forms: bûn stêrka bin ewran


ceh û garis tev hev xistin

forms: ceh û garis tevlihev kirin


cihê dehl û dêş

forms: cihê dehl û dêşa


çara serê xwe nêhêrîn

glosses: Guhartoyeke li çareya serê xwe nihêrtin.


çargopal lêdixist

forms: çargopal lê xistin


çav çavê nedîtin

forms: çavan çav nedîtin


çav lê tijî xwîn bûn

forms: çavên (yekî) tijî xwîn bûn


çav li malê dinê bûn

forms: çavên (yekî) li malê dinê bûn


çav li serî tarî bûn

glosses: Guhartoyeke çav di serê (yekî) de tarî bûn.


çavê xwe ji dinyayê re girtin

forms: çavên xwe li dinyayê girtin


çavê xwe ji kulê nedan hev

forms: çavên xwe ji kulê re nedan hev


çerm tijî ka kirin

forms: çermê (yekî) tijî ka kirin


çerx çewt zîvirîn

forms: çerx çep zivirîn


çi xwelîyê li sere xwe bike

forms: çi xwelî li serê xwe kirin


çik rabû ser piyan

forms: çik rabûn ser piyan


çima deste wî pîvazan hûrdike?

forms: ma destê min pîvazan hûr dike!


çîroka ber tendûran

forms: bûn çîroka li ber tendûran


çûn ber tira dehşikan

forms: çûn ber tira cahşikan


dendikê kulê

forms: dendikê kulê bûn


derîyê ser pişte

forms: deriyê (yekî) li ser piştê bûn


derpê ji qûna xwe avêtiye

forms: dê weledê xwe avêtiye


dest avêtîn pêsîrê

forms: dest avêtin pêsîra (yekî)


dest di paşilê de mayîn

forms: destên (yekî) di paşile de man


dest di ser dest re ye

glosses: Guhartoyeke dest di ser dest re heye heta ba xwedê.


dest gihîştin

forms: destê (yekî) gihîştin


dest û pê li hev gerîyan

glosses: ji heyecan an jî ji pêknehatinê li xwe heyirîn

etymology_text: Ji dest + û + pê + li + hev + gerîyan


destê vala danîn ser zikê birçî

glosses: Guhartoyeke destê vala li ser zikê birçî ye.


destê xwe dan hev

forms: destê xwe dayîn hev


destê xwe dan pişt qûna xwe

forms: destê xwe dayîn pişt qûna xwe


Destê xwe Quranê xistin

forms: destê xwe li quranê xistin


dev bigû bûn

forms: devbeş bûn


dev dibê, dil nabê

forms: dev dibêje, dil nabêje


dev ken, dil bi kul

forms: devbiken, dilbikul bûn


dev û diran tijî xwîn kirin

glosses: Guhartoyeke dev û pozê (yekî) tije xwîn kirin.


devê xwe da birin û anîn

glosses: Guhartoyeke (tiştek) di devê xwe de birin û anîn.


devê xwe girt, qûna xwe vekir

forms: devê xwe girtin, qûna xwe vekirin


devê xwe xistin guhê hev

forms: devê xwe xistin guh


Dewleten Yekbûyî yên Amerîka

glosses: Guhartoyeke Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.


deynê stûyê min be

forms: deynê stûyê (yekî) bûn


di ava sekan de şêlû bûn

forms: di ava behran de şêlû bûn


di avê de gut bûn

forms: di nav de gut bûn


di ber çavên xwe re derbas kirin

forms: di ber çavan re derbas kirin


di ber hev dan

forms: li ber hev dan


di ber re avêtin

forms: di ser re avetin


di bin bar de mayîn

forms: di bin barê (yekî) de man


di bin çavan ra nihêrtin

forms: di bin çavan re nihêrîn


di bin gotinê da mayin

forms: di bin gotinê de man


di bin simbêla da kenîn

forms: di bin simbêlan re kenîn


di binê xwe de mîz kirin

forms: di bin xwe de rêx kirin


di cihê xwe de nesekinîn

forms: li cihê xwe nesekinîn


di dest da mayîn

forms: di dest de man


di dest de hebûn

forms: di destê (yekî) de hebûn


di dest xwe de girtin

forms: di destê xwe de girtin


di dil de xwîn çûyîn

forms: di dilê (yekî) de xwîn çûn


di gewrîyê de hiştin

glosses: Guhartoyeke di gewriya (yekî) de hîştin.


di gewrîyê de neçûn xwar

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: di gewriya (yekî) de neçûn xwarê


di halê xwe de

forms: di halê xwe de bûn


di heqê yekî de derketin

forms: ji heqê (yekî) derketin


word: di malê de tune arvan e navê jinikê Gulnîgar e

glosses: Guhartoyeke di mal de tune arvan e navê jinikê Gulnîgar e.


di nav xwîn û xûhdanê de mayîn

forms: di nav xwîn û xirarê de man


di ser re gav kirin

forms: bi ser re gav kirin


di serê (yekî) de rûniştin

forms: di ser (yekî) de rûniştin


di tengîyê de hîştin

forms: di tengasiyê de hîştin


di xewê de mayîn

forms: di xewê de man


dijminê malê xwe bûn

forms: dijminê canê xwe bûn


dil jê mayîn

forms: dilê (yekî) jê mayîn


dilê wî xerabûn

forms: dilê (yekî) xera bûn


dilê xwe bi halê xwe şewitandin

forms: dilê xwe bi xwe şewitandin


dilê yekî neçûn tiştekî

glosses: Guhartoyeke dilê (yekî) neçûn (tiştekî).


dinya alem hatin seyrê

forms: dinya alem derketin sêra (yekî)


diran di dev de neman

forms: diran di dêv de neman


word: do ji hekê derketiye, îro bi mirîşkê qayîl nabe


don nekî çirayê çira ronî nade

glosses: Guhartoyeke don nekî çirê çire rohnî nade.


doxînqewîm bûn

forms: dilqewîn bûn


dutayê hevdu bûn

forms: tayê hev bûn


em û xwedayê xwe û ew û şîrê xwe

forms: em û xwedaye xwe, ew û şîre xwe


emr xwarin

forms: emrê (yekî) xwarin


erdeke hişk esmanekî bilind

glosses: Guhartoyeke erdekî hişk û ezmanekî bilind.


ev lêlê ye, hê lolo jî li dû ye

glosses: Guhartoyeke ev lêlê ye hêj lolo li pê tê.


êvar bi ser (yekî) de hatin

forms: şev bi ser (yekî) de hatin


eyar nerm kirin

forms: eyarê (yekî) nerm kirin


ez dibêjim nêr e tu dibêjî bidoş e

glosses: Guhartoyeke ez dibêjim stewr e, tu dibêjî: 'bidoşe'.


ez dizanim çend rûvî di ûrê te de hene

glosses: Guhartoyeke ez dizanim çend rêvî di hûrê tê de hene.


Ez li vir Xelîfe li Bexdê

forms: ez li vir, xelîfe li bexdayê


fûrîniya hespê boz bûn

forms: siwarê hespê boz bûn


word: ga guhirande bizinê, bizin jî guhirande mirîşkê


gem li dev xistin

forms: gem li dêv xistin


geriyaye û diriyaye

glosses: Guhartoyeke (filan kes) geriye û diriye.


word: gêsinê di çavê xwe de nabîne, derziya di çavê hevalê xwe de dibîne


giraniya xwe dan ser (tiştekî)

glosses: Guhartoyeke giraniya xwe dayîn ser tiştekî.


giya li ser koka xwe hêşîn dibe

glosses: Guhartoyeke giya li ser kokê xwe şîn dibê.


gotin bi şekir birîn

forms: gilî bi şekir birin


guhê xwe mûç kirin

text: Di "dewlet"a pêşîn de Albay Yasîn di ber derî de derbas bû, di "dewlet"a duyem de guhê xwe mûç kir û li hundirê dikanê mêyze kir, di "dewlet"a dawîn de ket hundir.

ref: Rojen Barnas, Hingê, Weşanên Nûdem, 1997, r. 32


haj bayê feleke nebûn

forms: hay ji baye felekê tune bûn


haşa ji haziran

forms: haşa ji huzûrê


hebe şilo milo nebe keser û kulo

glosses: Guhartoyeke hebê şilik û milik, nebê keser û kulik.


heft bav jê dûrbûn

forms: heft bavan jê dûr bûn


Hekîme Kurmancî

forms: reşekurmancî


helal û xweş be

forms: helal û xweş bûn


heqê xwe razîbûn

forms: hedê xwe zanibûn


her giya li ser koka xwe hêşîn dibe

glosses: Guhartoyeke her giyak li ser koka xwe şîn dibe.


herdu dest di xwînê de bûyîn

forms: her du dest di xwînê de bûn


hêrs danîn

forms: hêrsa (yekî) danîn


hêrsa xwe derxistin

forms: hêrsa xwe jê derxistin


word: hespyar xwe li ba kir, peya xwe winda kir

forms: siwar xwe li ba kir, peya xwe winda kir


heta dinya xweş ava be

forms: heta ku dinya ava be


heta malek ava kir, şehrek wêran kir

glosses: Guhartoyeke heta malek ava kir, bajarek wêran kir.


heta malxo dizî girt, diz malxo girt

forms: heta malxwe dizî girt, diz malxwe girt


hev û din nize kirin

forms: hev û din nîze kirin


Hewalê Xwedê kirin

forms: hewaleyî xwedê kirin


heyf li erdê mayîn

forms: heyfa (yekî) li erdê man


him zîyaret him tîcaret

forms: hem ziyaret, hem ticaret


hişê xwe topî ser hev kirin

forms: hişê xwe topî serê xwe kirin


îşê xwe jê neanîn

forms: karê xwe pê neanîn


ji ba bavê xwe de bêminet bûn

forms: ji bavê xwe bêminet bûn


ji ber (yekî) ve

forms: ji ber yekî ve


ji ber çavan dûr ketin

forms: ji çavan dûr ketin


ji ber serê min neçû

forms: ji ber serê (yekî) neçûn


ji ber xwe gotin

forms: ji ber xwe de gotin


ji besta xeber dan

forms: li besta xeber dan


ji bin ve bûn

forms: ji binî ve bûn


ji birçî bûnê bêhn ji devî hatin

forms: ji nêz de bêhn ji devê (yekî) hatin


ji devê xwe avêtin

forms: ji dilê xwe avêtin


ji gewrîyê neçûn

forms: di ber (yekî) de neçûn


ji her serî dengek derketin

forms: ji her seriyekî dengek der ketin


ji her zevîyê kersekek anîn

forms: ji her zeviyeke kersekek anîn


ji hev da xav bûn

forms: ji hev xav bûn


ji hezar derdî re derman

forms: ji hezar derdî re derman bûn


ji hundirê xwîn çûyîn

forms: ji dilê (yekî) xwîn çûn


ji mehûjekî mesherek girêdan

glosses: Guhartoyeke ji mewîjekê mesherek girêdan.


ji nav xwîn çûyîn

forms: ji navê xwîn çûn


ji nikul girtin

forms: bi nikulê (yekî) girtin


ji quwetê der bûn

forms: ji qewetê der bûn


ji sere xwe mezintir peyivîn

forms: di serê xwe de mezin kirin


ji serî heta piyan

forms: ji serî heya piyan

etymology_text: ji + serî + heta + piyan


ji şerma ketin bin erdê

forms: ketin bin erdê


ji tam derxistin

forms: ji tehmê derxistin


ji xelayîyê derketin

forms: ji xelayê derketin


ji xew hişyar bûn

forms: ji xewnê hişyar bûn


ji xwe re kirin mişwer

forms: ji xwe re kirin micir


ji xwe zêdetir xeberdan

forms: ji emrê xwe zêdetir xeber dan


kasik û kafik bi ser de barîn

forms: kevir û kuçik bi ser (yekî) de barîn


kavirê (yekî) bela bûn

forms: kavirên (yekî) belav bûn


kaxîzê sipî xwendin

forms: kaxeza spî xwendin


keçê ha keçê, kîrê min di keçê de ma

forms: keçê ha keçê, çi di keçê de ma


kedkiro hedkiro ji mala Qasê re

glosses: Guhartoyeke ked kiro, hed kiro, ji mala qasê re.


kêfa xwe pê re anîn

forms: kêfa xwe pê anîn


kêmasiya (yekî) li rûyê wê xistin

forms: kêmasiya (yekî) li rûyê wî xistin


kerba xwe jê derkirin

forms: kerba xwe jê derxistin


kerê vî barî nîne

forms: kerê vî barî nebûn


ketin kirê

forms: ketin kira (yekî)


ketin pêşîyê

forms: ketin pêşiya (yekî)


kevir û kuçik li ser barîn

glosses: Guhartoyeke kevir û kuçik bi (yekî) de barîn.


kevirê korsê bûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: kevirê goşe bûn


kezeb şewitîn

forms: kezeba (yekî) şewitîn


kirkirke êzîdîyan

forms: bûye kirkirka êzîdiyan


kurm di zikê (yekî) de livîn

forms: kurm di serê (yekî) de livîn


lêv gihîştine pîştê

forms: lêvên (yekî) gihîştin piştê


li ber çavan mezin kirin

glosses: Guhartoyeke li ber çavê xwe mezin kirin.


li ber çavan raxistin

forms: li pêş çavan raxistin


li ber dîwaran mayîn

forms: li ber dîwaran man


li ber lêv û pozan sekinîn

forms: li ber pozê (yekî) sekinîn


word: li Bexdayê xurme zehf in, ji min re çi ye?!


li bin sîya xelkê gerîn

forms: di bin siya xelkê de gerîn


li çokên xwe xistin

forms: li çoka xwe xistin


li devê xwe birin û anîn

glosses: Guhartoyeke (tiştek) di devê xwe de birin û anîn.


li ecelê xwe gerîn

forms: li ecelê gerîn


li ezmana gerîn, li erdê dîtin

forms: li esmanan lê gerîn, li erdê dîtin


li gora dilê xwe kirin

forms: li gorî dilê xwe kirin