olan dan

text: Kenê wan ê ku êdî zik li wan êşandibû, li hundirê kafeyê olan dabû.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 64, ISBN 9786054497010

forms:
olan didim (present)
olan didî (present)
olan dide (present)
olan didin (present)
olan bide (imperative singular)
olan bidin (imperative plural)
olan da (past)
olan da (past)
olan da (past)
olan da (past)
olan –d– (root present)
olan –da– (root past)
ez olan didim (indicative present positive)
ez olan nadim (indicative present negative)
min olan da (indicative past positive)
min olan neda (indicative past negative)
tu olan didî (indicative present positive)
tu olan nadî (indicative present negative)
te olan da (indicative past positive)
te olan neda (indicative past negative)
ew olan dide (indicative present positive)
ew olan nade (indicative present negative)
wê/wî olan da (indicative past positive)
wê/wî olan neda (indicative past negative)
em olan didin (indicative present positive)
em olan nadin (indicative present negative)
me olan da (indicative past positive)
me olan neda (indicative past negative)
hûn olan didin (indicative present positive)
hûn olan nadin (indicative present negative)
we olan da (indicative past positive)
we olan neda (indicative past negative)
ew olan didin (indicative present positive)
ew olan nadin (indicative present negative)
wan olan da (indicative past positive)
wan olan neda (indicative past negative)
min olan dida (imperfect positive)
min olan nedida (imperfect negative)
min olan dabû (positive)
min olan nedabû (negative)
te olan dida (imperfect positive)
te olan nedida (imperfect negative)
te olan dabû (positive)
te olan nedabû (negative)
wê/wî olan dida (imperfect positive)
wê/wî olan nedida (imperfect negative)
wê/wî olan dabû (positive)
wê/wî olan nedabû (negative)
me olan dida (imperfect positive)
me olan nedida (imperfect negative)
me olan dabû (positive)
me olan nedabû (negative)
we olan dida (imperfect positive)
we olan nedida (imperfect negative)
we olan dabû (positive)
we olan nedabû (negative)
wan olan dida (imperfect positive)
wan olan nedida (imperfect negative)
wan olan dabû (positive)
wan olan nedabû (negative)
ez ê olan bidim (future positive)
ez ê olan nedim (future negative)
minê olan dabe (future perfect positive)
minê olan nedabe (future perfect negative)
tu yê olan bidî (future positive)
tu yê olan nedî (future negative)
teyê olan dabe (future perfect positive)
teyê olan nedabe (future perfect negative)
ew ê olan bide (future positive)
ew ê olan nede (future negative)
wê/wîyê olan dabe (future perfect positive)
wê/wîyê olan nedabe (future perfect negative)
em ê olan bidin (future positive)
em ê olan nedin (future negative)
meyê olan dabe (future perfect positive)
meyê olan nedabe (future perfect negative)
hûn ê olan bidin (future positive)
hûn ê olan nedin (future negative)
weyê olan dabe (future perfect positive)
weyê olan nedabe (future perfect negative)
ew ê olan bidin (future positive)
ew ê olan nedin (future negative)
wanê olan dabe (future perfect positive)
wanê olan nedabe (future perfect negative)
min olan daye (perfect positive)
min olan nedaye (perfect negative)
min olan dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min olan nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te olan daye (perfect positive)
te olan nedaye (perfect negative)
te olan dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te olan nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî olan daye (perfect positive)
wê/wî olan nedaye (perfect negative)
wê/wî olan dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî olan nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me olan daye (perfect positive)
me olan nedaye (perfect negative)
me olan dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me olan nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we olan daye (perfect positive)
we olan nedaye (perfect negative)
we olan dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we olan nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan olan daye (perfect positive)
wan olan nedaye (perfect negative)
wan olan dabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan olan nedabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez olan bidim (present subjunctive positive)
(bila) ez olan nedim (present subjunctive negative)
(bila) min olan dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) min olan nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu olan bidî (present subjunctive positive)
(bila) tu olan nedî (present subjunctive negative)
(bila) te olan dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) te olan nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew olan bide (present subjunctive positive)
(bila) ew olan nede (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî olan dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî olan nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em olan bidin (present subjunctive positive)
(bila) em olan nedin (present subjunctive negative)
(bila) me olan dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) me olan nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn olan bidin (present subjunctive positive)
(bila) hûn olan nedin (present subjunctive negative)
(bila) we olan dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) we olan nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew olan bidin (present subjunctive positive)
(bila) ew olan nedin (present subjunctive negative)
(bila) wan olan dabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan olan nedabe (preterite subjunctive negative)
(bila) min olan bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min olan nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min olan dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min olan nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te olan bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te olan nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te olan dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te olan nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî olan bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî olan nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî olan dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî olan nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me olan bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me olan nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me olan dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me olan nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we olan bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we olan nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we olan dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we olan nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan olan bidaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan olan nedaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan olan dabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan olan nedabûya (pluperfect subjunctive negative)
minê olan bidaya (present conditional positive)
minê olan nedaya (present conditional negative)
minê olan dabûya (preterite conditional positive)
minê olan nedabûya (preterite conditional negative)
teyê olan bidaya (present conditional positive)
teyê olan nedaya (present conditional negative)
teyê olan dabûya (preterite conditional positive)
teyê olan nedabûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê olan bidaya (present conditional positive)
wê/wîyê olan nedaya (present conditional negative)
wê/wîyê olan dabûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê olan nedabûya (preterite conditional negative)
meyê olan bidaya (present conditional positive)
meyê olan nedaya (present conditional negative)
meyê olan dabûya (preterite conditional positive)
meyê olan nedabûya (preterite conditional negative)
weyê olan bidaya (present conditional positive)
weyê olan nedaya (present conditional negative)
weyê olan dabûya (preterite conditional positive)
weyê olan nedabûya (preterite conditional negative)
wanê olan bidaya (present conditional positive)
wanê olan nedaya (present conditional negative)
wanê olan dabûya (preterite conditional positive)
wanê olan nedabûya (preterite conditional negative)
(tu) olan bide (imperative present positive)
(tu) olan nede (imperative present negative)
(hûn) olan bidin (imperative present positive)
(hûn) olan nedin (imperative present negative)

etymology_text: Ji olan + dan.

ipa: /oːˈlɑːn dɑːn/

hyphenation: o·lan dan


olandan

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: vedeng, dengvedan, dengê ji derekê tê û li derek din dubare dibe

ipa: /oːlɑːnˈdɑːn/


biyav

text: Kuştina afretê (jinê) derdek e û divêt bihêtbinbirr kirin. Em rojane rûdanên cuda cuda dixwînin. Evca ev mesele meseleka perwerdeyî ye û divêt mamosteyên ayînî rolê xwe tê de bibînin. Divêt her kesek li Kurdistanê hest bi berpirsiyariyê bike û divêt her kesek jî di biyavê xwe de xizmeta miletê xwe bike.

ref: Mesûd Barzanî li gor Nefel.com, 6/2007

forms: بیاڤ

etymology_text: Ji bûn + -av (wek di tengav, guncav, rûdav da).

ipa: /bɪˈjɑːv/

hyphenation: bi·yav


biwar

text: Sed yedek bûn di berê têk-i bi sincab û weşekYar-i bo çûme biwarê bi ziyaret kef-i pa»Qale ya 'aşiqu hatîke yedî hati yedek«

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: babet, pişk^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text:
Ramana "şertûmerc, xwezaya rewşa ku meriv tê da dibe" ji bûn + -ar.
Ramana "war, hokar, pêşk" ji soranî بوار (bwar), ji lêkira بواردن (bwardin, “bihartin”). Bide ber farisî گذار (gozar, “biwar”) û tirkî geçim.

ipa: /bɪˈwɑːɾ/


rîşe

glosses: biyav, biwar, war, mijar, babet, pişk, beş

glosses: mesele^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji rîş + -e.


texe

text: [h]emûcûn û texên gel bi hev re li pişt Barzanî rawestiyan û hemû mercên ji bo pêxistina şoreşê saz û amade bûn.

ref: Samî Ergoşî: Şoreşa Îlonê - vejandina şiyariya neteweyî, Nefel.com, 9/2005

glosses: tilxe, ta, tewe, taxe, qat, tebeqe, tewq

forms:
تەخە
tex
tilxe
tax

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


dêrî

pos: adj

pos_title: Rengdêr


dêrî

glosses: Komên texeyên çilû yên li ser dardêrînkan hatiye danîn daku sewal bixwin.


dardêrînk

glosses: darikên duçeq yên texeyên çilû li ser tên danîn daku sewal jê bixwin

etymology_text: dar + dêrî + n + -k


çeq

glosses:
ta, gulî, çiqil, çiqûl, alaş,
parçeyên daran û riwekên din yên her yek bi aliyekî ve diçe

forms:
چهق
çiq
çiqil
çilû
kok
qurm
pûş
reh
rîş

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *ḱak- (“çeq”), hevreha şax û sîx yên kurmancî, شاخ (şax) ya farisî, शाखा (saxa) ya sanskrîtî), ermeniya kevn ցախ (çax), lîtwanî šaka, îriya kevn géc, slaviya kevn ya rojhilatî соха (soxa: gilç, doqişk, darik). Herwiha bide ber ermenî ճյուղ (čyuġ: çeq)

ветвь

roman: vetvʹ

κλάδος

roman: kládos

κλαδί

roman: kladí

ipa: /t͡ʃɛq/

hyphenation: çeq


zingivor

glosses:
qerebalix, dengûdor, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl,
elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol

glosses: qerepere, xepse, izdiham, qiyamet, heleloş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
zengevor
zengivor
zingevor


qerebalix

glosses: Dengek bilind û nexweş ku dibe egerê nerihetiyê li def mirovî; pir car dibe dengê gelek mirovan pekve be.

forms:
قهرهبالغ
qelebalik
qelebalix
qelebaliẍ

etymology_text: Ji tirkî kalabalık, ji erebî غلبة (ẍelebe, “pirr bûn, gelek bûn, zehf bûn, zêde bûn”) + tirkî -lık. Heman peyv ji tirkî ketiye hinek zimanên rojavayî jî, bo nimûne romanî calabalâc (bixwîne: kalabalik), swêdî kalabalik, fînî kalabaliikki...

ipa: /qɛɾɛbɑːˈlɪx/

hyphenation: qe·re·ba·lix


qelebalix

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qerebalix.

text: Qelebalixê heya roj çû ava li wir li ser gora Ehmedê Xanê şahî kir.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


dengûdor

glosses:
zingivor, qerebalix, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl,
elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol

etymology_text: Ji deng + -û- + dor.

ipa: /dɛnɡuːˈdoːɾ/


heytûhot

glosses:
zingivor, qerebalix, dengûdor, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl,
elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol

forms:
hêtûhot
hanûhê

etymology_text: hêt + û + hot


saziş

glosses: kompromîs, tenezil, lihevkirin, pêkkirin, pejirandina tiştek ji daxwazan kêmtir

glosses: tawîz, bûn heval, dijminatî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

text: Destûra Iraqê – sazişek pêkhatî ji mizgîniyan û nakokiyan

ref: Sernavê nivîsarek Bêhrûz Şûcaî, Nefel.com, 9/2005

etymology_text: Ji saz + -iş.


kurte

glosses:
kurtenav, iqtisar, kurtek,
çend tîp anku herf yên ku kurtiya gotinekê ne

glosses: kurtî, kurtkirin, kinî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji kurt + -e.

hyphenation: kur·te


kurtebêje

glosses: Çend tîp anku herf yên ku kurtiya gotinekê ne.

text: KTV kurtebêjeya Televizyona Kurdistanê ye

text: YE kurtebêjeya Yekîtiya Ewropayê ye

etymology_text: Ji kurt + -e- + bêje


KTV

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

glosses: kurteya Televizyona Kurdistanê yan Kurdistan Televizyon

forms:
Kurdsat
MedTV
MedyaTV
MeTV
RojTV
ZagrosTV

etymology_text: Ji K + TV.


Kurdsat

glosses: kurteya Satelîta Kurdî yan Satelîta Kurdan

forms:
KTV
MedTV
MedyaTV
MeTV
ZagrosTV

etymology_text: Ji kurd + sat.


MedTV

glosses: kurteya Televizyona Med yan Med Televizyon

forms:
KTV
Kurdsat
MedyaTV
MeTV
RojTV
ZagrosTV

etymology_text: Ji Med + TV.


MedyaTV

glosses: kurteya Televizyona Medya yan Medya Televizyon

forms:
KTV
Kurdsat
MedTV
MeTV
RojTV
ZagrosTV

etymology_text: Ji medya + TV.


MeTV

glosses: kurteya Televizyona Mezopotamya yan Mezopotamya Televizyon

forms:
KTV
Kurdsat
MedTV
MedyaTV
RojTV
ZagrosTV

etymology_text: Ji Mezoptamya + TV.


RojTV

glosses:
kurteya Televizyona Roj yan Roj Televizyon
(televizyonek e ji Ewropayê weşanê dike

forms:
KTV
Kurdsat
MedTV
MedyaTV
MeTV
ZagrosTV

etymology_text: Ji roj + TV.


ZagrosTV

glosses: kurteya Televizyona Zagros yan Zagros Televizyon

forms:
KTV
Kurdsat
MedTV
MedyaTV
MeTV

etymology_text: Ji Zagros + TV.


tv

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-tv.wav


YE

text: YE (=Yekîtiya Ereban) şertên YE bi cih naîne

ref: Rudaw.net, 1/2012

forms: DYE

etymology_text: Yeketiya Ewropayê û Yekîtiya Ereban


EU

forms: eu

etymology_text: Ji îngilîzî European Union (Yekîtiya Ewropayê)


NATO

glosses:
Rêxistina Hevpeymanan ya Bakurê Atlantîkê
 (saziyek leşkerî ye)

forms:
Nato
DYA
EU
NY
UN
WEU
YE

etymology_text: Ji îngilîzî North Atlantic Treaty Organization


NY

forms:
DYA
EU
NATO
WEU

etymology_text: Neteweyên Yekbûyî yan Neteweyên Yekgirtî


afirr

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-afirr.wav


afir

text: Afirê gamêşa[n], bû warê qelsemêşa[n].

ref: pendek pêşiyan, weşandin di kovara Mehname, hj 9 de, sal 2000

text: Wê zarokê xwe di pêçekê de pêça û di afirekî de danî, çimkî cihê wan limêvanxanê tunebû.

ref: Luqa 2:7 https://web.archive.org/http://kitebipiroz.com/kurmanji/bible/luk/2/7 arşîv

forms:
ئافڕ
afirr
afr
afrr
hafir
axîr
alif

etymology_text: Ji proto-îranî *a-hverene ("ya ku xwarinê dide", ji a- + proto-hindûewropî * swel-: xwarin), hevreha din ya kurmancî axur, pehlewî axwerr-, farisî اخور (axûr). Heman peyv ketiye ermenî û tirkî jî, bi tirkî ahır.

кары́та

roman: karýta

корито

roman: korito

槽

roman: cáo

料槽

roman: liàocáo

飼槽

roman: sìcáo

такана

roman: takana

فِنْطَاس

roman: finṭās

տաշտ

roman: tašt

կերակրատաշտ

roman: kerakratašt

գուռ

roman: guṙ

آبشخور

roman: âbešxôr

구유

roman: guyu

ко́рито

roman: kórito

тэвш

roman: tevš

коры́то

roman: korýto

лоха́нь

roman: loxánʹ

корму́шка

roman: kormúška

φάτνη

roman: phátnē

ipa: /ɑːˈfɪɾ/

hyphenation: a·fir


gov

glosses: Xaniyê heywanên kedî tê ve tên xwedî kirin (wek terş, pez û dewar).

text: Hesp ji govê hat deranîn. Çîrrînek ji derî hat, çiraya gov û axurê di odeyê ve li erdê dişewitî; ...

ref: Îvan Turgenev: Rojnivîska Mirovê Nepêwîst, wergêrr: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj 33

forms:
گۆڤ
гов
gom
kom
afir
bilînî
botik
guher
hevşî
kotan
kox
koxik
koz
kozik
lîs
lîsik
mixel
nivan
sînc

etymology_text: Têkilî gog, gilovir, govend, gund yan jî ji proto-hindûewropî *gʰomo-, têkildarî ermenî գոմ (gom), farisî گمارا (gomara), danmarkî gamme û almaniya swîsreyî Gämmeli. Erebî قوم (qom), tirkî köm û gurcî გომი (gomi) û გომური (gomuri) ji zimanên hindûewropî ne.

গোহালি

roman: gühali

каро́ўнік

roman: karóŭnik

або́ра

roman: abóra

хлеў

roman: xljeŭ

краварник

roman: kravarnik

牛舍

roman: niúshě

牛房

roman: niúfáng

ӗне вити

roman: ĕne viti

գոմ

roman: gom

गौशाला

roman: gauśālā

רֶפֶת

roman: réfet

गोटो

roman: goṭo

우사

roman: usa

коро́вник

roman: koróvnik

хлев

roman: xlev

गोत्र

roman: gotra

गोष्ठ

roman: goṣṭha

скал гид

roman: skal gid

гид

roman: gid

корі́вник

roman: korívnyk

хлів

roman: xliv

корі́вня

roman: korívnja

обо́ра

roman: obóra

хотон

roman: xoton

βουστάσιο

roman: voustásio

ipa: /ɡoːv/


axur

glosses:
gov, stevl, hell, xaniyê heywanên kedî tê ve tên xwedî kirin
(wek terş, pez û dewar)

text: Axura hespan tije zibil e û bêhneke pîs dide.

ref: Lokman Polat: "Me helal bikin" a Mehdî Zana, Mehname, hejmar 30

forms: axir

etymology_text: Têkildarî axverine- ya avestayî < xwar- (xwarin) , āxvar ya pehlewî, آخور (axûr) ya farisî. Heman peyv ji zimanên îranî ketiye ախոռ (axoṙ) û tirkî ahır. Bide ber gov.

каню́шня

roman: kanjúšnja

ста́йня

roman: stájnja

хлеў

roman: xljeŭ

коню́шня

roman: konjúšnja

馬厩

roman: mǎjiù

馬棚

roman: mǎpéng

حَظِيرَة

roman: ḥaẓīra

اِسْطَبْل

roman: isṭabl

زريبة

roman: zerība

ախոռ

roman: axoṙ

اصطبل

roman: establ

თავლა

roman: tavla

საჯინიბო

roman: saǯinibo

마구간

roman: magugan

축사

roman: chuksa

коњу́шница

roman: konjúšnica

ста́ја

roman: stája

сто́йло

roman: stójlo

पस्त्य

roman: pastya

కొట్టము

roman: koṭṭamu

ат абзары

roman: at abzarı

вал гид

roman: val gid

кінни́ця

roman: kinnýcja

коша́ра

roman: košára

саж

roman: saž

στάβλος

roman: stávlos

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-axur.wav

hyphenation: a·xur


kotan

glosses: Cihê tankirî anku çeperkirî bo heywanên kedî (wek terş, pez û dewaran daku nerevin û gur wan nexwin).

text: Ewladêd wan heyn xweyê emlak û aş û kotan û kerî.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 122, ISBN 978-605-5683-27-6

text: Dangên fîstanê xwe yê cejnan hilda daku pîs nebe û ket hindirê kotana miyan.

ref: Alphonse Daudet: Name ji Aşê min: Stêr, wergêr: Husein Muhammed, Mehname hejmar 24: http://welcome.to/mehname

forms:
كۆتان
çûtan
kutan
axur
gov
mixel

etymology_text: Bide ber konkanî गोटो (goṭo), sanskrîtî गोत्र (gotra) û गोष्ठ (goṣṭha), maratî गोठा (goṭhā).

заго́н

roman: zahón

圈

roman: juàn

欄圈

roman: lánquān

牢

roman: tiâu

زَرِيبَة

roman: zarība

حَظِيرَة

roman: ḥaẓīra

ոչխարանոց

roman: očʻxaranocʻ

زاغد

roman: zâğad

𐌲𐌰𐍂𐌳𐌰

roman: garda

𒀀𒊭𒀀𒌋𒅈

roman: a-ša-a-u-ar

ເລົ້າ

roman: lao

тр́ло

roman: tŕlo

ко́тар

roman: kótar

ко́тара

roman: kótara

آغل

roman: ağıl

ماندره

roman: mandra

заго́н

roman: zagón

คอก

roman: kɔ̂ɔk

เล้า

roman: láo

загі́н

roman: zahín

ទ្រុង

roman: trung

μαντρί

roman: mantrí

στάνη

roman: stáni

στρούγκα

roman: stroúgka

μάνδρα

roman: mándra

σηκός

roman: sēkós

ipa: /koːˈtɑːn/

hyphenation: ko·tan


kotan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


revîn

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: Zû ji derekê dûr ketin daku ji belayekê rizgar bibe.

text: 'işqa xedar sohtî sitar nêv me û yar sed sûr-i bûŞahî cevîn xem jî revîn marê şevîn îsand evînDerd û bela wên çûn hela 'umrek Mela mehcûr-i bû

text: ...bi emrê Xudê şahînekê lêda û cewahîr ji dest pîrî reviya, ber hewa bû.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 115

forms:
direvim (present)
direvî (present)
direve (present)
direvin (present)
bireve (imperative singular)
birevin (imperative plural)
revîm (past)
reviyam (past)
revî (past)
reviyayî (past)
revî (past)
reviya (past)
reviyan (past)
–rev– (root present)
–revî– / –reviya– (root past)
ez direvim (indicative present positive)
ez narevim (indicative present negative)
ez revîm / reviyam (indicative past positive)
ez nerevîm / nereviyam (indicative past negative)
tu direvî (indicative present positive)
tu narevî (indicative present negative)
tu revî / reviyayî (indicative past positive)
tu nerevî / nereviyayî (indicative past negative)
ew direve (indicative present positive)
ew nareve (indicative present negative)
ew revî / reviya (indicative past positive)
ew nerevî / nereviya (indicative past negative)
em direvin (indicative present positive)
em narevin (indicative present negative)
em revîn / reviyan (indicative past positive)
em nerevîn / nereviyan (indicative past negative)
hûn direvin (indicative present positive)
hûn narevin (indicative present negative)
hûn revîn / reviyan (indicative past positive)
hûn nerevîn / nereviyan (indicative past negative)
ew direvin (indicative present positive)
ew narevin (indicative present negative)
ew revîn / reviyan (indicative past positive)
ew nerevîn / nereviyan (indicative past negative)
ez direviyam (imperfect positive)
ez nedireviyam (imperfect negative)
ez revîbûm / reviyabûm (positive)
ez nerevîbûm / nereviyabûm (negative)
tu direviyayî (imperfect positive)
tu nedireviyayî (imperfect negative)
tu revîbûyî / reviyabûyî (positive)
tu nerevîbûyî / nereviyabûyî (negative)
ew direviya (imperfect positive)
ew nedireviya (imperfect negative)
ew revîbû / reviyabû (positive)
ew nerevîbû / nereviyabû (negative)
em direviyan (imperfect positive)
em nedireviyan (imperfect negative)
em revîbûn / reviyabûn (positive)
em nerevîbûn / nereviyabûn (negative)
hûn direviyan (imperfect positive)
hûn nedireviyan (imperfect negative)
hûn revîbûn / reviyabûn (positive)
hûn nerevîbûn / nereviyabûn (negative)
ew direviyan (imperfect positive)
ew nedireviyan (imperfect negative)
ew revîbûn / reviyabûn (positive)
ew nerevîbûn / nereviyabûn (negative)
ez ê birevim (future positive)
ez ê nerevim (future negative)
ez ê revîbim / reviyabim (future perfect positive)
ez ê nerevîbim / nereviyabim (future perfect negative)
tu yê birevî (future positive)
tu yê nerevî (future negative)
tu yê revîbî / reviyabî (future perfect positive)
tu yê nerevîbî / nereviyabî (future perfect negative)
ew ê bireve (future positive)
ew ê nereve (future negative)
ew ê revîbe / reviyabe (future perfect positive)
ew ê nerevîbe / nereviyabe (future perfect negative)
em ê birevin (future positive)
em ê nerevin (future negative)
em ê revîbin / reviyabin (future perfect positive)
em ê nerevîbin / nereviyabin (future perfect negative)
hûn ê birevin (future positive)
hûn ê nerevin (future negative)
hûn ê revîbin / reviyabin (future perfect positive)
hûn ê nerevîbin / nereviyabin (future perfect negative)
ew ê birevin (future positive)
ew ê nerevin (future negative)
ew ê revîbin / reviyabin (future perfect positive)
ew ê nerevîbin / nereviyabin (future perfect negative)
ez revîme / reviyame (perfect positive)
ez nerevîme / nereviyame (perfect negative)
ez revîbûme / reviyabûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nerevîbûme / nereviyabûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu reviyî / reviyayî (perfect positive)
tu nereviyî / nereviyayî (perfect negative)
tu revîbûyiye / reviyabûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nerevîbûyiye / nereviyabûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew reviye / reviyaye (perfect positive)
ew nereviye / nereviyaye (perfect negative)
ew revîbûye / reviyabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nerevîbûye / nereviyabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em revîne / reviyane (perfect positive)
em nerevîne / nereviyane (perfect negative)
em revîbûne / reviyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nerevîbûne / nereviyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn revîne / reviyane (perfect positive)
hûn nerevîne / nereviyane (perfect negative)
hûn revîbûne / reviyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nerevîbûne / nereviyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew revîne / reviyane (perfect positive)
ew nerevîne / nereviyane (perfect negative)
ew revîbûne / reviyabûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nerevîbûne / nereviyabûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez birevim (present subjunctive positive)
(bila) ez nerevim (present subjunctive negative)
(bila) ez revîbim / reviyabim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nerevîbim / nereviyabim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu birevî (present subjunctive positive)
(bila) tu nerevî (present subjunctive negative)
(bila) tu revîbî / reviyabî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nerevîbî / nereviyabî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bireve (present subjunctive positive)
(bila) ew nereve (present subjunctive negative)
(bila) ew revîbe / reviyabe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nerevîbe / nereviyabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em birevin (present subjunctive positive)
(bila) em nerevin (present subjunctive negative)
(bila) em revîbin / reviyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nerevîbin / nereviyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn birevin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nerevin (present subjunctive negative)
(bila) hûn revîbin / reviyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nerevîbin / nereviyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew birevin (present subjunctive positive)
(bila) ew nerevin (present subjunctive negative)
(bila) ew revîbin / reviyabin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nerevîbin / nereviyabin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bireviyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nereviyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez revîbûma / reviyabûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nerevîbûma / nereviyabûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bireviyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nereviyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu revîbûyayî / reviyabûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nerevîbûyayî / nereviyabûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bireviyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nereviyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew revîbûya / reviyabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nerevîbûya / nereviyabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bireviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nereviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em revîbûna / reviyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nerevîbûna / nereviyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bireviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nereviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn revîbûna / reviyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nerevîbûna / nereviyabûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bireviyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nereviyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew revîbûna / reviyabûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nerevîbûna / nereviyabûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bireviyama (present conditional positive)
ez ê nereviyama (present conditional negative)
ez ê revîbûma / reviyabûma (preterite conditional positive)
ez ê nerevîbûma / nereviyabûma (preterite conditional negative)
tu yê bireviyayî (present conditional positive)
tu yê nereviyayî (present conditional negative)
tu yê revîbûyayî / reviyabûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nerevîbûyayî / nereviyabûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bireviyaya (present conditional positive)
ew ê nereviyaya (present conditional negative)
ew ê revîbûya / reviyabûya (preterite conditional positive)
ew ê nerevîbûya / nereviyabûya (preterite conditional negative)
em ê bireviyana (present conditional positive)
em ê nereviyana (present conditional negative)
em ê revîbûna / reviyabûna (preterite conditional positive)
em ê nerevîbûna / nereviyabûna (preterite conditional negative)
hûn ê bireviyana (present conditional positive)
hûn ê nereviyana (present conditional negative)
hûn ê revîbûna / reviyabûna (preterite conditional positive)
hûn ê nerevîbûna / nereviyabûna (preterite conditional negative)
ew ê bireviyana (present conditional positive)
ew ê nereviyana (present conditional negative)
ew ê revîbûna / reviyabûna (preterite conditional positive)
ew ê nerevîbûna / nereviyabûna (preterite conditional negative)
(tu) bireve (imperative present positive)
(tu) nereve (imperative present negative)
(hûn) birevin (imperative present positive)
(hûn) nerevin (imperative present negative)
ڕهڤین
revan
reviyan
revîyan
revyan
rivîn

etymology_text:
Ji rev + -în.
* proto-îranî: *rem ("çûn, livîn")
:partî: 'hr'm- ("rakirin"), nyr'm- ("ragirtin")
:pehlewî: 'hr'm- /ehram-/ ("rakirin")
:farisî: remîden / rem- ("revîn") … ^(alfabeya arî)
:belûçî: remit / rem- ("revîn")
:kurmancî: revîn / -rev- ("revîn")
:zazakî: remayen / rem- ("revîn")
Çavkanî: Cheung p.312

побегне

roman: pobegne

убегать

roman: ubegatʹ

убежать

roman: ubežatʹ

удирать

roman: udiratʹ

удрать

roman: udratʹ

бѣжати

roman: běžati

పారిపోవు

roman: pāripōvu

ipa: /rɛˈviːn/

hyphenation: re·vîn


revîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


taxim

glosses:
deste, kom, grûp, tîm,
çend kes yan tişt yên li gel hev

forms:
تاخم
تاقم
taqim

etymology_text: Dibe ji tirkî takım.

ipa: /tɑːˈxɪm/

hyphenation: ta·xim


tîm

text: ئۆە نوکە تیما مە خوسارەت بوویە

roman: Oe nuke tîma me xusaret bûye.

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 29

forms: تیم

etymology_text: Ji îngilîzî team.


xedre

forms:
غەدرە
xedir
xedr
xedire
xedare

etymology_text: Ji erebî غدر.


alif

glosses: Xwarina ku didin heywanên kedî (ka, ceh, çilû).

text: ...Tu niha westiyayî, kerem ke derbasî ser cî û nivînê xwe be, ez ê alifê pez bidim û pişt re em ê bi hev re nan bixwin.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 82, ISBN 978-605-5585-41-9

forms:
ئالف
alf
afir

etymology_text: Ji erebî علف ('elef), hevreha akadî elêpu (zîl dan). Ji heman rehê erebî: "yulaf" ya tirkî.

корм

roman: korm

фура́ж

roman: furáž

па́ша

roman: páša

по́шар

roman: póšar

飼料

roman: sìliào

عَلَف

roman: ʿalaf

կեր

roman: ker

դարման

roman: darman

علوفه

roman: 'olufe

قرموت

roman: qormut

საკვები

roman: saḳvebi

चारा

roman: cārā

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರ

roman: prāṇigaḷa āhāra

тоют

roman: toyut

жем

roman: cem

꼴

roman: kkol

먹이

roman: meogi

사료

roman: saryo

крма

roman: krma

сточна храна

roman: stočna hrana

помија

roman: pomija

یم

roman: yem

жем

roman: jem

кърмъ

roman: kŭrmŭ

хӯрок

roman: xürok

ем

roman: em

улуфа

roman: ulufa

қурмут

roman: qurmut

җим

roman: cim

χορτονομή

roman: chortonomí

σανό

roman: sanó

χιλός

roman: khilós

φορβή

roman: phorbḗ

ipa: /ɑːˈlɪf/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-alif.wav

hyphenation: a·lif


êm

forms:
yêm
em

etymology_text: Ji tirkî yem (“alif”) ji yemek (“xwarin”).

фураж

roman: furaž

կեր

roman: ker

ipa: /eːm/

hyphenation: êm


êm

glosses: demek kurt, bîsk, kêlî, kêlîk, muqdar, solix, bîst, çend saniyeyan, çend deqeyan


êm

pos_title: Formeke lêkerê

glosses:
: bêm, werim:
Ez ê sibê êm. (Ez dê sibê bêm / werim.)


ka

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: li kû ye, li kû ne, li kûderê ye, li çi cihî ne

text: Ka birayê te?

forms:
کا
kanê
kanên
kanî
kanîn

etymology_text: Nayê zanîn, têkilî kû, bi soranî kwa, têkilî kwê.

कहां

roman: kahā̃

কোথায়

roman: kothaẏ

যেখানে

roman: jekhane

کوجه

roman: kōje

къде́

roman: kǎdé

ဘယ်

roman: bhai

ᎭᏢ

roman: hatlv

哪裡//哪裏//哪里

roman: naa⁵ leoi⁵

邊度

roman: bin¹ dou⁶

邊處

roman: bin¹ syu³

нани

roman: nani

натар

roman: natar

哪裡//哪裏//哪里

roman: nǎlǐ, nǎli

哪兒

roman: nǎr

哪

roman: nǎ

佗位

roman: tó-ūi, tōe, toeh, toh-ūi

佗

roman: toh, tah, tio̍h

佗落

roman: tó-lo̍h

佗位仔

roman: tá-ūi-á

ӑҫта

roman: ăśta

أَيْن

roman: ʔayna, ʔayn

فين

roman: fēn

وَيْن

roman: wēn

فين

roman: fīn

فاين

roman: fāyen

وين

roman: wīn

وَيْن

roman: wayn, wēn

որտեղ

roman: orteġ

ուր

roman: ur

յո

roman: yo

иду

roman: idu

کجا

roman: kojâ

کو

roman: ku

𐍈𐌰𐍂

roman: ƕar

𐍈𐌰𐌳𐍂𐌴

roman: ƕadrē

𐍈𐌰𐌸𐍂𐍉

roman: ƕaþrō

სად

roman: sad

საით

roman: sait

საიდან

roman: saidan

किधर

roman: kidhar

מאין

roman: mei-ayin

кайда

roman: kayda

කෝ

roman: kō

කොහිද

roman: kohida

어디

roman: eodi

ທີ່ໃດ

roman: thī dai

ໃສ

roman: sai

ຢູ່ໃສ

roman: yū sai

каде

roman: kade

ᠶᠠᠪᠠ

roman: yaba

ᠠᠪᠠ

roman: aba

хо̄т

roman: hōt

कुठे

roman: kuṭhe

хаашаа

roman: haašaa

хаана

roman: haana

кӕм

roman: kæm

қайда

roman: qaida

कू

roman: kū́

कुत्र

roman: kútra

ꠇꠥꠘꠣꠘꠧ

roman: kunano

қайда

roman: qayda

куҷо

roman: kujo

کیا

roman: kiâ

ⵎⴰⵏⵉ

roman: mani

ఎక్కడ

roman: ekkaḍa

ឯណា

roman: ae naa

ណា

roman: naa

ханна

roman: xanna

וווּ

roman: vu

πού

roman: poú

ipa: /kʰɑː/

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ka (hoker).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ka (hoker 2).wav

ipa: /kɑː/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-ka.wav

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-ka.wav

hyphenation: ka


ka

glosses:
peyvikek tikakirinê anku ricakirinê ye:
 ji kerema xwe, ji qenciya xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe, eger ne zehmet be

text: Ka hinek avê bide min.

text: Ka bibêje! Ev evîn di vî dilî de bijî, ma dil pîr dibe?

ref: Yildiz Çakar: Navê çûyînê, helbest, Malpera "Êvarbaş", Amude.de

forms:
kanê
kanî

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ka (hoker).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ka (hoker 2).wav


ka

pos: conj

pos_title: Girêdek

glosses: peyvikek e du hevokan bi hev re girê dide

text: Ez nizanim ka tu çi dibêjî.


ka

glosses: Giyayê hişk yê wek alif anku êm didin sewalan.

glosses: Kewşê ku bi gêreyê yan jî bi patozê ji bo xwarina heywanan hatiye hûrkirin.di kadînan de dihê hilanîn.

text: Kaya havîna (n) bavêjin kadîna (n).

text: Ka a kem teze nede bayê.

etymology_text: Hevreha soranî کا (ka), farisî کاه (kah) û كه (keh-), pehlewî [skrîpt hewce ye] (kah), hindî घास (ghās), urdûyî گھاس (ghas), sanskrîtî घास (ghāsa), belkî ji proto-hindûewropî *keh₂u- (“kutan, hincinandin, hûr kirin”) - latînî cūdere. S-ya proto-hindûewropî û proto-aryayî (sanskrîtî "ghasa-" lê pehlewî "kah") di îranî de dibe H (binêre: havîn, heft). Ji eynî rehî: kadîn, kehreba, kehribar...


kanê

glosses:
ka, kanî, li kû ye:
Birayê te kanê?
 Kanê hûn hemî?


kanê

glosses:
formek kişandî ye ji lêkera kanîn:
Ew kanê bêje.
(Ew dikare bibêje. / Ew dişê bibêje. / Wî hêza yan taqeta yan destûra gotinê heye.)

text: JiÇirya Paşiyê pe da Melayê Bateyî kanê, Sefer kêşa bi Mukse da li ser weqtê zivistanê.

ref: Mela Hisênê Bateyî (1417-1491

etymology_text: kanîn


cire

glosses: dubendî, lihevnekirin, arîşe, kêşe, pirsgirêk, problem, nakokî

text: Berî sefera Celal Talebanî jî cire di navbera herduyan [Talebanî û serokwezîrê Iraqê Îbrahîm Ceferî] de li ser sefera Emerîkayê çêbû...

ref: Brahîm Ceferî diçe şerê Celal Talebanî, Nefel.com, 9/2005

forms: cirre

etymology_text: Ji cir + -e.


kehnî

text: Dibe ku bîreke vî gundî ya ava cemidî, kehniyeke vî gundî î hênik hebe.

ref: Yaşar Kemal, (wergêr Firat Cewerî), Dara hinarê, Nûdem, 1998, ISBN 91 8859 2375 1


kun

text:
»We-kem min xeşfi xizlanin ehabet leyse xabatî«
Ne tenha pêşiber yar în ji emrê »kun« xeberdar în
»We-men ehwahu sarin fî mesarî kullî zerratî«

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
كون
kanî
kûn
qûn

etymology_text: Hevreha soranî kun, belûçî kond, belkî hevreha soranî kendin (kolan, kolandin), farisî kenden, urdûyî kundna, ji zimanên îranî yan ji proto-îranî [Peyv?]. Herwiha bide ber qul, qûn, belkî ji zimanekî samî, bo nimûne ji aramî

ipa: /kʊn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-kun.wav

hyphenation: kun


kun

pos: prep

pos_title: Daçek

text: Mi komencis ricevi multon da leteroj kun demandoj.

etymology_text: Ji latînî cum, ji îtalî con û spanî con.

word: kun-<w:tevde, bi hev re>

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kun.wav

audio: LL-Q143 (epo)-NMaia-kun.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-kun.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Poslovitch-kun.wav


kun

glosses: dema ku, wextê ku, hingê ku, çaxê ku, zemanê ku

audio: LL-Q1412 (fin)-Susannaanas-kun.wav

audio: LL-Q1412 (fin)-Seqv-kun.wav


kun bûn

forms:
kun dibim (present)
kun dibî (present)
kun dibe (present)
kun dibin (present)
kun bibe (imperative singular)
kun bibin (imperative plural)
kun bûm (past)
kun bûyî (past)
kun bû (past)

etymology_text: Ji kun + bûn

ipa: /kʊn buːn/

hyphenation: kun bûn


kun kirin

glosses: qewirandin, simtin, kunek tê ve kirin, qul kirin, qewar kirin

forms:
kun dikim (present)
kun dikî (present)
kun dike (present)
kun dikin (present)
kun bike (imperative singular)
kun bikin (imperative plural)
kun kir (past)
kun kir (past)
kun kir (past)
kun kir (past)
kun –k– (root present)
kun –kir– (root past)
ez kun dikim (indicative present positive)
ez kun nakim (indicative present negative)
min kun kir (indicative past positive)
min kun nekir (indicative past negative)
tu kun dikî (indicative present positive)
tu kun nakî (indicative present negative)
te kun kir (indicative past positive)
te kun nekir (indicative past negative)
ew kun dike (indicative present positive)
ew kun nake (indicative present negative)
wê/wî kun kir (indicative past positive)
wê/wî kun nekir (indicative past negative)
em kun dikin (indicative present positive)
em kun nakin (indicative present negative)
me kun kir (indicative past positive)
me kun nekir (indicative past negative)
hûn kun dikin (indicative present positive)
hûn kun nakin (indicative present negative)
we kun kir (indicative past positive)
we kun nekir (indicative past negative)
ew kun dikin (indicative present positive)
ew kun nakin (indicative present negative)
wan kun kir (indicative past positive)
wan kun nekir (indicative past negative)
min kun dikir (imperfect positive)
min kun nedikir (imperfect negative)
min kun kiribû (positive)
min kun nekiribû (negative)
te kun dikir (imperfect positive)
te kun nedikir (imperfect negative)
te kun kiribû (positive)
te kun nekiribû (negative)
wê/wî kun dikir (imperfect positive)
wê/wî kun nedikir (imperfect negative)
wê/wî kun kiribû (positive)
wê/wî kun nekiribû (negative)
me kun dikir (imperfect positive)
me kun nedikir (imperfect negative)
me kun kiribû (positive)
me kun nekiribû (negative)
we kun dikir (imperfect positive)
we kun nedikir (imperfect negative)
we kun kiribû (positive)
we kun nekiribû (negative)
wan kun dikir (imperfect positive)
wan kun nedikir (imperfect negative)
wan kun kiribû (positive)
wan kun nekiribû (negative)
ez ê kun bikim (future positive)
ez ê kun nekim (future negative)
minê kun kiribe (future perfect positive)
minê kun nekiribe (future perfect negative)
tu yê kun bikî (future positive)
tu yê kun nekî (future negative)
teyê kun kiribe (future perfect positive)
teyê kun nekiribe (future perfect negative)
ew ê kun bike (future positive)
ew ê kun neke (future negative)
wê/wîyê kun kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê kun nekiribe (future perfect negative)
em ê kun bikin (future positive)
em ê kun nekin (future negative)
meyê kun kiribe (future perfect positive)
meyê kun nekiribe (future perfect negative)
hûn ê kun bikin (future positive)
hûn ê kun nekin (future negative)
weyê kun kiribe (future perfect positive)
weyê kun nekiribe (future perfect negative)
ew ê kun bikin (future positive)
ew ê kun nekin (future negative)
wanê kun kiribe (future perfect positive)
wanê kun nekiribe (future perfect negative)
min kun kiriye (perfect positive)
min kun nekiriye (perfect negative)
min kun kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min kun nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te kun kiriye (perfect positive)
te kun nekiriye (perfect negative)
te kun kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te kun nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî kun kiriye (perfect positive)
wê/wî kun nekiriye (perfect negative)
wê/wî kun kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî kun nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me kun kiriye (perfect positive)
me kun nekiriye (perfect negative)
me kun kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me kun nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we kun kiriye (perfect positive)
we kun nekiriye (perfect negative)
we kun kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we kun nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan kun kiriye (perfect positive)
wan kun nekiriye (perfect negative)
wan kun kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan kun nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez kun bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez kun nekim (present subjunctive negative)
(bila) min kun kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min kun nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu kun bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu kun nekî (present subjunctive negative)
(bila) te kun kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te kun nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew kun bike (present subjunctive positive)
(bila) ew kun neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî kun kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî kun nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em kun bikin (present subjunctive positive)
(bila) em kun nekin (present subjunctive negative)
(bila) me kun kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me kun nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn kun bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn kun nekin (present subjunctive negative)
(bila) we kun kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we kun nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew kun bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew kun nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan kun kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan kun nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min kun bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min kun nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min kun kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min kun nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te kun bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te kun nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te kun kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te kun nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kun bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî kun nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kun kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî kun nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me kun bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me kun nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me kun kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me kun nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we kun bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we kun nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we kun kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we kun nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan kun bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan kun nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan kun kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan kun nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê kun bikira (present conditional positive)
minê kun nekira (present conditional negative)
minê kun kiribûya (preterite conditional positive)
minê kun nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê kun bikira (present conditional positive)
teyê kun nekira (present conditional negative)
teyê kun kiribûya (preterite conditional positive)
teyê kun nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê kun bikira (present conditional positive)
wê/wîyê kun nekira (present conditional negative)
wê/wîyê kun kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê kun nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê kun bikira (present conditional positive)
meyê kun nekira (present conditional negative)
meyê kun kiribûya (preterite conditional positive)
meyê kun nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê kun bikira (present conditional positive)
weyê kun nekira (present conditional negative)
weyê kun kiribûya (preterite conditional positive)
weyê kun nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê kun bikira (present conditional positive)
wanê kun nekira (present conditional negative)
wanê kun kiribûya (preterite conditional positive)
wanê kun nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) kun bike (imperative present positive)
(tu) kun neke (imperative present negative)
(hûn) kun bikin (imperative present positive)
(hûn) kun nekin (imperative present negative)
کون کرن
kûn kirin

etymology_text: Ji kun + kirin.

ipa: /kʊn kɪˈɾɪn/

hyphenation: kun ki·rin


kunbûn

forms: كونبوون

etymology_text: Ji kun + bûn.


kunkirin

ipa: /kʊŋkɪˈɾɪn/


mîrza

text: Mesmû' nekir bi sem'i idrakMîrê ko bi navê Mîrza yeMehda nezera wî kîmya ye

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
mîrzad
mîrzade
mîrze
amoza
biraza
xwarza

etymology_text: mîr + -za, hevreha farisî میرزا (mîrza), ji zimanên îranî.


hêja

glosses: bihadar, binirx, birêz, rêzdar, efendî, ezbenî, mamoste, nirxbilind, biqedir, biqîmet, bihagiran, giranbiha, jêhatî, berkeftî, heja

text:
Hemiyan bi wî girtine temettu'
Hêja ne zemîn ne ev sema bû
Ew serwerê cumle enbiya bû

glosses: seyda, berketî, beg, rind, giran, nirxdar, nirxgiran, birûmet, rûmetdar, axa, kek, kak, camêr, mîr, qenc^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
hêjatir (comparative)
herî hêja (superlative)
hêjatirîn (superlative)
hejî

etymology_text: Hevreha zazakî erjaye, avestayî 𐬆𐬭𐬆𐬱𐬬𐬀 (irişve-), sanskrîtî ऋष्व (ṛṣvá: 1. hêja, jêhatî 2. bilind, berz), yûnaniya kevn ὄρος (oros: çiya), hemû ji proto-hindûewropî *h₃eros (bilind, berz; hêja, jêhatî). Teoriyeke din jî ew e ku "hêja" dikare bi metatezê ji peyva "jêha(tî) be.

মৰমৰ

roman: moromor

лю́бы

roman: ljúby

дарагі́

roman: darahí

мі́лы

roman: míly

любим

roman: ljubim

мил

roman: mil

драг

roman: drag

親愛的

roman: qīn'ài de

عَزِيز

roman: ʿazīz

թանկագին

roman: tʻankagin

սիրելի

roman: sireli

گرامی

roman: gerâmi

عزیز

roman: 'aziz

فری

roman: fari

𐌻𐌹𐌿𐍆𐍃

roman: liufs

प्यारा

roman: pyārā

प्रिय

roman: priy

יַקִּיר

roman: yakír

хайрт

roman: hajrt

प्रिय

roman: priya

ګران

roman: grân

дорого́й

roman: dorogój

ми́лый

roman: mílyj

люби́мый

roman: ljubímyj

любъ

roman: ljubŭ

драгъ

roman: dragŭ

қайран

roman: qayran

эргим

roman: ergim

عزیز

roman: azīz

дороги́й

roman: dorohýj

ми́лий

roman: mýlyj

лю́бий

roman: ljúbyj

αγαπητός

roman: agapitós

φίλος

roman: phílos

шано́ўны

roman: šanóŭny

паважа́ны

roman: pavažány

уважа́ем

roman: uvažáem

尊敬的

roman: zūnjìng de

昂貴的

roman: ángguì de

հարգելի

roman: hargeli

մեծարգո

roman: mecargo

आदरणीय

roman: ādarṇīya

эрхэм

roman: erhem

хүндэт

roman: hündet

эрхэм хүндэт

roman: erhem hündet

уважа́емый

roman: uvažájemyj

அன்புக்குரிய

roman: aṉpukkuriya

ప్రియమైన

roman: priyamaina

шано́вний

roman: šanóvnyj

ជូនចំពោះ

roman: cuun cɑmpŭəh

αγαπητέ

roman: agapité

αγαπητή

roman: agapití

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hêja.wav

hyphenation: hê·ja


hejî

text: Min diyariyeke hejî bo te heye.


bihadar

glosses: bihagiran, giran, giranbiha, binirx, birêz, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, biqedir, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî

glosses: nirxdar, nirxgiran, birûmet, rûmetdar, efendî, mamoste, heja, berketî, seyda, rind^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bihadartir (comparative)
herî bihadar (superlative)
bihadartirîn (superlative)
بهادار
behadar
buhadar

etymology_text: Ji biha + -dar.


behadar

forms:
behadartir (comparative)
herî behadar (superlative)
behadartirîn (superlative)


bihagiran

glosses: bihadar, giranbiha, nirxdar, nirxgiran, binirx, birêz, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, biqedir, birûmet, rûmetdar, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî, giran

glosses: rind, bişeref, binamûs, şerîf, qedirgiran, qedirbilind, efendî, mamoste, heja, berketî, seyda^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bihagirantir (comparative)
herî bihagiran (superlative)
bihagirantirîn (superlative)
بهاگران
behagiran
buhagiran
giranbeha
giranbiha
giranbuha

etymology_text: Ji biha + giran.


behagiran

forms:
behagirantir (comparative)
herî behagiran (superlative)
behagirantirîn (superlative)


giranbiha

forms:
giranbihatir (comparative)
herî giranbiha (superlative)
giranbihatirîn (superlative)

ipa: /ɡɪɾɑːnbɪˈhɑː/


nirxdar

glosses: binirx, nirxgiran, bihadar, bihagiran, giranbiha, birêz, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, biqedir, birûmet, rûmetdar, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî, giran

glosses: bişeref, binamûs, şerîf, qedirgiran, qedirbilind, berketî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
nerxdar
nurxdar

etymology_text: Ji nirx + -dar.

ipa: /nɪɾxˈdɑːɾ/

hyphenation: nirx·dar


binirx

glosses: nirxdar, nirxgiran, bihadar, bihagiran, giranbiha, birêz, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, biqedir, birûmet, rûmetdar, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî, giran

glosses: binamûs, bişeref, qedirbilind, giring, watedar, efendî, mamoste, heja^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
binirxtir (comparative)
herî binirx (superlative)
binirxtirîn (superlative)
binerx
binurx

etymology_text: Ji bi- + nirx.


nirxgiran

glosses: nirxdar, nirxbilind, binirx, bihadar, bihagiran, giranbiha, birêz, rêzdar, ezbenî, biqedir, birûmet, rûmetdar, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî, giran

glosses: qedirbilind^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
nerxbilind
nurxbilind

etymology_text: Ji nirx + bilind.


debîr

glosses:
katib, nivîser, nivîsvan, nivîskar
(bi taybetî kesa/ê tiştên fermî li daîreyên dewletê dinivîse

text: Ahmedê Xanî bi xwe di seraya Bayezîde de debîrê dîwanê bû.

ref: Mûrad Ciwan: Hin belgeyên nuh li ser Ahmedê Xanî, Netkurd.com, 7/2005

etymology_text: Deyn ji farisî دبیر (debîr), ji farisiya navîn 𐭣𐭯𐭩𐭥𐭥 (dipîr), ji farisiya kevn [skrîpt hewce ye] (dipi-, “nivîs, tomar, sicil”) ji akadî 𒁾 (tuppu, “tablo, nivîs”) ji sûmerî 𒁾 (dub). Ji eynî rehî: dibistan, dîwan. Debir ya tirkî û դպիր (dpir) ya ermenî ji zimanên îranî hatine wergirtin.


lala

glosses: fêrker, hînker, perwerdeker, mamoste, dersder, waneder, ilimder, mielim

forms: lale

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


mamoste

glosses: kesê/a ku tiştekî/an fêr dike, hîn dike an jî yekî/ê perwerde dike, bi taybetî li dibistanan

text: Zarok tim vê pirsê ji me dikin: "Mamoste em hînê kurdî bin, em ê bibin çi? Ma em dikarin bibin mamoste, bibinendezyar, doktor, parêzer, û hwd?" Bi rastî em nikarin bersiveke têr û peyitandinê bidin zarokan, ji ber ku di vê pêvajoyê de bi kurdî nikarin bibine tu tişt. Em tenê dibêjin; "Divê em zimanê xwe bîr nekin!" (Fêrgîn Melîk Aykoç)

ref: DuZimanî, Cemil Oğuz/Dawud Rêbiwar, rp.43

glosses: hêja, rêzdar, birêz, bihagiran, bihadar, hejî, jêhatî, berketî, seyda, efindî

forms:
mamhosta
mamhoste
mamosta
mamwesta
mamweste
mamwista
mamwiste
mamhusta
mamhuste
mamusta
mamuste
mamista
mamiste
mamhista
mamhiste
mamwusta
mamwuste

etymology_text: Ji mam + oste.

শিক্ষক

roman: śikṣak

учител

roman: učítel

преподавател

roman: prepodavátel

хьехархо

roman: ḥeχarχo

教师

roman: jiàoshī

老师

roman: lǎoshī

教師

roman: kàu-su

老師

roman: lāu-su

先生

roman: sin-seⁿ

مدرس

roman: mudárris

مدرسة

roman: mudarrísa

ուսուցիչ

roman: usucʻičʻ

դասատու

roman: dasatu

آموزگار

roman: âmuzgâr

معلم

roman: mo'allem

მასწავლებელი

roman: masc̣avlebeli

अध्यापक

roman: adhyāpak

अध्यापिका

roman: adhyāpikā

टीचर

roman: ṭīcar

गुरु

roman: guru

מורה

roman: more

professor

sense: hînker, fêrker

ගුරුතුමා

roman: gurutumā

ගුරුවරයා

roman: guruwarayā

ආචාර්ය

roman: ācārya

선생

roman: seonsaeng

ຄູ

roman: khuu

багш

roman: bagš

учитель

roman: učítel’

учительница

roman: učítel’nica

преподаватель

roman: prepodavátel’

преподавательница

roman: prepodavátel’nica

муаллим

roman: muallim

ครู

roman: khruu

ఉపాధ్యాయుడు

roman: upādhyāyuḍu

དགེ་རྒན

roman: dge rgan

معلم

roman: mu'allim

គ្រូបង្រៀន

roman: krū bong-rīən

គ្រូ

roman: krū

διδάσκαλος

roman: didáskalos

δάσκαλος

roman: dáskalos

δασκάλα

roman: daskála

ipa: /mɑːmoːsˈtɛ/

hyphenation: ma·mos·te


şên bûn

glosses: derketin û çêbûna giyha û riwekan, peldayîna daran, wergirtina rengê kesk

text: Bihar hatiye her der şîn bûye, erdên hişk û beyar xwe bi rengê kesk xemilandiye.

forms:
şên dibim (present)
şên dibî (present)
şên dibe (present)
şên dibin (present)
şên bibe (imperative singular)
şên bibin (imperative plural)
şên bûm (past)
şên bûyî (past)
şên bû (past)
şîn bûn

etymology_text: Ji şên + bûn

ipa: /ʃeːn buːn/

hyphenation: şên bûn


şên kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji şên + kirin.

ipa: /ʃeːn kɪˈɾɪn/

hyphenation: şên ki·rin


şênbûn

etymology_text: Ji şên + bûn.


hêşîn

glosses: kesk (bi taybetî ji bo rengê riwek/giyayan tê bikaranîn)

forms:
hêşîntir (comparative)
herî hêşîn (superlative)
hêşîntirîn (superlative)
hêşin
şên


sepandin

glosses: ferz kirin, bi kotekî pê dan pejirandin, bi zorê pê dan qebûlkirin, neçar kirin, mecbûr kirin, bêçare kirin

forms:
disepînim (present)
disepînî (present)
disepîne (present)
disepînin (present)
bisepîne (imperative singular)
bisepînin (imperative plural)
sepand (past)
sepand (past)
sepand (past)
sepand (past)
–sepîn– (root present)
–sepand– (root past)
ez disepînim (indicative present positive)
ez nasepînim (indicative present negative)
min sepand (indicative past positive)
min nesepand (indicative past negative)
tu disepînî (indicative present positive)
tu nasepînî (indicative present negative)
te sepand (indicative past positive)
te nesepand (indicative past negative)
ew disepîne (indicative present positive)
ew nasepîne (indicative present negative)
wê/wî sepand (indicative past positive)
wê/wî nesepand (indicative past negative)
em disepînin (indicative present positive)
em nasepînin (indicative present negative)
me sepand (indicative past positive)
me nesepand (indicative past negative)
hûn disepînin (indicative present positive)
hûn nasepînin (indicative present negative)
we sepand (indicative past positive)
we nesepand (indicative past negative)
ew disepînin (indicative present positive)
ew nasepînin (indicative present negative)
wan sepand (indicative past positive)
wan nesepand (indicative past negative)
min disepand (imperfect positive)
min nedisepand (imperfect negative)
min sepandibû (positive)
min nesepandibû (negative)
te disepand (imperfect positive)
te nedisepand (imperfect negative)
te sepandibû (positive)
te nesepandibû (negative)
wê/wî disepand (imperfect positive)
wê/wî nedisepand (imperfect negative)
wê/wî sepandibû (positive)
wê/wî nesepandibû (negative)
me disepand (imperfect positive)
me nedisepand (imperfect negative)
me sepandibû (positive)
me nesepandibû (negative)
we disepand (imperfect positive)
we nedisepand (imperfect negative)
we sepandibû (positive)
we nesepandibû (negative)
wan disepand (imperfect positive)
wan nedisepand (imperfect negative)
wan sepandibû (positive)
wan nesepandibû (negative)
ez ê bisepînim (future positive)
ez ê nesepînim (future negative)
minê sepandibe (future perfect positive)
minê nesepandibe (future perfect negative)
tu yê bisepînî (future positive)
tu yê nesepînî (future negative)
teyê sepandibe (future perfect positive)
teyê nesepandibe (future perfect negative)
ew ê bisepîne (future positive)
ew ê nesepîne (future negative)
wê/wîyê sepandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nesepandibe (future perfect negative)
em ê bisepînin (future positive)
em ê nesepînin (future negative)
meyê sepandibe (future perfect positive)
meyê nesepandibe (future perfect negative)
hûn ê bisepînin (future positive)
hûn ê nesepînin (future negative)
weyê sepandibe (future perfect positive)
weyê nesepandibe (future perfect negative)
ew ê bisepînin (future positive)
ew ê nesepînin (future negative)
wanê sepandibe (future perfect positive)
wanê nesepandibe (future perfect negative)
min sepandiye (perfect positive)
min nesepandiye (perfect negative)
min sepandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nesepandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te sepandiye (perfect positive)
te nesepandiye (perfect negative)
te sepandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nesepandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî sepandiye (perfect positive)
wê/wî nesepandiye (perfect negative)
wê/wî sepandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nesepandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me sepandiye (perfect positive)
me nesepandiye (perfect negative)
me sepandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nesepandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we sepandiye (perfect positive)
we nesepandiye (perfect negative)
we sepandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nesepandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan sepandiye (perfect positive)
wan nesepandiye (perfect negative)
wan sepandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nesepandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bisepînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nesepînim (present subjunctive negative)
(bila) min sepandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nesepandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bisepînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nesepînî (present subjunctive negative)
(bila) te sepandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nesepandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisepîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nesepîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî sepandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesepandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bisepînin (present subjunctive positive)
(bila) em nesepînin (present subjunctive negative)
(bila) me sepandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nesepandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bisepînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nesepînin (present subjunctive negative)
(bila) we sepandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nesepandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bisepînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nesepînin (present subjunctive negative)
(bila) wan sepandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nesepandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bisepanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nesepanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min sepandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nesepandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bisepanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nesepanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te sepandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nesepandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bisepanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesepanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî sepandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nesepandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bisepanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nesepanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me sepandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nesepandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bisepanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nesepanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we sepandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nesepandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bisepanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nesepanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan sepandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nesepandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bisepanda (present conditional positive)
minê nesepanda (present conditional negative)
minê sepandibûya (preterite conditional positive)
minê nesepandibûya (preterite conditional negative)
teyê bisepanda (present conditional positive)
teyê nesepanda (present conditional negative)
teyê sepandibûya (preterite conditional positive)
teyê nesepandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bisepanda (present conditional positive)
wê/wîyê nesepanda (present conditional negative)
wê/wîyê sepandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nesepandibûya (preterite conditional negative)
meyê bisepanda (present conditional positive)
meyê nesepanda (present conditional negative)
meyê sepandibûya (preterite conditional positive)
meyê nesepandibûya (preterite conditional negative)
weyê bisepanda (present conditional positive)
weyê nesepanda (present conditional negative)
weyê sepandibûya (preterite conditional positive)
weyê nesepandibûya (preterite conditional negative)
wanê bisepanda (present conditional positive)
wanê nesepanda (present conditional negative)
wanê sepandibûya (preterite conditional positive)
wanê nesepandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bisepîne (imperative present positive)
(tu) nesepîne (imperative present negative)
(hûn) bisepînin (imperative present positive)
(hûn) nesepînin (imperative present negative)
سهپاندن
çespandin
selmandin

etymology_text: Ji Sepan.

ipa: /sɛpɑːnˈdɪn/

hyphenation: se·pan·din


kotekî

glosses: tade, zor, zilm, stem, mecbûrî, bêdilî, teda, tehde, tede, te'de, te'da, bêyî dilxwazî, bêyî rizamendî, darê zorê

glosses: zordarî, zordestî, zalimtî, zorî, neheqî, xedre, bêdadî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji kotek + -î


zilm

glosses: stem, zorî, kotekî, tade, zalimî, mecbûrî, bêdilî, teda, tehde, tede, te'de, te'da, bêyî dilxwazî, bêyî rizamendî, darê zorê

glosses: zor, kotek, neheqî, xedre, bêdadî, zordarî, zordestî, zalimtî, tundî, tundûtûjî, şidet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
zulim
zulm

etymology_text: Ji erebî ظُلْم (ẓulm, “zilm, neheqî”) ji ظلم (ẓełeme, “zilm kirin, neheqî kirin”), têkilî ظلمة (ẓułmeᵗ, “tarîtî, zilmat”), hevrehên akadî [skrîpt hewce ye] (ṡulmu, “reş”) û [skrîpt hewce ye] (ṡelamu, “tarî bûn”). Ji heman rehî: mezalim, mezlûm, zalim.

жо́рсткасць

roman: žórstkascʹ

лю́тасць

roman: ljútascʹ

жесто́кост

roman: žestókost

свире́пост

roman: svirépost

къизалла

roman: q̇izalla

殘忍

roman: cánrěn

ظلم

roman: dhulum

դաժանություն

roman: dažanutʻyun

შეუბრალებლობა

roman: šeubralebloba

ულმობელობა

roman: ulmobeloba

სისასტიკე

roman: sisasṭiḳe

დაუნდობლობა

roman: daundobloba

क्रूरता

roman: krūrtā

잔학

roman: janhak

свирепост

roman: svirepost

суровост

roman: surovost

دینسزلك

roman: dinsizlik

жесто́кость

roman: žestókostʹ

безжа́лостность

roman: bezžálostnostʹ

бессерде́чность

roman: besserdéčnostʹ

свире́пость

roman: svirépostʹ

жорсто́кість

roman: žorstókistʹ

безсерде́чність

roman: bezserdéčnistʹ

ὠμότης

roman: ōmótēs

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-zilm.wav

hyphenation: zilm


stem

glosses:
zilm, zorî, kotekî, tade, zalimî, mecbûrî, bêdilî, teda, tehde, tede, te'de, te'da,
bêyî dilxwazî, bêyî rizamendî, darê zorê, zulm, neheqî, xedre

text:
Nê ji me sûc û xeta tên û sîtem
Lê ji te îhsan û xufran û kerem

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
ستهم
sitem
sîtem

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *stembʰH- (“xwe ragirtin, xurt bûn, xweragir bûn, nelivîn, nehejîn”), proto-îranî *stemb-, hevreha sanskrîtî स्तभ्नोति (stambh-, “ragirtin”), avestayî [skrîpt hewce ye] (stəṇbye, “pevçûn, şer”), pehlewî [skrîpt hewce ye] (stembeg, “dilreq; serhişk”), farisî ستم (sitem, “stem”) û ستنبه (sitenbe, “xurt, bihêz; neguhdar”).

жо́рсткасць

roman: žórstkascʹ

лю́тасць

roman: ljútascʹ

жесто́кост

roman: žestókost

свире́пост

roman: svirépost

къизалла

roman: q̇izalla

殘忍

roman: cánrěn

ظلم

roman: dhulum

դաժանություն

roman: dažanutʻyun


sitem

glosses: gazine, gazin, gazind, lome, gazinde, dalehî, lewn, gilî û gaz


tade

glosses: kotekî, stem, zilm, zorî, zalimî, mecbûrî, bêdilî, xedre, neheqî, bêdadî, bêyî dilxwazî, bêyî rizamendî, darê zorê

glosses: zor, kotek, bêedaletî, bêinsafî, neçarî, zordarî, tundî, dijwarî, şidet, tundûtûjî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
tada
tahda
tahde
ta'da
ta'de
tehda
tehde
teda
tede
te'da
te'de

etymology_text: Ji erebî تَعَدِّي (taʿaddī, “destdirêjî, neheqî”)

آَذَى

roman: ʾāaḏā

أَذِيَّة

roman: ʾaḏiyya

تَعَدِّي

roman: taʿaddī

ظُلْم

roman: ẓulm


zorî

glosses: zehmetî, dijwarî, astengî, asêtî, ne asanî, ne hêsanî, ne sanahîtî, tundî

glosses:
stem, zilm, kotekî, tade, tundî, tundûtûjî, şidet, zalimî, mecbûrî, bêdilî,
teda, tehde, tede, te'de, te'da, bêyî dilxwazî, bêyî rizamendî, darê zorê

glosses: gelekî, pirrîtî, mişetî, zafî, zehfî, bereket, zêdehî

forms:
zorînî
zorîtî
zorîne

etymology_text: Ji zor + -î.


banehî

glosses: mana demek kurt li derekê, xasme li çolê

forms: baneyî

ipa: /bɑːnɛˈhiː/

hyphenation: ba·ne·hî


banehî

text: Qet nedihat gund û nehyeyê her di odeyeka wî xaniyê banehî yê ji kevr û axê yê birayê xwe de dima...

ref: Mihemed Evdila, Mijara nivîsandinê, Nefel.com, 9/2005

forms:
banehîtir (comparative)
herî banehî (superlative)
banehîtirîn (superlative)


berdewam

glosses: Ya / yê ku herdem heye yan dibe yan têt kirin.

glosses: herherî, ebedî, hetahetayî, herheyî, daîmî, herwextî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
berdewamtir (comparative)
herî berdewam (superlative)
berdewamtirîn (superlative)
بهردهوام
berdem

etymology_text: Ji ber- + erebî دوام (dewam) yan jî hevreha farisî بردوام (berdevam), ji zimanên îranî.

অনবচ্ছিন্ন

roman: ônbôcchinn

непрекъснат

roman: neprekǎsnat

連續的

roman: liánxù de

不斷的

roman: bùduàn de

持續的

roman: chíxù de

անդուլ

roman: andul

անընդհատ

roman: anəndhat

مداوم

roman: modâvem

مستمر

roman: mostamar

بیوقفه

roman: bê-vaqfe

განგრძობითი

roman: gangrʒobiti

უწყვეტი

roman: uc̣q̇veṭi

განუწყვეტელი

roman: ganuc̣q̇veṭeli

შეუწყვეტელი

roman: šeuc̣q̇veṭeli

მუდმივი

roman: mudmivi

გამუდმებული

roman: gamudmebuli

უსრული

roman: usruli

רציף

roman: ratsíf

آراسز

roman: arasız

непреры́вный

roman: neprerývnyj

безупи́нний

roman: bezupýnnyj

безпере́рвний

roman: bezperérvnyj

כּסדרדיק

roman: keseyderdik

αδιάκοπος

roman: adiákopos

συνεχής

roman: synechís

διαρκής

roman: diarkís

συνεχής

roman: sunekhḗs

διηνεκής

roman: diēnekḗs


zehmetî

text: Yekşemê ez bi zehmetiyek mezin ji nav ciyan rabûm (...)

ref: Biyanî, Albert Camus, Weşanên Nûdem

etymology_text: Ji zehmet + -î

ця́жкасць

roman: cjážkascʹ

тру́днасць

roman: trúdnascʹ

трудност

roman: trudnost

мъчнотия

roman: mǎčnotija

困難

roman: kùnnán, kùnnan

صُعُوبَة

roman: ṣuʿūba

कठिनाई

roman: kaṭhināī

मुसीबत

roman: musībat

दिक़्क़त

roman: diqqat

दिक्कत

roman: dikkat

קושי

roman: qoshi

кыйындык

roman: kıyındık

어려움

roman: eoryeoum

тешкотија

roman: teškotija

ബുദ്ധിമുട്ട്

roman: buddhimuṭṭŭ

കഷ്ടപ്പാട്

roman: kaṣṭappāṭŭ

тру́дность

roman: trúdnostʹ

сло́жность

roman: slóžnostʹ

కష్టం

roman: kaṣṭaṃ

مشکل

roman: muśkil

ва́жкість

roman: vážkistʹ

тру́дність

roman: trúdnistʹ

тя́жкість

roman: tjážkistʹ

δυσκολία

roman: dyskolía

χαλεπότης

roman: khalepótēs

ἀπορία

roman: aporía

ipa: /zɛħmɛˈtiː/


dijwarî

glosses: zehmetî, zorî, astengî, asêtî, tund, tûjî, şidet

glosses: tundî, tade^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
دژواری
dijwarîtî
dijwartî

etymology_text: Ji dijwar + -î


agirpij

glosses: volkan, çiyayên agirîn, çiyayên agir jê derdikeve

text: Çîyayê Nemrûde 2935m bilind e û ji ber teqandina [= teqîna] agirpijan (volkanan) gelek golên kraterîn di nav çîyayî de peyda bûne...

ref: Nesrîn Rojkan: Geştek li Kurdistanê, Netkurd.com, 9/2005

forms: agirpijk

etymology_text: Ji agir + pij.

ipa: /ɑːɡɪɾˈpɪʒ/

hyphenation: a·gir·pij


geşt

glosses: ger, sefer, seyahet, seyran, gerîn, ziyaret, seredan, geriyan

text: Her koşeyê welat bû geşt û seyran, digel govend û dîlanê, kilam û stran ji devê xelkê kêm nebûn.

ref: Rojan Hazim: Kurdistan bû dewlet, Hîwa, hj. 51, 2002

etymology_text: Ji farisîگشت (geşt), dema borî ji گشتن (geşten, “gerîn”).

word: geştyarî<w:tûrîstî, tûrîstîk>

ipa: /ɡɛʃt/

hyphenation: geşt


geşt

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina گەشت (geşt).


sefer

glosses: geşt, ger, seyahet, seyran, gerîn, ziyaret, seredan

text: Sefera Şam û 'iraqê li me xweş lazim û fer kirBi me da jehr û reqîban di devê şehd û şeker kir

glosses: gera leşkerî, seyaheta sîpahî, seyrana şer û cengê

etymology_text: Ji erebî سفر (sefer) ji aramîספר (s-p-r-), hevreha akadî seperru (erebe, erebane). Safari ya zimanên ewropî ya bi maneya "geştên li Afrîkayê bo dîtina heywanên kûvî" jî ji erebî ye bi rêka zimanê kaswahîlî.

𐔴𐔾𐕒𐕡𐕎

roman: elun

пае́здка

roman: pajézdka

падаро́жжа

roman: padaróžža

যাত্রা

roman: jatra

пъту́ване

roman: pǎtúvane

пътеше́ствие

roman: pǎtešéstvie

旅游

roman: lǚyóu

旅行

roman: lǚxíng

旅途

roman: lǚtú

旅程

roman: lǚchéng

رِحْلَة

roman: riḥla

سَفَر

roman: safar

سَيَاحَة

roman: sayāḥa

مُسَافَرَة

roman: musāfara

رحلة

roman: reḥla

سفرية

roman: safareya

ուղեւորություն

roman: uġeworutʻyun

سیاحت

roman: seyâhat

მგზავრობა

roman: mgzavroba

მოგზაურობა

roman: mogzauroba

ტური

roman: ṭuri

ვოიაჟი

roman: voiaži

यात्रा

roman: yātrā

מַסָּע

roman: masá

саякат

roman: sayakat

сапар

roman: sapar

여행

roman: yeohaeng

려행

roman: ryeohaeng

ການເດີນທາງ

roman: kān dœ̄n thāng

пату́вање

roman: patúvanje

патеше́ствие

roman: patešéstvie

യാത്ര

roman: yātra

аялал

roman: ajalal

یولجیلق

roman: yolculuk

سەپەر

roman: seper

ساياھەت

roman: sayahet

سياحت

roman: sayāhat

саяхат

roman: saäxat

путеше́ствие

roman: putešéstvije

пое́здка

roman: pojézdka

турне́

roman: turnɛ́

воя́ж

roman: vojáž

сайёҳат

roman: sayyohat

ప్రయాణము

roman: prayāṇamu

сәяхәт

roman: säyaxät

འགྲུལ་བཞུད

roman: 'grul bzhud

سِیاحَت

roman: siyāhat

пої́здка

roman: pojízdka

по́дорож

roman: pódorož

ដំណើរ

roman: dɑmnaə

רייַזע

roman: rayze

ταξίδι

roman: taxídi

πορεία

roman: poreía

ipa: /sɛˈfɛɾ/

hyphenation: se·fer


sefer

glosses: sefer, geşt, ger, seyahet, seyran, gerîn, ziyaret, seredan

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-sefer.wav


kelê

glosses: bêxwê, bosî, xwarina yan vexwarina xwê di nav de nîne yan pirr kêm heye

text: Bo çi hûn ji kelehê re dibên "kelê"? / Li aliyê me ji xwarina bê xwê re, "kelê" dibêjin.

ref: Seyidxan Anter: Ev ne kar û barên baweriyan e!.., Amidakurd.com, 2005

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ruha

text: Em hêvî dikin [Mîr] Memê ruha ket [rizgar bike] / derdê di dilê Memê dewa ket [derman bike].

forms:
riha
ruhandin
rihandin


ruha

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya ruh.

forms: ruhên (feminine definite construct plural)


key

glosses: şah, paşa, qiral, kiş, melik, padîşa, mîr, serok, serdar, serwer, pêşeng, pêşewa

ipa: /kʰɛj/

ipa: /kɛj/


key

glosses:
(tu) bikî:
Tu dê çi key? (Tu dê çi bikî?)

forms:
bikî
kî
kê

etymology_text: -ke- (rehê dema niha yê lêkera kirin di kurmanciya rojhilatî de - bi kurmanciya standard -k-) + -y (paşgirakesê duyem yê yekhejmar anku tu di li pey rehên lêkeran yên bi vokalbi dawî tên).


key

glosses: kengî, kingê, kînga, çi demê, çi çaxî, çi wextî


key

glosses: kilîl, kilîd, mifte, enexter, alavê qilfên deriyan pê tên vekirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-key.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-key.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-key.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-key.wav


key

etymology_text: Ji partî [skrîpt hewce ye] (keδ, “kengê; dema ku, gava ku”), hevreha se (“çi”), senîn (“çawan”), kam (“kî; kîjan”), çi (“tişt”)... Tev ji proto-hindûewropî *kʷís, kʷós.


mîr

glosses: prens, key, paşa, qiral, melik, padîşa, serok, serdar, serwer, pêşeng, pêşewa

text: Û ehlê ekrad eger xwecihî(gundî, bajarî) eger rawend(koçer)qewî zêde hakimperest û axaperest in. Zêde ita'eta(fermanpejirandina, milxwariya ji bo) hakiman û mîr û axan dikin. Bilanî hakimêd wan fileyek jî bibitin êdî zêde îta'et dikin. Lakin ji hemcinsêd xwe dexsê (hesûdiyê) dikin. Bi înad û kîn û kudûret in. Eger ji cinsê wan yekî jê ra bibine hakim û axayêd wan, îcarê ewî qebûl nakin û ta’eta wî nakin. Elbette fesadekî peyda dikin.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 62, ISBN 9789944360678

text: Secdeyek ber wan du birhan nagirit cih sed nimaz'Îd e û mîrê me îro dergehê lutfê vekirGo Mela hingî bixwazî dê bidim bes tu bixwaz

forms:
میر
emîr
mar
mer
mêr
mir
mor
mur
mûr

etymology_text:
Ji erebî أمير (emîr). Ketina herfên dengdar (vokal, vowel) ji destpêka peyvên ji erebî deynkirî di kurdî de tiştekî gelek normal e: Îbrahîm > Birahîm, Îsmaîl > Simayîl loma emîr > mîr jî.
;Çavkanî
*Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press, r. 396.

пщы

roman: pš̍ə

কোঁৱৰ

roman: kü̃or

князь

roman: knjazʹ

прынц

roman: prync

রাজকুমার

roman: rajkumar

রাজপুত্র

roman: rajputr

শাহজাদা

roman: śahjada

আমীরজাদা

roman: amirôjada

княз

roman: knjaz

принц

roman: princ

э̄ла

roman: ēla

亲王

roman: qīnwáng

國王

roman: guówáng

郡王

roman: jùnwáng

王

roman: wáng

王爵

roman: wángjué

王爷

roman: huángzǐ

王子

roman: wángzi

أَمِير

roman: ʾamīr

مير

roman: mir

իշխան

roman: išxan

каназор

roman: kanazor

شاهزاده

roman: šâhzâde

امیر

roman: amir

شهریار

roman: šahryâr

პრინცი

roman: ṗrinci

უფლისწული

roman: uplisc̣uli

शहज़ादा

roman: śahzādā

राजकुमार

roman: rājkumār

נָסִיךְ

roman: nasik

аьла

roman: äla

пщы

roman: pŝə

канзаада

roman: kanzaada

принц

roman: prints

대공

roman: daegong

대군

roman: daegun

ເຈົ້າຊາຍ

roman: chao sāi

ᦈᧁᦌᦻ

roman: ṫsawsaay

кнез

roman: knez

ᠠᡤᡝ

roman: age

ноён

roman: nojon

امیر

roman: emir

خان

roman: han

شاھزادە

roman: shahzade

𐫇𐫏𐫘𐫛𐫇𐫍𐫡

roman: wispuhr

شاهزاده

roman: šāhzādá

شازاده

roman: šāzãdá

اميرزاده

roman: amirzādá

شاهزوى

roman: šāhzóy

ханзада

roman: xanzada

шаһзада

roman: şahzada

кънѧзь

roman: kŭnęzĭ

кънѧѕь

roman: kŭnędzĭ

кнѧзь

roman: knęzĭ

шоҳзода

roman: šohzoda

เจ้า

roman: jâo

шаһзадә

roman: şahzadä

རྒྱལ་སྲས

roman: rgyal sras

རྒྱལ་བུ

roman: rgyal bu

ព្រះអង្គម្ចាស់

roman: prĕəhʼngkɔɔmcah

πρίγκιπας

roman: prígkipas

βασιλόπουλο

roman: vasilópoulo

πρῖγκιψ

roman: prînkips

βασιλείδης

roman: basileídēs

ipa: /miːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mîr.wav

hyphenation: mîr


emîr

text: Zanit em sî sal esîr înÇehvenêr pirsek emîr înLew bi rehm û şefqe ye

forms:
amir
emir

etymology_text: Ji erebî أمير (emîr) ku herwiha serekaniya peyva mîr e jî. Ji eynî rehî: amir, emir, emaret, Imarat, amîral.


qiral

glosses: key, paşa, mîr, melik, padîşa, serok, serdar, serwer, pêşeng, pêşewa

glosses: hakim, prens^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
keral
kiral
kral
qeral
qral
qiralîce
prens
prenses

etymology_text: ji zimanên silavî

ipa: /qɪˈɾɑːl/

hyphenation: qi·ral


hostes

glosses: jina mazûmvan, jina mirov lê bûne mêvan, kabanî, bermalî, xwediya malê

text: Di wê gavê de hûn ê bibînin ku teyareya we gihaye ber perê ezmên û hostesên karxezalî bi lotik dibezin vî serî û wî serî.

ref: Enwer Karahan, Rêwîtiyeke kin, Netkurd.com, 9/2005

forms:
ostes
host

etymology_text: Deyn ji îngilîzî hostess ji îngilîziya navîn hostesse, ji fransiya navîn hostesse, ji fransiya kevn ostesce, ji oste (“mazûvan”) + -esce (“paşgira mê”).


pêşxwarin

glosses: xwarina sivik ya ku mirov berî xwarina serekî dixwe (wek selete)

forms:
pêşxarin
paşxwarin

etymology_text: Ji pêş- + xwarin.

ipa: /peːʃxʷɑːˈɾɪn/

hyphenation: pêşx·wa·rin


paşxwarin

glosses: xwarina sivik ya ku mirov piştî xwarina serekî dixwe (bi taybetî tiştek şîrîn)

text: Her tişt di nav mesrefê de bûn. Ji xwarinê bigire heta bi vexwarin, pêşxwarin, paşxwarin, çay, qahwe û nizanim çi û çi...

ref: Enwer Karahan: Rêwîtiyeke kin, Netkurd.com, 9/2005

forms:
paşxarin
pêşxwarin

etymology_text: Ji paş- + xwarin.


bezandin

glosses: dan bezê, bez pê kirin, wa kirin ku kesek yan tiştek bibeze anku bazbide anku bireve

text: Bi şev Sakayan ji bo revê xwe amade kirin, berê xwe dan bakur û hespên xwe çargav bezandin.

ref: Roja pîroz, çîrrokek gelêrî, berhevkirin: Receb Dildar, Amidakurd.com, 6/2005

glosses: derbas kirin, lê derbas bûn, di ser re borîn, xwe lê negirtin, gavandin, lê nesekinîn, lê ranewestîn

text: Peyva kurdî sinoran dibezîne

ref: Dirûşma Festîvala Rewşenbîrî ya Dihokê, 2005

forms:
dibezînim (present)
dibezînî (present)
dibezîne (present)
dibezînin (present)
bibezîne (imperative singular)
bibezînin (imperative plural)
bezand (past)
bezand (past)
bezand (past)
bezand (past)
–bezîn– (root present)
–bezand– (root past)
ez dibezînim (indicative present positive)
ez nabezînim (indicative present negative)
min bezand (indicative past positive)
min nebezand (indicative past negative)
tu dibezînî (indicative present positive)
tu nabezînî (indicative present negative)
te bezand (indicative past positive)
te nebezand (indicative past negative)
ew dibezîne (indicative present positive)
ew nabezîne (indicative present negative)
wê/wî bezand (indicative past positive)
wê/wî nebezand (indicative past negative)
em dibezînin (indicative present positive)
em nabezînin (indicative present negative)
me bezand (indicative past positive)
me nebezand (indicative past negative)
hûn dibezînin (indicative present positive)
hûn nabezînin (indicative present negative)
we bezand (indicative past positive)
we nebezand (indicative past negative)
ew dibezînin (indicative present positive)
ew nabezînin (indicative present negative)
wan bezand (indicative past positive)
wan nebezand (indicative past negative)
min dibezand (imperfect positive)
min nedibezand (imperfect negative)
min bezandibû (positive)
min nebezandibû (negative)
te dibezand (imperfect positive)
te nedibezand (imperfect negative)
te bezandibû (positive)
te nebezandibû (negative)
wê/wî dibezand (imperfect positive)
wê/wî nedibezand (imperfect negative)
wê/wî bezandibû (positive)
wê/wî nebezandibû (negative)
me dibezand (imperfect positive)
me nedibezand (imperfect negative)
me bezandibû (positive)
me nebezandibû (negative)
we dibezand (imperfect positive)
we nedibezand (imperfect negative)
we bezandibû (positive)
we nebezandibû (negative)
wan dibezand (imperfect positive)
wan nedibezand (imperfect negative)
wan bezandibû (positive)
wan nebezandibû (negative)
ez ê bibezînim (future positive)
ez ê nebezînim (future negative)
minê bezandibe (future perfect positive)
minê nebezandibe (future perfect negative)
tu yê bibezînî (future positive)
tu yê nebezînî (future negative)
teyê bezandibe (future perfect positive)
teyê nebezandibe (future perfect negative)
ew ê bibezîne (future positive)
ew ê nebezîne (future negative)
wê/wîyê bezandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nebezandibe (future perfect negative)
em ê bibezînin (future positive)
em ê nebezînin (future negative)
meyê bezandibe (future perfect positive)
meyê nebezandibe (future perfect negative)
hûn ê bibezînin (future positive)
hûn ê nebezînin (future negative)
weyê bezandibe (future perfect positive)
weyê nebezandibe (future perfect negative)
ew ê bibezînin (future positive)
ew ê nebezînin (future negative)
wanê bezandibe (future perfect positive)
wanê nebezandibe (future perfect negative)
min bezandiye (perfect positive)
min nebezandiye (perfect negative)
min bezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nebezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te bezandiye (perfect positive)
te nebezandiye (perfect negative)
te bezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nebezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî bezandiye (perfect positive)
wê/wî nebezandiye (perfect negative)
wê/wî bezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nebezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me bezandiye (perfect positive)
me nebezandiye (perfect negative)
me bezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nebezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we bezandiye (perfect positive)
we nebezandiye (perfect negative)
we bezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nebezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan bezandiye (perfect positive)
wan nebezandiye (perfect negative)
wan bezandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nebezandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibezînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebezînim (present subjunctive negative)
(bila) min bezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nebezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibezînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebezînî (present subjunctive negative)
(bila) te bezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nebezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibezîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nebezîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî bezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibezînin (present subjunctive positive)
(bila) em nebezînin (present subjunctive negative)
(bila) me bezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nebezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibezînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebezînin (present subjunctive negative)
(bila) we bezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nebezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibezînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebezînin (present subjunctive negative)
(bila) wan bezandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nebezandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bibezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nebezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min bezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nebezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bibezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nebezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te bezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nebezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bibezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bibezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nebezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me bezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nebezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bibezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nebezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we bezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nebezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bibezanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nebezanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan bezandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nebezandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bibezanda (present conditional positive)
minê nebezanda (present conditional negative)
minê bezandibûya (preterite conditional positive)
minê nebezandibûya (preterite conditional negative)
teyê bibezanda (present conditional positive)
teyê nebezanda (present conditional negative)
teyê bezandibûya (preterite conditional positive)
teyê nebezandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bibezanda (present conditional positive)
wê/wîyê nebezanda (present conditional negative)
wê/wîyê bezandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nebezandibûya (preterite conditional negative)
meyê bibezanda (present conditional positive)
meyê nebezanda (present conditional negative)
meyê bezandibûya (preterite conditional positive)
meyê nebezandibûya (preterite conditional negative)
weyê bibezanda (present conditional positive)
weyê nebezanda (present conditional negative)
weyê bezandibûya (preterite conditional positive)
weyê nebezandibûya (preterite conditional negative)
wanê bibezanda (present conditional positive)
wanê nebezanda (present conditional negative)
wanê bezandibûya (preterite conditional positive)
wanê nebezandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bibezîne (imperative present positive)
(tu) nebezîne (imperative present negative)
(hûn) bibezînin (imperative present positive)
(hûn) nebezînin (imperative present negative)
بهزاندن

etymology_text: bez (1) + -andin.

ipa: /bɛzɑːnˈdɪn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-bezandin.wav

hyphenation: be·zan·din


bezandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bezandin

etymology_text: bez (2) + -andin


zamote

glosses:
tûle, tolaz,
kesa/ê ti karek mifadar anku bifeyde nake,
kesa/ê bi karûbarên bêwec ve mijûl

text: Piştî ku me xwe di odeya xwe de bi cîh kir, kurê min derhal kameraya xwe derxist û berê wê da ser dîmenên ava şîn û daristana şêhn, keçikên çîprût, navsereyên zikbel û xortên zamote.


tûle

text: ...dît ku kêtika mala wî di nêv şebabêkê da sekinî bû û tûleya wî jî li ber derî bû.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 169

forms:
twîle
tîle

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *teh₂l-mezin kirin, xwedî kirin; têjik, tûle, heywanênbiçûk}}, hevreha yûnaniya kevn τᾶλις (tâlis) / τῆλις (têlis), latînî talea.

ipa: /tuːˈlɛ/

hyphenation: tû·le


tûle

glosses: Kesa/ê ti karek mifadar anku bifeyde nake, kesa/ê bi karûbarên bêwec ve mijûl

text: Herî zêde ji hindê ditirsim ku ew bibe ya tûle û tolazekî yê ku çavnebar û hesûd be û baxçe bi kirê bide bazarganên jin û pîretewt û hingê dê hê sala pêşîn her tişt di ber avê de biçe!

ref: Anton Çexov: Keşîşê Reş, beşa 3, wergêrr: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj. 25, 2/2002


tolaz

glosses:
kesa/ê bi hêsanî anku sanahî li gel xelkê dest bi têkiliyên cinsî dike,
kesa/ê dixwaze bi gelek kesan yan her kesî re têkiliyên cinsî hebin

text: Çeto ji min re dibê, tu tolazekî beredayî yî. Çawa dilê min dikeve keçikeke weke Ayferê, ku heval û dozdara me ye.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 67, ISBN 978-605-5585-41-9

الشاب

roman: aš-šāb

ipa: /toːˈlɑːz/


tolaz

glosses: Kesa/ê êdî ne zarok e lê hê pîr nebûye yan jî nebûye navsere.

text: Mariyê ciwaniya xwe ji dest daye belê Bêl hêj wek xwe maye, law û tolaz.

ref: Langston Hughes: Payîz, wergêrr: Sebrî Silêvanî, Rojava.net, 5/2005

glosses: kesa/ê ti karek kêrhatî anku bifêde nake, kesa/ê bi karûbarên bêwec ve mijûl.

text: Ez li nava sûkê tolaz tolaz digerîyam.

ref: Ridwan Karaaslan: Pîrebok, Mehname, hj. 27, avrêl 2001: http://welcome.to/mehname

forms:
tolaztir (comparative)
herî tolaz (superlative)
tolaztirîn (superlative)
tûlaz

etymology_text:
Belku ji peyva „tolbaz“ e bi esl.
proto-hindûewropî: *tr̥- ("terr"), binere: terr


bêwec

glosses: tişta/ê kêr ti tiştî nayê, bêmifa, bêfêde, bêsûde, bêkêr, kêrnehatî, bêkelk

text:
Herdu bi helalî dane Tacdîn
Bêwec ji min tu bûyî wehşî
Daxwaz te kir ko min nebexşî

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: bêsûd, pûç, bêber, bêxêr, xirab, nebaş, bêqezenc, nekêr, nebikêrhatî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bêwectir (comparative)
herî bêwec (superlative)
bêwectirîn (superlative)

etymology_text: Ji bê- + wec.

бесполезный

roman: bespoleznyj


wec

glosses: mifa, kêr, feyde, sûde, kelk, menfeet, berjewendî

text: Lê niha ti wec û sûde tê de nîn e", Evîna reben ji xwe re ponijî, "îdîa bikim ku du kes im!

ref: Lewis Carroll: Serpêhatiyên Evînê li Sosretistanê, wergêrr: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj. 25, 2/2002

glosses: sûd, lişt, avantaj, qazanc^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji erebî [Peyv?] û farisî


mifa

glosses: sûde, kelk, menfeet, berjewendî, wec, qezenc, qazanc, kêr, feyde, avantaj, sûd, kar, lişt, kerh, keys

text: Wisan dixwiya ku ti mifa û sûdeyek ji bendewariya li ber derîkê biçûk tine bû loma Evîn vegerî ber maseyê, nîvî bi wê baweriyê ku belkî kilîlek din li ser wê bibîne yan jî cure pirtûkek rêzik û regezan ka mirov çawa dikare xwe biçûk bike.

ref: Lewis Carroll: Serpêhatiyên Evînê li Sosretistanê, wergêrr: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj. 25, 2/2002: http://welcome.to/mehname

forms:
مفا
mufa

etymology_text: Ji erebî منفعة (menfe'et, “menfeet”) ku bi rêya menfe'et → mef'et → mef'e → mehif → mifa" hatiye kurdîkirin. Heman peyv serekaniya maf ya kurdî ye jî.

ipa: /mɪˈfɑː/

hyphenation: mi·fa


sûd

glosses: mifa, kelk, menfeet, berjewendî, wec, qezenc, qazanc, kêr, feyde

text: Mafê her kesî heye ku bi wekhevî sûd ji xizmetên gelemperî yên welatê xwe wergire.

ref: Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan, bend 21, xal 2, wergerandin: Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê

glosses: avantaj, kar, lişt, kerh, keys^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: sûde

ipa: /suːd/


kelk

glosses: mifa, sûd, îstîfade, menfeet, berjewendî, wec, qezenc, qazanc, kêr, feyde, sûde

text: Herkes maf heye ku di mercên wekheviyê de ji xizmetên giştî yên welatê xwe kelk (istifade) bigire.

ref: Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan, bend 21, xal 2, wergerandin: Enstîtuya Kurdî ya Parîsê

forms:
kelik
kilk

hyphenation: kelk


servehî

glosses:
pêvek, zêdek, paşko, îlawe, ataşman, veser,
tişta/ê ku li tiştek din hatiye zêdekirin

text: Herçend eboqatê kurd Hesen Dagtekin lê xebitî ko ji Şemsedîn Kilinçî re bibêje eslê daxwaznameyê bi zimanê tirkî ye û kurdiya wê jî tenê servehî û agahdariyek e cardî jî Şemsedîn Kilinçî teksta bi zimanê kurdî qebûl nekir û got ev der Parlamentoya Tirkiyeyê ye.

ref: Tirk tehemila zimanê kurdî nakin, sernavê nûçeyekê, Nefel.com, 9/2005

forms:
biservehî
biservek
biservetî
biserveyî
servek
servetî
serveyî

etymology_text: ser + ve + -hî


tekrar

glosses:
dubare, dupat, çendcare, wekilandin, îade
#* Fi l-hali bezîne pê û destanTekrar li dest û pê û dawanSed bûse didan ewan du lawan — (Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692)

etymology_text: Ji erebî تَكْرَار (takrār).


tekrar

glosses: dîsan, cardin, cardî, hê carek din, hê hin carên din


tekrar

etymology_text: Ji erebî تَكْرار (takrār).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-tekrar.wav


tekrar bûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
tekrar dibim (present)
tekrar dibî (present)
tekrar dibe (present)
tekrar dibin (present)
tekrar bibe (imperative singular)
tekrar bibin (imperative plural)
tekrar bûm (past)
tekrar bûyî (past)
tekrar bû (past)

etymology_text: Ji tekrar + bûn

ipa: /tɛkˈɾɑːɾ buːn/

hyphenation: tek·rar bûn


malxwê

text: Çaxê ku perê xwe standin, dest pê kirin, ji malxwê malê gazin kirin...

ref: Mizgîn [Incîl], Metta, 20:11, Kurdish-bible.org

text: ...malxwêyan pirr dixwest vî parêzerê gumrre hinekî di jî bimîne

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 15, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
مالخوێ
malxwey
malxê
malxey
bermalî
kabanî
mazûban

etymology_text: Ji mal + -xwê.

ipa: /mɑːlxˈʷeː/

hyphenation: malx·wê


pêvek

glosses:
zêdek, paşko, îlawe, ataşman, veser, servehî,
tişta/ê ku li tiştek din hatiye zêdekirin

text: [E]v kovara rexnegirî dê salekê 4-6 caran wek pêvek bi Mehnameyê re bê weşandin.

ref: Kovarek ji bo nirxandin û nasandina pirtûkan, daxuyaniyek ji Kovara MEHNAME, hj. 15, 3/2001: http://welcome.to/mehname

glosses: Parçeyeke îlawe ya nivîsbariyan e ku mirov bi wan re dikare hin taybetmendiyên din jî îlaweyî bernameyê bike.

forms:
pêrak
pêrek
pêvak
پێڤهک
pêvekêşk

etymology_text: pê + ve + -k