word: dîskê got: ez ya rengînim, heskiyê got: ez ya li binê te gerîyayîm


dîtin ezim, nedîtin dizim

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: dît ez im, nedît diz im


word: dîwaro ez ji te re dibêjim, bûkê tê bigîn

glosses: Guhartoyeke deriyo ji te re dibêjim, piştderiyo tu guh bidiyê.


word: dixwaze mirîşkên xwe bi qazên xelkê re bifirîne

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan


word: diya diza du tira dike; yekê ji kêfa ra, û yekê ji tirsa ra


word: diya du dota, li xwe didê lota, ne li her ciyî li cezîra bota


word: diya qîza mîna xwediyê dîza, dîz çêkirin xelkê birin


word: diya zavê lotika davê, diya bûkê kûk e kûk e


dizê bistana, li xwe mukur tê zivistana

glosses: Guhartoyeke dizê bîstana mukur tê zivistana.


word: dost mirov digrînin, dijmin mirov dikenînin


word: dostaniya dostê xwe berde, belê dostaniya dostê bavê xwe bernede


dostê kevin, hespê zînkirî ye

glosses: Guhartoyeke dostê kevin hespê zînkirî ye.


word: du mişk pêkva ji qulekê derketin, yekî ji yê din re got: tu ji kû tê


word: du serî ne wek hevbin, narin ser balgîkî


dujehê nebînî, bihuşt bi te xweş nayê

glosses: Guhartoyeke tu dojehê nebînî, behîşt bi te xweş nabe.


dûr gerî, nêzîk dî

forms: dûr gerîn nêzîk dît in


word: dûvê qatirê ye, ne kin dibê, ne dirêj dibê


ê da nav avê, çi li kabê, çi li navê

glosses: Guhartoyeke te xwe da nav avê, çi li kabê çi li navê.


ê go pito pit, wê halê me jî weha bit

glosses: Guhartoyeke yê ku pito pit, wê halê me jî ha bit.


word: ê ji zikê xwe hez dikê, hevalê xwe winda dikê


word: ê li ber avê herê, dest davêjê şel û pela


ê xelkê can e, ê min bacan e!

forms: ê te can e, ê min balcan e


word: ê zanê yek bes e, ê nizanê hezar nebes e


word: edetên bav û bapîran, kerrik xweştir in ji hêjîran


word: eger bê jin bê, mîr e, bi jin bê wezîr e, ku zaro jêre bûn gizîr e


word: eger dîk ne di wextê de azande, him xwe dikuje, û him xudiyê xwe dikuje


eger goşt giran e, nexwarin erzan e

glosses: Guhartoyeke ger goşt girane, nexwarin erzane.


eger hat hêg e û eger çû tim di pêke

glosses: Guhartoyeke ger hat hê hê ke ger çû di pê ke.


word: êl bi qeşmer dikenê, û qeşmer jî bi êlê dikene


word: êlê xwe li pîrê girt, pîrê xwe li êlê negirt


word: em li mala xelkê ne, xelk ne li mala me ne


emanet heta qiyamet

forms: emanet, tarî qiyamet


ên nû hatin, ên kevin xelat in

glosses: Guhartoyeke ên nuh hatin, ên kevn xelat in.


erd hişk ezman dûr

forms: erd hişk e, ezman sayî ye


word: erê, erê, piştî heft bira, bavê min ez şandim pê kerê, bila bi serê min werê


erzan kirî hêvan dirî

etymology_text: Ji erzan + kirî + hêvan + dirî


eşq bore-bore, ji wê werê xelkî kor e

glosses: Guhartoyeke eşqê bor e bor e, ji wî were xelkî kor e.


word: evdê mistkêlê ye, ne fihêm dike, ne tehim dike


word: evîn derya ye; yê ku bide nav diçe av û av

glosses: Guhartoyeke evîn derya ye, yê ku bidî nav, diçe av û av.


word: ew dibêje xweda yek e, gerek mirov bawer neke


word: ew dixwaze rûk reş be, belê dibîne herdu rû reş in


ewrê xur xur pir jê bê, baran jê nayê

glosses: Guhartoyeke ewrî xur-xur pir jê bê carina baran jê nayê.


word: ez biçûk bûm min nizanî, mezin bûm min nikanî


ez çi dibêjim, bilûra min çi lêdixe

word: dam üsütünde saksağan vur beline kazmayı


ez çiya tu çiya golik ma bê giya

glosses: Binêre ez çiya û tu çiya, golik man bê giya.


word: ez çûm serê çiyan, zûriyam wek guran, birazî nabin biran


word: ez dibêjim: hirç va ye, ew dibêje: şûna hirçê xuya ye (rêç vaye)


word: ez dibêjim: tu kurê kê yî ew dibêje: babaxan apê min e


word: ez li ezmana li te digerim, va ye tu li erdê bi dest min ketiye


word: ez nebînim pîra ling bi xirxal, û kalê dest kopal


word: ez qurbane vî kurî, ku teşt dayî û legan kirrî!


fatê were dawatê

forms: gulê were ser tûyan


word: feqîr çûn diziyê, hêv ji êvarê ve derket


word: firfirka li ber til e, çep û rast diftile


word: ga bi ga ra got, ga jî bi guhcikê xwe re got!


word: ga dimire çêrm dimîne, mêr dimire nav dimîne

glosses: Guhartoyeke ga dimirê çerm dimînê, merî dimirê nav dimînê.


word: garan ber bi mal bû, bûka malê nû şuxulkar ( dest bikar kir ) bû


word: gava mitirb birçî dibin, dawata tînin bîra xwe


word: gava rahişte kar - pîr û kal dibin ristemê zal, gava te ne rahişte kar - ristemê zal dibê pîr û kal


word: gavan gerekî axê dibê, û axa jî gerekî gavên dibê


gayê kor, li şûn afiran dimîne

glosses: Guhartoyeke gayî kor li şûn afira dimînê.


word: gayê pîs timî golik e, mirovê pîs tim zarok e


word: gayê xişt û mêrê bê pişt, kî dighê dibêjê: min kuşt


word: gaz gaza te ye, û caw cawê te ye, tu çawa dixwazê bipîve


word: gazî pîra çilbisk bikin, kul û derda jê pirs bikin


word: genim ji ber derîyê min dixwê, û hêka li ber deriyê cîrana dikê


word: ger aqil bi pera ba, minê yek ji kera xwe re bikirya


word: ger bavê xwe nedîtiba wê gotiba ez kî me

glosses: Guhartoyeke bavê xwe nedîtiba, wê bigota ez kîme.


word: ger bi nirînê têrbûn heba, kûçik wê têr biba


word: ger bi xewê biba, merivê kûsî wê bi meriv ba


word: ger deşta hemqê giş bişewite gurzek pûşî me têda tune ye


word: ger di çûkanî de li zarokên xwe nexî, tuwê bi mezinayî li kabokên xwe xî

glosses: Guhartoyeke ger di çûkayî de li zarokên xwe nexî, tê bi mezinî li kabokên xwe xî.


ger dostê te dimis be jî gişî nelêse

glosses: Guhartoyeke ger dostî te dimis bê jî gişî melêse.


word: ger ku bi şev bû ewir, û bi roj bû sayî, xwezî bi yê ku manga wî zayî


word: ger mastê pêxember be, tulîka xwe pêdixîne


word: ger mirov nere aşê paş, yê pêşin pê xweş nabe


word: ger pak biba, masiyê reş wê di nava avê de sipî biba


word: ger perên te tune bin, merivên tejî tune ne


word: ger tirs nebê, her kes wê xwedêyekî xwe ji celbê çêke


word: ger tu kurtanê zêrînî jî, li kerêkî, ker her ew kera ye


word: ger werê qerezê, ti kes nikanê bi derbo ra bibezê

glosses: Guhartoyeke gi werê qerezê, ti kes nikanê bi derbo re bibezê.


word: geriya dikan bi dikan, lê dîsa daqoqê serî ziman


word: gilî ( gotin ) têne gotinê, ji bonî bihîstinê


word: gir ( til ) dibêjin: em çiya ne, golik dibêjin: em ga ne


word: girara dew e, dixwê jî ew e, naxwê jî ew e


word: giya çiqas nerm e jî, di bin keviran de hişîn dibe


word: golika xalan çû pişt malan, ne gur dixwin, ne diz dibin


word: goştê mirov nayê xwarin, li zarê mirov tê xwarin


word: goştê pîyê xwe bixwe, û ji malê sêwiya nexwe


word: gotin deve: çima pişta te xwar e got: ma kû dera min rast e


word: gotin heye zêr e, gotin jî heye ava cêr e

glosses: Guhartoyeke gotin, heye zêr e, gotin jî heye zêhêr e.


word: gotin kerê: bavê te kîye got: bapîrê min hesp e


word: gotin kerê: mizgînî li te kurîkeke te çêbû, got: barê min giran bû û êmê min kêm bû


word: gotin kûçik: bibeze û bireyê, got: ez nikarim du karan bi hev re bikim


word: gotin qantirê kî bavê te ye got: hesp xalê min e


word: gotin: ( filan kes ) baş e, rabû çû di cirnê gundî de rît


word: gotin: ( filan keso ): jina te pir digerê, got: çira naxwî ez rojekê di mala xwe de nabînim


word: gotin: cotyaro ew çiye tu diçînî got: dema ku şîn bibe tê bibînî


word: gotin: darê bevir hate te, got: destî ne ji min be, birrîna min nebû


word: gotin: erebê kûna te reş e, got: malê min ev e

glosses: Guhartoyeke gotin: 'erebo qûna te reş e. got: 'male min ev e.


word: gotin: kanî gilihvanî gotin: bi qurbana te û wî zimanî, te ev kurmancîya delal ji kû anî


word: gotin: kê dinya dot gotin: yê kirî û firot

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: gotin: kê mirî rakirin gotin: mazûlvana, û kê mal avakirin gotin: mêvana


word: gotin: kerem pere ciyê te li kû ye got: ba zanê


word: gotin: kîjan çêtir e, kûçik yan beraz got: kul di herdiwan kevê


word: gotin: pîso gûyê te derman e, pîso rît nixumand


word: gotin: roviyo, te va edeba ji ku rakiriye got: ji dûvê rep


word: gotin: tu ji ku derê yî got: ez hîn nezewcîme


word: gotin: tu ji kû warî ye got: cîyê ku min jin jê anîye


word: gotin: were em te bikin mîr, got: na ezê bibim gizîr


word: gotin: xizano ya te rast e, rabe ser kabê


word: gotina bikevê devê zara digerê li hemî tar û bajara


word: gotine sing: çawa diçî qulê got: ji ber pest û zorê


gotinên êvara dikevin nav qulên dîwara

glosses: Guhartoyeke gotinên êvara dikevin qulê diwara.


word: gotinên pîs diherin ezmana û vedigerin li xudana


word: gotinên zêde ji xwediyê xwe re hergav êşe


word: gotinin hene zêrin, gotinin hene zihêrin


word: gu agir bi çiyê ket, ter û hişk bi hevre dişewite

glosses: Guhartoyeke ku agir bi çiyê ket, ter û hişk tevde dişewitin.


gû ji gû re dibêje: delalê ber dilê min

glosses: Guhartoyeke gû ji rêxê re dibêje: 'delalê li ber dilê min.'.


word: gu navê yekî derneketi bû, çû di serê kaniya gunde rît


word: gu riha xwaltîka min hebana, wê biba xalê min


gu xweda yar be, bila şûr dar be

glosses: Guhartoyeke bila xwedê yar be, bila dinya hemî neyar be.


word: gul heye gula winda dikê, kul heye kula winda dikê


gulan e dew li cem hemiya ne

glosses: Guhartoyeke gulan e, dew li ba hemiyan e.


gur bi du pariya namire

glosses: Guhartoyeke gur bi du pariya namire ( gavê kesek jinan bike didu vê gotoinê dibêje ).


word: gurê kîjan çiyayî miriye, îro tu hatiye ba me!


word: gurî dimre, dibe porzêrîn; kor dimre, dibe çavşîn


guyê gewro, rûyê gewro

forms: gûyê gewro, li rûyê gewro


gûzi kor bi dirêşê

glosses: Dema karê mirov bi zor û zehmet be divê tu bênfireh û bisebir bî û lez nekî da ku tu bikaribî karê xwe bi rê ve bibî


ha dikim dê dimrê, ha dikim bav dimrê

forms: ha dikim dê dimire, ha dikim bav dimire


ha kulî xwar û ha jî gurî xwar

glosses: Piştî ku ji me re nebû ji kê re dibe ew zane û ferq nîn e


ha li mûşê û ha li pişta dergûşê

forms: ha li mûşê, ha li pişta dergûşê!


word: ha-hakirin he ye, ga kedî dikê, ha-hakirin he ye ga tor dikê

glosses: Guhartoyeke hahekirin heye ga kedî dikê, hahekirin heye ga tor dikê.


hasil giha mûsil

forms: hasil, giha mûsil


hat ji newalê bû xwediyê malê

forms: hat ji newalê, bû xwediyê malê


word: havînê tu li ber siyê pal bidî, tu yê zivistanê jî zikê xwe mist bidî


hê nebûye conega, li dewsa ga rêx dike

forms: hîn nebûye congê li dewsa ga rêx dike


word: hecîyo neçe bi hecê de, sola me qetîne di rê de, heca te ew e ku tu têde


word: heçî guhê xwe bidete biçîka dê hên şaxêt gîdîka


word: heçî neke bi gotina mezina, wê bi serê wî were du şaxên wekî bizina


hêfa bizina kol ya bi qoç ra namîne

glosses: Guhartoyeke heyfa bizina kol ji ya bi qoç re namînê.


word: heft avcenî kerê he ne, ket avê her hefta ji bîr dike


word: heft kiras orispîya hene; şeşa li xelkê dikin, û yekî jî li xwe dikin


heger hewes e, ew jî bes e

forms: heke hewes e, ew jî bes e


word: heger silorî-tilorî bûn rêber, bê guman dawî wê weha be


heger vir bin, bila pir bin

glosses: Guhartoyeke heger virr bin mila pirr bin.


word: heke mêr ji jina xwe bihane keft, dê bêjîtê: tu bo çi kûna xwe di ber hêvîr ra dihijînît


word: heke te gote ereba merheba, dê rûne ser kurk û eba


word: heke xudanê malê û diz bûne êk dê gay di guleka banî re derîxin


word: heleb ne li vir e, ma gaz jî ne li vir e!


word: hem serê xwe dişkîne, hem jî xerca xwe dide


her dîkek li ser sergoyê xwe qî dike

glosses: Guhartoyeke her dîkek li ser sergo yê xwe qî dikê.


word: her gav av ranabê, û qirş û qal li ber xwe nabê


word: her kes bi dilê xwe şay e, lewra dinya ava ye


her kes bi gaza xwe caw dipîve

glosses: Guhartoyeke her kes bi gazê xwe caw dipîvê.


her kilîtek ji derî re nabe

glosses: Guhartoyeke her kilîtek ji derîkî ra ye.


word: her mangek tê dotin, lê her gotinek nayê gotin


her rojek padişakî xwe he ye

glosses: Guhartoyeke her rojekê padişakî xwe heye.


word: herçî bi bira bê, mîna xaniyê bi çira bê


word: herçî jinê wan reşin, mêrê wan kêfxweşin


word: here ciyê nenas, pesnê xwe bide xas bi xas


word: hêrs tê çav reş dibe, hêrs diçe, rûreş dibe


word: hespê ku zîn nepejirîne, mirina wî nêzîk e


word: heta dibêjim û dibêjim e ve, dê kem û hême ve


word: hêv çiqas bedew be jî, dîsa qusûrek wê he ye


word: hevsarê mirov, bi dest mirov e, kêl-mêzînê mirov bi dest xelkê ye


word: heya av zelal nebê, tiştê binî xuya nabin


word: heya hebû dims, ez mam û pis, gava nema motî, ez şervî û tu otî


word: heya mirinê, qencî û xerabî nayê jibîr kirinê


heya xwedê li me pirsî, kefenê me rizî

glosses: Guhartoyeke heta xwedê li me pirsî, kefenê me rizî.


word: heye devê bê paçkirin, heye devê bê xaçkirin, û heye devê bê maçkirin


word: heyfa kalbûn û koriyê, mirin çêtir e ji xizaniyê


word: heyva gulanê, gamêşê qeranê, ne li vir û ne li derya wanê


heyva taveheyvê, tarî li pey ye

glosses: Guhartoyeke heyfa taveheyvê, tarî li pê ye.


hezar carî bipîve, carekê bibire

glosses: Guhartoyeke hezar carî bipîve, carekê bibirre.


hezar pez, xwe didin binê siya darekê

glosses: Guhartoyeke sed pez xwe didin ber siya darekê.


word: hin hungiv dixwin, û hin mêş bi wan vedidin


hîn şîva te di tewikê da ye, hajê he be

glosses: Guhartoyeke hîn şîvê te di tewikê da ye, haj xwe hebe.


word: hindî adarîk li nav mehan be, zozan li pîrê heram be


word: hinek kêfa xwe dikin, hinek avê li xwe dikin


word: hineka mal û dîwan e, û hina ne parîk nan e


word: hîngî dîk mîr be, û tajî kizîr be, mêvana li deriyê mala xwe nabînin


word: hingivê debê ye, lê di eyarê kûçik de ye


hirç û bilûr, ereb û tembûr!

glosses: Guhartoyeke hirç û bilûr, ereb û tenbûr.


word: hirç û govend! rovî û seyran,! goçer û pîvaztirk!


word: hiş taceke zêrîn e, di serê her kesî da nîne


word: hiş û dirav kirin pez, wî got: ez, wî got: ez

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: hundir bi qurbanî derva be, derva bi qurbanî hundir be


hûr bajo, kûr bajo, û dewara ne westîne

glosses: Karê min bike lê amûrên min nexebitîne û kevn neke


hûrik hûrik, dagre tûrik

forms: hûrik hûrik, dagirt tûrik


word: î ( yan: yê ) bixwazê rûyekî wî reş e, î nedê, herdu rûyên wî reş in


word: ilimdar, ilimdar e, ev çi dost û çi yar e


îro li gir e, siba li vir e

glosses: Guhartoyeke îro li vir, sibê li wir bûn.


îro roja te ye, siba roja min e

glosses: Guhartoyeke îro roja te ye, sibê roja min e.


îşê bi nêvî jê neke hêvî

glosses: Guhartoyeke tiştê bû bi nêvî, jê neke hêvî.


îşî ber lingê xwe, nebe ber serê xwe

glosses: Guhartoyeke îşî ber lingî xwe, mebe ser serî xwe.


jana her pênc tiliyan yek e

glosses: Guhartoyeke jana her pênc tilyan jî yek e.


jê ket, pê ket

forms: jê ket, pey ket


ji ber baranê direve, ber şirikê

forms: ji ber baranê çû ber zîpikê


word: ji bo xatiran, mirov dikeve bin barê qantiran


word: ji bo xatirê çavekî hezar çav tên xudîkirin

glosses: Guhartoyeke ji bo xatirî çavekî hezar çav tê xwedîkirin.


ji cîrana fêrdibe îzana

glosses: Guhartoyeke ji cîrana mera hodibê îzana.


word: ji dengizê derbas dibe, di newalê de difetise


ji deve ketiye, ji hop hopê xwe namîne

glosses: Guhartoyeke ji hêştir ketiye û ji hop-hopê xwe namînê.


word: ji diza were her kes diz e, û ji hîza were her kes hîz e


ji gur birçîtir e, ji mar tazîtir e

forms: ji gur birçîtir, ji mar tazîtir bûn


ji hesinê xerab şûrê baş çênabe

glosses: Guhartoyeke ji hesinê xirap şûrê baş çê nabe.


word: ji kadînê derkevê, ku serê wî bi ka bê, ez bawer nakim


ji kêfa mehoja dil çû guhoja

glosses: Guhartoyeke ji kêfa mewîja dil çû guvîja.


word: ji kerê re gotin bilezîne, wî çirtik avêtin

forms: ji kerê re gotin bilîze, çirtik avetin


word: ji kêvcalê pirskirin: çima tu liyan ( berxwar, berxwar ) dimeşê got: pêşiya ( xurtaniya ) bi reşiye


word: ji kew pirsîn, kuder xweş e, got: cihê ez lê bûme çêlik


ji kor re bihayê mûmê xem nake

glosses: Guhartoyeke ji koran re bihayê mûma xem nake.


word: ji mala xwe têr nan e, ji mêrê xwe têr gan e

glosses: Guhartoyeke ji mala xwe têr nane, ji mêrê xwe têr gane.


ji mehan, ji salan carekê mêvanê xalan

word: ji mehan, ji salan carekê ( yan: şevekê ) mêvanê xalan

word: ji mehan ji salan mirov carekê dibe mêvanê xalan


word: ji paş ve hanî manî, ji pêş ve kor poşmanî


ji pira pir, ji hindika hindik diçe

glosses: Riska piran pir ya hindikan jî hindik dibe


word: ji rovî fenektir tune, ji eyarê wî pirtir tune


word: ji rovî re gotin; were em te bikin mîrê mirîşkan


word: ji rûnermiya min, kulfeta min bile ji xelkê ye!


word: ji sisiyan bireve: mirovê kinik, hêstirê mirik û bonciyê finik


word: ji tana re ( tîbûna zor ) mirov xwe davêje dengizê


ji tirsa şîr, pif dew dike

glosses: Guhartoyeke ê ji şîr tirsî, pife dêw dike.


word: ji wî miletî dûrkevin: ê ku bi daholê bicivin, û ji ber dar birevin


word: ji xelkê ra dengbêj e, ji min ra kerr û gêj e


word: ji xelkê re find û şemal e, ji xwe re dawidê şekal e


ji xelkê re mêr e, ji xwe re kor e

glosses: Guhartoyeke ji xelkê re jîr e, ji xwe re kor e.


word: ji xezalê bezatir nîne, ji nanê xwe pêve naxwe


word: ji xwe re diçe kosiyan, ji xelkê re diçe masiyan


word: jin dîwarê hundir e, mêr dîwarê derve ye

glosses: Guhartoyeke jin dîwarê hundir in, mêr dîwarê derva ne.


jin gol in, mêr lêmişt in

glosses: Guhartoyeke mêr lêmişt in, jin jî gol in.


word: jin he ye mirov dike wezîr, jin he ye mirov dike rezîl


word: jin roniya mala ne, lê mêr jî stûnê mala ne

glosses: Guhartoyeke jin roniya malane mêr stûnê malan e.


word: jin sisê ne: jina ji dil, jina bi kul, jina dermanê dil


word: jin topaçî heriyê ne, tu li ku xî, wê bi wir ve bizemire


word: jin û mêr şer kirin, nezanan bawer kirin

glosses: Guhartoyeke jinê û mêr şer kir, nezana bawer kir.


word: jina bîne ji mala, da xwarzî bidin bi pê xala


jina çê taca serê mêrê xwe ye

glosses: Guhartoyeke jinê rind taca serî mêrî xwe ye.


word: jina jin ( ya çê ) li ber darê dergûşê bêlî dike


word: jina ku serê xwe danî ser du balgîya, derdê xwe çetin e


word: jina qenc ew e: ne rûniştî û pelpelokî, ne rûşiştî û gerhokî


word: jina rind bi gundekî, mêrê pîr bi kundekî


word: jina şermok hêjayî bajarekî ye, lê mêrê şermok ne hêjayî bizinekê ye


word: jina xelkê ramûsanek, hespê xelkê meydanek


word: jina xweşik dil dêşîne, jina ne xweşik çava dêşîne


word: jina-keça bê kes har dibe, mêrê-xortê bêkes jar dibe


word: jinên bira bi hev re baş bin, bira wê ne şaş bin

glosses: Guhartoyeke jintî bi hev re başbin, bira wê ne şaşbin.


word: jiyan dem e, geh qawin e, geh lem e ( teyîk )


word: jujî destê xwe bi ser çêlikên xwe re digerîne dibêje çi nerm in


kalê malê, rûmeta li balê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: kalê malê, rûmet li balê


word: kalo ji bo nefsê û pîrê ji bêkesî, li hevdû pirsîn


word: kalo nemir bihar tê, pîrê nemir pincar tê

glosses: Guhartoyeke kerê nemir bihar ê tê, pîrê nemir pincar î tê.


word: kaniya tu jê avê vedixwî, keviran nevêje


word: kaniya bi regez, ziwa nabe, mirovê nebez riswa nabe


word: kar bike ji bingehî, da li ber xwe nebê lehî


word: kar şêr e, dema tu dest pê dikî dibe rovî


karê gavan siwarbûna kerê ye

glosses: Guhartoyeke fêda gavana, siwarbûna kera ye.


word: karê malê sed û sîn e, qirş û av ji hev bêlîne


word: karê mêr tevir û bêr, xemla jinê zîv û zêr

glosses: Guhartoyeke karê mêra tevr û bêr e, xemla jina zîv û zêr e.


word: karê min çiritik in, tên dora lêngên min dipiçikin


word: kaş bilind, ker kulek û bar giran, wê çawa bê


word: kaxeza roviyan, kî wê bixwîne, û kî wê lê guhdarke


kê dinya xwar bê fedî ya

forms: kê dinya xwar, ê bêfedî


word: kê keç kire xatûn got: dê, û kê keç kire darqûn got: dê


word: kê nîrê hevaltiyê xwar kir, stuyê hevalê xwe kul kir


keça çê rûspîtiya bavê ye

glosses: Guhartoyeke keça çê rûsipîti ya bavê ye.


keça qereçî nabe xatûn

glosses: Ew nabe mirov ew biçe kû derê her wekî xwe ye Binyata vê gotinê digihêje serhatîya xortekî zadegan û keçeke qereçî ku bi hev re zewicîne Dibêjin rojekê ji rojan xortekî zadegan û ji malbateke dewlemend dilê wî dikeve keçeke qereçî Wî û malbata xwe gelek li ber hev dan lê xort bi dilê xwe nekarî Di dawîya dawîn de rabû bav û dayika xwe rêkirin mala keça qereçî û ew da xwestin Ku malbata xortî li gor edet û toreya xwe hemû şert anîn cih û pê ve qîza qereçî anî kir xwatûna qesrê Her du gelek bi hev dilgeş bûn lê qîza qereçî nedikarî dev ji hînbûnîyên xwe yên berê berde Piştî ku mêrê wê ji mal derdiket ew jî radibû her teqe û baceyeka xênîparçeyek nan dikirê turka (heban) parsekîyê bipîyê xwe ve dêxist çovekî bi destxwe dikir dema ku diçû ber kîjan teqe û baceyê bi çoyê li destê xwe lê dida û digot;'Malê min bi rê kin ' Rewşa qîza qereçî gelek dem wisa berdewam kir rojekê mêrê wê dît ku di teqeyên nivînê de cih bi cih nanê hişk heye nekarîbû tu wateyê bidê ji xwe re hizirî biryar da ku jina xwe bişopîne Bû roja din mirov dît ku jina wî her teqe û şibaqeyekê hinek nan xistê çovek xist destê xwe tûrkaparsekîyê jî êxist milê xwe yek bi yek çû ber wan teqe û pencereyan got;'Malê min bi rêkin Mêrikfikirî biryar da û ji xwe û xwe re got;'Rast e qîza qereçî nabe xwatûn ' [


word: keçel ku derman bibîne, pêşî wê serê xwe sax bike


word: keçelo navê min li te, kumê min li serê te


ked kiro ji keda xwe nexwaro

forms: kedkiro, keda xwe nexwaro


kefa dest reş nebe, tama dew xweş nabe

glosses: Guhartoyeke kefa dest reşnebe, tamê dev xwaşnabe.


kelhîn e, lê tiştek li mala wî de nîne

forms: kelhî ne, bes tiştek li mala wan nîn e


word: ken ji dilê geş tê, baran ji ewrê reş tê


word: ker bikeve, diran dike ( yan: diran wê bişkên )


word: ker jî dibêjin: ji dengê min xweştir nîne


word: ker ker e carekê dikeve hezezê ( heriyê )


word: ker ket heriyê, ji xwedana pê ve kesê ranehêje teriyê

glosses: Guhartoyeke ker ket heriyê, ji xwedî pê ve kes ranehişt teriyê.


word: ker winda kiriye ( yan: hêştiye ), pê palên ketiye


word: kera girê nedin li ba hev, da ji hev fêr nebin fis û tira


word: kera min li garên e, pirsa min li şivên e


kerê guh sist, tirên şidyayî dike

glosses: Guhartoyeke kerên guh sist, tirrên şidyayî dikin.


ker û gêj, guhên wan tijî qirêj

forms: kerr û gêj, guhên wan tijî qirêj


kes aqilê xwe nade bi yê kesî

glosses: Guhartoyeke kes aqilî xwe nadê bi aqilî kesî.


kes bi lingê xwe naçe gorê

glosses: Guhartoyeke kes bi lingî xwe nare tirbê.


word: kes nabêje ka bavê te, her kes dibêje ka diya te


word: kesê ji yekî fêm neke, ji sedî jî fêm nake


word: kesê ku te dikenîne, pê re bigrî, û kesê ku te digrîne, pê re biken


word: kesê kûlkê xwe ne xirabkiriye pêş qesrêt xelkê ve


kesê mino, besê mino

forms: kesê mino, destê mino


word: kesê nekes nabe kes, palanê kerê nabe etles, ji zana re gotinek bes


kesê xebitî, naxelitî

forms:
kesê xebitî ne xelitî
ê xebitî, neşemitî


word: kesî destê camêran ( xoşmêra ) negirtî ye


kesî negot: mendo, kerê te bi çendo

glosses: Kesî ew nekir şûna tu tiştî û tu tişt ji wî pirs nekir Yekî razîye ku yekî di zikê wî de be bi xwe jî bin heft tewk


word: kesteko halê kevirî de negrî negrî, baran bibare, tê bibî herî


word: kevçiyê ( yan: sînî ) hesinî, bi xwe pesinî


kevir tol dibe, li cihê rast disekine

glosses: Guhartoyeke kevirê tol bê, ê li ciyî rast bisekinê.


word: kevirê aş çiqas giran be jî, aşvan bi fena xwe wî radike

glosses: Guhartoyeke kevrê aşê çiqas giranbe jî, aşvan bi fena xwe wî radike.


word: kevirê havîna, bavêje binê kulîna, wê bikêr bê ji bo birîna


kew bi zimanê xwe dizane

forms: kes bi zimanê wî nizane


kew li darê ket, dar li kewê neket

forms: dar li kewê neket, kew li darê ket


word: kezeba gurgê har e, ne dibê ar e û ne dibê sar e


word: kezebê, xwe bavêje neqebê, sê siwar tên bi xezebê


word: kî bilind bifire, wê alçaq ( nizim ) bikeve

glosses: Guhartoyeke kî bilind bifirê, wê nizim bikevê.


word: kî bûk bî, bila bûk bî, tu bi xwe berbûk î


word: kî hebê dostek ji dil, kêm dibin derd û kul


word: kî kar neke, bê aqil û gêj e, bila nan nexwe, pirtûk dibêje


word: kî li hevalê bê kêmasî bigere, ew bê heval dimîne


word: kinca ( cila ) gotiye: min bi pakila bişon, bi dîna daweşîn


word: kinikim ji malan re, dirêjim ji şalan re


word: kirî ( yê kir ) dikin, nekirî demanê da dimînin


word: kirîn û firotinê bi xwediyê xwe re neke, dilê wan ji xwe neke


kîsokê hindala, xwe didin hember xezala

glosses: Guhartoyeke kûsiyêd kendala xwe didin hember xezala.


word: kor korên xwedê ne, nîv kor bela dinê ne


word: kor li kilek dine ( siwar dibe ), heta digihên wir


word: kor wê bi çira çibikin, kerr wê bi şîreta çibikin!


word: koxikê pîrê xweştir e, ji birca mîrê cizîrê


word: ku bi ser min da hat buhar, ez dizanim ezê kuderê bikim xiyar


word: ku bizin nizane bizê, belaya ji xwediyan re tîne


word: ku ço ji dar bû û kew ji pesêr bû, lêxistinê ne hacet


word: ku felek ji yekî re anî, nabêje tu kurê kê yî


word: ku koro te çi divêt, got: çavekî bi rehnî û girarek têr ruhn


ku li deriya nexê, li te venabin

glosses: Guhartoyeke ku tu li deriya nexê, derî li te venabin.


word: ku te jin anî bipirse li xalan, ji ber sê parê xwarziya li wa ne


word: ku tu çûyî mala mêrê xwe, jibîr bike xeysetê mala bavê xwe


ku vir bin, bila pir bin

glosses: Guhartoyeke heger vir bin, bila pir bin.


word: kûçik çiqas qelew bibe, goştê wî nayê xwarin


word: kûçik her ku bireyin, tu kevira bavêjê, kevirê te namînin


word: kûçika tim kurûske ( biqisîn ), ma dibin tajî


kuder xwar e, ew der war e

glosses: Guhartoyeke li kuderê dare, ew der war e.


kulê dilan e, xeftanê milan e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: kul li dilan e, xeftanî li milan e


word: kulîka di çîm de hefkî çû bihn da, ya te pir bi şûn da


word: kulîna sor û zer e û tirşeqînê xwe da ber e


word: kûna elimiye tira, devê elimiye vira, çê nabê heta kurê kura


word: kûna meriv çiqas pîs e, dîsa ji meriv nabe


word: kuna pozê me jî hebû, me jî di serê hespê te ra digirt


kûna tirok li nanî cehî bihane ye

glosses: Guhartoyeke kûnî tirok bi nanî ceheyî mehne ye.


word: kûna xwe ya mirîşka ye, dixwaze hêka qaza bike


word: kur darê pişta bavê ye, qîz warê xelkê ye

glosses: Guhartoyeke kur darê li pişta bavê ye, qîz warê xeikê ye.


kur ji hinav e, bira ji bav e

glosses: Guhartoyeke kur ji hinave, bira ji bave.


word: kur sisê ne: kurê çêtir ji bav, gul li ser


word: kurd şêrên çiyan e, her mêrekî wan bi sed mêra ne


word: kurd wek refê tîtiya ji hev bela wela ne


word: kurm û kêzikê newalan bûne kebanî ya malan

glosses: Guhartoyeke kurm û kêzikên newalan, bûne kevaniyên malan.


word: kurmanc ku têr dixwê, yan jinekê direvîne, yan mêrekî dikuje


kurmancî birçiye, xew jêre çiye

glosses: Awayekî din yê nivîsîna kurmanc birçî ye, xew jêr çi ye.


word: kurmê darê ne ji darê be, mirina darê nîn e

glosses: Guhartoyeke kurmê darê ne ji darê be, zewala darê nayê.


lalîka şikestî çêtir e ji ya xwestî

glosses: Guhartoyeke sênika şikestî, çêtir e ji ya xwestî.


word: lawekî mirov hebê, mirov şûn wara namîne


word: lepikê dêv li qûnê dixê, ê qûnê jî dêv dixê


li ba kêmaqilan tim bihar e

glosses: Guhartoyeke li cem kêmaqila her bihar e.


word: li bejin û bala sêr neke, li rêz û gotina wê meyzeke


word: li derya gemî, li deşta zêrzemî, derdê min mirovê dem demî


li kerê mirî digere da nalan jê bike

forms: li kerê mirî digere ku nalan jê bike


word: li mala bavê nexş û terz çêdikir, li mala mêr tev jibîr dikir


word: li nav malê şêr e, li derve ( yan: li nav êlê ) kitika bê kêr e


word: li şera xal û xwarzî, li xwarinê ap û birazî


word: li te rik li min rik, nanê binê agir bû qirik


lîstika pisîkê, bi mirina mişkê ye

forms: lîstina pisîkê ye, mirina mişkê ye


lolo lolo, ji min ra jî lolo

forms: lolo lolo, ji min re jî lolo


word: lorî dikim ji te re, koma kula tînim ji xwe re


ma ew jî jin e, agir berda mala min e

glosses: Guhartoyeke ma ew jî jine, agir berda mala mine.


ma min kefa destê xwe bêhin kiriye!

glosses: Guhartoyeke ma min kefa xwe bêhn kirî ye.


ma te navika min biriye!

forms: ma te navka min birri ye


mal têr e, kebanî şêr e

glosses: Guhartoyeke mal têr e, kebanî wek şêr e.


word: mala bavê min li vir tune, têr bipesinim


word: mala bavê min ne dûr e, ku ez xwe bipesînim


word: mala bê mêvan, gundê bê şivan, herdu bê gûman


word: mala bekê, dido dan bi yekê, ew yek jî ne weke xelkê


word: mala bûkê def û zurne ye, mala zêve hay jê tune ye


word: mala elîyê xişo, ba dibê û baran dişo, serî qûç e û binî pûç e


word: mala gur e, ne ard e ( yan: dan e ) ne savar e


word: mala imê, malek rezîl bû, em jî bi xwe re rezîl kirin


word: mala mamê şekir e, derve ji hindur çêtir e


mala mêr lê, kaniya zêr lê

glosses: Guhartoyeke mala mêr tê de kaniya zêr tê de.


word: mala mirovê tembel berî mala mirovê zordar wêran dibê


word: mala xelkê nabe mala mirov, lawê xelkê nabe lawê mirov


word: mala xwe xera bike, tu ne poşman e; di hespê kihêl da, û di ber malî rind û çeka çê da


word: mala zêra xirab dibe, mala mêra xirab nabe


word: malê bê xweyî; yan gur dixwin, yan diz dibin


word: malê ne ji lawê çê ra bike, ne ji yê pîs re


malê te hebe her kes dostê te ye

glosses: Guhartoyeke malê te hebe, her kes dostê te ye.


mange dewar nebî boxe bi dû nakevin

glosses: Guhartoyeke mange ne bi ga bê boxe bi dû nakevin.


word: mar ji pûngê direve, pûng li ber qula mêr şîn tê


mar ne cih e, ne war e

forms: wekî mar e, ne cih e, ne war e


word: mar sar nexe nav nivîna xwe, ku germ bû wê be te vede


word: maran bikuje têjikan nehêle, agir vemrîne çirûskan nehêle


me şem kirine, mane şembelûlk

forms: me şem kirine, mane şembelûk


word: mede; yan mirov kor dikin, yan jî, jîr dikin


word: megere li cihê kaş, da tu nebînî xewnên şaş


word: mêr bi rihê ( mûyê ) xwe, jin bi rûyê xwe

forms: mêr bi mûyê xwe, jin bi rûyê xwe


word: mêr hene mêrkok hene, jin hene jinkok hene

glosses: Guhartoyeke mêr hene û mêrik hene, jin hene, û jinik hene.


word: mêr heye şêrê dem demî, mêr heye şêrê her demî


word: mêr mêra nas dike, palzûn kûna kerê rast dike


word: mêranî bê zanîn, zanîn bê mêranî nîvçî ye


mêrê baş ne bide pêş û ne bide paş

glosses: Guhartoyeke mêrê baş nanêre ne li pêş û ne li paş.


word: mêrê bê dil, kirasê bê mil û baxê bê gul, yek in


mêrê êzîdî bi simbêlan tê naskirin

glosses: Guhartoyeke mêrkê êzdî bi simbêla tê naskirin.


mêrê mêr di bin mineta xelkê de namîne

glosses: Guhartoyeke mêrê mêr, di bin mineta xelkê de namîne.


word: mêrê mêrxwas timî bi destê mêrê nemêrxwas diçe


mêrê qels du caran şer dixwaze

glosses: Kêmehatina xwe bi xwestina şer ya careke din dinixumîne


word: mêrekî mêrxas be, wek bivir û das be, yan jî bimire û ji xwe xelas be


word: mêrikê kurmanc dibêjê: razan û gezek nan û kutan


word: meriv pişta xwe bi eskiyê tegan girê nade


meriv tevdîra dike, xwedê teqdîra dike

glosses: Guhartoyeke qûl tevdîra dikê, xwedê tedbîra dikê.


word: mêrxasî deh e, soz yek e, û fend jî neh e


mêşa gû li gû datîne

glosses: gotineka pêşiyan a Kurdî Tê wateya ku tişt an kesên nebaş û pîs xwe li hev digrin.


word: meşka min, meşka gamûşan, rûhê wê para derwêşan


word: mêvan heye ê gakî, heye ê karekî, heye ê nanekî


word: mêvan ji mêvan hez neke, mazuvan ji herduwa hez nake


word: mêvan mêvanê xwedê ye, bi nan û ava xwe ve tê


word: meydan a wan e, hespê wan e, ajotin bi dilê wan e


word: mezin bibin ker, tu lê siwarbî jî, piya lê nehejîne


word: mezin li malê tune be, pişta xwe bide kevirekî


mîh bi berxê xwe de dikale

glosses: Guhartoyeke mî bi ser berxê xwe de dikale.


word: mih ê gotî ye: ezê ne mixanet im, kul ê mixanet e


miha xerab li xera kerî mexel tê

glosses: Guhartoyeke miya xerîb li rexa kerî mexel tê.


word: mij û dûman xwe tim li ser çiyayên bilind digire


word: min bûkek anî bi lez û bez, me lêda rez û pez, lê sivika malê her mame ez


min deng nekir, wî şerm nekir

glosses: Guhartoyeke min dey nekir, te fey nekir.


word: min dil e, te dil e, xelkê çi derd û kul e

glosses: Guhartoyeke min dile, te dile, xelkê çi derd û kule.


min dît, kes nebîne

glosses: bobelata hatî serê min maşala neyê serê tu kesan


word: min ev por li ber dar û deviya sipî nekiriye


word: min ji vî ewrî ne bawer e ku baran jê bibare


word: min û girê eradê, genim û ceh hatin ber seradê, heta dê dil nekevê zavê, dotê nadê


word: min xwedî kir bi guhana, wê ji min stend bi navrana


word: mîr gote diya xwe: xwezî tiştê mê neba li dinê


mirazê bê dil wek kirasê bê mil

glosses: Guhartoyeke mirazê bê dil, wek kirasê bê mil.


word: mîrê jî wê bimire, evdalê pîrê jî wê bimire


mirî dimire ji nû ve şêrîn dibe

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: mirin benikê sor û zer û sipî ye, li ber derîyê her kesî ye


mirin mirin e xir xir çi ye

glosses: Binêre mirin mirin e, ev çi xirxira min e.


word: mirina dijmin bixwaze da birîndarî bipejrîne


word: mirina mar ku tê xwe di nîvê rê de dirêj dikê


word: mirîşk çen qelew dibît, pêtir qûn lê teng dibît


word: mirîşk û mitirb û mêş, her sê bi ser êş, çiqa tu paşde bidê, tên pêş


word: mirîşka kor di xewnê de dikeve embara genim û garis


word: mirov bi dijmin e, yek ziman e û yek jin e


word: mirov di rojên teng da ji yarê diya xwe ra dibêje xalo


mirov dimire, deyn namîne

glosses: Guhartoyeke mirov dimire, lê deyn namire.


word: mirov du cara dibe zarok, dema nû çêdibê, û dema ku pîr dibê


word: mirov firindê bê bask û per e, kû de bixwaze wê here


word: mirov ji beroşa xwe têr nexwe, ji beroşa xelkê têr naxwe


word: mirov pişta xwe bi destê xwe nexrîne, xura mirov naşke


word: mirov zanîba dê kengî bimire, wê ji xwe re gorek jî hazir bikira


word: mirovê bi findiqê li deriyê xelkê bide, xelk wê bi pana li deriyê wî de


word: mirovê çê bi ser şorê (yan: navê) xwe de tê


mirovê mirov carekê dixape

glosses: Guhartoyeke mirovê mirov, carekê dixope.


word: mirovê xizan merde, yê dewlemend bi kul û derd e


word: mişk gote kêçê: kêça dev zer, te xwar sîng û ber, te mal ji war kire der


word: nalbenda kihêl nal dikirin, kêvjalê got: eve lingê min jî

glosses: Guhartoyeke nalbendan kihêl nal dikirin, kevjalê got: 'ev e lingê min jî'.


word: nan bide nandara, deyn bide deyndara, lê rû nede bêwara û dil nede neyara


word: nan bixwe bi qinyad, jinê bîne bi kok û binyad


word: nan bixwe parî parî, şorbê bixwe heta ku dikarî

glosses: Guhartoyeke nan buxwe parî parî, şorbê buxwe heta tu karî.


word: nan padîşah, goşt wezîr, yê din gizîr - mizîr


nan tê quran hiltê

glosses: Guhartoyeke (filan kes/a) kenê guran pê tê.


nan û şîr xwarina mîr

glosses: Ev biwêj di wateya başbûna sîrê de taybetîya sîrê tîne zimên


nan û xuyê xwe li kabê ye

glosses: Nankor e û qencîyan zû jibîr dike dema ku digihe destfirehîyê mirov bibîr nayine

word: besledik büyüttük danayı tanımaz oldu anayı


word: nandayî ( yan: xebatkar ), birçî namînin


word: nanê genimî di zikê her kesî de nasekine

glosses: Guhartoyeke nanî genimî di zikî her kesî de nasekinê.


word: nanê germ, zikê çerm, û mêvanê bê şerm, hersê yek in


word: nanê îsa dixwê, û selaweta li ser mûsa vedidêt

glosses: heq ew e mirovan ji kî fêde dî mêla wan beke gelo hin çima nankorîyê dikin


nanê mêra li mêra bi deyn e

glosses: Guhartoyeke nanê mêran li ser mêran deyn e.


word: nanê mêrikê çekûs li ber avê çû, got: bila xêra dê û bavê min be


word: nanê xwe dixum bi avê, mineta kesî min navê


word: nanek û zerikek dew ne tiştek e, lê ne karê her kesî ye

glosses: Guhartoyeke nanek û zerkek dew ne ti tişt e lê ne karê her kesi ye.


word: nanekî fazle bide nanpêja, û bila nanê te xweş bipêje


nav giran e, mezel wêran e

glosses: Guhartoyeke nav î giran e, mezel î wêran e.


word: navê guran derketiye, roviyan dinya wêran kiriye


word: navê jinê cîranok, di malê de tune arvanok

glosses: Guhartoyeke navê jinê dînanok, mal de tune arvanok.


word: ne belengazê bi tir, ne dewlemendê diz, ne maqûlê (gizîr, keye) derewîn


word: ne çixara ber bayê, ne kutana ser kayê, tu tam jê nayê


ne deyndar be û ne maldar be

glosses: hal û wext baş e ne pir zengîn e ne jî xizan e


ne dîtina ereb û ne şîrê deve

glosses: Guhartoyeke ne dîtinê êreb, û ne şîrî hêştir.


ne dîtina gur û ne oxira gur

glosses: Guhartoyeke ne dîtinê gur û ne jî oxirê gur.


word: ne dûrî zana here, û ne nêzîkî dîna were


word: ne êla bê serî, û ne şivanê bê kerî, û ne mala du derî


word: ne ewrê bi gur gur, û ne mêrê bi zir zir


word: ne ji gelaca bê, wê gur û mîh bi hev re biçêrin

glosses: Guhartoyeke dibêjin, ne ji fesada be, wê gur û mih bi hev re biçêrin.


ne ji me jar dibê, û bi me bar dibê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ne ji me jar dibe, ne ji me bar dibe


word: ne jina bi derman, ne mêrê bi devgirêdan

glosses: Guhartoyeke ne jina bi pirç, ne mêrê kose.


word: ne jina parî rind, û ne mêvanê mal li gund, û ne belengazê poz bilind


word: ne kalê bi guhar, ne pîra bi yar, û ne sala du buhar


ne ker ket, ne hîz dirî

forms: ne ker ket, he hîz dirî


word: ne li newalê kûr razî, ne xewnê xirab bibîne

glosses: Guhartoyeke ne li newalên kûr razê, ne xewnên xirap bibîne.


ne nan bidinê, ne mîkuta lêx

glosses: Guhartoyeke ne nên pêde, ne mîkuta lêde.


word: ne pîr axîna lêw ji bîr dike û ne jî mar dûvê qut ji bîr dike


word: ne şêrîn be ku xelk te bixwun, ne tehl be ku te bavêjin


nêçîrvan nêçîra xwe nas dike

glosses: Guhartoyeke nêçîrvan nêçîra xwe nasdike.


word: neqenciyan neke, ji te ra, bimîne, ji zarokên te ra namîne


word: neyê qiyamet; heger hate qiyamet, bila bê xêr û silamet


word: nîşana bostana ( bîstan ), qire zebeş in


word: nivişt çêkir ji qîzê re, gû hat bi mîzê re


nivişta bê tişt xwediyê xwe kuşt

glosses: Kar û tiştê ku bi nezanîn tê kirin xisarê dide xwedîyê xwe


padişahê bê bext, ket ji text

forms: padîşahe bêbext, ket ji text


word: papaxê serê te çi rind e, bejina te bilind e


para gerokan çû ber bablîsokan

glosses: Guhartoyeke para gerokan, çû ber balisokan.


pariyekî xweş hêja yê garekî reş

glosses: Guhartoyeke pariyekî xweş hêja ye gayekî reş.


word: pembû wê di hebanê zer de, zivistan çû û bihar hat bi ser de


word: perdê rûwê mirov sisê ne: yek ya avê ye, yek ya xwînê ye, û yek ya namûsê ye


perê helal ji bo rojên teng in

glosses: Guhartoyeke perên helal ji bo rojên tengin.


word: perê te hene, kes ji te napirse, tu lawê kê yî


word: pêşî dest desta dişon, paşê dest ser çava dişon


word: pêxemberî berê dia li xwe kiriye, dû re li umetê


word: pezê stewr nayê dotin, mirov nayên firotin


pîr bû, ji bîr nebû

glosses: Ji ser kêmasî û nebaşîya wî/ê re dem derbas bû hatin jibîr kirin 'Wî jî di ciwanîya xwe de pir bi wan kir lê pîr bû jibîr bû'


piranî winda kir mêranî

forms: piranî, betal kir mêranî


word: pîrê bawer nekir mêr bike, mêr kir, doza malheştekê dike


word: pîrê got: bihar û havînê rez û pez, zivistanê agir û ez


word: pîrên me pîr dibin, bi xir xirk û pelik dibin


word: pirin hevalê xwarinê, kêmin hevalê kirinê


word: pirsa bike ji xortê geryayî û ji kalê zemanan

glosses: Guhartoyeke pirsan bike ji xortên geryayî û ji kalên zemanan.


word: piştî mirina min, bila dinya jî xerab be


pîvaz çi sor çi sipî

glosses: Guhartoyeke pîvaz pîvaz e çi sor çi sipî.


word: piyal ser bi jor tijî dibe, kom ser bi jêr


qala gur kin, dar hazir kin

glosses: mirov bahsa kê bê kirin ew ser mirovan de tê


qalibê mêşa ye û dengê şeşa ye

glosses: Dîmena wî biçûk û kinik e lê di eslê xwe de gelek hêja û xurt e


word: qantirê qadî netirsîne, tu zirarê nabînî

glosses: Guhartoyeke qantirê qêdî metirsîne, tu zirarê nabîne.


word: qar qara mirî cawekî sipî ye, lê xelasiya mirî bi karê wî ye, ya rû reş e, yan rû sipî ye


word: qebahet bibe taca zêrîn tu kes nade serê xwe


word: qedrê gula çi zanit, kerbeş divêt kerê reş

glosses: Kesên qedimezan qedrê başan nikarin bigrin û rûmeta wan fêhm nakin


word: qenc kiro bi xwe kiro, xirab kiro bi xwe kiro


word: qenc li me rast nayên, pîs ji me danavên


word: qenciyê ji cîranê xwe re bixwaze, paşî li xwe bigaze


word: qeşmer bi êlê dikenê, êl bi qeşmer dikenê

glosses: Guhartoyeke êl bi qeşmer dikenê, û qeşmer jî bi êlê dikene.


word: qijikê ku li ser destê te de rî, rokê li ser destê min jî de rî


word: qiloçê kerê hê derneketi bû, gotin hêj deşik e


word: raneze li ciyê kaş, da tu nebînî xewnên nebaş


rasto dirusto, xwaro şikesto

glosses: Guhartoyeke rasto duristo, xwearo şikesto.


reng reng e, sor bi deng e

glosses: Guhartoyeke reng rengin, lê sor bi dengin.


word: reng rengê mêşê ye, deng dengê gamûşê ye

glosses: Guhartoyeke reng rengê mêşê ye, deng dengê gamêşê ye.


reş e wek qîrê, rast e wek tîrê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: reş e weke qîrê, rast e weke tîrê


reşê dê û bavan, sipî nabe bi avan

glosses: Guhartoyeke reşê dê û bavê, sipî nabe, bi sabûnê û avê.


reşke, û dilê xwedî pê xweşke

glosses: Bi ser ve weke ku karê xwe baş dike dixuye lê di rastîya xwe de karê ku kirî kêrî tiştekî nayê


word: rewşa dewlemenda aqil e, ya mirovan kinc in


word: rindiyê ( qenciyê ) bike û di avê da berde

glosses: Guhartoyeke rindiyê bike, bi avê de berde.


word: riya ku tu pêde diherî, ez pê da çûm û hatim


roj hilat, mirina şivan û gavan hat

forms: roj hilat, mirina gavan û şivanan hat


word: roja kurd bûn misilman, winda kirin dîn û îman


word: rojek wê bê, gur û mîh wê bi hev ra biçêrin


rûvî negihişte tirî, got: yê tirş e

glosses: dema yek pêçênebe tiştek bike an bidest xwe ve bîne, ew pesina wî tiştî nake û bi xirabî behis dike, gotineka pêşiyan a Kurdî


rovî ber derê kuna xwe şêr e

glosses: Guhartoyeke rovî ber derê kuna xwe şêre.


word: rovî neçû qulê, hejek bi dûvê xwe ve kir


word: rovî tu çima xwe dihejînî, got; li min tê û ji min tê

glosses: Guhartoyeke rovî tu çima xwe dihejînî got: "li min tê û ji min tê.


rovîkî gerok, ji şêrekî raketî çêtir e

glosses: Guhartoyeke roviyê gerok ji şêrê raketî çêtir e.


word: royê ku sibê nade meryan, bi şev tamê xwe tune ye


rûnê genî li ser nanê xwedî

forms: rûnê genî li ser nanê xwe dîtin


rûniştin xweh û bira, ker dane gura

forms: xeberxweşan, ker dan guran


rûto xeber pûto

forms: rûto, xeberpûto


rûyê reş ne hewceyî teniyê ye

forms: rûyê reş çi hewceyî teniyê ye!


sal mîna bawişkan tên û diçin

glosses: Guhartoyeke sal wekî bawîşka tên û diçin.


word: sax dibe şûna xençera, lê sax nabe şûna xebera


word: saye ( ji bo ) xelkê tamê dewê xwe tal meke


word: sê kes bê aqil ( yan: hiş ) hene li dinê: yê ku bi rêya de diçê bi tenê


word: sê tişt xweşin bi sarî: tirşik û mahîr û karî


word: sed sal û katek, katek û sed sal got: rast


word: sed salî li dinê bî, rojekê mêvanê gorê bî


sêla min kevir e, ji mineta çêtir e

forms: sêla min kevir e, ji minetan çêtir e


sênika şikestî, çêtir e ji ya xwestî

glosses: Guhartoyeke sênîka te ya şikestî çêtir e ji ya xwastî.


word: ser biçûka pê mezin, ne xuzyêt wê mala tu lê dibî jin


word: serê hate birînê, bi malê dinê nayê kirînê


word: serê kaşa hêl hêlê neke, ya pîs bi hevalê xwe neke, wê bê pêşiya te jibîr neke


word: serê ku ne di nav seriyan de be, hêjayî birînê ye


serê neêşe girê nede

glosses: Guhartoyeke serê ku neêşe çima bendan lê girê bidim!.


serê ne êşê, kundirek jê çêtir e

glosses: Guhartoyeke seriyê ku ne êşê, kundirek ji çêtir e.


word: serê newala newalek e, û serê gotina gotinek e


serê xwe di hevsarê boş ra neke

glosses: Guhartoyeke serî xwe di hefsarî boş re meke.


word: serên ne bi seryek ve bin, naçin dev yekê


serîkî kara bi bîst û çara

glosses: ev xwarina hindik terî van mirovana nake


word: seriyê bê semyan jê çêdibe derdê bê derman


word: sevê rokê serê xwe şişt, heft cara kûnê barkirî


word: sêveke ji darê ye, çavê her kesî lê ye, kes nizanê qismetê kê ye


seyê me ye, li ber deriyê xelkê direye

glosses: kesê ku bi kêrî xwediyê xwe, însanên xwe nêye, bi kêrî tu kesî nayê

forms:
seyê me ye, li ber deriyê xelkê direyê
segê me ye, li ber derê xelkê direyê


word: sî û yek kilam hirçê hene, hemî li ser dara hirmiyê ne


word: sifra camêra timî li meydanê ye ( yan: raxistî ye )


word: sinemîşkirin, ji nesinemîşkirinê çêtir e


word: siûda ( bextewariya ) mirov heta paşiyê nadome


word: siwarbûna ( lêniştin ) kerê carekê şerm e, dahatin du cara şerm e


word: siwarê dêlrotê sibehê dihere, êvarê zû tê


word: şalê min li xweke, lê tir û fisa tê de neke

glosses: astengîyên dide ber qencîya jê re bike bêxêr dike


şam dûre, ma mişar jî dûre

forms: şam dûr e, ma mişar jî dûr e!


şeko, navê xwe li hevalê xwe ko

glosses: Guhartoyeke şekopeko, navê xwe li hevalê xwe ko.


word: şêr ku pîr dibê, rovî bi gunê ( hêlikên ) wî dilîzin


şerê ku hat ber derî, li ser serî

glosses: Guhartoyeke şerê ku hate ber dêrî, li ser sêrî.


word: şêrekî birîndar di ber kîso ( kêzûk ) re çû, kîso got: ev riya me teva ye


word: şev reş e ( yan: yek e ), diz hezar, kî zane kê qayîşa te xwar


word: şeyê ( ecelê ) bizinê hat, diçe nanê şivên dixwe


şîn ya me ye û şahî jî ya me ye

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: şîn jî ya me ye, şahî jî ya me ye


şîrê kerê ne besê kuriyê ye

glosses: Guhartoyeke şîrî kerê ne besê kuri yê ye.


word: şîre li mala te hebê, mêş wê ji bexdayê werin


word: şîrê rastiyê li nav çavê birayê axretê bide


word: şîret li gur dikirin, gur digot: zû ez nema digihime dawiya kerî


şor bûn, şorbe nebû

glosses: Ji derdê axaftinê ketin karê xwe jibîrkirin


şorbe ji qe çêtir e

glosses: Guhartoyeke şorbe zik dike torbe ( tûr ).


word: şûjina ber serê xwe nabîne, lê derziya ber serê xelkê dibîne


şûna şêra mane kundê dêra

glosses: Guhartoyeke dewsa şêran, maye kundê dêran.


şûrê tazî xwîn dixwazî

forms: şûre tazî, xwîn dixwazî


şûrkêşo qeda li pêşo

forms: xofkeşo, qeda li pêşo


şûv reş kirin, dilê xwe xweş kirin

forms: şov reş kir, dile xwedî xweş kir


word: ta bi agir gîne, di bin linga de, dibê av


word: ta ev aş bê, û ev qeraş bê, wê arvanê me timî şewitî bê


word: ta ker hebin, yê ku palan lêbikin pir in


word: ta ku dengiz nebe şîr, caş nabin êl û eşîr


word: ta ku min xwe naskir, min temenê xwe xelas kir


word: ta mirov bi ser desta bi rêve ne çit qedra pîya nizanit


word: ta tu dujehê nebînî, buhişt bi te xweş nabî

glosses: Guhartoyeke tu dojehê nebînî, behîşt bi te xweş nabe.


word: tajîyê bi zorê bibî nêçîrê, tê çi nêçîrê pê bikî


word: talda şêran ji stara ( an: siya ) roviyan çêtir e


tazî ye û ji xwe razî ye

forms: qazî ye, bi xwe razî ye


word: te bi çavekî ez navêm, min bi herdu çavan tu nevêye


word: te bi findiqê li deriyê xelkê da, xelk wê bi pehna li deriyê te bide


word: te bibînim ji malê ye, te nebînim ji salê ye


word: te cin komkirin, divê tu zanibê çawa belavkê


word: te hîn kir, bîr neke, te bîr kir hîn neke

glosses: Guhartoyeke hînkar hîn meke, te hîn kir ji bîr neke.


te li ku xwar, ew der ji te re war

glosses: Guhartoyeke te li ku xwar, ew der ji te ra dibe war.


tebax e, tirî raxe

forms: tebax e, tirî bûye laxe


tenûr bi tir û fisa germ nabit

glosses: Awayekî din yê nivîsîna tendûr bi tirr û fisa germ nabe.


terî kir gurz

forms: terî kirin gurz


word: teriya (dûv) kûçik heft salan kirin qêlib, vekirin hîn mofirkek ketiye ser


word: teyrek heye, hemî teyr wî didin ber nikila, ew jî çêlikên xwe didê ber nikila!


word: til ( gir ) bê ba nabin, gelî bê av nabin, çiya bê berf nabin û qîz bê mêr nabin


word: tilîn hene tilîn e, tilîn jî hene zêrîn e


word: tiliya min bi şekir bê, ez bêxim devê xelkê, wê bêjin: tal e


word: tiliya xwe neke hemî qula de, di hina de dûpişk hene û di hina de mar in, wê bi te vedin


tir li serşokan, derew li xerîbiyê

glosses: Guhartoyeke tirr li hemama derew li xerîbiyê.


word: tir tirê hespê ( yan: kerî ) nêr ji ber embara cê ye


word: tirk hîzin bi xapin, û nan li ser kab in


word: tirsonek her tim li paş in, di revê de li pêşin


tirşo dilê min dîşo

forms: tirşo, dilê min diêşo


word: tişta bîne bi ciwanî, gava tu pîr bûyî tu zanî


word: tiştê kevnê wî tune be, nû yê wî jî tune ye

glosses: Guhartoyeke tiştê kevnê wî tunebe, teze yê wî jî tuneye.


toba darkokê ye

glosses: Dema kesek xeletiyê di hêlît lê li demekê nêzîk dest bi xeletiya di kete ve mina darkokey dema di bêjît es êdî dara na kelêşît lê neşêt wî karî bi hêlît.


word: tu axa, ez axa, wê kî golika bibê nav baxa

glosses: em her dû jî wakîno quretîyê bikin têkevin xerezê karê paboka me ye kî yê bike? kare me dê li erdê bimîne


word: tu bê ez, ez bêm ez, wê gur têkeve nav pez


word: tu bû erebê tir kirî, çû û li paş xwe qe nenirî


word: tu bû wek kûsiyê berî kêrgiyê ( keroşk ) gihîştî cih


word: tu bû wek roviyê me ji mirîşkên xwe re tûmar kirî


word: tu bûyî, wek wa pîra ji perspanî xwe derketiye


word: tu çi ji bîr bikê, şîrê diya xwe ji bîr neke


word: tu dibêjî qey kuliyan zimanê wî/wê xwariye


word: tu dixwaze tirî bixwe, yan jî begcî kotek bike


word: tu mûyekî jê bikşînî, dê don di şûnê re bavêje


word: tu peran têxî palanê kerê, wê ker jî bizire


word: tu serên kêl ( keçel ) di bin kuma de nînin


word: tunebûn mirov kor û jar dikê, nezan û tengezar dikê


vîna dilan, ji dayîna destan diyar e

glosses: Guhartoyeke viyana dilan bi dayîna destan diyar e.


war ew war e, lê bihar ne tu bihar e

forms: ew war e, lê belê ne ew bihar e


war warê hêşîn, bext bextê pêşîn

glosses: Guhartoyeke war, warê hêşîn, bext, bextê pêşîn.


word: warê xwe genî neke, û navê xwe jî, ji bîr neke


word: wehiş bi kêfî xwe ye, geh hêka dike, geh çêlika dike


word: welat welatê kurda ye, miletê kurd tê de winda ye


word: wey li pişt, çawa jinbira min birayê min kuşt


word: xal xwarziya radikin, mam biraziya dadikin


word: xalî bi serê qotî be, ku du caran li stûnê neketibe


word: xaniyê xwe xera neke, heta tu yekî din ava neke


word: xarina xweş bike devê mirovê xwe; gotina xweş bike devê xelkê


word: xeber ( çêr, gotinên nebaş ) ne karê mêran e


xelk bi meriye, mişk bi serî ye

glosses: Guhartoyeke xelkî bi merî ye, mişkî bi serî ye.


word: xelkê mêr dikuştin, bizgûriyan ûr dişuştin


word: xêr carna dibine xiyar, di xwediyê xwe de diçine xwar


word: xêr û xweşî li te barîn, kevir û kiçik li min barîn


xerakirin rehet e, avakirin zehmet e

word: to destroy is easy, to build is difficult

word: bir deli kuyuya taş atmış kırk akıllı çıkaramamış


word: xew nema li biçûka, şermî nema li bûka, goşt nabê ji neynûka


word: xêzekê fazle bavêje beyara û neçe ber deriyê neyara


xilt axê dikole û bi serê xwe de dike

forms: xelk axê dikole, ew bi serê xwe de dike


word: xizanê diran tûj, tê goşt bixwê yan miwîj


xizmetkar nabin xatûn

forms: xizmecî nabin xatûn


word: xox ne dar e, bilbizêk ne bihar e û jin ne war e


word: xwe kirin bin destê jinan, ketin bin destên dijminan


word: xwedê bendeyê xwe naskiriye, û kumê wî li serî rastkiriye


word: xwedê goşt didê mirovê bê diran, pera didê mirovê nezan


xwedê heye, xem tune ye

glosses: neheqî li te bûye lê xema nexwe xwedê rasta digire


word: xwedê kevirekî li mirov dixe, û yekî di ser mirov re digre


xwedê padişahekî mezin e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: xwedê padişakî mezin e


word: xwediyê malê heye, malê bê xwedî tune ye

glosses: Guhartoyeke xwedi yê mal heye, malê bê xwedî tune ye.


word: xwediyê malê, maleke wî; yê bê mal, hezar malên wî hene


word: xwediyê rimê tê kuştin, lê mertal tê hêştin


word: xwediyê xiyarê çilmisî, ne dixwe ne dide kesî


xwesteka rûreşin, hevala parî xweşin

forms: xwesteka rûreş e, hevala parîxweş e


xweş xeber e, lê min ne bawer e

forms: xweş xeber e, lê min jê ne bawer e


word: xweyî kir bi mala xwe, agir berda canê xwe


word: xwezî bi dehê kanûnê, berê xwe bida sosin û beybûnê


word: xwîn bi xwînê nayê şuştinê, xûn bi avê tê te şûştin

word: kanı kanla yumazlar, kanı suyla yularlar


word: xwîna gêncan tim tik ( li boşiyê ) der e


ya naçe aşî, an jî diçe aşvanî dikujît

forms: an naçe aş an jî diçe aşvan dikuje


word: ya ser bi ser, ya zêr li ser, ya xwelî li ser


ya xelat e, ya celat e

forms: an xelat e, yan celêt e


word: yan bike û ne berize, û yan bide û ne lerize


yan pîr e yan tîr e

forms: an pîr e, yan tîr e


word: yê bilind bifirê, wê nizim ( alçaq ) bikevê

glosses: Guhartoyeke kî bilind bifirê, wê nizim bikevê.


word: yê bin lingê hevalê xwe kortekê bikolê, wê tê werbê


word: yê birçî dikare herê civatê rûnê, lê yê tazî nikare herê rûnê


word: yê deve xwedî bike, divê serdora ( yan: deriyê ) xwe bilind bike

word: deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalı


word: yê dixwazê mala xwe wêran bike, bila du jinan bîne


word: yê dixwazê maldarbê bi lez, bila xwedîkê pez


yê hindik nizane, pirî jî nizane

glosses: Guhartoyeke î ku hindikî nizanibê pirî ji nizanê.


word: yê li ser singan bigere wê sing pêde her in xwar


word: yê mar pê ve dide, ji gêra werîs ditirse


word: yê negot û kir şêr e, yê got û kir mêr e, yê got û nekir kerê bê kêr e


word: yê neke bi ya mezina, qiloçê wî dibin yê bizina


word: yê nizane bi hêza xwe, dûr e ji dewleta xwe


word: yê perê xwe bide, dikare li pîs - pîskê xe


yek bi malê xwe, yek bi canê xwe

glosses: Guhartoyeke yek ji malê xwe, yek ji canê xwe.


word: yek birin bihuştê, got: ma ji mirinê wê de çi heye

glosses: Guhartoyeke yek birin buhişte, digot: ma ji mirinê wê de çi heye.


word: yek li şamê dan dikutê, yê dî li vir dibêje: him


word: yekî baxek baxşand yekî, wî jî guşiyek neda yê din


word: yekî derewek kiriye, paşê bi xwe jî bawer kiriye


word: yekî li neynikê nêrî, got: eve pêşiya min, ma ka paşiya min


word: zad zadê mîrya ne, û goşt goştê sa ne, xêfzang bi xwe jî ji acetê fila ne


word: zanebûn ne ji biçûkaniyê ye û ne ji mezinahîyê ye


word: zavayê ber deriyê xezûra, mîna segê ber tenûra


word: zeman ( çerx, serdem ) ew zeman bû, heso gavan bû, pisîk pehlewan bû


word: zêr zane, zor zane, devê tivinga mor zane

glosses: Guhartoyeke zêr zanê, zor zanê, devî tivingê mor zanê.


word: zerka mîr çingiya, çi rast, çi derew, her rast e


zêt di navbera wan re narê

glosses: navbeyna wan pir xweş e ji hev pir hez dikin


word: zeyneba zerê, mal û hal da, keziyê zer da serê


zik têr e, mil şêr e

glosses: Dema birçî ye xwe li ber tiştê biçûk jî datîne lê ku têr dibe gura dide xwe


word: ziko ziko zikakî, heçî nikarê pêdakî, tu namûsê jê nakî


word: zil bi zil beravkir, mil bi mil belavkir


zilikên biharê debara malê ye

forms: zîlikê biharê, debara malê


word: ziman bê hestî ye, tu bi kuda bixwazê digere


ziman got: leq, serî got: teq

forms: zimano leqleq, seriyo teqreq


ziman him dost e, him dijmin e

glosses: Guhartoyeke ziman him dost e, him dujmin e.


word: zimanê şor e, li pêşiyê ne gelî û ne zor e


zimanê xwe birî, şûna xwe kirî

forms: zimanê xwe birrî, cihê xwe kirî


word: zîpim zîpedar im, serma li dar im, dijminê gîskê jar im


zirara meqesokê, ji yemenê pirs ke

glosses: Guhartoyeke zirarê dûvmeqeskê, ji yemenê pirske.


word: zivistan hate ber deriya, cilika xizana diriya


zoq ne tişt e, lê kevirê hemo li pişt e

forms: zoq ne tişt e, lê kevirê demo li pişt e


adar e dew li dar e

forms: bihar e, dew li dar e


word: adarê berf radibe pozî darê, namîne êvarê

glosses: Guhartoyeke biharê berf radibê pozî darê û namînê êvarê.


word: adetên bav û bapîran, kerik xweştirin ji hejîran

glosses: Guhartoyeke edetên bav û bapîran, kerrik xweştir in ji hêjîran.


agir berda kayê xwe da ber bayê

forms: agir berda kayê, xwe da ber bayê


agir bi agir nayê vemirandin

forms: bi hejan agir vemirandin


word: agir bi çiyakî kevê, ter û hişk bi hev de dişewitin

glosses: Guhartoyeke agir bi çiyan dikeve ter û hişk tevde dişewite.


word: agir bi loda min ket, xelkê xwe li ber germ kir


word: agir bi mala derewîna ket kesî jê bawer ne kir


word: agir bi serî min ketî, tu jî firîkî xwe li ber dibrêjê


word: agir kete mala derewîn derewîn gazîkir, kesî jê bawer nekir


agir xweş e, lê xulî jê çê dibe

glosses: Guhartoyeke agir xweş e, lê xwelî jî, jê çêdibe.


agirê dil da ser agirê cegerê

glosses: Guhartoyeke agirê dil, daye ser agirê ceger.


agirê dostan, mirov dişewitîne

glosses: Guhartoyeke agirê dostan, mirov dişewtîne.


word: agirê kuçkan her germe, bi dereng sar dibe


agirê pêşîn gurr e

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre agirê pêşîn gur e.


word: ahê bizina kol, ji bizina bi qoç re namîne

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ahê vî destî ji vî destî re namîne

glosses: Guhartoyeke ahê wî destî, ji wî destî re namîne.


ahîna bizna kol ji ya bi qoç re namêne

glosses: Guhartoyeke heyfa bizina kol ji ya bi qoç re namînê.


ahîna vî destî ji vî destî re namîne

glosses: Guhartoyeke ahê vî destî ji vî destî re namîne.


word: alîkî darê rim jê dibê, alîkî xwe bêr jê dibê


anca def zurnê zepkê

forms: anca, def ( dahol ) zurnê zepkê


anca ker di bin bara de xewkin

glosses: Guhartoyeke anca, ker di bin baran da razin.


anca nan li ber serî miriya bimînê

glosses: Guhartoyeke anca nan li ser miriyan bimîne.


anê bi qurbanê jinê binefş û rêhanê

glosses: Guhartoyeke yadê biqurbanê, jinê binefş û reyhanê.


apê xidiro hero li viro

forms: xal xidiro, hero li viro


word: aqil bata firotin minê hinekê ji kerê xwe re bikiriya


word: aqil derxistine firotinê, herkesî dîsa aqilê xwe kiriye


word: aqil di seriyan de ye, ne di dirêjahiya çekan de ye


aqil li sêrî ye qapaq li dêrî ye

glosses: Guhartoyeke aqil li sêriye qapaq li dêriye.


word: aqil ne benîşt e ku mera bi serî hevda bizemirînê


aqil ne li bejnê ye, li seri ye

glosses: Guhartoyeke aqil ne li bejnê ye li serî ye.


word: aqil taca zêrîn e lê li serî her kesî nîne

glosses: Guhartoyeke aqil taca zêrîn e li serê herkesî nîne.


word: aqil tune kêf dike, pembo tune eşêf dike


word: aqilî heft jina di serî mirîşkikê de ye û hew mirîşka jî li ser sêrgo diçêre


word: aqilî kêm bi mera ga û golka bi çêrandin didê


aqilsivika bargiran in

forms: ئاقلسڤکا بار گرانن


word: ar bi dunyê kevê derziyeke min tê tine ye


word: ar bi mala yekî keti bû, yekî jî serpiyê xwe li ber dikizirandin


word: ar î bi serî min ketî, ew î cixarê xwe pê vêdixe


word: araqi dan mişk, xwe li hember pisiyê vena


word: arê sergoya ye geh vêdikefê geh vedimirê


aş çû ye bi dû çeqçeqo keti ye

glosses: Guhartoyeke aş çûye, tu bi dû çeqçeqê ketiye!.


aş digerê bi avê law tê li bavê

glosses: Guhartoyeke aş digerê bi avê, law dike karê bavê.


aş digerê bi avê, law dike karê bavê

glosses: Guhartoyeke aş ê bigere bi avê, kurê bike karê bavê.


aştiyek ne baş, ji şer xerabtir e

glosses: Guhartoyeke aştiyek nebaş, ji şer xerabtir e.


word: aşvan li ser ard qise neke, wê li ser çiwalan qise bike


av bi xwe rê yê xwe dibînê

glosses: Guhartoyeke av bi xwe riya xwe nas dike.


word: av di gola de dimînê, jin di mala de dimînê


av heta girik nebe zelal nabe

glosses: Guhartoyeke av heta girav nebe zelal nabe.


word: ava bi mista, ramûsnên ji dosta têrnakin kesa


word: ava bin kayê ye kes nizane rê di kuray e

glosses: Guhartoyeke ava bin kayê ye, kes nizanê rê di kura ye.


ava miriya, merijînin ber deriya

glosses: Guhartoyeke ava miriya, nerijîne nava deriya.


word: avên biçûk ên diherikin, ji yên sekinî û mezin çêtir in


ax çiqas pirre, mar bi qinyat duxin

glosses: Binêre ax çiqas pir e, mar biqinyat dixwin.


axe bi xulam e, xulam bi olam e

glosses: Guhartoyeke axa bi xulam e, xulam bi olam e.


axe bû ker, cilka xwe çe meke ser

glosses: Guhartoyeke axe ( yan: beg ) bibin ker cilkê xwe çemeke ser.


word: axê jinê û mêr ne wek hev bin di hev nagerin


word: axe kirîf azarkir ji bo rûnê, xulam berî kirîf rûnişt


word: axe li xizana didin, xizan her tiştî xwe di ber wan da didin


axê me om e, xulî li serê me kom e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: axayê me bil e xwerê me serkul e


word: ba berî baranê tê, ta berî mirinê tê, ken berî girî tê


ba jî jê ye, baran jî jê ye

glosses: bi her hewakî jêhatî ye kare çê jî bike xirab jî bike


word: ba yê hina tê kayê li ber badikin, ba yê hinka tê zebeşa li ber badikin


bar bar e serbar neyar e

glosses: Guhartoyeke bar nalenal e, serbar dinale.


bar nare ber kêr, û ker nare ber bêr

forms: bar naçe ber kerî, ker diçe ber barî


bar, min naêşîne, serbar dêşîne

forms: bar min naeşîne, serbar min dieşîne


word: baran dibare, ji xwediyê zeviyan re kare


word: baran li ku tê, konê xwe li wir vedigire


barana nîsanê zerê xirêsanê

etymology_text: barana nîsanê zerê xirêsanê


word: barê kerê tiving bin jî, dîsa gurê wê buxwin


word: başaq li pey paleyên baş nayên berhevkirin


başî ji te nayê xirapiyê jî meke

glosses: Guhartoyeke başî ji te nayê, xerapiyê jî neke.


word: başiyê ji cîranê xwe re buwaze, ji bo tu jî başiyê bibînî


word: bav dixwaze law jê çêtir be, xoce dixwazê şagirt jê jîrtir be


bav ji êş tê, law pirsa bajêr jê dikê

glosses: tu pêvendîya xeberdanê û mijarê bi hev re tune ye


bav tê dîtin bira nayê dîtin

glosses: Guhartoyeke bav tê dîtin, bira nayê dîtin.


word: bavê baş kur sed salî bi navê wî nan dixwe


bavê bê qîz, çiyayê bê av e

forms: bavê bê keç çiyayê bê av e


word: bavê rezek da lêw, lêw goşîk tirî neda bavê


word: bavê te hat kuştin, çi siwara kuşt, çi peya kuşt


word: bavê xwe kuşti ye, nimêja xwe jî li ser kiri ye


bavê xwe ne dîba wê bigota ez kî me

glosses: Guhartoyeke bavê xwe nedîtiba, wê bigota ez kîme.


bavê xwe nedîba wê bigota ez lawê kê me

glosses: Guhartoyeke bavê xwe ne dîba wê bigota ez kî me.


word: bavek heft zarokan xwedî dike, heft zarok bavekî xwedî nakin


word: bawer ne kir mêr bikê, mêr kir, doza malheştekê dikê

glosses: Guhartoyeke pîrê bawer nekir mêr bike, mêr kir, doza malheştekê dike.


word: baweriya xwe bi tiştekî neyne, li hember her tiştî bi tevdîr be


word: bawîşk, bawîşkê tîne, gulzêrîn di kadînê de linga dikutîne


word: bayê sibê li mirovan nexe, yê êvarê hêç e


bê xwedê dibe, bê xwedî nabe

glosses: Guhartoyeke bê xwedê dibe bê xwedî nabe.


word: bêçiyê xwe di dengizê kê dengizê biherimê


word: beden bedena şirtê ye, law lawê çirtê ye


befir fi'la xwe nahêlît

glosses: Dema kesek bi berdewamî reftarekê dike û dest jê bernade eger mezin bibe jî.

etymology_text: Ji befir + fi'la + xwe + nahêlît


bêhn ferehî ji meznahiyê ye

glosses: Guhartoyeke bêhn firehî ji mezinahiyê tê.


bêhna fere ji qelsiyê ye

glosses: Guhartoyeke bêhna fereh ji bênamûsiyê ye.


bêjin lal e, nebêjin teral e

forms: bejn lal e, (bila) nebêjin tiral e


word: belên xelkê ji dûr de tên, ên me ji ber ûr de tên


ben di ciyê zirav re diqete

forms: ben di ciyê zirav de diqete


ben ne bi sêri ketî, ne bi linga ketî

forms: ne ben bi linga ketî, ne bi sêrî ketî


word: bênamûsî avêtin ber kûçkan, kûçkan qebûl nekirin


word: benîştî te bila bi serî pozî te va bê, kengê te xwast bicû


word: beq çiqas kok dibe, qûn ewqas lê qalind dibe


word: beqa deng li mara kir, kêvcala lingê xwe li bakir


word: ber siya rovî romene, bera şêr te bixwin


word: bera berê heyvê li me bî, me çi ji stêrkayî


word: beranê bisko ba, tu wê li ber derî yê babo ba,


berê biedilîne paşê bixemilîne

glosses: Guhartoyeke berê lihevhûne, paşê bi xemilîne.


berê darekê ne, pîvazê mişarekê ne

glosses: Guhartoyeke berû yê darekê ne, pîvazê mişarekê ne.


word: berê giran di ciyê xwe de girane, gava leqya ne bi du peran e


word: bere lawkê min lawîn be, bere kirasê wî cawîn be


word: bere qûna mera derkeve, bere dengê mera dernekeve


word: bere rû yê mero biêşê, çêtire zikê mero biêşê

glosses: Guhartoyeke bere rûyê mero biêşê, çêtire zikê mero biêşê.


word: bere rûyê mero biêşê, çêtire zikê mero biêşê


berê xwe bidin merdan, nabînin derdan

glosses: Guhartoyeke berxê xwe bidin merdan nebînin derdan.


berfa hûre, dawî dûre

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: berfa hûr, paşî (dawî) dûr


word: berfê bixwe ji tîna bimir, daniya bixwe ji nêza bimir


word: bergîr digrin hev, ker li ortê pehna duxin


bergîr dikin, hesp duxin

glosses: Guhartoyeke bergîr kar dikin, hesp dixun.


word: berî bigihî avê, daw û derlingid xwe hilmede navê


word: berî dê ya tim berve lawane, berî lawan jî tim berve çiyane


word: berî ku tu bighê êfrîn (çemê êfrîn ) xwe tazî meke


word: berîka feqîran vala ye, qelbê wan tijî ye


word: berjêr tifke rih in, berjor tifke simêl in


bersiva kerîtiyê bi keritiyê nayê dayîn

glosses: Guhartoyeke bersîva kerîtiyê, bi kerîtî nayê dayîn.


berû dan bizinê dest avêt boçikê

glosses: Guhartoyeke berû da bizinê, dest avête qarçikê.


berxê sêwî beran jê dernayê

forms: berxê sewî nabe beran


berxên pir ji mihên pir in

glosses: Guhartoyeke berxên pir, ji mihên pir in.


word: bext kete xortekî bi dil bê, çiqasî pez bigerînî, pez şîr didê


word: bextê bedbexta tinebû, min mêrek kir ew jî exte bû


word: bextê sêwiya heba, dê û bavê wan nedimirin


word: bextê te hebê, pisîka te jî wê nêçîrvan bê


word: bextî min di her tiştî de reş e, tenê di zebeş de sipî ye


word: bi çavê xwe te nedît û bi guhê xwe nebihîst înan meke


word: bi çûkî bi goçê re dimeşî, mezin bû li kerê kirin


word: bi dandinê biçûya ser, jin ê bi mêrî xwe re biçûya ser


bi desta bide, bi linga bi dû kev

glosses: Guhartoyeke bi desta berda bi linga li dû gerya.


word: bi dilê mezinan bizewice, bi dilê biçûkan jî hezbike


word: bi dilî xwaşi mera dikane mêr ji qolê bikşîne


word: bi dîna hêvîr bistirê, bi baqila nên bike


word: bi dinê bişêwirin , dîsa bi ya xwe bikin


word: bi du pera me tu şand, em nikanin te bi çel perî vegerînin


word: bi gur re dixwe, bi xudên re şînê digerîne

glosses: Guhartoyeke bi gur re dixwin, bi xwediyê miyê re şînê digrin.


word: bi heft qatê erdê da çûye xwar û hîn jî li ber xwe nakevê


bi kerê nikanê, dibeze kurtên

glosses: Guhartoyeke bi kerê nikare, dibeze kurtên.


bi kerê nikarî, bezî kurtên

forms: bi kerê nikarîbû, bazda deşikê


word: bi kêvcêl ra gotin, çima berxar berxar dimeşî, got


word: bi kulîlkekê bihar nayê, lê kulîlk nîşana biharê ye


bi lezî, nagihîjî ti mirazî

glosses: Guhartoyeke bî lezî, nagihîjî ti mirazî.


bi minêminê dernakeve ji bin hukmê jinê

forms: bi mineminê dernakeve ji ber hikmê jinê


word: bi mirîşkê re gotin, li ser sêrgo meçêre, go, xûya min e


word: bi mirovekî govend nabê, lê bi hev dikevê


word: bi nav keleka ket ( dest bi xirapiyê kir )


word: bi nirînê têr bixwara, kûçika wê têr bixwara

glosses: Guhartoyeke gi bi nirînê têr bixara kûçka wê têr bixara.


bi pirsê mera digihê xursê

glosses: Guhartoyeke bi pirsê mirov dihere xursê.


word: bi qurişekî kûçik dixesînê, bi du qurişa destê xwe dişû


word: bi rovî ra gotin, me tu kir serekê mirîşka rovî go


word: bi xatirê xatiran gelek diçin ser dînê kafiran


bi xêra seriya dixwe keriya

glosses: saya serê canik û camêran re xwarina xweş dixwe


word: bi xulaman re bixebite, bi mîran re buxwe


word: bi xurîna (xurandina) xelkê, xur danamire


word: bi ya mezina bike, cejnek berî te kirine

glosses: Guhartoyeke bi mezina bike cejnek berî te xwariye.


word: bi zana re here dûjehê, bi nezana re mere buhuştê


word: bibe dostê rojên teng, bila ji te re jî dostê rojên teng çêbibin


word: bibez, dibên aşiq e nerm here dibên çatiq e


biçûkê gura be, ne biçûkê bira be

glosses: Guhartoyeke bi xwarina gura be, ne biçûkê bira be.


word: bigre qedrê kal û pîran, çi feqîran çi mîran, ne li xweşiyê, ne li mirinê naçe ji bîran


word: bihar hat, rûmeta kincên zivistanê hilat


word: bihar keçek ciwan, havîn dayîkek, payîz jinebiyek, zivistan jî dêmariyek e


word: bihar, bihara ajal û hova ye, payîz, bihara mirova ye


word: biharê berf radibê pozî darê û namînê êvarê


bila avis bê, bila bi derengi bê

glosses: Guhartoyeke bila avis be, bila dereng be.


word: bila berî hêvê li min bê, bila xelk giş dijmin bê


word: bila bextê mirov hebe, bila çavek xwe nebe


word: bila bihur be bila kûr be, bila qîz be bila pîr be, bila rast be bila dûr be


word: bila boxanê rojekê bim, ne çêleka salekê bim


word: bila canigê rokê bim, ne çêleka sed royî bim

glosses: Guhartoyeke bila ciwangê rokê bim ne çêleka sed rojî bim.


bila cî bilind bê, bila li ser sing bê

glosses: Guhartoyeke bila cih bilind bê, bila li ser sîng bê.


word: bila çavid meriya derkevin, bila navî meriya dernekevê


word: bila dîkê rojekê bim, ne mirîşka sed rojî bim


word: bila dil bi dil be, bila ser erdê hesîr be


word: bila dil bi dil be, bila tûrê parsê li mil be

glosses: Guhartoyeke mila dilî bi dilbê tûrî parsê li mil bê.


word: bila dil li dil be, doşek kevir be, balgî jî buşkul be û orxan jî bi heft ciyan qul be


word: bila dîn-îman li cî be, zewaciya evdalê min bi derengî be


word: bila ez di kulavê xwe de bim, ne di birca xelkê de bim


word: bila ez fiqarê gundê mezin bim, ne axê gundê çûçik bim


word: bila hemû tiştên te teze bin, dostên te yê kevn bin


bila hindik bê, bila rindik bê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bila xweş be, gula govendan be


word: bila keç herin ser sêwiya, bila nerin ser hewiya


word: bila mera bi ser dara keve, û mera bi ser zara nekeve


word: bila mera dîkê salekê be, ne mirîşka deh salan be


word: bila mera gurê çiya bê, ne biçûkê bira bê


word: bila mera li ser dara be, û ne li ser zara be


word: bila merayî sêfil be, bila merayî ne erzan be


word: bila mirov zirav û dirêj be, ne kin û stûr be


bila nav hebê, bila nan tinebê

glosses: Guhartoyeke bila nav hebê, bila nan tune bê.


word: bila navka mirov derê, navê mirov derneyê


word: bila pariyê te nîvci be, bila namûsa te li cih be


word: bila qîzê bibin ber xencerê, lê nebin ser xeberê


word: bila rû sipî bê, bila nan ji ceyê reş bê


word: bila rû yê te xweş bê, bila nanê te reş bê


word: bila rûmet li ci bê, bila pari nîv ci bê


bila sax be, bila dûr be

glosses: Guhartoyeke bila sax be bila ji me dûr be.


bila seg bê, bila ne bê xudî bê

glosses: Guhartoyeke bila se bê, bila bê xudî nebê.


bila serî hebin kum gelek in

glosses: Guhartoyeke serî ku hebin, kum gelek in.


word: bila şarê ( şehrê ) pirrepirr be, bila zikî qurrequrr be


bila xwedê yar be bila şûr dar be

glosses: Guhartoyeke bila xwedê yar be, bila dinya hemî neyar be.


word: bila xwedê yar be, bila dinya hemî neyar be


bila zik têr be, bila ji dêr be

glosses: Guhartoyeke ku zik têr bê, bila ji qaşilê dêr bê.


word: bila zikê melê bel be, bila giya û pel be

glosses: Guhartoyeke bila zikê mela bel be bila gîha û pel be.


word: bilbil bi dengê xwe, mêrxas bi cengê xwe


word: bilind firya nizim ket, nizim firya bilind ket


word: bilûra li ber ga ye, çira li ber kora ye


word: bimîn bibîn li dunya yê, bixwe vexe tim ew e


word: bînê dermên ji te neyê, kes ji te natirsê


word: bipirs ji kalê zemana û ji xortê geryayî

glosses: Guhartoyeke pirsa bike ji xortê geryayî û ji kalê zemanan.


bîr bi derziyê nayên kolan

forms: bi derziyê bîr kolan


bira bira ye bazar xiya ye

glosses: Guhartoyeke bira biratî ye, bazar beyantî ye.


word: bira dilê meriv xweş be, bira balgiyê bin serê meriv jî kevir be


birçî ji harbûyiyan xirabtir e

glosses: Guhartoyeke hîn bûyî ji harbûyan xirabtir e.


word: birê ji birê hez kira, jinê birê ne dibir


word: bîrê me avdar e, xortî me sazdar e, dengbêjî me navdar e


word: birîna li hogira, bîna ( mîna ) derba li kevira


birîndar bi birîna xwe zanê

glosses: Guhartoyeke birîndar bi êşa birîna xwe dizanê.


birîndar bi êşa birîna xwe dizanê

glosses: Guhartoyeke birîndar bi birîna xwe zane.


word: biroşê ko parê min tê da nebê zêhêr têda bê


biryara xirap ji dudiliyê çêtir e

forms: biryara xerab ji dudiliyê çêtir e


word: bizin bi bizintiya xwe berî bimexelê ciyî xwe vedidê

glosses: Guhartoyeke bizin, bi bizintiya xwe, berî bimexelê cihê xwe çêdike.


word: bizin difkirê bi halê xwe, şivan dikeve xema beza xwe


bizin mir gurr vemirî

forms: bizin mir, gir vemir


word: bizina belek, şivanê kulek, êvarê bi hev re dibin yek


word: bizina ku tu çiçka nemêjînî , şîr bernadin


word: bizinê ling hilanî, karê ling li şûnê danî


word: bizna şîrdayî û lingê xwe li biroşê dayî


word: biznê hişk didoşê, pez tine ye rûn difroşê


boxanî ji gayî cot ra namînê

glosses: Guhartoyeke çavsorî ji gayê cot ra namîne.


bû ava berfê, kes nizanê bi ku da çû

glosses: Guhartoyeke bû ava berfê, kes nizanê kude çû.


word: bû kûçkê hêkêd pîrê di pînkê da xwarine newêrê werê mal


bû sipiya di ber piziya de

glosses: Guhartoyeke tu bû sipiya di ber pizyan de.


word: bûk bi dilê zavê ye, çi karê gundî û cîranan pê ye


word: bûk di kincî sor de, qiçik di ber şîr de


bûk di sorik da, zarok di zerik da

glosses: Guhartoyeke bûk di sorik de, zaro di lorik de.


bûk hat dewat hilhat

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bûk hat, dawet hilat


word: bûk li ser hêspe, hefsar di deste, kes nizane ji bo kê qismete


word: bûk tasa zêrînî bîne, wê bi xwe tê de nan bixwe


word: bûka bi def mîna rûnê bi kef û bûka revandî mîna rûnê helandî


bûka salê qeşmera malê

forms: bûka malê, qeşmera malê


word: bûka ser hespê ye, kes nizanê qismeta kê ye

glosses: Guhartoyeke bûk li hespê ye kes nizane risqê kê ye.


word: bûkê tune zar ziman, xesuyê tune dîn îman


word: bulxur kişî bi legana, tiştek neket nav dirana


word: bûne gurê mûsa, xwe bi xwe bi canî hev ketine


word: bûye kerê di aşê qabê de carekê ceh xwariye, heroj derê û tê


word: bûye kuriyê bûtê, şeş mehîbû çiwalek genim radikir, yeksalî bû nikarî nîv çiwal rakira


word: bûye kurriya mala hisê abo, tim li aşê qabê mistek ceh xwarî


word: bûye roviyê min ji mirîşkên xwe re tîmar kirî

glosses: Guhartoyeke tu bû wek roviyê me ji mirîşkên xwe re tûmar kirî.


camêra gak û nanek li ba yeke

glosses: Guhartoyeke camêra, nanek û hespek li ba yek e.


word: camêra tu di ber re wîne, î xerab tu jê bixwaze


cara car bê dewê te li dar bê

glosses: Guhartoyeke cara car bê, dewê te li dar bê.


word: carê werne ber caran, kerî reş ê bi xwe bizire û were ber baran


carekê li nalê dixê carekê li sim dixê

glosses: Guhartoyeke carekê li nêl dixe, û carekê li mêx dixe.


word: carekê li nêl dixe, û carekê li mêx dixe

glosses: Bi her du serîyan re jî dide distîne alîyê wî ne dîyar e û mirov di wê mijarê de nikare pişta xwe bide wî


word: carekê tiştek li gurdî ket, zû dûzan nabê


word: carekê xatir, carê din xatir, carê sisi yê çatir- patir


carina jehr jî dibe derman

glosses: Guhartoyeke dem heye ku jehr jî dibe derman.


word: carina kevrî mera pê qayil nabe serî mera dişkîne


word: carina şîretên herî baş ji mirovên herî xirap derdikevin


word: carna mirin dibe zêrê zer, lê bi dest mera nakeve

glosses: Guhartoyeke carna mirin dibê zêrê zer, lê bi dest mirov nakevê.


caw cawê te ye, meqes meqesa te ye

glosses: kar û zerar ji te re ye çer hezdikî wer biryarê bide


word: cawê bi kutan bê, şaşiyê li serî mêra bê destê bi destî jina bê


cêh dide yekî gênim jê distîne

glosses: Guhartoyeke ceh didê yekî, genim jê distîne.


word: ceh kera şamî dike, xizanî mêra ketî dike


cejna salê bi salê re dere

glosses: Guhartoyeke cejna salê, bi salê re dibuhurê.


cerê avê li riya avê dişkê

forms: cerê ( kûp ) avê li riya avê dişke


word: cifût deyndar· bûn, defterêd kevn vedikin


word: cih heye ko xebernedan ji xeberdanê çêtir e


word: cila bi malê gerek be, li mizgeftê herame


word: cila ko ji mala te re gereke, bi ber camiyê veneke


word: cîranê mera bi xêrekê be, mera bi heft xêra ye


cîranê nêzîk ji birayê dûr çêtir e

glosses: Guhartoyeke cîranê nêzîk, ji birayê dûr çêtir e.


word: cîranê xerab bihêle, diranê êşyayî bikşîne


civata çûka li ser garisî meye

glosses: Guhartoyeke şêwrê çûka li ser garisî me ye.


word: ciyê destê te herê yê, lingê xwe jî têxê yê

glosses: Guhartoyeke cîhê destê te heriyê lingê xwe jî têxiyê.


word: ciyê gorna miriyê te lê nebin ne warê te ye


ciyê jina xira nekiribê hîn ava ye

forms: cihê jinan xera kiriye, hîn ava ye


word: ciyê ku rovî te lê girêdin û mişk te berdin ji xwe re meke war


word: coko lawo rabe bileqitînehavînê bibhorê kar namîne


word: cotkaro tu çi di çînî ger şîn bê tê bibînî


word: çar tişt hene serhişk mirîşk û mişk mar û dûpişk


word: çare çele, sî-û-neh bi êqilin, yek bi çov e


word: çare li her tiştî dibê, li dil û mirinê nabê


word: çav bi çava dikevin belê çiya bi çiya na kevin

glosses: Binêre çiya bi çiya nakevin, çav li çava dikevin.


word: çav bi xêret in, lê dest û ling mixenet in

glosses: Guhartoyeke çav bixîretin, lê dest û ling mixenetin.


word: çav ji çava şerm dike, bertîl kevira nerm dike


çav li deriya, xulî li seriya

glosses: Guhartoyeke çav li deriya, xwalî li seriya.


çav li savarê kir silav ji bîrkir

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: çav li savarê kir, silav ji bîr kir


word: çavê kêrî neyê, tilya xwe li bin bide û derîne


word: çavê ku li deriyê xelkê be, timî birçî ye


çavê nalbendan li simê hespan e

glosses: Guhartoyeke çavê nalbenda li simê hespan e.


çavê şeliqî ji yê kor çêtire

glosses: Guhartoyeke çavê kul, ji yê kor çêtir e.


çavê tirsonek sîngê sipî nabîne

glosses: Guhartoyeke dilê tirsonek sênga gewr nabîne.


çavê xwe veke bextê xwe seke

glosses: Guhartoyeke porê xwe veke û li bextê xwe seke.


çavêd li hêviya bira kor bibin

glosses: Guhartoyeke çavêd li rêyê te mila kor bibin.


çavsorî ji kesî re namîne

glosses: Guhartoyeke çavsorî ji gayê cot ra namîne.


word: çawîr rabû bi bosta, şagirta da ser hosta


word: çaxa cwanbûm, bi tîr û kevanbûm, lê çaxa pîr bûm bi kul û hesretbûm


word: çaxê qufirê derbaz bû, di kokê kîrî xwe bide


word: çêl salî xwe ragir, dijminî te ê bi xwe bimirê

glosses: Guhartoyeke çêl salî xwe ragre, dijminê te wê bi xwe bimire.


word: çêlekek bi şîr ji deh mihên bê şîr çêtir e

glosses: Guhartoyeke çêlekek bi şîr, ji deh mihê bêşîr çêtir e.


word: çêlemar bê zihêr nabin, mêrêd çê bê yar nabin


word: çêlkê qirkê mezin bûn, risqê qirkê qut bû


word: çêre çiqas nerm bibe di bin kevirda nasekine


word: çêyî kir bi xwe kir, xirapî kir bi xwe kir


çi bêjî jî li bejna siwarê min tê

glosses: Guhartoyeke çi bêjî jî, li bejna siwarê min tê.


word: çi bi reng e, kanê heft şîva di biroşekê da bikê, û yek bi yekê de venedê


word: çi bi serî mera werê ji dev û zimanî mera ye


çi bikê dev û zimanê dirêj dikê

glosses: Guhartoyeke çi bikê, dev û zimanê mera dikê.


word: çi dîlana mîr tê de, çi girara şîr tê de

glosses: Guhartoyeke çi dîlana mîr têde, çi girara şîr têde.


word: çi hat meydanê, emê çekin hebanê, (mebest emê bixwin)


çi tê serî quling, ji qarîna quling e

glosses: Guhartoyeke çi tê serê mirov ji zimanê mirov e.


word: çil ( çel ) tajî yên te nikarin xirnikekî (çêlkê kêrguh) min rakin


çilê reş debarê diqedîne li gayê beş

glosses: Guhartoyeke çilê reş, debarê xilas dike li gayê beş.


çima î te can e, î min behcan e

glosses: Guhartoyeke çima yê te can e, yê min bacan e!.


word: çiqa mirîşk tawli dibê, weqa kûn teng dibê


çiqas bibî mîr, xwe neke ji bîr

glosses: Guhartoyeke çiqas dibî mîr, xwe neke ji bîr.


word: çiqas sing bikut tu weqas cihêr pêvedikê


word: çiqas tu kûçik kevirkê, ê weqas bi hewt hewtkê


word: çiqasî hevalên te pir bin hindik e, dijminê te yek be pir e


word: çira ji kora re def ji krra re bê fêde ye ( bê sode )


word: çîroka bizê ( biznê )li xweşiya pîrê nayê


çivîkek girtî ji qazek çolê çêtir e

glosses: Guhartoyeke çivîkek girtî, ji qazek çolê çêtir e.


word: çiya bi çiya nakevin, lê çav li çava dikevin

glosses: Guhartoyeke çiya bi çiya nakevin, çav li çava dikevin.


word: çiya çiqas bilind bin, illem rê vêdikevin


word: çiya rastî çiya natên lê mirov rastî mirova tên


çiyayê bê gul weke mirovê bê dil

glosses: Guhartoyeke çiyayê bê gul, weke merivê bê dil.


word: çiyayê bilind, bê dar nabe, keça gihîştî, bê yar nabe


word: çiyayên bilind bê mij nabin, newalên kûr bê av nabin


çû heyfa bavê qûn li ser kir

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: çû heyfa bavê, qûna dê jî da ser


word: çû kerê xwe bi ker da û perê xwe bi ser da

glosses: Guhartoyeke çû kerê xwe bi ker da, û perê xwe bi ser da.


word: çû mala derwêşa, jêre danîn mastê gamêşa


çû ser darê, dara bin xwe birrî

forms: çû ser darê, dara bin xwe birî


word: çûçik çiqasî bifire, gava avê vedixwe li xwedê dinêre


word: çûçik wê li çolê bi hevgirin, û di nav garisê me de wê li hev werin


word: çûk ê li nav garisî axa şer bikin, wê werin li nav garisî fuqara li hev werin


word: çûka wîçwîç danî, tu bi tiştekî nizanî te mala xwe xera kir û mala me li ser danî


word: çûme şikefteka tarî, tijî tê de gopal in, yekî wisa nebû destê xwe bigrim


çûyî bajarê koran çavekî xwe bigre

glosses: Guhartoyeke çûyî bajarê koran, çavekê xwe bigre.


word: damarêd meriyan di erdê de nînin ku bi axê bijîn


word: dandinê ji dil di dayînî destan re xiya ye


dar bi berê xwe, mirov bi nanê xwe

glosses: Guhartoyeke dar bi berê xwe, mêr bi navê xwe.


dar bi hilmiştinê, mirov bi serşuştinê

glosses: Guhartoyeke dar bi hilmiştinê, mirov bi serşûştinê.


dar bi tû ye, lê xwedî tûle ye

glosses: Guhartoyeke dar bitû ye, xwedî bi tûle ye.


word: dar ji ziravî dişkên, mirov ji stûrî dişkên


dar li ser rihên xwe şîn dibe

glosses: Guhartoyeke dar li ser koka xwe şîn dibe.


dar û devî bi guhun

glosses: Guhartoyeke bi şevê dar û devî bi guh in.


word: dar û kulavê min, rehme li dê û bavê min

glosses: mêzekir kes pesnê wî/ê nade bi xwe pesnê xwe dide


word: dara ko tu bi xwînê avnedê, berê şêrîn nade


word: dara sêv pêve, kevirê herinê ji virve wêve


dara xwezi ya şên nabe

glosses: Guhartoyeke dara xwezi yê ti car şîn nabe.


word: darbirro dara bibirr, lê omîda xwe ji xwedê nebirr

glosses: Binêre dar biro dara bibir, ûmîda xwe ji xwedê nebir.


word: darê xoxê ne tu dar e, jinê bi mêr ne tu yar e


daweta mîra gir e li feqîra

glosses: mîr guh nadin karê xwe xulam û mirêbe xwe ji bona karê wan dikujin


word: dawiya pevçûnê dijmaniye, dawiya dijmaniyê poşmaniye


word: dayê belayê, xuşkê tehlayê, jinê were kolana minê, ez te bigerînim li welatê dinya yê


dê bû dêmarî, bav jî dibe bavmarî

glosses: Guhartoyeke dê bibe dêmarî bav dibe bavmarî.


word: Dê gote: keça xwe, neçe nav geda, keçê got: dayê te ji zû de gotiba


word: dê û bav berî li zaroya, zaro berî li çiya


dê û dotê şerkir, aqilkêma bawer kir

glosses: Guhartoyeke dê û dotê şer kir, bêaqilan bawer kir.


debar li her tiştî dibê li kezebê nabê

glosses: Guhartoyeke çare li her tiştî dibê, li dil û mirinê nabê.


word: dêhn ne dêhnin, ê ji wan bawer dike dêhnin

glosses: Guhartoyeke dêhn ne dêhn in, ê ji wan bawer dikin dêhn in.


word: dêkê diza du tirra dikê yek ji kêfa re yek ji tirsa re


dêlik bi ba ye, kûçik li ba ye

glosses: Guhartoyeke dêl bi ba ye kûçik ji badaye.


dem qoriqî tirş şîrîn dike

glosses: Guhartoyeke dem, tirîyê tirş şêrîn dike.


word: dema bextewerî nebe dost, feyde nake gera bost bi bost


word: dema hirç pîr bû kudik bi gunkan dilîzin


word: dema ker bikeve heriyê, ji xwedî zeximtir kes tune


dema nimêjê kîrê mile rabû

glosses: Guhartoyeke dema nimêjê, kîrê mile radibe.


word: dema siod hate serî, bila bizirrê weke kerî, xelk dê bêjin çi xoşmer î


demek ji demê re, demek ji kêfê re

glosses: Guhartoyeke demek ji demê re, û demek ji kêfa dinê re.


word: dengbêj ku dest danî ber guhê xwe gereke zanibe bi kîjan kulamê de ye


dengê daholê dikê, mala dawetê nizanê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: dengê def û zirnê gumegum e, serî xort û keça bi şaş û kum e


word: dengê defê kiriye, lê nizanê li kîjan aliye


dengî defê ji dûr ve xweş e

glosses: Guhartoyeke dengê defê ji dûr ve xweş e.


dengî dîk narê yê

glosses: wer dane ser hev xanî heta ber maxa tije bûye


word: dengke tu dicerisê, deng meke tu dikerisê


derban ji derblêketiya bipirse

glosses: Guhartoyeke derdan, ji derd vêketiya pirske.


derd meriya bi dengkirin didin

forms: derd mirova deykirin didin


word: derd û kulê me ne besbûn, derdê te jî bi ser de


derdê dilan hûr e, kûr e, dûr e

glosses: Guhartoyeke derdê dilan hûr î kûr î dûr î.


derdê dilketinê da ser derdê mirinê

glosses: Guhartoyeke derdê dilketinê, da ser derdê mirinê.


word: derdê feqîra nan e, derdê axa kêf û dîlan e


derdê hewiyê da ser ê xwasiyê

glosses: Guhartoyeke derdê hewiyê, da ser yê xwesiyê.


word: derdê hewiyê pir giran e, derdekî bê derman e, ya ku bi sêri nehatibê nizane


word: derdê jina ku seriyê xwe li ser du balgiya diye nayê kişandin


word: derdî te ne ji bena dibê, ne jî ji werîsa


word: derê mî lê tu nebin, bizin ebdilkerîm axa ye


word: derewan meke, ger te kir jî bira cefî te bike


word: deri yê xerata ( textbirr ) bi bena girêdayî ye


word: deriyê gomê vebe berx ber bi mêşinê, kar ber bi bizinê dere


word: deriyê xwe bigre û darekî di paşxe, cînarên xwe diz dermexe


word: deriyî xwe veneke, gazina li cînara neke


word: dermanê her tiştî xwedê ye, dermanê xwedê tine ye


dermanê xwastinê dayîn e

glosses: Guhartoyeke dermanê xwestinê dan e ( dayîn e ).


word: dervayî min xelkê dişewtînê, hundirî min min dişewitînê


word: derwêş dizane çi di hebana derwêş de heye


word: derya bi çelpandinê devî kûçkekî nalewite


word: deryê xwe bigire, cîranê xwe diz dernexe


dest di ser desta ra hene ta mala xudê

glosses: Guhartoyeke dest di ser desta re hen in, heta mala xwedê.


destê merdan dermanê derdan

glosses: Guhartoyeke destê merdan, dermanê derdan.


destê min didize, dilê min dilerze

glosses: Guhartoyeke destê min dize, dilê min dilerize.


destê reht li ser zikê peht

glosses: Guhartoyeke destê xebitî li ser zikê têr e.


destê rihet li ser zikê birçiye

glosses: Guhartoyeke destê vala li ser zikê birçî ye.


word: destê rûs (rût) nedane ser zikê birsî ( birçî )


word: destên camêran dirêjin ,( ango yê ko li mala xwe camêr be li mala xelkê jî bi serbestî dixwe )


word: destî westayî, li ser zikê têr e, destê vehesiyayî li ser zikê birçî ye


word: destî xwe mexe her qulekê, qul hene mişk tê da ne qul hene mar tê da ne


dev dibê, guh nabîsê

glosses: Haya xwe pê tune ku çi dibêje ji ber ku her dibêje


word: devê hobê virra, kûna hobê tirra nayên ser berra


word: deve ji hev dûr diçêrin, lê guhêd xwe li ser hev in

glosses: Guhartoyeke hêştir ji hev dûr diçêrin lê guhên xwe li ser hevin.


word: devê xelkê ne doxîna mirov e ku mirov girêde


word: devê xwe hûmeke virra, qûna xwe hûmeke tirra


word: devî hebe wê bibe dar, xwelî li serê bêwar


devî pala, didin hûr deviyan

glosses: Guhartoyeke devî, pala xwe didin hûr deviyan.


word: devî te tije xwîn bê, li ba kesî tif neke


word: devî te tiji xwîn bê, li ber dijmin velû meke


word: devî xelkê ne kûna mera ye, ku mera li ser rûnê


word: devî zû dibe dar, xulî li serî merî bê war


dew birayê mêste

glosses: Hin tişt hene ku neşibin hev jî heman tişt in


word: dew ê bi derman bê, caw ê bi kutan bê, şaşiyê li serî mêra bê, dest ê bi destî jina bê


word: dewaran nekirre li nîsnê, jinan nebjêre li dîlanê

glosses: Guhartoyeke dewaran ne kire li Nîsanê, jina ne bijêre li dîlanê.


word: dewî ceribandî çêtir e ji mastî ne ceribandî


word: dewran tim bi dor e,geh li jêr e, geh li jor e


dewsa şêran kund dike sêran

glosses: Guhartoyeke li dewsa şêran, kund dikin sêran.


word: dewsa şûran rehet dibe, dewsa gotina rehet nabe


word: dêya kabciya du tira dike, yekê ji kêfa çîft re, yekê ji tirsa zirt re


word: dezîkî jê bikşîne hezar perspan wê jê bikevê


word: di civatekê da çêrê marekî bibe, di wê civatê de çêl çêrok mara wê werê hewaldan


word: di destekî de ar e, di destekî de pûşe ye


word: di havînê de rez û pez, di zivistanê de agir û ez


di kefçîk av de difetisê

glosses: Guhartoyeke ez di kefçîk av de difetisim.


word: di navberê mêraniyê û qelsemêriyê de mûk e


word: di pê bandevê (barana xurt) re tim ga di axira ke


di tengiya da jî deryê nemerdan nekute

glosses: Guhartoyeke di tengiyan de jî, deriyê nemerdan nekute.


word: dibê deve çima stûyê te xwar e, dibê çiyê min li kar e

word: deveye boynun eğri demişler nerem doğru ki demiş


word: dibê dewlemendo pîroz be, dibê feqîro te ji ku anî


word: dibê ez xadim im, tu dibê çend zarokê te hene


word: dibê kûsî tu çima pîsî, dibê li eniya min nîvîsî


word: dibê te dinya çawa dî, dibê li gorî dilê xwe


word: difirrî per pê ve nîne, darît pê pê ve nîne


word: digerî li dewleta lez, xweyîke rez û pez


digurije, nabare

glosses: Weke ku dikê bike xuya dike mirov lê guhdarî dike dibîne ku ne yê kirinê ye


word: dijmin mezelê meriyan vedide, dost meriyan vedişêre


dijminahî bi nermî, bazar bi germî

glosses: Guhartoyeke dijminayî bi nermî, bazar bi germî.


dijminê bavê nabe dostê lêw

glosses: Guhartoyeke dijminê bava nabin dostê lawa.


word: dijminê bi fam , ji dostê bê fam çêtir e


word: dijminî dujmin doste, dostî dujmin dujmine


word: dijminî te gêrekek bê jî, xwe jê biparêze


dikalê lê şîr nadê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: dikale lê şîr nade


dîkê çê di hêkê de bêlî ye

glosses: Guhartoyeke dîkê çê di hêkê de azan dide.


dil bi dil zane

forms: kizinî bi dil xistin


dil dixwazê taqet tune ye

glosses: Dilê wî/ê dixwaze ku biçe/bike belê rewşa wî dest nade ji bo wê nikare biçe/bike


word: dil ko neşewitê, hêstir ji çava naşemitê


word: dil li ser dile, jêre nîne ti derd û kul e

glosses: Guhartoyeke dil li ser dil e, jê re tune tu derd û kul e.


word: dil neke jina bi mêr, diçe mal dike ji bîr


dil şûşe ye, ku bişkê nacebire

glosses: Guhartoyeke dil şûşe ye, ku bişkê cebar nabe.


word: dilê mêvên ji mêvên tenge, dilê xwediyê malê ji herdiya tenge


word: dilê xezeb mirov naghijîne mexsed û mirada


word: dilê yekî goşt xast got: guhid dehşikê wek êd kêrgiyê ne


word: dilî şivên bixwazê, wê têlme ji nêrî bikê


dilî tirsonek sîngî gewr nabîne

glosses: Guhartoyeke dilê tirsonek sênga gewr nabîne.


word: dilketin xwaş e bi xortaniyê, zozan xwaş e bi goçeberiyê


dîn dîna dibînin, şivikên xwe vedişêrin

glosses: Guhartoyeke dîn dînan dibînin, şivikên xwe vedişêrin.


word: dinê nêrdewane, hink têre hildikşin, hinek têre dadikevin


word: dînî tazî giş nasdikin dînî bi kinc tu kanibê naskê


dinya bûye kes, tu kes negotiye bes

glosses: Guhartoyeke dinya bûye kes, kesî negotiye bes.


dinya li dinyê ye, çavê gur li mihê ye

forms: dinya li dinya, çavê gur li bizinê


word: dinya xan e, bazirgan bar dike û xan dimîne li şûnê wane


word: dirêj nezane kinik ê awane orte-qalib baş-bîlane melhema dilan e dermanê derd û kulan e


word: direw (derew) li biyaniyê, pesin li pîriyê


word: dîwaro min ji te re got, bûkê tu guhê xwe bidê yê


word: dixwazê mirîşkê xwe bi qazid xelkê re bifirînê

glosses: Guhartoyeke dixwaze mirîşkên xwe bi qazên xelkê re bifirîne.


word: diya zavê lotika hildidê, diya bûkê navika (navkutka) hildidê


word: diz ji malê bê, ga û golik di derî re derdikevin


word: diza ji diza dizî erdê û ezmên ji hev pirsî


word: dizê malê ji malê be ga di kulekê re derdikeve


dizi li xidiro, sond li bekiro

glosses: Guhartoyeke dizî li xidiro, û sûnd li bekiro.


word: dolaba hebîbê necar, xewke wek hercar, şev yek e dergeh hezar


dor dor e ne zor e

forms: dor bi dor e, ne bi zor e


word: dost malê xwe nadin mera, lê riya dirist raberî mera dikin


word: dost mera digrînin, dijmin mera dikenînin

glosses: Guhartoyeke dost mirov digrînin, dijmin mirov dikenînin.


word: dost ne dostêd dewata ne, dost dostêd ber derî hepsa ne


dostê bi xêr ji birayê bê xêr çêtir e

glosses: Guhartoyeke filakî bi xêr, ji birakî bê xêr çêtir e.


word: dostî şahiya ne dost e, dostî tengasiya dost e


dostika kevin hespê zînkirî ye

glosses: Guhartoyeke dostê kevin hespê zînkirî ye.


word: du gayê yekî hebûn, yek bi zorê dikirin koxê yek bi zorê ji koxê derdixistin


word: du mar di qulekê de dibin, du mal di malekê de nabin


word: du mişk bi hev re ji qulekê derketin, yekî ji yê dî re got


word: du seriyê ne wekhev, naçin ser balgîkî tev


du textik û bizmarek

glosses: Ne avahîyeke saxlem ku ji ber û gislûhecê hatî çêkirin bûyîn

glosses: Avahîyeke bêhîm û bi dep û daran hatî lêkirin bûyîn


word: dudiyan got kumî te ne li serî te ye, dêst bavêjê


word: dudu por dirêj ji yekî ser filûs şê dixwazin


word: dunya bi tirra bata kirrîn, kera wê bikiriya


word: dunya çû bi ser nîvro ve, hîn golik bê av e


word: dunya dûvê berên e kê pê zanî li ber wîn e


dunya gulek e, bîhnke û bide hevalê xwe

glosses: Guhartoyeke dinya gulek e, bêhn bik û bid hevalê xwe.


dunya nedî gava dît bi xwe de rît

forms: dinya nedîto, gava dîto, bi xwe de rîto


word: dunya qenc e ji şêra re, xweş milk e ji mêra re, ava bûye ji xêrê re


word: dunya sersiya dara ye, ge li vira ye ge li wira ye


word: dunya wê bi rez bê, dimis wê bi derman bê


word: dunya xan e û man e, hin çûne û hin mane, ê mayî jî mêvan e


word: dunya xeyar e, ya bi te ra ye, ya di te ra ye


word: dûpişk bi yekî vedê, nalikê germ bikin û bi ser din


dûr be şêrîn be

forms: dûro, bigul û nûro


dûr gerî nêzîk dît

forms: dûr gerîn nêzîk dît in


dûrî çavan e, dûrî dilan e

forms: dûrî çavan, dûrî dilan


word: dûvê kûçik heft salan kirin qêlib ku rastbikin hîn movkek ket ser


word: dûvê qantirê ye, ne kin dibê, ne dirêj dibê

glosses: Guhartoyeke dûvê qatirê ye, ne kin dibê, ne dirêj dibê.


dûvê rovî jêkî dîsa jî rovî ye

glosses: Guhartoyeke teriya rovî jêke, dîsa jî rovî ye.


ê bin sekinî, ê ser ne sekinî

glosses: ewê di tade yê xisirî ye yan neheqî lê bûye dengê xwe nake mirovê neheq yê sûcdar nasekine bong dibe mazlûm dengê xwe nake zalim bi kirinên xwe qîma xwe nayîne


word: ê devê wî bi şîr şewitî bê, pif dêw dikê


word: ê ewîlêd xwe hene bila loma li gidiya nekin û id qîzid xwe hene bila loma li reviya nekenin


word: ê havînê serê wî keliya, zivistanê qaska wî dikele


ê here masiya divê qûna wî şilbibe

glosses: kesê ku here masî girtinê, yê qûna vê jî ter bî


ê ji min bê wê li ber tifika min bê

glosses: Guhartoyeke ê ji min bê, wê li ber tifika min bê.


ê ji şîr tirsî, pife dêw dike

glosses: Ji bûyerekê dersa xwe girtîbû loma bi tidarek tevgerî


word: ê ko deva xwedî bike deryê xwe bilind dike


word: ê ko deveyan bikire divê serdara xaniyê xwe bilind bike


word: ê ko gelaciya li ba te bikê, wê gelaciya te jî li ba xelkê bikê


word: ê ko here nêçîra masiya wê qûna wî şil bibe


word: ê ko sifra bavê xwe nedîbê lome lê nabin


word: ê ku bi şora jinê be, wê li sira mirinê be


word: ê ku guh bide şora jinê, wê bibihîze xebera mirinê


word: ê kuspê dikute bi du qurşa ye, ê ko jê re ha ho dike bi çar qurşa ye


word: ê ma li benda salê, wê li benda mehê jî bimînê


word: ê mêr pê dadayî xew kir, ê birçî xew ne kir

glosses: Guhartoyeke yê mar pêdada xewkir, yê birçî xewnekir.


word: ê mera riswa dike ziman e, ê mera distrîne ziman e


word: ê pê zanî kuftak xwe hilanî, ê pê nizanî kufta des xwe danî


ê pey ket digre, ê dinale dimire

glosses: Guhartoyeke yê pêket digre, yê dinale dimre.


word: ê rind vê yar-dost nabin, ê pîs jî vê derd-kul nabin


ê savar çand jî mir

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ê ku bulxur çand jî mir


ê ser sekinî î bin nasekinê

forms: ser sekinîye bin nasekine


word: ê vî ne bigre, ne berde (pê bawerî nabe)


word: ebemil giş mêr bana, sersipî giş jin bana, dinê xera dibû


word: ege riyê lawê te derketin, tê riyê xwe berdî


word: eger hinek mirov ker nebin, wê qîmeta kera zêde bûna


word: eger mera guh bide xelkê, mera wê rêkê mala xwe şaş bike


word: eger mera li ber avê çû, mera destê xwe davêje kevzê


word: eger mirî melûn nebît, qebir lê teng nabît


word: eger ortaqî rind bûya, wê du mêr bi jinekê bûna


word: eger te xuliyek li serê xwe kir, qe nebe bila alîyekî porê te biqijile


word: eger tirî pir bû, li cem rûvî dibe qoriq


word: eger tu çûyî ciyê biyanî xwe hebis bike wekî şêrê kavilan


word: eger tu kê xwe bighînê dijminê xwe, ji destê wî re tu xwe nêzîk bike


word: eger xêr bê welatekî, wê bighêje hemî cihê welat


em bûn benîşt, ketin devê xelkê

forms: benîştê devê xelkê bûn


em çûn mala fatê, fat çû civatê

forms: em çûn mala fatê, fatê çû civatê


word: em dixwin nanê sêlê, mêrik dixwe nanê êlê


word: em li pey bihna kebaba çûn, em rastî daxdana kera hatin

word: vardık kebap kokusuna gördük ki eşek dağlıyorlar


word: em xursîne, ji malbatê em tivingcî ne, dwazdeh mal in sêzde risipî ne


ên ne ji hinava, nayên ber çava

glosses: Guhartoyeke yê ne ji hinava, nayê pêş çava.


word: erd birinc be, av rûn be, ko xwedî tine be wê zû xelas be


word: erdê têr cot û bidar bike, erdê te têr nan bike


word: erdê têr tov bike erd wê te têr nan bike


erdekî hişk û asmanekî dûr

forms: erd hişk e, ezman sayî ye


word: erdî xwe li ser desta ye, li ku baran barî li wira ye


word: erê pîr e lê fîstanî xwe bi heft qirma ye


êşa tiliyê wek derdê hewiyê

glosses: Guhartoyeke êşa tiliyê derdê ( yan: jana ) hewiyê.


word: eşqê bor e bor e, ji wî were xelkî kor e


etar e dil ji malê sar e

forms: bêkaro, dil li malê saro


word: ev şivana ji vî pezî ra pir e, ev gavana ji vê naxirêra pir e, ev giriya ji vî mirî re pir e


word: êvara çekirinê qaliqî pîvazê ber derî neçê ye


word: êvara rijandinê avê germ ko pê serî hatine şuştin berderî neçê ye


êvarêd înê meriyan têrnakin

glosses: Guhartoyeke êvarên înê mirovan têr nakin.


word: evîn derya ye, yê ku bidî nav, diçe av û av


ew miriya, ne hêja ye wan giriya

glosses: Guhartoyeke ew miriya, ne hêjaye van giriya.


ew riya te berê xwe da yê ez jê hatime

glosses: Guhartoyeke ew riya ku te berê xwe dayê, ez jê hatime.


word: ewê destê xwe bêxe ber guhê xwe, ew dizane dê çi bêje


word: ewrî xur-xur pir jê bê carina baran jê nayê


ez axa, tu axa, kî golika bibe nav baxa

glosses: Guhartoyeke tu axa, ez axa, wê kî golika bibê nav baxa.


word: ez berê gul bûm baranê li min kir ez şil bûm


word: ez bi şev lê digerîm, bi ro bi des min ket


word: ez bi te, tu bi min, em tev de jî bi xwedê

glosses: Guhartoyeke ez bi te tu bi min, em tev bi xwedê.


ez çi dibêjim bilûra min çi dibêje

glosses: Binêre ez çi dibêjim, bilûra min çi lêdixe.


ez çi dibêm tembûra min çi dibê

glosses: Guhartoyeke ez çi dibêjim, bilûra min çi lêdixe.


word: ez çiya tu çiya, kî wê ji golik re here giya


ez çiya, tu çiya , golik mane bê giya

glosses: Guhartoyeke ez çiya û tu çiya, golik man bê giya.


ez dên dikutim, intinî ji te tê

glosses: ez di tenganîyê de me deng nakim tu di rihetîyê de ye çima digazînî?


word: ez hêdî diçim bela dighêje min, bi lez diçim ez dighêjim belayê


word: ez li ezmên li te digerîm, min tu li erdê dîtî


ez li ku dixim deng ji ku tê

forms: ez li ku dixim, deng ji ku tê!


word: ez ne dikim nêçîrê, û ne dihêlim kew biçêrê


word: ez ne hêja me tenak genim, bi her kesî jî dikenim


word: ez ne hêştir im ku bi du ciyan şerjêbim (serjêbim)


êzdî bi simêla tê naskirin

glosses: Guhartoyeke mêrkê êzdî bi simbêla tê naskirin.


word: êzdî kirasê sipî ye gereke deq lê nekevin


word: ezê ji kîs xwe nên bixum û aqila bi xelkê dim


word: ezê pir buxum, zikî kê jî dêşê bila bêşê


ezmanê dirêj darkokê serê xudanî ye

glosses: Guhartoyeke ezmanê dirêj darkûkê serê xwudanî xwe ye.


word: ezmanê dirêj darkûkê serê xwudanî xwe ye


falên qereçiya wek hev in

glosses: Guhartoyeke kirinên qereçiyan wek hev in.


word: fata por bi rişk e, bi quroşekî paleyê diçinê bi du quroşa quncirka ji xwe jê dike


fata şikakî carê bi awakî

glosses: Guhartoyeke fata şikakî, carê bi hawakî.


fêda gavana, niyandina kera ye

glosses: Guhartoyeke fêda gavana, siwarbûna kera ye.


word: felek, hinek qawîna dixwin, hin jî keleka


word: xizan çûn xwe daleqînin, dîtin ko dewlemend li ba dibin


feqîr çû diziyê, heyv ji êvar de derket

glosses: Guhartoyeke feqîr çûn diziyê, hêv ji êvarê ve derket.