realgar

etymology_text: Ji îngilîziya kevn [Peyv?], ji latîniya serdema navîn [Peyv?], ji erebî رَهْج اَلْغَار (rahj al-ḡār, “xubara şikeftê”).


realism

pos: noun

pos_title: Navdêr

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-realism.wav


realization

glosses: ferq kirin, ji hev têderxistin, tê anîn der

glosses: tê der bûn, ketin ber destan, ketin ber çavan, ferq bûn, hatin girtin, hatin dîtin

glosses: têgihan, fêhmberî, serûderî, serwextî, îdraq, bîrbirin

glosses: wergerandina pereyan, di berdêla pereyan de dan an firotina tiştekî


reallife

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: , (zimanê k.) ya ku pala xwe dide jiyana rastî


realpolitik

glosses: (al.) polîtîkaya ku hêza xwe ji hêzê distîne, polîtîkaya ku pal û pişta xwe spartiye hêz û qewetê


realtor

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-realtor.wav


ream

glosses: (behr.) ji bo kalafatê jihên vekirî merês kirin. reamer hacetek e ku pê hundurê tiştên madenî yên di şiklê boriyan de rast dikin

glosses: (pirh.), (zimanê k.) pir, zêde, mîqdarek zêde

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-ream.wav


reanimate

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: ji nû ve vejandin, ji nû ve ruh pê de hatin an berdan


reap

glosses: çinîn, dirûn, paleyî kirin, debra xwe hilanîn

glosses: firaze standin, heqê zehmeta xwe standin


reaping machine

glosses: mekîna dirûnê, mekîna çinînê, mekîna dirûn û gêreyê


rear view

glosses: mirror (di erebeyan de) eynika kelistinê


rearm

glosses: modernîzekirina çekan, nûjenkirina sîlehan

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rearm.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rearm.wav


rearrange

etymology_text: Ji re- + arrange.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rearrange.wav


rearrangement

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rearrangement.wav


reason out

glosses: biser encama tiştekî ve bûn, encama tiştekî bidest ve anîn an bidest xistin


reason with

glosses: qayîl kirin, qanî kirin, pê dan bawer kirin


reasonably

pos: adv

pos_title: Hoker

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-reasonably.wav


reasoned

glosses: ya ku bi ber aqil dikeve, ya ku aqilê mirov jê digire, tişta ku li ser hatiye têfikirîn û welê derheqa de biryar hatiye girtin


reasoning

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: dan ber aqil, dan ber hişê xwe, muhakeme kirin


reassurance

glosses: bawerî pê anîn, dilê xwe an yê yekî bicih kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reassurance.wav


reassure

glosses: Ji nû ve bawerî pê dan, ji nû ve pê dan bawer kirin, baweriya yekî bi kesekî an tiştekî nû kirin.

text: The boy's mother reassured him that there was no monster hiding under the bed.

glosses: cardin sîgorte kirin, sîgorteyê nû kirin.

etymology_text: Ji fransiya kevn rasseürer (fransî rassurer), ji re- + asseürer; wekî re- + assure.


reave

glosses: (reaved an reft) (kevn) bi zorê ji dest standin, vegirtin, zeft kirin


rebate

glosses: îskont kirin, erzan kirin, buhayê tiştekî danîn an kêm kirin

glosses: erzanî, danîn, kêm kirin, tenzîlat, îskonto. (binêr.) rabbet


rebellious

glosses: serkêş, no, dexezar, îsyankar, desthildêr, serhildêr. rebelliously bi serkêşî, bi serhildêrî, bi dexezarî


rebirth

glosses: ji nû ve hatin dinyayê, ji nû ve ruh pê de hatin

glosses: ji nû ve rabûn, ji nû ve hişyarbûn, ronesans


rebound

glosses: hiltepîn, tişta ku li derekî dikeve û dipengize an vedide

glosses: (zimanê k.) berteka ku piştî mirad û meqsedên kesekî di dil dimîne dide

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rebound.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rebound.wav


rebroadcast

glosses: (rebroad cast an ed) bernameyên radyo an televîzyonan yên ku tên dubarekirin

glosses: rasterast weşandin, rasterast ragihandin


rebuff

glosses: azirandin, erza yekî şikandin, bersivên zirt dan

glosses: qewirandin, pirikandin, pê ketin pey tiştekî an kesekî

glosses: qewirandin, pê ketin pey tiştekî an kesekî


rebus

glosses: celebek mamik e ku peyv an hevokên pirsa ku tê kirin bi nîşandana wêneyan tê pirsîn. (mîn.) bi nîşandana wêneyê jinekî û wêneyê xalekî ji mirov tê xwestin peyva jinxalê lêbide an têderxe

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-rebus.wav


rebut

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rebut.wav


rebuttal

glosses: Bi îdiakirina eksa wê, an pêşkêşkirina delîlên eksa wê, kiryara pûçkirin/redkirina tiştekî.

glosses: Beyanek ku ji bo pûçkirin, derewderxistin an redkirina argûmanên spesîfîk yên ji aliyê reqîban ve derxistî tê plankirin.

glosses: Xweparastina bersûcê yê ji delîlên ji aliyê gilîker an dozger ve pêşkêşkirî re wek cewab dide.

etymology_text: Ji rebut + -al.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rebuttal.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rebuttal.wav


rebutter

glosses: di dozekî de bersiva duyem ya ku dozdar dide

etymology_text: Ji rebut + -er.


recalcitrance

glosses: =recalcitra'tion serkêşî, rikoyîtî, eksoyîyî


recalcitrate

glosses: di ber de rabûn, serî netewandin, çok nedanîn, pê li erdê dan


recant

glosses: ji ya xwe hatin xwar, gotina xwe daqurtandin, dev jê geran, li gotina xwe poşman bûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-recant.wav


recap

glosses: (zimanê k.) kurtasî kirin, kurte kirin, xulase kirin, kurt birrîn, bi kurt û kurmancî gotin (biwêj)

glosses: puxte, kurtî, kurtasî, xulase, bi kurt û kurmancî

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-recap.wav


recapture

glosses: anîn bîra xwe, dan ber bîra xwe, bi bîra xwe anîn


recede

glosses: vekişîn, şûnve kişîn, xwe jê dan paş, xwe jê vekişandin, xwe bi paş ve vekişandin

glosses: ji ya xe hatin xwar, dev jê berdan, jê gerîn, li gotina xwe poşman bûn


receipt

glosses: meqbûz dan, di berdêla qebûlkirina teslîm standina tiştekî de îmze kirin


receivable

glosses: berstandin, tişta ku standina qê pêkan e


receivership

glosses: îdarekirina malên ku li ser doz hatiye vekirin


recension

glosses: ji bo berhemên kevn çav li hemû nûsxeyên kevn yên vê berhemê gerandin û ji bo çapê di nav nûsxeyan de baştirîn nûsxe hilbijartin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-recension.wav


recept

glosses: (psîk.) bi li ser hev nîşandana çend dîmenên eleqe bi hev re heyî hêmaya ku di zêhnê mirovan de disêwire an ku ruh pê de tê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-recept.wav


receptive

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-receptive.wav


receptor

glosses: (anat.) betanên stîner, sinêrên stîner, reseptor, wergir


recession

glosses: vekişîn, xwe dan paş, xwe paş ve kişandin, xwe jê kişandin


recessional

glosses: dema ku keşe û yên di koroyê de ji dêrê derdikevin qesîdeya ku tê gotin


recessive

glosses: yê ku dilê wî li ser şûn ve vekişînê heye, yê ku dixwaze bide paş

glosses: taybetmendiya ku ji aliyê taybetmendiyek din ve hatiye tepisandin


recherche

glosses: tşşta ku kêm tê dîtin, nestêle, hêja, zerîf

glosses: kesê ku liv û tevgerên wî ne ji dil û samîmî ne, kesê zahirî


recidivism

glosses: mêl û xwaza ji nû ve destê xwe li sûncekî gerandinê ya kesekî ku sabiqeya wî heye

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-recidivism.wav


recidivist

glosses: kesê ku cara dudoyan mehkûm bûye, kesê bisabiqe, kesê rabirdayar


recipe

glosses: terîfa xwarinê, ji bo xwarin çêkirinê saloxdan


recipient

glosses: kesê ku tişta hatî dayîn distîne, stîner, stîndar, wergir


reciprocal

glosses: beramber, li pêşberî hev, li hemberî hev, rûbirû

glosses: yên ku dikevin şûna hev û din de, yên ku cihê hev û din digirin


reciprocally

etymology_text: Ji reciprocal + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-reciprocally.wav


reciprocate

glosses: li hemberî hev tevgerîn, beramberê tiştekî kirin, berevajî an miqabilê tiştekî bicih anîn, bersiv û bergîdanek çend qetî zêdetir dan yekî an tiştekî\

glosses: ketin şûna hev û din de, cih guhertin, beramberî hev û din bûn


reciprocity

glosses: peymana ku di nav du dewletan de hatiye danîn, terza berdêlkirina bazirganî

glosses: pêwendiya rûbirû, têkiliya beramberî hev û din

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reciprocity.wav


recitative

glosses: bi şêweyeke ji ber, wekê ku çîrokekî vebêje. (mûz.) meqam an gufteya ku wekê tê axaftin tê gotin an strîn, reçîtatîf


reck

glosses: (kevn) pûte pê dan, girîngî pê dan, bi baldarî li ser sekinîn


recklessly

glosses: bi bêtirsî, bêyî ku tiştekî bide ber çavên xwe


recklessness

glosses: bêtirsî, bêperwayî, pakînekerî, wêrek, curetkar, zirz, serhişk


reckoning

glosses: roja qiyametê. dead reckoning (behr.) hesabê paraketeyê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-reckoning.wav


reclaim

glosses: gazî kirin, bang lê kirin, dengê xwe lê kirin


reclaim ant

glosses: (dad.) gilîker, gilîdar, îdîaker, meqamê gilî û îdîayan


reclamation

glosses: jê xwestin, îadeya tiştekî xwestin, îtîraz


reclame

glosses: (fr.) xwe bi çavên civakê re kirin, xwe dan ber çavên civakê


recline

glosses: xwe bi erdê re dirêjkirin, xwe pîj kirin


recluse

glosses: silak, xamoşan, kesê ku xwe ji mal û milkê dinyayê daye aliyekî

glosses:
kesê silak, kesê xamoşan, kesê xwe ji tiştên dinyewî vedayî,
 yê/a ku hez ji bitenêbûnê an jî veqetiyanê diket


reclusion

glosses: silûk, xilwet, înzîwa, xwe ji dinyayê vedan. reclusive şibhê silûkê, wekê silûkê


recoil

glosses: paşde dan, paşve avêtin, vekişîn, xwe jê dan paş


recollect

glosses: ji nû ve berhev kirin, cardin nijinandin, cardî dan ber hev

glosses: xwe dan hev, bi ser xwe ve hatin. anîn bîra xwe, bi bîra yekî hatin, bi bîr anîn


recommit

glosses: ji bo cardin bê tetkîkkirin şandin ber destê lijneyê


reconcilability

glosses: =reconcilableness: derfeta lihevhatinê, mefera sulhê


reconcilable

glosses: yên ku haşkirin û lihevanîna wan gengaz e, yên ku mirov dikare wan li hev bîne


reconcilably

glosses: bi şêweyê lihevanînê, bi awayê sulh danînê


reconcile

glosses: li hev anîn, haş kirin, sulh danîn, navçîtî kirin, navbeynkarî kirin, li hev selihandin


reconcile the accounts

glosses: hesab li hev anîn, hesab li hev mutabiq kirin


reconciliatory

glosses: şibî lihevhatinê, di şûna lihevhatinê de


recondite

glosses: nediyar, nepenî veşartî, layş, lêl, muxleq

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-recondite.wav


recondition

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-recondition.wav


reconnaissance

glosses: tetqîq û vekolîna ji bo kişfa kozik û sengerên dijminan nexasim di serdema şerî de.


reconnaissance in force

glosses: bi meqseda lêkolînê bi hêzeka xurt êrîş birin ser derekî


reconsider

glosses: cardî tetkîk kirin, derheqê tiştekî de cardin ramîn

glosses: mijareka ku hatiye pejirandin cardin dan ber hilbijartinê


reconstitute

glosses: ji nû ve saz kirin, ji nû ve dursit kirin


reconstruct

glosses: tamîr kirin, nûjen kirin, dîsa ava kirin, ji nû ve saz kirin an birêkûpêk kirin

glosses: ji jêmayîyên tiştekî rewşa berê ya wê tiştê fêhm kirin

glosses: dahûrîn ser kitekitên bûyereke bihorî û beş bi beş lê hûr bûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reconstruct.wav


reconvert

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-reconvert.wav


record prices

glosses: bilindtirîn buha, girantirîn nirx û buha


recorder

glosses: (mûz.) cureyek zirney an flavta, amûreke fûyî ya zirav ku dengên zirav dertîne


recording

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-recording.wav


recording angel

glosses: milyaketê ku mirad û meqsedên mirovan qeyd dike


recount

glosses: neql kirin, çîroka tiştekî an kesekî gerandin/vegêrandin


recoup

glosses: telafî kirin, ewêzî vegerandin, xelef lê vegerandin

glosses: xusar dan, zirara tiştekî an kesekî ji kîsî xwe dan

glosses: (dad.) di dest xwe de girtin, ji dest xwe bernedan

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-recoup.wav


recoup oneself

glosses: xusar an lêçûnên tiştekî an kesekî ji kîsî xwe dan an telafî kirin


recoverable

glosses:
Xelasbar, sererastbar, rastbar.
Ya ku li ber telafiyê dikeve,
ya ku mirov dikare cardin bidest xwe ve bîne.

etymology_text: Ji recover + -able.


recovery

glosses: di eskrîmê de piştî êrîşbirinê de xwe ji bo parastinê amadekirin


recreant

glosses: tirsonek, bêzirav, tirsek, newêrek, ceban


recreata

glosses: ji nû ve afirandin, îhya kirin. recrea'tion ji nû ve afirandin, îhya


recreate

glosses: şên kirin, xweş kirin, sax kirin, ruh pê de anîn, ruh pê de berdan


recrement

glosses: madeyên ku ji laşî tên avêtin û paşî cardin tê standin


recriminate

glosses: beramberî lomeyan lome kirin an beramberî şiltaxiyan şiltaxî kirin


recriminative

glosses: =recriminatory: ya ku wekê lomeyên beramber e, wekê ku li hemberî hev lomeyan li hev bikin


recrudesce

glosses: nûbûn (nexweşî) recrudescent ya ku dîsa çêbûyî, ya ku cardin qewimî


recruit

glosses: endamê nû hatî. ji bo artêş an sîtolekî leşker qeyd kirin, leşkerên ecemî berhev kirin

glosses: îkmal kirin an kêmasiya tiştekî tijîkirin

glosses: başbûn, saxbûn, silametbûn, bi ser xwe ve hatin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-recruit.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-recruit.wav


rectal

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rectal.wav


rectangle

glosses: lakêşe, çarstêla tîk, çargoşeya çik, rektangel ya ku qorziyên wê yên tîk heyî, ya ku di şêweyê lakêşeyê de


rectifiable

glosses: ya ku mirov dikar sererast bike, ya ku ji bo teshîhê berdest e


rectilineal

glosses: yê ku li cihekî ye an berev cihekî ve diçe


rectilinear

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rectilinear.wav


rectorate

glosses: Rutbe an maweya wezîfeya keşe û rektoran.

etymology_text: Ji rector + -ate


rectum

glosses: (anat.) pişka rast ya rodiyê mirovan ya ku bi qûna mirovan ve ye, beşa dawîn ya rîxoleyê, zebloq, rektum

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-rectum.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rectum.wav


recuperate

glosses: sihet an qeweta xwe ya berê ji nû bidest ve anîn


recuperation

glosses: nekahet, berexêrbûn, piştî nexweşîyekî hêdî hêdî bi ser xwe ve hatin


recur

glosses: dîsa pê ketin, ji nû ve pê ketin, cardin çêbûn (bûyer, nexweşî)

glosses: cardin anîn bîra xwe, ji nû ve bûn mijara qalê


recurrence

glosses: dîsa çêbûn, cardin qewimîn, dubare kirin


recurrent

glosses: (anat.) ya ku dizivire û berê xwe dide hêla berevajî


recurrent fever

glosses: nobeta kronîk, nobeta nexweşiyekî ku serê her çend demekî tê


recurvate

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: recurved

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-recurvate.wav


recusancy

glosses: stû xwar nekirin, serî neçimandin, çok nedanîn, enî nizm nekirin


recusant

glosses: (îng.) (dîrok) kesê ku çûna dêrên fermî qebûl nake

glosses: kesê ku di ber qanûnên dêrên fermî de derdikeve


recycle

glosses:
cardin bikaranîn, rîsaykil kirin, veçerxîn
 (madeyên bikarhatî) ji nû ve kar pê kirin û ji bo bikaranînê berdest kirin


red bandfish

glosses: masiya flandrayê, (zoolojî) cepola rubescens


red drum

glosses: Bedewa behrê. Masiyek sor a mezin a xwarinê. Navê wê yê îlmî "Sciaenops ocellatus" e.


red fir

glosses: cureyek çama darsor, (botanîk) abies magnifica


red herring

glosses: meseleya ku ji bo bal û eleqeya xelkê ji ser mijareka metirsîdar berev aliyeke din ve bê kişandin tê vekirin


red lead

glosses: sûlfûra cîwayê ya sor ku berê di dermankirina hin nexweşînên çermî de dihat bikar anîn, zîncîfre


red osier

glosses: dara bî ya ku terh û gelşên wê di çêkirina selik û zembîlan de tê bikar anîn, (botanîk) salix purpurea


Red Sea

pos: name

pos_title: Serenav

etymology_text: Ji îngilîziya navîn Red See, Reede See, Rede See, reade sea, ji îngilîziya kevn Rēad Sǣ, wergerandina yekser ji latînî Mare Rubrum, ew jî wergerandina yekser ji yûnaniya kevn Ἐρυθρᾱ̀ θάλασσα (Eruthrā̀ thálassa); wekheva red + sea.


red shift

glosses: sorevebûna teyfa tiştekî ku ji derekî dûr dikeve


red tape

glosses: burokrasiya berfireh yan wefadariye bu yasa û formalîteyên fermî


redact

glosses: kirin nivîs, şêwe û dirûvê nivîsê bi tiştekî dan


redaction

glosses: nûsxeya ku hatiye sererastkirin û durist bûye


redactor

glosses: kesê ku metnekî diguherîne an destê xwe lê digerîne


redan

glosses: du sengergehên ku bi hev re qorziya derve pêk dihînin


redbaiting

glosses: bi komûmîstiyê sûncdarkirina bêyî peyt û delîl


redbreast

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-redbreast.wav


redbud

glosses: erxewan, zîweleq, (botanîk) cercis siliquastrum


redd

glosses: (leh.), pê up’ê saz kirin, durist kirin, rêkûpêk kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-redd.wav


reddish

glosses: soreve, soringî. reddishness sorevetî, soringîtî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reddish.wav


redeem

glosses: berdêla tiştekî dan û paşê dîsa jê standin, fidyeya hatî dayîn paşê dîsa standin

glosses: ya ku bi gerewdanê xilaskirin pêkan e, ya ku bi berdêldanê mirov dikare xilas bike


redeye

glosses: , (zimanê k.), (dy) lempeya sor, rohniya sor

glosses: kanada, (argo.) têkela bîra û ava firîngiyan


redhead

glosses: cinsek werdek ya sersor, (Aythya americana)

etymology_text: Ji red + head.


redhot

glosses: ya ku ji ber êgir an li ber êgir sipûsor bûyî


redingote

glosses: redîngot, çeşîdek saqoyê mêran yê ku ji piştê ve vekiriye


redintegration

glosses: (fels.) axaftina lîstikvanekî ya ku pûte bi xalbendiyan, cihên sekinînê û rengên peyvan tê dayîn


redirect

glosses: ji nû ve salox dan, cardin tewsiye kirin

glosses: rast kirin, li ser nameyekî navnîşana sererastkirî nivîsandin û şandin


redistrict

glosses: herêmên hilbijartinê ji nû ve sînordarkirin


redivivus

glosses: yê ku hatî saxkirin, yê ku ji nû ve ruh pê de hatî, vejiayî


redletter day

glosses: roja cejna mezin ya filehan, roja cejna mezin ya xirîstiyanan


redneck

glosses: (dya) li başur cotkarê xizan û nezan yê ku berberî û dijberiyê bi reşikan re dike


redolence

glosses: =redolency: bêhna xweş, bêhna tûj û dijwar


redolent

glosses: ya ku bêhneka tûj û dijwar jê tê an belav dike


redouble

glosses: dubare kirin, qelabtin, wergerandin, şemal dan, şewq dan


redouble one's efforts

glosses: zêdetir li ber dan, zêdetir hewldan an xebitîn


redoubted

glosses: navdarê kifş yê ku jê re rêz û hurmet tê girtin


redound

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-redound.wav


redpoll

glosses: (sersor) çivîka îspînozê, (zoolojî) acanthis


redraft

glosses: (baz.) tevî mesdrefan şiklê duyem yê seneda ku hatiye protestokirin


redressable

glosses: ya ku ber îslehê dikeve, ya ku dibe ku biselihe


redstart

glosses: dûvsor, (zoolojî) phoe nicurus phoenicurus

glosses: celebeka çivîka mêşxwer ya ku teybetmendî amerîkayê ye, (zoolojî) setophaga ruticella


reducible

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-reducible.wav


reductioadabsurdum

glosses: bi riya derew derxistina berevajiya tiştekî peyitandina wê tiştê


redundance

glosses: gotina zêdegavî, gotina nelazim, gotina beredayî

glosses: (îng.) hatin qewirandin, ji kar hatin derxistin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-redundance.wav


redundantly

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-redundantly.wav


reduplicate

glosses: (rêzim.) ji bo duristkirina raweyê dubarekirina tîp an kiteyekî


reduplication

glosses: du qet kirin an bûn du qet, du qetî zêdetir kirin an zêdetirbûn, dubare, ducarî, duqetî


redware

glosses: çeşîdek kevz, pûng, (botanîk) laminaria digitata


redwing

glosses: celebek tûtiya avî ya perende ya sor ya ku taybetmendî amerîkayê ye


redwood

glosses: celebek dara ku honiyên rengsor jê çêdibe

glosses: celebek dara serwê ya ku taybetmendî kalîforniyayê ye û li ser rûyê erdê bilindtirîn û dirêjtirîn dar e


reed organ

glosses: amûreka mûzîkê ya ku bi riya hejîna çîtikên tê de ya pê hewaya şidandî deng jê derdikeve. boriya orgê ya ku tê de parçeyeke madenî ya zirav ya ku deng jê çêdibe heye


reed stop

glosses: Bişkokeke orgê yê xwediyê tona enstrumenteke qamişî.

forms:
reedstop
reed-stop


reedbuck

glosses: cinsek antîlop ya ku li afrîqayê tê dîtin, (zoolojî) redunca arundineum


reedling

glosses: celebek fîsqegul, (zoolojî) panurus biarmicus


reefer

glosses: saqoyê stûr yê ku du rêz bijkoşkirî ye. (dya), (argo.) cixareya biesrar


reentrant

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reentrant.wav


reentry

glosses: (dad.) (milk) nû li xweyîbûn, nû lê xweyî derketin


reeve

glosses: li bajarokên brîtanyayê karmendên payebilind

glosses: li kanadayê serokê meclîsa gund an bajêr. (reeved an rove) (behr.) serê kindirekî bi kunekî re an bi masûleyekî re kirin. çivîka mê ya şerûd, (zoolojî) philo machus pugnax


reexamine

glosses: cardin dan ber pirsê, cardin pirsiyar kirin


refectory

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-refectory.wav


refer

glosses: îşaret kirin, amaje, îma kirin, di ber re avêtin


referee

glosses: kesê ku ji bo meseleyeka ku kes li ser li hev nake an bûye cihê nîqaş û gotûbêjan serî lê tê dayîn, pispor, eksper, kesê ku şerh û silaheta xelkê dibire


reference library

glosses: pirtûkxaneya ku ji bo lêgerîn û vekolînan destûrê dide lê bahêle pirtûk derkevin ji derve


referent

glosses: tişt an têgeha ku mirad û meqsed jê yetişta ku bi peyv an nîşanekî tê tuwanckirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-referent.wav


refill

glosses: tişta cîgir ya ku dema ku tişta di amanekî de xilas dibe pê tê tijî kirin


refined

glosses: kubar, nazik, nazenîn, zerîf, zirav, fodil, xirnik

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-refined.wav


refinery

glosses: rafînerî, palîngeh, parzûngeh, tesfiyexane, fabrîqeya şekir

glosses: cih an ocaxa ku madenên di amêjenekî de bi riya dereceya helînê ji hev û din tên veqetandin


refit

glosses: ji nû ve danîn ber, serrastkirin, cardin duristkirin û ji bo bikaranînê berdest kirin

glosses: temîr, tîmar, îsleh, ji nû ve eyar kirin


reflect

glosses: fikirîn, hizirîn, ponijîn, ramîn, fikir kirin, mitale kirin


reflectance

glosses: =reflectivity, reflectance, reflectivity: (fîzîk) di navbera tîrejekî û şewqa wê tîrêja ku li derekî vedaye û jê pekiyaye


reflecting

glosses: yê ku kûr diponije, yê ku bi mitaleyên kûr dikeve


reflectioning

glosses: reflexion, reflection: (ing.) reflexion: li derekî ketin û şûnve an bi aliyekî din ve pengizîn

glosses: şewqdan, dengvedan, olandan, refleksiyon

glosses: kirin stûyê yekî de, bi ser yekî de gêr kirin, buxtan, şiltaxî lê kirin, bêbextî lê kirin


reflective

glosses: ya ku hatiye olandan, ya ku deng lê hatiye vedan


reflex

glosses: levvegeriyayî, levziviriyayî, ters, vajî

glosses: (fîzyol.) tevgera ku bêhemdî çêdibe an diqewime, refleks, bertekî. paşde kişîn û çemandin

audio: LL-Q1860 (eng)-AcpoKrane-reflex.wav


reflex center

glosses: navenda ku di mejiyê mirovan de ye û tevgerên bêhemdî îdare dike, navenda refleksan


reflexible

glosses: ya ku dikare şewq bide, deng vede, olan bide


refluent

glosses: ya ku vedigere û ji nû ve diherike an dirije


reflux

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-reflux.wav


reforest

glosses: li daristana ku dar jê hatine birrîn nûka dar çandin


reformation

glosses: çaksazî, îsleha nefsê, xistin şêwe û weziyetek çêtir de an şêwe û weziyetek çêtir dan tiştekî

glosses: bi danîn û damezrandina dêrên protestaniyê encimiye


reformative

glosses: ya ku reforman bi xwe re tîne, ya ku cih û zemanê lê hewceyî reforman dike


reformatory

glosses: ya ku jê re reform divê, ya ku divê bê îslehkirin

glosses: girtîgeha ku bersûncên nebîrewer lê dimînin, îslehxane


reformed

glosses: yê ku dil daye doktrîna kalvînî, yê ku doktrîna kalvînî pejirandiye. derheqê dêrên protestaniyê de


refract

glosses: tîrêjên tiştekî birrîn, şikandina tîrojkan. refract (îng.) angle quncika şikestinê, aliyê birrînê


refractory

glosses: ya ku bihêsanî bi ber karpêkirinê nakeve, nahele, naçime


refrangibility

glosses: =refrangibleness: şiyana şikînê, karîna şikestinê


refresh

glosses: nû kirin, vejandin, sax kirin, hey kirin

glosses: vêsandin, arimandin, vehesandin, bêhn lê vekirin, hênik kirin

glosses: tezekirina bîranînan, xurtkirina bîra kesekî

glosses: bêhna xwe vekirin, bêhna xwe dan, vêsîn, vehesan, xwe hênik kirin

etymology_text: Ji îngilîziya navîn refreshen, refreschen, refrisschen, ji fransiya kevn refrescher (îro fransî rafraîchir), wekheva re- + fresh.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-refresh.wav


refresh oneself

glosses: ruh pê de hatin, bi xwe ve hatin, hatin ser


refresher

glosses: tişta ku tiştekî an kesekî nû dike an vedijîne

glosses: (dad.) pereyên ekstra yên ku ji bo rûniştinên hatîn taloqkirin an zêde dirêjbûyîn parêzer distînin


refresher course

glosses: xebata ku ji bo bidestxistina agahiyên nû bi bîranîna agahiyên berê tê pêk anîn


refreshingly

glosses: bi şêweyeke ku wekê ji nû ve ruh pê de hatibe


refreshment

glosses: ruh pê e berdan, jiyanek nû dan kesekî an tiştekî


refrigerant

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-refrigerant.wav


refrigerate

glosses: sar kirin, cemidandin, di sarincê de qerisîn an qerisandin. refrigera'tion sar kirin, hênik kirin, qerisandin


refuel

glosses: sotemenî lê zêde kirin, sotemenî îkmal kirin


refulgence

glosses: =refulgency: rewnaqdarî, mirêsdarî, wurşe

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-refulgence.wav


refulgent

glosses: rewnaqdar, şemldar, mirêsdar, rewşedar, wurşedar


refutable

glosses: li ber pûçkirinê dikeve, ya ku dibe ku bê pûçkirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-refutable.wav


refutation

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-refutation.wav


regain

glosses: ji nû ve bidest xistin, cardin bidest xistin

glosses: cardin gihiştin, cardin serderî bûn, cardin biservebûn


regal

glosses: nuwaze, mirêsdar, bihişmet, xweşçêkêrî, bêkêmasî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-regal.wav


regale

glosses: bi ziyafetek temam ezimandin, ziyafetek bêkêmasî dan

glosses: şa kirin, dilê yekî xweş kirin, kêfa yekî anîn an xweş kirin, dema yekî bi kêf û xweşiyê derbas kirin


regalia

glosses: nîşan an remza ku taybetmendî rutbe an saziyekî ye


regally

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-regally.wav


regardful

glosses: kesê ku fikir kirî û bi bîr anîn, kesê ku pesnê yekî dayî


regarding

glosses: (daçek) derbarê, derheqê, sebaret, li ser

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-regarding.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-regarding.wav


regardless

glosses: bêyî ku pûte pê bê dan, bêyî ku qedr û qîmet pê bê dan, bêyî ku bi baldarî an xemxwarî lê bê nihêrîn


regardless of

pos: prep

pos_title: Pêşdaçek

glosses: Çi be ferq nake, çi dibe bila bibe, her çi jî bibe, bê guhdan ji... .

text: He smoked cigars regardless of the consequences.

text: This organization help to them, regardless of religion, method, political side.

notes: regardless, bêyî ofê, carina wekî pêşdaçek tê bikaranîn, lê belê bikaranîna tevî ofê rasttir e.

notes: Ev term ji xeynî pêşdaçekê, herwiha wekî rengdêrekê jî dikare were analîzkirin, wekî rengdêreke ku îfadeyeke pêşdaçekî yê ku bi "of"ê dest pê dike ("of" dibe wekî temamkerê vê rengdêrê).


regardlessly

glosses: bêyî ku qedr û xatirê tiştekî bê girtin, bê bêdêhnî, bi ballênebûnî


regency

glosses: cîgirî, şûngirî, naîbî an wekîliya qraliyê


regenerate

glosses: anîn ser riya hîdayetê, seliandin, tîmar kirin, anîn ser rêya rastî û heqî ye

glosses: ji aliyê manewiyatê ve ji nû ve xwudêdan an nû cardin jidayîkbûn

audio: LL-Q1860 (eng)-AcpoKrane-regenerate.wav


regeneration

glosses: ji nû ve çêbûni ketin ser riya hîdayetê, hatin ser, selihîn, tîmarbûn


regenerative

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-regenerative.wav


regenerator

glosses: kes an tişta ku ji nû ve ruh bi tişt an kesekî ve berdide

glosses: haceta ku di hundurê argûnan de bi riya têhn û germiya gaza ku hatiye bikaranîn hewa an gaza di argûnê de germ dike


regent

glosses: li hind zanînghan endamê desteya rêveberiyê


regicide

glosses:
paşakuj, qiralkuj, melikkuj, şahkuj,
kesê ku bi zanetî hukimdarekî dikuje, kesê ku bi hemdî destê xwe li xwîna hukimdarî digere


regie

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-regie.wav


regimentation

glosses: heman şikl dan hemûyan, hemû kirin di heman şiklî de

glosses: tesnîf kirin, bi awayeke sîstematîk birêk xistin


registered tonnage

glosses: li gorî tonaja xwe îstîaba hilgirtina bar an rêwiyan ya keştiyekî, safî tonaj


registrar

glosses: (li zanîngehê) karemendê qeydê, memûrê sicîlê


registry

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-registry.wav


regiusprofessor

glosses: (îng.) profesorê ku ji bo kursiyê ku ji aliyê qraliyetê ve hatiye danîn û damezrandin hatiye teyîn kirin


regnal

glosses: ya ku aliyê qral û hukmdariyê. regnal day salvegera li ser text rûniştina qralekî


regnant

glosses: yê li ser text, yê ku hukm di desta de ye


regrate

glosses: kirîna tiştên ku wê di bazar û marezê de ji bo kar û qezenckirinê bê firotin


regress

glosses: xwe paşde dan, xwe jê kişîn, vekişîn. xwe paşde dan, xwe jê vekişîn


regressive

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-regressive.wav


regretfully

glosses: bi berketinê, bi gunehê xwe lê anîn, bi dilê xwe pê şewitandin


regularize

glosses: rêkûpêk kirin, durist kirin, li gorî usûlê saz kirin


regularly

glosses: bi rêkûpêkî, bi duristî, muntezem, bi awayekî nîzamî, bi awayek sîstematîk, bi awayekî binîzam, bi awayekî domdar

etymology_text: Ji regular + -ly.


regulate

glosses: li hev anîn, birêkûpêk kirin, durist kirin, kêşan nîzam û întîzamê, tenzîm kirin


regulation

glosses: sazûmanî, qanûn, qayde, pergal, sazûman, sîstem


regulus

glosses: stêrka regulusê. (pirh.) reguliyan madena parzûnandî


rehabilitate

glosses: namûs û rûmeta kesekî lê vegerandin, mafên berê yên kesekî lê vegerandin


rehabilitation

glosses: rûmet û giramiya berê ya kesekî lê vegerandin, hatin ser


rehash

glosses: meseleyeka kevn ji nû ve dan ber lecê an gengeşî kirin

glosses: meselyeka kevn bi naveke nû ji nû ve deranîn meydanê


rehearsal

etymology_text: Ji rehearse + -al.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rehearsal.wav


rehearse

glosses: elimandin, banandin, xwe hînî kesekî an tiştekî kirin (aktor)


reify

glosses: girgîn kirin, şênber kirin, materyalîze kirin, mûşexes kirin


rein in

glosses: bi rê ve birin, îdare kirin, kontrol kirin


reincarnate

glosses: ji nû ve li bedenekî fesilîn, ketin di bedenekî nû de

glosses: bedenek nû lê fesilandin (ruh, giyan, can)

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-reincarnate.wav


reincarnation

glosses: tenasuq; ji bedenekî ji bo bedenekî din derbasbûna giyanekî, kirasguhertin, kiras guhertina giyên, reenkarnasyon


reindeer

glosses: (tek.), (pirh.) ren (asik, şivir, mambiz), gakûviyê bakur, (zoolojî) rangifer tarandus, xezala cemserî


reindeer moss

glosses: renlikenî, (botanîk) cladonia rangiferina


reins

glosses: (pirh.), (kevn) gurçik, koş, tengal, tenişt, newq, navpişt


reinstate

glosses: li weziyet an meqamê berê vegerandina kesekî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reinstate.wav


reinvest

glosses: (pere an dahata tiştekî) ji nû ve ramedandin


reiterate

glosses: kite an peyva ku bi guhertinek biçûk xwe dubare dike (wekê peyva sipsipî)


rejection

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rejection.wav


rejection slip

glosses: pisûleya ku edîtor tê de ji nivîskarî re dibêje ‘em nikarin vê bikar bînin’


rejoice

glosses: pê şabûn, kêfxweş bûn, ecibandin, jê hez kirin, kêfa yekî jê re hatin, dilxweşbûn


rejuvenate

glosses: (biyol.) wekê ku li bal hind algan tê dîtin kunkirin û jê derketina protoplazmayê ya ji çeperê hucrê û çêkirina çeperinên nû


relapse

glosses: ji nû ve derketin meydanê, cardin nexweş ketin

glosses: dîsa berê xwe dan ser riya xirab, dîsa ketin ser riya delalet û gunehkariyê

glosses: dîsa derketin, nûbûn, cardin nexweş ketin

glosses: dubarekirin, vegerîn ser hal û weziyetê xirab. relapsing fever ji koma borelîayê cinsek taya dijwar û têger


relator

glosses: (dad.) kesê ku mirov dide dest, sîxur, altax, muxbîr


relax

audio: I relax in the living room.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/I relax in the living room.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-relax.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-relax.wav


relaxation

glosses: vehesîn, xwe bi erdê re dirêj kirin û bêhna xwe berdan


release from arrest

glosses: (dad.) hecza li ser tiştekî rakirin, tehliye


releasement

glosses: berdan, azad kirin, tehliye. xilas kirin, filitandin


relegate

glosses: nefî kirin, mişext kirin, penaber kirin, şandin, li sinif an rêzekî biçûktir daxistina kesekî


relent

glosses: lêve bûn, gunê xwe pê anîn, dilê xwe pê şewitandin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-relent.wav


relentless

glosses: yê ku nizane nermî çi ye, bêşefqat, bêeman, req


relevance

glosses: guncanîtî, lihevkirîbûn, pêwendî, peywendî, îrtîbat, têkilî, giz, eleqe


relic

glosses: (pirh.) cinazê ezîzekî an parçeyek ji cinazê wê an mal û milkên wê


relict

glosses: cureyên ajal û riwekan yên ku nifş û neslên wan li ber jinavçûnê ne

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-relict.wav


relieve oneself

glosses: av rêtin, av rijandin (ji bo destava biçûk)


religiously

etymology_text: Ji religious + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-religiously.wav


reliquary

glosses: kewdanka ku jêmayî û xatiratên wekê hestiyan yên ji ezîzan mayî tê de tên hilanîn û parastin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reliquary.wav


reliquiae

glosses: (pirh.), (lat.) fosîl (botanîk) jêmayiyên ji çax û heyamên berê mayîn

glosses: (ark.) hacetên kevirîn yên ji heyamên berî dîrokê mayîn


relish

glosses: tişta ku wekê avbacan û xerdelê tameka xweş dide xwarinan

glosses: ecibandin, kêfa yekî ji tama xwarinekî re hatin, hej tama xwarinekî kirin

glosses: tamxweşî, çêjdarî, têr kirin, tetmîn kirin, jê kêf û zewq standin


reluctivity

glosses: dereceya tirûşê ya li hemberî herka ceyranê an miqnatizîbûnê


remainder

glosses: jêmayî, bermayî, tişta ku ji ber tiştekî mayî, tişta ku zêde mayî

glosses: (pirtûk, qumaş) ji ber ku ji qedrê xwe ketiye an ku ne direwacê de ye bi erzanî firotin


remand

glosses: hê jêpirsîna girtiyekî temam nebûyî ji bo jêpirsîneke din cardin şandin girtîgehê

glosses: lê vegrandin, lêvegerandina girtiyekî li girtîgehê


remarry

glosses: piştî hevberdanê an bî manê ji nû ve zewicîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-remarry.wav


remediable

glosses: ya ku ray lê diçe, pêkan e ku çareyek jê re bê dîtin


remedial

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-remedial.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-remedial.wav


remember me to him

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Silavên min lê bikin, silavan jê re bêjin.


remembrancer

glosses: kes an tişta ku tiştekî an kesekî tîne bîra mirov


reminisce

glosses: (dya) bi bîr anîn, bîranînên xwe dan ber bîra xwe


reminiscence

glosses: bi bîr anîn, di bîra xwe de hêliştin, anîn bîra xwe, di bîra xwe bicih kirin

glosses: tişta ku dikeve ber bîrê, bîranîn, yadîgar

glosses: eks. (pirh.) bîranîn, yadîgarî, xatirat, yadaştname


remise

glosses: jê geran û teslîm kirin, dest jê kişandin


remissible

glosses: ya ku bi ber lêborînê dikeve, ya ku dibe ku bê bexşandin


remission

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-remission.wav


remissly

glosses: bi xemsarî, bi guhnedarî, bi balnelêbûnî


remittance

glosses: hewaleya pereyan, pê hewaleyê pere birêkirin


remittent

glosses: ya ku radibe û datîne, datîne û radibe. (ta)


remnant

glosses: jêmayî, bermayî, serbar, keda zêde, zêdebarî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-remnant.wav


remodel

glosses: şêweyê tiştekî guherandin, ji nû ve durist kirin (xanî, apartman)

etymology_text: Ji re- + model.

audio: LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-remodel.wav


remonstrant

glosses: bigazinc, bilome, yê ku kesekî an tiştekî şermezar dike anku lomeyan li kesekî an tiştekî digire

glosses: kesê ku giliyê tiştekî an kesekî dike, kesê ku kesekî an tiştekî şermezar dike, gilîker, gilîdar


remonstrate

glosses: azirandin, erza yekî şikandin, bêhna yekî dan yekî, hişyar kirin

glosses: lome kirim, gazind ji kesekî an ji tiştekî kirin


remora

glosses: masiyê ku bi endameke mijînde ya bi serê xwe ve xwe bi masiyên ji xwe mezintir ve digire(zoolojî) echeneis

glosses: asteng, texilandin, vemandin, wexirandin, bi derengî xistin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-remora.wav


remorseful

glosses: kesê ku di asta hêvîşikestinê de poşman bûye


remorsefulness

glosses: poşmanî, wijdana kesekî nerihet bûn, di ezabê kesekî de sojîn


remorseless

glosses: kesê ku nizane poşmanî çi ye, bêrehm, dilhişk, bêeman

etymology_text: Ji remorse + -less.


remorselessly

glosses: bi bêînsafî, bêyî ku dilê xwe bi kesekî bişewitîne


remote control

glosses: kumanda, cîhaza ku mirov pê tiştek ji dûr de kontrol dike


remotion

glosses: ji nav rakirin, ji nav birin, ji nav hilanîn, îzale


remount

glosses: cardin bi qertona muqaweyê ve zeliqandin

glosses: berzîna ku di şûna hespê seqet an wenda de hatiye standin


removability

glosses: =removableness: ji derekî an tiştekî hatin bidûrxistin, ji karekî an wezîfeyekî hatin qewirandin


removable

glosses: ya ku mirov dikare ji nav hilîne, rake, îzale bike, biqewirîne


removal

glosses: rakirin, hilanîn, hatin rakirin, cîh guhertin, bar kirin

glosses: derkirin, qewirandin, ji kar an wezîfeyekî kişandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-removal.wav


removed

glosses: cuda, cihê, ciyawaz, veqetandî, lada, ne li hev an ne ji hev, ji nav bir


remunerable

glosses: ya ku gangaz e ku mirov heqdestê kesekî an tiştekî bide


remunerate

glosses: heqê kesekî an tiştekî teslîm kirin, berdêla ked û karê kesekî biheqî dan, biperû kirin, bixelat kirin


remuneration

glosses: berdêl, heq, heqdest, destheq, ked, mişe, meaş, pere


rencounter

glosses: (kevn) li hev rast hatin, liqayî bûn (dijmin)

glosses: tûşîhevbûn, lihevdan, lihevketin, dûelo, kopişîn

glosses: lec, gengeşî, hawirkan, pêşbirk, pêşbazî


rend

glosses: (rent) jê kirin, birîn, qut kirin, qetandin, qelaştin, derizandin, girtin û kişandin


renege

glosses: di îskambîlê de bi ya rêzik û qaydeyên lîstikê nekirin

glosses: li gotina xwe poşman bûn, ji ya xwe hatin xwar, lêborîn xwestin


renewable

glosses: nûbar, venûker (ya ku mirov dikare nû bike an binûyîne)


reniform

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reniform.wav


renitent

glosses: yê ku li dijî hêzê derdikeve, yê ku li dijî hêzî têdikoşe


rennet

glosses: haveynê penîr yê ku ji ûrê golikan tê çêkirin


renovation

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-renovation.wav


renowned

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-renowned.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-renowned.wav


rent service

glosses: xizmeta ku di berdêla kirêdanê de tê kirin


renunciation

glosses: terikandin û dest jê kişandin, jê gerîn, dev jê berdan, eleqeya xwe jê çênekirin


reparation

glosses: qerebû, eks. (pirh.) tezmînat, temîrat, çêkirin, veheran

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reparation.wav


reparative

glosses: wekê tezmînat û temîratê, di berdêla tezmînat û temîratê de


repast

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-repast.wav


repatriate

glosses: dîsa ketin bin hemwelatîbûna welatê xwe de

glosses: kesê ku dîsa li welatê xwe hatiye vegerandin


repatriation

glosses: li welatê xwe vegerandin, li welate xwe vegerîn


repay

glosses: (repaid) lê vegerandin, lê zivirandin, pereyên yekî an tiştekî lê vegerandin


repayable

glosses: ya ku dikare vegere, ya ku mirov dikare berdêl û bergîdana wê çêbike


repayment

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-repayment.wav


repeal

glosses: rakirin, hilanîn (qanûn), betal kirin, ji hukm xistin


repealable

glosses: ya ku mirov dikare feremûş bike, ya ku dikare bê betalkirin


repeater

glosses: seeta berîkê ya ku dema mirov pê li bişkoja seetê dike lê dikeve û seetê nîşan dide

glosses: (dya) kesê bisabiqe, kesê sûncdar, kesê ku çend caran ser hev ketiye di girtîgehê de

glosses: haleteka ku bi otomatîkî îşaretên elektromanyetîk dîsa dişîne

glosses: (dya) kesê ku di hilbijartinekî de ji carekî zêdetir deng dide an dixwaze û hewl dide


repeating method

glosses: bi heman hacetî ûsûla pîvana çend qurziyên cismekî


repel

glosses: lê nehatin, li hev nekirin, li hev neşikîn, li hev neçûn

glosses: bîzê yekî ji xwe birin, ruhê yekî ji xwe çikandin


repent

glosses: poşman bûn, tobe, li xwe zivirrîn, lê qelibîn


repentant

glosses: poşman, tobekar. (botanîk), (zoolojî) ya ku bi erdê ve dirêjkirî ye


repeople

glosses: ji nû ve afirandina giyanewerên ku ji nav çûne an tov û toximên wan qeliyane


repercussion

glosses: paşdedan, paşve avêjtin, paşde hatin, hilpetikîn

glosses: şewqdan, eks. repercussive ji hilpetikîn û şewqdanê pêk hatî


repertoire

forms: répertoire

etymology_text: Ji fransî répertoire, ji latîniya dereng repertorium, ji latînî reperiō (“dîtin, peyda kirin”), ji re- (“dîsa”) + pariō (“çêdikim”). Cotrehê repertory.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-repertoire.wav


repertory theater

glosses: koma şanogeriyê ya ku her piyeseka di repertuvara xwe de çend hefteyan ser hev dilîze


repetend

glosses: beşa ku xwe dubare dike ya parjimara zincîrkî


repetitious

glosses: dubareker, bi taybetî jî ya ku dubareyên nelazim dike


rephrase

glosses: bi şêweyeke din derbirrîn, cardin îfade kirin


repiace

glosses: tişteke din di şûna tiştekî de danîn an peyda kirin

glosses: tişta ku ketî an hatî danan şûna tiştekî din


repine

glosses: ji rewşa xwe nerazî bûn, li ber tiştekî ketin, xem xwarin


replenish

glosses: ji nû ve afirandina candarên ku cinsê wan kêm bûne


replenishment

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-replenishment.wav


repletion

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-repletion.wav


repleviable

glosses: ya ku dibe ku bê lêvegerandin, ya ku dibe ku bê xilaskirin


replevin

glosses: (dad.) doza ku ji bo lêvegerandin malên ku hatine desteserkirin tê vekirin


replica

glosses: nûsxeya duyem, kopiya, nemaze nûsxeya ku ji aliyê xweyê berhemê ve hatiye danan


replication

glosses: bersiva ku xweyê dozê li hemberî bersiva kesê ku xwe diparêze dide


reportable

glosses: yê ku mirov dikare derheqa de rapor an agahiyan bide


reportedly

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-reportedly.wav


reporter

glosses: nûçegahinê rojnameyê, ragihînerê rojnameyê

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-reporter.wav


reportorial

glosses: wekê hevpeyvînê, di berdêla hevpeyvînê de


reposit

glosses: teslîm kirin, dayîn, nijinandin, danhev, berhevkirin


repp

glosses: rep(p) qumaşê hirî an yê mûyîn an yê tevlihev ya ku xet û xêzikên wê zerifandî ne. bestira ku bi goşeyî yanî ji goşeyekî ta goşeyeke din hatiye birrîn û raçandin


reprehend

glosses: azardan, erza yekî şikandin, enirandin, lê girtin, dev avêjtin, rexne lê girtin, sûncdar kirin, tawanbar kirin, lomandin


reprehension

glosses: azar, erzşikandin, tehn, lome, gilî û gazind


representative arts

glosses: hunerên temsîlî yên wekê wênesazî û peykerteraşîtiyê


repress

glosses: di bin çews û pêkutiyê de girtin, çewisandin

glosses: jê dûr kirin, men kirin, qedexe kirin, rê li ber girtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-repress.wav


repressible

glosses: ya ku dihê girtin, ya ku dihê çewisandin


repression

glosses: di bin pest û pêkutiyan de girtin, girtin, derdest kirin, pest, pêkutî, zordestî

glosses: berev derbîrê ve dehfdana bîranîn û miradên serkutkirî û derbxwarî yên kesernak

etymology_text: Ji repress + -ion.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vininn126-repression.wav


reprieve

glosses: (tişteka ku nayê xwestin) taloqdan, paşde dan

glosses: tecîla cezayekî, heta demekî cezayê tiştekî an kesekî


reprisal

glosses: bergirîdan, hemberîdan, bi heman tewr û helwestê di ber de rabûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reprisal.wav


reprise

glosses: (îng.) ji dahata kirêya tiştekî erzankirin û sencandinên qanûnî


reproach

glosses: lomandin, lê girtin, rexne lê girtin, neweyî û bêbextî kirin di stûyê kesekî de

glosses: şermandin, lewitandin, navinên xirab anîn ser navê kesekî an mal û civakekî, rûmet binpêkirin

glosses: şermandin, dan rûyê kesekî, lome lê girtin, şermezar kirin

glosses: azar, tehn, erzşikandin, lome, gilî û gazind


reproachable

glosses: kesê ku lomeyan heq dike, kesê ku hetk û rizaletiyê heq dike


reproachful

glosses: wekê lome lêgirtinê, di berdêla gilî û gazindan lê bike


reprobate

glosses: kesê ku daye ser rêyên xirab, kesê ku xûynepak, exlaqnexweş

glosses: cezayek ebedî le birrîn (ji bo gunehkaran)

glosses: munasîb nedîtin, guncan nedîtin, lê reza nedîtin

glosses: lanet kirin, pûşîl lê kirin, nifir lê kirin


reprocessed wool

glosses: hiriya ku nehatiye bikaranîn lê piştî ku hatî rêsîn hatiye veçirandin û cardin hatiye rêsandin


reproduce

glosses: kopya kirin, ji sûretekî sûretinên nû zêde kirin

glosses: (biyol.) zayîn, çêbûn, zêdebûn, çarbûn, hatin dinyayê, xwudêdan, jidayîkbûn

glosses: piraştin, afirandin, ji ber suretekî sûretinên nû afirandin


reprove

glosses: azirandin, erz şikandin, tehndan, lomandin, lê girtin, gilî û gazind lê kirin


republican

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-republican.wav


republicanism

audio: LL-Q1860 (eng)-Aquild-republicanism.wav


republish

glosses: cardin kirin di meriyetê de (qanûn an wesiyetnameya betal bûyî)


repugnance

etymology_text: Ji fransiya kevn repugnance (fransî répugnance).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-repugnance.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-repugnance.wav


repugnant

glosses: dilxelîner, kirêt, pîs, sik, kerax, kerih, pelos


repulse

glosses: yên ku êrîş anîn ser kesekî an derekî qewirandin, paşde dan, kirin der, berî yekî dan

glosses: têk şikandina êrîşekî, têk şikandin, qewirîn, têkçûn, şikestin


reputable

glosses: hêjayî rêz û hurmetê, hêjayî qedrgirtinê, hêjayî giramîpêdanê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reputable.wav


reputed

glosses: navdar, binav û deng, xweyî şohret, meşhûr


reputedly

glosses: li gorî gotegotan, li gorî rîwayetên xelkê


requiescat in pace

glosses: (lat.) rehma xwudê lê be. xwudê ef û mexfîret bike. xwudê vê dinyayê neyîne bîra. xwudê ruhê wê bi rehm û dilovaniya xwe şa bike. (kurt.) r.l.p.)


requisition

glosses: xistin di bin barekî de, kar û wezîfeyek li yekî kirin an kar û wezîfeyek dan ser milê yekî


requital

glosses: berdêlk, bergîdan, berdêla tiştekî dan, muqabele


requite

glosses: di berdêla tiştekî de tiştek dan an kirin


reredos

glosses: (îng.) li dêrê peredeya li pişt maseyê gorîgehê


rerun

glosses: fîlm an piyesa ku cara duyem tê nîşandan


res

glosses: (tek.), (pirh.), (lat.) tişt, çîk, mesele, behs, mijar. res judicata (lat.), (dad.) meseleya ku ji aliyê dadgehê ve hatiye vebirrîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-res.wav


rescind

glosses: betal kirin, netêw kirin, ji hukm xistin


rescission

glosses: rakirin, hilanîn, feremûş kirin, feşkilandin


reseda

glosses: leylanka afrîqî, (botanîk) reseda odorata


resent

glosses: ji ber tiştekî aciz bûn, qehirîn, li ber xwe ketin* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:DYA| (DYA)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-us-resent_sent_again.ogg}}


resentful

glosses: kesê ku ji ber tiştekî acizbûyî, berxweketî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-resentful.wav


resentment

glosses: qehirîn, acizbûn, hêrsbûn, li ber ketin, enirîn


reservation

glosses: li xwe neanîn der, eyan nekirin, bi temamî ya dilê xwe negotin

glosses: (dya) zeviyê ku nexasim ji bo çermsoran hatiye terxan kirin an veqetandin


reserved

glosses: ya ku ji bo demeke din an ji bo keseke muayen hatiye hilanîn

glosses: kesê ku zimanê wî girtî ye, kesê ku zûbizû ya dilê xwe ji tu kesî re nabêje an sirrên xwe li xwe nayîne der

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-reserved.wav


reservoir

glosses: tiştên ji bo rojên teng yên ku di depoyan de tên hilanîn


residency

glosses: li welateke mûstemleke an di bin bandora dewletekî de danîşgeha nûnerê dewleta mêtinger an bandorker


residential

glosses: ya ku bi kêrî lêmanê tê, ya ku mirov lê rûdine, ya ku ji bo lêman û tê de jiyînê ye


residential quarter

glosses: li bajarekî semta ku şênî û rûniştvanên wê gelek in


residual

glosses: ferqa di navbera encamên hesab û çavdêriya tiştekî

glosses: (dya) pereyên ku ji bo fîlm an sêlika ku ji nû ve hatiye bikar anîn tê dayîn


residuary

glosses: milkê ku piştî mal an mîratek tê levekirin li meydanê û bêxweyî dimîne


residuary clause

glosses: (dad.) di wesiyetnameyekî de hukm û daraza ku piştî levekirina mîratekî derheqê tehsîsa tiştên mayî de ye


residuary legatee

glosses: mîratgirê ku piştî levekirina malekî tiştên ku ji ber levekirinê mane jê re dimînin


residuum

glosses: madeya ku ji ber kirariyên kîmyewî dimîne, durd, pegr, telp, xirêf, mirdik

glosses: pere an malên ku piştî deyn û mesrefê miriyekî tên dayîn li şûn dimîne

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-residuum.wav


resign

glosses: resign vekişîn, dest ji kar berdan, îstîfa kirin, xwe jê dan paş

glosses: terikandin, jê gerîn, dev jê berdan, xwe vekişandin


resigned

glosses: resigned yê ku serî tewandî, çok danî, sernerm, teslîm bûyî. resignedly bi sernermî, bi stûxwarî, bi teslîmiyet


resignedness

glosses: teslîmiyet, sernermî, hîzî, stûxwarî, xwelîserî


resilience

glosses: resiliency, resilience, resiliency: tirûş

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-resilience.wav


resilient

glosses: yê ku dirêj dibe û kurt dibe, elastîkî, qayîşok, vamtoyî, vezelokî

glosses: zû bi baş dibe an bi ser xwe ve tê (metabolîzma, bastûr)


resin

glosses: cewî, mestekî, miştek, benîştê qajê, reçîne

etymology_text: Ji îngilîziya navîn resyn, resyne, ji fransiya kevn résine, ji latînî resīna.


resinol

glosses: rohnek zer ku ji bo danîna xwera çermê laşê mirovan tê bikar anîn


resist

glosses: deyax kirin, xwe ragirtin, berhingarî kirin, tirûş kirin

glosses: madeya ku ji bo ku rûberekî ji zenggirtinê an rizînê biparêze tê bikar anîn

glosses: madeyeka wekê cewiyê ya ku di boyaxkirina qumaşî de ji bo ku li dijî tesîrên kîmyewî ber xwe dide tê bikar anîn


resistant

glosses: (tişt an kesê) berhelistker, berxwedêr, tirûşkar

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-resistant.wav


resistible

glosses: ya ku mirov dikare li ber bide, tirûş bike, xwe ragire


resistive

glosses: ya ku tirûş dike, wekê berhingariyê, berhilistîdar


resistless

glosses: ya ku mirov nikare li ber bide an xwe lê ragire


resolutely

glosses: bi ezm, bi qeys û qerar, bi sebat û metanet


resolvent

glosses: ya ku dikare tiştekî li hêmanên wê dabeşîne

glosses: dermanê berdest yê ku bi kêrî danîna werimînan tê


resonance

glosses: taybetiya dirêjandin û şidandina dengî, tingînî. resonance box qutiya ku wekê gewdeya kemanê dengan dişidîne an xurt dike

glosses: ya ku dike çingeçing an çingînî, kirin tingînî


resonate

glosses: kirin tingînî, kirin çingeçing, dengvedan


resorcin

glosses: =resorcinol, resorcin, resorcinol: (kîm.) têkeleka belurî ya ku ji benîştê daran çêdibe û di çêkirina boyax û dermanan de tê bikar anîn


resourceful

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-resourceful.wav


resp

glosses: (kurt.) respective, respectively, respondent


respectability

glosses: hêjayî rêz û hurmetê bûn, rêzdarî, îtîbar, giramî, rûmet


respecter of persons

glosses: kesê ku li gorî paye û rutbeyan qedrê xelkê digire


respective

glosses: ya ku her yek ya xwe ye, cuda cuda, cihê cihê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-respective.wav


respectively

glosses: li gorî rêza ku navên wan tê hildan, ya ku yek ya ya din û ya din jî ya ya dîtir e


respirability

glosses: derfeta helmijînê, karîn û şiyana bêhna vedanê


respirable

glosses: ya ku tê helmijîn, mirov dikare lê bêhna xwe vede


respirator

glosses: haleta ku ji bo hêlm û henaseya ku tê standin germ bike û paqij bike bi difn an devî ve tê bicih kirin, respîrator


respirator

audio: LL-Q809 (pol)-Nostrix-respirator.wav


respiratory

glosses: derheqê hilmijê de, ya ku di dan û vedana bêhnê de tê bikar anîn, ya ku ji ber bêhnstandinê çêdibe.

text: Respiratory system

translation: Sîstema tenefûsê.


respire

glosses: bêhn dan û vedan, hilmijîn, henase standin

glosses: bêhna xwe vekirin û ji nû ve hêz û cesaret bi xwe re dîtin


respirometer

glosses: haleta ku bi riya oksîcena şidandî hewasa paqij dide noqavî, respîrometre


respite

glosses: (dad.) heta demekî paşdedana înfaza hukmê dardakirinê

glosses: dem û mohleta ku stînkar xwe li deyndarî digire

glosses: mohlet dan, taloq kirin, paşde xistin, paşdedan

audio: LL-Q1860 (eng)-AcpoKrane-respite.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-respite.wav


resplendence

glosses: =resplendency: wurşe, şaşae, rewnaqî, rewşenî, ronakî


resplendent

glosses: rewşedar, mirêsdar, bişaşae, birqok, birbisok


respondent

glosses: kesê ku diparêze (nexasim jî di dozên hevberdanê de)

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-respondent.wav


responsibly

glosses: hêjayî bawerîpêanînê bûn, layiqî îtîmadê bûn


rest day

glosses: roja vêsînê (bi taybetî jî rojên şemiyê)


restaurateur

glosses: xwaringehvan, xwarinxanedar, xwedî-xwaringeh, xwedî-xwarinxane, restorator


resthouse

glosses: cihê qonax vegirtinê, xaniyê vehesînê, xaniyê bêhnberdanê


restitutioinintegrum

glosses: (lat.), (dad.) anîn û danîna bi ser rewşa berê ve, anîn ser hal û weziyetê berê


restless

glosses: yê ku qet nasekine, vêsa xwe nade, etlehî bi ruha nakeve: bêxew, yê ku nikare raze: : weswesoyî, dilreş, dilxişûş, waswasok: yê ku guherînan dixwaze, nikare di cihê xwe sekinî bimîne


restlessly

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-restlessly.wav


restlessness

glosses: bêaramî, bêhizurî, dilnerihetî, bêlivî, bêlebatî


restorative

glosses: yê ku vediherîne an dirastîne, yê ku tiştekî tîne ser hal û wezîyeteke baş

glosses: dermanê hişveker, dermanê ku mirovan tîne ser hişê xwe


restrainable

glosses: ya ku dikeve ber zeftkirinê, ya ku tê zeftkirin


restraint

glosses: men’ kirin, qedexe kirin: tehdîd, sînordarî, bisînorî

glosses: şerm kirin, fihêt kirin, newêrîn, bi xwe re nedîtin


restraint of trade

glosses: agihandina bazirganiyê an nirx lê birrîn


restrictive

glosses: astengker, sînordarker, tengker, zêfîner, kêmker


resumption

glosses: dest pê kirin ve, ji nû ve dest pê kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-resumption.wav


resurge

glosses: cardin derketin, cardin xwe nîşandan: ji nû ve vejîn


resurgence

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-resurgence.wav


resurrect

glosses: ji nû ve ruh pê de berdan, vejandin, sax kirin: ji gorê deranîn

glosses: tişta ku jibîrçûyî an wendabûyî ji nû ve deranîn meydanê


resuscitate

glosses: saxkirina miriyan an kesên wekê miriyan bi ser hişê wan de anîn

glosses: tişta noqbûyî û jibîrçûyî ji nû ve deranîn holê


resuscitation

glosses: vejandin, ruh pê de berdan, ruh pê de hatin


retainable

glosses: ya ku mirov dikare di dest xwe de bigire


retainer

glosses: kesê nahêle, rê nade, dibe asteng: (dad.) peymana ku dema parêzer tê girtin tê kirin

glosses: (cotk.) kesê ku di bin nîr û fermanên xweyiyên tîmar û zeametan de xizmetkarî û berdestiyê dikin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-retainer.wav


retaliate

glosses: bergirî dan, hemberî dan, lê vegerandin: heyfa xwe jê hilanîn.


retaliative

glosses: =retaliatory: di şûna qisasê de, wekê ku dilê xwe lê rihet bike


retard

glosses: ewiqandin, verastin, vemandin, giro kirin, wexiranin, dereng xistin

glosses: dereng man, verisîn, veman, wexirîn, ewiqîn


retch

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-retch.wav


rete

glosses: (pirh.) retia) (anat.) şebeke, tor (sinêr, betan)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rete.wav


retention

glosses: hilanîn, ji bîr nekirin, di bîra xwe de hilanîn an parastin, di zêhnê xwe de girtin


retentive

glosses: yê ku di bîra xwe de baş digire. retentively têr baş di bîra xwe de girtin


reticence

glosses: devê yekî asêbûn, raz veşartin, veşartina sirrê, ya dilê xwe negotin tu kesî, bêdengbûn, ji deng ketin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-reticence.wav


reticent

glosses: bêdeng, dengegeaz, kerr, yê ku li xwe nayîne der, yê ku ya dilê xwe nebêje ji tu kesî re* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-reticent.ogg}}


reticle

glosses: tora ku li ser merceka çavê dûrbînê tê bicihkirin ya ku ji xêzik an ji têlan pêk tê


reticular

glosses: wekê torê, di şiklê torê de, tevlihev, lihevgeriyayî


reticule

glosses: çentê biçûk yê destan yê ku jin bi milên xwe ve dikin


retinue

glosses: desteya ku bi bi kesekî payebilind re dide û distîne, maiyet, mehyet


retirement

glosses: ji kar dest kişandin, teqawûd, malnişînî


retiring

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-retiring.wav


retortion

glosses: (dad.) bi heman tiştî bersiva tiştekî an kesekî dan, bergirîdan, hemberîdan


retrace

glosses: li ser xet an xêzikekî xet an xêzikek din kişandin

glosses: dan ser rêç û şopa kesekî an tiştekî û serderî paşv an serkaniyê bûn


retraceable

glosses: ya ku mirov dikare bide pey şopên wê, ya ku mirov dikare bişopîne


retract

glosses: li gotina xwe poşman bûn. retractable ya ku mirov dikare paşve bide an vekişîne

glosses: ji ya xwe hatin xwar, texilîn, waz hênan

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-retract.wav


retractile

glosses: ya ku mirov dikare berev paşve an hundir ve bikişîne


retraction

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-retraction.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-retraction.wav


retrench

glosses: xendek an sîpera ku aliyê navîn yê kele an sîperê tê vedan


retrenchment

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-retrenchment.wav


retributive

glosses: =retributory: ya ku li ber xelatkirin an ceza lê birrînê ye, ya ku wekê xelat an cezayê ye


retrievable

glosses: ya ku mirov dikare dîsa vegire an bidest xwe ve bîne, ya ku mirov dikare dîsa li cihê wê yê berê vegerîne, ya ku mumkin e ku bê bidest xistin an bê sererast kirin


retrieve

glosses: cardin bidest xwe ve anîn an sererast kirin

glosses: ray lê xistin, çar jê kirin, tenzîm kirin

glosses: biservebûn û anîn (çawa ku kûçikek heywaneka birîndar an nêçîrekî dibîne û tîne)


retriever

glosses: kûçikê ku ji bo heywana ku hatiye nêçîrandin bibîne perwerde û terbiyeyek teybet dîtiye

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-retriever.wav


retroact

glosses: bertekdan, bizivîn, hilfirşkîn, dest birin xwe

glosses: (dad.) ya ku tiştên berê jî vedigire an dihewîne


retroactive

glosses: qanûna ku tiştên berê jî dihundurîne* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-retroactive.ogg}}


retroactively

glosses: Piştî tiştekî diqewime; tetbîqkirina li waqiayên ku berê qewimîne.

text: The new legislature passed a resolution retroactively legalizing the actions of the revolutionaries that brought them to power.

etymology_text: Ji retroactive + -ly.


retrocession

glosses: vegrandin, îade, li xweyiyê yekem yê tiştekî vegerandin


retroflex

etymology_text: Ji latînî rētrōflexus, partîsîba perfekt ya rētrōflectō (“xwar bûn, doş bûn”), ji flectō (“xwar bûn, doş bûn”).


retrograde

glosses: ya ku li gorî stêrkên ku li cihê xwe sekinîne ve wekê ku ji rojhilat berev rojavayê ve diçe dixweye

glosses: lebata paşdeçûnê ya ji rojhilatê berev rojavayê ve

etymology_text: Ji îngilîziya navendî, ji latînî retrōgradus, ji retrō (“paşve”) + gradus (“gav”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-retrograde.wav


retrograde

glosses: çilvirîn, bêesl bûn, teredî bûn, dejenere bûn

etymology_text: Ji latînî retrōgradioran latîniya dawî retrogredere (retro- (“paş, paşve”) + gradi (“bi rê ve çûn”)).


retrograde

glosses: yê ku bêesl bûyî, çilvirî, teredîbûyî, dejenerebûyî


retrogress

glosses: xirab bûn, ji esl ketin, dejenre bûn, çilvirîn

glosses: bi xirab bûnê, bi teredî bûnê, bi çilvirînê


retrorocket

glosses: roketa alîkar ya ku leza roket an keştiya fezayê dibirre


retrorse

glosses: ya ku berev paş ve xwar û xûz, ya ku berev piştê ve dahelayî, ya ku berê wê paşve ye


retrospect

glosses: tiştên berê anîn bîra xwe, li ser duwarojê fikirîn

etymology_text: Deyn ji latînî retrōspectum, ji retrōspicio, wekheva retro- + -spect. Bide ber review.


retrospection

glosses: tiştên buhurî anîn bîra xwe, li ser duwarojê an rojên borî fikirîn


retrospective

glosses: (dad.) wekê ku tiştên berê jî vegire an bihewîne


retroussé

glosses: Difna ku serê wê hinekî bel û rakirî ye.

forms: retrousse

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-retroussé.wav


retuse

glosses: daketî, xwardeçûyî, çalbûyî (belg, pelçim)


reunion

glosses: ji nû ve li hev gihan an li hev rûniştin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reunion.wav


revalue

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-revalue.wav


revel

glosses: kêf kirin, kêf û şehînet kirin, têra dilê xwe kêf kirin

glosses: şahî, şehînet, kef, bezm, heng, cergebez


revelation

glosses: nîşandan an vegotina tiştên xef û nepenî

glosses: îfşa, lê anîn der, eyan kirin, faş kirin, eşkere kirin

glosses: (xwud.) îlhama ku ji aliyê xwudê ve tê, wehî

glosses: cizûka dawîn ya kitêba muqedes, kitêba wehiyê


reveller

glosses: kesê ku kêfê dike, kesê ku li ya dilê xwe digere


revelry

glosses: şehinet, civîna bi kêf û xweşî, bezm, aheng, cergebez, şahî, şênahî


revenant

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-revenant.wav


revenue cutter

glosses: motora behrê ya çekdarî ya ji bo ku rê li ber qaçaxçîtiya gumrikê bê girtin tê bikar anîn


reverberate

glosses: vedan, şewq vedan, olan dan, deng vedan, lê vegerîn, pekîn, pengizîn, eksîn, şemal dan


revere

glosses: rêz lê girtin, hurmet nîşandan, giramî girtin


reverend

glosses: hêjayî hurmetê ye, rêzdar, muteber, berketî, hêja, nestêle, rûmetbilind, rûmetgiran, muhterem (ji bo keşe û waîzan wek leqeb tê bikar anîn


reverently

glosses: =reverentially: bi hurmet, bi heşyet, bi nefsbçûkî, bi giramîgirtin


revers

glosses: beşa cilan ya ku wekê berstûka badayî betanê wê bixweye hatiye qatkirin an qelibandin


reversal

glosses: berevajî kirin, li aliyê dan qulibandin an wergerandin

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-reversal.wav


reverse

glosses: kesê ku cirnxweşiyê dike. reverse curve çivaneka xeta rêya trênê ya bi şêweyê syê. reverse frame (behr.) posteya vajî. reverse side aliyê çep, aliyê berevajî

glosses: ji aliyê din. qulibandin, vajî kirin, wergerandin, zivirandin

glosses: xistin fitêza paşve. aliyê ters, aliyê piştê, aliyê çepê

glosses: nexweşbûna rewşa kesekî an tiştekî, tersîtî, nelirêtî

glosses: (mak.) bi aliyê din ve badan, tornîstan, çep zivirandina perwaneyê


reversible

glosses: ya ku mirov dikare berevajî bike a bi aliyê din ve biqelibîne


reversibly

glosses: bi berevajîkirin, bi qulibandin, bi badan


reversion

glosses: (biyol.) ji nû ve xweyîn û berçavbûna taybetmendiyên prîmîtîv yên ku ji du nifşan zêdetir li bal tu kesî nehatiye dîtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-reversion.wav


revert

glosses: kesê ku vegeriyayî, nexasim kesê ku vegeriyayî ser dînê xwe yê berê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-revert.wav


revest

glosses: cih û meqamê kesekî yê berê lê vegerandin


revet

glosses: ji bo rê li ber herifîna axê bê girtin lêkirina dîwarên meyane, dîwarê îstînadê lêkirin


revise

glosses: (îng.) dubarekirin, wekilandin (ders, wane)

glosses: sererast kirin, cardin çav lê gerandin an dan ber çavan


revisionist

glosses: alîgirên guherînê, goranparêz (di warê doktrîn an polîtikayê de)


revival

glosses: ji nû ve ruh pê de hatin, ji nû ve vejîn

glosses: hatin ser, bi ser xwe ve hatin, hişê yekî hatin seran

glosses: zincîra civînên ku ji bo xurtkirina baweriyên dînî tên li dar xistin


revivalism

glosses: rêya ku civînên dînî ji bo baweriyên xwe û xelkê xurttir bikin didin ber xwe


revivalist

glosses: waizê ku xelkê ji bo hişyariya dînî han dide


revivify

glosses: jiyanek nû dan kesekî, ji nû ve vejandin

etymology_text: Ji fransî revivifier, ji latînî revivificare, wekheva re- + vivify.


revocable

glosses: =revokable: ya ku mirov dikare li xwe vegerîne

glosses: ya ku mirov dikare betal bike an fex bike


revolting

glosses: dilxelîner, kerax, kerih, pelos, zişt, hêwilnak, tirsenak


revolute

glosses: aliyên pelçiman yên ku berev paş ve an berev xwar ve gungilî bûne


revolutionize

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Another kind of machine learning, called neural networks, is also “revolutionizing” AI, the report said.ogg


revolving

glosses: ya ku dewr dike, ya ku diçerixe, difitile


revolving fund

glosses: sermiyana veberhênanê, pereyê ku kar dike

glosses: pereyê ku her tim deyn tê dayîn û paşê tê standin


revue

glosses: temaşeyên ser sehnê yên ku di nêv reqs û lîstikên cihêreng de çedibe, revû


revulsion

glosses: di hest û dilînan de guherîna xurt û ji nişka ve

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-revulsion.wav


rewire

etymology_text: Ji re- + wire.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rewire.wav


reword

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-reword.wav


Reykjavik

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Reykjavik.wav


reynard

glosses: di çîrokeka kevn ya heywanan de nave rûvî


rh factor

glosses: (biyol.) madeyeke pixtîker ku di nêv piraniyê xwîna mirovan de tê dîtin


rhapsodist

glosses: (helbest) yê ku lê dike, yê ku terz û uslubekî zêde helbestkarane behsa tiştekî dike


rhapsodize

glosses: bi coş û heycaneke mezin behsa tiştekî kirin


rhapsody

glosses: berhema ku ji parçeyên cihêreng hatiye danîn


rhea

glosses: hêştirmeya sêtilî ya ku tenê li başurê amerîkayê tê dîtin, (zoolojî) rhea americana

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rhea.wav


Rhenish

glosses: ya ku aîdê çemê renê an aîdî dora çemê renê ye

forms: Rhinish

etymology_text: Ji Rhine + -ish.


rheotaxis

glosses: li dijî tesîra birha avê wek bertekekî tevgera organîzmayekî


rheotropism

glosses: li dijî tesîra birha avê mezinbûna organîzmayekî û berteka organîzmayê


rhesus

glosses: çeşîdek meymûna biqemçî ku tenê li hîndîstanê tê dîtin, (zoolojî) macaca mulatta. rhesus factor (binêr.) rh factor


rhetorical

glosses: derbarê hunera kirina gotinên xweş de* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-rhetorical.ogg}}


rhetorical question

glosses: pirsa ku ji bo tesîrê tê kirin û hêviya bersivê jê nayê kirin


rhetorically

glosses: li gorî zanista rewanbêjiyê, li gorî ilmê belaxetê


rhinitis

glosses: îltîhaba difnê, îltîhaba perdeya difna navîn, zekema difnê


rhino

glosses: (argo.) pere, dirav, pûl. rhino- (pêşqertaf) difn, bêvil


rhinocerical

forms:
rhinoceral
rhinocerial

etymology_text: Ji rhinoceros + -ical.


rhinoceros

glosses: gergedan, kerkedan, (zoolojî) rhinoceros unicornis


rhodium

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rhodium.wav


rhomb

glosses: =rhombus, rhomb, rhombus: çargoşeya hevkenar


rhomboid

glosses: paralelkenara ku kenar û goşeyên wê yên miqabilî hev û din wekhev in û goşeyên wê yên stêl nîn in


rhonchus

glosses: di dema bêhn dan û standinê de dengê bixirênî


rhumb

glosses: xeta ku hemû merîdyenan bi heman goşeyê dibire


rhythm

glosses: wezn, kêş: terza sazkêşk: di helbets û mûzîkê de aheng, rîtm

glosses: tevgera lihevkirî: aheng lihevkirin. biaheng, rîtmîk, levhatî

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-rhythm.wav


ribald

glosses: (nad.) zilamê devpîs, devçepel, zimanbigû, çêrok, zimanfilitî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ribald.wav


ribbing

glosses: peresû: (behr.) navê darên xwar ên ku parsûyên ketiyê tînin pê

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-ribbing.wav


ribbon

glosses: (kevn) rîband qomçe, qurdele: şerîd: şerîda mekîna nivîsê

glosses: (pirh.), (zimanê k.) rişmê ereboka hespan


rice paper

glosses: kaxeza birincî, kaxeza ku ji laskên çeltûkê tên çêkirin


rick

glosses: dêza ka û giyayê hişk, nexasim dêza mezin ya ku hatî nixumandin


rickety

glosses: yê ku bi nexweşiya raşîtîzmê ketî, raşîtîk

glosses: hejhejok, hilhilî, wekê ku bêhnek din wê bikeve

forms: ricketty

etymology_text: Dibe ji yûnaniya kevn ῥάχις (rhákhis, “backbone”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rickety.wav


rickrack

glosses: bendika pehn ya ku xwarovîço hatiye çêkirin û ji bo xemlê tê bikar anîn

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rickrack.wav


ricochet

glosses: metoda agirberdanê ku ji bo guleya topê ji erdê bipeke û bigihê armanca xwe tê bikaranîn


ride for a fall

glosses: biço biço têkçûna hêvî û xeyalên yekî, berev bobelatê ve kaşbûn. he is riding high barê wî rast e, kar û barê wî li rê ye


ride roughshod over

glosses: heqê kesekî din xwarin, destdirêjî li mafê kesekî din kirin


rider

glosses: qertaf, veser, lêkdan, pêvek, nexasim pêveka pêşnûmaya qanûnan


ridge tile

glosses: qeremîtên ku ji bo danîna bên tên bikaranîn


ridgy

glosses: bipişt, wekê pal û piştê: tişta ku xet û xêzikên wê yên belkirinê hene


ridicule

glosses: kenê xwe pê kirin, henekên xwe lê kirin, pê kêfa xwe xweş kirin, bûn pêlêhvok, bûn cihê tinazan


rifacimento

glosses: (pirh.)-ti) ji nû ve nivîsandin û duristkirina berhemekî


rife

glosses: tişta meqbûl, di rewacê de, çûnbar, derbasdar rife with tijî, mişt


riffle

glosses: (dya) taht û sêlaka li bin avê ku rê li ber birha avê digirin

glosses: herka avê ya ku bi astengên wekê taht û sêlakê req û tevlihev dibe: (îskambîl) tevdana kaxezan: (îskambîl) kaxez tevdan, rûpel li nêv guhê hev xistin. izxereya ku zêrên di nêv sêlakê de dibijêre


riffraff

glosses: betal, beredayî, sûtal, pêxwas: tiştên pîs û ketûber, qirş û qal, malmişt, gihûr, bermayî

forms: riff-raff


rifle range

glosses: polîgon, nava lûleya top û tifingan niqirandin


rifled

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rifled.wav


rig

glosses: arastin, poşandin, lê kirin, pê de kirin

glosses: taxim: pê hespî taxima erebê: cil, kinc. rig the market tirs li nav piyasê gerandin


Riga

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Riga.wav


rigadoon

glosses: reqseka sivik ku pê du kesan tê lîstin: rîtma vê reqsê


rigel

glosses: stêrka biriqok ya ku di bircê orionê de dimîne


rigger

glosses: armador: wînçger: kesê ku di bikaranîna masûle û arastekên din de zana û jêhatî ye

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rigger.wav


right angle

glosses: stêl, gûç, goşeya tîk, goşa 90 pile, goşeyçik

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-right angle.wav


right ascension

glosses: roja biharê ji nuqta wekheviyê berev rojhilatê ve dûrayiya goşeyî ya stêrkekî


Right face!

glosses: (leşk.) vegere rastê! berê xwe bide rastê


right of recourse

glosses: (dad.) mafê pere standinê ji kesê ku bûyî kefîlê kes an tiştekî


right whale

glosses: balîna, hût, neheng, (zoolojî) balaena mysticetus


rightabout

glosses: bi ser aliyê pêşber ve vegerîn, dagerîna bi ser aliyê miqabil ve


righthand

glosses: ya derheqê aliyê rastê de, ya li barê rastê de

glosses: ya ku bawerî pê tê, ya ku cihê baweriyê ye

glosses: man kesê ku pişta xelkê jê rast e an çavên xelkê jê ziwa ne, destbirak, xêrxwaz (nexasim di warê kar û barî de)


right-handed

glosses: Yê ku tercîhen destê xwe yê rastê bikar tîne, an destê rastê ji yê çepê çêtir bi kar tîne.

glosses: Yê ku ji bo li ser destê rastê were lixwekirin an jî ji aliyê destê rastê ve were bikaranîn hatiye dîzaynkirin.

glosses: Yê ku ji aliyê çepê berev aliyê rastê ve dizivire.


right-handed

forms: righthanded

etymology_text: Ji îngilîziya navîn riȝt honded, wekheva right + handed.


rightist

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rightist.wav


righto

glosses: (sersûmî), (îng.), (zimanê k.)bila ! temam ! aferîn !


rigid

glosses: Req, hişk, qayîm, yê naçeme, natewe, ne çemînbar.

glosses: Zirz. Kesê hişk, ji ya xwe nayê xwar, serî naçimîne, stûyê xwe xwar nake.

glosses: Zirz. Kesê ku ji fikr û prensîbên xwe nayê xwar.


rigid

glosses: Keştiya hewayê ya ku şeklê wê tenê ji aliyê çarçoveyek strukturî ya hişk a hundurîn û/an derveyî ve tê muhafezekirin, bêyî ku zexta gazê ya hundurîn bikar bîne ji bo hişkkirina wesayitê bikar bîne (gaza hilgirtinê di zexta atmosferê de ye); ziddê çeşîdên din ên keştiya hewayê, bi gelemperî bi gelek torbeyên gazê yên yedek jî lê hatine zêdekirin.

glosses: Bisikleteke ku sîstema wî ya suspansiyonê nîne.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn rigide, ji latînî rigidus (“req, hişk”), ji rigeō (“Ez req im”). Bide ber rigor. Yek bûye bi îngilîziya navîn rigged, rygged, rugged (“wek movikê rast û hişk, tercimeya herfî: niçikdar”), ji ridge + -ed.


rigidly

glosses: ripûrast, bêyî xwe ji cihê xwe bileqe, çipçik, tipûtîk, kip


rigmarole

glosses: Prosedûreke dirêj û tevlîhev yê ku westîner û beredayî tê xuyan.

text: Have you seen all the rigmarole you have to go through at airport security these days?


rigmarole

forms: rigamarole

etymology_text: Ji ragman roll (“lîsteya dirêj; katalog”).


rigor

glosses: rigor, li dijî bandorên ji derve bertek nedan


rigor mortis

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rigor mortis.wav


rigveda

glosses: kitêbên berê yên dînê hîndûyî, (binêr.) veda


rile

glosses: (zimanê k.) aciz kirin, hêrsa yekî rakirin, behicandin, tûre kirin, parça yekî rakirin

glosses: (dya) şêlo kirin, gemirandin, hesikandin


rilievo

glosses: (pirh.)- vi) (hun. ciw.) li ser rûberekî şêweyê belkirinê

glosses: di wêneyekî de cihê ku wekê bi cismê di wêneyî de re vejiyaye dixweye


rill

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rill.wav


rimfire

glosses: ya ku ji kenarên xwe ve agir pê dikeve (berik, gule)


rimmer

glosses: haleta ku pê layenên tiştan tên xemilandin. rime (binêr.) rhyme


rimose

glosses: (botanîk), (zoolojî) wekê qalikê daran qelişî


rinforzando

glosses: (mûz.) bi zexmbûn, bi zêdebûn, bihêzbûn, (kurt.) rf.)


ring down

glosses: di şanoyê de nîşana perdeyê bîne xwar dayîn


ring fence

glosses: sênc û çepera ku dorûberê cihekî têra xwe fireh vedigire


ring for a servant

glosses: dengê xwe li xizmetkarî kirin, gazî xizmetkarî kirin


ring the changes on

glosses: heman tiştî ser hev çend caran dubarekirin


ringbilled

glosses: çivîka ku li ser nikila xelekek rengrengo heye


ringdove

glosses: kevoka ku qirika wê gungilî ye, kevoka kûvî, (zoolojî) streptopelia risoria


ringer

glosses: (argo) kes an hespê ku digel ku ne xweyî heq e jî beşdarî lîstikê an pêşbaziyê dibe

glosses: (argo) tam lêçûn, tam wekê tiştekî, gelekî li yekî çûn. di lîstika xelekê de xeleka ku diavêjin ser sing

glosses: tişta ku wekê xelekekî dora tiştekî dipêçe


ringleader

glosses: Kesê ku tevliheviyek (wek serhildan), komployek, an komekî sûcdaran dide destpêkirin û bi rê ve dibe.

etymology_text: Ji ring + leader.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ringleader.wav


ringneck

glosses: cureyeke maran an yê werdekan ku xelekên rengorengo bi gerdena ve heye


ringstreaked

glosses: heywana ku pûrtên wê xelkoyî û rengorengo ye, xetîxetî


ringworm

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ringworm.wav


rink

glosses: cihê xwe xişikandina pê patenên bitekerok


rinsing

glosses: (gen.) (pirh.) ava ku tê de tiştinin hatiye seridandin


Riot Act

glosses: berê li brîtanyayê qanûna ku eger zêdetirî duwazndeh kesan li meydanekî ji bo serhildanê civîbûyana û bi ya emrê feşkilînê nekiribûna pê vê qanûnê wek sûncdar dihatin qebûlkirin


riot gun

glosses: tifinga kurtelûle ya ku li dijî kesên raperiyayîn an di nobetgeriyê de tê bikar anîn


rip vanwinkle

glosses: zilamê ku piştî bîst salan razayî radibe û bi dinyayeke nipûnû re rûbirû dimîne (lehengê berhemeka washîngton ırvîngî)


ripe

glosses: gihiştî, gihayî, kemilî, çêbûyî, bîrewerbûyî, gihaştî


ripeness

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ripeness.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-ripeness.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ripeness.wav


ripoff

glosses: ( argo) hîle, dek, dolab, xap, fen û fût, fêl


riposte

glosses: berdêl, beramberî, bergind, bersiv, pêngav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-riposte.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-riposte.wav


ripped

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera rip.


ripper

glosses: (îng.), ( argo) tişta ku gelekî kêfa mirov pê tê


ripping

glosses: ya ku bidirêjayî dibirre, jê dike, diderizîne

glosses: (îng.), (argo) zor ciwan, gelek xweşik, bêkêmasî, nuwaze, ala


ripple

glosses: wekê pêlpêlokan deng deranîn. şehê ketenê, şehê ku pê tovê ketenê tê bijartin


ripple mark

glosses: rêça ku av an ba li ser taht û sêlakan çêdike


riprap

glosses: parçeyên kevir yên ku ji bo bingehekî hatine bikar anîn


ripsaw

glosses: mişar, xizar, kêra kurtankeran, birreka ku depan bidirêjayî dibirre


ripsnorter

glosses: (kevn), (argo) kes an tişta zêde bihêwirze


riptide

glosses: ava ku ji ber ku herka avê beramberî hev e ji bo avjeniyê ne kêrhatî û guncaw e


ripuarian

glosses: tişta ku aîdî frankên ku li sedsala çaran li ber çemê renê û li derûdora kolnê cîwar bûyîne ne


riser

glosses: platforma bipelik ya ku mirov dikare dane ser dikê jî


risible

glosses: ya ku li ber kenînê ye, ya ku her demî ji bo kenînê zînkirî ye

glosses: risibil'ity temayûla kenînê, meyla kenîne


rising

glosses: yê ku radibe, derdikeve, hildikeve, bilind dibe


risotto

glosses: Rizoto, şorba birincê goştkirî an penîrkirî ya bi usûla îtalî tê çêkirin.

etymology_text: Ji riso.


rissole

glosses: celebek kade ya goşt an ya masiyan. (fr.) tişta ku di nêv de dohn de hatiye qijilandin û sor bûye


risus

glosses: qîçên xwe beş kirin, diranên xwe cîq kirin


ritardando

forms: rit

etymology_text: Deyn ji îtalî ritardando, formeke ritardare (“hêdî kirin, kêmkirina lezê”).


rite

etymology_text: Bi rêya îngilîziya navîn û fransiya kevn, ji latînî ritus.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rite.wav


rite

pos: intj

pos_title: Baneşan


rite

glosses: di rastnivîsîna bêhemta ya navên markayê ya şirketan de tê emilandin

glosses: qismekî kurtkirin û baneşana "amirite"ê.

etymology_text: Varyasyona "right"ê.


ritual

glosses: edet, elimandin. ritualism li gorî ayînê usûla perestinê


ritualist

glosses: alîgirên li kurî usûla ayînê îbadetkirinê


rive

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-rive.wav


rive

glosses: (rived veya riven) derizandin, qelişandin


riverbed

forms:
river-bed
river bed

etymology_text: Ji river + bed.


river rat

glosses: keleşê ku li ber qeraxê çêm talan û rêbirriyê dike, keleşê rêbirran


riverbank

forms: river bank

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-riverbank.wav


rivet one's eyes on

glosses: wekê ku hatibe perçînkirin çavên xwe li derekî cit kirin


riveter

glosses: perçînker. riveting machine mekîna perçînê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-riveter.wav


riviera

glosses: perava ku li navbera marsîlya û cenovayê dimîne û bi plajên xwe navdar e


riviere

glosses: (fr.) gerdeniyên almast yên ku ji ristikekî zêdetir


rixdollar

glosses: almanyaya berê, pereyê zîv yê ku bipiranî li felemenk û îslandînavyayê tê bikar anîn û teqrîben dike dolarek


rlp

glosses: (kurt.) requiescat in pace xwudê rehma xwe lê bike. xwudê bi rehm û dilovaniya xwe şa bike. xwudê vê dinyayê bi bîran neyîne


roach

glosses: ji binemala masîpankan celebek masiyên ava şêrîn

glosses: cureyek masiyên basksor, (zoolojî) rutilus rutilus

glosses: ji binemala masîpahnkan cureyek masiyên çavsor, (zoolojî) leuciscus rutilus. zirkêtk, zirqîtk, (zoolojî) blatta orientalis

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-roach.wav


road hog

glosses: şifêr an erebegerê ku temamê rêyê dadigire


road metal

glosses: ( îng.) kevirê şikevtek yê ku pê rê tên durist kirin


roadblock

audio: LL-Q1860 (eng)-Fae7-roadblock.wav


roadhouse

glosses: xwarinxwane an klûba şevê ya li ser riya bajêr


roan

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-roan.wav


roaring

glosses: nexweşiya hespan ya ku dema hesp bi vê nexweşiyê dikevin bixirênî vêsa xwe didin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-roaring.wav


rob Peter to pay Paul

glosses: ji bo dana deynê xwe dest danîn ser heqê kesekî dî


robber

glosses: diz, rêbir, keleş, rêgir, nijdevan, heydût, eşqiya


robes of state

glosses: cilûbergên dirêj î fermî yê şah û padîşahan


robin

glosses: boqijeyeka singsor ku piranî li amerîkayê dijî

glosses: (îng.) gerdensor, tûtiya hinarê, (zoolojî) erithacus rubecula robin goodfellow (îng.) (mit.) perûya nehs


Robin Hood

glosses: di efsaneyên îngîlîzan de rêbirek gelek camêr û mêrxwas


robin's egg

glosses: şîna vekirî ya keskînî ya rengê hêka çivîka boqijeyê


roble

glosses: Celebek darberûyeke spî ku piranî li Kalîforniyayê tê dîtin. Quercus lobata


robustious

glosses: (gen.) (qerf) zor û zerp, darê zorê, sûse, hêza tund


rock bass

glosses: çeşîdek masiyeka ava vexwarinê ku piranî li amerîkayê tê dîtin


rock bottom

glosses: Halê herî nizim ya mimkin yê di heyata kesekî de, ji alîyê mental, sosyal an wekî din ve; bi piranî dewreke bi stresa mental ya ekstrem, bêmalî, an redbûna ji alîyê temamê hevalan an malbatê ve.

etymology_text: Ji tebeqeya binî ya zemîna behrê yê li binê qumê tê.

audio: En-au-rock bottom.ogg

notes: Edeten wek parçeyeke îfadeya to hit rock bottom an reach rock bottom.


rock the boat

glosses: welwele rakirin, waweylê, gundî û cîran li ser serê xwe civandin


rocker

glosses: dara biqewsik ya di bin dergûş û kursiyê bicolane de, pê


rockery

glosses: baxçeyê terezin, solîn an gulistana ku li ser qîş û qelacan hatiye çêkirin


rockiness

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rockiness.wav


rocking chair

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rocking chair.wav


rockwork

glosses: xeml û rewşa hewş û dîwaran ku pê keviran tê çêkirin


rocky

glosses: dilqalind, dilkevir, dilhişk, qebe, bêrehm


rococo

glosses: di mîmariyê de terza rokokoyê, terza mîmariyê ya têrxeml


rodent

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rodent.wav


rodomontade

glosses: xeberên mezin, fort, zirt, gotinên bêbingeh

glosses: tiştên mezin gotin, zirtên xwe vedan, ji ser xwe re kesek nedîtin, pesn û wesfê xwe dan


rogation

glosses: li romaya berê pêşnûmaya qanûnê ya ku ji aliyê walî ve ji bo dengdanê hatiye danan li ber xelkê

glosses: (kil.) berzûrîn, li ber gerîn, lava kirin


roger

glosses: (sersûmî), (zimanê k.) erê! belê! bila! temam!


roguery

glosses: derbederî, tolazî, beredayîtî, serserîtî


rogues' gallery

glosses: Koleksiyona ku wêneyên kesên xweyîsabiqe tê de hene.

forms: rogue gallery

audio: En-au-rogues' gallery.ogg


roister

glosses: şemate kirin, hêwirze kirin, kirin tepûrep


roisterer

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-roisterer.wav


roland

glosses: biraziyê efsanewî yê împeretor şarlmanî û yek ji şowalyeyên wî yên herî mêrxwas


roller-skating

glosses: xwe bi patenê biteker xişikandin. mexmela rulo


rollick

glosses: bikêf ketin ser rê, bişayî birêketin an pêş ve çûn

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rollick.wav


rolltop desk

glosses: maseyê nivîsê yê ku wekê ruloyê tê girtin û vekirin, nivîsîngeha amerîkayê


rolypoly

glosses: roly-poly kurtik, topik, esûsek, kurûsek


romaic

glosses: tişta ku aîdê yûnanistana niha an zimanî yûnanî ye


Roman cement

glosses: celebek çîmentoya ku gelekî baş xwe li ber hêm û rûtûbetê digire


Roman nose

glosses: difna romayiyên berê ya ku hinekî dirûvê nikulê pê diket


roman à clef

glosses: (fr.) romana ku tê de navê kes û cihan bi navên pevsitî tên nîşandan


romanesque

glosses: tişta ku aîdî ûslûba mîmariya roman ya qirna navîn e, roman


rome

etymology_text: Ji holendiya kevn û frankiya kevn *Rōma, ji proto-cermenî *Rūmō.


romp

glosses: hilpekîn û lîstin, lotik avêjtin û lîstin

glosses: keçika ku bere lotikan dide û bere dilîze

glosses: (zimanê k.) tişta ku bihêsanî hatiye bidest xistin


rompers

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rompers.wav


rondeau

glosses: (pirh.) -deaux) helbesta ku ji sêzdeh ristan pêk tê û rista pêşiyê li dawiya helbestê tê dubarekirin


rondel

glosses: helbesta ku ji çardeh ristan pêk tê û du qafiye lê hene


rondo

etymology_text: Deyn ji îtalî rondo, ji fransî rondeau. Cotrehê rondeau.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rondo.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rondo.wav


rood

glosses: pîvaneka dirêjahiyê ku ji pênç mitre û nîvan heta heft mitre û nîvan dirêjiyê dipîve


rookery

glosses: mala qerebalix ya ku tê de mirovên gelekî xizan dijîn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rookery.wav


rookie

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rookie.wav


roommate

glosses:
Hevalê mezelê.
Hevalê ku tevî wî/wê li eynî odeyê dimîne.

audio: I live with Marsha. We’re roommates.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/I live with Marsha. We’re roommates.ogg


roost

glosses: lûsîn. rule the roost (zimanê k.) biserketin, bûn serok an sereke


root and branch

glosses: bitemamî, bitevayî, hemû bi hev re, ji binî ve


root beer

glosses: vexwarina ku ji koka çend riwekan çêdibe

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-root beer.wav


root gall

glosses: werma ku li ser koka dar û riwekan bi hukmê kimêyan çêdibe


rope off

glosses: li dora tiştekî ben gerandin û sînordarkirin


roquet

glosses: di lîstika krokeyê de tala xwe li taleka din xistin


rose acacia

glosses: cureyek darcêwî (botanîk) robinia hispida


rose cold, rose fever

glosses: zekama biharê ku gul dibe sebeba vê nexweşiyê


rose geranium

glosses: sardunyaya bêhngul, (botanîk) pelargonium capitatum


rose window

glosses: şibakeya wekê tekeran ya ku bi camên rengîn tên xemilandin


roseate

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-roseate.wav


rosemary

glosses: filfil, (botanîk) rosmarinus officinalis


Rosetta stone

glosses: ê li dora bajarê reşîdê hatî dîtin û li ser nivîsên yewnanî û hîyeroglîf heyî


rosewood

glosses: êzingên bêhnxweş ên sorereng yên dareka tropîkal

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rosewood.wav


rosh hashana

glosses: di salnameya mûsewiyan de sersal (rezber an cotmeh)


rosicrucian

glosses: endamê komeleyeke navneteweyî ya ku ji bo felsefeya sersuriştiyê li ser têkiliyên mirovan tetbîq bike hatiye danan


rosin

glosses: cewî, mestekî, benîştê qajê, benîştê çamê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rosin.wav


roster

glosses: (leşk.) lîste an deftera ku dora nobetê ya serbazan tê de nivîskî ye


rostral

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rostral.wav


rostrum

glosses: (pirh.) rostra, rostrums) kursiyê gotarbêjiyê, platform

glosses: li romaya berê pruvaya badayî an ya wekê nikulan

glosses: (zoolojî), (botanîk) endamên wekê nikulan, rostrum


rosy

glosses: hêvîdêr, ya ku cihê hêviyê ye, tişt, rewş an kesa ku hêviyê dide mirov


rotary

glosses: ya ku li ser mijaneya xwe ya ku wekê çerxê digere dizivire


Rotary Club

glosses: komeleyeke civakî ya navneteweyî ya ku sala


rotate

glosses: ya ku wekê çerxê ye, ya ku dişibe gerokê


rotation

glosses: wekê çerxê zivirîn, li ser germiçankê doş bûn, ger, çerx


rotator

glosses: (pirh.) -es) (anat.) lemlateya ku organan dizivirîne


rotenone

glosses: Terkîbeka kartêker ya ku ji kokên riwekan tê standin û di çêkirina dermanê kêzikan de tê bikar anîn

etymology_text: Ji japonî ローテン (rōten) + -one (“ketone”), ji minnanî 蘆藤 (lôo-tîn, “Derris elliptica”).

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rotenone.wav


rotgut

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rotgut.wav


rotifer

glosses: heywanokeka avî ya pirmalik ya mîkroskobîk ku bi mijangên xwe yên livok yên li dora devê xwe avê dikişîne, rotator


rotisserie

glosses: xwarinxaneya xwarina ku mişterî ji bo xwe dineqînin dipijîne û datîne ber wan


rotl

glosses: (pirh.) li welatên ereban yekeya pîvana giraniyê (di nêvbera


rottenness

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rottenness.wav


rotter

glosses: (îng.), (argo) kesê nehs û nesekinî, dilpîs, dilxirab, xêrnexwaz, ketî


rotunda

glosses: mezel an avahiyên ku qubeya wan wekê bazneyê ne


rouble

audio: LL-Q1860 (eng)-Neshkatrapati-rouble.wav


rouge et noir

glosses: lîstikeka îskambîlê ya ku li ser maseyeke ku bi dameyên sor û reş tijî ye tê lîstin


rough breathing

glosses: di zimanê yewnanî de dengê h’yê, bi nîşana ‘ tomarkirî


rough draft

glosses: pêşnûma pêşîn


rough in, rough out

glosses: tiştek ji dest xwe deranîn, ji stûyê xe kirin, di ser guhê xwe re avêtin


rough it

glosses: xwe li ber tengî û tehliyan ragirtin, xwemxwarî kirin


rough up

glosses: lê dan, lê xistin, neçar kirin, zor lê kirin, dehf dan, bela xwe lê dan


roughage

glosses: tiştên xwarinê yên ku tê de zêde selûloz heye


roughandready

glosses: rough-and-ready kesê qebe lê jêhatî û kêrhatî


roughandtumble

glosses: rough-and-tumble rewşa bêpergal û bêqeyde


roughhew

glosses: bi gir ve şehkirina keviran an qewirandina honiyan


roughhouse

glosses: (argo) xirecir, heftûhêşt, gêre û gelefek, teqereq, tepûrep

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-roughhouse.wav


roughness

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-roughness.wav


roughrider

glosses: kesê ku hespan terbiye dike, kesê ku hespan xweyî dike

glosses: kesê ku dikare li hespên hêçketî siwar bibe


roughshod

glosses: heywana ku ji bo nexişike bi nalan ve mîxên qeşayê hatî kutan


roulade

glosses: çêniyê goşt ya ku wekê domlmikan tê dagirtin û tê birajtin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-roulade.wav


rouleau

glosses: (pirh.) -leaux, -leaus) (fr.) fîşeng, derb (pere)


roulette

glosses: tekerê biçûk ê çerxokî ku di karê necariyê de ji bo kêşana xetên deqdeqî an li ser kaxezê vekirina kunan tê bikar anîn


round clam

glosses: Heywaneke şibhê îstîrîdyeyê ku goştê wê tê xwarin, Venus mercenaria


round dance

glosses: reqsa şibhê valsê bi ger û çerxê tê kirin


round off

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-round off.wav


round robin

glosses: di nêv komekî de rêza nameyên ku bi dorê tên nivîsandin


roundabout

glosses: fetlonekî, çivonekî, girîft, lihevgeriyayî, nerasterê

glosses: ya ku dora tiştekî digire, vegerrok, dewr, dor


roundel

glosses: (helbest) helbesta ku ji neh rist û du neqeratan pêk tê


roundelay

glosses: Reqsa ku bi şêweyê daîreyên tê îcrakirin.

forms: rondelay

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-roundelay.wav


rounder

glosses: ebeboz, zilamê miskîn û beredayî, pêxwas. rounders (îng.) lîstikek wekê beyzbolê

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rounder.wav


roundhead

glosses: di şerê navxweyî yê brîtanyayê de komarparêz


roundhouse

glosses: (behr.) di guwereteya li paşiya keştiyê kamara

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-roundhouse.wav


roundshouldered

glosses: round-shouldered ya ku pişt û navmilên wê giroverkî ne


roundtheclock

glosses: round-the-clock şev û roj, tim û daîm, her û her


roundup

glosses: (dya) dewar anîn ba hev, komkirina dewaran


roundworm

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-roundworm.wav


roup

glosses: cureyeka zekema mirîşkan. roup'y zekemî, arsimî, bahorî


rouse

glosses: qilqilandin, xistin telaşê, endîşedar kirin

glosses: vejandin, vegerandina ser heyatê, anîn xîretê

glosses: (zimanê k.) mezin, yeman, ya ku cihê metelmanê ye


rousing

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-rousing.wav


roustabout

glosses: zilamê ku bi karê biçûk û sivik debara xwe dike, nanxwur, pêgirtî


rout

glosses: ji kokê rakirin, ji rehê hilanîn, hilqetandin

glosses: ji cihê ku xwe lê veşartî deranîn, bi kotekî deranîn. tekçûn

glosses: (dad.) bi armanca desthilanînê li hev gihana çend kesan û têkbirina xweşî û aramiyê

glosses: têk birin, têk şikandin, ji hev belawela kirin, tarûmar kirin


rove

glosses: eware eware gerîn. rov'ing gerok, seyar. benê ji nîvî ve badayî

glosses: kişandin û hêdika çemandina ta an deziyekî

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rove.wav


row against the tide

glosses: li dijî birha avê bêrik kişandin, li hemberê zorî û zehmetiyan li ber xwe dan


rowan

glosses: mirmirk, pêşû, pingok, (botanîk) sorbus aucuparia

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rowan.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rowan.wav


rowboat

glosses: (dya) belem, kelek, lûtke, qeyîk, zewreq


rowdy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rowdy.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rowdy.wav


rowlock

glosses: (îng.) navê darên xwar ên ku parsûyên keştiyê tînin pê

glosses: darê ku bi kêleka kelek û qeyikan ji bo bêrikan hatine danîn, iskarmoz

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rowlock.wav


Royal Navy

glosses: li îngîlîstanê hêzên behrî, hêzên deryayî


royalist

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-royalist.wav


rpm

glosses: r.p.m, rpm (kurt.) revolutions per minute gera di deqeyekî de, çerxa di xulekekî de


rps

glosses: r.p.(s.), rps (kurt.) revolutions per second gera di çirkekî de, çerxa di saniyeyekî de


rr

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: r-ya req, r-ya şidandî wek di peyva "şer" yan "rev" de (ne wek di "ser" yan "bîr" de)

forms:
ř
ڕ
kurdî-kirîlî:
р’


rsvp

glosses: r.(s.)v.p. (kurt.) repondez 'il vous plait. ji kerema xwe bersivê bidin, xêra xwe bibersivînin


rub away

glosses: jêxwarin, mehitandin, maşandin, xurbejandin


rub it in

glosses: (argo) dan ber rûyan, li nav çavan xistin


rub one the wrong way

glosses: (argo) aciz kirin, hêrsa yekî rakirin, kela yekî rakirin


rub shoulders with

glosses: bi ser hev de çûn û hatin, li hev civîn, hatin ba, li hev rûniştin


rubasse

glosses: kuvarseka sor a biriqok ya ku wek kevirê xeml û rewşê tê bikar anîn


rubato

glosses: (mûz.) nîşana ku destnîşan dike ku divê noteyek şûna noteyeka din bê dirêjkirin


rubber plant

glosses: dara kaûçukê an riweka ku jê kaûçuk çêdibe


rubberize

glosses: dirûvek nû li qumaşekî xistin ku êdî av lê neçe


rubberstamp

glosses: (zimanê k.) bêyî fikirîn deng dan tiştekî


rubble

glosses:
kuça keviran, moloz, enqed,
 koma kevirên li ser û li ber hev,
 paşmayên avahiyê herifî,
 jêmayiyên avahî û înşaetan


rubella

etymology_text: Ji latînî rubellus (“sorik”), forma biçûkkirinê ya ruber (“sor”), ji proto-hindûewropî *h₁rewdʰ-


rubicon

glosses: çemê ku îtalyaya berê ji galyayê vediqetîne


rubidium

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rubidium.wav


rubric

glosses: di pirtûkên berê de beşa ku bi tîpên sor hatiye çapkirin, tîpên ku tiştekî ji tiştinan vediqetînin

glosses: kitêbên duayan de an kitêbên dînî de serê beşan


ruche

glosses: tenteneya kurîşkî ya ku ji bo xemla cilan tê bikar anîn


ruck

glosses: qermiçandin, avçîkandin, sindandin, kuncandin, quşandin

glosses: qermîçek. xêrgele, xiringêle, xirtol, hevdedan, xawişte


rudd

glosses: persorik, (zool.) scardinius erythrophthalmus


rudder

glosses: dûmen, destikê arastekirina gemiyê, bedena dûmenê. rudder bar (esm.) pêlika dûmenê


rudderpost

glosses: rudderstock, rudderpost, rudderstock: dûmena sereke


rudely

etymology_text: Ji îngilîziya navîn rudely, rudeliche, wekheva rude + -ly.


rudeness

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rudeness.wav


rudiment

glosses: (bîyol.) organa ku ji wezîfeya xwe ya berê ketî û nema dişxule êdî (wekê apandîsê)


rueful

glosses: ya ku dilê mirovan pê dişewite, ya ku ku gunehê mirovan pê tê


ruefully

audio: LL-Q1860 (eng)-Qwertygiy-ruefully.wav


ruff

glosses: de bersitoka girover ya kolakirî û badayî. (mêy.) reeve çivîka şerûd, (zoolojî) philomachus pugnax. pîlatîka, (zoolojî) acerina cernua

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ruff.wav


ruffian

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ruffian.wav


ruffian

glosses: zalim, sitemkar, xedar, zordest, zordar, dilhişk, qeterehm, bexîl, xebîs

etymology_text: Ji fransiya navîn rufian, ji îtalî ruffiano (“pêzeweng”).


ruffle

glosses: (pûrtên tiştekî) pişpişandin, gij kirin, poxpoxandin, gijgijandin

glosses: qirên, gelte, pevçûn, xirecir, heytehol, tepînî, repînî. ruffler di mekîneyên dirûnê de haleta pêvek ya ku ji bo cil û kincan kurîşk û porikan çêdike


rufous

glosses: soringî, soreve, ya ku bi ser rengê zengê ve diçe, sor a qehweyî


rugate

glosses: rugose, rugous, rugate, rugous: qermîçok, kevloşk


rugby

glosses: li nêzikê londonê dibistaneka mezin ya kuran

glosses: çeşîdek lîstika talê ya ku cara pêşiyê li vê dibistanê hatiye lîstin


rugged

glosses: dirdirkî, girnazî, zivirî, çal û xwar, bikortik

glosses: qebe, çort, çors, neşerde, bêedeb, bêterbiye


ruinate

glosses: xirab kirin, têk birin, tune kirin, ji nav hilanîn, ji holê rakirin


ruination

glosses: mehf kirin, edem kirin, helikandin, dêrisandin, heziqandin


ruinous

glosses: xirabe, dêran, wêran, xopan, dêris, felişî, herifî, kavil

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ruinous.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ruinous.wav


rule of thumb

glosses: hesabê teqrîbî, kêm zêde, hesabê texmînî

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rule of thumb.wav


rumble seat

glosses: li aliyê piştê yê erebeyê cihê rûniştinê yê ku vedibe û tê girtin


ruminant

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-ruminant.wav


ruminate

glosses: xêreve bûn, mitrî bûn, daman, gut bûn, ji xwe ve çûn


rummage

glosses: lêgerîn, lêgerîna ku her tişt li bin guhê hev têdan


rummage sale

glosses: ji bo alîkariya feqîran firotina hûrûmûran, kermes


rump session

glosses: berdewama civînekî ya nefermî ku piştî civîna asayî xilas dibe tê kirin


rumple

glosses: tevlihev kirin, serûbino kirin, belawela kirin


rumpus

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rumpus.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-rumpus.wav


run a blockade

glosses: hesara li dora xwe birrîn, şikandina dorpêçê


run a boundary

glosses: ji sînor bihurîn, ji tixûbê tiştekî an derekî derbasbûn


run a temperature

glosses: agirê yekî zêdebûn, agir jê rijîn, pêt û agir ji yekî çûn, bi tayê ketin


run across

glosses: lê rast hatin, liqayî tiştekî bûn, derb û wesle li rastî hev hatin


run aground

glosses: derketin ser qeraxê behrê, keştî tê de asê bûn, di avê de rûniştin


run down

glosses: lê girtin, dev avêtin, reş kirin, navê yekî an tiştekî bi zirabî deranîn, neweyî û bêbextî bi stûyê kesekî ve kirin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-run down.wav


run in

glosses: (çapg.) pêvekirin, bi hev û din ve kirin, peve zeliqandin, li ser hev zêde kirin


run into

glosses: lê rast hatin, liqayî tiştekî an kesekî bûn

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-run into.wav


run on

glosses: dom kirin, pêşde çûn, bi pêş ketin, kişîn, domîn


run on the rocks

glosses: derketin ser lat û zinarên li ber behrê (keştî)


run out

glosses: ber bi derve ve bezîn, berev derve ve bazdan


run rings around one

glosses: birihetî biserketin, reqîbên xwe li dû xwe hêliştin


run riot

glosses: têra xwe gihan tiştekî, têra xwe serderî kesekî an tiştekî bûn


run short of

glosses: neman, bêber bûn. run the gantlet (binêr.) gantlet


run to seed

glosses: tişt an kesa ku distewe û kal dibe û ji bo tov tê hilanîn, ji kar ketin, ji hêz û qeweta xwe ya berê ketin


run wild

glosses: bi serê xwe man, beredayî man, berela bûn


runabout

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-runabout.wav


runcible spoon

glosses: çetela sêtilî ya ku aliyeka tiliyeleka wê tûj e


rundle

glosses: pêpelûka portatîf ya derînceyan, darikê derînceyan

glosses: tişta li ser tewereyê wekê tekerekî dizivire


rundown

glosses: run-down kevn, xirabe, kone, dêran, dêris, kavil

glosses: zeîf, betilî, perpitî, bêhal, nexweş. pûxte, xûlasa

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-rundown.wav


rune

glosses: tîpeka alfabêta ku berê germenan bikar dihanî

glosses: (pirh.) helbestên kevn yên îskandînav yên ku bi van tîpan hatine nivîsandin


runlet

etymology_text: Ji run + -let. Bide ber runnel.


runnerup

glosses: runner-up pêşbaz an beşdarê ku duyemîntî qezenc kiriye


running fight

glosses: têkoşîn û pevçûnên di ber peyketinê re de


running hand

glosses: destnivîsa ku bi tîpên peve hatiye nivîsandin


runoff

glosses: behra ava baranê ya ku ji aliyê erdê ve nehatiye kişîn û li ser erdê maye


runon

glosses: run-on ya ku didome, li dû risteyê hevoka wî temam nebûyî


runover

glosses: run-over mehitî, jêçûyî, maşiyayî (pahnî)