malper

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Sîteya înternetê. xaneper, websîte, sîte, sayt

glosses: Rûpela yekemîn sîteyeke înternetê, serrûpel.

forms: malpel

etymology_text: Ji mal + per.

ዌብሳይት

roman: websayt

вэб-са́йт

roman: veb-sájt

сайт

roman: sajt

вэб-старо́нка

roman: veb-starónka

ওয়েবসাইটি

roman: oẏebśaiṭi

уе́бсайт

roman: uébsajt

ဝက်ဘ်ဆိုဒ်

roman: wakbhhcuid

مَوْقِع وِيب

roman: mawqiʿ wīb

ցանցակայք

roman: cʻancʻakaykʻ

վեբ կայքը

roman: veb kaykʻə

જાળસ્થળ

roman: jāḷsthaḷ

ვებსაიტი

roman: vebsaiṭi

जालपृष्ठ

roman: jālpŕṣṭh

वेबसाइट

roman: vebsāiṭ

साइट

roman: sāiṭ

जालस्थल

roman: jālasthal

веб-сайт

roman: veb-sayt

сайт

roman: sayt

වෙබ්-අඩවිය

roman: web-aḍawiya

웹사이트

roman: wepsaiteu

사이트

roman: saiteu

ເວັບໄຊຕ໌

roman: wep sait

мре́жно ме́сто

roman: mréžno mésto

веб-сајт

roman: veb-sajt

веб-стра́ница

roman: veb-stránica

संकेतस्थळ

roman: saṅketasthaḷ

вэб сайт

roman: veb sajt

word: Béésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ

веб-сайт

roman: veb-sait

сайт

roman: sait

веб-страни́ца

roman: veb-straníca

страни́ца интернет

roman: straníca internet

сомона

roman: somona

வலைத் தளம்

roman: valait taḷam

መርበብ መካን

roman: märbäb mäkan

веб-сторі́нка

roman: veb-storínka

វិបសាយ

roman: vɨpsaay

ស្ថានបណ្ដាញ

roman: sthanbândanh

וועבזײַטל

roman: vebzaytl

ιστότοπος

roman: istótopos

ιστοχώρος

roman: istochóros

hyphenation: mal·per


title: Main Page

redirect: Destpêk

pos: hard-redirect


lêker

text: Lêker: Kirin, tevger, rewş û bûyîna heyberan bi kesan û bi demê ve girê dide û dide zanîn. Lêker bingeha hevokê ye. Di kurdî de lêker; wekî tirkî û farisî her dem ne li dawiya hevokê ye. Lêker carna li dawiya hevokê ye. Carna jî di nava hevokê de cih digire. Lêker qertafa raderê "in" bistîne dibe navê lêkeran.

ref: Halil Aktuğ, Gramera Kurdi / Kürtçe Gramer, 10.04.2013, r. 28, ISBN 6055279233

forms: لێکەر

etymology_text: Ji lê (2) + kirin.

ግሥ

roman: gəś

מלתא

roman: miltā’

ক্ৰিয়া

roman: kria

ҡылым

roman: qïlïm

дзеясло́ў

roman: dzjejaslóŭ

ক্রিয়াপদ

roman: kriẏapôd

ক্রিয়া

roman: kriẏa

глаго́л

roman: glagól

хандош

roman: χandoš

動詞

roman: dung⁶ ci⁴

動詞

roman: dòngcí

動詞

roman: tōng-sû

глагол

roman: glagol

ކއަނ

roman: kan

فِعْل

roman: fiʿl

فعل

roman: feʕl

բայ

roman: bay

теввал

roman: tevval

теемавал

roman: tejemaval

فعل

roman: fe'l

ક્રિયાપદ

roman: kriyāpad

ზმნა

roman: zmna

क्रिया

roman: kriyā

פועל / פֹּעַל

roman: pô'al

үүлдәгч

roman: üüldägç

ಕ್ರಿಯಾಪದ

roman: kriyāpada

کرٛاوُت

roman: krāvut

этиш

roman: etiş

ක්රියා පද

roman: kriyā pada

ක්රියාව

roman: kriyāwa

동사

roman: dongsa

ຄຳກຳມະ

roman: kham kam ma

ກິລິຍາ

roman: ki li nyā

гла́гол

roman: glágol

ക്രിയ

roman: kriya

үйл үг

roman: üjl üg

यासु

roman: yāsu

پېئىل

roman: pë'il

ਕਿਰਿਆ

roman: kiriā

етістік

roman: etıstık

феъл

roman: feʾl

வினைச்சொல்

roman: viṉaiccol

фигыль

roman: figıl’

ግሲ

roman: gəsi

дієсло́во

roman: dijeslóvo

កិរិយាស័ព្ទ

roman: keriyiəsaptɔɔ

កិរិយា

roman: keriyiə

ווערב

roman: verb

צײַטוואָרט

roman: tsaytvort

ρήμα

roman: ríma

ῥῆμα

roman: rhêma

ipa: /leːˈkɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-lêker.wav

hyphenation: lê·ker


lêker

forms: jêker

etymology_text: Ji lê kirin.


rengdêr

etymology_text: Ji reng + -dêr.

јарталгыш

roman: ǰartalgïš

ቅጽል

roman: ḳəṣl

גדשניא

roman: gedšanāya

сифат

roman: sifat

прыме́тнік

roman: prymjétnik

বিশেষণ

roman: biśeśôn

прилага́телно и́ме

roman: prilagátelno íme

прилага́телно

roman: prilagátelno

тэмдэгэй нэрэ

roman: temdegej nere

билгалдош

roman: bilgaldoš

形容詞

roman: jing⁴ jung⁴ ci⁴

形容詞

roman: xíngróngcí

形容詞

roman: hêng-iông-sû

паллӑ ячӗ

roman: pallă jačĕ

نَعْت

roman: naʿt

صِفَة

roman: ṣifa

ածական

roman: acakan

раствал

roman: rastval

صفت

roman: sefat

ზედსართავი სახელი

roman: zedsartavi saxeli

बिशेषण

roman: biśeṣaṇ

विशेषण

roman: viśeṣaṇ

שֵׁם תּוֹאַר / שֵׁם תֹּאַר

roman: shem to'ar

ವಿಶೇಷಣ

roman: viśēṣaṇa

باوُت

roman: bāvut

сын атооч

roman: sın atooç

형용사(形容詞)

roman: hyeong-yongsa

ຄຳຄຸນນາມ

roman: kham khun nām

придавка

roman: pridavka

നാമവിശേഷണം

roman: nāmaviśēṣaṇaṃ

विशेषण

roman: viśeṣaṇa

тэмдэг нэр

roman: temdeg ner

тэмдэг үг

roman: temdeg üg

ᠲᠡᠮᠳᠡᠭ ᠨᠡᠷᠡ

roman: temdeg ner-e

ᠲᠡᠮᠳᠡᠭ ᠦᠭᠡ

roman: temdeg üge

ବିଶେଷଣ

roman: biśeṣôṇô

سۈپەت

roman: süpet

صفت

roman: sefát

сын есім

roman: syn esım

и́мя прилага́тельное

roman: ímja prilagátelʹnoje

прилага́тельное

roman: prilagátelʹnoje

உரிச்சொல்

roman: uriccol

విశేషణము

roman: viśēṣaṇamu

сыйфат

roman: sıyfat

بشیشن

roman: biśeśan

прикме́тник

roman: prykmétnyk

គុណនាម

roman: kunniəm

វិសេសន

roman: vĭsésnô

אַדיעקטיוו

roman: adyektiv

επίθετο

roman: epítheto

ἐπίθετον

roman: epítheton

ἐπιθετικόν

roman: epithetikón

ipa: /rɛnɡˈdeːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-rengdêr.wav

hyphenation: reng·dêr


lihevî

glosses: Dema bêje, peyv an jî têgehên bi hev re têkildar bin di rêzikan an jî di hevokan de bên şixulandin, hevoka lihevhatî derdikeve holê.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /lɪhɛˈviː/

hyphenation: li·he·vî


mişk

glosses: Heywanekî biçûk yê kirîner e û dişibe cirdan lê hûriktir e.

text: Kitik ne li mal e, navê mişkî Evdal e.

glosses: Amûrekî kompûterê ye ku mirov pê nivîs û grafîkan dilivîne.

forms:
مشک
мьшк
mihşk
meşk
misk
hişk
pişk
rişk

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *múh₂s. Hevreha soranî مشک (mişk), kurdiya başûrî û lekî müş, belûçî موشک (muşk) û موشک (mûşk), farisiya navîn muşk, farisî موش (mûş), osetî мыст (myst) û мистӕ (mistæ), avestayî 𐬨𐬏𐬱 (mūš), sanskrîtî मूष् (mū́ṣ), hindî मूस (mūs), bulgarî мишка (mişka), rusî мыш (miš), çekî myš, yûnaniya kevn mûs, latînî mūs, îngilîzî mouse, almanî Maus, danmarkî/norwecî/swêdî mus, ermenî մուկ (muk), albanî mi...
Herfa K li dawiya peyva kurmancî nîşana biçûkkirinê (dîmînutîv) Ye ji ber ku mişk heywanekîhûrik e.
Peyvên tatîمورا (mûra/mora), talîşî موره (more/morê), zazakî merre, goranî/hewramî miłe û xotanî mûle- ji eynî rehî ne. Di wan de pêşî S/Ş bûye R û paşî di goranî û xotanî de R bûye L/Ł. Bi heman awayî mūs ya latînî di spanî de bûye mur û di portugalî de bûye mure.
Bi maneya "amûra kompûterê" wergirtina wateyê ji îngilîzî mouse.
Çavkanî
* Abaev, V.I. (1958–1995), Ferhenga dîrokî-etîmolojîkî ya zimanê osetî ["ИСТОРИКО-ЭТИМОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ ОСЕТИНСКОГО ЯЗЫКА (bi rûsî)"], cild 4 cild û fihrist, r. 142-143
*
* Bailey, H. W., Ferhenga xotan-sekeyî ["Dictionary of Khotan Saka"], Cambridge University press, Cambridge, London, New York, Melbourne, r. 337
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press, r. 393.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 223.
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966, r. 129
* Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon. University of Leiden.
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010, r. 669-670
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

аҳәынаҧ

roman: āh°̍ənāp

አይጥ

roman: ʾäyṭ

নিগনি

roman: nigoni

гӏункӏкӏ

roman: ʿunḳ̄

エㇾㇺ

roman: erm

エㇾム

roman: ermu

エルㇺ

roman: erum

сысҡан

roman: sïsqan

мыш

roman: myš

мы́шка

roman: mýška

مشک

roman: mušk

موشک

roman: múšk

ইঁদুর

roman: ĩdur

ми́шка

roman: míška

мишо́к

roman: mišók

ကြွက်

roman: krwak

дахка

roman: daχka

ᏥᏍᏕᏥ

roman: tsisdetsi

老鼠

roman: lou⁵ syu²

лочў

roman: ločw

老鼠

roman: lo-chhú, ló-chhú, no-chhú

鼠

roman: shǔ

鼷

roman: xī

老鼠

roman: lǎoshǔ

耗子

roman: hàozi

小鼠

roman: xiǎoshǔ

老鼠

roman: lō̤-chṳ̄

鳥鼠

roman: niáu-chhí, niáu-chhú

鼠

roman: chhí, chhú

錢鼠

roman: chîⁿ-chhí, chîⁿ-chhú

老鼠

roman: ló͘-chhír, ló͘-chhí, niáu-chhú, niáu-chhí, niáu-chhír

пипиӄыԓгын

roman: pipiqyḷgyn

шӑши

roman: šăši

މީދާ

roman: mīdā

فَأْرَة

roman: faʾra

فَأْر

roman: faʾr

فار

roman: fār

մուկ

roman: muk

մուկն

roman: mukn

чеерь

roman: čejerʹ

ча̄ма̇кчан

roman: cāmȧkcan

сиңэрэкэн

roman: siңərəkən

موش

roman: muš

ઉંદર

roman: undar

თაგვი

roman: tagvi

चूहा

roman: cūhā

עַכְבָּר

roman: akhbár

хулһн

roman: xulhn

ಇಲಿ

roman: ili

чычкан

roman: çıçkan

මීයා

roman: mīyā

생쥐

roman: saengjwi

쥐

roman: jwi

っゑっちゅー

roman: wwecchū

ໜູ

roman: nū

кьиф

roman: q̇if

ᦐᦴ

roman: ṅuu

глушец

roman: glušec

глувче

roman: gluvče

миш

roman: miš

ചുണ്ടെലി

roman: cuṇṭeli

ᠰᡳᠩᡤᡝᡵᡳ

roman: singgeri

उंन्दिर

roman: unndir

каля

roman: kalâ

گل

roman: gal

ゆむぬ

roman: yumunu

шеер

roman: šejer

хулгана

roman: hulgana

оготно

roman: ogotno

मुसो

roman: muso

мухтук

roman: muxtuk

ゑんちゅ

roman: wenchu

ମୂଷା

roman: mūṣa

мыст

roman: myst

صیچان

roman: sıçan

فأرة

roman: fare

فأر

roman: far

موش

roman: muş

چاشقان

roman: chashqan

موږک

roman: muģák

тышқан

roman: tyşqan

мышь

roman: myšʹ

ယုၢ်

roman: yu̱

मूष्

roman: mūṣ

आखु

roman: ākhu

ڪوُئو

roman: kūʾō

мꙑшь

roman: myšĭ

ၼူ

roman: nǔu


xulek

text: Çend xulek qediyabûn Mr. Utterson hatibû ser karê xwe

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 21, ISBN 978-605-2246-80-1

forms: xule

аминуҭ

roman: āminut

такъикъ

roman: tāqiq

ደቂቃ

roman: däḳiḳa

ܕܲܩܝܼܩܵܐ

roman: dāqīqa

минут

roman: minut

хвілі́на

roman: xvilína

منٹ

roman: minaṭṭ

মিনিট

roman: miniṭ

мину́та

roman: minúta

ᎢᏯᏔᏬᏍᏔᏅᎢ

roman: iyatawostanvi

分鐘

roman: fan¹ zung¹

фынҗун

roman: fɨnžun

минута

roman: minuta

分鐘

roman: fûn-chûng

分鐘

roman: fēnzhōng

分

roman: fēn

分鐘

roman: hŭng-cṳ̆ng

分鐘

roman: hun-cheng

دَقِيقَة

roman: daqīqa

دِقيقة

roman: digīgə

دَقِيقة

roman: dagīga

دقيقة

roman: dqīqa

րոպե

roman: rope

վայրկեան

roman: vayrkean

წუთი

roman: c̣uti

मिनट

roman: minaṭ

דַּקָּה

roman: daká

минот

roman: minot

дакъикъэ

roman: dāq̇iq̇ă

агчм

roman: agçm

ನಿಮಿಷ

roman: nimiṣa

дакъкъа

roman: daqqa

мүнөт

roman: münöt

විනාඩිය

roman: wināḍiya

මිනිත්තුව

roman: minittuwa

분

roman: bun

ນາທີ

roman: nā thī

декьикьа

roman: deq̇iq̇a

മിനിറ്റ്

roman: miniṟṟŭ

жижиг

roman: žižig

ᠮᠢᠨᠦᠲ

roman: minüt

ᠵᠢᠵᠢᠭ

roman: ǰiǰig

मिनेट

roman: mineṭ

ମିନଟ

roman: minôṭô

ਮਿੰਟ

roman: miṇṭ

ⲥⲟⲩⲥⲟⲩ

roman: sousou

дақиқа

roman: daqiqa

நிமிடம்

roman: nimiṭam

நிமிஷம்

roman: nimiṣam

மணித்துளி

roman: maṇittuḷi

நுணுத்தம்

roman: nuṇuttam

నిమిషము

roman: nimiṣamu

ደቒቕ

roman: däḳʰiḳʰ

སྐར་མ

roman: skar ma

دَقِیقَہ

roman: daqīqah

хвили́на

roman: xvylýna

дакика

roman: dakika

នាទី

roman: niətii

мүнүүтэ

roman: münüüte

λεπτό

roman: leptó

ipa: /xʊˈlɛk/

hyphenation: xu·lek


welî

glosses: dayika kesekî yan bavê wî yan kesek din yê ku wek dêbav jê berpirs e

glosses:
ewliya, qenc, mirovên pîroz,
mirovên ku di nik Xwedê bijare tên hesibandin

text: Dema ku meriv ji bajarê Kabûlê biçe Bamyanê, li ser rê, li cihekî ku jê re Upîyan tê gotin, gorreka gelek dêrîn a weliyekî heye. Dibêjin, kesên ku kûçikên har ew gez kiribin tînin ser vê ziyaretê.

ref: Roşan Lezgîn, Cihê Rastîn Yê Eshabê Kehf, vekolînek e ku hê nehatiye weşandin, 7.2008

forms:
weled
Welîd

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

άγιος

roman: ágios


werger

text: Wergerandina hemû Soneyên William Shakespeare, ji du xewnên min ên mezin ên li ser wergerê, ya pêşîn bû, ku ya duduyan, heke jiyana min dest bide, wergerandina Ulyssesa James Joyce e.

ref: Hemû Soneyên William Shakespeare, Kawa Nemir, rp. 47

forms:
wergerr
wergêr

etymology_text: Ji wer- + -ger.

ⴰⵙⵓⵖⵍ

roman: asuɣl

ትርጉም

roman: tərgum

ভাঙনি

roman: bhaṅoni

অনুবাদ

roman: onubad

তৰ্জমা

roman: torzoma

тәржемә

roman: täržemä

перакла́д

roman: pjeraklád

অনুবাদ

roman: ônubad

তর্জমা

roman: tôrjma

пре́вод

roman: prévod

оршуулга

roman: oršuulga

гоч дар

roman: goč dar

фанйи

roman: fanyi

翻譯

roman: fân-yi̍t

翻譯

roman: hoan-ia̍k, hoan-e̍k

тулмаас

roman: tulmaas

тылбаас

roman: tılbaas

تَرْجَمَة

roman: tarjama

թարգմանություն

roman: tʻargmanutʻyun

અનુવાદ

roman: anuvād

ભાષાંતર

roman: bhāṣāntar

თარგმნა

roman: targmna

तर्जुमा

roman: tarjumā

תַּרְגּוּם

roman: targúm

ಅನುವಾದ

roman: anuvāda

ಭಾಷಾಂತರ

roman: bhāṣāntara

котормо

roman: kotormo

පරිවර්තනය

roman: pariwartanaya

번역

roman: beonyeok

ຄຳແປ

roman: kham pǣ

ການແປ

roman: kān pǣ

превод

roman: prevod

преведување

roman: preveduvanje

വിവർത്തനം

roman: vivarttanaṃ

തർജ്ജമ

roman: tarjjama

പരിഭാഷ

roman: paribhāṣa

орчуулга

roman: orčuulga

ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠ

roman: orčiɣulɣ-a

ଅନୁବାଦ

roman: ônubadô

ତରଜମା

roman: tôrôjôma

ترجمه

roman: terceme

تەرجىمە

roman: terjime

ترجمه

roman: tarjoma

ژباړنه

roman: žbārǝna

ਉਲਥਾ

roman: ulathā

ਤਰਜਮਾ

roman: tarjamā

аударма

roman: audarma

перево́д

roman: perevód

перекла́д

roman: pereklád

भाषान्तरण

roman: bhāṣāntaraṇa

тарҷума

roman: tarjuma

மொழிபெயர்ப்பு

roman: moḻipeyarppu

การแปล

roman: gaan-bplɛɛ

అనువాదము

roman: anuvādamu

тәрҗемә

roman: tärcemä

བསྒྱུར་པ

roman: bsgyur pa

تَرْجَمَہ

roman: tarjamah

اَنُواد

roman: anūād

пере́клад

roman: peréklad

тiлбес

roman: tilbes

ការបកប្រែ

roman: karbâkbrê

ការប្រែ

roman: kaaprae

איבערזעצונג

roman: iberzetsung

μετάφραση

roman: metáfrasi

ipa: /wɛɾˈɡɛr/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-werger.wav

hyphenation: wer·ger


wergêr

glosses: Kesên ku nivîsan, axiftinan yan kitêban ji zimanekî werdigerîne zimanekî din.

glosses: Kesa/ê ku tiştekî werdigerîne anku diqulipîne.

forms:
وهرگێڕ
wergêrr
welgêr
welgêrr

etymology_text: Ji wergêran (“wergerandin”) + -gêr.

перакладчык

roman: pjerakládčyk

অনুবাদক

roman: ônubadôk

преводач

roman: prevodáč

ဘာသာပြန်

roman: bhasa-pran

译者

roman: yìzhě

译员

roman: yìyuán

翻译

roman: fānyì

翻译员

roman: fānyìyuán

翻译者

roman: fānyìzhě

مترجم

roman: mutárjim

مترجمة

roman: mutarjíma

թարգմանիչ

roman: tʻargmaničʻ

მთარგმნელი

roman: mtargmneli

अनुवादक

roman: anuvādak

תרגמן

roman: turgemán

котормочу

roman: kotormoçu

번역자

roman: beonyeok-ja

번역가

roman: beonyeok-ga

ຜູ້ແປ

roman: pʰȕː pɛ̀ː

ນາຍພາສາ

roman: náːy pʰáːsǎː

преведувач

roman: prevéduvač

орчуулагч

roman: orčuulagč

хөрвүүлэгч

roman: hörvüülegč

аударушы

roman: audaruşy

аудармашы

roman: audarmaşy

переводчик

roman: perevódčik

переводчица

roman: perevódčica

тарҷумон

roman: tarjumon

мутарҷим

roman: mutarjim

ผู้แปล

roman: pôo bplae

นักแปล

roman: nák bplae

ล่าม

roman: lâam

అనువాదకుడు

roman: anuvādakuḍu

тәрҗемәче

roman: tärcemäçe

ترجمان

roman: tarjumān

перекладач

roman: perekladáč

អ្នកបកប្រែ

roman: neak bɑɑk prae

איבערזעצער

roman: iberzetser

איבערזעצערין

roman: iberzetserin

μεταφραστής

roman: metafrastís

ipa: /wɛɾˈɡeːr/


mij

text: Ewrên mijê cîh girtine li ser bajêr

ref: Evîn Çîçek, Awaza Serpêhatîyan 1 https://web.archive.org/https://bnk.institutkurde.org/images/pdf/2PDUCFJ6LN.pdf arşîv, Weşanên Pêrî, 2004, r. 10

text: Aşiqê sûxite bê ateşê seyyal-i çi hezNeko wek teyr ji mijên te bibarin peykanJi birînên di dilî şubhetê xirbal-i çi hez

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: مژ

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *h₃migʰleh- (“mij”), hevreha soranî û zazakî "mij", kelhûrî "mê", farisî مه (mêh) û میغ (mîẍ), sanskrîtî मेघ (megha) (mêghe: ewr) û mih (mij), albanî mjegull (mij), lîtwanî miglà, rusî мгла (mgla) (mgla), îngilîzî û holendî û swêdî mist, yûnanî ὀμίχλη (omîxlê: mij)... Herwiha belkî hevreha peyvên mîz û mîstin yên kurdî ye jî.

анаҟәа

roman: ānāq̇°ā

пшагъо

roman: pšāġo

𑜉𑜨𑜀𑜫

roman: mok

𒅎𒂂

roman: imbāru

ጭጋግ

roman: č̣əgag

ערפלא

roman: ‘arpelā, ‘arpelo

কুঁৱলী

roman: kũwoli

томан

roman: toman

тума́н

roman: tumán

імгла́

roman: imhlá

імга́

roman: imhá

কুয়াশা

roman: kuẏaśa

कोहरा

roman: kohrā

мъгла́

roman: mǎglá

မြူ

roman: mru

дохк

roman: doχk

ᎤᎬᎭᏛ

roman: ugvhadv

霧氣

roman: mou⁶ hei³

ву

roman: vu

вучи

roman: vuči

霧

roman: u⁵

霧

roman: wù

霧氣

roman: wùqì

露

roman: sū

雺

roman: muò

霧

roman: bū

霧氣

roman: bū-khì

雺

roman: bông

罩子

roman: zau⁴ zr

тӗтре

roman: tĕtre

ދުނފިނި

roman: dunfini

ضَبَاب

roman: ḍabāb

شبورة

roman: šabbūra

ضباب

roman: ḍbāb

ضبابة

roman: ḍbāba

մառախուղ

roman: maṙaxuġ

մեգ

roman: meg

մշուշ

roman: mšuš

танмари

roman: tanmari

тамнакса

roman: tamnaksa

مه

roman: meh

میغ

roman: miğ

تمن

roman: taman

ધુમ્મસ

roman: dhummas

ნისლი

roman: nisli

ბურუსი

roman: burusi

कुहरा

roman: kuhrā

धुंध

roman: dhundh

עֲרָפֶל

roman: arafel

ಮಬ್ಬು

roman: mabbu

туман

roman: tuman

මීදුම

roman: mīduma

안개

roman: an-gae

རྨུགས་པ

roman: rmugs pa

ຫມອກ

roman: mǭk

циф

roman: cif

магла

roman: magla

മൂടൽമഞ്ഞ്

roman: mūṭalmaññŭ

ᡨᠠᠯᠮᠠᠨ

roman: talman

ᠮᡝᠯᡴᡝᠨ

roman: melken

сэ̄ӈкв

roman: sè̄ňkv

манан

roman: manan

कुहिरो

roman: kuhiro

हुस्सु

roman: hussu

କୁହୁଡ଼ି

roman: kuhuṛi

мигъ

roman: miǧ

خوپ

roman: xwap

خوپڼه

roman: xoрǝ́ṇa

خوپڼی

roman: xoрaṇay

ਧੁੰਦ

roman: dhund

тұман

roman: tūman

мгла

roman: mgla

молга

roman: molha

цӣгк

roman: cīgk

नभस्

roman: nabhas

мьгла

roman: mĭgla

မွၵ်ႇ

roman: mòak

སྨུག་པ

roman: mukpa

маҳ

roman: mah

тумон

roman: tumon

மூடுபனி

roman: mūṭupaṉi

ᥛᥩᥐᥱ

roman: mǒak

పొగమంచు

roman: pogamañcu

ዕምብረ

roman: ʿəmbrä

སྨུག་པ

roman: smug pa

རྨུ་བ

roman: rmu ba


ko

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
kotir (comparative)
herî ko (superlative)
kotirîn (superlative)

etymology_text: Hevreha soranî کول (kul), farisî کند (kond), ji proto-hindûîranî *kuntʰás. Dibe ku paşînî têkilî reha ermeniya kevn ճաղատ (čałat, “rût, keçel”). Hevreha sanskrîtî कुण्ठ (kuṇṭhá, “ko”)

тупы

roman: tupý

тъп

roman: tǎp

တုံး

roman: tum:

钝

roman: dùn

كليل

roman: kalīl

բութ

roman: butʻ

무딘

roman: mudin

тап

roman: tap

тупой

roman: tupój

тупий

roman: tupýj

hyphenation: ko


ko

pos: conj

pos_title: Girêdek

glosses: Guhartoyeke ku (“peyveke ku hevokan bi hev ve girê dide”).

text: Min nedizanî ko ew hatiye.


piçûk

ipa: /pɪˈt͡ʃuːk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-piçûk.wav

hyphenation: pi·çûk


derbaz

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre derbas.

ipa: /dɛɾˈbɑːz/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-derbaz.wav

hyphenation: der·baz


jin

text: Dîtin ko şer kete nêzûka malan, ew jin jî bi wan istûnkonan diçine şerî û yariya mêran dikin.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 46, ISBN 9789944360678

text:
Şiklê ku we dîtî bêmeal e
Meyla we bi qismê jin mehal e
Meyla beşerî beşer divêtin

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: Kesa zewicî, kesa şûkirî, hevsera mêrekî, hevjîna zelamekî.

text: Wî kêfxweşî û bextewerî bi jina xwe re nedîtibû, lê bi awayekî giştî, ew hînî wê bûbû û jiyana xwe wilo pê re derbas dikir.

ref: Biyanî, Albert Camus, Weşanên Nûdem

forms:
ژن
жьн
jink
jinik
jinkok

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *gʷḗn, forma çemandî ya *gʷnéh₂-. Hevreha soranî ژن (jin), kurdiya başûrîjin, lekî jin, jen, goranî/hewramî jenî, zazakî cenî, cinî, partî 𐫋𐫗 (j'n), belûçî جن (cen), farisî زن (zen), tacikî зан (zan), farisiya navîn 𐫉𐫗 (zen), bextiyariya kevn ζινο (zino), avestayî 𐬘𐬇𐬥𐬌 (jə̄ni, /ceni/) û 𐬘𐬀𐬌𐬥𐬌 (jaini, /ceyni/) û 𐬘𐬄𐬥𐬌 (jąni, /ceni/) û 𐬔𐬆𐬥𐬁 (gənā) û 𐬖𐬆𐬥𐬁 (γənā), sanskrîtî जनि (jani) (jáni), osetî зæнæг (zarok, dûndeh), rusî жена́ (žená) (žená, /jêna/), bulgarî жена́ (žená, /jêna/), çekî û slovakî žena, serbokroatî жѐна / žèna, polonî żona, yûnaniya kevn γυνή (gunḗ) (gunê), ermenî կին (kin) (kin), swêdî kvinna, norwecî kone, danmarkî kvinde, îngilîzî queen ("şabanû, qiralîçe")...
Berovajî baweriya berbelav, ne hevreha peyvên jîn, jiyan e.
Hevmaneyên wê afret, kulfet/kuflet, hurmet ji erebî hatine wergirtin û wek li cihê peyva "jin" hatine bikaranîn ji ber ku "jin" peyveke nîv-tabû ye/bû.
;
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon. University of Leiden.
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em

аԥҳәыс

roman: āph°̍əs

бзылъфыгъ

roman: bzəłfəġ

𒊩

roman: sinništu, MUNUS

ܐܢܬܬܐ

roman: ʔantətɑʔ

মাইকী মানুহ

roman: maiki manuh

ҡатын

roman: qatïn

নারী

roman: nari

মহিলা

roman: môhila

ⵜⴰⵎⵟⵟⵓⵜ

roman: tamṭṭut

жена́

roman: žená

зуда

roman: zuda

女人

roman: neoi⁵ jan⁴⁻²

女性

roman: neoi⁵ sing³

нүжын

roman: nüřɨn

фунү

roman: funü

女人

roman: ńg-ngìn

婦女

roman: fùnǚ

女人

roman: nǚrén

女性

roman: nǚxìng

女的

roman: nǚ de

女界

roman: nṳ̄-gái

查某人

roman: cha-bó͘-lâng

女人

roman: lí-jîn

女性

roman: lú-sèng, lí-sèng

查某人

roman: za¹ bhou² nang⁵

姿娘

roman: ze¹ nion⁵

хӗрарӑм

roman: hĕrarăm

އަންހެންމީހާ

roman: an̊hen̊mīhā

اِمْرَأَة

roman: imraʾa

حُرْمة

roman: ḥurma

مرة

roman: mara

ست

roman: sitt

مراة

roman: mrā

مرأة

roman: marʔa

կին

roman: kin

زَن

roman: zan

خانُم

roman: xânom

خاتون

roman: xatūn

સ્ત્રી

roman: strī

महिला

roman: mahilā

नारी

roman: nārī

औरत

roman: aurat

जनि

roman: jani

ख़ातून

roman: xātūn

ज़नानी

roman: zanānī

אישה \ אִשָּׁה

roman: ishá

ನಾರಿ

roman: nāri

ಹೆಂಗಸು

roman: heṅgasu

زَنان

roman: zanān

аял

roman: ayal

ගෑනි

roman: gǣni

여성

roman: yeoseong

계집

roman: gyejip

여자

roman: yeoja

녀성

roman: nyeoseong

녀자

roman: nyeoja

여인

roman: yeoin

녀인

roman: nyeoin

ᐃᐢᑫᐧᐤ

roman: iskeyw

ຜູ້ຍິງ

roman: phū nying

ᰊᰣᰤᰪ

roman: tayu

паб

roman: pab

ᦍᦲᧂ

roman: yiing

же́на

roman: žéna

പെണ്ണ്

roman: peṇṇŭ

വനിത

roman: vanita

മഹിള

roman: mahiḷa

बाइको

roman: bāiko

زنا

roman: zenā

эм

roman: em

эхнэр

roman: ehner

эмэгтэй хүн

roman: emegtej hün

эмэгтэй

roman: emegtej

आइमाई

roman: āimāī

女子

roman: をぅなぐ, wunagu, いぃなぐ, yinagu

女子

roman: ゐなぐ, winagu

ଯୁବା

roman: juba

ус

roman: us

خاتون

roman: hatun

قادین

roman: qadin

زن

roman: zen

عورت

roman: avret

ښځه

roman: ṧëża

ਤਰੀਮਤ

roman: tarīmat


sed

pos: num

pos_title: Hejmar

text: Ber tu ba da her zeman û an û hînEy Muhemmed sed hezaran aferîn

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
صهد
сәд
set
sid
(li gel hin jimarên din:
sêsid
pênsid
bed
hed
ked
med
red

etymology_text:
Hevreha soranî سهد (sed), zazakî se, farisî صد (sed), farisiya navîn sed, avestayî 𐬯𐬀𐬙𐬀 (sete-), peştûyî سل (sil), sanskrîtî शत (şeta-), hindî सौ (sew), urdûyî سو (sew), lîtwanî šimtas, latviyayî simts, pirraniya zimanên slavî sto (bi alfabeya krîlî сто), latînî centum, fransî cent, îtalî cento, portugalî cem, spanî cien, ciento, yûnaniya kevn ἑκατόν (êkaton), îngilîzî û danmarkî hundred, almanî Hundert, swêdî hundra, norwecî hundre... hemû ji proto-hindûewropî *ḱm̥tóm yan *dḱm̥tóm (sed, 100 - ḱ-ya proto-hindûewropî di zimanên îranî de dibe "s") ji *déḱm̥t (10), binere deh.
;Çavkanî:
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 160.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 15
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966, r. 126
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

шәкы

roman: š°ḳə

шъэ

roman: ŝă

𐔱𐔰𐔹

roman: bać̣

𐕇𐕒𐕍𐕈

roman: x̣oq̇å

јӱс

roman: ǰüs

ⵜⵉⵎⵉⴹⵉ

roman: timiḍi

መቶ

roman: mäto

מאא

roman: m’ā’

מאתא

roman: ma’tā’

শ

roman: xo

нусго

roman: nusgo

𐬯𐬀𐬙𐬆𐬨

roman: satəm

йөҙ

roman: yöð

сто

roman: sto

শত

roman: śôt

একশ

roman: ekôś

ရာ

roman: ra

တစ်ရာ

roman: tacra

зуун

roman: zuun

བརྒྱ

roman: brgya

бӏе

roman: bʿe

ᏍᎪᏗᏔᏭᏈ

roman: sgoditawuqui

ᏍᎪᎯᏥᏆ

roman: sgohitsiqua

бый

roman: bɨy

百

roman: bǎi

百

roman: pah/pek

ҫӗр

roman: śĕr

даршал

roman: daršal

ސަތޭކަ

roman: satēka

مائة

roman: miʾa

مية

roman: miyya

ميت

roman: mīt

հարյուր

roman: haryur

ምእት

roman: mǝ'ǝt

няма

roman: ņama

нямади

roman: ņamaʒi

صَد

roman: sad

𐌷𐌿𐌽𐌳

roman: hund

𐍄𐌰𐌹𐌷𐌿𐌽𐍄𐌰𐌹𐌷𐌿𐌽𐌳

roman: taihuntaihund

સો

roman: so

ასი

roman: asi

ხუთოცი

roman: xutoci

सौ

roman: sau

सैकड़ा

roman: saikṛā

מֵאָה

roman: me'á

бӏаь

roman: bʿä

зун

roman: zun

ನೂರಾರು

roman: nūrāru

жүз

roman: cüz

සියය

roman: siyaya

сё

roman: sjo

백

roman: baek

ຮ້ອຍ

roman: hǭi

ປາກ

roman: pāk

виш

roman: viš

ᦔᦱᧅ

roman: ṗaak

നൂറ്

roman: nūṟŭ

ᡨᠠᠩᡤᡡ

roman: tanggū

сат

roman: sat

शंभर

roman: śambhar

зуу

roman: zuu

ᠵᠠᠭᠤ

roman: ǰaɣu

ᠵᠠᠭᠤᠨ

roman: ǰaɣun

सय

roman: saya

ଶହ

roman: śôhô

сӕдӕ

roman: sædæ

یوز

roman: yüz

سل

roman: sël

жүз

roman: jüz

ϣⲉ

roman: še

со́тня

roman: sótnja

शत

roman: śata

शततमः

roman: śatatamaḥ

ᱥᱟᱭ

roman: say

съто

roman: sŭto

ပၢၵ်ႇ

roman: pàak

လွႆႉ

roman: lô̰ay

чӱс

roman: çüs

варж

roman: varž

நூறு

roman: nūṟu

ร้อย

roman: rɔ́ɔi

వంద

roman: vanda

నూరు

roman: nūru

йөз

roman: yöz

ሚእቲ

roman: miʾti


sed

text: Nun estas varme, sed la nokto estos tre malvarma.

etymology_text: Ji latînî sed.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sed.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-sed.wav


serbajar

glosses: bajarê pirraniya rêveberiya dewletekê lê ye (bi taybetî perleman, hikûmet, serokdewlet û hwd)

text: Mala pîran li Marengoyê ye, heyştê kîlomitrî dûrî serbajarê Cezayirê ye.

forms:
serbajarr
serbajêr

etymology_text: Ji ser + bajar.

ipa: /sɛɾbɑːˈʒɑːɾ/

hyphenation: ser·ba·jar


pêr

pos: adv

pos_title: Hoker

forms:
pêrar
betrapêrar

etymology_text: Hevrehasoranî پێرێ (pêrê), farisî پریروز (pariruz)/پری (pari/parê), farisiya navîn 𐬞𐬭𐬌𐬭 (prir /parīr/), ji îraniya kevn *parāyarah ji *para- (berî) + *ayarah (roj - bide 𐬀𐬫𐬀𐬭𐬇 (ayarə̄, “roj”) ji proto-hindûewropî *h₂eyer- (“roj, sibeh”).

পৰহি

roman: porohi

о́нзи ден

roman: ónzi den

前日

roman: cin⁴ jat⁶

前天

roman: qiántiān

前日

roman: qiánrì

أَوَّل أَمْس

roman: ʾawwal ʾams

երեկ չէ առաջին օրը

roman: erek čʻē aṙaǰin ōrə

երեկ չէ մյուս օրը

roman: erek čʻē myus ōrə

եռանդ

roman: eṙand

پریروز

roman: pariruz

გუშინწინ

roman: gušinc̣in

परसों

roman: parsõ

שִׁלְשׁוֹם

roman: shilshom

그저께

roman: geujeokke

тюнегюн туруп бирисигюн

roman: tünegün turup birisigün

уржигдар

roman: uržigdar

अस्ति

roman: asti

алдыңгүні

roman: aldyñgünı

позавчера́шний день

roman: pozavčerášnij denʹ

позавчера́

roman: pozavčerá

မိူဝ်ႈသိုၼ်း

roman: mōe súen

ဝၼ်းသိုၼ်း

roman: wán súen

మొన్న

roman: monna

προχθές

roman: prochthés

πριν την χθεσινή μέρα

roman: prin tin chthesiní méra

ipa: /peːɾ/

ipa: /peːr/


zelam

text: Zelamekê req û hişk û reş hate bi nik wan ve.

ref: Xelîl Duhokî, Antolojiya Çîroka Nû ya Kurmancên Başûr, Weşanên Nûdem, Stockholm, 1994

ipa: /zɛˈlɑːm/

hyphenation: ze·lam


zelam

text: انسان بخوہ ہم ظلامہ ہم نورآدم ژ تہ ہم قریبہ ہم دور

roman: Insan bi xwe hem ẓelam e, hem nûrAdem ji te hem qerîb e, hem dûr

etymology_text: Ji erebî ظَلام (ẓalām)

ظُلْمَة

roman: ẓulma

ظَلام

roman: ẓalām


mêr

text: Mêr li qata jêr, li salonê rûniştine, jin jî li jor.

ref: Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, 2002, r. 15

text: Mêr û xortên gund bi bejn û bala Karê ya zirav, bi demê wê yê qemer û çavên wê yên belek, kenê li ser demê wê ve heyr-hijmekar man.

ref: Egîdê Xudo, Dê û Dêmarî, Weşanên Nûdem

text: Minetê negre, eşkere bike, ez mêrê xeyîdê nînim, ne jî ew mirov im, ku ji min bitirsin.

ref: Frîda Hecî Cewarî, Bîranînên Min, Weşanên Lîmûş, 2010, r. 118

text: Yan carekê bi şadanî malxweya wî jê re bigota mêro û wî jî jê re bigota jinê...

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, r. 129, ISBN 91 972090 3 1

text: Metê ji van gotinên Nêrgisa koçer têdigêhîje ku mêrê wê pir nexweş e (...)

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994, r. 170

glosses: Camêr, xweşmêr, wêrek, gernas, egîd, qehreman, dilêr

text: Ew mêrek bi sed mêran e.

text: An mêrê xas be, yan bivir û das be, yan jî bibmire xwe re xilas be

ref: Pîrepend

text: (...) qedandina xwarina ji qawişan re diçû mecbûrî bû, eger mêr hebana wê ew xwarin neqedandina an jî bavêtana.

ref: Bûbê Eser, Gardiyan, Weşanxaneya Nefel, 2002

text: Mêr du celeb in, mêrê mêrkuj, mêrê xwekuj

text: Ma bi a te ew jî mêr e û dikane mêran bikuje?

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986, r. 24

forms:
مێر
nêr

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *mórtyos, têkilî peyvên mirov û mirin. Hevreha sanskrîtî मर्त्य (mártya), avestayî 𐬨𐬀𐬴𐬌𐬌𐬀 (maṣ̌iia), farisiya kevn 𐎶𐎼𐎫𐎡𐎹 (m-r-t-i-y /martiya/).
* Proto-hindûewropî: *mer- ("mirin") > *mer-to ("mirov") + *teuk- ("malbat, binemal")
:* Sogdî: marta-tauxma-
:* Farisiya navîn: mertum ("mirov")
:* Farisî: merdom ("mirov")
:* Zazakî: merdim
:* Hewramî: merdim
:* Kurmancî: mirov, meriv, mêr

ахаҵа

roman: āxāc̣ā

хъулъфыгъ

roman: χ°łfəġ

лӏы

roman: ḷə

𑜋𑜩

roman: chay

𒀀𒉿𒈝

roman: awīlum

𒍣𒅗𒊒𒌝

roman: zikarum

ӄылавул

roman: qəlavul

ⴰⵔⴳⴰⵣ

roman: argaz

ወንድ

roman: wänd

גַּבְרָא

roman: gaḇrā

𐡂𐡁𐡓𐡀

roman: gbrʾ

ܐܘܿܪܙܵܐ

roman: urza

ܓܲܒ݂ܪܵܐ

roman: gawra

মতা মানুহ

roman: mota manuh

бихьинчи

roman: bixinči

гӏадан

roman: ʿadan

オッカヨ

roman: okkayo

ир

roman: ir

ир кеше

roman: ir keše

мужчы́на

roman: mužčýna

муж

roman: muž

مرد

roman: mard

পুরুষ

roman: puruś

নর

roman: nôr

মরদ

roman: môrôd

پیا

roman: piyâ

мъж

roman: mǎž

ယောက်ျား

roman: yaukya:

эрэ хүн

roman: ere xün

боьрша стаг

roman: börša stag

стаг

roman: stag

ᎠᏍᎦᏯ

roman: asgaya

男人

roman: naam⁴ jan⁴⁻²

нанжын

roman: nanřɨn

нанзыхан

roman: nanzɨhan

男人

roman: nàm-ngìn

男人

roman: nánrén

男的

roman: nán de

男子

roman: nánzǐ

男子漢

roman: nánzǐhàn

男人

roman: nâng-nêng

男

roman: nàng

唐部儂

roman: dòng-buô-nè̤ng

男界

roman: nàng-gái

查埔人

roman: cha-po͘-lâng

男人

roman: lâm-jîn

查埔人

roman: da1 bou1 nang5

ар ҫын

roman: ar śyn

ар

roman: ar

ފިރިހެން މީހާ

roman: firihen̊ mīhā

эр киһи

roman: er kihi

میرده

roman: mirde

رَجُل

roman: rajul

راجِل

roman: rāgil

ريل

roman: rayyāl

رِجَّال

roman: rijjāl

راجل

roman: rājil

زول

roman: zōl

տղամարդ

roman: tġamard

аля

roman: alja

ዕድ

roman: ʿəd

няри

roman: ņari

бэе

roman: bəje

𐎶𐎼𐎫𐎡𐎹

roman: martiya

𐌼𐌰𐌽𐌽𐌰

roman: manna

𐌲𐌿𐌼𐌰

roman: guma

પુરુષ

roman: puruṣ

კაცი

roman: ḳaci

नर

roman: nar

मानुस

roman: mānus

मानस

roman: mānas

आदमी

roman: ādmī

मानव

roman: mānav

मानुष

roman: mānuṣ

𒇽𒀸

roman: LÚ-as

𒁉𒌍𒈾𒀸

roman: pesnas

אָדָם

roman: adám

גֶּבֶר

roman: géver

אִישׁ

roman: ish

саг

roman: sag

залу күн

roman: zalu kün

ನರ

roman: nara

ಪುರುಷ

roman: puruṣa

эркегырыу

roman: erkegırıw


mêr

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Forma çemandî ya diyar ji peyva mar (1):

forms: marî

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mêr.wav

hyphenation: mêr


hw

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

glosses: hevwate, hevmane, peyvên ku maneya wan eynî ye

glosses: herwa, herwiha, herweha, herwisan, herwisa, herwesa


îro

text: Îro duşem e.

text:
Mey hate şehkasa sirê
Minnet ko îro dêmdurê
Dîsa şeraba nab-i da

text: Îro dinya bi zanînê ye. Îro Kurdistan ber bi serbixwebûnê ve diçe.

forms:
evro
evroj
evroke
iro
hiro
iroj
iroke

etymology_text: Ji î- + ro (“roj”).

иахьа

roman: iāx̍ā

непэ

roman: nepă

мы

roman: mə

آرو

roman: āru

бӱгӱн

roman: bügün

ዛሬ

roman: zare

ሁማ

roman: humā

আজি

roman: azi

жакъа

roman: žaq̇̄a

タント

roman: tanto

бөгөн

roman: bögön

сёння

roman: sjónnja

сяго́ння

roman: sjahónnja

আজ

roman: aj

आजु

roman: aaj

днес

roman: dnes

дне́ска

roman: dnéska

ဒီနေ့

roman: dine.

мүнөө

roman: münöö

ད་རིས

roman: da ris

тахана

roman: taχana

ᎪᎯᎢᎦ

roman: gohiiga

今日

roman: gam¹ jat⁶

җинтян

roman: žinti͡an

җир

roman: žir

җиргә

roman: žirgə

җер

roman: ži͡ər

җергә

roman: ži͡ərgə

今晡日

roman: kîm-pû-ngit

今天

roman: jīntiān

今日

roman: jīnrì

今兒

roman: jīnr

今兒個

roman: jīnrgè

今旦

roman: gĭng-dáng

今旦日

roman: gĭng-dáng-nĭk

今仔日

roman: kin-á-ji̍t/kin-á-li̍t

игыр

roman: igyr

މިއަދު

roman: miadu

الْيَوْمَ

roman: al-yawma

النهارده

roman: en-nɑhɑ́r-dɑ

اليوم

roman: il-yōm

اليوم

roman: al-yōm

اليوم

roman: el-yūma, el-yūm

այսօր

roman: aysōr

течи

roman: teči

ዮም

roman: yom

эсӣ-тырга

roman: əsī-tirga

امروز

roman: emruz

આજે

roman: āje

დღეს

roman: dɣes

आज

roman: āj

यौम

roman: yaum

अद्य

roman: adya

הַיּוֹם

roman: hayóm

כיום

roman: kayóm

тахан

roman: taχan

ᐅᓪᓗᒥ

roman: ullumi

ꦢꦶꦤꦲꦶꦏꦶ

roman: dina iki

ꦢꦶꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ꦥꦸꦤꦶꦏ

roman: dinten punika

ꦢꦶꦤꦏꦶꦪꦶ

roman: dina kiyi

ꦢꦶꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ꦩꦼꦤꦶꦏ

roman: dinten menika

ꦢꦶꦤꦏꦪꦺ

roman: dina kiyè

ꦢꦶꦤꦏꦶꦲꦼꦤ꧀

roman: dina kien

эндр

roman: endr

ಇಂದು

roman: indu

اَز

roman: az

අද

roman: ada

талун

roman: talun

오늘

roman: oneul

금일(今日)

roman: geumil

ᐊᓄᐦᐨ

roman: anohc

ມື້ນີ້

roman: mư̄ nī

ანდღა

roman: andɣa

денес

roman: denes

ഇന്ന്

roman: innŭ

പുകയില

roman: pukayila

ᡝᠨᡝᠩᡤᡳ

roman: enenggi

ꯉꯁꯤ

roman: ngasi

тыхо̄тал

roman: tyhōtal

आज

roman: āja

тячи

roman: tjači

өнөөдөр

roman: önöödör

ଆଜି

roman: aji

абон

roman: abon

الیوم

roman: elyevm

بوگون

roman: bugün

نن ورځ

roman: nan wraź

ਅੱਜ

roman: ajja

бүгін

roman: bügın

ⲡⲟⲟⲩ

roman: poou

сего́дня

roman: sevódnja


îro

text: Îro rojek xweş e.

text: Îro ne roja tîran û diktatoran e.

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-îro.wav

hyphenation: î·ro


duh

text: Saqî bide min ji bo Xwidê raCamek ji meya te duh digêraHer cur'eyekê ejê bikim tam

forms:
do
duhî

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *dʰǵʰyes-, hevrehasoranî دوێنێ (dwênê), farisî [skrîpt hewce ye] (dî-rûz), farisiya navîn زی (zî), sanskrîtî ह्यस् (hyas), latînî herī (> hier ya fransî), îngilîzî yester(day), almanî gestern, yûnaniya kevn χθές (χθês).

دوێنێ

roman: dwênê

دوێ

roman: dwê

ትናንት

roman: tənant

ትናንትና

roman: tənantna

কালি

roman: kali

যোৱাকালি

roman: züakali

сон

roman: son

ヌマン

roman: numan

кисә

roman: kisä

кисәге

roman: kisäge

учо́ра

roman: učóra

ўчо́ра

roman: ŭčóra

زی

roman: zí

গতকাল

roman: gôtkal

вче́ра

roman: včéra

селхана

roman: selχana

昨天

roman: zok⁶ tin¹

琴日

roman: kam⁴ jat⁶

尋日

roman: cam⁴ jat⁶

昨日

roman: zok³ jat⁶

昨晡日

roman: chô-pû-ngit

昨天

roman: zuótiān

昨日

roman: zuórì

昨暝

roman: sŏ̤h-màng

昨昏

roman: cha-hng, cha̍h-hng, chah-hng, chăng

昨日

roman: cha-ji̍t, cha-li̍t, cha̍h-ji̍t, cha̍h-li̍t, cho̍h-ji̍t, cho̍h-li̍t

昨暗

roman: cha-àm

昨日

roman: zoq nyiq, zo nyiq

ӗнер

roman: ĕner

أَمْسِ

roman: ʾamsi

امبارح

roman: imbāriḥ

أمس

roman: ʔams

البارح

roman: el-bāriḥ

مبارح

roman: mbāreḥ, mbēreḥ

երեկ

roman: erek

երէկ

roman: erēk

دیروز

roman: diruz

ગઈ કાલ

roman: gaī kāl

გუშინ

roman: gušin

कल

roman: kal

אֶתְמוֹל

roman: 'etmól

אֶמֶשׁ

roman: 'émesh

селхан

roman: selχan

ನಿನ್ನೆ

roman: ninne

кечээ

roman: keçee

ඊයේ

roman: īyē

कालि

roman: kāli

어제

roman: eoje

작일

roman: jagil

ມື້ວານ

roman: mư̄ wān

ღომა

roman: ɣoma

ഇന്നലെ

roman: innale

काल

roman: kāl

өчигдөр

roman: öčigdör

ଗତକାଲି

roman: gôtôkali

تۈنۈگۈن

roman: tünügün

پرون

roman: pron

кеше

roman: keşe

вчера́

roman: včerá

ह्यस्

roman: hyás

ڪلهه

roman: kalha

ꠇꠣꠁꠟ

roman: xail

ლა̄თ

roman: lāt

дирӯз

roman: dirüz

நேற்று

roman: nēṟṟu

నిన్న

roman: ninna

кичә

roman: kiçä

ཁ་སང

roman: kha sang

вчо́ра

roman: včóra

ម្សិលមិញ

roman: msəl mɨñ

ថ្ងៃម្សិល

roman: tngay msəl

ម្សិល

roman: msəl

бэҕэһээ

roman: beğehee

נעכטן

roman: nekhtn

χθες

roman: chthes

χθές

roman: khthés

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-duh.wav

hyphenation: duh


vexwirak

glosses: Tiştên vexwarinê, mîna av, şîr, çay, qehwe û saremenî.

مَشْرُوب

roman: mašrūb

напи́ток

roman: napítok


wîkî

glosses: Komên rûpelan di înternetê de ne ku ji aliyê xwendevanên dikarin bi hêsanî bên guherandin.

etymology_text: Ji îngilîzî wikiji kurtkirinaWikiWikiWeb ji hawayî wikiwiki (“lezgîn”) + îngilîzî web.

ৱিকি

roman: wiki

ві́кі

roman: víki

উইকি

roman: uiki

維基

roman: wai⁴ gei¹

維基

roman: vì-kî

維基

roman: wéijī

維基

roman: mì-gĭ

維基

roman: ûi-ki

вики

roman: viki

وِيكِي

roman: wikī

վիքի

roman: vikʻi

ვიკი

roman: viḳi

бики

roman: biki

വിക്കി

roman: vikki

विकी

roman: vikī

विकिः

roman: vikiḥ

ဝီႇၶီႇ

roman: wìi khìi

វិគី

roman: vikii


bîst

glosses:
20, hejmara 20, XX, du deh,
du caran deh.

forms:
بيست
бист

etymology_text:
Hevreha soranî بیست (bîst), kurdiya başûrîbîs, lekî bêst, partî wīst, farisî بیست (/bîst/), pehlewî wîst, zazakî vîst, avestayî vîseyti-, sanskrîtî विंशति (vimśatí), latînî vīgintī, fransî vingt, spanî veinte, îtalî venti, îngilîzî twenty, holendî twintig, almanî zwanzig... hemû ji *proto-hindûewropî *dwi(h₁)dḱm̥ti- (bîst) ji *dwóh₁ (du) + *déḱm̥t (deh).
;Çavkanî:
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 58.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 101
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966, r. 138

𑜏𑜧

roman: saw

јирме

roman: ǰirme

ሐያ

roman: ḥäya

ሃያ

roman: haya

סרין

roman: ‘esrīn

বিছ

roman: bis

къого

roman: q̇̄ogo

𐬬𐬍𐬯𐬀𐬌𐬙𐬌

roman: vīsaⁱti

ホッ

roman: hot

егерме

roman: yegerme

два́ццаць

roman: dváccacʹ

বিশ

roman: biś

কুড়ি

roman: kuṛi

два́десет

roman: dvádeset

два́йсет

roman: dvájset

နှစ်ဆယ်

roman: hnachcai

хорин

roman: xorin

ཉི་ཤུ

roman: nyi shu

ткъа

roman: tq̇a

ᏔᎵᏍᎪᎯ

roman: talisgohi

二十

roman: ji⁶ sap⁶

二十

roman: ngi-sṳ̍p

二十

roman: èrshí

廿

roman: niàn

二十

roman: jī-cha̍p

ҫирӗм

roman: śirĕm

гъал

roman: γal

ވިހި

roman: vihi

عِشْرُونَ

roman: ʿišrūna

عشرين

roman: ʕеšrīn

քսան

roman: kʻsan

بیست

roman: bist

𐍄𐍅𐌰𐌹 𐍄𐌹𐌲𐌾𐌿𐍃

roman: twai tigjus

વીસ

roman: vīs

ოცი

roman: oci

बीस

roman: bīs

वीह

roman: vīh

बीह

roman: bīh

कोड़ी

roman: koṛī

עֶשְׂרִים

roman: esrím

ткъо

roman: tq̇o

хөрн

roman: xörn

ಇಪ್ಪತ್ತು

roman: ippattu

жыйырма

roman: cıyırma

විස්ස

roman: wissa

кыкдас

roman: kykdas

이십

roman: isip

스물

roman: seumul

кьан

roman: q̇an

кьува

roman: q̇uwa

ຊາວ

roman: sāo

къад

roman: q̄ad

ᦌᦱᧁ

roman: saaw

два́есет

roman: dváeset

ഇരുപത്

roman: irupatŭ

ᠣᡵᡳᠨ

roman: orin

хус

roman: hus

хорь

roman: horʹ

କୋଡ଼ିଏ

roman: koṛie

ссӕдз

roman: ssæʒ

жиырма

roman: jiyrma

два́дцать

roman: dvádcatʹ

два́дцять

roman: dvádcjatʹ

ခံဆံ

roman: khee hsee

विंशति

roman: viṃśatí

ᱤᱥᱤ

roman: isi

ᱵᱟᱨ ᱜᱮᱞ

roman: bar gel

дъва дєсѧти

roman: dŭva desęti

သၢဝ်း

roman: sáaw

къаб

roman: q̄ab

இருபது

roman: irupatu

ᥔᥣᥝᥰ

roman: säaw

ఇరవై

roman: iravai

ⴰⴳⵏⴰⵔ

roman: agnar

егерме

roman: egerme

ዕስራ

roman: ʿəsra

ཉི་ཤུ་ཐམ་པ

roman: nyi shu tham pa

чээрби

roman: çeerbi

къа

roman: q̇a

кызь

roman: kyzʹ

يىگىرمە

roman: yigirme

жигирмә

roman: zhigirme

чибiрге

roman: çibirge

ម្ភៃ

roman: mpʰey

сүүрбэ

roman: süürbe

צוואַנציק

roman: tsvantsik

είκοσι

roman: eíkosi

κ΄

roman: k΄


serûpel

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serrûpel.


title: ژماره

redirect: ژمارە


kompûter

glosses: Makîneya ku bernameyên nivîsînê, Internetê, hejmartinê û hin bernameyên din tê de hene.

forms:
kompiyûter
qompîto
qompûto

etymology_text: Deyn ji îngilîzî computer ji compute (“hejmartin, jimartin, hesab kirin”).

ኮምፒዩተር

roman: kompiyutär

কম্পিউটাৰ

roman: kompiutar

পৰিকলন যন্ত্ৰ

roman: porikolon zontro

সংগণক যন্ত্ৰ

roman: xoṅgonok zontro

камп'ю́тар

roman: kampʺjútar

кампу́тар

roman: kampútar

камп'ю́тэр

roman: kampʺjúter

কম্পিউটার

roman: kômpiuṭar

গণকযন্ত্র

roman: gônôkjôntr

компю́тър

roman: kompjútǎr

ကွန်ပျူတာ

roman: kwanpyuta

གློག་རིག

roman: glog rig

ᎠᏍᏆᎾᎪᏗᏍᎩ

roman: asquanagodisgi

дянно

roman: di͡anno

電腦

roman: thien-nó

計算機

roman: kie-son-kî, ki-son-kî

電腦

roman: diêng-nō̤

電腦

roman: tiān-náu

計算機

roman: kè-sǹg-ki

電腦

roman: di nau

حَاسُوب

roman: ḥāsūb

حَاسِب

roman: ḥāsib

كَمْبْيُوتَر

roman: kambyūtar

كمبيوتر

roman: kambyūtar, kampyūtar

كمپيوتر

roman: kampyūtar

համակարգիչ

roman: hamakargičʻ

رایانه

roman: râyâne

کامپیوتر

roman: kâmpyuter

સંગણક

roman: saṅgṇak

კომპიუტერი

roman: ḳomṗiuṭeri

გამომთვლელი მანქანა

roman: gamomtvleli mankana

პერსონალური კომპიუტერი

roman: ṗersonaluri ḳomṗiuṭeri

कंप्यूटर

roman: kampyūṭar

अभिकलित्र

roman: abhiklitra

מַחְשֵׁב

roman: makhshév

тооцлур

roman: tootslur

ಗಣಕಯಂತ್ರ

roman: gaṇakayantra

компьютер

roman: kompʹyuter

эсепкер

roman: esepker

පරිගණකය

roman: parigaṇakaya

컴퓨터

roman: keompyuteo

전자계산기

roman: jeonjagyesan-gi

콤퓨터

roman: kompyuteo

뗀노

roman: ttenno

ᒪᓯᓇᑕᑲᐣ ᒋᑲᐢᑌᐸᔨᒋᑲᓂᐢ

roman: masinatakan cikastepayicikanis

ຄອມພິວເຕີ

roman: khǭm phiu tœ̄

ເຄື່ອງຄຳນວນ

roman: khư̄ang kham nūan

ສະໝອງກົນ

roman: sa mǭng kon

сметач

roman: smetač

компју́тер

roman: kompjúter

സംഗണകം

roman: saṅgaṇakaṃ

ഗണിനി

roman: gaṇini

കമ്പ്യൂട്ടർ

roman: kampyūṭṭar

എണ്ണിനി

roman: eṇṇini

ഗണനി

roman: gaṇani

ഗണനിക

roman: gaṇanika

സംഗണകയന്ത്രം

roman: saṅgaṇakayantraṃ

സംഗണനി

roman: saṅgaṇani

സകലകലായന്ത്രം

roman: sakalakalāyantraṃ

സങ്കണകയന്ത്രം

roman: saṅkaṇakayantraṃ

компьютер

roman: kompʹjuter

цахим тооцоолуур

roman: tsahim tootsooluur

word: béésh bee akʼeʼelchíhí tʼáá bí nitsékeesígíí

कम्प्युटर

roman: kampyuṭar

सुसाङ्ख्य

roman: susānkhya

କମ୍ପ୍ୟୁଟର

roman: kômpyuṭôrô

كومپيۇتېر

roman: kompyutër

компьютер

roman: kompüter

білгісаяр

roman: bılgısaär

компью́тер

roman: kompʹjútɛr

ЭВМ

roman: EVM

संगणक

roman: saṃgaṇaka

अभिकलित्र

roman: abhikalitra

ꠇꠝ꠆ꠙꠤꠃꠐꠣꠞ

roman: xomfiuṭar

компютер

roman: kompyuter

компутар

roman: komputar

роёна

roman: royona

கணினி

roman: kaṇiṉi

คอม

roman: kɔɔm

గణనయంత్రం

roman: gaṇanayantraṃ

санак

roman: sanaq

ኮምፕዩተር

roman: kompyutär

གློག་ཀླད

roman: glog klad

ಗಣಕ

roman: gaṇaka

حاسب

roman: hāsib

комп'ю́тер

roman: kompʺjúter

កុំព្យូទ័រ

roman: kompyuutoa

គណិតូបករណ៍

roman: kʊənnetoopkɑɑ

көмпүүтэр

roman: kömpüüter

υπολογιστής

roman: ypologistís


malbat

glosses:
hemû kesên bi hev re li malekê dijîn
(jin û mêr û zarokên wan û carinan hin kesên din jî,
 binemal, famîlye, xanewade, mal, xanedan, eyal

forms:
مالبات
малбат
malbet
malbab
malbav
malbend

etymology_text: Ji mal û bat, bide ber farisî خانوادا (xanewada). Peydakî, *bat/wade ramana binyat, binemal, nija dide.

аҭаацәа

roman: ātāāc°ā

𒆜𒆳

roman: /illatu/

𒅎𒊑𒀀

roman: /imrû/

𒁶𒌈

roman: /kimtu/

𒇷𒈬

roman: /līmu/

𒊓𒆷𒌈

roman: /salātu/

биле

roman: bile

ቤተሰብ

roman: betäsäb

ቤተሰቦች

roman: betäsäboč

ዘመድ አዝማድ

roman: zämäd ʾäzmad

পৰিয়াল

roman: porial

хьизан

roman: xizan

ғаилә

roman: ğailä

сям'я́

roman: sjamʺjá

радзі́на

roman: radzína

сяме́йства

roman: sjamjéjstva

পরিবার

roman: pôribar

খানদান

roman: khandan

গোষ্ঠী

roman: gośṭhi

семе́йство

roman: seméjstvo

доьзал

roman: dözal

ᏏᏓᏁᎸᎯ

roman: sidanelvhi

ᏥᏓᎾᎷ

roman: tsidanalu

家庭

roman: gaa¹ ting⁴

җящя

roman: ži͡axi͡a

җя

roman: ži͡a

家

roman: jiā

家庭

roman: jiātíng

家族

roman: ka-cho̍k

家庭

roman: ka-têng

އާއިލާ

roman: āilā

عَائِلَة

roman: ʿāʾila

أُسْرَة

roman: ʾusra

أَهْل

roman: ʾahl

عيلة

roman: ʿēla

أَهِل

roman: ʾahil

عيلة

roman: ʕēle

ընտանիք

roman: əntanikʻ

خانواده

roman: xânevâde

خاندان

roman: xândân

فامیل

roman: fâmil

عائله

roman: 'â'ele

𐌺𐌿𐌽𐌹

roman: kuni

પરિવાર

roman: parivār

ოჯახი

roman: oǯaxi

ख़ानदान

roman: xāndān

बाल-बच्चे

roman: bāl-bacce

𒉺𒀭𒆪𒍑

roman: pa-an-ku-uš

מִשְׁפָּחָה

roman: mishpakhá

дезал

roman: dezal

ಆವಳಿ

roman: āvaḷi

үй-бүлө

roman: üy-bülö

бүлө

roman: bülö

кодок

roman: kodok

පවුල

roman: pawula

가족

roman: gajok

가정

roman: gajeong

ຄອບຄົວ

roman: khǭp khūa

ᦅᦳᧃᦵᦣᦲᧃ

roman: kunhoen

ᦺᦑᦵᦣᦲᧃ

roman: tayhoen

семејство

roman: semejstvo

фамилија

roman: familija

കുടുംബം

roman: kuṭumbaṃ

йиш

roman: jiš

თი

roman: ti

айл

roman: ajl

овог

roman: ovog

гэр бүл

roman: ger bül

परिबार

roman: paribār

ପରିବାର

roman: pôribarô

бинонтӕ

roman: binontæ

ئائىلە

roman: a'ile

کورنۍ

roman: koranëy

عايله

roman: 'āyela

خاندان

roman: xānadān

فاميل

roman: fāmil

ਟੱਬਰ

roman: ṭabbar

от басы

roman: ot basy

әулет

roman: äulet

семья

roman: semä

ⲙⲉⲧⲓⲱⲧ

roman: metiōt

ⲥⲩⲅⲅⲉⲛⲉⲓⲁ

roman: suggeneia

семья́

roman: semʹjá

фами́лия

roman: famílija

фами́лія

roman: famýlija

роди́на

roman: rodýna

пӣрас

roman: pīras

петенҍе

roman: pʹetʹenʹje

कुल

roman: kula


mê

text: Mih û çêl û jin mê ne lê beran û ga û mêr nêr in.

forms: مێ

etymology_text: Hevrehên din yên kurmancî ma-, man-, mak, mêtin, -marî, farisî ماده (madê), pehlewî matek, farisiya kevn [skrîpt hewce ye] (mata-), hemû ji proto-hindûewropî *méh₂tēr (“dayik; mak”), binêre: mak.

مێ

roman: mê

ipa: /meː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mê.wav

hyphenation: mê


en

pos: prep

pos_title: Daçek

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-en.wav

audio: LL-Q143 (epo)-NMaia-en.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-en.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Poslovitch-en.wav


en

pos: verb

pos_title: Lêker

text: En tee.

text: En halua.

text: En sanonut.


en

pos: pron

pos_title: Cînav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-en.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-en.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-en.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-en.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-en.wav


en

text: De oude man en de zee

text: En, hoe gaat het ermee?

text: Drie en vier is tien.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-en.wav


en

glosses: Daçekeke di nav deynkirinên ji fransî de tê bikaranîn.

text: en ami

text: en banc

text: en bloc

text: en brochette

text: en clair

text: en effet

text: en famille

text: en garçon

text: en garde

text: en masse

text: en pantoufles

text: en passant

text: en règle

text: en retard

text: en retraite

text: en revanche

text: en route

text: en secondes noces

text: en suite


en

glosses: lê, lêbelê, welê, feqet, ema, lakin, belêm, belam


en

pos: article

pos_title: Artîkel

audio: LL-Q9043 (nor)-EdoAug-en.wav


en

text: Estoy en casa.

text: en esta página

text: en 2000

text: en todos los idiomas

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-en.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-en.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-en.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Rdrg109-en.wav


en

text: en bok


en

glosses: dax, dexme, nîşana bi sotinê li sewalan têt kirin

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-en.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-en.wav


en

text: en büyük

text: Oğluna bakıp dünyadaki en şanslı kişi olduğunu düşünürdü.

text: Mardin Türkiye'nin en geri kalmış şehri...

translation: Mêrdîn bajarê Tirkiyeyê yê herî lipaşmayî ye...

ref: W. M. Thackston, Kurmanji Kurdish: -A Reference Grammar with Selected Readings-, Renas Media, 2006


duşem

glosses: roja hefteyê ya piştî yekşemê û berî sêşemê

forms:
دوشەم
duşemb
duşembî
duşemî

etymology_text: Ji du + -şem.

ашәахьа

roman: āš°āx̍ā

блыпэ

roman: bləpă

ሰኞ

roman: säño

সোমবাৰ

roman: xümbar

итни

roman: itni

дүшәмбе

roman: düšämbe

ცჰ̡ანა̄

roman: ch̡anā

панядзе́лак

roman: panjadzjélak

সোমবার

roman: śombar

понеде́лник

roman: ponedélnik

མིག་དམར

roman: mig dmar

оршот

roman: oršot

ᎤᎾᏙᏓᏉᏅᎯ

roman: unadodaquonvhi

星期一

roman: sing¹ kei⁴ jat¹

禮拜一

roman: lai⁵ baai³ jat¹

周一

roman: zau¹ jat¹

щинчийи

roman: xinčiyi

дўшанбэ

roman: dwšanbe

либэйи

roman: libeyi

星期一

roman: xīngqīyī

禮拜一

roman: lǐbàiyī

周一

roman: zhōuyī

禮拜一

roman: lé-pài-it

拜一

roman: pài-it

тунтикун

roman: tuntikun

الْاِثْنَيْن

roman: al-iṯnayn

يَوْم الْاِثْنَيْن

roman: yawm al-iṯnayn

الاتنين

roman: letnēn

الاثنين

roman: il-aṯnēn

երկուշաբթի

roman: erkušabtʻi

երկշաբաթի

roman: erkšabatʻi

دوشنبه

roman: došanbe

સોમવાર

roman: somvār

ორშაბათი

roman: oršabati

चन्द्रवार

roman: candravār

सोम

roman: som

इंदुवार

roman: induvār

पीर

roman: pīr

יוֹם שֵׁנִי

roman: yom shení

יוֹם ב'

roman: yom bet

сарң өдр

roman: sarñ ödr

ಸೋಮವಾರ

roman: sōmavāra

ژٔنٛدرٕوار

roman: ċạndrụvār

дүйшөмбү

roman: düyşömbü

සඳුදා

roman: saⁿdudā

월요일

roman: woryoil

итнингюн

roman: itniñün

ວັນຈັນ

roman: wan chan

ຈັນ

roman: chan

თუთაჩხა

roman: tutačxa

ислен

roman: islen

ᦞᧃᦶᦈᧃ

roman: vanṫsaen

понеделник

roman: ponedelnik

ᠪᡳᠶᠠ ᡠᠰᡳᠩᡤᡳ

roman: biya usinggi

шачмы

roman: šačmy

თუთაშხა

roman: tutašxa

даваа

roman: davaa

нэг дэх өдөр

roman: neg deh ödör

гарагийн нэг

roman: garagijn neg

ᠳᠠᠸᠠ

roman: dawa

ᠨᠢᠭᠡ ᠳᠡᠬᠢ ᠡᠳᠦᠷ

roman: nige deqi edür

ᠭᠠᠷᠠᠭ ᠦᠨ ᠨᠢᠭᠡ

roman: ɣaraɣ-ün nige

ସୋମବାର

roman: somôbarô

ଚନ୍ଦ୍ରବାର

roman: côndrôbarô

авдисӕр

roman: avdisær

къуырисӕр

roman: k’°yrisær

پازار ایرتسی

roman: pazar ertesi

دۈشەنبە

roman: düshenbe

دوشنبه

roman: dōšanbe

дүйсенбі

roman: düisenbı

Ⲡⲓⲥⲛⲁⲩ

roman: Pisnau

понеде́льник

roman: ponedélʹnik

सोमवार

roman: somavāra

понєдѣльникъ

roman: ponedělĭnikŭ

დო̈შდიშ

roman: döšdiš

итин

roman: itin

душанбе

roman: dušanbe

திங்கள்

roman: tiṅkaḷ

วันจันทร์

roman: wan jan

సోమవారము

roman: sōmavāramu

ⴰⵔⵉⵎ

roman: arim

дүшәмбе

roman: düşämbe

གཟའ་ཟླ་བ

roman: gza' zla ba

вордӥськон

roman: vordïsʹkon

پیر

roman: pir

دو شنبہ

roman: do śanba

понеді́лок

roman: ponedílok

ថ្ងៃច័ន្ទ

roman: thngaycantɔɔ

ថ្ងៃចន្ទ

roman: thngaycntɔɔ

бэнидиэнньик

roman: benidienńik


nêr

text: Beran û ga nêr in lê mih û çêl mê ne.

forms:
nêrtir (comparative)
herî nêr (superlative)
nêrtirîn (superlative)
niyêr

etymology_text:
* proto-hindûewropî *ner (“nêr”)
:*proto-îranî:
::Avestayî: nar, nā- ("nêr")
::Partî: n'r ("nêr")
::Farisiya navîn: nar ("nêr")
::Farisî: ner ("nêr")
::Osetî: nal ("nêr") ^(alfabeya arî)
::Kurmancî: nêr ("nêr")
::Hewramî: nêr ("nêr")
::Zazakî: nerî ("nêr")
:Sanskrîtî: nár- ("nêr")
:Ermenî: air ("nêr")
:Yûnanî: anēr ("nêr")
Çavkanî: Horn p.230, Watkins p.58, MacKenzie P.103 | Pokorny: 765

雄

roman: xióng

ذكر

roman: dhákar

مذكر

roman: mudhákkir

որձ

roman: orj

արու

roman: aru

самец

roman: saméc

ipa: /neːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nêr.wav

hyphenation: nêr


biçûk

forms:
biçûktir (comparative)
herî biçûk (superlative)
biçûktirîn (superlative)
بچووک
бьчук
biçwîk
biçîk
piçûk
çûçik
piçek

etymology_text: Hevreha بچووک (biçûk) û بچکۆڵه (biçkołe) yên soranî, بچه (biççê) ya farisî, beçek û veçek yên pehlewî û [skrîpt hewce ye] (wiçkołe) ya hewramî, hemû ji zimanên îranî. Herwiha hevreha piç, piçek, piço-piço yên kurmancî. Di kurmancî de bi demê re "b" carinan dibe "p" (wek "berav > perav) lê "p" nabe "b" loma "piçûk" ji "biçûk" e, ne berevajî.

بچووک

roman: biçûk

кичинек

roman: kičinek

זעורא

roman: z‘ūrā, z‘ūro

קטנה

roman: katanah

קטנים

roman: katanim

קטנות

roman: katanot

সৰু

roman: xoru

бәләкәй

roman: bäläkäy

бәләкәс

roman: bäläkäs

кесе

roman: kese

кескәй

roman: keskäy

мале́нькі

roman: maljénʹki

малы́

roman: malý

ছোট

roman: choṭ

ма́лък

roman: málǎk

သေး

roman: se:

နုပ်

roman: nup

бишыхан

roman: bišyxan

жима

roman: žima

кегий

roman: kegī

ᎤᏍᏗ

roman: usdi

щё

roman: xi͡o

細

roman: se

小

roman: xiǎo

細

roman: sá̤

細

roman: sè, suè

пӗчӗк

roman: pĕčĕk

صَغِير

roman: ṣaḡīr

صغير

roman: ṣuḡayyar

صغير

roman: ṣḡīr

زغير

roman: zḡīr

փոքր

roman: pʻokʻr

մանր

roman: manr

պուճուր

roman: pučur

کوچک

roman: kučak

خرد

roman: xord

که

roman: kah

سوتام

roman: sutâm

𐌻𐌴𐌹𐍄𐌹𐌻𐍃

roman: leitils

નાના

roman: nānā

პატარა

roman: ṗaṭara

მცირე

roman: mcire

छोटा

roman: choṭā

क्षुद्र

roman: kṣudra

नन्हा

roman: nanhā

सगीर

roman: sagīr

خوردیک

roman: xurdik

קָטָן

roman: katán

зӏамига

roman: zʿamiga

бичкн

roman: biçkn

гитче

roman: gitçe

кичине

roman: kiçine

кичинекей

roman: kiçinekey

කුඩා

roman: kuḍā

작다

roman: jakda

작은

roman: jageun

тэгʼыйчыгʼын

roman: tehəjčəhən

ныппулюӄин

roman: nəppuĺuqin

гиччи

roman: giççi

ນ້ອຽ

roman: nǭi

мал

roman: mal

ചെറിയ

roman: ceṟiya

ᠠᠵᡳᡤᡝ

roman: ajige

ма̄нь

roman: mānʹ

छोटी

roman: choṭī

छोटे

roman: choṭe

लहान

roman: lahān

ჭიჭე

roman: č̣ič̣e

жижиг

roman: žižig

ଛୋଟ

roman: choṭô

କ୍ଷୁଦ୍ର

roman: kṣudrô

كوچوك

roman: küçük

كىچىك

roman: kichik

وړوکی

roman: waṛukay

کوچنی

roman: kučnay

ਛੋੱਟਾ

roman: choṭṭā

кіші

roman: kışı

кішкене

roman: kışkene

ұсақ

roman: ūsaq

ма́ленький

roman: málenʹkij

ма́лый

roman: mályj

малый

roman: malŷj

अर्भ

roman: arbha

अल्प

roman: álpa

स्वल्प

roman: svalpa

ᱯᱤᱞᱪᱩ

roman: pilcu

ꠢꠥꠞꠥ

roman: huru

малъ

roman: malŭ

კოტო̄ლ

roman: ḳoṭōl

მო̄ლე

roman: mōle

кичиг

roman: kiçig

бицӏи

roman: bic̣i


zengil

glosses: Alavê bo derxistina dengê "zinge-zing" tê bikaranîn.

text: Hin caran dengê zengilên kerwanên ku bi rê de diçûn, digihiştin heya binê zîndanê (...)

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

text: Wexta xizek li ber derê mala bavê Karê sekinî, Perîşana diya wê ji dengê zengilên stuyên hespan pêra pêra derket der (...)

ref: Dê û Dêmarî, Egîdê Xudo, Weşanên Nûdem

forms:
زهنگل
çeng
zeng
zengil
zing
zingil
zinge-zing

etymology_text: Peyveke onomatopoetîk e, hevreha soranî زهنگ (zeng), farisî زنگ, farisiya navîn zeng, ermenî զանգ (zang), aramî ܙܓܐ (zega), gelek zimanên slavî zvon.

ܙܓܐ

roman: zega

جرس

roman: ceres

զանգ

roman: zang

زنگ

roman: zeng


zengil

glosses: Xwarinek e ku ji hevîrê ron yê di nav rûnî de qijilandî û xoşav pê de kirî pêk hatiye.

text: Zengil: hevîrêruhn di rûn de diqijilînin, dikin kulorkî û xoşava şekir pê de dikin û dixwin.

ref: Hemîd Deqorî di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 5/2013

etymology_text: Navê vê xwarinê bûye zengil ji ber şêweyê wê dişibihe zengilê (naqosê.)


zeng

glosses:
deleme, jeng, jengal, jengar, zengar, pas,
rengê zer yan qehweyî yê ku asinî yan polayî digire dema ku demek dirêj şil bin

text: Westane leşker sef bi sefSef sef mi dîn hindî û zengCengîz-i hat Teymûrileng

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text: Di demek nêz de, serê min ê weke kundirekî biharê derketa holê. Diranên min zeng girtibûn, ji dûxana cixarê.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 79, ISBN 978-605-5585-41-9

etymology_text: :Binêre jeng.

тат

roman: tat

মামৰ

roman: mamor

কঁহ

roman: kõh

тут

roman: tut

ჟანგ

roman: žang

іржа́

roman: iržá

ръжда́

roman: rǎždá

သံချေး

roman: samhkye:

鏽

roman: xiù

鐵鏽

roman: tiěxiù

ދަބަރު

roman: dabaru

صَدَأ

roman: ṣadaʾ

صَدَا

roman: ṣada

сэмту

roman: səmtu

زنگار

roman: zangâr

𐌽𐌹𐌳𐍅𐌰

roman: nidwa

ჟანგი

roman: žangi

मोरचा

roman: morcā

जंग

roman: jaṅg

ज़ंग

roman: zaṅg

зев

roman: zev

дат

roman: dat

녹

roman: nok

록

roman: rok

ສະໜິມ

roman: sa nim

ຫມ້ຽງ

roman: mīang

მჟანგი

roman: mžangi

ჯანგი

roman: ǯangi

’рѓа

roman: ’rǵa

തുരുമ്പ്

roman: turumpŭ

ᠰᡝᠪᡩᡝᠨ

roman: sebden

खिया

roman: khiyā

چرك

roman: çirk

مرچه

roman: morčá

مورچه

roman: murča

тот

roman: tot

ржа́вчина

roman: ržávčina

ржа

roman: rža

ръжда

roman: rŭžda

ръжа

roman: rŭža

тутык

roman: tutıq

བཙའ

roman: btsa'

زنگ

roman: zng

ច្រែះ

roman: creh

дьэбин

roman: cebin

זשאַווער

roman: zhaver

σκουριά

roman: skouriá

ἰός σιδήρου

roman: iós sidḗrou

ἰός

roman: iós

ipa: /zɛnɡ/


kat

forms:
şitil
tov

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

چووزەرە

roman: çûzere

побег

roman: pobeg

ipa: /kɑːt/


kat

audio: LL-Q14196 (afr)-Oesjaar-kat.wav


kat

audio: LL-Q9056 (ces)-HondaCivic175-kat.wav


kat

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-kat.wav


kat

text: Alt kattaki komşuya git.

text: Bir kat yufka.

text: Başkanın katına çık.

text: Kumaşın katı.

text: Onu katında ziyaret ettik.

text: Bu ondan iki kat daha pahalı.

text: Üç sayısının katları.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kat.wav


dem

glosses: Pergalek e bo hejmartina rojan û hefteyan û mehan û salan yan saniyeyan û deqeyan û seetan.

text: Heta gehame vê demêMa yek nebû d'vê alemê

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
dam
dêm
dom

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *dī- (“dem”), têkildarî dīti ("dem") ya sanskrîtî, տի (tî, "jî, temen, umr; sedsal, qirn") ya ermenî, ditë ("roj") ya elbanî, dydd ("roj") ya weylsî, δαΐζω ("parve kirin") ya yûnanî, time ("dem") ya îngilîzî, Zeit ("dem") ya elmanî, tid ("dem") ya swêdî... Têkildarî jî (temen, umr) ya kurdî.

гӏамта

roman: ʿāmtā

заман

roman: zāmān

аамҭа

roman: āāmtā

гъо

roman: ġo

уахътэ

roman: wāχtă

лъэхъан

roman: łăχān

ӧй

roman: öy

саман

roman: saman

чак

roman: čak

ጊዜ

roman: gize

ዘመን

roman: zämän

ܙܒܢܐ

roman: zaḇnā

זמנא

roman: zamnā

সময়

roman: xomoy

পৰ

roman: por

гӏуж

roman: ʿuž

заман

roman: zaman

мех

roman: meχ

समय

roman: samay

ваҡыт

roman: vaqït

час

roman: čas

وہد

roman: vahd

সময়

roman: śômôẏ

ওয়াক্ত

roman: ōẏakto

вре́ме

roman: vréme

саг

roman: sag

хан

roman: χan

ᎠᎵᏱᎵᏒ

roman: aliyilisv

時間

roman: si⁴ gaan³, si⁴ gaan¹

時光

roman: si⁴ gwong¹

сыҗе

roman: sɨži͡ə

時間

roman: sṳ̀-kiên, sṳ̀-kiân

時間

roman: shíjiān

時光

roman: shíguāng

時間

roman: sì-găng

時間

roman: sî-kan

вӑхӑт

roman: văhăt

замана

roman: zamana

ވަގުތު

roman: vagutu

وَقْت

roman: waqt

دَهْر

roman: dahr

وقت

roman: waʾt

وكت

roman: wakt

وَقْت

roman: wagt

زَمَان

roman: zamān

زمان

roman: zmān

ժամանակ

roman: žamanak

шка

roman: ška

тэру

roman: təru

زمان

roman: zamân

وقت

roman: vaqt

تایم

roman: tâym

સમય

roman: samya

დრო

roman: dro

ჟამი

roman: žami

ხანი

roman: xani

टाइम

roman: ṭāim

वक्त

roman: vakt

काल

roman: kāl

प्रहर

roman: prahar

समाँ

roman: samā̃

ज़माना

roman: zamānā

जमाना

roman: jamānā

זְמָן

roman: zman

ха

roman: χa

цаг

roman: tsag

ವೇಳೆ

roman: vēḷe

ಕಾಲ

roman: kāla

саат

roman: saat

убакыт

roman: ubakıt

убакты

roman: ubaktı

කල

roman: kala

кад

roman: kad

시간

roman: sigan

чӏун

roman: č̣un

ເວລາ

roman: wē lā

ຂະນະ

roman: kha na

вахт

roman: vaχt

чӏав

roman: č̣av

вяде

roman: väde

שאתא

roman: šeʾṯa

време

roman: vreme

സമയം

roman: samayaṃ

ᡝᡵᡳᠨ

roman: erin

ᡶᠣᠨ

roman: fon

काळ

roman: kāḷ


dem

glosses: Kelîna çayê, çay hatina wê rewşê ku dikare bêt vexwarin.

ipa: /dɛm/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-dem.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-dem.wav

hyphenation: dem


dem

pos_title: Formeke lêkerê

text: Ez ê avê dem te.


dem

glosses: (lihevdana tirimpêlan) Guhartoyeke deim..


dem

glosses: Forma datîv ya yekjimar û nêr yan nêtar ji cînavê yan artîkelê diyarker "der".


dirav

glosses: Per û asinên çapkirî yên tişt pê tên kirîn anku standin.

text:
Ye'nî ji teme' dirav û dînar
Heryek ji me ra we bûne dildar

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

text: Ekserêd(piraniya) Ekradêd dewlemend dirav û giraniya malêd xwe dibin û li bajarên dostêd wan heyîn, bi emanet datînine nik dostêd xwe.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. ?, ISBN 9789944360678

etymology_text: Belkî yekser ji yûnaniya kevn [skrîpt hewce ye] (drakma) yan bi rêya farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (dram) yan jî erebî درهم (dirhem, derhem) dîsa ji yûnaniya kevn drakma ji peyva δράσσομαι (drássomai, “zeft kirin”). Hevreha ermenî դրամ (dram, “pare, dirav”). Ji heman rehî: "derhem". Herwiha "pûl" û "dirav" jî ji yûnanî ne.

аҡса

roman: aqsa

грошы

roman: hróšy

অর্থ

roman: arth

টাকা

roman: ṭākā

пари

roman: parí

ахча

roman: aχča

钱

roman: qián

金钱

roman: jīnqián

货币

roman: huòbì

نقود

roman: nuquud

مال

roman: maal

فلوس

roman: felos

پول

roman: pul

ფული

roman: puli

पैसा

roman: paisā

धन

roman: dhan

माल

roman: māl

כסף

roman: késef

акча

roman: akça

මුදල්

roman: mudal

돈

roman: don

ເງິນ

roman: ngən

пари

roman: pári

мөнгө

roman: möngö

मुद्रा

roman: mudrā

ақша

roman: aqşa

пұл

roman: pūl

теңге

roman: teñge

деньги

roman: dén’gi

பணம்

roman: paṇam

เงิน

roman: ngern

เงินตรา

roman: ngern dtraa

డబ్బు

roman: ḍabbu

гроші

roman: hróši

ប្រាក់

roman: prak

លុយ

roman: luy

געלט

roman: gelt

χρήματα

roman: chrímata

χρήμα

roman: chríma

λεφτά

roman: leftá


gelhe

ipa: /ɡɛlˈhɛ/


gel

glosses: Komek mirovan ya ku ziman û/yan dîroka wan yek e. Bi taybetî yên dewletek yan jî yeketiyek din ya siyasî ji xwe re damezrandiye.

text: Gelê kurd.

text: Çîrokên kurdî naveroka xwe ji taybetmendiyên gelê xwe distîne. Dema mirov bi çavekî zanistî, rexnevanî û lêkolînî li çîrokên kurdî mêze dike û babetên wan analîz dike, mirov wê çaxê dibîne ku, ev berhem, afirandinên gelî wek destanên kurdî, gotinên pêşiyan û stran ji me re dewlemendiyeke jiyana folklorîk pêşkêş dikin.

ref: Beşek Ji Folklora Kurdî: Çîrok, Mehmet Bozkoyun, Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi

forms:
eşîr
êl
hoz
nijad

etymology_text:
Ji *gerd, ji proto-îranî *gr̥dáh (“mal, xanî, parêz, parêzgeh”), ji proto-hindûîranî *gʰr̥dʰás, ji proto-hindûewropî *gʰr̥dʰ-ó-s (“parêz, cihê parastî û rapêçayî”), ji *gʰerdʰ- (“rapêçan”). Guherrîna wateyî diyardeyeke berbelav e di zimanikên kurdî de, bide ber zazakî şar (“gel; rastiyê şar”) û mazenderanî کلا (kela, “gel, şar; rastiyê keleh”).
Hevzaya avestayî 𐬔𐬆𐬭𐬆𐬜𐬀 (gər^əδa, “şkefta dêwan”), farisiya kevn *gr̥dah (“beniyên xanî”), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (gal, “şopînokan; cerdeyên ku li milkên şah û şarvan û hwd. kar dikin; di şerrî de koma leşkerî ne”), farisî گله (gelle, “garran, kerî”); îngilîzî gird, almanî gürten.

ህዝብ

roman: həzb

עַמָּא

roman: ʿammā

עם

roman: ʿam

халкъ

roman: χalq̇̄

халыҡ

roman: xalïq

наро́д

roman: naród

на́цыя

roman: nácyja

জনগণ

roman: jôngôn

на́ция

roman: nácija

ပြည်သူပြည်သား

roman: pranysu-pranysa:

зон

roman: zon

халкъ

roman: χalq̇

ᏴᏫ

roman: yvwi

жынмин

roman: řɨnmin

минзў

roman: minzw

минжын

roman: minřɨn

國民

roman: guómín

民族

roman: mínzú

人民

roman: rénmín

халӑх

roman: halăh

خَلْق

roman: ḵalq

شَعْب

roman: šaʿb

قَوْم

roman: qawm

ժողովուրդ

roman: žoġovurd

مَردُم

roman: mardom

خلق

roman: xalq

𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰

roman: þiuda

𐌺𐌽𐍉𐌸𐍃

roman: knōþs

ხალხი

roman: xalxi

समाज

roman: samāj

लोग

roman: log

עַם

roman: am

אומה \ אֻמָּה

roman: 'umá

ಜನರು

roman: janaru

кишилер

roman: kişiler

калк

roman: kalk

эл

roman: el

국민

roman: gungmin

민족

roman: minjok

인민

roman: inmin

ຄົນ

roman: khon

ປະຊາຊົນ

roman: pa sā son

народ

roman: narod

ᡤᡠᡵᡠᠨ

roman: gurun

بهنهوار

roman: benevár

ард

roman: ard

خەلق

roman: xelq

خلک

roman: xálək

خلګ

roman: xaləg

ਲੋਕ

roman: lok

халық

roman: xalyq

ұлт

roman: ūlt

людъ

roman: ljudŭ

народъ

roman: narodŭ

халкъ

roman: χalq̄

мардум

roman: mardum

மக்கள்

roman: makkaḷ

คน

roman: kon

ప్రజలు

roman: prajalu

халык

roman: xalıq

кешеләр

roman: keşelär

མི་དམངས

roman: mi dmangs

улус

roman: ulus

чон

roman: çon

ប្រជាជន

roman: brâchéachnô

ពលរដ្ឋ

roman: pôlôrdthâ

ប្រជាជាតិ

roman: prɑɑciəciəteʼ

дьон

roman: con

פֿאָלק

roman: folk

λαός

roman: laós

κόσμος

roman: kósmos

έθνος

roman: éthnos

δῆμος

roman: dêmos

ipa: /ɡɛl/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-gel.wav

hyphenation: gel


gel

etymology_text: * gelmek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-gel.wav

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-gel.wav


paytext

glosses: bajarê sereke yê welatekî ku hikûmet û dezgehên din yên fermî yên giring lê ne.

forms:
پایتهخت
payitext
paytaxt
pêtext

etymology_text: Hevreha soranî پایتهخت (paytext), farisî پایتخت (payitext), tacikî пойтахт (poytext), hemûji zimanên îranî, têkilî pê + text ("cihê piyê textê hikûmetê/paşayî"). Poytaxt ya ozbekî û پایتخت (paytaht) ya osmanî ji zimanên îranî hatine wergirtin.

аҳҭнықалақь

roman: āḥtnəkālāk̍

ዋና ከተማ

roman: wana kätäma

тахшагьар

roman: taχšahar

باششهر

roman: baş şəher

پایتخت

roman: paytaxt

башҡала

roman: bašqala

сталі́ца

roman: stalíca

сто́льны го́рад

roman: stólʹny hórad

রাজধানী

roman: rajdhani

сто́лица

roman: stólica

ниислэл хото

roman: niislel xoto

ниислэл

roman: niislel

首都

roman: sau² dou¹

省會

roman: saang² wui⁶

җинчын

roman: žinčɨn

首都

roman: sú-tû

首都

roman: shǒudū

省會

roman: shěnghuì

京城

roman: jīngchéng

龍城

roman: lóngchéng

首都

roman: siū-dŭ

首都

roman: siú-to͘

эвынным

roman: ėvynnym

авынгород

roman: avyngorod

тĕп хула

roman: tĕp hula

عَاصِمَة

roman: ʿāṣima

حَاضِرَة

roman: ḥāḍira

عاصْمة

roman: ʕāṣma

عاصمة

roman: ʕāsme

մայրաքաղաք

roman: mayrakʻaġakʻ

прявтош

roman: prjavtoš

پایتخت

roman: pâytaxt

રાજધાની

roman: rājdhānī

დედაქალაქი

roman: dedakalaki

სატახტო ქალაქი

roman: saṭaxṭo kalaki

दारुलहुकूमत

roman: dārulhukūmat

בִּירָה

roman: birá

хотл балһсн

roman: xotl balhsn

ರಾಜಧಾನಿ

roman: rājadhāni

борбор

roman: borbor

борбор шаар

roman: borbor şaar

ордошаар

roman: ordoşaar

башкалаа

roman: başkalaa

අගනුවර

roman: aganuwara

юркар

roman: jurkar

수도

roman: sudo

서울

roman: seoul

ເມືອງຫລວງ

roman: mư̄ang lūang

ນະຄອນຫລວງ

roman: na khǭn lūang

ກຸງ

roman: kung

главен град

roman: glaven grad

престолнина

roman: prestolnina

തലസ്ഥാനം

roman: talasthānaṃ

ᡤᡝᠮᡠᠨ

roman: gemun

ᡥᡝᠴᡝᠨ

roman: hecen

пряош

roman: prjaoš

нийслэл хот

roman: nijslel hot

нийслэл

roman: nijslel

сӕйраг сахар

roman: sæjrag saxar

پايتەخت

roman: paytext

پلازمېنه

roman: plâzmena

راجگڑھ

roman: rājgaṛh

астана

roman: astana

елорда

roman: elorda

ⲙⲉⲧⲣⲟⲡⲟⲗⲓⲥ

roman: metropolis

столи́ца

roman: stolíca

сто́льный град

roman: stólʹnyj grad

головне місто

roman: holovne misto

राजधानी

roman: rājadhānī

ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ

roman: rajᱽgaṛ

стольнъ градъ

roman: stolĭnŭ gradŭ

ӧӧн тура

roman: öön tura

пойтахт

roman: poytaxt

தலைநகர்

roman: talainakar

กรุง

roman: grung

башкала

roman: başkala

ርእሲ ከተማ

roman: rəʾsi kätäma

རྒྱལ་ས

roman: rgyal sa

шоркар

roman: šorkar

دارُالْحُکُومَت

roman: dār-ul-hukūmat

столи́ця

roman: stolýcja

сто́льний град

roman: stólʹnyj hrad

រដ្ឋធានី

roman: rɔɔtthɑɑthiənii

រាជធានី

roman: riəcthiənii

киин куорат

roman: kiin kuorat

הויפּטשטאָט

roman: hoyptshtot

πρωτεύουσα

roman: protévousa

μητρόπολις

roman: mētrópolis

ipa: /pɑːjˈtɛxt/

hyphenation: pay·text


heyv

glosses: Cismekî asîmanî ye ku li dor dinyayê dizivire û bi taybetî bi şev şewqa xwe didiyê.

text:
Bêyî teXweza wêran e
Dengê şalûl û bilbilan ewtîn û reyan e
Heyva çardeşevî melûl û bêxwedan e

ref: Lêhûrbûnek li ser pirtûka ‘Bêyî Pêjna Te’ https://web.archive.org/https://xwebun.org/lehurbunek-li-ser-pirtuka-beyi-pejna-te/ arşîv, Xwebûn.org, 20.10.2020

text: Hejmara pêketiyên Korona li rojavayê Kurdistanê zêde dibe. Heyva Sor a Kurd dibêje, tîmên wan 24 demjimêran kar dikin, lê hejmar gelek e û xelk jî di pêkanîna rênmayan de xemsar in.

ref: Heyva Sor a Kurd: Divê welatî pabendî rênimayên tendirustiyê bibin https://web.archive.org/https://www.kurdistan24.net/kmr/story/49378-Heyva-Sor-a-Kurd:-Div%C3%AA-welat%C3%AE-pabend%C3%AE-r%C3%AAnimay%C3%AAn-tendirustiy%C3%AA-bibin arşîv, Kurdistan24, 11.2020

text: Heyvgirtina herî demdirêj a sedsalî diqewime û li Başûrê Kurdistanê heyvgirtin saet 21:24an destpê kiriye. Gerdûn dê bikeve navbeyna heyv û rojê û bi vî awayî bûyera heyvgirtinê pêk tê, ku dê dirêjtirîn heyvgirtina sedsala 21an be.

ref: Îşev rûyê heyvê hat girtin https://web.archive.org/https://www.basnews.com/kr/babat/454986 arşîv, Basnews, 28.7.2018

glosses: Meh, 30 roj, heyamek nêzî 30 rojan yan çar hefteyan ku di dema wê de heyv (1) nû dibe.

text: Rûken Yeşilbingol di heman demê de diyar kir ku wan biryar dane ku 6 mehan ango heta meha Remezanê, her heyv herî kêm 120 malbatan re bibin alîkar û got: “Hin xêrxwazên dîn jî hebin em dikarin ku hejmara malbatan zêde bikin.

ref: Du karsazên Kurd ji Ewropayê alîkariya malbatên li Kurdistanê dikin https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/2401202115 arşîv, Rûdaw, 24.1.2021

text: Ji mehan heyva gulanê bû; berfa zozanan diheliya, avên çem û rûbaran boş bûbûn. Sibê zû rabû ser xwe, cotek nan û hinek pêxwarin kir nav paçekê û li çelteyê xwe dagirt. Paşê çelteyê xwe da milê xwe, babê xwe da pişta xwe û berê xwe da Kelha Gurkêlê.

ref: Rîwayet û rastî https://web.archive.org/https://xwebun.org/riwayet-u-rasti/ arşîv, Xwebûn, 07.04.2020

forms:
ههیڤ
hîv

etymology_text: Serekaniya peyvê nayê zanîn lê hevreha ayişm ya pehlewî û aşm (aşme, aşmi, aşmî) ya zazakî ye. Di kurmancî dengê M dibe v û yê ş winda dibe. Bo nimûne, di farisî de çeşm û di kurmancî de çav, di zazakî de amnan, di kurmancî de havîn. Hêjayî gotinê ye ku di soranî û farisî de peyvên cuda bo "heyv" û "meh" nînin, bi soranî herdu "mang" û bi farisî jî herdu "mah" in ku herdu jî hevrehên peyva meh ya kurmancî ne. Lê li aliyekî din, balkêş e ku di hin devokên kurmancî de peyva "meh" peyda nabe û bêjeya "heyv" bi herdu maneyan li kar e.

مانگ

roman: mang

амза

roman: āmzā

ጨረቃ

roman: č̣äräḳa

ܣܗܪܐ

roman: sahrā

סַהֲרָא

roman: sahărā

জোন

roman: zün

моцӏ

roman: moc̣

チュㇷ゚

roman: cup

ай

roman: ay

ме́сяц

roman: mjésjac

ماہ

roman: máh

চাঁদ

roman: cãd

চন্দ্র

roman: côndr

শশী

roman: śôśi

মাহতাব

roman: mahtab

вез

roman: vez

луна́

roman: luná

လ

roman: la.

စန္ဒာ

roman: canda

စန်း

roman: can:

သော်တာ

roman: sauta

һара

roman: hara

ཟླ་བ

roman: zla ba

آی

roman: ʾāy

бутт

roman: butt

беттса

roman: bettsa

ᏅᏓ

roman: nvda

月亮

roman: jyut⁶ loeng⁶

月球

roman: jyut⁶ kau⁴

йүәлён

roman: yüəli͡on

йүә

roman: yüə

月光

roman: ngie̍t-kông

月華

roman: ngie̍t-fà

月亮

roman: yuèliàng

月球

roman: yuèqiú

月

roman: yuè

太陰

roman: tàiyīn

月光

roman: nguŏk-guŏng

月娘

roman: go̍eh-niû, ge̍h-niû

йъиԓгын

roman: jʺiḷgyn

уйӑх

roman: ujăh

ހަނދު

roman: haⁿdu

قَمَر

roman: qamar

قمر

roman: ʾamar

قمر

roman: gumar

قَمَر

roman: gamar

լուսին

roman: lusin

ков

roman: kov

𐌕𐌉𐌖𐌓

roman: tiur

бяг

roman: ʙẹg

бега

roman: bega

𐎶𐎠𐏃

roman: m-a-h

𐭡𐭩𐭥𐭧

roman: byʿḥ

ماه

roman: mâh

مانگ

roman: mâng

لوخن

roman: luxan

آیشم

roman: âyešm

𐤉𐤓𐤇

roman: yrḥ

𐌼𐌴𐌽𐌰

roman: mēna

ચંદ્ર

roman: candra

მთვარე

roman: mtvare

चांद

roman: cānd

चन्द्रमा

roman: candramā

माह

roman: māh

कमर

roman: kamar

महताब

roman: mahtāb

माहताब

roman: māhtāb

शशि

roman: śaśi

יָרֵחַ

roman: yaréakh

לְבָנָה

roman: l'vaná

сар

roman: sar

ತಿಂಗಳ್

roman: tiṅgaḷ

ತಿಂಗಳು

roman: tiṅgaḷu

ເກີແຊ

roman: kơxee

вацӏ

roman: wac̣

චන්ද්රයා

roman: candrayā

හඳ

roman: haⁿda

тöлысь

roman: tölysʹ

달

roman: dal

ᑎᐱᔅᑳᐅᐲᓯᒻ

roman: tipiskaaopiisim

ດວງຈັນ

roman: dūang chan

ເດືອນ

roman: dư̄an

варз

roman: varz

ᦵᦡᦲᧃ

roman: ḋoen

месечина

roman: mesečina

ചന്ദ്രന്

roman: candran

തിങ്കൾ

roman: tiṅkaḷ

ᠪᡳᠶᠠ

roman: biya


belengaz

glosses: hejar, jar, destteng, feqîr, perîşan, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber

forms:
belengaztir (comparative)
herî belengaz (superlative)
belengaztirîn (superlative)
belingaz

etymology_text: Ji *belend ("bilind") + *gaz ("reha gazî û gazind"), anku ê/a ku gazî/gazinda bilind dike. Bide ber belezûrî, ji bilind + zûrî.

ipa: /bɛlɛnˈɡɑːz/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-belengaz.wav

hyphenation: be·len·gaz


hejar

glosses: belengaz, jar, feqîr, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz, peregende

text:
Ey dilbera qametmîsal
Way nazika dil î hejar
Te j'xandinê kirim betai

forms:
hejartir (comparative)
herî hejar (superlative)
hejartirîn (superlative)
ههژار

ipa: /hɛˈʒɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hejar.wav

hyphenation: he·jar


jar

glosses:
belengaz, hejar, feqîr, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz,
kesa/ê ku rewşa wê / wî ya aborî xirab e,
 kesa/ê ku têra hewcehiya xwe dirav yan saman nîne

text: Ew gelek kal, gelek kin, gelek hûr û gelek jar bû.

ref: Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

text: ...lakîn bi xwe tiştekî nadin jaran.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 60, ISBN 978-605-5683-27-6

glosses: bêserûber, şerpeze, kepaze, aşifte, rezîl, riswa, xizan, muhtac, hewcedar, destkurt, peregende, bêhal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
jartir (comparative)
herî jar (superlative)
jartirîn (superlative)

عال

roman: ʿāl

ipa: /ʒɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Keyomerd-jar.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Keyomerd-jar (ayn).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-jar.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-jar (ayn).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-jar (ayn).wav


jar

text: Feryad ji destê firqetêJar û de'îf û zer kirînFeryad ji destê firqetê


jar

glosses: gulavdan, amanê şûşeyî yê ku xwarin dikin di nav de


feqîr

glosses:
xizan, jar, nedar, muhtac, hewcedar, destkurt, belengaz, hejar, perîşan, reben, goyîn, belingaz, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber,
kesa/ê ku rewşa wê / wî ya aborî xirab e,
 kesa/ê ku têra hewcehiya xwe pare yan maliyet nîne

text:
Fî sebîl-îllah bi bexşî herfeqîr
Qedrê Mewlûdê bizanin hûn kebîr

ref: Mela Hisênê Bateyî

forms: فهقیر

etymology_text: Ji erebî فقير (feqîr) ji فقر (feqere, “feqîr bûn”), hevreha aramî p-q-r- (dîn bûn).

𐕄𐔼𐕎𐕒𐕡𐔸

roman: ḳinut

бакыр

roman: bakïr

јоксус

roman: ǰoksus

јокту

roman: ǰoktu

ярлы

roman: yarlï

бе́дны

roman: bjédny

গরীব

roman: gôrib

দরিদ্র

roman: dôridr

মিসকিন

roman: miśkin

বেচারা

roman: becara

бе́ден

roman: béden

貧窮

roman: pínqióng

貧乏

roman: pínfá

窮

roman: qióng

窮

roman: gṳ̀ng

فَقِير

roman: faqīr

فقير

roman: faʔīr

فقير

roman: fagīr

աղքատ

roman: aġkʻat

չքավոր

roman: čʻkʻavor

քյասիբ

roman: kʻyasib

فقیر

roman: faqir

مسکین

roman: meskin

𐌿𐌽𐌻𐌴𐌸𐍃

roman: unlēþs

𐌰𐍂𐌼𐍃

roman: arms

ღარიბი

roman: ɣaribi

ग़रीब

roman: ġarīb

दीन

roman: dīn

फकीर

roman: phakīr

मिस्कीन

roman: miskīn

बेचारा

roman: becārā

गरीब

roman: garīb

𒀀𒅆𒉿𒀭𒍝

roman: a-ši-wa-a-an-za

עָנִי

roman: ani

דלת העם

roman: dalat ha'am

къе

roman: q̇e

жарды

roman: cardı

кедей

roman: kedey

가난하다

roman: gananhada

빈곤하다

roman: bin-gonhada

пакъыр

roman: paqır

ຈົນ

roman: chon

ທຸກຈົນ

roman: thuk chon

ᦷᦑᧅᦕᦱᧃ

roman: tokṗhaan

сиромашен

roman: siromašen

ядуу

roman: jaduu

كەمبەغەل

roman: kembeghel

پېقىر

roman: pëqir

بىچارە

roman: bichare

بېچاره

roman: bečāra

غريب

roman: ǧarib

кедей

roman: kedei

жарлы

roman: jarly

бе́дный

roman: bédnyj

ни́щий

roman: níščij

दीन

roman: dīna

ध्रिगु

roman: dhrigu

камбағал

roman: kambaġal

бечора

roman: bečora

จน

roman: jon

ยากจน

roman: yaak-jon

బీద

roman: bīda

పేద

roman: pēda

ярлы

roman: yarlı

фәкыйрь

roman: fäqıyr’

སྐྱོ་པོ

roman: skyo po

касиб

roman: kasib

куанер

roman: kuaner

𐎀𐎁𐎊𐎐

roman: ảbyn

бі́дний

roman: bídnyj

ក្រ

roman: krɑɑ

אָרעם

roman: orem

דלותדיק

roman: dálesdik

בדלות

roman: bedales

φτωχός

roman: ftochós

πένης

roman: pénēs

πτωχός

roman: ptōkhós


perîşan

glosses: belengaz, hejar, feqîr, jar, reben, goyîn, nedar, belingaz, şerpeze, bêhal, rezîl, riswa

text:
Ya reb çi turfe mêwe evrenge mey dibexşet
Şi'ra me tê perîşan nezma me tê muşewweş
Dilgeşte min ji dêrê naçim kenîşteyê qet

glosses: bêzar, tengezar, nexweş, nesax, bêserûber, kepaze, aşifte, xizan, muhtac, hewcedar, destkurt, peregende, miskîn, aciz, xax, bêçare^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
perîşantir (comparative)
herî perîşan (superlative)
perîşantirîn (superlative)
perîxan

etymology_text: Hevreha soranî پریشان (perîşan), hevrehafarisî پریشان (perîşan) ji zimanên îranî, ji per ("rex, alî") + ?

ipa: /pɛɾiːˈʃɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-perîşan.wav

hyphenation: pe·rî·şan


reben

ipa: /rɛˈbɛn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-reben.wav

hyphenation: re·ben


reben

glosses: belengaz, hejar, feqîr, perîşan, jar, goyîn, nedar, belingaz, xweliser

forms:
rebentir (comparative)
herî reben (superlative)
rebentirîn (superlative)

etymology_text: "Reben" bi maneya "keşîş, qeşe, abidên fileh" (îngilîzî: monk) ji aramî [skrîpt hewce ye] (reben) tê ku maneya "mezinê me" dide (bide ber erebî: "rebbena" = xwedayê me, rebbê me) û hevreha "reb" (xweda) û "rebbî" (serekên dînî yên cihûyan) e. Forma wê ya mê jî "rebene" ye. "Reben" bi maneya "perîşan, belengaz, şerpeze, jar, hejar" jî divê ji wê be ji ber ku "abidên fileh" wek yên misilman jî (derwêş, sofî, feqî) wek kesên feqîr û jar tên hesibandin. Bo hin peyvên din jî yên deynkirî ku ji wateya xwe ya bingehîn dûr ketine, binere: bedew, cindî (bi maneya keşxe)


goyîn

text: Ji bihna werd û bişkojanŞubih tûtak û goyînanDinalin em di firqê da

forms:
گۆیین
goyin
goyî


goyîn

glosses: reben, hejar, feqîr, jar, reben, belengaz, nedar, belingaz

forms:
goyîntir (comparative)
herî goyîn (superlative)
goyîntirîn (superlative)


nedar

glosses: xizan, belengaz, hejar, feqîr, perîşan, reben, goyîn, jar, belingaz

forms:
nedartir (comparative)
herî nedar (superlative)
nedartirîn (superlative)
نەدار
nedêr
neder

etymology_text: Ji ne- + -dar.


belingaz

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre belengaz.

forms:
belingaztir (comparative)
herî belingaz (superlative)
belingaztirîn (superlative)
بهلنگاز


ferheng

glosses: Weşana ku peyv tê de hatine rêzkirin û şirovekirin.

text: Birûsk Dogan hevalekî min bû. Ew ne tenê heval lê destbirakê min bû ku berî 2-3 salan çû ber dilovaniya xwedê. Ew hîna gelekî cihêl bû, ew 47 salî bû. Min xwest ku bîranîna ebedî ya wî destbirakê xwe bikim û wiha min biryar da ku navê wî li ferhengê bikim û wiha navê ferhenga min bû ferhenga Birûskî.

ref: Zarokên xwe hînî kurdî bikin https://web.archive.org/https://xwebun.org/zaroken-xwe-hini-kurdi-bikin arşîv, Xwebûn, 09.03.2020

forms:
فهرههنگ
ferhang

etymology_text:
Hevreha soranî فهرههنگ (ferheng), ji farisî فرهنگ (ferheng), ji فرهیختن (ferhîxten, “fêr kirin”) ji farisiya navîn [Peyv?] (frehîxten); ew bixwe ji partî [skrîpt hewce ye] (frehenc-, “fêr kirin”). Hevreha aheng, sengandin, zazakî antene, hênciqandin, soranî هەڵهێنجاندن (hellhêncandin, “avê hilkişandin”). Dibe ku fêr kirin jî ji an ji tesîra wê bibe. Bide ber rahênan (“hîn kirin, talîm kirin”) ji ra- (“pêş, *fre-”) + hênan, ku dibe ew hênan berê wek anîn na nê wek /hênc-/ bûbe.
Ramana pêşîn pirtûk, ansiklopediya anku amûrê fêrkirinê bû, ku berê bi pirranî bo hînbûna zimanan dihat amadekirin. Niha tenê bo pirtûkên li dor bêjeyên zimanan bi kar tê.

ажвар

roman: āž°ār

гущыӏалъ

roman: g°š̍əʾāł

сӧзлик

roman: sözlik

መዝገበ ቃላት

roman: mäzgäbä ḳalat

לכסיקון

roman: leksiqon

ܦܘܫܩ ܡܠܐ

roman: pušāq millē

ܠܟܣܝܩܘܢ

roman: liksīqon

ܠܟܣܝܩܘܢ

roman: leksīqōn

অভিধান

roman: obhidhan

словарь

roman: slowar’

къамус

roman: q̇̄amus

һүҙлек

roman: hüðlek

сло́ўнік

roman: slóŭnik

অভিধান

roman: ôbhidhan

ডিকশনারী

roman: ḍikôśnari

ре́чник

roman: réčnik

толи

roman: toli

ཚིག་མཛོད

roman: tshig mdzod

𑄇𑄧𑄙𑄖𑄢

roman: kadhātārā

дошам

roman: došam

лугӏат

roman: luġat

ᏗᏕᏠᏆᏍᏙᏗ

roman: didetloquasdodi

字典

roman: zi⁶ din²

詞典

roman: ci⁴ din²

хуадян

roman: huadi͡an

цыдян

roman: cɨdi͡an

зыдян

roman: zɨdi͡an

字典

roman: sṳ-tién, si⁴ diên³

字典

roman: zìdiǎn

詞典

roman: cídiǎn

辭林

roman: cílín

字典

roman: lī-tián / jī-tián

詞典

roman: sû-tián

辭林

roman: sû-lîm

ысловар

roman: yslovar

вэтгавкаԓекаԓ

roman: vėtgavkaḷekaḷ

словарь

roman: slovarʹ

сӑмахсен кӗнеки

roman: sămahsen kĕneki

сӑмахсар

roman: sămahsar

словарь

roman: slovar’

ރަދީފު

roman: radīfu

ބަސްފޮތް

roman: basfot̊

قَامُوس

roman: qāmūs

مُعْجَم

roman: muʿjam

բառարան

roman: baṙaran

բառգիրք

roman: baṙgirkʻ

валкс

roman: valks

турэ̄рук

roman: turə̄ruk

𐭯𐭥𐭧𐭭𐭢

roman: pʿḥng

لغتنامه

roman: loğat-nâme

فرهنگ

roman: farhang

واژهنامه

roman: vâže-nâme

لغت

roman: loğat

قاموس

roman: qâmus

શબ્દકોશ

roman: śabdakoś

અભિધાન

roman: abhidhān

ლექსიკონი

roman: leksiḳoni

शब्दकोष

roman: śabdakoṣ

कोश

roman: koś

डिक्शनरी

roman: ḍikśanrī

डिश्कनरी

roman: ḍiśkanrī

शब्दसंग्रह

roman: śabdasaṅgrah

शब्दवारिधि

roman: śabdavāridhi

अभिधानमाला

roman: abhidhānmālā

लुग़ात

roman: luġāt

लुगत

roman: lugat

लुगात

roman: lugāt

फरहंग

roman: pharhaṅg

निघंटु

roman: nighaṇṭu

מילון \ מִלּוֹן

roman: milón

дошлорг

roman: došlorg

словарь

roman: slovār’

слъэвар

roman: słăvār

псалъалъэ

roman: psāłāłă

толь

roman: tol'

ಅರ್ಥಕೋಶ

roman: arthakōśa

сөздүк

roman: sözdük

ශබ්ද කෝෂය

roman: śabda kōṣaya

ශබ්දකෝෂය

roman: śabdakōṣaya

кывчукӧр

roman: kyvčukör

кывкуд

roman: kyvkud

사전

roman: sajeon

자서

roman: jaseo

자전

roman: jajeon

옥편

roman: okpyeon

сёзлюк

roman: sözlük

ວັດຈະນານຸກົມ

roman: wat cha nā nu kom

អក្ខរក្រម

roman: ʼɑɑkkhɑɑkrɑɑm


bêjename

glosses: weşanek e ku tê de bêje û / yan biwêj li gor alfabeyê yan mijaran hatine rêzkirin û bi peyvine heman zimanî yan zimanek din hatine şirove- û ravekirin

ipa: /beːʒɛnɑːˈmɛ/

hyphenation: bê·je·na·me


peyvname

glosses: Weşanek e ku tê de peyv û / yan biwêj li gor alfabeyê yan mijaran hatine rêzkirin û bi peyvên eynî zimanî yan zimanek din hatine şirove û ravekirin.


qamûs

text: Eger sazî û grûbên me dixwazin xizmeteka rastîn bo zimanê me bikin, bila dest bi amadekirina Qamûsa Kurdî bikin.

ref: Roşan Lezgîn, HÊ JÎ QAMÛSA ME NÎNE! https://web.archive.org/https://krd.riataza.com/2019/03/19/he-ji-qamusa-me-nine/ arşîv, Ria Taze, 2019-03-19

etymology_text: Ji erebî قَامُوس (qāmūs, “1. ferheng 2. okyanûs”), ji yûnanî ὠκεανός (ὠkeanós, “okyanûs”). Ji eynî rehî: okyanûs.


biwêjname

glosses: weşanek e ku tê de biwêj ango îdyom li gor alfabeyê yan mijaran hatine rêzkirin û bi peyvine heman zimanî yan zimanek din hatine şirove- û ravekirin


mal

glosses:
xaniyê ku malbatek tê ve dijî,
avahiyê ku aîleyek tê ve dijî

text: Mala wî sê kîlometre ji vir dûr e.

text: ھەردەم دا لورین چیتە نك و دا بویکا باربی ژبیر کەت ھێلیتە ل مال، چونکی یاری دگەل ھەڤالا خۆ دکرن و بەس ھزرا وێ لسەر یارییا بوو دگەل وێ

roman: Herdem da Lurîn çîte nik û da bwîka barbî jibîr ket hêlîte li mal, çunkî yarî digel hevala xo dikirin û bes hizra wê liser yarîya bû digel wê.

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 15

glosses: malbat, ayle, kesên di eynî xanî ve dijîn

forms:
مال
мал
al
bal
çal
dal
kal
lal
nal
pal
sal
şal
tal
xal
zal

etymology_text:
Bi maneya "xanî" hevrehasoranî ماڵ (mał), kurdiya başûrî mał, pehlewî [skrîpt hewce ye] (man), farisî (xanû)man, avestayî [skrîpt hewce ye] (nmane-) ji 𐬛𐬄𐬨 (dąm) e û hevreha sanskrîtî दम (dáma), rûsî дом (dom), lîtwanî namas, yûnaniya kevn δόμος (dómos), latînî domus, ermenî տուն (tun)... hemû ji proto-hindûewropî *dṓm (“xanî”). Bo guherîna "n > l" bide ber "limêj < nimêj" û "livîn < nivîn". Di peyva xanûman de forma kevnar "man" hatiye parastin. Hevreha peyva -dav di peyva bindav de.
Bi maneya maliyet, eşya ji erebî مال (mal).

ሆኦመእ

roman: hoʾomäʾ

ቤት

roman: bet

ঘৰ

roman: ghor

өй

roman: öy

дом

roman: dom

گس

roman: gis

ঘর

roman: ghara

বাড়ি

roman: baṛi

বাসা

roman: baśa

গৃহ

roman: grih

ঘর

roman: ghôr

နေအိမ်

roman: neim

အိမ်

roman: im

ᎣᏪᏅᏒ

roman: owenvsv

屋企

roman: uk¹ kei²

җя

roman: ži͡a

屋下

roman: vuk-hâ / vuk-khâ / luk-khâ

家

roman: jiā

厝

roman: chio̤̿

厝

roman: chió

厝

roman: chhù

兜

roman: tau / to͘

ގެ

roman: ge

بَيْت

roman: bayt

بيت

roman: bēt

տուն

roman: tun

خانه

roman: xâne

𐌷𐌰𐌹𐌼𐍃

roman: haims

ઘર

roman: ghar

სახლი

roman: saxli

निवास

roman: nivās

मकान

roman: makān

आश्रय

roman: āśray

בַּיִת

roman: báyit

ಮನೆ

roman: mane

юй

roman: üy

ගෙදර

roman: gedara

горт

roman: gort

집

roman: jip

댁

roman: daek

ບ້ານ

roman: bān

വീട്

roman: vīṭŭ

гэр

roman: ger

ଘର

roman: ghôrô

کور

roman: kor

کوټه

roman: kotta

үй

roman: üi

गृह

roman: gṛhá

गेह

roman: gehá

ꠊꠞ

roman: gór

хона

roman: xona

வீடு

roman: vīṭu

ஆம்

roman: ām

บ้าน

roman: bâan

ఇల్లు

roman: illu

ཁྱིམ

roman: khyim

дім

roman: dim

ха́та

roman: xáta

ផ្ទះ

roman: phtĕəh

היים

roman: heym

σπίτι

roman: spíti

σπιτικό

roman: spitikó

οἴκημα

roman: oíkēma

οἴκησις

roman: oíkēsis

ipa: /mɑːl/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mal.wav

hyphenation: mal


mal

glosses:
maliyet, saman, sermiyan, heyîn, dewlet, dewlemendî, zengînî, serwet,
 tiştên ku mirov xwedana/ê wan e

text: malê min, malê xelkê, malê dewletê

text: Ev cil malê Çînê ye.

text:
Danî di sendoqan li bal
Malê me sed qentar-i xet

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

etymology_text: Ji erebî مَال (māl, “mal, milk”) ku herwiha serekaniya peyva maliyet e jî. Heman peyv ketiye gelek zimanên din jî, bi taybetî zimanên misilmanan.

милк

roman: milk

маёмасць

roman: majómascʹ

маёмасьць

roman: majómasʹcʹ

притежание

roman: pritežanie

со́бственост

roman: sóbstvenost

ဥစ္စာ

roman: ucca

даьхни

roman: däχni

ᏧᎬᏩᎶᏗ ᏂᎬᎿᏅ

roman: tsugvwalodi nigvhnanv

財產

roman: cáichǎn

資產

roman: zīchǎn

所有物

roman: suǒyǒuwù

مُلْك

roman: mulk

مَال

roman: māl

սեփականություն

roman: sepʻakanutʻyun

ունեցվածք

roman: unecʻvackʻ

գույք

roman: guykʻ

ملک

roman: melk

مال

roman: mâl

𐌰𐌹𐌲𐌹𐌽

roman: aigin

𐌰𐌹𐌷𐍄𐍃

roman: aihts

𐍃𐍅𐌴𐍃

roman: swēs

საკუთრება

roman: saḳutreba

संपत्ति

roman: sampatti

רְכוּשׁ

roman: r'khush

نانْكْ

roman: nēŋ

менчик

roman: mençik

재산(財産)

roman: jaesan

자산(資産)

roman: jasan

소유물(所有物)

roman: soyumul

ຊັບສິນ

roman: sap sin

ກຳມະສິດ

roman: kam ma sit

сопственост

roman: sopstvenost

своина

roman: svoina

поседок

roman: posedok

эд

roman: ed

өмч

roman: ömč

ᠥᠮᠴᠢ

roman: ömči

муьлк

roman: mülk

مۈلۈك

roman: mülük

меншік

roman: menşık

мүлік

roman: mülık

иму́щество

roman: imúščestvo

со́бственность

roman: sóbstvennostʹ

мол

roman: mol

ఆస్తి

roman: āsti

милек

roman: milek

вла́сність

roman: vlásnistʹ

майно́

roman: majnó

ទ្រព្យ

roman: trɔɔpyɔɔ

វត្ថុ

roman: vɔɔvŭətthoʼ

ιδιοκτησία

roman: idioktisía

κτῆμα

roman: ktêma

οὐσία

roman: ousía


mal

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-mal.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-mal.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-mal.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Max aucube-mal.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Procrastineur49-mal.wav


baran

text: Baran dibare.

text: Îro baran tê.

text:
Êvar e
Baran hûr hûr dibare
Tenê me
Na ne tenê me
Hemû Moskow li gel min gav diavêje

ref: Ebdulla Peşêw: Name, ji berhevoka Veger - Birakujî, ji soranî: Ruken Bağdu Keskin û Bedran Hebîb, Avesta, Stenbol 1966

forms:
باران
баран
berf
gijlok
terg

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî*weh₁r- ("av, herikîn"), proto-îranî*waHr ("av, baran"), têkilî vare ("baran") ya avestayî, वार् (var "av") ya sanskrîtî, varan ("baran") ya pehlewî, уарын (warîn "baran") ya osetî, varan ("baran") ya zazakî, waran ("baran") ya hewramî, باران (baran "baran") ya farisî û soranî, gwarîş ("baran") ya belûçî. Hevrehavari ("av, şile") ya norsiya kevn û urinor ("xwe bin-av kirin") ya latînî.
;Çavkanî
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 36.
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 406
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 100
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966, r. 132
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

ква

roman: k°ā

ақәоура

roman: āk°ourā

а-қәа́

roman: ā-k°ā́

ощхы

roman: oš̍xə

јаҥмыр

roman: ǰaŋmïr

јааш

roman: ǰaaš

арн'ин

roman: arn'in

アムぃ

roman: ʔamï

ዝናብ

roman: zənab

ܡܛܪܐ

roman: meṭrā

מִטְרָא

roman: miṭrā

বৰিষণ

roman: borixon

বৰষুণ

roman: boroxun

цӏад

roman: c̣ad

アㇱ

roman: as

アㇷ゚ト

roman: apto

ルヤンペ

roman: ruyanpe

ямғыр

roman: yamğïr

ყარო̂

roman: q̇arô

дождж

roman: doždž

дож

roman: dož

ہور

roman: hawar, hawr

ہاور

roman: háwr

বৃষ্টি

roman: briśṭi

باروں

roman: bârõw

маф

roman: maf

дъжд

roman: dǎžd

မိုး

roman: mui:

бороо

roman: boroo

ཆརཔ

roman: charp

𑄏𑄧𑄢𑄴

roman: jhar

ꨨꨤꨪꩌ

roman: halim

ꨨꨎꩆ

roman: hajan

یَامْغُورْ

roman: yāmğūr

догӏа

roman: doġa

ᎠᎦᏍᎬ

roman: agasgv

йү

roman: yü

雨

roman: yǔ

илиил

roman: iliil

ҫумӑр

roman: śumăr

марка

roman: marka

ވަރެއާ

roman: vareā

һамыыр

roman: hamıır

مَطَر

roman: máṭar

نطر

roman: naṭar

شتا

roman: šita

مطرة

roman: máṭara

شْتا

roman: šta

անձրև

roman: anjrew

пиземе

roman: pizeme

удан

roman: udan

тыгдэ

roman: tigdə

удун

roman: udun

باران

roman: bârân

بارون

roman: bârun

𐍂𐌹𐌲𐌽

roman: rign

વરસાદ

roman: varsād

წვიმა

roman: c̣vima

बारिश

roman: bāriś

बरसात

roman: barsāt

मेंह

roman: menh

वर्षा

roman: varṣā

वृष्टि

roman: vŕṣṭi

גֶּשֶׁם

roman: géshem

מָטָר

roman: matár

уэшх

roman: wăšx

хур

roman: xur

ಮಳೆ

roman: maḷe

жауун

roman: jawun

джауум

roman: cawum

يَغْمُرْ

roman: yaɣmur

روٗد

roman: rūd

بٲرِش

roman: bạ̄riś

وَرشا

roman: varśā

жамгыр

roman: camgır

жаан

roman: caan

වැස්ස

roman: wæssa

зэр

roman: zer

비

roman: bi

янгур

roman: yañur

явун

roman: yawun

あミー

roman: ʔamī

ຝົນ

roman: fon

ჭიმა

roman: č̣ima

марф

roman: marf

ᦚᦳᧃ

roman: ḟun

дожд

roman: dožd

മഴ

roman: maḻa

ᠠᡤᠠ

roman: aga

ракв

roman: rakv

पाऊस

roman: pāūs


baran

glosses: Rewşa çemandî ya nêr a pirjimar a binavkirî ya bar.

forms: barî (masculine definite oblique singular)

ipa: /bɑːˈɾɑːn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-baran.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-baran.wav

hyphenation: ba·ran


baran

glosses: Rewşa çemandî ya mê a pirjimar a binavkirî ya bar.

forms: barê (feminine definite oblique singular)


barîn

glosses: Baran yan berf hatin; av yan berf ji ewran dahatin.

text:
Ateşperes û nûra tecella yim ez
Barî ji »we-'ellem« ko xeberdar-i kirîn
Îro tu bizan ademê esma yim ez

text: Gelek rondik barîn.

forms:
dibarim (present)
dibarî (present)
dibare (present)
dibarin (present)
bibare (imperative singular)
bibarin (imperative plural)
barîm (past)
bariyam (past)
barî (past)
bariyayî (past)
barî (past)
bariya (past)
bariyan (past)
–bar– (root present)
–barî– (root past)
ez dibarim (indicative present positive)
ez nibarim (indicative present negative)
ez barîm (indicative past positive)
ez nebarîm (indicative past negative)
tu dibarî (indicative present positive)
tu nibarî (indicative present negative)
tu barî (indicative past positive)
tu nebarî (indicative past negative)
ew dibare (indicative present positive)
ew nibare (indicative present negative)
ew barî (indicative past positive)
ew nebarî (indicative past negative)
em dibarin (indicative present positive)
em nibarin (indicative present negative)
em barîn (indicative past positive)
em nebarîn (indicative past negative)
hûn dibarin (indicative present positive)
hûn nibarin (indicative present negative)
hûn barîn (indicative past positive)
hûn nebarîn (indicative past negative)
ew dibarin (indicative present positive)
ew nibarin (indicative present negative)
ew barîn (indicative past positive)
ew nebarîn (indicative past negative)
ez dibariyam (imperfect positive)
ez nedibariyam (imperfect negative)
ez barîbûm (positive)
ez nebarîbûm (negative)
tu dibariyayî (imperfect positive)
tu nedibariyayî (imperfect negative)
tu barîbûyî (positive)
tu nebarîbûyî (negative)
ew dibariya (imperfect positive)
ew nedibariya (imperfect negative)
ew barîbû (positive)
ew nebarîbû (negative)
em dibariyan (imperfect positive)
em nedibariyan (imperfect negative)
em barîbûn (positive)
em nebarîbûn (negative)
hûn dibariyan (imperfect positive)
hûn nedibariyan (imperfect negative)
hûn barîbûn (positive)
hûn nebarîbûn (negative)
ew dibariyan (imperfect positive)
ew nedibariyan (imperfect negative)
ew barîbûn (positive)
ew nebarîbûn (negative)
ez ê bibarim (future positive)
ez ê nebarim (future negative)
ez ê barîbim (future perfect positive)
ez ê nebarîbim (future perfect negative)
tu yê bibarî (future positive)
tu yê nebarî (future negative)
tu yê barîbî (future perfect positive)
tu yê nebarîbî (future perfect negative)
ew ê bibare (future positive)
ew ê nebare (future negative)
ew ê barîbe (future perfect positive)
ew ê nebarîbe (future perfect negative)
em ê bibarin (future positive)
em ê nebarin (future negative)
em ê barîbin (future perfect positive)
em ê nebarîbin (future perfect negative)
hûn ê bibarin (future positive)
hûn ê nebarin (future negative)
hûn ê barîbin (future perfect positive)
hûn ê nebarîbin (future perfect negative)
ew ê bibarin (future positive)
ew ê nebarin (future negative)
ew ê barîbin (future perfect positive)
ew ê nebarîbin (future perfect negative)
ez barîme (perfect positive)
ez nebarîme (perfect negative)
ez barîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nebarîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu bariyî (perfect positive)
tu nebariyî (perfect negative)
tu barîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nebarîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew bariye (perfect positive)
ew nebariye (perfect negative)
ew barîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebarîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em barîne (perfect positive)
em nebarîne (perfect negative)
em barîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nebarîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn barîne (perfect positive)
hûn nebarîne (perfect negative)
hûn barîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nebarîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew barîne (perfect positive)
ew nebarîne (perfect negative)
ew barîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nebarîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibarim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebarim (present subjunctive negative)
(bila) ez barîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nebarîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibarî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebarî (present subjunctive negative)
(bila) tu barîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nebarîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibare (present subjunctive positive)
(bila) ew nebare (present subjunctive negative)
(bila) ew barîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebarîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibarin (present subjunctive positive)
(bila) em nebarin (present subjunctive negative)
(bila) em barîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nebarîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibarin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebarin (present subjunctive negative)
(bila) hûn barîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nebarîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibarin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebarin (present subjunctive negative)
(bila) ew barîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nebarîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bibariyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebariyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez barîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nebarîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bibariyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebariyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu barîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nebarîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bibariyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebariyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew barîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebarîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bibariyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nebariyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em barîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nebarîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bibariyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebariyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn barîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nebarîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bibariyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebariyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew barîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nebarîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bibariyama (present conditional positive)
ez ê nebariyama (present conditional negative)
ez ê barîbûma (preterite conditional positive)
ez ê nebarîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bibariyayî (present conditional positive)
tu yê nebariyayî (present conditional negative)
tu yê barîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nebarîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bibariyaya (present conditional positive)
ew ê nebariyaya (present conditional negative)
ew ê barîbûya (preterite conditional positive)
ew ê nebarîbûya (preterite conditional negative)
em ê bibariyana (present conditional positive)
em ê nebariyana (present conditional negative)
em ê barîbûna (preterite conditional positive)
em ê nebarîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bibariyana (present conditional positive)
hûn ê nebariyana (present conditional negative)
hûn ê barîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê nebarîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bibariyana (present conditional positive)
ew ê nebariyana (present conditional negative)
ew ê barîbûna (preterite conditional positive)
ew ê nebarîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bibare (imperative present positive)
(tu) nebare (imperative present negative)
(hûn) bibarin (imperative present positive)
(hûn) nebarin (imperative present negative)
بارین
барин

etymology_text:
Têkildarî baranê.
Ji proto-hindûewropî: *wer- ("av, herikîn")
proto-îranî: *war- ("barîn"),
avestayî: vār- ("barîn"),
farisiya kevn: vār- ("barîn"),
partî: w'r- ("barîn"),
sogdî: w'r- ("barîn"),
hotenî: bār- ("barîn"),
farisî: bārīden / bār- ("barîn"),
belûçî: gwārit / gwār- ("barîn") … ^(alfabeya arî),
kurmancî: barîn / bar- ("barîn"),
soranî: barîn / bar- ("barîn"),
hewramî: waray / war- ("barîn"),
zazakî: varayen / var- ("barîn"),
sanskrîtî: vār- ("av"),
yûnanî: ouron ("mîstin"),
latînî: urine ("mîstin"),
îngilîziya kevn: wær ("derya")
Çavkanî: Cheung p.406, Watkins p.100, Etymonline
Hevreh: baran

ipa: /bɑːˈɾiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-barîn.wav

hyphenation: ba·rîn


barîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.