şewitîn

glosses: sotin, suşîn, sujîn, agir berbûnê, agir pê ketin, agirî xwe gihandinê, suşîn, sujîn, ketin ber / nav agirî

glosses: sotin, suşîn, sujîn, bi agirî pûç bûn, bi agirî ruxîn

glosses: sotin, suşîn, sujîn, êşîn, kuzirîn, êşek giran ketinê, ji ber êşê bêzar bûn

glosses: dil şewitîn: dil man pê ve, guneh pê hatin

forms:
dişewitim (present)
dişewitî (present)
dişewite (present)
dişewitin (present)
bişewite (imperative singular)
bişewitin (imperative plural)
şewitîm (past)
şewitî (past)
şewitî (past)
–şewit– (root present)
–şewitî– (root past)
ez dişewitim (indicative present positive)
ez naşewitim (indicative present negative)
ez şewitîm (indicative past positive)
ez neşewitîm (indicative past negative)
tu dişewitî (indicative present positive)
tu naşewitî (indicative present negative)
tu şewitî (indicative past positive)
tu neşewitî (indicative past negative)
ew dişewite (indicative present positive)
ew naşewite (indicative present negative)
ew şewitî (indicative past positive)
ew neşewitî (indicative past negative)
em dişewitin (indicative present positive)
em naşewitin (indicative present negative)
em şewitîn (indicative past positive)
em neşewitîn (indicative past negative)
hûn dişewitin (indicative present positive)
hûn naşewitin (indicative present negative)
hûn şewitîn (indicative past positive)
hûn neşewitîn (indicative past negative)
ew dişewitin (indicative present positive)
ew naşewitin (indicative present negative)
ew şewitîn (indicative past positive)
ew neşewitîn (indicative past negative)
ez dişewitiyam (imperfect positive)
ez nedişewitiyam (imperfect negative)
ez şewitîbûm (positive)
ez neşewitîbûm (negative)
tu dişewitiyayî (imperfect positive)
tu nedişewitiyayî (imperfect negative)
tu şewitîbûyî (positive)
tu neşewitîbûyî (negative)
ew dişewitiya (imperfect positive)
ew nedişewitiya (imperfect negative)
ew şewitîbû (positive)
ew neşewitîbû (negative)
em dişewitiyan (imperfect positive)
em nedişewitiyan (imperfect negative)
em şewitîbûn (positive)
em neşewitîbûn (negative)
hûn dişewitiyan (imperfect positive)
hûn nedişewitiyan (imperfect negative)
hûn şewitîbûn (positive)
hûn neşewitîbûn (negative)
ew dişewitiyan (imperfect positive)
ew nedişewitiyan (imperfect negative)
ew şewitîbûn (positive)
ew neşewitîbûn (negative)
ez ê bişewitim (future positive)
ez ê neşewitim (future negative)
ez ê şewitîbim (future perfect positive)
ez ê neşewitîbim (future perfect negative)
tu yê bişewitî (future positive)
tu yê neşewitî (future negative)
tu yê şewitîbî (future perfect positive)
tu yê neşewitîbî (future perfect negative)
ew ê bişewite (future positive)
ew ê neşewite (future negative)
ew ê şewitîbe (future perfect positive)
ew ê neşewitîbe (future perfect negative)
em ê bişewitin (future positive)
em ê neşewitin (future negative)
em ê şewitîbin (future perfect positive)
em ê neşewitîbin (future perfect negative)
hûn ê bişewitin (future positive)
hûn ê neşewitin (future negative)
hûn ê şewitîbin (future perfect positive)
hûn ê neşewitîbin (future perfect negative)
ew ê bişewitin (future positive)
ew ê neşewitin (future negative)
ew ê şewitîbin (future perfect positive)
ew ê neşewitîbin (future perfect negative)
ez şewitîme (perfect positive)
ez neşewitîme (perfect negative)
ez şewitîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez neşewitîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu şewitiyî (perfect positive)
tu neşewitiyî (perfect negative)
tu şewitîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu neşewitîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew şewitiye (perfect positive)
ew neşewitiye (perfect negative)
ew şewitîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew neşewitîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em şewitîne (perfect positive)
em neşewitîne (perfect negative)
em şewitîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em neşewitîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn şewitîne (perfect positive)
hûn neşewitîne (perfect negative)
hûn şewitîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn neşewitîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew şewitîne (perfect positive)
ew neşewitîne (perfect negative)
ew şewitîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew neşewitîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bişewitim (present subjunctive positive)
(bila) ez neşewitim (present subjunctive negative)
(bila) ez şewitîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez neşewitîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bişewitî (present subjunctive positive)
(bila) tu neşewitî (present subjunctive negative)
(bila) tu şewitîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu neşewitîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişewite (present subjunctive positive)
(bila) ew neşewite (present subjunctive negative)
(bila) ew şewitîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew neşewitîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bişewitin (present subjunctive positive)
(bila) em neşewitin (present subjunctive negative)
(bila) em şewitîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em neşewitîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bişewitin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neşewitin (present subjunctive negative)
(bila) hûn şewitîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn neşewitîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişewitin (present subjunctive positive)
(bila) ew neşewitin (present subjunctive negative)
(bila) ew şewitîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew neşewitîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bişewitiyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez neşewitiyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez şewitîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez neşewitîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bişewitiyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu neşewitiyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu şewitîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu neşewitîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bişewitiyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neşewitiyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew şewitîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew neşewitîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bişewitiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em neşewitiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em şewitîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em neşewitîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bişewitiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn neşewitiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn şewitîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn neşewitîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bişewitiyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew neşewitiyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew şewitîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew neşewitîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bişewitiyama (present conditional positive)
ez ê neşewitiyama (present conditional negative)
ez ê şewitîbûma (preterite conditional positive)
ez ê neşewitîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bişewitiyayî (present conditional positive)
tu yê neşewitiyayî (present conditional negative)
tu yê şewitîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê neşewitîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bişewitiyaya (present conditional positive)
ew ê neşewitiyaya (present conditional negative)
ew ê şewitîbûya (preterite conditional positive)
ew ê neşewitîbûya (preterite conditional negative)
em ê bişewitiyana (present conditional positive)
em ê neşewitiyana (present conditional negative)
em ê şewitîbûna (preterite conditional positive)
em ê neşewitîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bişewitiyana (present conditional positive)
hûn ê neşewitiyana (present conditional negative)
hûn ê şewitîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê neşewitîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bişewitiyana (present conditional positive)
ew ê neşewitiyana (present conditional negative)
ew ê şewitîbûna (preterite conditional positive)
ew ê neşewitîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bişewite (imperative present positive)
(tu) neşewite (imperative present negative)
(hûn) bişewitin (imperative present positive)
(hûn) neşewitin (imperative present negative)
شهوتین
(dengnasî: شەوطین)

etymology_text: Ji şewat + -în.

জলা

roman: zola

ウフイ

roman: uhui

гарэ́ць

roman: harécʹ

згарэ́ць

roman: zharécʹ

горя́

roman: gorjá

လောင်

roman: laung

шатаха

roman: šataxa

носохо

roman: nosoxo

дага

roman: daga

ᎠᎪᎲᏍᎦ

roman: agohvsga

燒

roman: shāo

燃燒

roman: ránshāo

اِحْتَرَقَ

roman: iḥtaraqa

اتحرق

roman: itḥaraʾ

այրվել

roman: ayrvel

վառվել

roman: vaṙvel

дегдэми

roman: ʒegdəmi

سوختن

roman: suxtan

𐌱𐍂𐌹𐌽𐌽𐌰𐌽

roman: brinnan

იწვის

roman: ic̣vis

जलना

roman: jalnā

נשרף

roman: nisráf

دَزُن

roman: dazun

жануу

roman: canuu

күйүү

roman: küyüü

불타다

roman: bultada

타다

roman: tada

гори

roman: gori

കത്തുക

roman: kattuka

ജ്വലിക്കുക

roman: jvalikkuka

шатах

roman: šatah

ноцох

roman: notsoh

асах

roman: asah

जल्नु

roman: jalnu

डढ्नु

roman: ḍaḍhnu

ଜଳିବା

roman: jôḷiba

судзын

roman: suʒyn

жану

roman: janu

горе́ть

roman: gorétʹ

сгоре́ть

roman: sgorétʹ

пыла́ть

roman: pylátʹ

दधाति

roman: dadhāti

ज्वल्

roman: jval

горѣти

roman: gorěti

сӯхтан

roman: süxtan

எரி

roman: eri

కాలు

roman: kālu

འབར

roman: 'bar

горі́ти

roman: horíty

згорі́ти

roman: zhoríty

ដុត

roman: dot

ברענען

roman: brenen

καίγομαι

roman: kaígomai

καίομαι

roman: kaíomai

φλέγω

roman: phlégō

ipa: /ʃɛwɪtˈˁiːn/

hyphenation: şe·wi·tîn


şewitîn

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: sotin, sujîn, agirpêketin, ruxîna bi agir:

горене

roman: gorene

燃燒

roman: ránshāo

اِحْتِرَاق

roman: iḥtirāq

سوختن

roman: suxtan

연소

roman: yeonso

согорување

roman: sogoruvanje

горење

roman: gorenje

ജ്വലനം

roman: jvalanaṃ

горе́ние

roman: gorénije

сгора́ние

roman: sgoránije

возгора́ние

roman: vozgoránije

сжига́ние

roman: sžigánije

ओष

roman: oṣa

καύση

roman: káfsi

ανάφλεξη

roman: anáflexi

ipa: /ʃɛwɪtˈˁiːn/


kî

pos: pron

pos_title: Cînav

text: Belgek heye sih lê nebîKî j'ni'metê dê dit xeberYa Reb derê feyzê vebî

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
كی
ки

etymology_text:
Forma çemandî/tewandî kê, hevreha soranî کێ (kê), zazakî kam, talîşî کی (kî), farisî کی (kî), tacikî кӣ (kî), avestayî 𐬐𐬇 (kə̄), 𐬐𐬀 (ke) û 𐬐𐬋 (ko), sanskrîtî क (ká) û कः (káḥ), hindî कौन (kaun), latviyayî kas, lîtwanî kàs, albanî kush, rusî кто (kto), polonî/slovakî kto, çekî kdo, latînî quis, fransî qui, îtalî chi (bixwîne: kî), portugalî quem, spanî quién, danmarkî/norwecî hvem, swêdî vem, îzlendî hver, almanî wer, holendî wie, îngilîzî who... hemû ji proto-hindûewropî *kʷis (kî; çi).
Peyvê di makezimanê proto-hindûewropî hem wateya "kî" û hem jî ya "çi" dida. Heta niha jî bo nimûne latviyayî kas û lîtwanî kàs hem wateya "kî" û hem jî manaya "çi" didin.
Di zimanên germenî (bo nimûne almanî, îngilîzî û swêdî) de *k- ya proto-hindûewropî adeten dibe H (loma bo nimûne danmarkî/norwecî hvem). Dûv re H ji swêdî, holendî û almanî ketiye. Di îngilîzî de HW bi metatezê bûye WH.
Ji heman rehî herwiha peyvên kurdî: çi, kîjan/kîşk, ku, kusa, kû...
Peyva hindûewropî herwiha pir dişibe hevwateyên xwe hem di zimanên altayî de û hem jî di zimanên ûralî de. Bo nimûne: tirkî (altayî) kim û macarî/hungarî (ûralî) ki.
Lê ev peyvên van zimanan ne ji zimanên hindûewropî hatine wergirtin, ew peyvên xwemalî yên van zimanan in. Bi tesadifî wek peyva hindûewropî ne yan jî carinan wisa tê texmînkirin ku hindûewropî, altayî, ûralî û hinek malbatên din jî yên zimanan yên Ewrasyayê binemaleke zimanan ya kevn ya hevpar bi navê nostratîkî pêk tînin. Ji bilî vê peyvê, hinek cînavên din jî wek delîl tên pêşkêşkirin (bo nimûne kurdî "min", azerî "men" û fînlandî "minä"). Lê ev teorî ji aliyê piraniya zimannasan ve tê redkirin û wekheviyên wiha tenê wek tiştên tesadifî tên qebûlkirin.

кем

roman: kem

מַן

roman: man

хто

roman: xto

কে

roman: ke

кой

roman: koj

ဘယ်သူ

roman: bhaisu

мила

roman: mila

ᎦᎪ

roman: gago

邊個

roman: bin¹ go³

邊位

roman: bin¹ wai²

乜誰

roman: mat¹ seoi⁴⁻²

何人

roman: ho⁴ jan⁴

誰人

roman: seoi⁴ jan⁴

сый

roman: sɨy

麼人

roman: má-ngìn, mán-ngìn

麼儕

roman: má-sà

何人

roman: hò-ngìn

哪儕

roman: nai-sà

誰

roman: shuí, shéi

何人

roman: hérén

誰人

roman: shéirén, shuírén

阿誰

roman: āshéi, āshuí

底人

roman: diē-nè̤ng, dē̤-nè̤ng, dē̤-è̤ng

啥人

roman: siáⁿ-lâng

誰

roman: sûi, chûi, chūi, cho̍ah, chiâ, chôa, tiâng, siáng, siâng

啥物人

roman: siáⁿ-mih-lâng, siáⁿ-mí-lâng, sáng-n̂g, siàng-n̂g

甚物人

roman: sím-mih-lâng

是誰

roman: chī-chūi, sī-sûi

底人

roman: tī-lâng

мэӈин

roman: mėṇin

кам

roman: kam

чи

roman: či

مين

roman: mīn

شكون

roman: škūn

ով

roman: ov

ո

roman: o

ңи

roman: ңi

کی

roman: ki

𐍈𐌰𐍃

roman: ƕas

કોણ

roman: koṇ

ვინ

roman: vin

कौन

roman: kaun

מִי

roman: mi

мала

roman: mala

кен

roman: ken

ким

roman: kim

කවුද

roman: kawuda

누구

roman: nugu

ໃຜ

roman: phai

ആര്

roman: ārŭ

хотьют

roman: hotʹût

хэн

roman: hen

чи

roman: ḱi

ਕੌਣ

roman: kauṇă

кім

roman: kım

кто

roman: kto

कः

roman: kaḥ

къто

roman: kŭto

кӣ

roman: kī

யார்

roman: yār

எவர்

roman: evar

எவன்

roman: evaṉ

ใคร

roman: krai

ఎవరు

roman: evaru

སུ

roman: su

ӄум

roman: qum

𐎎𐎊

roman: my

អ្នកណា

roman: ʼnɑɑknaa

នរណា

roman: nɔɔnaa

ដែល

roman: dael

ווער

roman: ver

notes: Kê forma çemandî ya kî ye. Eger bersiva kî "ez" be (- Ew kî ye? - Ez im.), hingê ya kê jî "min" e (- Kê got? - Min got).

notes: Berovajî ku hin kes carinan bi şaşî bi kar tînin, kê ne forma mê ya kî ye. Di kî û kê de zayend nîne.


kî

pos: conj

pos_title: Girêdek

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-kî.wav


kî

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

glosses:
Guhartoyeke bikî. (forma bilanî):
Tu ê çi kî? (Tu dê çi bikî?)

forms:
bikî
kê
key

etymology_text: -k- (rehê dema niha yê lêkera kirin) + -î (paşgira kesê duyem yê yekhejmar anku "tu")


dîtin

pos_title: Lêker

glosses: Bi çavan pê hesîn, bi çavan hay jê bûn, ketin ber çavan.

text: Tarî bû, me ti tişt nedidît.

text: Mirov li ber ronahiyê tiştan dibîne.

text: Kesên ku nikarin bi çavên xwe dinyayê bibînin, kor in.

text:
Der mezarê sehle lê redda cewab
Pirr kesan dîtin keramet û eser

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
dibînim (present)
dibînî (present)
dibîne (present)
dibînin (present)
bibîne (imperative singular)
bibînin (imperative plural)
dît (past)
dî (past)
dît (past)
dî (past)
dît (past)
dî (past)
dît (past)
dî (past)
–bîn– (root present)
–dît– (root past)
ez dibînim (indicative present positive)
ez nabînim (indicative present negative)
min dît (indicative past positive)
min nedît (indicative past negative)
tu dibînî (indicative present positive)
tu nabînî (indicative present negative)
te dît (indicative past positive)
te nedît (indicative past negative)
ew dibîne (indicative present positive)
ew nabîne (indicative present negative)
wê/wî dît (indicative past positive)
wê/wî nedît (indicative past negative)
em dibînin (indicative present positive)
em nabînin (indicative present negative)
me dît (indicative past positive)
me nedît (indicative past negative)
hûn dibînin (indicative present positive)
hûn nabînin (indicative present negative)
we dît (indicative past positive)
we nedît (indicative past negative)
ew dibînin (indicative present positive)
ew nabînin (indicative present negative)
wan dît (indicative past positive)
wan nedît (indicative past negative)
min didît (imperfect positive)
min nedidît (imperfect negative)
min dîtibû (positive)
min nedîtibû (negative)
te didît (imperfect positive)
te nedidît (imperfect negative)
te dîtibû (positive)
te nedîtibû (negative)
wê/wî didît (imperfect positive)
wê/wî nedidît (imperfect negative)
wê/wî dîtibû (positive)
wê/wî nedîtibû (negative)
me didît (imperfect positive)
me nedidît (imperfect negative)
me dîtibû (positive)
me nedîtibû (negative)
we didît (imperfect positive)
we nedidît (imperfect negative)
we dîtibû (positive)
we nedîtibû (negative)
wan didît (imperfect positive)
wan nedidît (imperfect negative)
wan dîtibû (positive)
wan nedîtibû (negative)
ez ê bibînim (future positive)
ez ê nebînim (future negative)
minê dîtibe (future perfect positive)
minê nedîtibe (future perfect negative)
tu yê bibînî (future positive)
tu yê nebînî (future negative)
teyê dîtibe (future perfect positive)
teyê nedîtibe (future perfect negative)
ew ê bibîne (future positive)
ew ê nebîne (future negative)
wê/wîyê dîtibe (future perfect positive)
wê/wîyê nedîtibe (future perfect negative)
em ê bibînin (future positive)
em ê nebînin (future negative)
meyê dîtibe (future perfect positive)
meyê nedîtibe (future perfect negative)
hûn ê bibînin (future positive)
hûn ê nebînin (future negative)
weyê dîtibe (future perfect positive)
weyê nedîtibe (future perfect negative)
ew ê bibînin (future positive)
ew ê nebînin (future negative)
wanê dîtibe (future perfect positive)
wanê nedîtibe (future perfect negative)
min dîtiye (perfect positive)
min nedîtiye (perfect negative)
min dîtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nedîtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te dîtiye (perfect positive)
te nedîtiye (perfect negative)
te dîtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nedîtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî dîtiye (perfect positive)
wê/wî nedîtiye (perfect negative)
wê/wî dîtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nedîtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me dîtiye (perfect positive)
me nedîtiye (perfect negative)
me dîtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nedîtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we dîtiye (perfect positive)
we nedîtiye (perfect negative)
we dîtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nedîtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan dîtiye (perfect positive)
wan nedîtiye (perfect negative)
wan dîtibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nedîtibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebînim (present subjunctive negative)
(bila) min dîtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nedîtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebînî (present subjunctive negative)
(bila) te dîtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nedîtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nebîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî dîtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedîtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibînin (present subjunctive positive)
(bila) em nebînin (present subjunctive negative)
(bila) me dîtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nedîtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebînin (present subjunctive negative)
(bila) we dîtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nedîtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebînin (present subjunctive negative)
(bila) wan dîtibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nedîtibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bidîta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nedîta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dîtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nedîtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bidîta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nedîta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dîtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nedîtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bidîta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedîta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dîtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedîtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bidîta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nedîta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dîtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nedîtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bidîta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nedîta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dîtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nedîtibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bidîta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedîta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dîtibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedîtibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bidîta (present conditional positive)
minê nedîta (present conditional negative)
minê dîtibûya (preterite conditional positive)
minê nedîtibûya (preterite conditional negative)
teyê bidîta (present conditional positive)
teyê nedîta (present conditional negative)
teyê dîtibûya (preterite conditional positive)
teyê nedîtibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bidîta (present conditional positive)
wê/wîyê nedîta (present conditional negative)
wê/wîyê dîtibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nedîtibûya (preterite conditional negative)
meyê bidîta (present conditional positive)
meyê nedîta (present conditional negative)
meyê dîtibûya (preterite conditional positive)
meyê nedîtibûya (preterite conditional negative)
weyê bidîta (present conditional positive)
weyê nedîta (present conditional negative)
weyê dîtibûya (preterite conditional positive)
weyê nedîtibûya (preterite conditional negative)
wanê bidîta (present conditional positive)
wanê nedîta (present conditional negative)
wanê dîtibûya (preterite conditional positive)
wanê nedîtibûya (preterite conditional negative)
(tu) bibîne (imperative present positive)
(tu) nebîne (imperative present negative)
(hûn) bibînin (imperative present positive)
(hûn) nebînin (imperative present negative)
–dî– (root past)
min dî (indicative past positive)
min nedî (indicative past negative)
te dî (indicative past positive)
te nedî (indicative past negative)
wê/wî dî (indicative past positive)
wê/wî nedî (indicative past negative)
me dî (indicative past positive)
me nedî (indicative past negative)
we dî (indicative past positive)
we nedî (indicative past negative)
wan dî (indicative past positive)
wan nedî (indicative past negative)
min didî (imperfect positive)
min nedidî (imperfect negative)
min dîbû (positive)
min nedîbû (negative)
te didî (imperfect positive)
te nedidî (imperfect negative)
te dîbû (positive)
te nedîbû (negative)
wê/wî didî (imperfect positive)
wê/wî nedidî (imperfect negative)
wê/wî dîbû (positive)
wê/wî nedîbû (negative)
me didî (imperfect positive)
me nedidî (imperfect negative)
me dîbû (positive)
me nedîbû (negative)
we didî (imperfect positive)
we nedidî (imperfect negative)
we dîbû (positive)
we nedîbû (negative)
wan didî (imperfect positive)
wan nedidî (imperfect negative)
wan dîbû (positive)
wan nedîbû (negative)
minê dîbe (future perfect positive)
minê nedîbe (future perfect negative)
teyê dîbe (future perfect positive)
teyê nedîbe (future perfect negative)
wê/wîyê dîbe (future perfect positive)
wê/wîyê nedîbe (future perfect negative)
meyê dîbe (future perfect positive)
meyê nedîbe (future perfect negative)
weyê dîbe (future perfect positive)
weyê nedîbe (future perfect negative)
wanê dîbe (future perfect positive)
wanê nedîbe (future perfect negative)
min diye (perfect positive)
min nediye (perfect negative)
min dîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nedîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te diye (perfect positive)
te nediye (perfect negative)
te dîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nedîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî diye (perfect positive)
wê/wî nediye (perfect negative)
wê/wî dîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nedîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me diye (perfect positive)
me nediye (perfect negative)
me dîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nedîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we diye (perfect positive)
we nediye (perfect negative)
we dîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nedîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan diye (perfect positive)
wan nediye (perfect negative)
wan dîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nedîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) min dîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nedîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) te dîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nedîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) wê/wî dîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) me dîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nedîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) we dîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nedîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) wan dîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nedîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bidiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nediya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nedîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bidiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nediya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nedîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bidiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nediya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bidiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nediya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nedîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bidiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nediya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nedîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bidiya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nediya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedîbûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bidiya (present conditional positive)
minê nediya (present conditional negative)
minê dîbûya (preterite conditional positive)
minê nedîbûya (preterite conditional negative)
teyê bidiya (present conditional positive)
teyê nediya (present conditional negative)
teyê dîbûya (preterite conditional positive)
teyê nedîbûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bidiya (present conditional positive)
wê/wîyê nediya (present conditional negative)
wê/wîyê dîbûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nedîbûya (preterite conditional negative)
meyê bidiya (present conditional positive)
meyê nediya (present conditional negative)
meyê dîbûya (preterite conditional positive)
meyê nedîbûya (preterite conditional negative)
weyê bidiya (present conditional positive)
weyê nediya (present conditional negative)
weyê dîbûya (preterite conditional positive)
weyê nedîbûya (preterite conditional negative)
wanê bidiya (present conditional positive)
wanê nediya (present conditional negative)
wanê dîbûya (preterite conditional positive)
wanê nedîbûya (preterite conditional negative)
–wîn– (root present)
ez diwînim (indicative present positive)
ez nawînim (indicative present negative)
tu diwînî (indicative present positive)
tu nawînî (indicative present negative)
ew diwîne (indicative present positive)
ew nawîne (indicative present negative)
em diwînin (indicative present positive)
em nawînin (indicative present negative)
hûn diwînin (indicative present positive)
hûn nawînin (indicative present negative)
ew diwînin (indicative present positive)
ew nawînin (indicative present negative)
ez ê biwînim (future positive)
ez ê newînim (future negative)
tu yê biwînî (future positive)
tu yê newînî (future negative)
ew ê biwîne (future positive)
ew ê newîne (future negative)
em ê biwînin (future positive)
em ê newînin (future negative)
hûn ê biwînin (future positive)
hûn ê newînin (future negative)
ew ê biwînin (future positive)
ew ê newînin (future negative)
(bila) ez biwînim (present subjunctive positive)
(bila) ez newînim (present subjunctive negative)
(bila) tu biwînî (present subjunctive positive)
(bila) tu newînî (present subjunctive negative)
(bila) ew biwîne (present subjunctive positive)
(bila) ew newîne (present subjunctive negative)
(bila) em biwînin (present subjunctive positive)
(bila) em newînin (present subjunctive negative)
(bila) hûn biwînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn newînin (present subjunctive negative)
(bila) ew biwînin (present subjunctive positive)
(bila) ew newînin (present subjunctive negative)
(tu) biwîne (imperative present positive)
(tu) newîne (imperative present negative)
(hûn) biwînin (imperative present positive)
(hûn) newînin (imperative present negative)
–vîn– (root present)
ez divînim (indicative present positive)
ez navînim (indicative present negative)
tu divînî (indicative present positive)
tu navînî (indicative present negative)
ew divîne (indicative present positive)
ew navîne (indicative present negative)
em divînin (indicative present positive)
em navînin (indicative present negative)
hûn divînin (indicative present positive)
hûn navînin (indicative present negative)
ew divînin (indicative present positive)
ew navînin (indicative present negative)
ez ê bivînim (future positive)
ez ê nevînim (future negative)
tu yê bivînî (future positive)
tu yê nevînî (future negative)
ew ê bivîne (future positive)
ew ê nevîne (future negative)
em ê bivînin (future positive)
em ê nevînin (future negative)
hûn ê bivînin (future positive)
hûn ê nevînin (future negative)
ew ê bivînin (future positive)
ew ê nevînin (future negative)
(bila) ez bivînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nevînim (present subjunctive negative)
(bila) tu bivînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nevînî (present subjunctive negative)
(bila) ew bivîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nevîne (present subjunctive negative)
(bila) em bivînin (present subjunctive positive)
(bila) em nevînin (present subjunctive negative)
(bila) hûn bivînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nevînin (present subjunctive negative)
(bila) ew bivînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nevînin (present subjunctive negative)
(tu) bivîne (imperative present positive)
(tu) nevîne (imperative present negative)
(hûn) bivînin (imperative present positive)
(hûn) nevînin (imperative present negative)
dîn
دیتن
дитьн
bîstin

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî: *dʰeiə ("pê hesîn, dîtin, bihîstin"),
proto-îranî: *dai- ("dîtin, bihîstin") ,
avestayî: dai- ("dîtin "),
farisiya kevn: dī- ("dîtin"),
partî: dyd- ("dîtin"),
pehlewî: dyd- ("dîtin"),
hotenî: dai- ("dîtin"),
harezmî: dy- ("dîtin"),
farisî: dīdan ("dîtin"),
belûçî: dīt- ("dîtin") … ^(alfabeya arî),
kurmancî: dîtin ("dîtin"),
soranî: dîtin, bînan ("dîtin"),
hewramî: diyay ("dîtin"),
zazakî: diyene, vînayen- ("dîtin"),
şêxbizinî: diyin, wînandin- ("dîtin"),
sanskrîtî: dhay- ("bihîstin"),
yûnanî: theôréô ("dîtin"),
Çavkanî: Cheung p.49, Watkins p.18 | Pokorny: 243

абара

roman: ābārā

𑜑𑜃𑜫

roman: han

кӧрӧр

roman: körör

חזא

roman: ḥaza

দেখা

roman: dekha

күреү

roman: kürew

ба́чыць

roman: báčycʹ

уба́чыць

roman: ubáčycʹ

ви́ждам

roman: víždam

တွေ့

roman: twe.

မြင်

roman: mrang

хараха

roman: xaraxa

үзэхэ

roman: üzexe

га

roman: ga

ᎠᎪᏩᏛᏗ

roman: agowadvdi

睇見

roman: tai² gin³

җян

roman: ži͡an

見

roman: jiàn

看見

roman: kànjiàn

курма

roman: kurma

رَأَى

roman: raʾā

عَايَنَ

roman: ʿāyana

شاف

roman: šāf

տեսնել

roman: tesnel

иттэй

roman: ittəj

ичэми

roman: içəmi

دیدن

roman: didan

𐍃𐌰𐌹𐍈𐌰𐌽

roman: saiƕan

ხედავს

roman: xedavs

देखना

roman: dekhnā

רָאָה

roman: ra'ah

го

roman: go

үзх

roman: üzx

ನೋಡು

roman: nōḍu

وُچھُن

roman: vuchun

көрүү

roman: körüü

दिशें

roman: diśẽ

보다〮

roman: pwòtá

보다

roman: boda

뵙다

roman: boepda

гёрмек

roman: görmek

ເຫັນ

roman: hen

гледа

roman: gleda

കാണുക

roman: kāṇuka

पाहणे

roman: pāhṇe

үзэх

roman: üzeh

харах

roman: harah

ଦେଖିବା

roman: dekhiba

уынын

roman: wynyn

كۆرمەك

roman: körmek

ਵੇਖਣਾ

roman: vēkhṇā

көру

roman: köru

қарау

roman: qarau

ви́деть

roman: vídetʹ

уви́деть

roman: uvídetʹ

ві́дїти

roman: vídjity

पश्यति

roman: paśyati

चष्टे

roman: caṣṭe

ᱧᱮᱞ

roman: ñel

ꠖꠦꠈꠣ

roman: dexá

видѣти

roman: viděti

зьрѣти

roman: zĭrěti

ႁၼ်

roman: hǎn

பார்

roman: pār

เห็น

roman: hěn

ดู

roman: duu

แล

roman: lɛɛ

ᥞᥢᥴ

roman: hán

చూచు

roman: cūcu

күрергә

roman: kürergä

күрү

roman: kürü

𐰚𐰇𐰼

roman: kür²

མཐོང

roman: mthong

གཟིགས

roman: gzigs

көөр

roman: köör

акӏсун

roman: aḳsun

адӟыны

roman: addźyny

𐎈𐎄𐎊

roman: ḥdy

ба́чити

roman: báčyty

ви́діти

roman: výdity

кӧрерге

roman: kӧrerge

ឃើញ

roman: khəəñ

көр

roman: kör

זען

roman: zen

βλέπω

roman: vlépo

βλέπω

roman: blépō

ὁράω

roman: horáō

εἶδον

roman: eîdon

ὀπτεύω

roman: opteúō

δέρκομαι

roman: dérkomai


dîtin

glosses: Qenaet, bawerî, nerîn, boçûn, helwest, ray.

text: Bi dîtina min divê em îro biçin.

text: Li wir, li ber wan dîtina wî hat guhertin. Rûyê wî wek rojê şewq da û cilên wî wek ronahiyê çîlspî bûn.

ref: Încîl (Mizgînî) https://web.archive.org/http://www.kitebipiroz.com/kurmanji/bible/mat/17/2 arşîv, kitebipiroz.com

ipa: /diːˈtɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-dîtin.wav

hyphenation: dî·tin


bihîstin

glosses:
guh lê bûn, guhdarî kirin, bi guhan pê hesîn,
(dengek) hatin guhî, bi ber guhî ketin,
ketin ber guhî, bi guhên xwe hay / aga jê bûn

text: Xewfek me hebû lew bi wisalê perixîm ezBihnek ji wisalê me bihîst û kerixîm ezWek tole li pê mûçih li dorê çerixîm ez

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
dibîzim (present)
dibîzî (present)
dibîze (present)
dibîzin (present)
bibîze (imperative singular)
bibîzin (imperative plural)
bihîst (past)
bihîst (past)
bihîst (past)
bihîst (past)
–bîz– (root present)
–bihîst– (root past)
ez dibîzim (indicative present positive)
ez nabîzim (indicative present negative)
min bihîst (indicative past positive)
min nebihîst (indicative past negative)
tu dibîzî (indicative present positive)
tu nabîzî (indicative present negative)
te bihîst (indicative past positive)
te nebihîst (indicative past negative)
ew dibîze (indicative present positive)
ew nabîze (indicative present negative)
wê/wî bihîst (indicative past positive)
wê/wî nebihîst (indicative past negative)
em dibîzin (indicative present positive)
em nabîzin (indicative present negative)
me bihîst (indicative past positive)
me nebihîst (indicative past negative)
hûn dibîzin (indicative present positive)
hûn nabîzin (indicative present negative)
we bihîst (indicative past positive)
we nebihîst (indicative past negative)
ew dibîzin (indicative present positive)
ew nabîzin (indicative present negative)
wan bihîst (indicative past positive)
wan nebihîst (indicative past negative)
min dibihîst (imperfect positive)
min nedibihîst (imperfect negative)
min bihîstibû (positive)
min nebihîstibû (negative)
te dibihîst (imperfect positive)
te nedibihîst (imperfect negative)
te bihîstibû (positive)
te nebihîstibû (negative)
wê/wî dibihîst (imperfect positive)
wê/wî nedibihîst (imperfect negative)
wê/wî bihîstibû (positive)
wê/wî nebihîstibû (negative)
me dibihîst (imperfect positive)
me nedibihîst (imperfect negative)
me bihîstibû (positive)
me nebihîstibû (negative)
we dibihîst (imperfect positive)
we nedibihîst (imperfect negative)
we bihîstibû (positive)
we nebihîstibû (negative)
wan dibihîst (imperfect positive)
wan nedibihîst (imperfect negative)
wan bihîstibû (positive)
wan nebihîstibû (negative)
ez ê bibîzim (future positive)
ez ê nebîzim (future negative)
minê bihîstibe (future perfect positive)
minê nebihîstibe (future perfect negative)
tu yê bibîzî (future positive)
tu yê nebîzî (future negative)
teyê bihîstibe (future perfect positive)
teyê nebihîstibe (future perfect negative)
ew ê bibîze (future positive)
ew ê nebîze (future negative)
wê/wîyê bihîstibe (future perfect positive)
wê/wîyê nebihîstibe (future perfect negative)
em ê bibîzin (future positive)
em ê nebîzin (future negative)
meyê bihîstibe (future perfect positive)
meyê nebihîstibe (future perfect negative)
hûn ê bibîzin (future positive)
hûn ê nebîzin (future negative)
weyê bihîstibe (future perfect positive)
weyê nebihîstibe (future perfect negative)
ew ê bibîzin (future positive)
ew ê nebîzin (future negative)
wanê bihîstibe (future perfect positive)
wanê nebihîstibe (future perfect negative)
min bihîstiye (perfect positive)
min nebihîstiye (perfect negative)
min bihîstibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nebihîstibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te bihîstiye (perfect positive)
te nebihîstiye (perfect negative)
te bihîstibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nebihîstibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî bihîstiye (perfect positive)
wê/wî nebihîstiye (perfect negative)
wê/wî bihîstibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nebihîstibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me bihîstiye (perfect positive)
me nebihîstiye (perfect negative)
me bihîstibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nebihîstibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we bihîstiye (perfect positive)
we nebihîstiye (perfect negative)
we bihîstibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nebihîstibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan bihîstiye (perfect positive)
wan nebihîstiye (perfect negative)
wan bihîstibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nebihîstibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bibîzim (present subjunctive positive)
(bila) ez nebîzim (present subjunctive negative)
(bila) min bihîstibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nebihîstibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bibîzî (present subjunctive positive)
(bila) tu nebîzî (present subjunctive negative)
(bila) te bihîstibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nebihîstibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibîze (present subjunctive positive)
(bila) ew nebîze (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihîstibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebihîstibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bibîzin (present subjunctive positive)
(bila) em nebîzin (present subjunctive negative)
(bila) me bihîstibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nebihîstibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bibîzin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nebîzin (present subjunctive negative)
(bila) we bihîstibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nebihîstibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bibîzin (present subjunctive positive)
(bila) ew nebîzin (present subjunctive negative)
(bila) wan bihîstibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nebihîstibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bibihîsta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nebihîsta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min bihîstibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nebihîstibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bibihîsta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nebihîsta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te bihîstibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nebihîstibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bibihîsta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebihîsta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihîstibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nebihîstibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bibihîsta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nebihîsta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me bihîstibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nebihîstibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bibihîsta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nebihîsta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we bihîstibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nebihîstibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bibihîsta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nebihîsta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan bihîstibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nebihîstibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bibihîsta (present conditional positive)
minê nebihîsta (present conditional negative)
minê bihîstibûya (preterite conditional positive)
minê nebihîstibûya (preterite conditional negative)
teyê bibihîsta (present conditional positive)
teyê nebihîsta (present conditional negative)
teyê bihîstibûya (preterite conditional positive)
teyê nebihîstibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bibihîsta (present conditional positive)
wê/wîyê nebihîsta (present conditional negative)
wê/wîyê bihîstibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nebihîstibûya (preterite conditional negative)
meyê bibihîsta (present conditional positive)
meyê nebihîsta (present conditional negative)
meyê bihîstibûya (preterite conditional positive)
meyê nebihîstibûya (preterite conditional negative)
weyê bibihîsta (present conditional positive)
weyê nebihîsta (present conditional negative)
weyê bihîstibûya (preterite conditional positive)
weyê nebihîstibûya (preterite conditional negative)
wanê bibihîsta (present conditional positive)
wanê nebihîsta (present conditional negative)
wanê bihîstibûya (preterite conditional positive)
wanê nebihîstibûya (preterite conditional negative)
(tu) bibîze (imperative present positive)
(tu) nebîze (imperative present negative)
(hûn) bibîzin (imperative present positive)
(hûn) nebîzin (imperative present negative)
بهیستن
bîstin
bihîztin
bîztin
dîtin
pê hesîn

etymology_text:
Ji berêtir *bedîst-, proto-hindûewropî *bʰeudʰ (“haydar bûn/kirin”), proto-îranî *beud- (“pê hesîn”).
Hevreha avestayî beod- > būyisiye. Ihtimal e ku -ist- qertafeke lêkerên pasîv bû, bide ber kurdî nivistin û farisî danisten (zanîn). Di nava gel de ji bo ramana deng hatin bêhtir deng hatin yekî tê karî. Zimanên din ên kurdî / îranî da hevrehên wan bi kar tên: zazakî eşnawitene, hewramî ئەژنەۋای (ejneway), ku ketiye an kar tê kiriye soranî ژنەفتن (jneftin) û kurdiya başûrî ژنەوتن (jnewtin); farisî شنیدن (şenîden)... Tev ji proto-hindûewropî *ksnew- (“sûtin, tûj kirin”), bi wateya guhên xwe tûjkirin bo çêtir pê hesîn.

аҳара

roman: āḥārā

ሰማ

roman: säma

শুন

roman: xun

ишетеү

roman: išetew

чуць

roman: čucʹ

учу́ць

roman: učúcʹ

ўчуць

roman: ŭčucʹ

শোনা

roman: śona

чу́вам

roman: čúvam

ကြား

roman: kra:

хаза

roman: χaza

ᎠᏛᎩᎠ

roman: advgia

聽到

roman: teng¹ dou³⁻²

聽見

roman: tīngjiàn

聽著//听着

roman: thiaⁿ-tio̍h

سَمِعَ

roman: samiʿa

سمع

roman: simiʕ

سْمع

roman: sməʕ

լսել

roman: lsel

ሰምዐ

roman: sämʿä

до̄лды̄мӣ

roman: dōldīmī

شنیدن

roman: šenidan

𐌷𐌰𐌿𐍃𐌾𐌰𐌽

roman: hausjan

სმენა

roman: smena

გაგონება

roman: gagoneba

सुनना

roman: sunnā

שָׁמַע

roman: shamá'

ಕೇಳು

roman: kēḷu

بوزُن

roman: bōzun

угуу

roman: uguu

ඇසෙනවා

roman: æsenawā

듣다

roman: deutda

эшитмек

roman: eşitmek

ໄດ້ຍິນ

roman: dai nyin

слуша

roman: sluša

слушне

roman: slušne

чуе

roman: čue

കേൾക്കുക

roman: kēḷkkuka

ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳ

roman: donjimbi

дуулах

roman: duulah

сонсох

roman: sonsoh

ଶୁଣିବା

roman: śuṇiba

اورول

roman: awrawəl

есту

roman: estu

слы́шать

roman: slýšatʹ

услы́шать

roman: uslýšatʹ

နၢ်ဟူ

roman: na̱ hoo

श्रु

roman: śru

शृणोति

roman: śṛṇoti

ꠢꠥꠘꠣ

roman: huna

слꙑшати

roman: slyšati

ငိၼ်

roman: ngǐn

ယိၼ်း

roman: yín

ၺိၼ်

roman: nyǐn

шунидан

roman: šunidan

கேள்

roman: kēḷ

విను

roman: vinu

ⵙⵍⵍ

roman: sll

ишетергә

roman: işetergä

ཁོ

roman: kho

གསན

roman: gsan

дыңнаар

roman: dıñnaar

дыңнап каар

roman: dıñnap kaar

𐎌𐎎𐎓

roman: šmʿ

чу́ти

roman: čúty

почу́ти

roman: počúty

ឮ

roman: lœ

ស្ដាប់ឮ

roman: sdablœ

הערן

roman: hern

ακούω

roman: akoúo

ἀκούω

roman: akoúō

κλύω

roman: klúō

ἀΐω

roman: aḯō

ipa: /bɪhiːsˈtɪn/

hyphenation: bi·hîs·tin


bihîstin

glosses: guhlêbûn, guhdarîkirin, pêhesîna bi guhan

text: Bihîstina dengan.


nerîn

glosses: Dengê canewerên dirinde. Dengê şêrî û ajelên dirinde.

text: Dihî ez li baxçê caneweran bûm, min guhê xwe da şêrî demê dinerî.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /nɛˈɾiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nerîn.wav

hyphenation: ne·rîn


nerîn

glosses: (mêze kirin) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nêrîn.


nerîn

glosses: (ray, dîtin, bawerî) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nêrîn.


nêrîn

glosses: temaşe kirin, mêze kirin, mêzîn, berê xwe danê, seh kirin, fekirin, hêv kirin, mêze kirin, mêzandin, çav lê gerandin

text: Cama ku meya xas têBinêrin talib çend inWexwun ji destê rastê

forms:
dinêrim (present)
dinêrî (present)
dinêre (present)
dinêrin (present)
binêre (imperative singular)
binêrin (imperative plural)
nêrî (past)
nêrî (past)
nêrî (past)
nêrî (past)
نێرین
nihêrîn
nihêrtin
nêrtin
nerîn
nerrîn
nêrrîn
nihêrrîn
nihêrrtin
rênîn

etymology_text: Herwiha nihêrtin, hevreha soranî نۆڕین (norrîn), نواڕین (nwarrîn), ڕوانین (rwanîn), feylî nûřîn, şahzênî/şêxbizinî nîgerandin / ningerandin, ji *nigard-; hevzaya farisî نگار (nigar) (> kurdî nîgar) û انگاشتن (engaşten > kurdî angaştin, texmîn kirin, idia kirin, xeyal kirin) ji zimanên îranî.

চা

roman: sa

インカㇽ

roman: inkar

ҡарау

roman: qaraw

глядзе́ць

roman: hljadzjécʹ

паглядзе́ць

roman: pahljadzjécʹ

তাকান

roman: takan

نیشتن

roman: niyašten

гле́дам

roman: glédam

ကြည့်

roman: krany.

хьажа

roman: ḥaža

кан

roman: kan

看

roman: kàn

視

roman: shì

見

roman: jiàn

看

roman: khòaⁿ / khàn

نَظَرَ

roman: naẓara

شَاف

roman: šāf

بص

roman: baṣṣ

طالع

roman: ṭālaʿ

شاف

roman: šaf

նայել

roman: nayel

ነጸረ

roman: näṣärä

سیل کردن

roman: sayl kardan

نگاه کردن

roman: nigāh kardan

نگریستن

roman: nigarīstan

نگاه کردن

roman: negâh kardan

نگریستن

roman: negaristan

𐌰𐍄𐍃𐌰𐌹𐍈𐌰𐌽

roman: atsaiƕan

જોવું

roman: jovũ

ყურება

roman: q̇ureba

ცქერა

roman: ckera

ჭვრეტა

roman: č̣vreṭa

देखना

roman: dekhnā

निगाह करना

roman: nigāh karnā

הִסְתַּכֵּל

roman: histakél

הביט

roman: hibít

ראה

roman: ra'á

хьежа

roman: ḥeža

кара-

roman: kara-

බලනවා

roman: balanawā

보다

roman: boda

ເບິ່ງ

roman: bœng

гледа

roman: gleda

നോക്കുക

roman: nōkkuka

ᡨᡠᠸᠠᠮᠪᡳ

roman: tuwambi

харах

roman: harah

харагдах

roman: haragdah

нюдь

roman: ņud̦

қарау

roman: qarau

смотре́ть

roman: smotrétʹ

посмотре́ть

roman: posmotrétʹ

гляде́ть

roman: gljadétʹ

погляде́ть

roman: pogljadétʹ

चष्टे

roman: caṣṭe

ᱧᱮᱞ

roman: ñel

ꠌꠣꠃꠣ

roman: saua

нигоҳ кардан

roman: nigoh kardan

нигаристан

roman: nigaristan

มอง

roman: mɔɔng

ดู

roman: duu

చూచు

roman: cūcu

карарга

roman: qararga

багарга

roman: bağarga

𐎈𐎄𐎊

roman: ḥdy

диви́тися

roman: dyvýtysja

подиви́тися

roman: podyvýtysja

មើល

roman: məəl

көр

roman: kör

κοιτάζω

roman: koitázo

σκοπέω

roman: skopéō

λεύσσω

roman: leússō

ipa: /neːˈɾiːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nêrîn.wav

hyphenation: nê·rîn


nêrîn

glosses: mêzekirin, temaşekirin, sehkirin, berêxwedan:

по́гляд

roman: póhljad

по́зірк

roman: pózirk

по́глед

roman: pógled

目光

roman: mùguāng

一見

roman: yījiàn

نَظْرَة

roman: naẓra

شوفة

roman: šōfa

ყურება

roman: q̇ureba

ცქერა

roman: ckera

ჭვრეტა

roman: č̣vreṭa

מבט

roman: mabát

일견

roman: ilgyeon

поглед

roman: pogled

باقم

roman: bakım

نگاه

roman: nigâh

взгляд

roman: vzgljad

చూపు

roman: cūpu

קוק

roman: kuk

βλέμμα

roman: vlémma

ματιά

roman: matiá

βλέμμα

roman: blémma

фекер

roman: feker

уй

roman: uy

зда́нне

roman: zdánnje

ду́мка

roman: dúmka

пагля́д

roman: pahljád

অভিমতি

roman: ôbhimti

নজর

roman: nôjôr

мне́ние

roman: mnénie

въ́зглед

roman: vǎ́zgled

схва́щане

roman: shváštane

ဆန္ဒ

roman: hcanda.

һанал

roman: hanal

意見

roman: ji³ gin³

睇法

roman: tai² faat³

йиҗян

roman: yiži͡an

意見

roman: yìjiàn

看法

roman: kànfǎ

見解

roman: jiànjiě

意見

roman: ì-kiàn

رَأْي

roman: raʾy

نَظَر

roman: naẓar

فِكْر

roman: fikr

عَقِيدَة

roman: ʿaqīda

رَإِي

roman: raʔi

կարծիք

roman: karcikʻ

نظر

roman: nazar

عقیده

roman: 'aqide

رأی

roman: ra'y

فکر

roman: fekr

𐌼𐌹𐍄𐍉𐌽𐍃

roman: mitōns

აზრი

roman: azri

მოსაზრება

roman: mosazreba

შეხედულება

roman: šexeduleba

विचार

roman: vicār

राय

roman: rāy

ख़याल

roman: xayāl

अभिमत

roman: abhimat

דֵעָה

roman: de'á

пикир

roman: pikir

ой

roman: oy

의견

roman: uigyeon

견해

roman: gyeonhae

ຄວາມເຫັນ

roman: khuām hen

ທັດສະນະ

roman: that sa na

ສຽງ

roman: sīang

мислење

roman: mislenje

мнение

roman: mnenie

അഭിപ്രായം

roman: abhiprāyaṃ

არზი

roman: arzi

санал

roman: sanal

بیلك

roman: bilek

آرا

roman: ara

пікір

roman: pıkır

ой

roman: oi

мне́ние

roman: mnénije

воззре́ние

roman: vozzrénije

мулоҳиза

roman: mulohiza

андеша

roman: andeša

ақида

roman: aqida

рой

roman: roy

கருத்து

roman: karuttu

เสียง

roman: sǐiang

అభిప్రయము

roman: abhiprayamu

фикер

roman: fiker

བསམ་ཚུལ

roman: bsam tshul


nêrrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nêrîn.


şandin

glosses:
Tiştek dan kesekî daku bibe derekê,
 bi rêya aletekê tiştek gihandin derekê bêyî ku mirov bi xwe pê re biçe,
(ji derekê) dan birin (bo derek din)

text: Mihra te di canê xwe ji dil xef kiribû minDil çû ceger û sîne li ser canî ve şandinNûnên te hilalê bi qeran yek ji sura heq

forms:
dişînim (present)
dişînî (present)
dişîne (present)
dişînin (present)
bişîne (imperative singular)
bişînin (imperative plural)
şand (past)
şand (past)
şand (past)
şand (past)
–şîn– (root present)
–şand– (root past)
ez dişînim (indicative present positive)
ez naşînim (indicative present negative)
min şand (indicative past positive)
min neşand (indicative past negative)
tu dişînî (indicative present positive)
tu naşînî (indicative present negative)
te şand (indicative past positive)
te neşand (indicative past negative)
ew dişîne (indicative present positive)
ew naşîne (indicative present negative)
wê/wî şand (indicative past positive)
wê/wî neşand (indicative past negative)
em dişînin (indicative present positive)
em naşînin (indicative present negative)
me şand (indicative past positive)
me neşand (indicative past negative)
hûn dişînin (indicative present positive)
hûn naşînin (indicative present negative)
we şand (indicative past positive)
we neşand (indicative past negative)
ew dişînin (indicative present positive)
ew naşînin (indicative present negative)
wan şand (indicative past positive)
wan neşand (indicative past negative)
min dişand (imperfect positive)
min nedişand (imperfect negative)
min şandibû (positive)
min neşandibû (negative)
te dişand (imperfect positive)
te nedişand (imperfect negative)
te şandibû (positive)
te neşandibû (negative)
wê/wî dişand (imperfect positive)
wê/wî nedişand (imperfect negative)
wê/wî şandibû (positive)
wê/wî neşandibû (negative)
me dişand (imperfect positive)
me nedişand (imperfect negative)
me şandibû (positive)
me neşandibû (negative)
we dişand (imperfect positive)
we nedişand (imperfect negative)
we şandibû (positive)
we neşandibû (negative)
wan dişand (imperfect positive)
wan nedişand (imperfect negative)
wan şandibû (positive)
wan neşandibû (negative)
ez ê bişînim (future positive)
ez ê neşînim (future negative)
minê şandibe (future perfect positive)
minê neşandibe (future perfect negative)
tu yê bişînî (future positive)
tu yê neşînî (future negative)
teyê şandibe (future perfect positive)
teyê neşandibe (future perfect negative)
ew ê bişîne (future positive)
ew ê neşîne (future negative)
wê/wîyê şandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neşandibe (future perfect negative)
em ê bişînin (future positive)
em ê neşînin (future negative)
meyê şandibe (future perfect positive)
meyê neşandibe (future perfect negative)
hûn ê bişînin (future positive)
hûn ê neşînin (future negative)
weyê şandibe (future perfect positive)
weyê neşandibe (future perfect negative)
ew ê bişînin (future positive)
ew ê neşînin (future negative)
wanê şandibe (future perfect positive)
wanê neşandibe (future perfect negative)
min şandiye (perfect positive)
min neşandiye (perfect negative)
min şandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te şandiye (perfect positive)
te neşandiye (perfect negative)
te şandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî şandiye (perfect positive)
wê/wî neşandiye (perfect negative)
wê/wî şandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me şandiye (perfect positive)
me neşandiye (perfect negative)
me şandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we şandiye (perfect positive)
we neşandiye (perfect negative)
we şandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan şandiye (perfect positive)
wan neşandiye (perfect negative)
wan şandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neşandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bişînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neşînim (present subjunctive negative)
(bila) min şandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bişînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neşînî (present subjunctive negative)
(bila) te şandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neşîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî şandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bişînin (present subjunctive positive)
(bila) em neşînin (present subjunctive negative)
(bila) me şandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bişînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neşînin (present subjunctive negative)
(bila) we şandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neşînin (present subjunctive negative)
(bila) wan şandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neşandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min şandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te şandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî şandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me şandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we şandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bişanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neşanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan şandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neşandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bişanda (present conditional positive)
minê neşanda (present conditional negative)
minê şandibûya (preterite conditional positive)
minê neşandibûya (preterite conditional negative)
teyê bişanda (present conditional positive)
teyê neşanda (present conditional negative)
teyê şandibûya (preterite conditional positive)
teyê neşandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bişanda (present conditional positive)
wê/wîyê neşanda (present conditional negative)
wê/wîyê şandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neşandibûya (preterite conditional negative)
meyê bişanda (present conditional positive)
meyê neşanda (present conditional negative)
meyê şandibûya (preterite conditional positive)
meyê neşandibûya (preterite conditional negative)
weyê bişanda (present conditional positive)
weyê neşanda (present conditional negative)
weyê şandibûya (preterite conditional positive)
weyê neşandibûya (preterite conditional negative)
wanê bişanda (present conditional positive)
wanê neşanda (present conditional negative)
wanê şandibûya (preterite conditional positive)
wanê neşandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bişîne (imperative present positive)
(tu) neşîne (imperative present negative)
(hûn) bişînin (imperative present positive)
(hûn) neşînin (imperative present negative)
شاندن
şiyandin
şêyandin

etymology_text: Forma kurtkirî ye ji şiyandin û herwiha forma transitîv e ji lêkera çûn û çûyîn, hevreha zazakî şiyene (çûn), hewramî şiyay (çûn), belûçî şut- (çûn), farisî شدن (şuden: "bûn tiştek/kesek") û شاویدن (şavîden: "çûn" - êdî ne li kar e), bextiyarî şew- (çûn), sogdî ş'w- (çûn, meşîn, livîn), parsî şû- (çûn), farisiya navîn şw- (çûn), farisiya kevn şiyev- (bi rê ketin, çûn), avestayî şiyew- / şew- (çûn), îraniya kevn *çiyew-, sanskrîtî च्य्अवते (cyavate)çyavete- (bi rê ketin), ermeniya kevn չուեմ (çwêm: bi rê ketin), ermeniya nû չվել (çvêl: bar kirin, koç kirin), yûnanî σεύω (sêwo: ajotin, livandin), hemû ji proto-hindûewropî *kyeu- (çûn) - k-ya proto-hindûewropî di zimanên arî de dibe ç/s/ş/z. Hevwateya lê ne hevreha îngilîzî send ye.

𐕆𐔴𐔱𐔼𐔺𐔰

roman: hebiya

ላከ

roman: lakä

ܫܕܪ

roman: šaddar

ܫܠܚ

roman: šəlaḥ

ለሀካ

roman: lahakā

পঠা

roman: potha

পঠিয়া

roman: pothia

ебәреү

roman: yebärew

высыла́ць

roman: vysylácʹ

вы́слаць

roman: výslacʹ

пасыла́ць

roman: pasylácʹ

слаць

roman: slacʹ

пасла́ць

roman: paslácʹ

адпраўля́ць

roman: adpraŭljácʹ

адпра́віць

roman: adprávicʹ

পাঠা

roman: paṭha

فشنیدن

roman: fešniðen

изпращам

roman: izpraštam

ပို့

roman: pui.

ᎠᏓᏅᏍᏗ

roman: adanvsdi

ᏩᏗᎠ

roman: wadia

сун

roman: sun

со

roman: so

送

roman: sòng

送

roman: sàng

أَرْسَلَ

roman: ʾarsala

بعت

roman: baʕat

صيفط

roman: ṣifṭ

بعت

roman: bʕat

ուղարկել

roman: uġarkel

հղել

roman: hġel

ղրկել

roman: ġrkel

ለአከ

roman: läʾäkä

فرستادن

roman: ferestâdan

𐍃𐌰𐌽𐌳𐌾𐌰𐌽

roman: sandjan

გაგზავნის

roman: gagzavnis

भेजना

roman: bhejnā

𒅈𒉡𒍣

roman: ar-nu-uz-zi

שלח

roman: shalákh

पेठंव्चे

roman: peṭhavce

보내다

roman: bonaeda

ສົ່ງ

roman: song

испрати

roman: isprati

അയക്കുക

roman: ayakkuka

पाठवने

roman: pāṭhavne

илгээх

roman: ilgeeh

पठाउनु

roman: paṭhāunu

لېږل

roman: lezzəl

استول

roman: astawəl

жіберу

roman: jıberu

посыла́ть

roman: posylátʹ

слать

roman: slatʹ

посла́ть

roman: poslátʹ

отправля́ть

roman: otpravljátʹ

отпра́вить

roman: otprávitʹ

प्रेषयति

roman: preṣayati

ꠙꠣꠑꠣꠘꠤ

roman: faṭáni

அனுப்பு

roman: aṉuppu

పంపు

roman: pampu

పంపించు

roman: pampiñcu

𐎍𐎛𐎋

roman: lỉk

𐎄𐎁𐎈

roman: dbḥ

посила́ти

roman: posyláty

сла́ти

roman: sláty

посла́ти

roman: posláty

надсила́ти

roman: nadsyláty

надісла́ти

roman: nadisláty

ផ្ញើ

roman: phñaə

שיקן

roman: shikn

στέλνω

roman: stélno

πέμπω

roman: pémpō

ἀφίημι

roman: aphíēmi

στέλλω

roman: stéllō

ipa: /ʃɑːnˈdɪn/

hyphenation: şan·din


hinartin

glosses: şandin, bi rê kirin, verê kirin, (ji derekê) dan, rewane kirin

text: Dibêjin kurê wê, ewê li nav Qeşûriyan ji wê û babê xwe re nameyek hinartibû.

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

forms:
هنارتن
nartin

etymology_text: Hevrehên soranî nardin û henardin, ji zimanên îranî.

𐕆𐔴𐔱𐔼𐔺𐔰

roman: hebiya

ላከ

roman: lakä

ܫܕܪ

roman: šaddar

ܫܠܚ

roman: šəlaḥ

ለሀካ

roman: lahakā

পঠা

roman: potha

পঠিয়া

roman: pothia

ебәреү

roman: yebärew

высыла́ць

roman: vysylácʹ

вы́слаць

roman: výslacʹ

пасыла́ць

roman: pasylácʹ

слаць

roman: slacʹ

пасла́ць

roman: paslácʹ

адпраўля́ць

roman: adpraŭljácʹ

адпра́віць

roman: adprávicʹ

পাঠা

roman: paṭha

فشنیدن

roman: fešniðen

изпращам

roman: izpraštam

ပို့

roman: pui.

ᎠᏓᏅᏍᏗ

roman: adanvsdi

ᏩᏗᎠ

roman: wadia

сун

roman: sun

со

roman: so

送

roman: sòng

送

roman: sàng

أَرْسَلَ

roman: ʾarsala

بعت

roman: baʕat

صيفط

roman: ṣifṭ

بعت

roman: bʕat

ուղարկել

roman: uġarkel

հղել

roman: hġel

ղրկել

roman: ġrkel

ለአከ

roman: läʾäkä

فرستادن

roman: ferestâdan

𐍃𐌰𐌽𐌳𐌾𐌰𐌽

roman: sandjan

გაგზავნის

roman: gagzavnis

भेजना

roman: bhejnā

𒅈𒉡𒍣

roman: ar-nu-uz-zi

שלח

roman: shalákh

पेठंव्चे

roman: peṭhavce

보내다

roman: bonaeda

ສົ່ງ

roman: song

испрати

roman: isprati

അയക്കുക

roman: ayakkuka

पाठवने

roman: pāṭhavne

илгээх

roman: ilgeeh

पठाउनु

roman: paṭhāunu

لېږل

roman: lezzəl

استول

roman: astawəl

жіберу

roman: jıberu

посыла́ть

roman: posylátʹ

слать

roman: slatʹ

посла́ть

roman: poslátʹ

отправля́ть

roman: otpravljátʹ

отпра́вить

roman: otprávitʹ

प्रेषयति

roman: preṣayati

ꠙꠣꠑꠣꠘꠤ

roman: faṭáni

ipa: /hɪnɑːɾˈtɪn/

hyphenation: hi·nar·tin


hinartin

ipa: /hɪnɑːɾˈtɪn/


ar

glosses:
Toza spî yan gewr ya ku hevîrê nanî jê têt çêkirin,
dexlûdanê ku nan jê tê çêkirin
(bi taybetî yê ku bi aşî yan destarî hatiye hêran anku hûr-hûrkirin).

text: Endamê Lijneya Rêvebirina Weqfa Alîkariya Mirovahî ya Maf û Azadiyên Mirovan (ÎHH) Osman Atalay diyar kir ku li Sûriyê kêmasiya ar heye û ji ber vê yekê jî gelek firinên nan hatin girtin û di destê wan da jî arê ku têra 10 rojan bike maye.

forms:
ئار
ар
ard
arvan

etymology_text:
proto-hindûewropî: *el- ("hêran")
:proto-îranî: *ar- ("hêran")
::avestayî: ar- ("hêran")
::pehlewî: ar- ("hêran")
::hotenî: arr- ("hêran")
::sogdî: 'rd, 'rd'rn'k ("arî")
::harezmî: 'rd ("ar")
::farisî: ard ("ar")
::kurdî: hêr- ("hêran"), ar, ard ("ar")
::belûçî: art ("ar")
::sîvendî: arde ("ar")
::hewramî: har- ("hêran"), ardi ("ar")...
::zazakî: ard
:sanskrîtî: ātā ("ar")
:yûnanî: aleo ("hêran")
:ermenî: alam ("hêran")...
Çavkanî: Cheung p.166 | Pokorny: 28 f.
hevreh: hêran

хьаджыгъэ

roman: ḥāǯ̍əġă

кулур

roman: kulur

ун

roman: un

ዱቄት

roman: duḳet

আটা

roman: ata

アマㇺコホ

roman: amamkoho

он

roman: on

ჰ̡აჲრუ̆

roman: h̡ayrŭ

ჰ̡აჲრი̆

roman: h̡ayrĭ

мука́

roman: muká

آڑت

roman: ářt

আটা

roman: aṭa

ময়দা

roman: môẏda

брашно́

roman: brašnó

မှုန့်

roman: hmun.

ဂျုံမှုန့်

roman: gyumhmun.

гурил

roman: guril

ᎢᏌ

roman: isa

ᎤᏣᎴᏍᏓ

roman: utsalesda

ᎢᏒ ᏩᏂᎨ

roman: isv wanige

麵粉

roman: min⁶ fan²

麵粉

roman: miànfěn

ҫӑнӑх

roman: śănăh

طَحِين

roman: ṭaḥīn

دَقِيق

roman: daqīq

دَقيق

roman: dagīg

دجيج

roman: dgig

طحين

roman: ṭḥin

ալյուր

roman: alyur

ալիւր

roman: aliwr

бурдук

roman: burduk

آرد

roman: ârd

આટો

roman: āṭo

લોટ

roman: loṭ

ფქვილი

roman: pkvili

आटा

roman: āṭā

קֶמַח

roman: kemakh

хьэжыгъэ

roman: ḥăžəġă

һуйр

roman: huyr

ಹಿಟ್ಟು

roman: hiṭṭu

පිටි

roman: piṭi

пызь

roman: pyzʹ

밀가루

roman: milgaru

가루

roman: garu

ແປ້ງ

roman: pǣng

ქუერი

roman: kueri

брашно

roman: brašno

മാവു

roman: māvu

ᡠᡶᠠ

roman: ufa

पीठ

roman: pīṭh

ქვირი

roman: kviri

ᠭᠤᠯᠢᠷ

roman: ɣulir

पिठो

roman: piṭho

ଅଟା

roman: ôṭa

اوړه

roman: orha

آٹا

roman: āṭṭā

ұн

roman: ūn

आटौ

roman: āṭau

ᱯᱤᱴᱷᱟ

roman: piṭha

اَٽو

roman: aṭo

ܩܡܚܐ

roman: qamḥɑ

мѫка

roman: mǫka

брашьно

roman: brašĭno

ფექ

roman: pek

ფაქუ̂

roman: pakû

орд

roman: ord

แป้ง

roman: bpɛ̂ɛng

పిండి

roman: piṇḍi

ཕྱེ

roman: phye

𐎖𐎎𐎈

roman: qmḥ

бо́рошно

roman: bórošno

ម្សៅ

roman: msav

ម្សៅមី

roman: msav mii

מעל

roman: mel

αλεύρι

roman: alévri

ἄλευρον

roman: áleuron

𐀕𐀩𐀄𐀫

roman: me-re-u-ro

𐀎

roman: ju

ipa: /ɑːɾ/

ipa: /ʕɑːɾ/


ar

etymology_text: Ji proto-îranî *āθr < *ātar-. Hevreha belûçî آس, sîvendî ūīr. An ji agir > *ayir > ar (wek soranîئاور (awir) û goranî ئایر (ayir)) an jî ji *aθr > *ahr > ar.


ar

glosses:
şimbil, pîvana berê tiştekî yan derekê
(Her arek 100 m² ye.)

etymology_text: Ji fransî are.


ar

forms:
'ar
عار

etymology_text: Ji erebî عَار (ʿār)

লাজ

roman: laz

оят

roman: oyat

со́рам

roman: sóram

стыд

roman: styd

লজ্জা

roman: lôjja

শরম

roman: śôrôm

срам

roman: sram

свян

roman: svjan

эхь

roman: eḥ

羞辱

roman: xiūrǔ

羞恥

roman: xiūchǐ

恥辱

roman: chǐrǔ

خَجَل

roman: ḵajal

ամոթ

roman: amotʻ

խայտառակություն

roman: xaytaṙakutʻyun

شرم

roman: šarm

𐌹𐌳𐍅𐌴𐌹𐍄

roman: idweit

𐌰𐌹𐍅𐌹𐍃𐌺𐌹

roman: aiwiski

სირცხვილი

roman: sircxvili

शर्म

roman: śarma

लज्जा

roman: lajjā

בּוּשָׁה

roman: bushá

эхь

roman: èḥ

уят

roman: uyat

수치

roman: suchi

айиб

roman: ajib

ичгүүр

roman: ičgüür

ᠢᠴᠢᠭᠦᠷᠢ

roman: ičigüri

ӕфсӕрм

roman: æfsærm

نومۇس

roman: nomus

شرم

roman: šárәm

ұят

roman: ūät

позо́р

roman: pozór

срамъ

roman: sramŭ

соромъ

roman: soromŭ

வெட்கம்

roman: veṭkam

ความละอายใจ

roman: kwaam lá-aai-jai

సిగ్గు

roman: siggu

𐎁𐎅𐎘

roman: bhṯ

شرم

roman: śarm

со́ром

roman: sórom

ганьба́

roman: hanʹbá

ខ្មាស

roman: kmaah

អាស្រូវ

roman: aasrəv

ហិរិ

roman: he’ri’

លជ្ជាភាព

roman: lacciepʰiep

ντροπή

roman: dropí

αἰσχύνη

roman: aiskhúnē


ar

audio: LL-Q8752 (eus)-Xabier Cañas-ar.wav


ar

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-ar.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-ar.wav


ar

glosses: afir, ciyê ku têda alef didin heywanên gird


fihêt

glosses:
eyb, şerm, fedî, ar, erz, şermezarî, rûreşî,
tişta/ê ku kirina wê ji alî civakî ve wek rûreşiyekê tê hesibandin

forms:
fehêt
fehît
fêt
fihêt

etymology_text: Ji aramî [skrîpt hewce ye] (pehyûta, “xeletî”) ji rehê p-h-y- (xelet bûn, riya xwe winda kirin).


fedî

glosses: şerm, tinebûna cesaretê bo danûstandinên li gel xelkê

glosses: fêt, eyb, ar, erz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
fedi
feda

etymology_text: Ji erebî فَضِيحَة (faḍīḥa) ji ف ض ح (f-ḍ-ḥ) ku herwiha serekaniya peyva fezahet e.

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-fedî.wav

hyphenation: fe·dî


eyb

text:
Dema xwiya bin ew qedd û qamet
Da 'eybê rendan nekî bi badê
Nufûsu qewmin biha tesamet

forms:
عهیب
'eyb
êb
'êb

etymology_text: Ji farisî عیب

الذام

roman: aḏ-ḏām

ipa: /ʕɛjb/

hyphenation: eyb


şerm

glosses: Tinebûna cesaretê bo danûstandinên li gel xelkê.

text: Ez şerm dikim li gel keçan biaxivim.

text: Awirên hîvê yên xwe ji şevê vedidizin, yên ku ji şermê rûyê xwe ji şevê vedişêrin, dikin ku şev li sîya xwe bilikume.

ref: Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 5, ISBN 9786058152175

text: Nêzîkî şems û tavêJi şerma xwuya nabinJi husna wê gulbavê

glosses: Tişta/ê ku kirina wê ji alî civakî ve wek rûreşiyekê tê hesibandin.

text: Şerm e ku mirov bêcil li derve bigerre.

forms:
شهرم
şerim

etymology_text: Ji proto-hindûewropî*ḱormo- (êş, jan, ezyet), hevreha شهرم (şerm) ya soranî, شرم (şerm) ya farisî, şerm ya pehlewî, fşerime ya avestayî.

লাজ

roman: laz

оят

roman: oyat

со́рам

roman: sóram

стыд

roman: styd

লজ্জা

roman: lôjja

শরম

roman: śôrôm

срам

roman: sram

свян

roman: svjan

эхь

roman: eḥ

羞辱

roman: xiūrǔ

羞恥

roman: xiūchǐ

恥辱

roman: chǐrǔ

خَجَل

roman: ḵajal

ամոթ

roman: amotʻ

խայտառակություն

roman: xaytaṙakutʻyun

شرم

roman: šarm

𐌹𐌳𐍅𐌴𐌹𐍄

roman: idweit

𐌰𐌹𐍅𐌹𐍃𐌺𐌹

roman: aiwiski

სირცხვილი

roman: sircxvili

शर्म

roman: śarma

लज्जा

roman: lajjā

בּוּשָׁה

roman: bushá

эхь

roman: èḥ

уят

roman: uyat

수치

roman: suchi

айиб

roman: ajib

ичгүүр

roman: ičgüür

ᠢᠴᠢᠭᠦᠷᠢ

roman: ičigüri

ӕфсӕрм

roman: æfsærm

نومۇس

roman: nomus

شرم

roman: šárәm

ұят

roman: ūät

позо́р

roman: pozór

ipa: /ʃɛɾm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-şerm.wav

hyphenation: şerm


bajarr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bajar.

ipa: /bɑːˈʒɑːr/

hyphenation: ba·jarr


bajar

glosses: Cihê ku gelek avahî û kuçe lê hene û gelek xelk lê dijîn û dixebitin.

text: Amed bajarekî kevnar e.

text: Dihok wek turîstîktirîn bajarê Başûrê Kurdistanê tê hesibandin.

text: Barîna berfê şênayiyek bû. Kuçe û kolanên bajêr ji zarokan tijî dibûn.

ref: Mehmed Uzun, Tu, 1984

text: Ez li taxekê dijîm lê li bajarî kar dikim.

text: Ez ê biçim bajarî / bajêr.

forms:
باژاڕ
бажарʹ
bajarr
bacar
bacarr
bacêr
bacêrr
bajêr
bajêrr

etymology_text:
Hevreha farisî بازار (bazar), pehlewî 𐭥𐭠𐭰𐭠𐭫 (wazar), hexamenişî 𐎺𐏃𐎠𐎨𐎼𐎴 (vehā-čā̆rana-) ji proto-îranî *wahā-čā̆rana- (“bazarkirin, firotin, danûstandin, hatinûçûn”) ji proto-hindûewropî *wes- (“firotin, nirx, biha, qîmet”) + *kʷel- (“livandin, çerixandin, wergerandin”). Hevrehabiha ya kurmancî, vaya ya zazakî, vasná- ("biha, nirx") ya sanskrîtî, gin ("biha, nirx") ya ermenî, vēndere (“firotin”) ya latînî > vendre ya fransî. Peyva bajar kurmancî û ya bazar jî farisî ye lê kurdî peyva bazar bo mebestek hinekî ji ya bajar cuda ji farisî deyn kiriye. Hêjayî gotinê ye ku ji bilî kurmancî, di zaravayên din yên kurdî de gotina bajar kêm tê bikaranîn. Ji bo cihê kirîn û firotinê bi giştî bazar ya ji farisî û bi merema jîngehên mezin jî gotina şar (di soranî de) yan jî şaristan (di zazakî de) li kar e.
Ev peyv bi maneya "bazar, sûk, çarsû" ji zimanên îranî ketiye gelek zimanên din jî: ermenî բազար (bazar) û վաճառ (vačaṙ), gurcî ვაჭარი (vač̣ari), erebî بازار (bazar), osmanî بازار (bazar) û پازار (pazar), tirkî pazar, azerî bazar / базар, ûrdûyî بازار (bazar), hindî बाज़ार (bazar), bengalî বাজার (bajar), nepalî बजार (bajar), endonezyayî pasar, çînî 巴扎 (bāzhā) û 巴刹 (pa-sat), rusî база́р (bazár), yûnanî παζάρι (pazári), mecarî/hungarî vásár, sirbokroatî ва́шар / vašar, fransî/îtalî/spanî bazar, îngilîzî bazaar, almanî Basar, danmarkî/norwecî/swêdî basar, fînlandî basaari...

شار

roman: şar

باژار

roman: bajar

ақалақь

roman: ākālāk̍

𒌷

roman: âlu

кала

roman: kala

ከተማ

roman: kätäma

מְדִינְתָּא

roman: məḏīntā

כַּרְכָּא

roman: karkā

ܡܕܼܝܼܢܬܿܵܐ

roman: məḏīttā

ኸተም

roman: xatame

নগৰ

roman: nogor

চহৰ

roman: sohor

шагьар

roman: šahar

ҡала

roman: qala

го́рад

roman: hórad

ме́ста

roman: mjésta

শহর

roman: śôhôr

নগর

roman: nôgôr

град

roman: grad

မြို့

roman: mrui.

хото

roman: xoto

гӏала

roman: ġala

чыншы

roman: čɨnšɨ

чын

roman: čɨn

шы

roman: šɨ

чынпу

roman: čɨnpu

城市

roman: sàng-sṳ

城

roman: chéng

市

roman: shì

城市

roman: siâⁿ-chhī / siâⁿ-chhǐ

都市

roman: to·-chhī

хула

roman: hula

ޝަހަރު

roman: šaharu

مَدِينَة

roman: madīna

بَلَد

roman: balad

مَدينَة

roman: mədina

مدِينَة

roman: mdīna

քաղաք

roman: kʻaġakʻ

ош

roman: oš

ሀገር

roman: hägär

ქალაქი

roman: kalaki

شَهر

roman: šahr

𐤀𐤄𐤋

roman: ʾhl

𐌱𐌰𐌿𐍂𐌲𐍃

roman: baurgs

શહેર

roman: śaher

નગર

roman: nagar

शहर

roman: śahar

עִיר

roman: ir

къалэ

roman: q̇ālă

балһсн

roman: balhsn

ನಗರ

roman: nagara

шахар

roman: şaxar

шаар

roman: şaar

калаа

roman: kalaa

නගරය

roman: nagaraya

кар

roman: kar

도시(都市)

roman: dosi

시내(市內)

roman: sinae

시(市)

roman: si

шагьар

roman: şahar

ຊຽງ

roman: sīang

ທານີ

roman: thā nī

ເມືອງ

roman: mư̄ang

ນະຄອນ

roman: na khǭn

ᦵᦙᦲᧂ

roman: moeng

ᦵᦞᦇ

roman: veng

ᦵᦋᧂ

roman: tseng

നഗരം

roman: nagaraṃ

ᡥᠣᡨᠣᠨ

roman: hoton

ᡥᡝᠴᡝᠨ

roman: hecen

хот

roman: hot

ᠬᠣᠲᠠ

roman: qota

सहर

roman: sahar

ନଗର

roman: nôgôrô

ମହାନଗର

roman: môhanôgôrô

сахар

roman: saxar

горӕт

roman: goræt

شەھەر

roman: sheher

ښار

roman: ẍâr

ਸ਼ਹਿਰ

roman: śahir

ⲃⲁⲕⲓ

roman: baki

го́род

roman: górod

мі́сто

roman: místo

градъ

roman: gradŭ


bacar

ipa: /bɑːˈd͡ʒɑːɾ/

hyphenation: ba·car


bacarr

ipa: /bɑːˈd͡ʒɑːr/

hyphenation: ba·carr


bajêr

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya bajar.

ref: Tu, Mehmed Uzun, 1984

forms: bajarî

ipa: /bɑːˈʒeːr/

hyphenation: ba·jêr


bajêrr

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya bajarr.

hyphenation: ba·jêrr


bacêr

ipa: /bɑːˈd͡ʒeːɾ/

hyphenation: ba·cêr


bacêr

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya bacar.

forms: bacarî

ipa: /bɑːˈd͡ʒeːɾ/


bacêrr

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya bacarr.

ipa: /bɑːˈd͡ʒeːr/

hyphenation: ba·cêrr


bacêrr

ipa: /bɑːˈd͡ʒeːr/


rast

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: bêxeletî, bêşaşî, bêkêmasî, ne şaş, ne çewt, ne xelet

text: Jêrî Ednan ta ji 'Ebdullah guhestBîst û yek bab in, hemî rast û durustHin yekî 'Ednan û Me'd û hem Nezar

glosses: destrast, kesa/ê ji destê çepê baştir bi destê rastê dikare bixebite

glosses: rastgir, parêzyar, burjuwa, dijberên sosyalîstan, dijberên komunîstan

forms:
rasttir (comparative)
herî rast (superlative)
rasttirîn (superlative)
ڕاست
рʹаст

etymology_text:
Hevreha soranî ڕاست (rast) û ڕاس (ras), kurdiya başûrîras, lekî ras, goranî/hewramî ras, zazakî raşt, rast, belûçî/farisî/gîlekî/mazenderanî راست (rast), tacikî рост (rost), pehlewî 𐫡𐫀𐫘𐫤 (rast) û 𐫡𐫀𐫘𐫎 (rasṯ), partî 𐫡𐫀𐫢𐫤 (raşt), osetî раст (rast), sogdî 𐽀𐽁𐽂 (ršt) û ܪܫܬܝ (ršty), peştûyî رشتيا (rištyā́), avestayî 𐬭𐬀𐬱𐬙𐬀 (rašta, /reşte/)... yûnaniya kevn ὀρεκτός (orektós) (orektós), latînî rēctus, spanî recto, îtalî retto, ritto, portugalî reto... inglîziya kevn riht, reht, reoht, inglîziya niha right (/rayt/), almanî û holandî recht, danmarkî ret, norwecî rett, swêdî rätt... hemû ji proto-hindûewropî*h₃reǵtós
Peyv ji zimanên îranî ketiye hinek zimanên tirkîkî, bo nimûne: azerî û tirkî rast, ozbekî rost, kirgîzî ырас (ıras). Peyv herwiha ketibû elamî jî wek 𒊏𒍩𒆪 (ra-áš-da) û 𒊏𒆜𒆪 (ra-iš-da).
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* Ringe, Donald (2006): From Proto-Indo-European to Proto-Germanic (A Linguistic History of English; 1), Oxford: Oxford University Press
*
* Seebold, Elmar (1989): Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache [Ferhenga etîmolojî ya zimanê almanî] Etymological dictionary of the German language] (bi almanî), çapa 22yem.
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em

শুধ

roman: xudho

শুদ্ধ

roman: xuddho

ピㇼカ

roman: pirka

дөрөҫ

roman: döröθ

праві́льны

roman: pravílʹny

ве́рен

roman: véren

пра́вилен

roman: právilen

မှန်

roman: hman

ᏚᏳᎪᏛᎢ

roman: duyukdvi

正确

roman: zhèngquè

对

roman: duì

正确

roman: ciáng-káuk

صَحِيح

roman: ṣaḥīḥ

صَوَاب

roman: ṣawāb

ճիշտ

roman: čišt

درست

roman: dorost

სწორი

roman: sc̣ori

უშეცდომო

roman: ušecdomo

ზუსტი

roman: zusṭi

सही

roman: sahī

ठीक

roman: ṭhīk

נָכוֹן

roman: nakhon

נְכוֹנָה

roman: nekhona

туура

roman: tuura

түз

roman: tüz

дурус

roman: durus

옳다

roman: olta

맞다

roman: matda

바르다

roman: bareuda

정확하다

roman: jeonghwakhada

ແກ້

roman: kǣ

ຖືກ

roman: thư̄k

правилен

roman: pravilen

верен

roman: veren

マツム

roman: matumu

дұрыс

roman: dūrys

пра́вильный

roman: právilʹnyj

ве́рный

roman: vérnyj

корре́ктный

roman: korréktnyj

ܬܪܨ

roman: traṣ

дуруст

roman: durust

ถูก

roman: tùuk

صحیح

roman: sahīh

пра́вильний

roman: právylʹnyj

ត្រឹមត្រូវ

roman: trəm trəv

ריכטיק

roman: rikhtik

σωστός

roman: sostós

ὀρθός

roman: orthós

десен

roman: desen

дясна

roman: djasna

дясно

sense: dijmaneya çepê

右

roman: yòu

يَمِين

roman: yemîn

오른

roman: oreun

правый

roman: pravyj

правая

roman: pravaja

ขวา

roman: khwáá

కుడి

roman: kuḍi

thẳng

roman: straight

δεξιός

roman: dexiós

прав

roman: prav

곧다

sense: ne xwehr, ne çemandî

прямой

roman: prjamój

ดิ่ว

roman: diù

ipa: /rɑːst/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rast.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-rast.wav

hyphenation: rast


destê rastê

glosses: destê ku dikeve aliyê bakur dema ku mirov berê xwe dide rojavayê

forms: دهستێ ڕاستێ

etymology_text: Ji destê + rastê.

ipa: /dɛsˈteː ɾɑːsˈteː/

hyphenation: des·tê ras·tê


destê çepê

glosses: Destê li aliyê bakur dema mirov berê xwe dide rojhilatê.

forms: دهستێ چهپێ

etymology_text: Ji destê + çepê.

ipa: /dɛsˈteː t͡ʃɛˈpeː/

hyphenation: des·tê çe·pê


çep

text: Ev tîr ber bi rexê çepê ve ye.

text: Her mecala ew di cengê bêt û ret her carekêRast û çep dê bêxitin sed sed bi mizraq û qesebRistem û Cimşîd û Xalid, Hemze yan şêrê 'Elî

glosses: Mirova/ê ku karên xwe baştir / hêsantir bi destê çepê dike.

text: Li çepê bizivire.

glosses: çepgir, sosyalîst yan komunîst yan sosyal-demokrat

forms: چەپ

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî چەپ (çep), belûçî چپ (çep), farisî چپ (çep), têkilî çeper, çember, çepûçûr, çemandin, çemîn, çewt (bide ber rast). Herwiha bide ber sûmerî 𒆏 (gab₂, gabu₂, gub₃, gubu₃ /gabu, gubu/, “çep”).

сол

roman: sol

বাওঁ

roman: baü̃

һул

roman: hul

һулаҡай

roman: hulaqay

ле́вы

roman: ljévy

বাঁ

roman: bã

ляв

roman: ljav

ဘယ်

roman: bhai

ဝဲ

roman: wai:

зүүн

roman: züün

аьрру

roman: ärru

зуә

roman: zuə

左

roman: zuǒ

يَسَار

roman: yasār

شِمَال

roman: šimāl

شُمال

roman: šumāl

ձախ

roman: jax

дьэгэнгэг

roman: ʒəgəŋəg

дегинңу

roman: ʒeginңu

چپ

roman: čap

𐌷𐌻𐌴𐌹𐌳𐌿𐌼𐌰

roman: hleiduma

მარცხენა

roman: marcxena

बायाँ

roman: bāyā̃

שְׂמֹאל

roman: smol

аьрда

roman: ärda

зүн

roman: zün

왼

roman: oen

왼쪽

roman: oenjjok

ຊ້າຍ

roman: sāi

лев

roman: lev

ᡥᠠᠰᡥᡡ

roman: hashū

ବାମ

roman: bamô

چەپ

roman: chep

يسار

roman: yasãr

ле́вый

roman: lévyj

सव्य

roman: savya

वाम

roman: vāma

лѣвъ

roman: lěvŭ

இடது

roman: iṭatu

ซ้าย

roman: sáai

ఎడమ

roman: eḍama

сул

roman: sul

གཡོན་པ

roman: g.yon pa

солагай

roman: solagay

дзах

roman: ʒaχ

𐎌𐎎𐎀𐎍

roman: šmảl

лі́вий

roman: lívyj

ឆ្វេង

roman: chveeng

хаҥас

roman: xaŋas

לינק

roman: link

αριστερός

roman: aristerós

λαιός

roman: laiós

εὐώνυμος

roman: euṓnumos

ipa: /t͡ʃɛp/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-çep.wav

hyphenation: çep


gavan

glosses: kesa/ê sereguhiya garanekê dike, kesa/ê garanekê dibe çerînê

text: Piştî vê şer'a sosret çend şahid hatin dîtin. Yek kalekî gund, yek jî gavanê gund bû.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 53, ISBN 978-605-5585-41-9

forms:
گاڤان
şivan

etymology_text: Ji ga + -van

көтөүсе

roman: kötöwse

пасту́х

roman: pastúx

রাখাল

roman: rakhal

пасти́р

roman: pastír

牧人

roman: muk⁶ jan⁴

牧人

roman: mùrén

رَعَوِيّ الْبَقَر

roman: raʿawiyy al-baqar

بَقّار

roman: baqqār

կովբոյ

roman: kovboy

گاوچران

roman: gâvčerân

काउबॉय

roman: kāubŏy

गोपाल

roman: gopāl

בּוֹקֵר

roman: boqér

кесерге

roman: keserge

목자

roman: mokja

го́ведар

roman: góvedar

бақташы

roman: baqtaşy

малшы

roman: malşy

сиыршы

roman: siyrşy

табыншы

roman: tabynşy

ковбо́й

roman: kovbój

га́учо

roman: gáučo

کاؤبای

roman: kāubāy

корівни́к

roman: korivnýk

ខោវប៊យ

roman: khaôvbôy

ខូវប៊

roman: khovbô

קאַובוי

roman: kauboy

αγελαδάρης

roman: ageladáris


şivan

glosses:
Kesa/ê ku sereguhiya pezî yan terşî dike,
kesa/ê ku pezî yan terşî dibe çerînê û çavdêriya wan dike.

text: آنین همی میر تژی رز کرآغل کو شڤان تژی پز کر

roman:
Anîn hemî mîr tejî rez kir
Ax̣ul ku şivan tejî pez kir

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

text: Çavên bûkan bi hêstir inQund digirîn distirênNe pez mane ne şivanNe bilûr û ne bilûrvan.

ref: Hawar, Birîn, Dr. Kamiran Alî Bedîrxan, Weşanên Nûdem, hj. 7, r. 145

glosses: rêber, birêveber, pêşeng, pêşewa, serok.

forms:
شڤان
şvan
mêşinvan

hyphenation: şi·van


şivan

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

forms:
bêrîvan
dajo
gavan
çone

etymology_text: Hevreha soranî شوان (şiwan), kurdiya başûrî şiwan, şuwan, şahzênî/şêxbizinî şuwan, şowan, zazakî û hewramî şiwane, belûçî şipank, farisî چوبان (çûban) ku bi forma xwe ya kevntir شبان (şoban) bû, pehlewî şupan, şpan, avestayî fşupane- ji fşu- (pez) + pane- (-van, -parêz) ji proto-hindûewropî *peku- (“pez”) + *pe- (“payîn, parastin, -van”) anku "şivan: pezvan, pezparêz", bide ber gavan ("gaparêz"). Berevajî ku bi gelemperî tê bawerkirin, ne têkilî peyva şiv e. Herwiha ne têkilî shepherd ya îngilîzî ya şibî peyva "şivan" e. Çoban ya azerî, teterî û tirkî, չոբան (çʿoban) ya ermenî, çopan ya tirkmenistanî, چوپان (çûpan) ya urdûyî, चूपान (çûpan) ya hindî, choʻpon ya ozbekî, cioban ya romanî, чобанин (čobanin) ya bulgarî, чо̀бан/ čòban ya zimanên balkanî, чабан (çaban) ya rusî... ji zimanên îranî, bi taybetî ji farisî bi rêya osmanî hatine wergirtin. Ji formên wan diyar e ku ew ji farisî, ne ji zimanekî din yê îranî belav bûne. Ev diyardeyeka giştî ye: ji ber tesîra dîrokî ya zimanê farisî, peyvên îranî yên li dinyayê belav bûyî hema-hema bêistisna ji farisî ne, ne ji zimanên din yên îranî wek kurdî, belûçî, peştûyî, osetî...

شوان

roman: şiwan

𐔰𐕚𐔴𐕔

roman: asef

малчы

roman: malčï

кӱдӱчи

roman: küdüči

ভেৰাৰখীয়া

roman: bherarokhia

көтөүсе

roman: kötöwse

пасту́х

roman: pastúx

па́стыр

roman: pástyr

شوں

roman: šõw

пасти́р

roman: pastír

牧羊人

roman: mùyángrén

羊倌

roman: yángguān

牧民

roman: mùmín

رَاعٍ

roman: rāʿin

راعي

roman: rāʕi

سارح

roman: særəḥ

سارْحة

roman: særḥa

հովիվ

roman: hoviv

չոբան

roman: čʻoban

چوپان

roman: čupân

چوپون

roman: čupun

شبان

roman: šobân, šabân

شوان

roman: šovân, šavân

چوبان

roman: čubân

𐌷𐌰𐌹𐍂𐌳𐌴𐌹𐍃

roman: hairdeis

მწყემსი

roman: mc̣q̇emsi

მეცხვარე

roman: mecxvare

ჩობანი

roman: čobani

गड़ेरिया

roman: gaṛeriyā

चूपान

roman: cūpān

רוֹעֶה

roman: ro'é

малчы

roman: malçı

양치기

roman: yangchigi

ຄົນລ້ຽງແກະ

roman: khon līang kæ

чубан

roman: čuban

овчар

roman: ovčar

пастир

roman: pastir

чобан

roman: čoban

کرد

roman: kərd

گسن کرد

roman: gəsan kərd

хоньчин

roman: honʹčin

ᠬᠣᠨᠢᠴᠢᠨ

roman: qoničin

фиййау

roman: fijjaw

چوبان

roman: çoban

چۇپان

roman: chupan

شپون

roman: špon, špun

ⲙⲁⲛⲉⲥⲟⲟⲩ

roman: manesoou

пасту́шка

roman: pastúška

овча́р

roman: ovčár

чаба́н

roman: čabán

па́стырь

roman: pástyrʹ

अविपाल

roman: avipāla

𒉺𒇻

roman: SIPA

габан

roman: gaban

чӯпон

roman: čüpon

көтүче

roman: kötüçe

хойжу

roman: xoyju

𐎗𐎓𐎊

roman: rʿy

មេសបាល

roman: meihbaal

មេសបាលី

roman: meihbaalii

פּאַסטעך

roman: pastekh

פּאַסטושקע

roman: pastushke

βοσκός

roman: voskós

τσοπάνης

roman: tsopánis

ποιμήν

roman: poimḗn


bêrîvan

glosses: kesa/ê diçe mihan yan bizinî li çêregehê bidoşe

forms:
بێریڤان
bêrîwan
bêrî

etymology_text: Ji bêrî + -van

һауынсы

roman: hawïnsï

дая́рка

roman: dajárka

доя́чка

roman: dojáčka

擠奶女工

roman: jǐnǎi nǚgōng

حالِبَه

roman: ḥālibah

կաթնավաճառուհի

roman: katʻnavačaṙuhi

دوشنده

roman: dušande

მწველავი ქალი

roman: mc̣velavi kali

მწველავი გოგო

roman: mc̣velavi gogo

ग्वालिन

roman: gvālin

दूधवाली

roman: dūdhvālī

саанчы

roman: saançı

젖짜는 여자

roman: jeotjjaneun yeoja

млекарка

roman: mlekarka

سۈتچى

roman: sütchi

сауыншы

roman: sauynşy

доя́рка

roman: dojárka

गोपी

roman: gopī

говҷӯш

roman: govjüš

говдуш

roman: govduš

сөтче

roman: sötçe

αρμέχτρα

roman: arméchtra

ipa: /beːɾiːˈvɑːn/

hyphenation: bê·rî·van


dotin

forms:
didoşim (present)
didoşî (present)
didoşe (present)
didoşin (present)
bidoşe (imperative singular)
bidoşin (imperative plural)
dot (past)
dot (past)
dot (past)
dot (past)
–doş– (root present)
–dot– (root past)
ez didoşim (indicative present positive)
ez nadoşim (indicative present negative)
min dot (indicative past positive)
min nedot (indicative past negative)
tu didoşî (indicative present positive)
tu nadoşî (indicative present negative)
te dot (indicative past positive)
te nedot (indicative past negative)
ew didoşe (indicative present positive)
ew nadoşe (indicative present negative)
wê/wî dot (indicative past positive)
wê/wî nedot (indicative past negative)
em didoşin (indicative present positive)
em nadoşin (indicative present negative)
me dot (indicative past positive)
me nedot (indicative past negative)
hûn didoşin (indicative present positive)
hûn nadoşin (indicative present negative)
we dot (indicative past positive)
we nedot (indicative past negative)
ew didoşin (indicative present positive)
ew nadoşin (indicative present negative)
wan dot (indicative past positive)
wan nedot (indicative past negative)
min didot (imperfect positive)
min nedidot (imperfect negative)
min dotibû (positive)
min nedotibû (negative)
te didot (imperfect positive)
te nedidot (imperfect negative)
te dotibû (positive)
te nedotibû (negative)
wê/wî didot (imperfect positive)
wê/wî nedidot (imperfect negative)
wê/wî dotibû (positive)
wê/wî nedotibû (negative)
me didot (imperfect positive)
me nedidot (imperfect negative)
me dotibû (positive)
me nedotibû (negative)
we didot (imperfect positive)
we nedidot (imperfect negative)
we dotibû (positive)
we nedotibû (negative)
wan didot (imperfect positive)
wan nedidot (imperfect negative)
wan dotibû (positive)
wan nedotibû (negative)
ez ê bidoşim (future positive)
ez ê nedoşim (future negative)
minê dotibe (future perfect positive)
minê nedotibe (future perfect negative)
tu yê bidoşî (future positive)
tu yê nedoşî (future negative)
teyê dotibe (future perfect positive)
teyê nedotibe (future perfect negative)
ew ê bidoşe (future positive)
ew ê nedoşe (future negative)
wê/wîyê dotibe (future perfect positive)
wê/wîyê nedotibe (future perfect negative)
em ê bidoşin (future positive)
em ê nedoşin (future negative)
meyê dotibe (future perfect positive)
meyê nedotibe (future perfect negative)
hûn ê bidoşin (future positive)
hûn ê nedoşin (future negative)
weyê dotibe (future perfect positive)
weyê nedotibe (future perfect negative)
ew ê bidoşin (future positive)
ew ê nedoşin (future negative)
wanê dotibe (future perfect positive)
wanê nedotibe (future perfect negative)
min dotiye (perfect positive)
min nedotiye (perfect negative)
min dotibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nedotibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te dotiye (perfect positive)
te nedotiye (perfect negative)
te dotibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nedotibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî dotiye (perfect positive)
wê/wî nedotiye (perfect negative)
wê/wî dotibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nedotibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me dotiye (perfect positive)
me nedotiye (perfect negative)
me dotibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nedotibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we dotiye (perfect positive)
we nedotiye (perfect negative)
we dotibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nedotibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan dotiye (perfect positive)
wan nedotiye (perfect negative)
wan dotibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nedotibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bidoşim (present subjunctive positive)
(bila) ez nedoşim (present subjunctive negative)
(bila) min dotibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nedotibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bidoşî (present subjunctive positive)
(bila) tu nedoşî (present subjunctive negative)
(bila) te dotibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nedotibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bidoşe (present subjunctive positive)
(bila) ew nedoşe (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî dotibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedotibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bidoşin (present subjunctive positive)
(bila) em nedoşin (present subjunctive negative)
(bila) me dotibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nedotibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bidoşin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nedoşin (present subjunctive negative)
(bila) we dotibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nedotibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bidoşin (present subjunctive positive)
(bila) ew nedoşin (present subjunctive negative)
(bila) wan dotibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nedotibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bidota (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nedota (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dotibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nedotibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bidota (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nedota (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dotibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nedotibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bidota (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedota (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dotibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nedotibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bidota (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nedota (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dotibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nedotibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bidota (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nedota (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dotibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nedotibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bidota (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedota (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dotibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nedotibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bidota (present conditional positive)
minê nedota (present conditional negative)
minê dotibûya (preterite conditional positive)
minê nedotibûya (preterite conditional negative)
teyê bidota (present conditional positive)
teyê nedota (present conditional negative)
teyê dotibûya (preterite conditional positive)
teyê nedotibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bidota (present conditional positive)
wê/wîyê nedota (present conditional negative)
wê/wîyê dotibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nedotibûya (preterite conditional negative)
meyê bidota (present conditional positive)
meyê nedota (present conditional negative)
meyê dotibûya (preterite conditional positive)
meyê nedotibûya (preterite conditional negative)
weyê bidota (present conditional positive)
weyê nedota (present conditional negative)
weyê dotibûya (preterite conditional positive)
weyê nedotibûya (preterite conditional negative)
wanê bidota (present conditional positive)
wanê nedota (present conditional negative)
wanê dotibûya (preterite conditional positive)
wanê nedotibûya (preterite conditional negative)
(tu) bidoşe (imperative present positive)
(tu) nedoşe (imperative present negative)
(hûn) bidoşin (imperative present positive)
(hûn) nedoşin (imperative present negative)
دۆتن
doşan
doşandin
doşîn
duhtin
alîstin
mêjîn

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî: *dʰeugʰ- ,
proto-îranî: *dauxş-,
pehlewî: doş- ,
somalî: doş- ,
farisî: doş-, dōx- ,
kîrîbatî: dûş- ,
talîşî: dūş-... ,
kurdî: dōş-,
(zazakî: doşnayen, do-,
sanskrîtî: dogh ("şîr"),
yûnanî: teukhein,
gotî: daug,
îngilîzî: doughty
Heman rehê proto-hindûewropî herwiha serekaniya peyvên dê, dayik, dêl, dayên û belkî dew û dot e jî.
Çavkanî: Cheung p.70, Watkins p.19, EtymonlineBinere herwiha: dew

ахьара

roman: āx̍ārā

ⵥⵥⴳ

roman: ẓẓg

ܚܠܒ

roman: ḥəlaḇ

ܐܚܠܒ

roman: eḥlab

খিৰোৱা

roman: khirüa

бечӏчӏизе

roman: beč̣̄ize

даі́ць

roman: daícʹ

доя́

roman: dojá

һааха

roman: haaxa

детта

roman: detta

擠奶

roman: jǐnǎi

產乳

roman: chǎnrǔ

حَلَبَ

roman: ḥalaba

حلب

roman: ḥlab

կթել

roman: ktʻel

потявтомс

roman: potjavtoms

хир-

roman: hir-

دوشیدن

roman: dušidan

دوختن

roman: duxtan

חָלַב

roman: khaláv

саа

roman: saa

젖-을 짜다

roman: jeojeul jjada

ацун

roman: acun

молзе

roman: molze

саах

roman: saah

दुहुनु

roman: duhunu

дуцын

roman: ducyn

сауу

roman: sauu

дои́ть

roman: doítʹ

подои́ть

roman: podoítʹ

доити

roman: doiti

сағарға

roman: sağarğa

పితుకు

roman: pituku

саар

roman: saar

дої́ти

roman: dojíty

ыа

roman: ıa

αρμέγω

roman: armégo

ἀμέλγω

roman: amélgō

ipa: /doːˈtɪn/

hyphenation: do·tin


dotin

text: Dotina çêlek û mangayan.

text: Dotina mî û bizinan.

сааш

roman: saaš

擠奶

roman: jǐnǎi

حَلْب

roman: ḥalb

կիթ

roman: kitʻ

കറവ

roman: kaṟava

дое́ние

roman: dojénije

до́йка

roman: dójka

ἄμελξις

roman: ámelxis


dotin

glosses: Rewşa navkî ya pirjimar a nebinavkirî ya dot.

forms: dotek (feminine indefinite nominative singular)


şivanî

forms:
شڤانی
şivanetî
şivanîtî
şivantî
şiwanetî
şiwanî
şiwanîtî
şiwantî
şvanetî
şvanî
şvanîtî
şvantî
şwanetî
şwanî
şwanîtî
şwantî

etymology_text: Ji şivan + -î


şivanî

forms:
şivanan (masculine definite oblique plural)
şivên
şivîn


şivîn

glosses:
çêrandina pez a şevê
 şivan her şev saet di 12'an de pez dive şivînê


gund

glosses: Komeke malan yên ku li derekê li nêzîkî hev dijîn (û bi hev re tên birêvebirin). Gund ji bajar û bajarokan biçûktir in û hejmara kesên lê dijîn bi gelemperî nagihe hezaran.

text: Li gundê me 50 mal hene.

text: Hê negihiştibû nav gundî, zarrok hatin pêşiyê.

forms:
گوند
bajar
bajarok
nahiye
navçe
parêzgeh
yekmale
mezra

etymology_text: Hevreha pehlewî gund (“kom, ref, grûp; leşker, leşkergeh”), farisî غند (xund) / غنده (xundê) anku gumtik, gumtilk, girik... ji zimanên îranî. Tê texmînkirin ku peyva erebî جُنْدِيّ (jundiyy /cundî/, “ku wek cindî ketiye kurdî jî”) ji peyva îranî "gund" be. ܓܘܕܐ (gudda, “leşker, ref”) ya aramî jî ji îranî ye. Bo hin nimûneyên din jî yên ku tê de "g" ya îranî di erebî de dibe "c" binere gûz, gêzer, gewher. Peyva "gund" di Serdema Navîn de di kurmancî de ser ji peyva dih stand ku êdî di kurmancî de pir kêm bi maneya "gund" tê bikaranîn lê hevrehê wê دێ (dê) di soranî de, dew di zazakî de û dih di farisî de bi berbelavî li kar in lê di soranî de di heman demê de گوند (gund) jî tê gotin.^([çavkanî hewce ye])

دێ

roman: dê

къуадж

roman: q°āǯ̍

чылэ

roman: čəlă

𑜈𑜃𑜫

roman: ban

دیه

roman: diye

деремне

roman: deremne

መንደር

roman: mändär

গাঁও

roman: gãü

コタン

roman: kotan

ауыл

roman: awïl

весь

roman: vjesʹ

вёска

roman: vjóska

сяло́

roman: sjaló

дзярэ́ўня

roman: dzjaréŭnja

се́лiшча

roman: sjélišča

пасе́лiшча

roman: pasjélišča

ху́тар

roman: xútar

ہلک

roman: halk

গ্রাম

roman: gram

গাঁ

roman: gã

পল্লি

roman: pôlli

পাড়াগাঁ

roman: paṛagã

গেরাম

roman: geram

দেহাত

roman: dehat

се́ло

roman: sélo

ရွာ

roman: rwa

тосхон

roman: tosxon

һуурин

roman: huurin

эвл

roman: ewl

юрт

roman: jurt

эвла

roman: ewla

цунзы

roman: cunzɨ

цунҗуон

roman: cunžuon

щёнҗуон

roman: xi͡onžuon

莊頭

roman: chông-thèu

村

roman: cūn

鄉村

roman: xiāngcūn

農村

roman: nóngcūn

村子

roman: cūnzi

村莊

roman: cūnzhuāng

村落

roman: cūnluò

屯落

roman: túnluò

鄉莊

roman: xiāngzhuāng

莊頭

roman: chng-thâu

нымным

roman: nymnym

ял

roman: jal

шши

roman: šši

قَرْيَة

roman: qarya

كَفْر

roman: kafr

دَشْرَة

roman: dašra

نجع

roman: nagʕ

نحية

roman: naḥya

قَرْية

roman: garya, qarya

عروبية

roman: ʕrūbiyya

دوار

roman: duwwār

գյուղ

roman: gyuġ

շեն

roman: šen

веле

roman: vele

𐌅𐌉𐌊𐌖

roman: viku

روستا

roman: rustâ

ده

roman: deh

قشلاق

roman: qešlâq

آبادی

roman: âbâdi

𐤊𐤐𐤓

roman: kpr

𐍅𐌴𐌹𐌷𐍃

roman: weihs

ગામ

roman: gām

სოფელი

roman: sopeli

შენი

roman: šeni

गांव

roman: gā̃v

כְּפָר

roman: kfar

жылэ

roman: žəlă

ಗ್ರಾಮ

roman: grāma

айыл

roman: ayıl

кыштак

roman: kıştak

деревня

roman: derevnya

ගම

roman: gama

грезд

roman: grezd

сикт

roman: sikt

마을

roman: ma-eul

촌락(村落)

roman: chollak

юрт

roman: yurt

гент

roman: gent

шяравалу

roman: šjarawalu

ບ້ານ

roman: bān

ໝູ່ບ້ານ

roman: mū bān

хуьр

roman: χür

село

roman: selo

ഗ്രാമം

roman: grāmaṃ

ᠠᡳᠯᡳ

roman: aili

ᡤᠠᡧᠠᠨ

roman: gašan

ᡨᠣᡴᠰᠣ

roman: tokso

गाव

roman: gāv

खेडे

roman: kheḍe


gundî

glosses: kesên ku ne ji mêj ve ji gundekî bar kirine bajarekî:

forms: گوندی

etymology_text: Ji gund + -î

вяско́вец

roman: vjaskóvjec

вяско́ўка

roman: vjaskóŭka

сяля́нін

roman: sjaljánin

сяля́нка

roman: sjaljánka

се́лянин

roman: séljanin

се́лянка

roman: séljanka

鄉下人

roman: xiāngxiarén

村民

roman: cūnmín

قَرَوِيّ

roman: qarawiyy

قَرَوِيَّة

roman: qarawiyya

գյուղացի

roman: gyuġacʻi

շինական

roman: šinakan

دهاتی

roman: dehâti

روستایی

roman: rustâyi

სოფლელი

roman: sopleli

სოფლის მცხოვრები

roman: soplis mcxovrebi

ग्रामवासी

roman: grāmvāsī

गांववाला

roman: gā̃vvālā

गँवार

roman: gãvār

ग्रामीण

roman: grāmīṇ

देहाती

roman: dehātī

마을 사람

roman: ma-eul saram

촌민

roman: chonmin

촌인

roman: chonin

ຊາວບ້ານ

roman: sāo bān

селанец

roman: selanec

селанка

roman: selanka

ഗ്രാമീണൻ

roman: grāmīṇan

ауыл адамы

roman: auyl adamy

ⲣⲉⲙϯⲙⲓ

roman: remtimi

селя́нин

roman: seljánin

селя́нка

roman: seljánka

дереве́нский жи́тель

roman: derevénskij žítelʹ

дереве́нская жи́тельница

roman: derevénskaja žítelʹnica

се́льский жи́тель

roman: sélʹskij žítelʹ

се́льская жи́тельница

roman: sélʹskaja žítelʹnica

вьсꙗнинъ

roman: vĭsjaninŭ

деҳотӣ

roman: dehotī

қишлоқӣ

roman: qišloqī

рустоӣ

roman: rustoyī

గ్రామస్థుడు

roman: grāmasthuḍu

селяни́н

roman: seljanýn

селяни́ця

roman: seljanýcja

селю́к

roman: seljúk

селю́чка

roman: seljúčka

អ្នកភូមិ

roman: ʼnɑɑkphuumiʼ

χωριάτης

roman: choriátis

χωρικός

roman: chorikós

χωριάτα

roman: choriáta

χωρική

roman: chorikí

χωριάτισσα

roman: choriátissa

κωμήτης

roman: kōmḗtēs

ipa: /ɡʊnˈdiː/

ipa: /'ɡʊndiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-gundî.wav

hyphenation: gun·dî


gundî

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya gund:

forms: gundan (masculine definite oblique plural)


bajarrok

ipa: /bɑːʒɑːɾˈɾoːk/

hyphenation: ba·jar·rok


bacêrrok

ipa: /bɑːd͡ʒeːɾˈɾoːk/

hyphenation: ba·cêr·rok


bajêrrok

ipa: /bɑːʒeːɾˈɾoːk/

hyphenation: ba·jêr·rok


bajarok

text: Her wiha li sînorê bajarokê Qoretû yê bi ser bajarokê Xaneqînê, 21 şûnwar hene û li Horîn û Şêxan li rojhilatê Germiyanê jî 35 şûnwar hene.

ref: Aknews.com, 6/2011

forms:
باژاڕۆک
bajarrok
bacarok
bacarok
bajêrok
bajêrok
bacêrk
bacêrrk
bacêrok
bacêrok
bajark
bajark

etymology_text: Ji bajar + -ok

ipa: /bɑːʒɑːˈɾoːk/


bacêrok

ipa: /bɑːd͡ʒeːˈɾoːk/

hyphenation: ba·cê·rok


bajêrok

ipa: /bɑːʒeːˈɾoːk/

hyphenation: ba·jê·rok


şar

text:
Şarê dila
Rabe yaramin xemila xwe bike
Guliyên xwe berde
keziyên xwe şeke
Da biçîn Dihokê, şarê dila

ref: Mihemed Taha Akreyî, Şarê dila https://web.archive.org/https://www.youtube.com/watch?v=cTPCkOAVw5s arşîv

forms:
şehîr
şehr

etymology_text: Hevreha farisî شهر (şehr), parsî şehr (parêzgar, walî), mediya navîn exşehr avestayî xşeθre (şahnişîn, monarşî), farisiya kevn 𐎧𐏁𐏂𐎶 (xşeçem: parêzgeh, wîlayet, eyalet) û 𐎧𐏁𐏂𐎱𐎠𐎺𐎠 (xşeçepava: parêzgar, walî), hemû ji ariya kevn *xşeθre- ("hêz, desthilat"), hevreha क्षत्र (kṣatrá: hêz, ezamet) ya sanskrîtî, hemû ji proto-îranî. Peyva şah jî ji heman kokê ye. Şehir (bajar) ya tirkî, աշխարհ (eşxerh: dinya, gerdûn) ya ermenî û satrap ya gelek zimanên ewropî ji zimanên Aryayî hatine deynkirin.

ipa: /ʃɑːɾ/


şar

glosses: şareza, zana, pispor, elimî, hînbûyî, fêrbûyî

text: Em kurd êdî şarê xwe bûne, tirk êdî nikarin me bixapînin.

ref: Husein Muhammed axiftina kurmancekî Çewligê neqil dike, Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê 4/2013


şar

glosses:
Bi alfabeya latînî nivîsina شار.
bajar


guhan

glosses: Beşa ku şîr jê tê ya leşê heywanên mê û mirovan mê.

forms:
گوهان
ghan

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *gʷōus (ga; manga), proto-îranî *gew- (berhemên ji ga yan mangayan) + *dane- (-dank).

ⵜⵉⵎⴰⵥⵥⴰⴳⵉⵏ

roman: timaẓẓagin

гьвари

roman: hwari

елен

roman: yelen

вы́мя

roman: výmja

বাঁট

roman: bãṭ

ви́ме

roman: víme

дэлэн

roman: delen

乳房

roman: jyu⁵ fong⁴

нэпон

roman: nepon

нэту

roman: netu

乳房

roman: rǔfáng

乳房

roman: lú-pâng / jí-pông

ضَرْع

roman: ḍarʿ

ضرع

roman: ḍarʕ

կուրծ

roman: kurc

پستان

roman: pestân

ცური

roman: curi

थन

roman: than

עטין

roman: atín

делң

roman: delñ

желин

roman: celin

유방

roman: yubang

къар

roman: q̄ar

ເຕົ້າ

roman: tao

виме

roman: vime

അകിട്

roman: akiṭŭ

фӕзгон

roman: fæzgon

ئەمچەك

roman: emchek

يېلىن

roman: yëlin

желін

roman: jelın

ऊधर्

roman: ūdhar

ऊधस्

roman: ūdhas

आपीन

roman: āpīna

вꙑмѧ

roman: vymę

пистон

roman: piston

เต้า

roman: dtâo

పొదుగు

roman: podugu

ఊధస్సు

roman: ūdhassu

җилен

roman: cilen

ви́м'я

roman: výmʺja

ដោះ

roman: dɑh

ថនៈ

roman: thɑɑthɑnĕəʼ

сирин

roman: sirin

אײַטער

roman: ayter

μαστάρι

roman: mastári

οὖθαρ

roman: oûthar

ipa: /ɡʊˈhɑːn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-guhan.wav

hyphenation: gu·han


guhan

glosses: Rewşa çemandî ya nêr a pirjimar a binavkirî ya guh.

forms: guhî (masculine definite oblique singular)