şoranî

glosses: xwarina bi xwê, şor. mînak: kulîçeya bi xwê.

etymology_text: Ji şor + -anî.

hyphenation: şo·ra·nî


midterm

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses:
Ezmûneke li nîveka dewreke xwendinê an dibistanê.
Ezmûneke nav-heyamê, ezmûneke li nîveka werçerxê.

text: I only got a C on the midterm, so I really have to study for the final.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-midterm.wav


midterm

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: nîverêya dewrekê, heyamekê an werçerxekê.

text: midterm exams

etymology_text: Ji mid- + term.

audio: LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-midterm.wav


bite the big one

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin


disincarnate

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disincarnate.wav


forfare

glosses: (kevnbûyî yan devokî) wêran bûn, kavil bûn, mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin

glosses: (kevnbûyî yan devokî) wêran kirin, kavil kirin, xirab kirin, kuştin


give one's all

glosses: mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


go for a burton

glosses: hatin kuştin, mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


go the way of the dodo

pos: verb

pos_title: Lêker


go to one's reward

glosses: gihiştin heqê xwe, mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


gihiştin heqê xwe

forms: gehiştin heqê xwe

hyphenation: gi·hiş·tin he·qê xwe


lose one's life

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-lose one's life.wav


pass on

glosses: pêşve birin, gihandin, raguhastin, neqil kirin

die

sense: mirin


pop one's clogs

audio: En-au-pop one's clogs.ogg


finish off

kill

sense: kuştin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-finish off.wav


send to hell

kill

sense: kuştin, qetil kirin


lickpenny

glosses: bihagiran, giran, biqîmet, qedirbilind, binirx, nirxgiran

big-ticket

sense: bihagiran, qîmetgiran


gundan

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya gund.

forms: gundî (masculine definite oblique singular)

ipa: /ɡʊnˈdɑːn/

hyphenation: gun·dan


keviran

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya kevir.

forms: kevirî (masculine definite oblique singular)


gundino

forms: gundo (masculine vocative singular)

ipa: /'ɡʊndɪnoː/

hyphenation: gun·di·no


kevirino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a pirjimar a kevir.

forms: keviro (masculine vocative singular)


keviro

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a yekjimar a kevir.

forms:
gundo (masculine vocative singular)
gundino (masculine vocative plural)


gundin

glosses: Rewşa navkî ya pirjimar a nebinavkirî ya gund.

forms: gundek (masculine indefinite nominative singular)


gundine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya gund.

forms: gundekî (masculine indefinite construct singular)


kevirine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya kevir.

forms: kevirekî (masculine indefinite construct singular)


kevirekî

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya kevir.

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a nebinavkirî ya kevir.

forms:
kevirine (masculine indefinite construct plural)
kevirinan (masculine indefinite oblique plural)


kevirinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya kevir.

forms: kevirekî (masculine indefinite oblique singular)


gundinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya gund.

forms: gundekî (masculine indefinite oblique singular)


kevirê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya kevir.

forms: kevirên (masculine definite construct plural)


kevirên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya kevir.

forms: kevirê (masculine definite construct singular)


bajarê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya bajar.

forms: bajarên (masculine definite construct plural)

ipa: /bɑː'ʒɑːreː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarê.wav

hyphenation: ba·ja·rê


bajarên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya bajar.

forms: bajarê (masculine definite construct singular)

ipa: /bɑːʒɑːˈreːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarên.wav

hyphenation: ba·ja·rên


bajaran

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya bajar.

forms: bajarî (masculine definite oblique singular)

ipa: /bɑːʒɑːˈrɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajaran.wav

hyphenation: ba·ja·ran


bajarino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a pirjimar ya bajar.

forms: bajaro (masculine vocative singular)

ipa: /bɑːʒɑːrɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarino.wav

hyphenation: ba·ja·ri·no


bajarek

glosses: Rewşa navkî ya yekjimar a nebinavkirî ya bajar.

forms: bajarin (masculine indefinite nominative plural)

ipa: /bɑːʒɑːˈrɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarek.wav

hyphenation: ba·ja·rek


bajarin

glosses: Rewşa navkî ya pirjimar a nebinavkirî ya bajar.

forms: bajarek (masculine indefinite nominative singular)

ipa: /bɑːʒɑːˈrɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarin.wav

hyphenation: ba·ja·rin


bajarekî

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya bajar.

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a nebinavkirî ya bajar.

forms:
bajarine (masculine indefinite construct plural)
bajarinan (masculine indefinite oblique plural)

ipa: /bɑːʒɑːrɛˈkiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarekî.wav

hyphenation: ba·ja·re·kî


bajarine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya bajar.

forms: bajarekî (masculine indefinite construct singular)

ipa: /bɑːʒɑːrɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarine.wav

hyphenation: ba·ja·ri·ne


bajarinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya bajar.

forms: bajarekî (masculine indefinite oblique singular)

ipa: /bɑːʒɑːrɪˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-bajarinan.wav

hyphenation: ba·ja·ri·nan


mêrê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya mêr.

forms: mêrên (masculine definite construct plural)


mêrên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya mêr.

forms: mêrê (masculine definite construct singular)

ipa: /meːˈɾeːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-mêrên.wav

hyphenation: mê·rên


mêrino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a pirjimar a mêr.

forms: mêro (masculine vocative singular)


mêrek

glosses: Rewşa navkî ya yekjimar a nebinavkirî ya mêr.

forms: mêrin (masculine indefinite nominative plural)


mêrin

glosses: Rewşa navkî ya pirjimar a nebinavkirî ya mêr.

forms: mêrek (masculine indefinite nominative singular)


mêrekî

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya mêr.

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a nebinavkirî ya mêr.

forms:
mêrine (masculine indefinite construct plural)
mêrinan (masculine indefinite oblique plural)


mêrine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya mêr.

forms: mêrekî (masculine indefinite construct singular)


mêrinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya mêr.

forms: mêrekî (masculine indefinite oblique singular)


sniff at

glosses: gazin kirin, ne razîbûna xwe diyar kirin, ne ecibandin

forms: sniff


sondşikên

glosses: yê ku bi direw sond dixwe, qesem bi direw kirin

forms:
سۆندشکێن
sîndşikên

etymology_text: sond + şkên (ji lêkera şkandin)


big sleep

etymology_text: big + sleep anku "xewa mezin"

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-big sleep.wav


comatose

glosses: komayî, bêhiş, ne li ser hişê xwe, jihalçûyî

glosses: nivistî, raketî, razayî, xewtî, veketî, di xew

asleep

sense: di xew


dead to the world

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dead to the world.wav


nangry

glosses: (Awistralya, kevnbûyî) nivistî, raketî, razayî, xewtî, veketî, di xew


adoze

glosses: nîv-nivistî, nîv-raketî, nîv-razayî, di xewa sivik de


half-awake

glosses: nîv-hişyar, nîv-şiyar, nîv-nivistî, nîv-raketî, nîv-razayî, di xewa sivik de


somniloquous

glosses:
xewaxiv, nivistîaxiv, razayîpeyiv, xew-axiv, xewpeyiv, xewbêj,
kesa/ê ku di xewê de diaxive / dipeyive


somniloquence

glosses:
xewaxiftin, nivistîaxiftin, razayîpeyivîn, xewaxivî, xewbêjî,
axiftina di xewê de,
di xewê de axiftin


somniloquacious

glosses:
xewaxiv, nivistîaxiv, razayîpeyiv, xew-axiv, xewpeyiv, xewbêj,
kesa/ê ku di xewê de pirr diaxive / dipeyive


resident alien

glosses: kesek biyanî ku berdewam li welatek dijî, lê nasnameya wî welatî nîne


crimmigrant

glosses: koçberê/a qaçax, koçberê/a neqanûnî, koçberê bêbelge


undocumented alien

glosses: koçberê/a qaçax, koçberê/a neqanûnî, koçberê bêbelge, biyaniyê/a bêbelge


welatê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya welat.

forms: welatên (masculine definite construct plural)


welatên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya welat.

forms: welatê (masculine definite construct singular)


welatan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya welat.

forms: welatî (masculine definite oblique singular)


welato

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a yekjimar a welat.

forms: welatino (masculine vocative plural)


welatino

glosses: Rewşa bangkirinê ya nêr a pirjimar a welat.

forms: welato (masculine vocative singular)


losemî

text: Serokatiya Daîreya Xizmetên Civakî ya Şaredariya Bajarê Mezin [yê Diyarbekirê], bi boneya 2-8ê Mijdarê “Hefteya Zarokên Bi Losemî” serdana zarokên bi losemî yên li beşa Onkolojî ya Nexweşxaneya Zarokan a Fakulteya Tipê kir û pêlîstok li zarokan belav kirin.

ref: Diyarbakir.bel.tr/ku 11/2019

etymology_text: Ji fransî leucémie, ji yûnanî λευκός (lefkós, “spî”) + αἷμα (aἷma, “xwîn”). Binêre: los- / leuk- + -emî / -emia.

白血病

roman: báixuèbìng, báixiěbìng

سَرَطَان اَلدَّم

roman: saraṭān ad-dam

ლეიკემია

roman: leiḳemia

თეთრსისხლიანობა

roman: tetrsisxlianoba

სისხლის გათეთრება

roman: sisxlis gatetreba

סַרְטַן הַדָּם

roman: saratan ha-dam

백혈병

roman: baekhyeolbyeong

лейкеми́я

roman: lejkemíja

белокро́вие

roman: belokróvije

лейко́з

roman: lejkóz

алейкеми́я

roman: alejkemíja

λευχαιμία

roman: lefchaimía


all my eye

glosses: (biwêj, kevnbûyî) bêwate, bêmane, gotina bêwate, gotina vala


all my eye and Betty Martin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-all my eye and Betty Martin.wav


bafflegab

glosses: bêwate, bêmane, gotina bêwate, gotina vala

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bafflegab.wav


bullshit

glosses: bêwate, bêmane, gotina bêwate, gotina vala, gotina nerast, gotina derew

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-bullshit.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-bullshit.wav


flapdoodle

forms:
flap-doodle
doodleflap
flipdoodle
fadoodle

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-flapdoodle.wav


hooey

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-hooey.wav


horse piss

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-horse piss.wav


malarkey

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-malarkey.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-malarkey.wav


BS

etymology_text: Kurtkirina bullshit.


squit

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-squit.wav


whiff-whaff

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-whiff-whaff.wav


word salad

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-word salad.wav


wiki

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-wiki.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-wiki.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-wiki.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-wiki.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-wiki.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-wiki.wav


wiki

etymology_text: Ji kurtkirinaWikiWikiWeb ji hawayî wikiwiki (“lezgîn”) + web.

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-wiki.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-wiki.wav


title: بەرێوەبردن

redirect: به‌ڕێوه‌بردن

pos: hard-redirect


خرمالو

forms: xormâlu (romanization)

etymology_text: خرما (xormâ, “xûrma”) + آلو (âlu, “hilûk”)

خُرْمَال

roman: ḵurmāl


persîmon

glosses:
kakî, şaron,
fêkiyekî ji rengê pirteqalî û bi tama şîrîn ya mîna xurmeyan / qespan e

glosses: dara ku wî fêkî dide, Diospyros kaki (li Asyayê) yan Diospyros virginiana (li Amerîkaya Bakur)

forms: پهرسیمۆن

etymology_text: Deyn ji îngilîzî persimmon ji zimanê powhatanî yê hindiyanîpichamins, pushemins, pasimenan ("fêkiyê hişkkirî") ji *-imin (fêkî).

хурма́

roman: xurmá

фурма́

roman: furmá

япо́нска я́бълка

roman: japónska jábǎlka

တည်

roman: tany

ᏌᎵ

roman: sali

腍柿

roman: nam⁴ ci²

柿子

roman: shìzi

بِرْسِيمُون

roman: birsimūn

كَاكَا

roman: kākā

խուրմա

roman: xurma

արքայանարինջ

roman: arkʻayanarinǰ

خرمالو

roman: xormâlu

ख़ुरमा

roman: xurmā

אֲפַרְסְמוֹן

roman: afarsemón

курма

roman: kurma

감

roman: gam

ໝາກກາກີ

roman: māk kā kī

ра́јско ја́болко

roman: rájsko jábolko

ја́понско ја́болко

roman: jáponsko jábolko

хаш

roman: haš

شىزا

roman: shiza

املوک

roman: amlúk

құрма

roman: qūrma

хурмо

roman: xurmo

พลับ

roman: pláp

хөрмә

roman: xörmä

جاپانی پھل

roman: jāpānī phal

λωτός

roman: lotós

ipa: /pɛɾsiːˈmoːn/


date plum

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-date plum.wav


kakî

glosses:
persîmon, şaron,
fêkiyekî ji rengê pirteqalî û bi tama şîrîn ya mîna xurmeyan / qespan e

forms: کاکی

etymology_text: Ji îngilîzî kaki yan fransî kaki ji japonî 柿 (kaki).

хурма́

roman: xurmá

фурма́

roman: furmá

япо́нска я́бълка

roman: japónska jábǎlka

တည်

roman: tany

ᏌᎵ

roman: sali

腍柿

roman: nam⁴ ci²

柿子

roman: shìzi

بِرْسِيمُون

roman: birsimūn

كَاكَا

roman: kākā

խուրմա

roman: xurma

արքայանարինջ

roman: arkʻayanarinǰ

خرمالو

roman: xormâlu

ipa: /kɑːˈkiː/


kakî

forms:
kakan (masculine definite oblique plural)
kekî


şaron

glosses:
persîmon, kakî,
fêkiyekî ji rengê pirteqalî û bi tama şîrîn ya mîna xurmeyan / qespan e
(şaron bi taybetî navê yên israîlî ye)

forms: شارۆن

etymology_text: Ji îngilîzî [Peyv?] yan ji fransî sharon ji îbranî [Peyv?]שָׁרוֹן (şaron) ji navê deştaשָׁרוֹן (Şaron)

ख़ुरमा

roman: xurmā

אֲפַרְסְמוֹן

roman: afarsemón

курма

roman: kurma

감

roman: gam

ໝາກກາກີ

roman: māk kā kī

ра́јско ја́болко

roman: rájsko jábolko

ја́понско ја́болко

roman: jáponsko jábolko

хаш

roman: haš

شىزا

roman: shiza

املوک

roman: amlúk

құрма

roman: qūrma

хурмо

roman: xurmo

ipa: /ʃɑːˈɾoːn/


p'd off

glosses: kurtkirina pissed off (qehirî, enirî, engirrî, sil, tûre)


woodness

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-woodness.wav


bring low

glosses: rezîl kirin, riswa kirin, rûreş kirin, şermezar kirin, dan şermê, biçûk xistin, sivikatî lê kirin


connected with

pos: prep

pos_title: Daçek

glosses: pê ve, li gel, pê re, bi ... ve, bi ... re


relating to

glosses: derbarê, li ser, sebaret, derheqê, têkilî


WRT

glosses: kurtkirina with regard to (derbarê, li ser, sebaret, derheqê)


xilat

text: Mirovekî beyzade bi qesta xilatê çêlekeke da Siloyê mitrib.

ref: 101 Biwêj 101 Çîrok - Mehmet Öncü


networking

glosses: Proseya hevdîtina bi însanên nû re di çarçoveya karsaziyekê de an konteksteke sosyal de.


cenosayd

text: Senatorê Komarparêz Lindsey Graham rê li ber dengdana senatoya Amerîkayê ya li ser “pênûmaya cenosayda Ermeniyan” girt.

ref: Rudaw.net/kurmanci 11/2019

forms: cînosayd

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?]genocide, hevrehajenosîd ya ji fransî wergirtî.


bêhnveker

glosses: dilveker; Ji bo tişt an kesên ku dilê mirov xweş dikin, bêhna mirov fireh dikin tê gotin, mirov kêfxweş dikin, mirov xweşhal dikin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


îstihza kirin

glosses: tirane pê kirin, yarî pê kirin, yek şkandin bi axiftinên nexweş

forms: istîhza pê kirin

etymology_text: Ji erebî استهزاء


newfashion

glosses: nûmode kirin; modern kirin, şêweyê guhertin û zivirandina ser stîla dawîn


newfashion

glosses: nûmodebûyî; yê ku di demên dawîn de bûye mode

etymology_text: Ji new + fashion.


have the last laugh

glosses: biwêjeka îngilîzî ku tê maneya "serkeftî derketin, bûn kesê/a serkeftî ya dawiya dawîn, herçend ku wek mexlûb bê xuyan jî di dawiyê de bûn yê/ya serkeftî, herçiqas di serî de bi bin ketibe jî dawiyê serkeftî bûn".

forms: get the last laugh

audio: en-au-have the last laugh.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-have the last laugh.ogg


get the last laugh

glosses: Awayekî din yê nivîsîna have the last laugh.


barminess

glosses: ecêbî, seyrî, entîkeyî, xerîbî, dînî, harî, bêhişî

forms: balminess


balminess

forms: barminess


ableism

glosses:
kapasîtîzm, valîdîzm, şiyanparêzî, karînparêzî, tenduristparêzî,
cudakariya dijî kêmendaman,
dîskrîmînasyona dijî kor, kerr, lal an seqetan

etymology_text: Ji able + -ism.


kapasîtîzm

glosses:
valîdîzm, ableyîzm, şiyanparêzî, karînparêzî, tenduristparêzî,
cudakariya dijî kêmendaman,
dîskrîmînasyona dijî kor, kerr, lal an seqetan

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]capacitisme, têkilî kapasîte.


disablism

etymology_text: Ji disable + -ism.


able-bodyism

etymology_text: *able + body + -ism


able-bodiedism

etymology_text: Ji able-bodied + -ism.


ablecentrism

etymology_text: Ji able + -centrism.


cockamamie

glosses: tewş, eletewş, gewc, batil, dûrî aqil, absûrd, seyr, xerîb


abounding

glosses: mişe, zehf, pir, bibereket, berdar, berdar, gelek

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-abounding.wav


pê lê nan

ipa: /peː leː nɑːn/

hyphenation: pê lê nan


Kurdophile

glosses: kurdhez, kurddost, dostê kurdan, hevsozê kurdan

text: Peter Galbraith, a long-term Kurdophile and former US Ambassador to Croatia, was uninhibited in advocating Kurdish independence.

ref: Gary Kent, Window on Westminster, 2014, rudaw.com


tamjinik

glosses:
wek jinek,
 kur/zilamê ku hin herekat an jî reftarên jinan li cem hebin

forms: تامژنک

etymology_text: tam + jin + -ik


ڕێژوان

pos: name

pos_title: Serenav

forms:
رێژوان
awayekî
berbelav
lê
şaş
nivîsandî

etymology_text: ڕێ (rê, “rê”) + ژوان (jiwan, “jiwan”) (bi soranî anko jivan bi kurmancî)


blanc

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-blanc.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Penegal-blanc.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-blanc.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-blanc.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-blanc.wav


août

forms: aout

etymology_text: Ji fransiya kevn aoust, ji latînî Augustus.

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-août.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Jules78120-août.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-août.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-août.wav

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-août.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-août.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-août.wav

اوت

roman: ut


étoile

etymology_text: Ji latînî stella (“stêr”).

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-étoile.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-étoile.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-étoile.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-étoile.wav

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-étoile.wav


batteuse

etymology_text: battre + -euse

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-batteuse.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-batteuse.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-batteuse.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-batteuse.wav


lîsteya reş

glosses: Lîsteya kesên yan şirketên yan rêkxistinên ku hatine qedexekirin yan ne hêjayî hevkariyê ne.

text: Ofîsa Kontrolkirina Sermayeyên Biyanî li Wezareta Gencîneya Amerîkayê, roja duşemê di daxuyaniyekê de ragihand ku wan du kesên xelkê Tirkiyê ji ber alîkarîkirinadarayî ya DAIŞê xistine lîsteya reş.

forms:
reşlîste
lîsteya gewr
lîsteya spî

etymology_text: Wergerandina yekser ji îngilîzî blacklist yan peyva bi hemanwateyê ya zimanekî din.

черен списък

roman: čeren spisăk

黑名單

roman: hēi míngdān

블랙리스트

roman: beullaekliseuteu

чёрный список

roman: tchiornyï spisok

чорний список

roman: tchornyï spysok

μαυροπίνακας

roman: mavropínakas


set free

glosses: serbest kirin, rizgar kirin, serbixwe kirin, azad kirin


cornerstone

glosses:
berê bingehîn, berê esasî, kevirê esasî,
 êkem berê binyatê di avakirinê de tê danan


cerrçêker

glosses:
gozikvan, pirûd, cervan,
 yê ku cerik yan gozikan çêdike

forms:
جەڕچێکەر
cerçêker

etymology_text: Ji cer + çêker.


ブラックリスト

forms: burakkurisuto (romanization)

etymology_text: Ji îngilîzî blacklist.


블랙리스트

forms: beullaekliseuteu (romanization)


aequinoctium

etymology_text: Ji aequus ("wekhev") û nox ("şev").


équinoxe

etymology_text: Ji latînî aequinoctium.

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-équinoxe.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-équinoxe.wav


ekînoks

glosses:
itidal, beramberan,
hevdirêjiya şev û rojê, wekheviya şev û rojê,
gava ku şev û roj tam bi qasî hev dirêj in
(her salê du caran: carekê biharê roja 20 yan 21ê adarê û carekê jî payizê roja 20 yan 21ê îlonê):

text: Ji ber ku li roja Newrozê tîrêjên rojê tîk ango di 900 pileyî dadikevin ser ekwatorê û dirêjiya şev û rojê dibe wek hev. Ji vê bûyerê re dibêjin “ekînoksa biharê”. Jixwe, salê du ekînoks pêk tên. Newroz a buharê, Tolan jî ya payîzê ye. Dema ekînoksa Payîzê roj kintir, şev jî dirêjtir dibin. Lê dema ku ekînoksa biharê ango roja newrozê, roj li her ducemseran wekhev e. Ji wê rojê pê ve li cemsera bakur şev kintir, roj jî dirêjtir dibin. Ya başûr jî berovajî wê ye.

ref: Serhedname.com 3/2017, jêwergirtin 11/2019

etymology_text: Bi rêya tirkî ekinoks ji fransî équinoxe ji latînî aequinoctium ji aequus ("wekhev, beramber") + nox ("şev").

равноденствие

roman: ravnodenstvie

昼夜平分点

roman: zhòuyè píngfēndiǎn

二分点

roman: èrfēndiǎn

գիշերահավասար

roman: gišerahavasar

равноденствие

roman: ravnodenstvije

ἰσημερία

roman: isêmería

ισημερία

roman: isimería


miwezif

text: Welat ji alî teknîkî ve jî wêran e, paşdemayî ye, teknîka nuh a modern li Bexdayê li deverên ereb cîbicînebuye, komputer û teknolojiya nuh hema hema bikar nayê, karmand û miwezif hê bi destan, bi qelem û destnivîsê kar dikin. Ne wek Kurdistanê ye, Ev îmkanên ku tu li Kurdistanê dibînî li wê derê nînin.

ref: muradciwan.com 1/2014, jêwergirtin 11/2019

forms: muwezif

etymology_text: Ji erebî موظف (muwaẓẓaf), binêre mi- + wezîfe. Heman peyv wek muvazzaf ketiye tirkî jî.

职员

roman: zhíyuán

کارمند

roman: kârmand

مأمور

roman: mâ'mour

მუშაკი

roman: mušaḳi

მოხელე

roman: moxele

მოსამსახურე

roman: mosamsaxure

қызметші

roman: qyzmetşı

служащий

roman: služaščij

работник

roman: rabotnik


sysop

glosses: (Di jargona Wîkîferhengê de) rêvebirek sîstemê


sysop

glosses: wek operatorek sîstemê kar kirin, wek rêvebirek pergalê şixulîn.

glosses: Heqên operatorekê/î sîstemê dan yekî/ê, mafên rêvebirekî/ê pergalê dan yekî/ê.

etymology_text: Ji yekkirina kiteyên pêşîn ên peyvên system û operation.


sewîl

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /sɛˈwiːl/


GPS

glosses: cihdiyarkirina satelîtî, sîstema satelîtî ya cihdiyarkirinê

etymology_text: Deyn ji îngilîzîGPS ji Global Positioning System


newmake

glosses: veçêkirin, dîsa çêkirin, cardin çêkirin, ji nû ve çêkirin

forms: new-make

etymology_text: Ji new- + make.


Xwedê bedel veket

glosses: gotinek tê gotin li demê mirina zarokek sava bo dêbav û mirovên wî/ê

forms:
خوەدێ بەدەل ڤەکەت
Xwedê bedel veke
Xodê bedel veket

etymology_text: Xwedê + bedel + veket


inkhorn term

glosses: (any foreign borrowing (or a word created from existing word roots by an English speaker) into English deemed to be unnecessary or overly pretentious.


ji kokê rakirin

glosses:
tune kirin, binbirr kirin, ji holê rakirin, qir û qelana tiştekî anîn,
 tiştek pirr caran tiştên tên çandin ji qoqilê anîn der

forms: ژ کۆکێ راکرن

etymology_text: ji + kok + ê + rakirin

ipa: /ʒɪ koːˈkeː ɾɑːkɪˈɾɪn/

hyphenation: ji ko·kê ra·ki·rin


hîlak kirin

glosses:
hilweşandin, ruxandin, wêran kirin, kavil kirin, xopan kirin,
 bi dawî anîna başî/çakî/diristî ya her tiştekî

forms:
هیلاک کرن
helak kirin

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], hîlak + kirin

ipa: /hiːˈlɑːk kɪˈɾɪn/

hyphenation: hî·lak ki·rin


helak kirin

ipa: /hɛˈlɑːk kɪˈɾɪn/

hyphenation: he·lak ki·rin


spread one's legs

glosses: (hin caran, gotinekê picuretîv) (Of a woman, to have sexual intercourse with a man or to assume a receptive posture for penetration by a man) Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


well-endowed

glosses: çiç mezin (ji bo jinên ko çiçikên/memikên wan mezin in)

glosses: kîr-mezin (ji bo mêrên ko kîrên wan mezin in)

glosses: zengîn, heyî (ji bo dezgeh, dewlet, ... ko gelek pare hene)


له‌ئاوهه‌ڵکێشان

glosses: baptîzm, imad, tafîrkirin, weftîkirin, jêravkirin


ک

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: Herfa bîst û yek di alfabeya kurdî-erebî de û hevdengî k ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: k (romanization)

ك

roman: kāf


ک

glosses: Tîpa bîst û pêncem di alfabeya farisî-erebî.

forms: kâf (romanization)


گ

glosses: Herfa bîst û du di alfabeya kurdî-erebî de û hevdengî g ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: g (romanization)


ه

glosses: Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî h ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: h (romanization)


ه

glosses: Sî û yekem tîpa alfabeya farisî-erebî ye.

forms: he (romanization)

ە

roman: e

ھ

roman: h


ه

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: -e (romanization)


ي

forms: yāʾ (romanization)

ى

roman: -ā

ی

roman: î, y

ی

roman: ye


ء

glosses: hemze, Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ʾ (romanization)


wellboat

glosses:
belema bîrî, keştiya bîrî,
keştiya masîgiriyê ya ku masiyan bi saxî radiguhêze anku neql dike

forms:
well-boat
well boat


everyday

average

sense: normal

conspicuous

sense: nenormal, neasayî


unstrange

glosses: normal, asayî, edetî, adî, ne xerîb, ne ecêb, ne biyanî


Nuremberg defense

glosses: xweparastina bi idiaya ku tenê ferman bi cih anîne

glosses: bicihneanîna fermanan ji ber ku ew ferman dijî qanûnê yan exlaqî ne

forms: Nuremberg defence


potluck

glosses:
bextqazan,
çi hebe bo xwarinê,
xwarina ku bibe nesîbê mêvanan

glosses: xwarinên ku mêvan tînin û hemû bi hev re dixwin

forms:
pot luck
pot-luck

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-potluck.wav


turducken

glosses:
elowerîşk,
xwarinek e ku ji eloka bêhestîkirî ya dagirtî bi werdeka bêhestîkirî ya dagirtî bi mirîşka bêhestîkirî

etymology_text: tur(key) + duck + (chick)en

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-turducken.wav


chuckey

etymology_text: ch(icken) + (d)uck + (turk)ey

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-chuckey.wav


tip of the iceberg

glosses:
gupika çiyayê cemedê, lûtkeya giravê cemedê,
nîşana pirsgirêkeke gelek mezintir


ژ

glosses: Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî j ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: j (romanization)


PEBCAK

glosses:
"pirsgirêk di navbera kursî û kîbordê de ye"
(gotinek e ku desteya teknîkî di nav xwe de bi kar tîne gava ku dixwaze bibêje ku xeta ne ji kompûterê lê ji bikarînerê wê bi xwe ye)

etymology_text: problemexistsbetweenchair and keyboard

word: EBKAC<w:Error Between Keyboard And Chair>

word: PEBKAC<w:Problem Exists Between Keyboard And Chair>

word: PIBCAK<w:Problem Is Between Chair And Keyboard>

word: PIBKAC<w:Problem Is Between Keyboard And Chair>

word: PLBKAC<w:Problem Lies Between Keyboard And Chair>

word: POBCAC<w:Problem Occurs Between Computer And Chair>

word: PEBCAC<w:Problem Exists Between Chair And Computer>

word: PEBMAC<w:Problem Exists Between Monitor And Chair>

word: PICNIC<w:Problem In Chair Not In Computer>

word: PEBKAM<w:Problem Exists Between Keyboard and Monitor>

word: PEBCATS<w:Problem Exists Between Chair and TouchScreen>

word: PEBCAI<w:Problem Exists Between Chair and iPad/iPhone>

word: PEBCAK<w:Problem Exists Between Chair and Keyboard>

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-PEBCAK.wav


ڤ

glosses: Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî v ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: v (romanization)


ۆ

glosses: Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî o ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: o (romanization)


ێ

glosses: Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî ê ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: ê (romanization)


fivever

pos: adv

pos_title: Hoker

etymology_text: Li şûna forever heçku ji four + ever be (di rastiyê de ji for + ever e)


audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-4ever.wav


elephant in the room

glosses:
fîlê di odeyê ve,
pirsgirêka mezin ya ku nayê behskirin


800-pound gorilla

glosses: tiştê li cihê xwe zêde mezin yan serdest


gorilla in the room

glosses:
gorîla di odeyê ve, fîlê di odeyê ve,
pirsgirêka mezin ya ku nayê behskirin


10 Downing Street

glosses: (bi berfirehkirinê) serokwezareta Brîtanyayê

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Marie-Sarah (Opsylac)-10 Downing Street.wav


status symbol

glosses: sembola statûyê, nîşana zengîniyê, remza dewlemendiyê


Lessepsian

glosses:
lessepsî,
canewerên ku ji Deryaya Sor derbazî Deryaya Spî / Deryaya Navîn dibin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Lessepsian.wav


title: mariolatry

redirect: Mariolatry


androcracy

glosses:
androkrasî,
serdestiya zelaman, desthilata mêran, hukimraniya mêran


gylany

glosses:
jîlanî,
desthilata hevbeş û wekhev ya jin û mêran,
wekheviya jin û mêran

forms:
androcracy
gynecocracy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-gylany.wav


title: Lessespsian

redirect: Lessepsian


for the taking

glosses: berdest, li ber destan, bo xwegihandinê mimkin


oximeter

glosses:
oksîmetre, oksîjenpîv,
aleta ku oksîjenê dipîve

forms: oximetre

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-oximeter.wav


by virtue of

glosses: ji ber, bi xêra, bi saya, ji dewleyî serê, li ser bingehê, li ser esasê


based on

glosses: ji ber, bi xêra, bi saya, li ser bingehê, li ser esasê


out of consideration for

glosses: ji ber, bi sebebê, bi xêra, bi saya, li ser bingehê, li ser esasê


Groom of the Stool

glosses: pêşî berdestkê avdestxaneyê yê paşayên Brîtanyayê; paşî alîkarê wî li odeyên wî yên şexsî

forms:
Groom of the Stole
groom of the stool
groom of the stole

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Groom of the Stool.wav


nithing

glosses: newêrek, tirsok, tirsonek, bizdok, bizdonek, bizdok, bêcuret, bêcesaret


stocks

forms: the stocks

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-stocks.wav


Chaldean

glosses: kildanî, xildan, mezhebek aşûriyan ku li jêr kenîseya katolîkî ya romaniyan hatiye


iik

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: wey, wîî, oy, qîrîna li tirsê tê bi kar anîn

text: iik, käärme!


rûsorbûn

glosses: şermkirin, fedîkirin, sorbûna rûyê yekî ji şerma de

forms:
رووسۆربوون
rwîsorbûn

etymology_text: Ji rûsor + bûn.


ILO

etymology_text: Deyn ji îngilîzî ILO ji International Labour Organization.

Международная организация труда

roman: Meždunarodnaja organizacija truda


ILO

glosses: Saziya Xebatê ya Navneteweyî ku saziyeke girêdayî NYê bo bipêşxistina rewş û têkiliyên karkirinê û karkeran

etymology_text: Ji îngilîzî ILO.


engraver

glosses: nexşkar, zêrker, yê ku karê nikirandinê dike


datalandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


qişik

text: Ew beroş nebe, ew qişikê çawa bipîje

ref: 101 Biwêj 101 Çîrok, Mehmet Oncu, Avesta, 2015, Stembol

ipa: /qɪˈʃɪk/


Tetragrammaton

glosses:
tetragram, çarherfî,
di Pîroznameyê anku Kitêba Pîroz de her çar herfên navê Xwedê bi zimanê îbranî YHWH yan JHVH ku bi îngilîzî wek Yahweh yan Jehovah tê bilêvkirin


birding

glosses: firindegirî, nêçîra firindeyan, girtina firindeyan, kuştina firindeyan

glosses: çavdêrîkirina firindeyan, temaşekirina balindeyan


fowling

etymology_text: Ji fowl + -ing.


acemilik etmek

glosses: ecemîtî kirin, bêyî fikirîn hereket kirin.


esed

text: Li cegersiyehkemanan du hezar-i tîr reşandinJi ceger Mela pilingan bi kulab û pens-i ker kirEsedan ji pence vê ran dil û sîne herişandin

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

etymology_text: Ji erebî أسد (esed).

ipa: /ɛˈsɛd/


yûzpiling

glosses:
lêpird,
 cureyekî pisîkên mezin ji binfamîleya Felinae ye ku li gelek waran li parzemîna Afrîka yê dijî, lê berê li Asyayê, Rojhilata Navîn.

forms:
یووزپلنگ
çîta


pennilessness

glosses: bêqirûşîtî, bêperetî, bêparetî, bêdiravî, nedarî, hejarî, feqîrî, xizanî

etymology_text: Ji penniless + -ness.


moneylessness

glosses: bêperetî, bêparetî, bêdiravî, nedarî, hejarî, feqîrî, xizanî

etymology_text: Ji moneyless + -ness.


moneyless

glosses: miflis, bêpere, bêpare, bêdirav, nedar, hejar, feqîr, xizan

etymology_text: Ji money + -less.


the stocks

glosses:
miqtere,
 depekê kunkirî ye ji bo eşkencedanê dihat bikaranîn û dest û lingê zîndaniyan dikirin tê de


miqtere

glosses: depekê kunkirî ye ji bo serşorkirin an jî riswakirinê dihat bikaranîn û dest û lingê zîndaniyan dikirin tê de

forms: meqtere

etymology_text: Ji erebî المقطرة


rastvekirin

etymology_text: Ji rastve + kirin.


reel back

ipa: /rɛˈɛl bɑːd͡ʒk/

hyphenation: re·el back


adama benzemek

glosses: şibîn mirovan, bi halûharekên xwe, bi cilûbergên xwe, xwe wek mirovên din ên normal kirin, xwe sererast kirin.


zurnayı biz çaldık parsayı o topladı

glosses: Bo kesên ku xwe datînin ser tiştên hazir tê gotin. Ango yê ku ked daye, xwe pê mijûl kiriye, li serê xebitiye na; kesekî/ê din fêde dibîne jê.

forms: zurnayı biz çaldık parsayı el topladı


zurnayı biz çaldık parsayı el topladı

forms: zurnayı biz çaldık parsayı o topladı


mîha qelew şîr nade

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: Ji bo mirovê xesîs tê gotin. Tê mana ku: Çiqas pere pir dibi camêrtî jî kêm dibi.

etymology_text: Ji mîha + qelew + şîr + nade


title: in a measure

redirect: in due measure


Yahweh

glosses: Yehova (Di nivîsarên îbranî de ev nav ji bo Xwedê bikar tê.)

forms:
Jahaveh
Jahve
Jahveh
Jahweh
Yahve
Yahveh
Yahwe

etymology_text: Ji îbranî יהוה.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Yahweh.wav


battering ram

glosses:
alavê lêdanê,
 alavekê cengî bû di serdemên kevn de, karîtekê mezinê biseng bi serî ve bû dîwar û dergehên kelehan di herifandin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-battering ram.wav


tiptipîn

glosses: topek bilez bilind bûn û bi erdî ketin, mîna topa basketbolê

forms: تپتپبیت

etymology_text: tip + tip + în

ipa: /tɪptɪˈpiːn/

hyphenation: tip·ti·pîn


tûxt

glosses:
nîr, yûx, cûx
 darê ku du ga û gamêş pê tên zeftkirin dema cot pê tê kirin yan erebe pê tê kêşan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Erdeşîr

glosses:
navekî mêran e,
bi taybetî navê hinek paşayên Sasaniyan

forms:
Erdeşêr
ئهردهشێر
ئهردهشير
Elîşêr

etymology_text: Hevreha farisî اردشیر (Erdeşîr), pehlewî 𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥 (Ardaxšîr), hexamenişî 𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠 (Artaxšaçā) ji 𐎠𐎼𐎫 (arta: rastî, heqî) + 𐎧𐏁𐏂𐎶 (xšaçam: paşatî, şahîtî) anku "paşatiya rast/heq" yan "paşayê rast/biheq". Ne ji peyvên erd û/yan şêr e.

اردشیر

roman: Erdeşîr

اردشیر بابکان

roman: Erdeşîrê Babekan


fezahet

etymology_text: Ji erebî فَضِيحَة (faḍīḥa) ji ف ض ح (f-ḍ-ḥ) ku herwiha serekaniya peyva fedî ye.


rastiya tal

glosses: Rewşa ku ne bi dilê mirov e lê nikare biguherîne jî.

forms:
rastiya tahl
rastiya tehl

etymology_text: Ji rastiya + tal.


title: rastîya tal

redirect: rastiya tal


Londoner

glosses: Kesek ji bajarê Londonê, an rûnişvanek wê.


Londonite

etymology_text: Ji London + -ite.


friendsgiving

glosses: Şahiyeke pîrozbahiyê ye ku ji aliyê hevalê yekî/ê ve tê hazirkirin.

etymology_text: Ji tevlîhevkirina peyvên friends + thanksgiving.


Pariser

glosses: parîsî; Kesek ji bajarê Parîsê, an rûnişvanek wê.

glosses: (zimanê axaftinê - kolankî) prezervatîf, kondom


excessive interest

glosses:
fayde,
 pare bi deyn dan yekî/ê û fayde avêtin ser demê vegerandinê

text: Ethicists from within the Abrahamic faiths disagree on whether charging interest is ethical, but all agree that charging excessive interest is wrong.


bumboclaat

glosses: (Jamaîkan, bêedeb) Gotinekî ye ku acizî, bêzarî, tirixînî, hêrsbûyîn an xemgîniyê diyar dike.

forms:
bomboclaat
bumbaclot
bumbaclaat
bumbclaat

etymology_text: Ev gotina jameîkiya krolî ji "bloodcloth" (cilê xwînê, bezê xwînê) a îngilîzî tê ku beriya pedên hîjyenîk bi awayekî berbelav bêne bikaranîn ev bez ji aliyê jinan ve ji ber rewşa mehikbûnê dihate bikaranîn.


Karwan

forms: Karzan

etymology_text: Ji peyva karwan

ipa: /kɑːɾˈwɑːn/


title: se direwît, karwan bi rêka xwe dicît

redirect: se direwît, karwan bi rêka xwe diçît


se direwin, karwan diborin

glosses: mirovên zîrek û xebatker li ser xebata xwe berdewam dibin û guh nadin zimandirêjiya bêxîretan


title: million fish

redirect: millions fish


gûpî

glosses: Hin cûre masiyên ava şîrîn ku wek masiyên akwaryûman jî berbelav in; mêyên wan bi piranî yekrengî ne lê nêrên wan rengîn in.

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?]guppy ji navê xwezanasêbrîtanî Robert John Lechmere Guppy (1836-1916).

ipa: /ɡuːˈpiː/

hyphenation: gû·pî


lepîstes

glosses:
hin cûre masiyên ava şîrîn ku wek masiyên akwaryûman jî berbelav in,
mêyên wan bi piranî yekrengî ne lê nêrên wan rengîn in

etymology_text: Bi rêya tirkî lepistesyûnanî [Peyv?]λεπιστες (lêpistês)

ipa: /lɛpiːsˈtɛs/

hyphenation: le·pîs·tes


milyonmasî

etymology_text: Ji milyon + masî, li ber modela zimanên din, bo nimûne îngilîzî millionfish, almanî Millionenfisch, tirkî milyon balığı

ipa: /mɪljoːnmɑːˈsiː/

hyphenation: mil·yon·ma·sî


lust after

glosses: gir girtin bo kesekî/ê, hebûna pir heza seksî ji bo kesek

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-lust after.wav


Layezal

glosses: (wek zat yan sifetekî Xwedê) bêdawî, herheyî, herherî, ebedî

text: Nîveka dî çêkirin ji çarî çîz'Erş û kursî û qelem lewhe temîzHate emrê PadîşahêLayezal

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

etymology_text: Ji erebî لا يزال (la yezal: bi dawî nabe, dawî lê nayê, nadeqe). Binêre la- + zewal.


common people

glosses: xelkê adî, mirovên asayî, hevwelatî, ne mesul/berpirs


qarawar

ipa: /qɑːɾɑːˈwɑːɾ/

hyphenation: qa·ra·war


battle formation

glosses: bi rêz, li gor rêzê, di rêzê de, rêzkirî


google

glosses: Gogilandin, ser înternetê li tiştekî gerîn bi wasiteya motora lêgerînê ya Google-ê.

text: I just Googling stuff and it keeps working.

glosses: (bi qertafan) Ser înternetê lêgerîna (li tiştekî) bi bikaranîna her motoreke lêgerînê ya berfireh.

text: I googled him but there were no references to him on the Internet.

glosses: Bicihbariya di lêgerîneke ser înternetê de.

text: His name googles.


google

glosses: (nefermî) Lêgerîneke ser înternetê wekî yên ku di motora lêgerînê ya Google-ê de hatine kirin.

glosses: (nefermî) Encamekê ku ji lêgerîna bi motora lêgerînê ya Google-ê hatiye peydakirin.

text: The word "oceanfront" has 6,150,000 googles, so I think it must be a real word.


Pollyanna

etymology_text: from the name of the child heroine created by Eleanor Porter (1868–1920), American writer


airhead

glosses: bêaqil, bêhiş, hol, cahil, kiwêl, kerê bê kurî

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-airhead.wav


bonehead

glosses: serhişk, bêaqil, bêhiş, hol, cahil, kiwêl


biznis

glosses: bazirganî, lê ramana wê eve ku ev tîcaret bes bo berjiwendiyê xwe ye û gelek caran bo xirabiyê xelkê din

forms: بزنس

etymology_text: Ji îngilîzî business

ipa: /bɪzˈnɪs/

hyphenation: biz·nis


êrgan

forms:
ergan
irgan
yêrgan

etymology_text: Ji tirkî ergen ji tirkiya kevn erŋgen, hevreha er, erkek.

ipa: /eːɾˈɡɑːn/

hyphenation: êr·gan


وو

glosses: Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî û ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: û (romanization)


ھ

glosses: Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî h ya alfabeya kurdî ya latînî ye.

forms: h (romanization)


ھ

glosses: herfek alfabeya erebî ye û hevbera "h" ya alfabeya latînî ye


rewşîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


fîr

glosses: makîneya hişkkirina pirçê, amûrê pirçê ji terbûnê hişk dike

forms: فیر

ipa: /fiːɾ/

hyphenation: fîr


herwele

glosses: bezîna ne bilez, bezîna hêdî, hêdî hêdî bezîn

forms:
هەروەلە
herwêl

etymology_text: Dibe ji erebî


şilîxe

glosses:
bêserûber, mirovê xav, sist, nezîrek,
 yê/a sist û xav be û xîret ji bo ti tişt nebe

forms: شلیخە

etymology_text: Ji soranî


Ẍ

forms:
غ
Ѓ
Ğ
(tirkî)

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-Ẍ.wav


Ḧ

forms: ح

audio: LL-Q36368 (kur)-Pispor-ḧ.wav


mirate

glosses: Pê mirina mirov ji laşê mayî ra tê gotin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


a bed of roses

glosses: jiyaneka sanahî, dema rewş bi sanahî û xweş be

text: Listen, my son: you may hate your job at the bakery but you can't expect life to be a bed of roses.


title: bed of roses

redirect: a bed of roses


bed-of-nails

glosses: (a board with nails pointing out of it, as lain on by fakirs and ascetics)


litterbug

glosses: (informal) yê/a ku gilêşî diavêje erdî an jî cihek giştî


amrazê danepal

glosses: amrazek ku dikeve di navbera navdêr û rengdêr de ji bo wesfkirinê

forms: ئامرازێ دانەپال

ipa: /ɑːmɾɑːˈzeː dɑːnɛˈpɑːl/

hyphenation: am·ra·zê da·ne·pal


full to the brim

glosses: mişt, tijî heta lêvan, gelek tijî, bi temamî tijî


liseryekhatin

glosses:
qafiye, beşavend, rêzbend,
 kiteya yan kiteyên ku li dawiya hemû yan hin rêzên helbestê dubare dibe

forms:
لسەریەکهاتن
liserêkhatin
liserhatin

etymology_text: li + ser + yek + hatin


Fîras

etymology_text: Ji erebî الفراس

ipa: /fiːˈɾɑːs/

hyphenation: Fî·ras


bandic

ipa: /bɑːnˈdɪd͡ʒ/

hyphenation: ban·dic


undershepherd

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-undershepherd.wav


uh-oh

glosses:
ah , oho,
 derbirîna hişyariyê û zanîna rewşewka bizehmet


peyivîn kirin

glosses: bi kesekî ra li ser mijarekê li hev nekirin, nîqaş kirin


tarzance

etymology_text: Weku di filmên Tarzan de Johnny Weissmuller dibêje "Me Tarzan, You Jane"


title: tarzanci

redirect: tarzance


single-use

glosses: bikaranîna tekcar, bikaranîna yekcarî, bikaranîna tenê carekê


birayê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya bira.

forms: birayên (masculine definite construct plural)


birayên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya bira.

forms:
birayê (masculine definite construct singular)
birayêd
birayêt
birên


money laundering

glosses: pareşûştin, parespîkirin, spîkirina pare


pareşûştin

glosses:
parespîkirin, spîkirina pare,
hinek kar bi pareyê bi qaçaxî û neqanûnî peyda kirî kirin daku wisa nîşan bide heçku ew pare bi awayên rewa û qanûnî hatiye peydakirin:

text: Di 15 salên dawî de Tirkiye ji aboriyê heya tendirustiyê bûye navendek. Ew ji qeyrana Iraq, Îran û Sûriyê sûd werdigire. Ji dewletên Kendava Ereban pere diherikin. Tirkiye cihê bazirganiya çekan, pereşûştin û operasyonên tarî ye jî.

ref: Selahedîn Çelîk: Li Tirkiyê tofan e, Rudaw.net/kurmanci 1/2014

forms: pereşûştin


pareşûştin

etymology_text: pare + şûştin, wergera ji îngilîzî money laundering yan ji zimanekî din

пране на пари

roman: prane na pari

洗黑钱

roman: xǐhēiqián

փողերի լվացում

roman: pʻoġeri lvacʻum

돈세탁

roman: donsetak

мөнгө угаах

roman: möngö ugaah

ақшаның жылыстауы

roman: aqşanyñ jylystauy

отмывание денег

roman: otmyvanije deneg


title: Verbeulen

redirect: verbeulen


akwaponîk

glosses:
masîçandin û sebzeçandina bi hev re di avê de
avdana şînkatiyan bi ava ji ber masiyan mayî:

text: Sîstema akûaponîkê roj bi roj li seranserê cîhanê belav dibe. Li gorî vê sîstemê sebze û masî di heman avê de tên gihandin.

ref: Trtkurd.com, 12/2019

forms:
akûaponîk
akwakultûr
çandin
hîdroponîk

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?]aquaponics ji têkilkirina aquaculture û hydroponics

ակվապոնիկա

roman: akvaponika

അക്വാപോണിക്

roman: akvāpōṇikŭ

දිය වගාව

roman: diya wagāwa

அக்வாபோனிக்ஸ்

roman: akvāpōṉiks

ipa: /ɑːkwɑːpoːˈniːk/

hyphenation: ak·wa·po·nîk


akûaponîk

ipa: /ɑːkuːɑːpoːˈniːk/

hyphenation: a·kû·a·po·nîk


fish farming

glosses:
masîçandin,
xwedîkirina masiyan bo firotinê


masîçandin

forms:
akwakultûr
akwaponîk
çandin
hîdroponîk

etymology_text: masî + çandin, wergera îngilîzî fish farming yan zimanekî din

ipa: /mɑːsiːt͡ʃɑːnˈdɪn/

hyphenation: ma·sî·çan·din


zirbiratî

glosses: kesên dîya wan yek be û babê wan cuda bin

etymology_text: Ji zirbira + -tî.


pişterê

glosses:
yaxî, serhildêr, asî, isyanker,
 kesa/ê ku dijî hikûmetê an jî giropek şer dike

forms: پشتەرێ

etymology_text: Ji pişt + -e- + rê.


dest bo destî

glosses: ji yek bo yekî din, nifiş bo nifşî, hemû kes, ji kesek bo kesek din

forms: دەست بۆ دەستی

etymology_text: dest + bo + dest + -î


terra berra

glosses: pert û belave, her yek li dû serê xwe çûn, bê pilan bijalle bûn

forms:
تەڕا بەڕا
tera bera
terra û berra
tera û bera

etymology_text: Ji terra + berra.


xişil

glosses: xeml, tiştên ciwaniyê yên kanzayên bihagiranên jin an zilam dike ber xwe

forms: خشل


bersivdarî

ipa: /bɛɾsɪvdɑːˈɾiː/

hyphenation: ber·siv·da·rî


گۆڕھەڵکەن

glosses: torî, tîrî, canewerek ji famîleya seyan qebiran dikole

forms: gorhelken (romanization)


ji şîr ketin

glosses:
ji şîrî vebûn, şîr xwarin bes kirin,
 êdî dayikê şîr nedane zarokî ji sîngê xwe,

forms:
ژ شیر کەتن
ji şîrî ketin

etymology_text: Ji ji + şîr + ketin.


zendegirtî

glosses: zingkirî, çîzên ji guhan hatin, çingî, gizên ketin guhên yekî

forms: زەندەگرتی

etymology_text: Ji zende + girtî.


xet ibor

glosses:
peyade,
 ew hêlên cadê ne yên ku xelk li ser derbas dibe

forms:
xet elibor
peyarê

etymology_text: Ji erebî خط العبور


nihêrîbûn

glosses:
berêxwedanê, çavdan, lênêrîn, temaşekirin, sehkirin,
 mêzekirin li tiştekî, herwisa ji bo çavdana zarokan an jî her tiştek din

forms:
نهێریبوون
nerîn

etymology_text: Ji nihêrî + bûn.


spartibûn

glosses:
teslîmbûn, radestbûn, jêrdestbûn, bindestbûn,
 rewşa ku yekî/ê xwe bi dest yekî/ê ve berdaye û xwe teslîm kiriye

forms: سپارتبوون

etymology_text: Ji sparti + bûn.


tebennî kirin

glosses: ji xwe re kirin ewlad, pêsikan kirin, pêsikandin

forms:
tebennî dikim (present)
tebennî dikî (present)
tebennî dike (present)
tebennî dikin (present)
tebennî bike (imperative singular)
tebennî bikin (imperative plural)
tebennî kir (past)
tebennî kir (past)
tebennî kir (past)
tebennî kir (past)

etymology_text: Ji tebennî + kirin.

ipa: /tɛbɛnˈniː kɪˈɾɪn/


balgîv

glosses:
balgih, balîfk,
 parçeya nivînan ya mirov serê xwe datîne ser dema dirazê

forms:
بالگیڤ
balgîvk

ipa: /bɑːlˈɡiːv/

hyphenation: bal·gîv


nehpûçk

glosses:
veçirandin, penckirin,
 bi pencan xîçik û nîşan li ser tiştekî kirin

forms:
نەهپووچک
nehperoşk
neperûşk


bi hêzgirtin

glosses: bi piştevaniya, bi hêza, bi piştevanî, bi harîkariya Xwedê an jî yekî/ê

forms: ب هێزگرتن

etymology_text: bi + hêz + girtin


hûr û hala

glosses:
herişandî, pêlêkirî, dewisandî, hûrkirî,
 tiştê ku mirovî pê lê kiriye û herişandî ye

forms:
هوور و هالا
hûrûhala

etymology_text: hûr + û + hala


hevîvend

glosses: cureyekî sêrbendan, pîrhevî, pîrhevok, berbîn, niviştîkar

forms: هەڤیڤەند

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


dîtina min dîtî

glosses:
ji nişkê ve, demildest, me hind dît,
 qewimîna tiştekî yê ku mirov nedipa ku dê biqewime

forms: دیتنا من دیتی

etymology_text: dîtin + -a + min + dîtî


serink

glosses: zurriyet, hemî zaro û nevî û nevîçirk û hwd yên kesekê/î

forms: سەرنک

ipa: /sɛˈɾɪŋk/


TBH

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

glosses: kurtkirina to be honest (bi rastî, ya rast)

forms: tbh


qazox

glosses:
qinare,
 bo sêdarê tê bikaranîn, herwisa bo darê dirêj û tûj, wek cureyekî sizadanê û sêdaredanê

forms: قازۆخ


qazoxdan

glosses:
sêdaredan,
 an jî ew cureyê sizadanê yê ku darek dirêj û tîj li paşiya mirovan dida

forms:
قازۆخدان
qinarekirin

etymology_text: Ji qazox + dan.


xursik

glosses: ûr, berçêlk, bersînga çivîkan ya ku xwarin tê de dimîne

forms: خورسک

etymology_text: Dibe ji tirkî kursak


title: Berê beringa

redirect: berê beringa


title: Kexme

redirect: kexme


sîneg

ipa: /siːˈnɛɡ/


liver shiver

glosses: dema mirov tiştekî dibîne ku mirovî hêbetî dihêle û îzac dike


hakker

glosses: ya/yê ku hak dike (ji dûr ve bêruxset dikeve kompûter an dosyeyên kesên din):

text: Malperên hikûmeta Iraqê rastî êrîşên elektronîkî bûne û di encamê de hakkerankarîne pêgehên elektronîkî yên serokatiya civata wezîran û pênc wezaretan hak bikin.

ref: Rudaw.net/kurmanci 12/2019

glosses: kodkar, programsaz, bernamesaz, bernamevan, programvan

forms:
haker
hacker

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?]hacker ji hack + -er

ха́кер

roman: xákjer

হ্যাকার

roman: hjakar

ха́кер

roman: háker

黑客

roman: hēikè

骇客

roman: hàikè

هَاكَر

roman: hākar

հաքեր

roman: hakʻer

هکر

roman: haker

ჰაკერი

roman: haḳeri

ხაკერი

roman: xaḳeri

हैकर

roman: haikar

קראקר

roman: kraker

해커

roman: haekeo

хакер

roman: xaker

ха́кер

roman: xáker

взло́мщик

roman: vzlómščik

χάκερ

roman: cháker


native-born

glosses: yê ku li cihekî an jî welatekî ji dayik bûye û dibe xelkê wê derê


worldview

text: ...their Christian world view.

text: Many artists express their world view in their work.

forms:
world view
world-view

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-worldview.wav


title: Tariş

redirect: tariş


semt zanîn

glosses: Heke tu semta karekî bizanibî te baş(hêsa) bikî.

ipa: /sɛmt zɑːˈniːn/

hyphenation: semt za·nîn


fesal zanîn

glosses: Heke tu fesala karekî bizanibî te baş(hêsa) bikî

etymology_text: Ji fesal + zanîn.

ipa: /fɛˈsɑːl zɑːˈniːn/

hyphenation: fe·sal za·nîn


qawut

glosses: Xwarinekê kurdên elewîyan e. Ji dan tê çêkirin. Roja Xizirê bimbarek tê xwarin.

glosses: êmekî mirîşkan e ku tê şilkirin û pê cûcikên wan tê xweyîkirin


-arm

audio: LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller--arm.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller--arm.wav


agirê şevê

glosses: Navê nexweşiyek e. Ji ber êşek yan jî diltengiya mirovan a hundirî derdora dev û pozên mirovan bi carekê dibe hebik û pizirk.

etymology_text: :Ji agir + -ê + şev + -ê

ipa: /ɑːɡɪˈɾeː ʃɛˈveː/


-mir-

pos: root

pos_title: Rehekî lêkerê

glosses: Rehê dema borî ji lêkera mirin (tewandin).

glosses: Rehê dema niha ji lêkera mirin (tewandin).


title: ecelêbiznê tê nanê şivên dixwe

redirect: ecelê bizinê tê nanê şivên dixwe


title: mirinê mara tê, xwe li ser rêka kulor dikin

redirect: mirina mara tê, xwe li ser rêka kulor dikin


turn of phrase

glosses: şêwên têvel û taybetên kesekî/ê yên derbirînê


hêla derbasbûnê

glosses:
xet ibor, peyade,
 ew hêlên cadê ne yên ku xelk li ser derbas dibe

forms:
هێلا دەرباسبوونێ
hêla derbazbûnê

etymology_text: Ji hêl + -a + derbasbûn + -ê.


mezulî

ipa: /mɛzʊˈliː/


eyda guran

forms:
eyda gurgan
eyda gura
eyda gurga
îda guran
îda gura
îda gurgan
îda gurga

etymology_text: eyd + -a + gur + -an. Bidin ber fransî mariage du loup ("daweta/zewacagurî"), portugalî casamento da raposa ("dawetadêlegurê") û japonî 狐の嫁入り ("daweta rûvî")

太阳雨

roman: tàiyáng yǔ

નાગો વરસાદ

roman: nāgo varsād

ჟუჟუნა

roman: žužuna

ಕಾಗೆ ನರಿ ಮದುವೆ

roman: kāge nari maduve

අව්වයි වැස්සයි

roman: awwayi wæssayi

കുറുക്കന്റെ കല്യാണം

roman: kuṟukkanṟe kalyāṇaṃ

नागडा पाऊस

roman: nāgḍā pāūs

घाम पानि

roman: ghām pāni

स्याल को बिहे

roman: syāl ko bihe

ଶିଆଳ ମାନେ ବାହା ହେଉଛନ୍ତି

roman: śiaḷô mane baha heuchônti

грибно́й дождь

roman: gribnój doždʹ

слепо́й дождь

roman: slepój doždʹ

காக்காவுக்கும் நரிக்கும் கல்யாணம்

roman: kākkāvukkum narikkum kalyāṇam

ఎండా వానలో కుక్కల

roman: eṇḍā vānalō kukkala

నక్కల పెళ్ళి

roman: nakkala peḷḷi


title: Eyda guran

redirect: eyda guran


totmebûn

glosses: Dema ji ber cemidandinê, zikê mirovan zêde dicemide, hingê hewaya di zikê mirovan de dipingire û ba li ber mirovan nakeve. Ji vê rewşê re "Totme bûn" tê gotin.

etymology_text: Ji totme + bûn.


take for granted

glosses: Bêyî delîl an tesdîqkirinê tiştekî wekî rast ferz kirin.

glosses: Kêm bala xwe dan an qîmeta tiştekî kêm dîtin; nekarîn (kesek an tiştek) bi rêkûpêk teqdîr bike, xisûsen ji ber zêde nasînê, aşînatiyê.

forms: take s.t. for granted

audio: En-au-take for granted.ogg


title: god forbid

redirect: God forbid


kartêkir

glosses: hemû tişt an jî guherîn ko li hawîrdora zîndewer de peyda dibe û zîndewerê hander dike ko têkeve tevgerê û li dij vê guherînê bersîv bide.

forms: kartêker


androtomy

glosses: androtomî, andropotomî, leşvekirin, otopsî


andropotomy

forms: zootomy


sindûrik

text:
Pîrê!
Çendî min lavlavk ji te dikir
Da ku tu devê sindrûka xwe
Li ber min vekî

ref: Dîya Ciwan, BÊNDER

forms: sindrûk

ipa: /sɪnduːˈɾɪk/

hyphenation: sin·dû·rik


kaşke

glosses: Erebeya hespê ku pê ajal, eşya, û malzeme tê kişandin, wek paytonê.

text: Nibras Ebasê ku 20 sal ev kar kir û niha patron e û bi dehan kes li cem dixebitin der barê barkêşiya bi kaşkeyê va agahî da nûçegihanê AAyê û got: "Em bi erebeyên hespan bar dibin nav Bexda û bajarên li derveyê Bexdayê.

ref: Abdullah Tel, Li Bexdayê erebeyên hespan hê jî di rewacê da ne [arşîv], AA, 2018-07-17

ipa: /kɑːʃˈkɛ/

hyphenation: kaş·ke


title: Totme bûn

redirect: totmebûn


title: Agirê şevê

redirect: agirê şevê


title: Çav rezîl in, dest û pê camêr in.

redirect: çav rezîl in, dest û pê camêr in.


title: Ne xwezka wî, du rûvî herin şêr ki.

redirect: ne xwezka wî, du rûvî herin şêrekî


cifta berazan

glosses: çekê ku fîşeka wê dipeqît, bi taybetî di kuştina berazan de tê bikaranîn

text: !!کورکەکێ 11 سالی کچەکا 8 سالی ب جفتا بەرازا دکوژیت و سەبەب ژی دڤێ ڤیدیوێ دا بزانە

ref: Liberal Kurdistan لێبرالیەت بو کوردستان, https://www.facebook.com/dohuk.duhok/videos/979010715475878/ https://web.archive.org/https://www.facebook.com/dohuk.duhok/videos/979010715475878/ arşîv, facebook.com/dohuk.duhok, 2015

forms: جفتا بەرازا

etymology_text: Ji cift + -a + beraz + -an.


word: agir bi çiyan dikeve ter û hişk tevde dişewitin

glosses: Wek bûyereke mezin pêk were; tiştên rast xuya nebin û herwiha kesên mafdar û nemafdar, kesên sûcdar û nesûcdar giş xisarê bibînin û têkevin rêzekê.


word: agir bigre rêlê ter û hişk wê pêk ve bişewitin.

glosses: Wek bûyerekke mezin pêk were; tiştên rast xuya nebin û herwiha kesên mafdar û nemafdar,kesên sucdar û ne sûcdar giş xisarê bibînin û têkevin rêzekê.


agir bi darên hûr hilke

glosses: Tiştên ku mirov çêdikin an karên ku pêk tînin, pêşî ji tiştên biçûk dest pê dike. Bi wan tiştan biçûk tiştên mezin pêkanînên mezin derdikevin holê.


trancelike

etymology_text: trance+like

ipa: /tɾɑːnd͡ʒɛlɪˈkɛ/

hyphenation: tran·ce·li·ke


Kalan

glosses:
Mamekî,
navçe û serbajarê parêzgeha Dêrsimê

etymology_text: Ji kalan (?).


baba noel

etymology_text: Ji baba + noel.

بابا نويل

roman: Bābā Nwyl

Կաղանդ Պապ

roman: Kaġand Pap

Ҡыш бабай

roman: Qïš babay

Дзед Мароз

roman: Dzied Maroz

Дядо Коледа

roman: Dyado Koleda

ᏗᎭᏄᎧᎯ

roman: Dihanukahi

圣诞老人

roman: Shèngdàn lǎorén

산타 클로스

roman: Santa Keuroseu

თოვლის ბაბუა

roman: tovlis babua

თოვლის პაპა

roman: tovlis ṗaṗa

Άγιος Βασίλης

roman: Ágios Vasílis

סנטה קלאוס

roman: Sente Qlaws

ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾಸ್

roman: Sāṃṭā Klās

Дедо Мраз

roman: Dedo Mraz

Дед Мороз

roman: Ded Moroz

Деда Мраз

roman: Deda Mraz

ซานตาคลอส

roman: saan-dtaa-klôt

Дід Мороз

roman: Did Moroz


Sachverhalt

glosses: rastî, bûyer, hawadîs, hal, rewş, şertûmerc

text: Die Staatsanwaltschaft wirft Ihnen folgenden Sachverhalt vor:

etymology_text: Ji Sache + Verhalt.


expounding

glosses: kiryara îzahkirina tiştekî, karê vegotinê, kiryara şîrovekirinê


it doesn't matter

glosses: ne xem e, ne giring e, ne mesele ye, ne muhîm e.


will sagen

glosses: mebest pê ..., te menhneya ..., qesda wê ...


abschminken

glosses: makyaj ji rûyê xwe birin, boyax ji rûyê birin


urgeschichtlich

glosses: pêşdîrokî, pêşmêjûyî, pêştarîxî, prehîstoryayî


Urschrift

glosses: nivîsa orjînal, nivisa resen, metna resen


Urinal

glosses: dewl, dewla mîzê, mîzildank, lêzimok, daşir


Übel

glosses: bed, xirab, nebaş, neçê, neçak, nerind, neqenc


überbordend

glosses: bêhed, zêde, ji hedê der, ji hedê zêdetir


übergewichtig

glosses: zêde giran, serbar, ji hedê zêdetir giran


Handgemenge

glosses: pevçûn, lihevxistin, mistlihevdan, kutlihevdan


handhaben

glosses: miemele kirin, emeliyat kirin, opere kirin, pê re eleqedar bûn, lê xebitîn

audio: De-das Recht handhaben.ogg


Handlanger

glosses: berdest, berdestê jirêzê, alîkarê jirêzê


Handlesen

glosses: lepbînî, destxwendin, fehla destan xwendin


Handschuhfach

glosses: qotîka lepikan, qutîka di hindura pêşiya erebeyê de ya bo tiştûmiştan


Katalysator

audio: De-ein geregelter Katalysator.ogg


Wipfel

glosses: serê sertaca darê, bilindcihên şaxên daran


unwägbar

glosses: nekêşbar, nextexmînbar, nepayî, nekêşanbar


Hartung

glosses: rêbendan, çile, kanûna duyem, kanûna paşîn, yekem meha salê


hausgemacht

glosses: malçêkirî, malî, tiştê malî, tiştê li mal hatiye çêkirin

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-hausgemacht.wav


Häutung

glosses: pûstkirin, tûsavitin, çermguhertin, çermavitin


Heimweh

glosses: bêriya mal, hesretiya mal, bêriya xurbetiyê


Heizelement

glosses: hîterê hemamê, germkerê serşokê, elementa germker


heliozentrisch

glosses: roj nîvek, rojnavendî, rojmerkezî, baweriya ku rojê li navenda ezmên dibîne


hemmend

glosses: nehêldar, gîroker, dewisînkar, astengker, bi rawestandin, bi sekinandin


hervorgerufen

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: arandî, tehrîkkirî, sebebbûyî, sedembûyî


herzhaft

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-herzhaft.wav


Heuer

etymology_text: Ji almaniya jêrîn a navîn hūre, ji saksoniya kevn huria (“kirê”). Hevreha holendî huur.


Hexenkessel

glosses: pintika kelînê, beroşa cazûyan, beroşa cadûyê


untypischerweise

glosses: bi nenimûneyî, netîpîk, bi hawiyekî neasayî


Himbeere

glosses: şêmî, tûşêmî


Himmelfahrt

glosses: bilindbûna bi ezmên ve, bilindbûna Îsa pêxember a bi ezmên ve


unverletzt

glosses: neazardayî, zerarnediyî, bêzerar, bêziyan, ziyanedîtî


Reproduktion

glosses: vejandin, jinûveafirandin, dîsaafirandin, kopyekirin


Unterwelt

glosses: dinyaya jêrerd (axreta ku tê de bihuşt û dojeh tine)

etymology_text: Sedsala 15an, ji unter- + Welt. Maneya “cîhana xirabkarî” (sedsala 20an) wergirtina wateyê ji îngilîzî underworld.


himmelschreiend

glosses: neheq, bêwijdan, bêrehmet, bêdil û bêrehm


himmelweit

glosses: dêwîn, gelek mezin, ji erdan heta ezmanan, ji erdê het ezman


hin oder her

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: ..hebe an na, bibe an na, .. bibe jî nebe jî, bi ... an jî bê ...


Kaktus

glosses: kaktûs, hejîrê fireng^([çavkanî hewce ye])


hinreißend

glosses: mihteşem, wurşedar, bişeml, bihişmet, hişmetdar


jollei

text: jollei hän ehdi tänään, hän tulee huomenna

text: jollen soita, niin osta lippu minullekin

text: ketkä sitten, jollemme me?


Wikipedia

etymology_text: Têkilkirin ji wiki + encyclopedia.

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Wikipedia.wav


nênk

forms: nêk

etymology_text:
hevreha soranî نهنک (nenk: dapîr), farisî ننه (nene, nenê: dayik), işteherdî ننیه (neniye: dayik), sanskrîtî नाना (nana: dayik), albanî nënë / nãnë (dayik), yûnaniya kevn νάννη (nánnē: met, xalet)... hemû ji proto-hindûewropî *na̅̆(n)na̅̆.
Herwiha bide ber tirkî nene ku ji zimanekî îranî yan ji yûnanî hatiye wergirtin.
Herwiha bide ber avestayî niyake- (bapîr, kalik).


kuittaus

text: kuittaus tähän, kiitos!


kukkua

text: hän kukkuu kaiket yöt ja on aamulla väsynyt


kengännauha

text: solmin kengännauhat niin huonosti, että ne aukesivat


kaukana

glosses: pitkän matkan päässä, li dûr, ji hev dûr, jêk dûr, pitkän ajan päässä, li dûr, dûr

text: kaukana pohjoisessa

text: he asuvat kaukana toisistaan

text: pysy kaukana minusta!

text: kesä ei ole enää kaukana

text: se tapahtui kaukana menneisyydessä

text: itku ei ollut kaukana

text: tästä on leikki kaukana

text: en ole pessimisti, kaukana siitä


te dihebînim

glosses: ji te hez dikim, te dievînim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, min tu divê, aşiqê te me mê, aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim

forms: ez te dihebînim

etymology_text: ji + te + hebandin

ܟܠܐܢܐ ܡܝܪ

roman: klana myr

মই তোমাক ভাল পাওঁ

roman: moi tumak bhal pao

я цябе кахаю

roman: ia tsiabe kakhaiou

অমি তমাকে উঅলবাষি

roman: ami tomāke ualobāṣi

हम्के तोह्से लगव होगैल्ब

roman: hamke tohse lagav hogailbā

обичам те

roman: običam te

ᎬᎨᏳᎯ

roman: gvgeyuhi

我爱你

roman: wǒ ài nǐ

أَحِبُّكِ

roman: ʾaḥibbuki

أَحِبُّكَ

roman: ʾaḥibbuka

ես կեզ սիռւմեմ

roman: es kez siṙwmem

دوست دارم

roman: dwset dāram

હૂન તુનૈ છઊન છહૂન

roman: hūn tunai chaūn chhūn

მე შენ მიქვარქარ

roman: me šen mikvarkar

मैं तुमसे टयार करता हूँ

roman: mai tumase ṭayāra karatā hūm

मैं तुमसे टयार करती हूँ

roman: mai tumase ṭayāra karatī hūm

אני עהו עתח

roman: ani oev otah

אני עהו התו תרא

roman: ani oev eto tra

אני עהו התו תרא

roman: ani ohev otra

אני התו אוהבת

roman: ani ohevet otakh

ᓇᒡᓕᒋᕙᒋᑦ

roman: nagligivagit

මම ඔයත අදරෙි

roman: mama oyata adareි

사랑해

roman: saranghae

ຄິ ຫຸກ ຊະຸ

roman: khoi huk chau

те любам

roman: tɛ ljubam

मे तुझषि प्रेम्कर्तो

roman: me tujhaṣi premkarto

मे तुझषि प्रेम्कर्ते

roman: me tujhaṣi premkarte

म तिमि सित प्रेम् गर्छ्हु

roman: ma timi sita prem garchhu

ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲ ପାଏ

roman: mūn tumakū bhala paye

аез дае уарзын

roman: aez dae warzyn

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ

roman: maiṃ tainūṃ piār kardā hāṃ

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ

roman: maiṃ tainūṃ piār kardī hāṃ

мен сени суйиемин

roman: men seni suiiemin

я люблю тебя

roman: ia lioubliou tebia

тебя люблю

roman: tebia lioubliou

त्वयि स्निह्यामि

roman: tvayi snihyāmi

волим те

roman: volim te

நான் உன்னை காதலிக்கிறேன

roman: nāṉ uṉṉai kātalikkiṟēṉa

ฉันรักเธอ

roman: chanrakethaδ

ཎཀེརྔ ལགཔོཡེ

roman: ṇkernga lgpoye

я кокхаю тебе

roman: ia kokkhaiou tebe

σ’ αγαπώ

roman: s’ agapó

σ’ αγαπάω

roman: s’ agapáo


fullness of time

glosses: dema minasib, dema bikêrhatî, dema guncaw

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-fullness of time.wav


hîpertîmezî

glosses: haletekî nadir yê norotîkî ye ku bûyerên jiyana mirovî gelek bi deqîqî tên bîrê

forms:
bîrhatina wêneyî
bîrhatina tevayî

гипертимезия

roman: gipertimezija


title: bûk bi dilê zavê ye, çi hêlehêla mele ye

redirect: bûk bi dilê zavê ye, çi hêlehêla melê ye


university of life

glosses: zankoya jiyanê, serbora jiyanê weke rênima û şîret hesab kirin

text: My mother has no BA or MA after her name, but she studied in the university of life.


sanitary pards

glosses: hefazên jinan, hefazên nîsayî, paçikên afretan


gereşûn

glosses: Cûreyekî şorbeyê yê bi birincê an jî dahnî û ava bacanan tê çêkirin. Herwiha ji bo tahmê qelî û pîvaza hişk jî dikeve vê xwarinê. Bi piranî wek xwarina sereke tê xwarin.

text: Berê xwarinek me hebû, me jê re digot gereşûn. Va belkî 15 sal bûye min gereşûn nexwariye..

ref: gereşûn @senyoressor https://web.archive.org/https://twitter.com/senyoressor/status/1130884823936057345 gereşûn arşîv, twitter, 05/2019

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


title: slave driver

redirect: slave-driver


dendereşk

glosses: Fêkîyeke navê xwe ji reng û şeklê xwe hildaye. Fêkî dema negîhîştî sore û tama wê tale, dema ku digihîje reş dibe û tama wê şîrîn dibe.

ipa: /dɛndɛˈɾɛʃk/

hyphenation: den·de·reşk


hilûtirşk

glosses: Fêkîyeke biçûk û tirşe,navê xwe ji tam û şeklê hilû an jî şillor hildide.

ipa: /hɪluːtɪɾʃˈk/


Felê pîr Misilman nabît

glosses: bi zehmetê tu rêkeke nû nîşa keseke dikî


title: psalmist

redirect: Psalmist


word: the devil will find work for idle hands to do

glosses: Awayekî din yê nivîsîna the devil makes work for idle hands.


title: soli deo gloria

redirect: soli Deo gloria


dilpêveman

glosses:
dilpêsotin, dilpêşewitîn, gunehpêhatin, dilmanpêve,
 xemgînbûna ji ber rewşa xirab ya kesekî

forms: دلپێڤەمان

ipa: /dɪlpeːvɛˈmɑːn/

hyphenation: dil·pê·ve·man


muhartiq

glosses:
kafir,
 kesê ku bawerî bi an ji bi bîdie ya ayînî dike

etymology_text: Ji erebî المهرطق.


kann

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-kann.wav


gestorben

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-gestorben.wav


bûlût

etymology_text: Ji osmanî بولوت (bulut) yan ji tirkî bulut.

ipa: /buːˈluːt/

hyphenation: bû·lût


title: قمار باز

redirect: قمارباز


antîmon

glosses: Elementeke ku nimroya wê ya atomê 51 e, giraniya wê ya atomî 121.76 u e, û di 630,6 °C'yî de dihele, û kurtebêja wê Sb ye.

forms:
ئانتیمون
entîmon

etymology_text: Ji latînî antimonium

сурма́

roman: surmá

антимо́н

roman: antimón

銻

roman: tī

إِثْمِد

roman: ʾiṯmid

أَنْتِيمُون

roman: ʾantīmūn

ծարիր

roman: carir

انتیموان

roman: antimuân

روی سخته

roman: ruy saxte

سرمه

roman: sorme

زنگلک

roman: zangolak

სტიბიუმი

roman: sṭibiumi

अंजन

roman: añjan

안티몬

roman: antimon

안티모니

roman: antimoni

будаг

roman: budag

сүрме

roman: sürme

ⲥⲑⲏⲙ

roman: sthēm

сурьма́

roman: surʹmá

сти́биум

roman: stíbium

сурьма

roman: sur'ma

அந்திமன்

roman: antimaṉ

พลวง

roman: pluuang

сти́бій

roman: stýbij

អង់ទីម៉ាន់

roman: ɑngtiiman

αντιμόνιο

roman: antimónio

ipa: /ɑːntiːˈmoːn/

hyphenation: an·tî·mon


snog

glosses:
(kulankî): çi tê nehêlan, min ew xwar, bi êk û dû werbûn,
 êk û dû ramûsandin û maçî kirin bi germahî


lemse

glosses: nêzîk hev bûn bêyî encamdana kiriyara seksî

forms: لەمسە

etymology_text: # lemis (erebî) binêre jî lemsîn


arsehole

glosses: (kirêt) kesekê kiriyarên çepel dike, se, ker, qûnde

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-arsehole.wav


cavalryman

forms: cavalry man

etymology_text: Ji cavalry + man.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-cavalryman.wav


hayil

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hayil jê hebûn

etymology_text: Ji hayil + jê + hebûn

ipa: /hɑːˈjɪl ʒeː hɛˈbuːn/

hyphenation: ha·yil jê he·bûn


hayil bûn

etymology_text: Ji hayil + bûn.

ipa: /hɑːˈjɪl buːn/

hyphenation: ha·yil bûn


hayildar bûn

etymology_text: Ji hayildar + bûn.

ipa: /hɑːjɪlˈdɑːɾ buːn/

hyphenation: ha·yil·dar bûn


hayildar kirin

etymology_text: Ji hayildar + kirin.

ipa: /hɑːjɪlˈdɑːɾ kɪˈɾɪn/

hyphenation: ha·yil·dar ki·rin


derînce

glosses: Guhartoyeke derence (“pêlik, nêrdevan”).


title: derecok

redirect: derencok


hulikumîn

ipa: /hʊlɪkʊˈmiːn/

hyphenation: hu·li·ku·mîn


kutkutandin

text: Cécileê çavên xwe bêyî ku bikutkutîne zîq biribûn ser wî.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 77, ISBN 9786054497010

text: Mîna ku qijnikan bi stuyê Simko girtibûn, stû bizîviranda wê devlê kiribanayê. Xwe bi carekê ve zîvirand, çavên xwe kutkutandin û bi teqil peyivî...

ref: Laleş Qaso: Xezeba Azadiyê, Pelda, 2000, r.46

text: Dixwazim weku çîçek bi xunavê re mijankên xwe dikutkutîne, tenha bi te re hemî jan û şadiyên jiyanê bijîm, mîna yarê ku perwera xwe himêz dikî, li ser çîmenê derdora kaniyên zêmdar razên çîroka te pelge dike.

ref: Mihemedê Seyid Husên, Welat Helbesta Min e https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200413155756/http://buyerpress.com/kurdi/?p=5527 arşîv, http://buyerpress.com/kurdi/?p=5527, 18.01.2016

forms:
dikutkutînim (present)
dikutkutînî (present)
dikutkutîne (present)
dikutkutînin (present)
bikutkutîne (imperative singular)
bikutkutînin (imperative plural)
kutkutand (past)
kutkutand (past)
kutkutand (past)
kutkutand (past)
–kutkutîn– (root present)
–kutkutand– (root past)
ez dikutkutînim (indicative present positive)
ez nakutkutînim (indicative present negative)
min kutkutand (indicative past positive)
min nekutkutand (indicative past negative)
tu dikutkutînî (indicative present positive)
tu nakutkutînî (indicative present negative)
te kutkutand (indicative past positive)
te nekutkutand (indicative past negative)
ew dikutkutîne (indicative present positive)
ew nakutkutîne (indicative present negative)
wê/wî kutkutand (indicative past positive)
wê/wî nekutkutand (indicative past negative)
em dikutkutînin (indicative present positive)
em nakutkutînin (indicative present negative)
me kutkutand (indicative past positive)
me nekutkutand (indicative past negative)
hûn dikutkutînin (indicative present positive)
hûn nakutkutînin (indicative present negative)
we kutkutand (indicative past positive)
we nekutkutand (indicative past negative)
ew dikutkutînin (indicative present positive)
ew nakutkutînin (indicative present negative)
wan kutkutand (indicative past positive)
wan nekutkutand (indicative past negative)
min dikutkutand (imperfect positive)
min nedikutkutand (imperfect negative)
min kutkutandibû (positive)
min nekutkutandibû (negative)
te dikutkutand (imperfect positive)
te nedikutkutand (imperfect negative)
te kutkutandibû (positive)
te nekutkutandibû (negative)
wê/wî dikutkutand (imperfect positive)
wê/wî nedikutkutand (imperfect negative)
wê/wî kutkutandibû (positive)
wê/wî nekutkutandibû (negative)
me dikutkutand (imperfect positive)
me nedikutkutand (imperfect negative)
me kutkutandibû (positive)
me nekutkutandibû (negative)
we dikutkutand (imperfect positive)
we nedikutkutand (imperfect negative)
we kutkutandibû (positive)
we nekutkutandibû (negative)
wan dikutkutand (imperfect positive)
wan nedikutkutand (imperfect negative)
wan kutkutandibû (positive)
wan nekutkutandibû (negative)
ez ê bikutkutînim (future positive)
ez ê nekutkutînim (future negative)
minê kutkutandibe (future perfect positive)
minê nekutkutandibe (future perfect negative)
tu yê bikutkutînî (future positive)
tu yê nekutkutînî (future negative)
teyê kutkutandibe (future perfect positive)
teyê nekutkutandibe (future perfect negative)
ew ê bikutkutîne (future positive)
ew ê nekutkutîne (future negative)
wê/wîyê kutkutandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nekutkutandibe (future perfect negative)
em ê bikutkutînin (future positive)
em ê nekutkutînin (future negative)
meyê kutkutandibe (future perfect positive)
meyê nekutkutandibe (future perfect negative)
hûn ê bikutkutînin (future positive)
hûn ê nekutkutînin (future negative)
weyê kutkutandibe (future perfect positive)
weyê nekutkutandibe (future perfect negative)
ew ê bikutkutînin (future positive)
ew ê nekutkutînin (future negative)
wanê kutkutandibe (future perfect positive)
wanê nekutkutandibe (future perfect negative)
min kutkutandiye (perfect positive)
min nekutkutandiye (perfect negative)
min kutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nekutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te kutkutandiye (perfect positive)
te nekutkutandiye (perfect negative)
te kutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nekutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî kutkutandiye (perfect positive)
wê/wî nekutkutandiye (perfect negative)
wê/wî kutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nekutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me kutkutandiye (perfect positive)
me nekutkutandiye (perfect negative)
me kutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nekutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we kutkutandiye (perfect positive)
we nekutkutandiye (perfect negative)
we kutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nekutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan kutkutandiye (perfect positive)
wan nekutkutandiye (perfect negative)
wan kutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nekutkutandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bikutkutînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nekutkutînim (present subjunctive negative)
(bila) min kutkutandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nekutkutandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bikutkutînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nekutkutînî (present subjunctive negative)
(bila) te kutkutandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nekutkutandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bikutkutîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nekutkutîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî kutkutandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekutkutandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bikutkutînin (present subjunctive positive)
(bila) em nekutkutînin (present subjunctive negative)
(bila) me kutkutandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nekutkutandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bikutkutînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nekutkutînin (present subjunctive negative)
(bila) we kutkutandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nekutkutandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bikutkutînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nekutkutînin (present subjunctive negative)
(bila) wan kutkutandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nekutkutandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bikutkutanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nekutkutanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min kutkutandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nekutkutandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bikutkutanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nekutkutanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te kutkutandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nekutkutandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bikutkutanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekutkutanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî kutkutandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nekutkutandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bikutkutanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nekutkutanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me kutkutandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nekutkutandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bikutkutanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nekutkutanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we kutkutandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nekutkutandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bikutkutanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekutkutanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan kutkutandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nekutkutandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bikutkutanda (present conditional positive)
minê nekutkutanda (present conditional negative)
minê kutkutandibûya (preterite conditional positive)
minê nekutkutandibûya (preterite conditional negative)
teyê bikutkutanda (present conditional positive)
teyê nekutkutanda (present conditional negative)
teyê kutkutandibûya (preterite conditional positive)
teyê nekutkutandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bikutkutanda (present conditional positive)
wê/wîyê nekutkutanda (present conditional negative)
wê/wîyê kutkutandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nekutkutandibûya (preterite conditional negative)
meyê bikutkutanda (present conditional positive)
meyê nekutkutanda (present conditional negative)
meyê kutkutandibûya (preterite conditional positive)
meyê nekutkutandibûya (preterite conditional negative)
weyê bikutkutanda (present conditional positive)
weyê nekutkutanda (present conditional negative)
weyê kutkutandibûya (preterite conditional positive)
weyê nekutkutandibûya (preterite conditional negative)
wanê bikutkutanda (present conditional positive)
wanê nekutkutanda (present conditional negative)
wanê kutkutandibûya (preterite conditional positive)
wanê nekutkutandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bikutkutîne (imperative present positive)
(tu) nekutkutîne (imperative present negative)
(hûn) bikutkutînin (imperative present positive)
(hûn) nekutkutînin (imperative present negative)

ipa: /kʊtkʊtɑːnˈdɪn/


zuhumandin

ipa: /zʊhʊmɑːnˈdɪn/

hyphenation: zu·hu·man·din


zuhumîn

ipa: /zʊhʊˈmiːn/

hyphenation: zu·hu·mîn


miskar

ipa: /mɪsˈkɑːɾ/

hyphenation: mis·kar


sporten

glosses: encam, encamên, lîstikvanê, lingê, futbol, balîfên, futbolê, xwerû, sporê


zimanê zarokan

glosses: awayê axiftina zarokan berî ku baş hînî bilêvkirin û rêzimana rast bibin

glosses: peyvên zarokane yên ku mezin di axiftina li gel zarokan de bi kar tînin

childspeak

sense: zimanê ku zarok bi kar tînin

ipa: /zɪmɑːˈneː zɑːɾoːˈkɑːn/

hyphenation: zi·ma·nê za·ro·kan


אפרטהייד

forms: apárthayd (romanization)

audio: LL-Q9288 (heb)-Uziel302-אפרטהייד.wav


germîşan

etymology_text: genimêşamî

ipa: /ɡɛɾmiːˈʃɑːn/

hyphenation: ger·mî·şan


pêşevala

glosses: kesê ku tiştek bi destê wê/î neketîye, pêşa wê/î vala ye. Dawvala.


derbazzonek

glosses: Li nalan û nalikan derbazzonek hatine çêkirin bona derbasbûna jî aliyekî derbasbûna aliyê (aliyekî) din bibin.

etymology_text: Ji derbaz + zonek.


title: Pêşevala

redirect: pêşevala


title: Derbazzonek

redirect: derbazzonek


physiotherapist

glosses: kesê/a pispor ji bo çarekirina nexweşî û birîn û kêmasiyan bi rêya rêkên siriştî mîna perxandin û germ û rahênanan


çareseriya sirûştî

glosses: çarekirina nexweşî û birîn û kêmasiyan bi rêya rêkên siriştî mîna perxandin û germ û rahênan li şûna derman û emeliyatan

forms:
چارەسەریا سروشتی
careseriya siriştî

etymology_text: çareserî + -ya + sirûştî


îlac tebîî

forms:
عیلاج تەبیعی
îlac tebîiî

etymology_text: Ji erebî علاج طبيعي.


title: Dêriz

redirect: dêriz


kulfeng

glosses: Ew cihê ku xalîya tenurê tê rijandin. Gava tenur u sobe ditemirin meriv xalîya wan dibin u ser kulfengê dirêjin.


title: M'ezulî

redirect: m'ezulî


biserdagirtin

ipa: /bɪsɛɾdɑːɡɪɾˈtɪn/

hyphenation: bi·ser·da·gir·tin


Selbsteinschätzung

glosses: xwenirxandin, xwehilsengandin, nirxandina xwe bi xwe

etymology_text: Ji selbst + Einschätzung.


Basmala

glosses: besmele, bismila (ji bismîlahîrehmanîrehîm)


şîrpak

glosses: kesa/ê biesl, bicibilyet, binamûs; şîrhelal

text: (...) ev hersê birayên şîrpak tev jin û zarokên xwe hemû jî di vê malê de li ser hev in.

ref: Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994

etymology_text: Ji şîr + pak.


akwaryûm

glosses:
masîdank,
cama ku mirov yek yan çend masiyan tê de xwedî dike

forms: akvaryûm

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?] yan ji fransî aquarium ji latînî aquārium (avdank, birkaavê) ji aquārius (avî) ji aqua (av) + -ārius (-î).

аква́рыум

roman: akváryum

অ্যাকোয়ারিয়াম

roman: ôjakoẏariẏam

аква́риум

roman: akvárium

ဖန်ရေကန်

roman: hpanrekan

حَوْض اَلسَّمَك

roman: ḥawḍ as-samak

أَكْوَارِيُوم

roman: ʾakwāriyum

ակվարիում

roman: akvarium

ipa: /ɑːkwɑːɾˈjuːm/

hyphenation: ak·war·yûm


bilqebilq

glosses: dengê fişkîniya tiştên avî; qultînî, pilçînî, pilînî; qulteqult, pilçepilç, pilepil

text: (...) ava beroşê bi bilqebilq dikele.

text: Min şand tibabeke nû, û iksîra xwe têkilhev kir; bû bilqebilqa we

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 92, ISBN 978-605-2246-80-1

etymology_text: Ji bilq + -e- + bilq

ipa: /bɪlqɛˈbɪlq/

hyphenation: bil·qe·bilq


pipe wrench

glosses:
vekok, skul spane, kulspener, sikspener,
 alaveke/spaneke ji bo vekirin û girtina boriyan tê bikaranîn

forms: Stillson wrench

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-pipe wrench.wav


hemkûf

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hevkûf.

text: Ne ewlad û zewcet, ne bab û ne da, / Ne hemkûf û mewt û zewala Xweda.

ref: Mele Xelîlê Sêrtî, Nehc-ul Enam, Weşanxana Kurdistan, 1988

ipa: /hɛmˈkuːf/

hyphenation: hem·kûf


dwarfism

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dwarfism.wav


xwendinxane

text: Bavê min dibê, "Na, nabe ku qîza min êdî bixwîne, wê heta koma dehan xwendiye, bes e. Qîz çi ye, ku di xwendinxaneyên bilind da bixwîne!"

ref: Sîma Semend, Xezal, Weşanên Nûdem, 1996

etymology_text: xwendin + -xane


firçeya diranan

glosses: Rinek an firçeyên ku mirov pê diranên xwe paqij dike.

etymology_text: Ji firçe + diran.

فُرْشَاة أَسْنَان

roman: furšā(t) ʾasnān

ատամի խոզանակ

roman: atami xozanak

مسواک

roman: mesvâk


fengenos

glosses: filan, bêvan (tenê di gotina fîlê gengenos anku "filan fîl" de)

forms:
fengelos
finginûs
mengenos
minginûs

etymology_text:
Herwiha mengenos ji spanî menganos ku pirjimara peyva mengano ye ku ji erebî من كان (men kane, “kî bû”) ye. Ji ber tesîra F-ya peyva fîl , M-ya peyva mengenos jî bûye F: mengenos > fengenos.
;Çavkanî:
* DEEL - Diccionario Etimológico Español en Línea: http://etimologias.dechile.net/?mengano
* DEEL - Diccionario Etimológico Español en Línea: http://etimologias.dechile.net/?fulano
* Wikcionario: https://es.wiktionary.org/wiki/mengano
* Wiktioanry: https://en.wiktionary.org/wiki/mengano
* Wiktionary: https://en.wiktionary.org/wiki/menganos
* Wikipedia spanî: https://es.wikipedia.org/wiki/Sin_nombre


title: Orxe

redirect: orxe


jornav

text: Peyv dikarin herwiha jornav (hîpernîm) û jêrnav (hîponîm) bin. Bo nimûne: - ”Reng” jornavê ”kesk, sor, zer, spî, reş...” e. ”Kesk, sor, zer…” jî jêrnavên ”reng”î ne. ”Gul” jornavê ”beybûn, nêrgiz, nesrîn, yasemînê…” ye. ”Beybûn, nêrgiz, nesrîn, yasemîn…” jî hinek jêrnavên ”gul”ê ne.

ref: Husein Muhammed: Watenasî û Wateguherîn, 1/2020, Zimannas.wordpress.com

forms:
giştnav
hevnav
parçenav

etymology_text: Ji jor + nav.

上位词

roman: shàngwèicí

հիպերոնիմ

roman: hiperonim

гипероним

roman: giperonim

ipa: /ʒoːɾˈnɑːv/


jêrnav

glosses:
hîponîm, jêrpeyv,
peyva jêrtir, navê jêrtir:

etymology_text: Ji jêr + nav.

гипоним

roman: gipónim

υπώνυμο

roman: ypónymo

ipa: /ʒeːɾˈnɑːv/


mizmizîn

glosses: pistepist kirin, pisepis kirin, fisefis kirin, pispisandin, fisfisandin, kirin fisînî, kirin pistînî

text: (...) carna li sûkê li wî mêze dikirin, dimizmizîn, weke bêjin: »biner, tu her dem di bin çavderiya me de ye«"

ref: Bûbê Eser, Gardiyan, Weşanxaneya Nefel, 2002

forms: mizmizî kirin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /mɪzmɪˈziːn/

hyphenation: miz·mi·zîn


chemin

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-chemin.wav

audio: LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-chemin.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-chemin.wav


title: firça dirana

redirect: firçeya diranan


kewanter

glosses: kentora li lênangehê ya ku amanan dikin tê de

forms: کەوانتەر

etymology_text: Dibe ji erebî [Peyv?].


till the cows come home

glosses: Awayekî din yê nivîsîna until the cows come home.


have an affair

glosses: demê kesekê bi hevjîn an jî di peywendiyeka rijd de digel keseka dî kiriyara seksî encam dide


deflêder

text: (...) musîkejen, zurnejen û deflêderên bijarte yên welêt ko hosteyên hunera lêxistina haletên têkel ên musîkê bûn (...)

ref: Mehmed Uzun, Hawara Dîcleyê 1, Weşanên Nefel, 2003

etymology_text: * def + lêder (ji lêkera lêdan + -er)


sorereş

glosses: Rengê sor ê tîr/sift ê ku nêzî rengê reş e.

text: Gava diçû ber zikê odê rengê wê kesk dibû, ku xwe berdida jêr rengê wê dihat guhertin, sorereş dibû.

ref: Firat Cewerî, Kevoka Spî, Nûdem, 1996, ISBN 978-9188592156


Rehman

ipa: /rɛhˈmɑːn/

hyphenation: Reh·man


Rehman

text: Rehîm û Rehman, letîf û mihribanBi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


mitehemis

forms: mutehemis

etymology_text: Ji erebî مُتَحَمِّس (mutaḥammis)


environmentally-friendly

glosses: dost li gel jîngehê, jîngehdost (bi soranî)

forms: environmentally-friendly


şwînwar

glosses: (keleh û birc û avahiyên kevnar) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şînwar.

ipa: /ʃwiːnˈwɑːɾ/

hyphenation: şwîn·war


şwînwar

glosses: (şop, rêç, pêger, şoperêç) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şûnpî.

ipa: /ʃwiːnˈwɑːɾ/


şwînwar

glosses: (nîşaneya ku ji ber birînek an jî bûyerekê dimine) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şînwar.

ipa: /ʃwiːnˈwɑːɾ/


şînwar

glosses: asar, keleh û birc û avahiyên din ên kevnar, cihên arkeolojîk, derên dîrokî

forms:
شوینوار
şwînwar
şûnwar

etymology_text: Ji şîn + war.

الآثار

roman: al-ʾāṯār

ipa: /ʃiːnˈwɑːɾ/

hyphenation: şîn·war


şînwar

glosses: nîşan (nîşaneya ku ji ber birînek an jî bûyerekê an jî rewşekê dimine)


tûrbîn

glosses: Alavek bo bikaranîna hêzê bi rêya ku perwane bi stûnekî ve dizivire bi rêya hewa an jî av an jî helm an jî gasê.

forms:
تووربین
torbîn
turbîn

etymology_text: Dibe ji îngilîzî turbine.


tekcar

glosses: tiştên ku bi tinê bo êk car tên bikaranîn

forms: تەکجار

etymology_text: Ji tek + car.


title: walk over

redirect: walkover


zimên

glosses: forma çemandî ya yekjimar ji peyva ziman

forms: zimanî

ipa: /zɪˈmeːn/

hyphenation: zi·mên


esmên

forms: esmanî

ipa: /ɛsˈmeːn/

hyphenation: es·mên


arvên

forms: arvanî

ipa: /ɑːɾˈveːn/

hyphenation: ar·vên


aşvên

forms: aşvanî

ipa: /ɑːʃˈveːn/

hyphenation: aş·vên


bêlîf

forms: balîfî

ipa: /beːˈliːf/

hyphenation: bê·lîf


bêlîfk

forms: balîfkî

ipa: /beːˈliːfk/

hyphenation: bê·lîfk


balif

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre balîf.

text: (...) çend balif hildan û anîn danîn ser mînderan.

ref: Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

ipa: /bɑːˈlɪf/

hyphenation: ba·lif


-bar-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera barîn (tewandin). (av ji ewran ketin xwarê):

etymology_text: Binêre: baran


-bar-

glosses: Rehê dema niha ji lêkerên barrîn, barîn. (dengê barebar kirin, bi dengekî bilind girîn an qîrîn:


bîrkok

text: Bîrkokên çavên Memduh Selîm Beg çend car tên girtin û vedibin.

ref: Mehmed Uzun, Siya Evînê, Wêşanxana Orfeus, 1989

ipa: /biːɾˈkoːk/


behîf

text: Kulîlkên spî yên darên behîfan û kulîlkên rengîn yên darên henaran bişkovîn.

ipa: /bɛˈhiːf/

hyphenation: be·hîf


terîşk

glosses: parçeyeke qumêş e ku piranî ji bo girêdana tişta tê bikaranîn.

ipa: /tɛˈɾiːʃk/


perbijan

forms: perbijang

etymology_text: Ji per- + bijang.

ipa: /pɛɾbɪˈʒɑːn/


asîfe

glosses: bahoz, barove, bayê pir xurt, bayê gelek bihêz

forms: عاصیفە

etymology_text: Ji erebî العاصفة

ipa: /ɑːsiːˈfɛ/

hyphenation: a·sî·fe


plandaner

glosses:
planker, planer,
ya/ê plan dike,
ya/yê ku planekê çêdike

etymology_text: Ji plan + daner.


planner

etymology_text: Ji plan + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-planner.wav


-jî-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera jîn (tewandin).

glosses: Rehê dema borî ji lêkera jîn (tewandin).


-d-

glosses: Rehê dema niha ji lêkerên dan, dayîn (tewandin).

forms: -de-


-b-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera bûn (tewandin).


-b-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera birin (tewandin).


-xw-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera xwarin (tewandin).


-x-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera xistin (tewandin).

forms: -êx-


-mîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkerên man, mayîn (tewandin).

forms: -mên-


-rêj-

glosses: Rehê dema niha ji lêkerên rêtin, riştin (tewandin).


-ç-

glosses: Rehê dema niha ji lêkerên çûn, çûyîn (tewandin).


-çîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera çandin (tewandin).

forms: -çên-


-xwîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkerên xwandin, xwendin.

forms: -xwên-


-kelîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera kelandin (tewandin).

forms: -kelên-


-gihîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera gihandin (tewandin).

forms: -gehîn-


-kir-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera kirin (tewandin).


-kir-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera kirîn (tewandin).

forms: -kirr-


lastborn

glosses: Endamê herî ciwan a şirket an organîzasyonekê.


lastborn

glosses: Yê li dawîyê ji dayîk bûye li nav malbatekê; ciwantirînê malbatê.

etymology_text: Ji last + born.


ve-xw-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera vexwarin (tewandin).

etymology_text: :ve- (pêşgira ve-xwarin) + -xw- (rehê lêkera xwarin)


hil-gir-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera hilgirtin (tewandin).

etymology_text: :hil- (pêşgira hil-girtin) + -gir- (rehê lêkera girtin)


ra-k-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera rakirin (tewandin).

forms: ra-ke-

etymology_text: :ra- (pêşgira ra-kirin) + -k- (rehê lêkerên kirin)


ber-d-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera berdan (tewandin).

forms: ber-de-

etymology_text: :ber- (pêşgira ber-dan) + -d- (rehê lêkerên dan, dayîn)


-xebitîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera xebitandin (tewandin).

forms: -xebitên-


-xemilîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera xemilandin (tewandin).

forms: -xemilên-


storm-tossed

glosses:
çeliqî,
 tiştê ku ber bi bayî û baranê bikeve


منتقل شدن

etymology_text: Ji منتقل + شدن.


tevzînok

ipa: /tɛvziːˈnoːk/

hyphenation: tev·zî·nok


şepî

glosses: Tiştek gurrovir e bo pêlîstinê ango yarîpêkirinê.

text: Çend zarok bi şepîyê dilîstin.

ipa: /ʃɛˈpiː/

hyphenation: şe·pî


חסד

glosses: viyana neguhorr, hejêkirina neguhorr, viyana cêgîr, hejêkirina cêgîr

forms: khésed (romanization)


title: book keeping

redirect: bookkeeping


cemevi

glosses: cemxane, perestgeh anku îbadetxaneya elewiyên li Tirkiyê


mihasib

glosses: hejmaryar, jimêryar, muhasebevan, nivîskarê hesaban

forms:
محاسب
mihaseb

etymology_text: Ji erebî مُحَاسِب (muḥāsib, “muhasebevan”).


şimzare

glosses: Şimzare, di navbera biryara du kesan de tê bikaranîn, yek tiştekî dike nav destê xwe û destên xwe digire dibêje di nav kîjan destê min de ye?

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hilboq

forms: helboq


از سوی

forms: az suy (romanization)

etymology_text: از (az) + سوی (suy)


tawer

glosses: birc, balaxane, ewrbir, esmanqelêş, avahiyên gelek bilind:

text: Raber Welî Debax derbarê tawerê de herwiha got: “Bilindahiya wê 180 metre dibe û ji 48 qatan pêk tê, 400 yekeyên nîştecihbûnê û bazriganiyê û ofîsan li xwe digire, herwiha 450 cihên parka otomobîlan heye. Tawer dê bi çendîn corên ronahiyê pê xemildanin, ku dê di şevan de li esmanê Hewlêrê biciriske.”

ref: Rudaw.net/kurmanci 1/2020

etymology_text:
Deyn ji îngilîzî tower (“birc”) ji latînî turris, τύρρις (túrrhis) an τύρσις (túrsis) ji zimanekî mirî û nenas-mayî yê Deryaya Navîn.
Peyva îngilîzî vê dawiyê bi wateya avahiyên bilind ketiye gelek zimanên din jî, bo nimûne: almanî Tower, hindî टावर (ṭāvar), japonî タワー (tawā), koreyî 타워 (tawo) û punjabî ਟਾਵਰ (ṭāvr)


jerkî

text: Li Çiyayê Kurmênc, li bajar û gundên Efrînê em peyva "jerkî" bi kar tînin bi wateya "ji dema ku". Mînak: Jerkî ez hatime Stenbolê, min ti rojên xweş nedîtine, dil û mêjiyê min li gundê min e.

ref: Bikarînerek di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 1/2020

etymology_text: Ji ji + her + ku.


xatîme

text: Beşa xatîmeyê ya mesnewîyan, beşa xilaskirin û dawîlêanîna mesnewîyê ye. Di nav beşa xatîmeyê de bi piranî binbeş tunene û ji ber vê jî di beşa xatîmeyê de tenê sernavek tê bikaranîn.

ref: e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, Beşa Xatîmeyê https://web.archive.org/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1439230 arşîv, Abdurrahman Adak, cîld 12, hj. 4, 2020, r. 1526

etymology_text: Ji erebî خَاتِمَة (ḵātima).

ipa: /xɑːtiːˈmɛ/

hyphenation: xa·tî·me


ji dema ku

pos: conj

pos_title: Girêdek

glosses: Ji demeke diyar heta niha yan heta demeke din.

text: Ji dema ku ez hatim vê derê, min ew nas kiriye.

text: Ji dema ku ez ji gundê xwe derketim, êdî lê venegerîme.

etymology_text: Ji ji + dem + ku. Bide ber soranî لە وەتی (le wetî), لە وەختی (le wextî, “ji wexta”).


-be-

glosses: (kurmanciya rojhilatî, soranî) Rehê dema niha ji lêkera birin (tewandin).


-ke-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera kirin (tewandin).


بهمن ماه

pos_title: Navdêr

glosses: rêbendan, meha yekem li gor teqwîma hicrî


سرمربی

glosses: perwerdekerê/a werzişvanan, antrenor, miderib


hilbarkirin

glosses: raguhestina pêzanînan ji kombersekî bo kombersekî din, yan li ser internêtê.

etymology_text: Ji hil- + barkirin.


dabarkirin

glosses: raguhestina pêzanînan ji ser internêtê bo kombersekî .

text: Vaye hat! Ev guherto bo şerefa Billy Eckstine bi navê “Eckstine” hat binav kirin. Ev guhertoya herî dawî ya mezin a WordPressê ye bo dabarkirin û hildemandinê niha li ser paceya rêvebiriya we ye.

ref: Ridwan Xelîl, WordPress 5.5 “Eckstine” https://web.archive.org/https://kmr.wordpress.org/2020/08/15/wordpress-5-5-eckstine/ arşîv, kmr.wordpress.org, 2020

etymology_text: Ji da- + barkirin.


internêt

glosses: torra cîhanî ya agahiyan ya ku her kes dikare ji kompûtera xwe xwe bigihîniyê

forms:
Enternet
enternêt

आन्तरजालम्

roman: āntarajālam


downloader

glosses: Programeke komputerê ya ku dosyeyan ji înternetê dadixe.

etymology_text: Ji download + -er.


Lê geriya û tê geriya

glosses: Mirov li çi bigere û çi bixwaze ew tişt tên pêşiya mirovan. Kesên li başiyan bigerin başî tên pêşiya wan û kesên li xirabiyan bigerin xerabî tên pêşiya wan.

etymology_text: Ji Lê + geriya + û + tê + geriya


derbend kirin

text: Bi ser van hemû zordestiyan de, ewanan bi sedan têkoşerên gelê me derbend dikirin û hîn jî dikin, û wanan bi pir awayên derûnî û laşî dêşandin û hîn jî dêşînin.

ref: Dr.Ebdilmecît Şêxo, Têkoşîna nîvsedsalî li Kurdistana Rojava li gelê Kurd û li hêzên dêmokratîxwaz pîroz be, (13.06.2007

forms:
derbend dikim (present)
derbend dikî (present)
derbend dike (present)
derbend dikin (present)
derbend bike (imperative singular)
derbend bikin (imperative plural)
derbend kir (past)
derbend kir (past)
derbend kir (past)
derbend kir (past)

etymology_text: Ji derbend + kirin.


nermika kayê deng jê nayê

glosses: ji bo kesên ku bi pinî û bi dizî karan dimeşînin û xinisiyê dikin tê bikaranîn; agirê bin kayê bûn, ava bin kayê bûn


title: Nermika kayê deng jê nayê

redirect: nermika kayê deng jê nayê


title: qonce

redirect: qonc


hermeneutics

glosses:
tefsîra nivîsarên pîroz mîna pertûkên esmanî,
 bîrdoz û rêçên tefsîrê ne bi taybetî yên Incîlê

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]hermeshinartiyê Xwedê


all-powerful

pos_title: Rengdêr

glosses: bihêztir ji hemiyan, ya/ê ku bi her tiştî dikare


pangram

glosses: Cimleyek manedar ya ku her herfa zimanekî tê de hebe.

etymology_text: Bi rêya îngilîzî pangram yan fransî pangramme ji du peyvên yûnanî, binêrin: pan- + gram

παντόγραμμα

roman: pantógramma

панграмма

roman: pangrámma

ipa: /pɑːnɡˈɾɑːm/

hyphenation: pang·ram


transhumanîzm

glosses: felsefe yan baweriyek e ku li gor wê divê mirov zanist û teknolojiyê (bi taybetî noroteknolojiyê, biyoteknolojiyê û nanoteknolojiyê) bi kar bîne bo rizgarbûna ji kêmasiyên mirovahiyê û baştirkirina rewşa mirovan

etymology_text: Deyn ji îngilîzî [Peyv?]transhumanism ji trans- + humanist

трансхуманизам

roman: transhumanizam

трансгумани́зм

roman: transgumanízm

трансгуманізм

roman: transhumanizm


VR

glosses: Kurtkirina virtual reality (“rastîya xeyalî”).

glosses: Kurtkirina variant reading. (yê destnivîsekê)

glosses: Kurtkirina Volunteer Reserve Services Medal.

glosses: Lezahîya zivirînê ya balafirek (lezahîya wextê bihewaketinê ku tê de pîlot pozê radike ji bo hazirîya rabûnê).

forms:
V.R.
V. R.
Vr

AR

translation: augmented reality

RR

translation: real reality

BVR

translation: beyond visual range

WVR

translation: within visual range


VR

glosses: Kurtkirina バーチャルリアリティ (bācharu riariti).

etymology_text: Ji îngilîzî VR.


sitir

ipa: /sɪˈtɪɾ/

hyphenation: si·tir


terihandin

forms:
diterihim (present)
diterihî (present)
diterihe (present)
diterihin (present)
biterihe (imperative singular)
biterihin (imperative plural)
terihandî (past)
terihandî (past)
terihandî (past)
terihandî (past)

ipa: /tɛɾɪhɑːnˈdɪn/


çepir çopir gotin

pos_title: Biwêj

glosses: beredayî beredayî axaftin, tewşomewşo xeber dan.


screw up

pos_title: Lêker

glosses: mehf kirin, berbat kirin, rezîl kirin, pê de rîtin

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-screw up.wav


solgih

glosses: Cihê gemar û bermalî li wir tê avêtin û kom kirin li gundan.


solih

glosses: Qirşê hûr ê ji ber dirûtina dexlan dimîne li erdê.

ipa: /soːˈlɪh/


bilalûk

glosses: Deviyek ji 50 santîm piçûk û xwedî fêkiyên bi rengê sor û te'ma tirş.


mexder

text: Piştî destavê min ew li mexderê nedît, ewtirî bû.

ref: Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.33

text: Çi kiribû û çi nekiribû yek bi yek derkete mexderê.

ref: Ferhenga Biwêjan, Mustafa Borak, Enstîtuya Kurdî, Stenbol, Çapa Yekem, Pûşper 2005, r. 247

text:
Nesîm bi weqtê seher dixşêt li teyibatan
Sik li dîmaxç esfer êk e ji mu'cîzatan
Bi keskîv nivîsî mexder tuxra sirrî beratan

ref: Mensûrê Girgaşî: Beyta Biharê, Armanc, Hejmar 79, Nîsan 1988, r.9


bişkurî

glosses: Keçikên/kurikên ku êdî hinek mezin bûne, bûne danzdeh, sêzdeh salî û dikarin li malê alîkarîya diya/bavê xwe bikin, ber destê wan herin werin.

forms:
pişkurî
pêşgurî
pişgurî
pêşkên

ipa: /bɪʃkʊˈɾiː/


ceraet

forms:
cera'et
cera'at
ceraat

etymology_text: Ji erebî جرائت.


stêra

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya stêr.

forms: stêrên (feminine definite construct plural)


stêrên

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a binavkirî ya stêr.

forms: stêra (feminine definite construct singular)


stêran

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya pirjimara a binavkirî ya stêr.

forms: stêrê (feminine definite oblique singular)


stêrino

glosses: Rewşa bangkirinê ya mê ya pirjimar a stêr.

forms: stêrê (feminine vocative singular)


stêrek

glosses: Rewşa navkî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya stêr.

forms: stêrin (feminine indefinite nominative plural)


stêreke

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya stêr.

forms: stêrine (feminine indefinite construct plural)


stêrekê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya stêr.

forms: stêrinan (feminine indefinite oblique plural)


stêrine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya stêr.

forms: stêreke (feminine indefinite construct singular)


title: kulîka di çêm da hefkî çû bêhnda

redirect: kulîka di çêm da hefkî çû bêhn da


title: Not yet

redirect: not yet


باز داشتن

forms: bâz dâštan (romanization)

etymology_text: Ji باز (bâz) + داشتن (dâštan).


دستگیری کردن

forms: dastgiri kerden (romanization)

etymology_text: Ji دستگیری (dastgiri) + کردن (kerden).

باز داشتن

roman: bâz dâštan


نیمه شب

forms: nîme şeb (romanization)

etymology_text: Ji نیم (nim) + شب (şeb).