şopa tiliyê

glosses: Şopa ku di tiliyên mirovan de bi xwezayî hene, şopa tiliyê ya her mirovî ji yên din cudatir e.

text: Ev qanûn bi talimatên Yekitiya Ewrupayê ve hatine û tê wateya ku xwendekarên nû divê him şopa tiliyê bidin û him bên fotografkirin da ku bikarin karta runiştinê ya taybet ji werbigirin.

ref: Qanûnên nû rê li xwendekarên neewrûpî teng dike https://web.archive.org/https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2200&artikel=4567943 arşîv, sverigesradio.se, 2011

text: Seîd diyar kir, ew bi dengdana ku bi şopa tiliyê û bi awayê elektronîk hat kirin, bawer nînin û ew dixwazin deng ne bi pergala otomotîk bi awayê normal werin tedkîkirin.

ref: Ibrahim Atmaca, Ji waliyê Kerkûkê banga "bila sandoqên dengan li Bexdayê werin vekirin" https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/dinya/ji-waliy%C3%AA-kerk%C3%BBk%C3%AA-banga-bila-sandoq%C3%AAn-dengan-li-bexday%C3%AA-werin-vekirin/1143552 arşîv, aa.com.tr, 2018

text: Wek xêzên şopa tiliyê, ev bûyer bi hev re nîşaneke zelal tînin meydanê. Çawa ku însan bi şopa tiliyê dikare bê nas kirin, ev yek ku hemû bûyerên ku Îsa Mesîh behsa wan kiribû di eynî wextê de tên meydanê rêyî me dide ku “Padîşahiya Xwedê nêzik e”.

ref: Birca Çavdêriyê, Padîşahiya Xwedê wê Kengê li ser Dinyayê Hikum Bajo? https://web.archive.org/https://download-a.akamaihd.net/files/media_periodical/87/wp_RD_202005.pdf arşîv, hj. 8, 2020, r. 8

forms: şopa tilî

etymology_text: Ji şopa + tiliyê.

指纹

roman: zhǐwén

بَصْمَة

roman: baṣma

бармак тагы

roman: barmak tagı

지문

roman: jimun

отпеча́ток па́льца

roman: otpečátok pálʹca

கைரேகை

roman: kairēkai

δακτυλικό αποτύπωμα

roman: daktylikó apotýpoma


fingrospuro

pos: noun

pos_title: Navdêr

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-fingrospuro.wav


empreinte digitale

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-empreinte digitale.wav


empremta

audio: LL-Q7026 (cat)-Marvives-empremta.wav


word: sê pîst girtîye hêj razî nîn e, temaha pîstê dinê jî dike

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

text: Lewranê qisim xwendî û mela di nêv ekradan, bi teme'e xessetî meşhur in. Sê pîst girtîye hêj razî nîn e, temea pîstê dinê jî dike.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 59, ISBN 978-605-5683-27-6


Urumê

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Ûrmiye.


aman û zeman nedayîn

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Edî min aman û zeman nedayê...

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 61, ISBN 978-605-5683-27-6


lavahî kirin

pos: verb

pos_title: Lêker

text: Her çend min lavahî Memedî kir ku insafê bike, ji hindê malê tiştekî bide min. Memedî çêre min kirî. Ez qewirandim.

ipa: /lɑːvɑːˈhiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: la·va·hî ki·rin


Xunus

text: Ji mîred Xunusê qedîm Mihemed Beg hebû

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 63, ISBN 978-605-5683-27-6


-enirîn-

pos: root

pos_title: Rehekî lêkerê

glosses: Rehê dema niha ji lêkera enirandin (tewandin).


-enirand-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera enirandin (tewandin).


cesasandin

text: Bi xwe çûye û menzela Mihemed Begê dîtiye we cesasandîye û rojek û duyan li Erziromê mayî û riya mala Mihemed û cihê razana wî û cihê çûna xwe yê neva malê, eva qenc hûrî bûye.

forms:
dicesasînim (present)
dicesasînî (present)
dicesasîne (present)
dicesasînin (present)
bicesasîne (imperative singular)
bicesasînin (imperative plural)
cesasand (past)
cesasand (past)
cesasand (past)
cesasand (past)
–cesasîn– (root present)
–cesasand– (root past)
ez dicesasînim (indicative present positive)
ez nacesasînim (indicative present negative)
min cesasand (indicative past positive)
min necesasand (indicative past negative)
tu dicesasînî (indicative present positive)
tu nacesasînî (indicative present negative)
te cesasand (indicative past positive)
te necesasand (indicative past negative)
ew dicesasîne (indicative present positive)
ew nacesasîne (indicative present negative)
wê/wî cesasand (indicative past positive)
wê/wî necesasand (indicative past negative)
em dicesasînin (indicative present positive)
em nacesasînin (indicative present negative)
me cesasand (indicative past positive)
me necesasand (indicative past negative)
hûn dicesasînin (indicative present positive)
hûn nacesasînin (indicative present negative)
we cesasand (indicative past positive)
we necesasand (indicative past negative)
ew dicesasînin (indicative present positive)
ew nacesasînin (indicative present negative)
wan cesasand (indicative past positive)
wan necesasand (indicative past negative)
min dicesasand (imperfect positive)
min nedicesasand (imperfect negative)
min cesasandibû (positive)
min necesasandibû (negative)
te dicesasand (imperfect positive)
te nedicesasand (imperfect negative)
te cesasandibû (positive)
te necesasandibû (negative)
wê/wî dicesasand (imperfect positive)
wê/wî nedicesasand (imperfect negative)
wê/wî cesasandibû (positive)
wê/wî necesasandibû (negative)
me dicesasand (imperfect positive)
me nedicesasand (imperfect negative)
me cesasandibû (positive)
me necesasandibû (negative)
we dicesasand (imperfect positive)
we nedicesasand (imperfect negative)
we cesasandibû (positive)
we necesasandibû (negative)
wan dicesasand (imperfect positive)
wan nedicesasand (imperfect negative)
wan cesasandibû (positive)
wan necesasandibû (negative)
ez ê bicesasînim (future positive)
ez ê necesasînim (future negative)
minê cesasandibe (future perfect positive)
minê necesasandibe (future perfect negative)
tu yê bicesasînî (future positive)
tu yê necesasînî (future negative)
teyê cesasandibe (future perfect positive)
teyê necesasandibe (future perfect negative)
ew ê bicesasîne (future positive)
ew ê necesasîne (future negative)
wê/wîyê cesasandibe (future perfect positive)
wê/wîyê necesasandibe (future perfect negative)
em ê bicesasînin (future positive)
em ê necesasînin (future negative)
meyê cesasandibe (future perfect positive)
meyê necesasandibe (future perfect negative)
hûn ê bicesasînin (future positive)
hûn ê necesasînin (future negative)
weyê cesasandibe (future perfect positive)
weyê necesasandibe (future perfect negative)
ew ê bicesasînin (future positive)
ew ê necesasînin (future negative)
wanê cesasandibe (future perfect positive)
wanê necesasandibe (future perfect negative)
min cesasandiye (perfect positive)
min necesasandiye (perfect negative)
min cesasandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min necesasandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te cesasandiye (perfect positive)
te necesasandiye (perfect negative)
te cesasandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te necesasandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî cesasandiye (perfect positive)
wê/wî necesasandiye (perfect negative)
wê/wî cesasandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî necesasandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me cesasandiye (perfect positive)
me necesasandiye (perfect negative)
me cesasandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me necesasandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we cesasandiye (perfect positive)
we necesasandiye (perfect negative)
we cesasandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we necesasandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan cesasandiye (perfect positive)
wan necesasandiye (perfect negative)
wan cesasandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan necesasandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bicesasînim (present subjunctive positive)
(bila) ez necesasînim (present subjunctive negative)
(bila) min cesasandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min necesasandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bicesasînî (present subjunctive positive)
(bila) tu necesasînî (present subjunctive negative)
(bila) te cesasandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te necesasandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicesasîne (present subjunctive positive)
(bila) ew necesasîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî cesasandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî necesasandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bicesasînin (present subjunctive positive)
(bila) em necesasînin (present subjunctive negative)
(bila) me cesasandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me necesasandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bicesasînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn necesasînin (present subjunctive negative)
(bila) we cesasandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we necesasandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicesasînin (present subjunctive positive)
(bila) ew necesasînin (present subjunctive negative)
(bila) wan cesasandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan necesasandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bicesasanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min necesasanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min cesasandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min necesasandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bicesasanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te necesasanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te cesasandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te necesasandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bicesasanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necesasanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî cesasandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necesasandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bicesasanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me necesasanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me cesasandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me necesasandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bicesasanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we necesasanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we cesasandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we necesasandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bicesasanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan necesasanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan cesasandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan necesasandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bicesasanda (present conditional positive)
minê necesasanda (present conditional negative)
minê cesasandibûya (preterite conditional positive)
minê necesasandibûya (preterite conditional negative)
teyê bicesasanda (present conditional positive)
teyê necesasanda (present conditional negative)
teyê cesasandibûya (preterite conditional positive)
teyê necesasandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bicesasanda (present conditional positive)
wê/wîyê necesasanda (present conditional negative)
wê/wîyê cesasandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê necesasandibûya (preterite conditional negative)
meyê bicesasanda (present conditional positive)
meyê necesasanda (present conditional negative)
meyê cesasandibûya (preterite conditional positive)
meyê necesasandibûya (preterite conditional negative)
weyê bicesasanda (present conditional positive)
weyê necesasanda (present conditional negative)
weyê cesasandibûya (preterite conditional positive)
weyê necesasandibûya (preterite conditional negative)
wanê bicesasanda (present conditional positive)
wanê necesasanda (present conditional negative)
wanê cesasandibûya (preterite conditional positive)
wanê necesasandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bicesasîne (imperative present positive)
(tu) necesasîne (imperative present negative)
(hûn) bicesasînin (imperative present positive)
(hûn) necesasînin (imperative present negative)
cisisandin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


peran peran kirin

text: Ew xulam xwe davên nêva Paşayê û Îsmail Axa, yekê-duyan ji wan jî birîndar dike û ewan çil-penceh xulam di nêva mizgeftê peran peran dike. Çunko ew Ismail pir û heftê sal bû. Ícarê pê li secadeyekê diale û dikeve.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 66, ISBN 978-605-5683-27-6

ipa: /pɛˈɾɑːn pɛˈɾɑːn kɪˈɾɪn/

hyphenation: pe·ran pe·ran ki·rin


-cesasand-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera cesasandin (tewandin).


-cesasîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera cesasandin (tewandin).


qemet

glosses: (bejn, bejnûbal, qam) Guhartoyeke qamet.

text: ...Behram hebûye, ku bi dest û pê û qed qemet.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 6, ISBN 978-605-5683-27-6


depan

text: Carekê Mela Mihemedê Qulpî xurcekî biçûk kitêban li milan û şîr û mertal li piştê, bi tenêku bête Bazidê ji boyê xwendinê. Tête deșta Abeqeyê (Ebexeyê) berknarê gireyê. Meger heşt siwarêd rêbir, ji bo xerabiyê di nîvê girêy da depan.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 67, ISBN 978-605-5683-27-6


li rûyê dinê xweş mayîn

text: Îcarê Polo gazî dike ku kuro Şemas, tu kî yî ku beldilka min Barnikê bixwezî. Kar barê xwe bike, yan ez dê li rûyê dinê xweş bimînim, ya dê tu xweş bimîni.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 68, ISBN 978-605-5683-27-6


firratî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firatî.


xweşnişîn bûn

text: Mêvan û mazûrvan hêj li ser wê sifra xwe ya nişmî hemnişînê xweşnişîn dibûn. terqînek ji deriyê derve hat. Bi wê terqînê re tirpîn ji dilê Gurgînî hilavêt û fikara hatina polîsên bajêr kir ku ango bo wî hatine da ew şev wî bigrin.

ref: Zeynelabidîn Zinar, Balafira Jînê, Weşanên Pencînar, 1993, r. 35, ISBN 91 972090 3 1

forms:
xweşnişîn dibim (present)
xweşnişîn dibî (present)
xweşnişîn dibe (present)
xweşnişîn dibin (present)
xweşnişîn bibe (imperative singular)
xweşnişîn bibin (imperative plural)
xweşnişîn bûm (past)
xweşnişîn bûyî (past)
xweşnişîn bû (past)
xoşnişîn bûn

ipa: /xʷɛʃnɪˈʃiːn buːn/

hyphenation: xweş·ni·şîn bûn


firrindehez

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firindehez.


firrindehezî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firindehezî.


-fir-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera firîn (tewandin).


-firî-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera firîn (tewandin).

forms: -firiya-


firrîştane

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firîştane.


firrîştetî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firîştetî.


firriyayî

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firiyayî.


gulab

text: Şerbet û qawe û buxor û gulab ji boyê Şêxî begê tinin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 70, ISBN 978-605-5683-27-6

text:
Me bi bejna te dixwînin ney û qanûn û rebab
Qehweya telx ê digel zehra helahil biderî
 Me ji destê te mubarek şekeramêz e gulab'

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text:
Li gulên tey ter û nazik ko seher girtî xwinav
 Di ebarîqê qinîn an ji hesed sohtî gulab
 Eynê kafûrî ye meşreb me ji husna te ye saf


UG

pos: symbol

pos_title: Sembol

glosses: Koda du-karakterî (alpha-2) ya ISO 3166-1 ji bo Ugandayê.


UG

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

glosses: Kurteya Uighur (koda zimanê ya ISOyê, bi navê xwe yê din: UIG).

glosses: Kurteya universal gateway (protokola kompûterê).

glosses: Kurteya geometrical unsharpness (geometrî).


Uyghuristan

glosses:
Uyguristan,
 herêmeke cografî yê ku oygur lê dijîn.

etymology_text: Ji îngilîzî [Peyv?]ئۇيغۇرىستان (uyghuristan), ji ئۇيغۇر (uyghur) + ـىستان (-istan), wek Uyghur + -istan.


Uyghurland

glosses:
Oyguristan,
 herêmeke cografî yê ku oygur lê dijîn.

etymology_text: Ji Uyghur + -land.


Uyguristan

glosses: (herêmea cografî yê ku oygur lê dijîn) Guhartoyeke Oyguristan.


oygur

glosses: Komeke etnîk yê ku li bakur-rojavaya Çînê û başûr-rojhilatê Kazakistanê bicih in.

forms:
uygur
ûygur

etymology_text: Ji tirkî Uygur, an bi riya îngilîzî Uyghur, ji oygurî ئۇيغۇر (uyghur).


ûygur

glosses: (komeke etnîk yê ku li bakur-rojavaya Çînê) Guhartoyeke oygur.


uygur

glosses: Guhartoyeke oygur (“komeke etnîk yê ku li bakur-rojavaya Çînê”).


ئۇيغۇرچە

forms: uyghurche (romanization)

ئۇيغۇر تىلى

roman: uyghur tili

translation: zimanê oygurî

ئانا تىل

roman: ana til

translation: zimanê dayikê


domedor

text: ...Bazîdê siwaran domedorê girtine.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 73, ISBN 978-605-5683-27-6


stran girêdan

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Edî heman ji wê derê dewetiyan diterikine û hespê dajo û diçite diyar xurbetê, ew çûyîne ku çûye. Paşê Hesen Axa û Lalîxanê zaf istiran girêdayne(stran girêdan). Meger dilê Lalixanê jî di Hesen Axayê da hebûye.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 75, ISBN 978-605-5683-27-6

ipa: /stɾɑːn ɡɪɾeːˈdɑːn/

hyphenation: stran gi·rê·dan


serêvar

text: Koçêd Tîmur Paşa ji serêvarê têne waran.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 76, ISBN 978-605-5683-27-6


kevçika dil

text: Ga ji hewla canê xwe şaxekî li Siyahmed didetin û Siyahmed ji wê nizarê gêr dibitin. Li jêrê li binê nizarê darekî diriyê hişk serê tîj hebûye, rast ji jorve bi sing deverûyê Siyahmed dikeve ser wî darê tîj, serê darê rastê kevçikadilê têtin û ji piştê biderkeve, filhal ruh teslîm diketin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 77, ISBN 978-605-5683-27-6

text:
Tika kirim?
Ji kevçika dil rûxandim qut qutî kirim destên wê
Wekî kelha hilweşandim tenha hîştim li ber darê

ref: Bêçare Kurd, Elestek ji koçberî https://web.archive.org/https://en.calameo.com/read/005270298e8dbf76761e9 arşîv, 2019, r. 133

text:
Ronahiyê di reşika çavan de hêlîna xwe çêkiriye
hemberî reştariyê diçirisîne
Mêrxasî di kevçika dil de rûniştiye
Lewra têlên tembûra evîna şikestî û tirs

ref: Medenî ferho, ["zîlan, agir û stranên jiyanê"], 1999, r. 105


Elcewaz

text: ...ji mîred qedîm qeza Elcewazê Îsmaîl Beg hebû

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 79, ISBN 978-605-5683-27-6


nanozikî

text: Edî ew Heyder dibîne ku malekê têr û tijî ù xweyî nav û av,nanozikî xizmeta wan diketin û li mala Elî Nasiran sakîn dibitin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 83, ISBN 978-605-5683-27-6


bêsewî

forms:
bêsewîtir (comparative)
herî bêsewî (superlative)
bêsewîtirîn (superlative)


merkemoş

text: Tu here qederekî merkemoş ji boyê min bîne, ez dê têkelzadê bikem û bideme van, da pê helak bibin. Edî mal û hal dimîne ji boyê min û te û ez jî te mar dikem, ji vê çêtir nabê.


şeveder mayîn

text: Lakîn bi rojê li min bûye tîpî ûbager, şeveder mayîm. Pênc şeş seayan ji şevê çûyî, ez gihame nêva gundê Kahê ku hemû xelq razeyne, deng û hîs tune.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 84, ISBN 978-605-5683-27-6

ipa: /ʃɛvɛˈdɛɾ mɑːˈjiːn/

hyphenation: şe·ve·der ma·yîn


çirax hilkirîn

text: ...meger îmam hate mizgeftê, çirax hilkirî, weko ewî çirax ronahî kirî

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 8, ISBN 978-605-5683-27-6

ipa: /t͡ʃɪˈɾɑːx hɪlkɪˈɾiːn/

hyphenation: çi·rax hil·ki·rîn


xweve çûn

text: Êdî ji tirsan xweve çûme.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 85, ISBN 978-605-5683-27-6

ipa: /xʷɛˈvɛ t͡ʃuːn/

hyphenation: xwe·ve çûn


pêrve

text: ...heta firset dibînitin û kêrê ji pêrve lizengiloka Kîretê didetin


firroka kaxezê

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firoka kaxezê.


aferîn sed aferîn

glosses: gotineke ku ji kesekî re tê gotin dema karekî gelek baş kiribe

text: Aferîn sed aferîn ji boye jinêd wehe nêreşêrîn.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 86, ISBN 978-605-5683-27-6


nêreşêr

text: Aferîn sed aferîn ji boye jinêd wehe nêreşêr în.

forms:
nêreşêrtir (comparative)
herî nêreşêr (superlative)
nêreşêrtirîn (superlative)


avlime

forms:
avleme
awleme

ipa: /ɑːvlɪˈmɛ/

hyphenation: av·li·me


barekellah

text: ...barekellah ji boyê Guzelê vê cesaratê û paqijiyê.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 87, ISBN 978-605-5683-27-6


canefîs

text: #: ...Axayê Bexdayî lêdan û talan kirîn. Barêd wan hemû çox û qûmaş û atles û canefîs û qirmiz bûyî


çend gez kirîn

text: eger mirovek çend gez bi vê bikre, mala xwe ava diketin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 88, ISBN 978-605-5683-27-6


aving

text:
Avingê dibêje ava zelal,
Borî, li min ku çend sal,
Qet kes ne kir ev reng sewal,
Heta niha vê sehetê.

ref: Qanatê Kurdo, Tarîxa Edebiyata Kurdî https://web.archive.org/http://library.uok.ac.ir/opac/temp/297.pdf arşîv

text: Seyrê û Eliyê Mamed ketin nav avingan, leylanan û çolberiyan.

ref: Nûdem, Seyra Gulîsor, Şerefxan Cizirî, hj. 26, 1998

ipa: /ɑːˈvɪnɡ/

hyphenation: a·ving


կարմիր

etymology_text: Ji ermeniya kevn կարմիր (karmir).


firroke kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firoke kirin.

ipa: /fɪɾɾoːˈkɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: fir·ro·ke ki·rin


firokekirin

etymology_text: Ji firoke + kirin.


firrokî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firokî.


firrvan bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firvan bûn.

ipa: /fɪrˈvɑːn buːn/

hyphenation: firr·van bûn


firvanbûn

etymology_text: Ji firvan + bûn.


firrvan kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firvan kirin.

ipa: /fɪrˈvɑːn kɪˈɾɪn/

hyphenation: firr·van ki·rin


firvankirin

etymology_text: Ji firvan + kirin.


hela hela kirin

text: Lakin xulam û etbaed Şekir Axayê li ber derî odeyê bûye xwewxa û qiyamet. Lakin deh mêred bijare bi ratib û şeşxane di gel mîr di odeyê nin. Êdî xulaman ger çi kiriye hela hela û gotin em dê odeyê bisojîn, lakin newêran.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 90, ISBN 978-605-5683-27-6


garranî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre garanî.


gêrrbend

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gêrbend.

ipa: /ɡeːrˈbɛnd/

hyphenation: gêrr·bend


girrêlbend

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girêlbend.

ipa: /ɡɪɾɾeːlˈbɛnd/

hyphenation: gir·rêl·bend


ji bo miriyan paşê kes namirin

glosses: Yane mirov ji bo kesêk sax, xwe bi hêsanî feda dike lê eger ew kes êdî mirî be zû bi zû xwe fêda nake û tola wî nastîne.

text: Meşhur e dibêjin, ji boyê miryan paşê kes namirîtin.'


gerrînkî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gerînkî.


li xwe girê dan

text: Bi rasti Şomo qewînehs û şerîr û xweyê cesaret bû. Esla ji kuştin û girtiné xof ne dikir. Çend feqehne dinê jî weko xwe heramza li xwe girê dabû, ekserêd şûlêd wan ew bûn ku diçûn û bi rojê dicisisandin û bi şev derên filan neqeb dikirin û xaç û şemdanêd zîvîn û peyalûn didizin û dibirin û diçûne welatekî dinê, ew mal telef dikirin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 91, ISBN 978-605-5683-27-6


xilo xwarî

text: Erê heyran deh gundê bavê min hebûya min ê jî berx pez serjêbikira û nan bida. Hey gidî xincê gopalekî xilo xwarî tu tiştekî bavê min tunebû.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 67, ISBN 978-605-5585-41-9


xiloxwarî

text: Ji deve ra gotine çima hustuyê te xwar e? Deve gotiye:" ma ku dera min rast e ku hustuyê min jî rast be... Em kurd jî bûne deve, her tiştê me xiloxwarî û şaşo maşo ye..

ref: Zinarê Xamo, Em bûne wek deve, her dera me xiloxwarî ye... https://web.archive.org/http://zinarexamo.blogspot.com/2020/02/em-bune-wek-deve-her-dera-me-xiloxwari.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com, 2020

text: Lê tiştek heye ku heta tu dibêjî aşkereye; rût û repal li holê ye; ew jî “kurdbûn" a te ye... Kurdayetiya te ya nîvco, stûxwar, reben, lawaz, şermok, tewşomewşo ; xiloxwarî, wek zimanê te... Nebî nebî ji min nexeyîdî, hêrs nebî ; ez li te heqaretan nakim; mabesta min bêrûmetkirina te jî nîne; bi sê telaqan niha çavên min şilekî ne; bi hêsir in; pirî gunehê min; heyfa min bi te tê !

ref: Mamoste Marûf, https://www.amidakurd.org/ku/tekst/kek%c3%aa_xay%c3%aen https://web.archive.org/https://www.amidakurd.org/ku/tekst/kek%c3%aa_xay%c3%aen arşîv, amidakurd.org, 2009

forms:
xilexwarî
xil û xwar
xelexwarî
xilexwar
xilo xwarî
xiloxwarî
xiloxar
xiloxarî

etymology_text: Ji xiloxwar + -î


кунжут

audio: LL-Q7737 (rus)-DomesticFrog-кунжут.wav


girrêl bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girêl bûn.

ipa: /ɡɪɾˈɾeːl buːn/

hyphenation: gir·rêl bûn


girrêl kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girêl kirin.

ipa: /ɡɪɾˈɾeːl kɪˈɾɪn/

hyphenation: gir·rêl ki·rin


girrêlbûyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girêlbûyî.


girrêlkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girêlkirî.


girrikbûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girikbûn.


girrikkirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girikkirin.


girik kirin

glosses: Guhartin û xirakirina rengê avê, bi têkilkirina tozê yan axê û hwd, ku kesek, lawirek yan bûyerek tozê yan axê û hwd têkilê avê bike û bi wê têkilkirinê, rengê avê biguhêre û xira bike, avê ji rengê wê yê eslî yê zelal derxe, rengê wê yê zelal winda bike.

ipa: /ɡɪˈɾɪk kɪˈɾɪn/

hyphenation: gi·rik ki·rin


girrnij bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girnij bûn.

ipa: /ɡɪrˈnɪʒ buːn/

hyphenation: girr·nij bûn


girnijbûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji girnij + bûn.


girrnijbûyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girnijbûyî.


-girnijîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera girnijandin (tewandin).


-girnijand-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera girnijandin (tewandin).


girrovirr bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girovir bûn.

ipa: /ɡɪɾɾoːˈvɪr buːn/

hyphenation: gir·ro·virr bûn


wizeya rojê

glosses:
enerjiya rojê, hêza rojê,
enerjiya ji tava rojê peyda dibe
bi taybetî enerjiya komkirî ya tê bikaranîn

forms: وزەیا رۆژێ

etymology_text: wize + roj + -ê

太阳能

roman: tàiyángnéng

אנרגיה סולארית

roman: energiya solarit

태양 에너지

roman: taeyang eneoji

сончева енергија

roman: sónčeva enérgija

соларна енергија

roman: sólarna enérgija

нарны эрчим хүч

roman: narny erčim hüč

со́лнечная эне́ргия

roman: sólnečnaja enérgija


êrês

text: Êdi umîda min ji neqebê hatiye birîn û muteherrîr mayîm û hatime derê dêrê ku ji derve hîn miqdarê deh file û êrêsan bi çek westane û li derê dêrê dixebitin.

forms:
êris
êrîs

ipa: /eːˈɾeːs/

hyphenation: ê·rês


ji lepê kesek xilas bûn

glosses: Ji kesek an kesan revîn û xwe azad kirin.

text: Êdi umîda min ji neqebê hatiye birîn û muteherrîr mayîm û hatime derê dêrê ku ji derve hîn miqdarê deh file û êrêsan bi çek westane û li derê dêrê dixebitin. Îcarê min mulaheze bi xwe kir ku çare nîne evne dê min deste gir bikin, bê hîle nabê lazim e ku ez bi lepekê ji van xelas bibim.


-zeliq-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera zeliqîn (tewandin).


-zeliqî-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera zeliqîn (tewandin).


-zeliqand-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera zeliqandin (tewandin).


-zeliqîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera zeliqandin (tewandin).


xundkar

text: Wan nîne bi kes çu rufq û rehmetMe'zûn bike terreyê di terrarDa hukim bikin li şah û xundkar

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692


firfiroka bayî

glosses: Pêlîstokeke çarpelî ye ku dema ba li pelên wê dide ji ber hêza bayî weke perwanê li dora xwe diçerixe.

etymology_text: Ji firfirok + -a + ba + -yî.


girrovirr kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girovir kirin.

ipa: /ɡɪɾɾoːˈvɪr kɪˈɾɪn/

hyphenation: gir·ro·virr ki·rin


guftegu

text: ...dikevne şûbeyê û eve gufteguya cizwî di nêva 'ewanan da tête gotin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 98, ISBN 978-605-5683-27-6


girrovirrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girovirkirî.


tebdîlî libas bûn

text: lakîn ew tebdîlê lîbas bitin kes nasnaketin...

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 9, ISBN 978-605-5683-27-6

ipa: /tɛbdiːˈliː lɪˈbɑːs buːn/

hyphenation: teb·dî·lî li·bas bûn


gogirrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gogirî.


gorrepana mirîşkan

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gorepana mirîşkan.


gorristanî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre goristanî.


gorrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gorkirî.


erîze dayîn

text: Erîze daye, dîsane tu jê çenebûye.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 103, ISBN 978-605-5683-27-6

etymology_text: Ji erîze + dayîn.


guherrîna tîpan

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guherîna tîpan.


guherrînerî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guherînerî.


guherrokî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guherokî.


gupurrandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gupurandin.

ipa: /ɡʊpʊɾɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: gu·pur·ran·din


paletî kirin

text: Naçar maye bi xwe jî ciwan bûye, çûye çend rojekan paletî kirîye û çend quruş dirav peyda kirî.

etymology_text: Ji paletî + kirin.

ipa: /pɑːlɛˈtiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: pa·le·tî ki·rin


gurra yekî kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gura yekî kirin.

ipa: /ɡʊɾˈɾɑː jɛˈkiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: gur·ra ye·kî ki·rin


gurrîbûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gurîbûn.


gurriya agirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guriya agirî.


gurrxwer

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gurxwer.


hatin kirrandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hatin kirandin.

ipa: /hɑːˈtɪn kɪɾɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: ha·tin kir·ran·din


helîkopterfirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre helîkopterfir.


herre bide

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre here bide.


tîş kirin

etymology_text: Ji tîş + kirin.

ipa: /tiːʃ kɪˈɾɪn/

hyphenation: tîş ki·rin


tîş tîş kirin

text: Leşkerêd nîzamî seyr dikin weko du gur çawane dikevin nêva kerekî pezî, ew siwar wisane tîş tîş kirin, bila xilaf ji çil jortir siwar avêtin û kuştin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 107, ISBN 978-605-5683-27-6

text: Çav bigerînin kî tune, her kes tune, herin weyînine vira. Marê serbaz yerin, bane marê ku le der mane yekin, marê reş je dûr ku tê. Qorîşmergan wî nas deke we paşê nîşan deye, paşa jî destûr deye ku bigirin je ortê bikine du tîkan û tîş-tîş kin.

ref: FRITILLARIA KURDICA, Gulbijêrek ji çand û wêjeya Kurdên Xorasanê, Abdollah Hajiyan, INSTITUTE OF ORIENTAL STUDIES, JAGIELLONIAN UNIVERSITY, hj. 16, 2016, r. 108

etymology_text: tîş+ tîş+ kirin

ipa: /tiːʃ tiːʃ kɪˈɾɪn/

hyphenation: tîş tîş ki·rin


berxê sêwî nabe beran

glosses: Guhartoyeke berxê sêwî beran jê dernayê.


şîrê payîzan bidin ezîzan

glosses: payîzê zû bi zû şîrê pez dest mirov nakeve ji bo vê yekê gelek qîmet e.

forms: şîrê payîza bidin ezîza

word: mastê biharan bidin neyaran, mastê payîza bidin ezîza


mastê payîzan bidin ezîzan

glosses:
Mastê payîzê gelek tîr û xweş e û dewê bihare jî ne xweş e. Dema mirov bixwaze qîmeta mîvanên xwe bigire, wê demê mastê payîzê dide mêvanan, le dema mirov ji mevanê xwe ne memnûn be jî, dixwaze şîrê biharên jî dewe biharê bide mevanen xwe.
Gotineke pêşiyan e.


nîvruhî bûn

text: Madoyê fille jî, eger çi Ehmedî xenikand, lakîn nîvruhî bûyî, paş heftekê ew file jî mir.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 109em, r. 10, ISBN 978-605-5683-27-6

etymology_text: Ji nîvruhî + bûn.


ferreux

glosses: ji molekûleka ku tê asin bi atomên din ra bi du têkilîyan girêdayî ye (Fe²⁺).

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-ferreux.wav


ferrique

glosses: ji molekûleka ku tê asin bi atomên din ra bi sê têkilîyan girêdayî ye (Fe³⁺).

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-ferrique.wav


navmalîtî kirin

text: Kelo çil salan xulamî û navmalîtî kiriye.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 110, ISBN 978-605-5683-27-6

etymology_text: Ji navmalîtî + kirin.

ipa: /nɑːvmɑːliːˈtiː kɪˈɾɪn/

hyphenation: nav·ma·lî·tî ki·rin


fer à cheval

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Tsaag Valren-fer à cheval.wav


fer à repasser

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Anonymât (Kvardek du)-fer à repasser.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Pamputt-fer à repasser.wav


jeng lê dan

text: Eve zadana hemû amarêd sifir danêne ku bi zûye jeng lê didêtin û dibte wek jehrê û mirofan carinan ew jeng dikujitin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 112em, r. 10, ISBN 978-605-5683-27-6

etymology_text: Ji jeng + lê + dan.

ipa: /ʒɛnɡ leː dɑːn/

hyphenation: jeng lê dan


herreşekarî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hereşekarî.


herreşelêkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hereşelêkirî.


herreşeyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hereşeyî.


herrimandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herimandin.

ipa: /hɛɾɾɪmɑːnˈdɪn/

hyphenation: her·ri·man·din


Binefş

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


take someone under your wing

glosses: kesekî bike di bin çengê xwe de, ev biwêje bi kurdî jî tê gotin dema ku parastina kesekê tê kirin.


earth-shattering

text: Tell me this earth-shattering news of yours.


insan kaynakları

glosses: Peydakirina xebatkaran bo saziyekê, dabînkirina karmendan

text: İnsan Kaynakları bölümünde çalışan İ.S'nin hastalık süresince evde olduğu duyuruldu.


xulase kelam

text: Xulase kelam, qewî zêde bi nav û deng bûyîn.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 106, ISBN 978-605-5683-27-6


intercomprehension

glosses: hevtêgihiştin, hevûdufamkirin, ji hev û du famkirin

etymology_text: Ji inter- + comprehension.


serkul

text: Icarê hema filhal ewan paçêd di ber xwe danê bidertêne, tazî ûryan, pêxas û serkul biderdikevite serê wî berî, ber bi qible li ser piyan disekinitin. Herdu destêd xwe bi jor ve hildigiritin, guya eve mirofa ji Xwedê ta'ala du'ayê rica û hêvî diketin. Weha bi vê terzê li serê wi beri disekinitin. Ew siwarê rêwî jî digehte binê wî berî, li jor ve li serê wî berî dinêre ku mirofekî rûs û ser pêxwas, li serê berê berbi qible westaye û herdu destêd xwe bi 'esmanan danê hilgirtiye û du'ayê diketin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 119, ISBN 978-605-5683-27-6

forms:
serkultir (comparative)
herî serkul (superlative)
serkultirîn (superlative)


intercomprensión

etymology_text: Ji inter- + comprensión.


intercompréhension

forms: inter-compréhension

etymology_text: Ji inter- + compréhension.


inter-compréhension

forms: intercompréhension


intercompreensão

etymology_text: Ji inter- + compreensão.


intercomprensione

etymology_text: Ji inter- + comprensione.


ciel

text: le Royaume des cieux

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-ciel.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-ciel.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GAllegre-ciel.wav


hevbirrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hevbirî.


hêvîbirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hêvîbir.


hilbirrandî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hilbirandî.


hilçirrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hilçirîn.

ipa: /hɪlt͡ʃɪɾˈɾiːn/

hyphenation: hil·çir·rîn


hildirrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hildirîn.

ipa: /hɪldɪɾˈɾiːn/

hyphenation: hil·dir·rîn


hindirrînî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hindirînî.


hirr hirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hir hir.


hirreba

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hireba.


hirrebayî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hirebayî.


hirrehirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hirehir.


Frenkistan

text: ez ji Frenkistanê ji boyê vê kewê hatibûm.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 122, ISBN 978-605-5683-27-6


Trapezon

forms: Terebzon


Terebzon

text: ji Terebzonê virêdikirne niq qonsolê Erziromê

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 126, ISBN 978-605-5683-27-6


tarîxnivîs

glosses: kesa/ê pispor di warê nivîsîna dîrokê da

etymology_text: Ji tarîx + -nivîs.


çerxa felekê bi kesekê re nedomandiye

glosses: Yane çerxa felek daîm dizivire û her tim li ser kesek namîne. Şert û merc diguherin. Zengîn dibe ku siberojê bibe feqîr, feqîr jî siberojê bibe zengîn.

text: Lakin hukumet gihaye destê Romê, biyanî hakim bûyne. Çerxa felekê bi kesekê re nedomandiye.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 133, ISBN 978-605-5683-27-6


kelitur

glosses: (çande, tore, edet, irf) Guhartoyeke kultûr.


keliturî

glosses: (çandeyî, toreyî, edetî, irfî) Guhartoyeke kultûrî.


serikiride

glosses: (serok, serdar, reîs) Guhartoyeke serkirde.


xûndevan

glosses: (xwîner, kesê ku dixwîne) Guhartoyeke xwendevan.


bi temametî

glosses: (bi tevahî, temamen, tev bi hev re) Guhartoyeke bi temamî.


nanê xwe xistin nav tûrika yekî

glosses: Heger yekî (li rêwîtiyekî an jî di rewşên din yên dirûvê vê de) nanê xwe bixe nav tûrika xelkê, gava nanê xwe ji wan bixwaze bi demekê dî wê bibe wekî ku nanê xwediyê tûrikê dixwaze. An dibe ku kêfên wan ji hev bişike, dubendî di navbera wan de derkeve vê gavê ev kes bi destên xwe bêyî sedem bimîne ber însafa xelkê.

glosses: Yekî çiqas baş û ewlemend jî be tiştên ku pêwîstiya wan bi zanîna wan nîn e bi wan nedin zanîn. Dibe ku pişt re ji hev dilsar bibin û bi wan tiştan hûn ê werin êşandin.


rojihelat

glosses: (alê roj jê hiltê) Guhartoyeke rojhilat.

ipa: /roːʒɪhɛˈlɑːt/

hyphenation: ro·ji·he·lat


jê kerixandin

etymology_text: Ji jê + kerixandin.

ipa: /ʒeː kɛɾɪxɑːnˈdɪn/

hyphenation: jê ke·ri·xan·din


jêkirrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre jêkirîn.


jênegerrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre jênegerî.


bikargêrrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bikargêrî.

ipa: /bɪkɑːɾɡeːɾˈɾiː/

hyphenation: bi·kar·gêr·rî


kêmporr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kêmpor.


kerr û gêj bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ker û gêj bûn.


derû

text: Di beramber de berpirsê liqa Mexmûrê ya Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) Necat Elî Fatim ew daxuyaniya Wezareta Bergirî ya Iraqê red dike û dibêje “Naveroka daxuyaniya Wezareta Bergirî ya Iraqê derû ye.”

ref: “4 gundên Mexmûrê di destê Pêşmergeyan de ne” https://web.archive.org/https://www.basnews.com/so/babat/107046 arşîv, basnews.com, 2015

text: Dewleta Tirk êrîşa dagirkeriyê ya vê dawiyê li hember rêvebiriya Rojava bi heman derû û xepan da dest pê kir.

ref: Derwêş M. Ferho, ÊRÎŞÊN PIRRALÎ LI SER KURDAN https://web.archive.org/http://ronahi.net/ku/index.php/2019/11/01/erisen-pirrali-li-ser-kurdan/ arşîv, ronahi.net, 2019


kerr û gêj, guhên wan tijî qirêj

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ker û gêj, guhên wan tijî qirêj.


kerr û lal man

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ker û lal man.


kerrafî be

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerafî be.


bidestketin

glosses: peydabûn, hebûn, mewcûdbûn, berdestbûn, hatin bidestxistin

forms: bidestkeftin

etymology_text: Navdêrkirina lêkera bi dest ketin ji bi + dest + ketin.

ipa: /bɪdɛstkɛˈtɪn/

hyphenation: bi·dest·ke·tin


kezeba (yekî) jê qetîn

text: Mi dî carke devê şkeftê bû reş. Go min halo meyizand va dehbek bi ser min de hat. Ya star nestecirûbillah kezebê dilê min jê qetiha.

ref: Hawar, Ehmedê Zeydan, Celadet Elî Bedîrxan, Nûdem, cîld 2, hj. 26, 1935, r. 670


-tirsî-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera tirsîn (tewandin).

forms: -tirsiya-


-tirs-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera tirsîn (tewandin).


-tirsiya-

forms: -tirsî-


kerrankgir

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerankgir.


kerrankgirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerankgirî.


-kerifî-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera kerifîn (tewandin).


-kerif-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera kerifîn (tewandin).


dibistana navîn

glosses: Mektebeke ji bo zarokên ku mekteba seretayî qedandine, lê emrê wan hêj ji bo lîseyê ne bes in. Li Bakurê Kurdistanê, ew pir caran sinifên 5, 6, 7 û 8an dihewîne.

etymology_text: Ji dibistan + navîn.

ipa: /dɪbɪstɑːˈnɑː nɑːˈviːn/

hyphenation: di·bis·ta·na na·vîn


بر گشتن

etymology_text: Ji بر + گشتن.


خوابگاه

forms: xâbgâh (romanization)

etymology_text: Ji خواب (xâb) + گاه (gâh).


astéroïde

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-astéroïde.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-astéroïde.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-astéroïde.wav


astronomie

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-astronomie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-astronomie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-astronomie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-astronomie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-astronomie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-astronomie.wav


astronaute

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-astronaute.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-astronaute.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-astronaute.wav


lêgervan

etymology_text: Ji lê + gervan.

ipa: /leːɡɛɾˈvɑːn/

hyphenation: lê·ger·van


title: sunday school

redirect: Sunday school

pos: hard-redirect


kerrixandî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerixandî.


title: buy in

redirect: buy-in


lionfish

glosses: Pterois volitans Manado, Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


mûkî

text: Dibêjin mîrî çûna sibakê bi neynikê li xwe neriye mûkî sipî di nav riha xwe de dîtiye.

ref: Seydayê Tîrêj, Amadekar: Dilawerê Zengî, Serpêhatiyên Kurdan (2), Emîral, Beyrût, 2009, r. 75

text: Lê Ez wer'a dibêjim, t'u car sond nexwin, ne bi e'zmên, çimkî ew t'extê Xwedê ye ne jî bi e'rdê, çimkî ew cîyê bin p'îyêd Wî ye, P'adşê mezin e û ne jî bi serê xwe sond bixwe, çimkî tu nikarî mûkî sipî kî yan r'eş kî.

ref: Amadekar: Mihemed Selîm Siwarî, Mizgînî: Încîla bi Kurdî https://web.archive.org/https://books.google.com.tr/books?id=NFmDCwAAQBAJ&pg=PA21&lpg=PA21&dq=%22m%C3%BBk%C3%AE%22&source=bl&ots=alcH3U_ouO&sig=ACfU3U0tYb_j-AceZ76Y6c9t4ODjQ5__wA&hl=tr&sa=X&ved=2ahUKEwjP3YHsnOnrAhVJposKHU16A9o4FBDoATAGegQIARAB#v=onepage&q=%22m%C3%BBk%C3%AE%22&f=false arşîv, Renas Media, 1983

text: Ev zanîna han, hate xuya kirin, piştî ku çend zanyarên zanîngeha iksfûrtê, aletek ku bi lîzerê bikartê saz kirin, ev alet dikare wêneyan ji tuştên ku bi sedê caran ji serê mûkî biçûktire bikşîne.

ref: Zana Xane, ÇILO MIROV HO DIBIN..? https://web.archive.org/https://www.gilgamish.org/2008/10/07/12998.html arşîv, gilgamish.org, 2008


gurovî

glosses: rewşa ava ku ne zelal e, lê ne jî girik e ye. Gava carinan klorê diavêjin nav avê, gurovî ye, lê gava meriv mûkî disekine zelal dibe. Peyva şîloyî hemwateya vê peyvê ye.


gris

audio: LL-Q150 (fra)-Justforoc-gris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-gris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-gris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Maïwenn-kz-gris.wav


gris

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-gris.wav


gris

audio: Sv-en gris.ogg

audio: LL-Q9027 (swe)-Moonhouse-gris.wav


jaune

audio: LL-Q150 (fra)-Roll-Morton-jaune.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-jaune.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-jaune.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-jaune.wav

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-jaune.wav


noir

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-noir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Penegal-noir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GAllegre-noir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-XANA000-noir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-noir.wav


çûna rû

text: Hema rabûm çûm rûyên wan û vek bi yek eniyên wan ramûsam.

ref: Hawar, Yêkîtîya Kurdan, Şahin Mistefa Şahin, Nûdem, cîld 1, hj. 12, 1932-1933, r. 3


ji heft bavê wan zêde bûn

glosses: Ev gotin gefek e. Yane heft bavên kesêk bi hev re jî werin nikarin bi wî kesî.

text: Ji heft bavê wan zêde bû ko hilkijin çiyan û bikevin warèn me. Ko me xwe digihand kuntara çiyê ewan ruyê xwe badidan.

ref: Hawar, Ên berê ji du keçikan pê ve, Nûdem, cîld 1, hj. 20, 1932-1933, r. 576


şoneke

glosses: Cureyekî masiyê pahn û kurt e ku di çemên Kurdistanê de dijîn. Li derdora Malabadê pirtir tê dîtin.


serê neêşît ne hewceyî çi dersoka ye

glosses: Guhartoyeke serê ku neêşe çima bendan lê girê bidim!.


-kerix-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera kerixîn (tewandin).


-kerixî-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera kerixîn (tewandin).


kevneşerrvan

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kevneşervan.


kevneşerker

text: Birêz Putîn herwiha ji sedan kevneşerkeran û kesên girîng ji gelek netewan, wek Bush, re got...

ref: VOA, kurdî, 09 gulan 2005

ipa: /kɛvnɛʃɛɾˈkɛɾ/

hyphenation: kev·ne·şer·ker


kevneşerrvanî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kevneşervanî.


kin birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kin birîn.


li dora (yekê) gerîn

glosses: tecawizê yekê kirin, nerehetkirina keçikekê


semad

glosses: Dubare bermayiyên xwarin û fêkiyan yên ku ji bo erdî yan axê tên bikaranîn da ku riwek zû şîn bibin.

text: Piraniya cotkarên xwediyên erdên avî li bajarê Kobanê di demsala nû de çandiniya xwe nekirin ji ber bihabûna nirxê mazotê û tunebûna semadê.

ref: Cotkarên Kobanê ji ber Nebûn û Buhabûna Mazotê Erdên Xwe Beyar Dihêlin https://web.archive.org/http://ku.etilaf.org/all-news/nuceyen-xwecihi/cotkaren-kobane-ji-ber-nebun-u-buhabuna-mazote-erden-xwe-beyar-dihelin arşîv, etilaf.org, 2017

text: Li deverin wek Dirbêsiyê ku zeviyên avî pir in, cotkaran aveke tenê dan zeviyên xwe ligel buhayiyek gihişte ta 600,000 L.S ji avekê re ji ber buhabûna sûtemeniyê (Mazotzeyt), litrek mazot gihişte 50 L.S, ligel kêmbûn û buhaya gellekî bilind a semadê, hin cotkaran semada kaxezî ya ku ji Turkiyayê dihat bikaranîn, lê tu sûde jê negirtin, Emerê Hesen ji derdora bajarê Qamişloyê ye dibêje: “ku zeviyê min î avî donima wî hat ser 700-800 L.S ta dema çinînê”.

ref: Şar, REWŞA ÇANDINÎ Û BEXÇEYAN LI HERÊMA CIZÎRÊ, Ebas Mûsa, hj. 3, 2015, r. 7

text: Ziyana girtin a deriyên Sînorî, ne tenê bandora xwe li ser kata tenduristî, aborî û xizmetguzariyê kiriye, lêbelê bandoreke xirab li ser rewşa çandiniyê ya ku bingeha aborî ya şêniyên Rojava ye kiriye, ku êdî cotkarên herêma kurdî nema dikarin pêwistiyên çandiniyê ji (Semad û dermanê nexweşiyên çandiniyê) peyda bikin.

ref: Şar, Sînor êşa milet giran dike, Cîhad Derwîş, hj. 2, 2015, r. 27

text: Her wisa pêdivîyên çandinê yên wek tov û derman û semadê peyda bikin.

ref: Şar, ÇANDINÎ LI HERÊMA CEZÎRÊ DI METIRSÎYÊ DE YE, Hisên zêdo, hj. 9, 2019, r. 20

etymology_text: Ji erebî سَمَاد (samād, “gû, rîx”).

ipa: /sɛˈmɑːd/

hyphenation: se·mad


sturmfrei

glosses: bi tenê mala bavê xwe bûn, bi tena serê xwe bûn


nachgehen

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/De-einem geregelten Tagesablauf nachgehen.ogg


Tagesstätte

glosses: zarokxane, cihê xwedîkirinê ya zarok an jî pîran


Tagung

glosses: rûniştin, civîn, kombûn, celse, celese, hevdîtin, mitîng

etymology_text: Ji tagen + -ung.


süffisant

glosses: qure, pozbilind, jixwerazî, jinavaxwerazî


Studierender

glosses: xwendekar, şagird, dibistanî, fêrber, hînber, telebe


Tarifvertrag

glosses: pêkhatina hemûkî, lihevhatina giştî bo heqdestê, lihevhatina heqdestê


prunkvoll

glosses: mirêsdar, wurşedar, bihişmet, bişeml, biîhtişam


Konstanz

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller-Konstanz.wav


Architrav

glosses: di avasaziya klasîk de kêrana li ser dîwaran


Können

glosses: hinêr, jêhatin, zîrek, jêhatî bûn, şiyan, hêz, karîn


Kriegsführung

audio: De-biologische Kriegsführung.ogg


Kriegsverbrecher

audio: De-verurteilter Kriegsverbrecher.ogg


konstatierend

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: (bi gotin, bi diyarkirin) Partîsîpa niha ya lêkera konstatieren.


konstruierend

glosses: (bi avakirinî, bi sazkirinî) Partîsîpa niha ya lêkera konstruieren.


abdachend

glosses: (bi berjêrkirin, bi anînxwar) Partîsîpa niha ya lêkera abdachen.


imponierend

glosses: (bibinbandorî, bi balkêşî) Partîsîpa niha ya lêkera imponieren.


Konsument

glosses: berxwer, berhemxwer, mistehlîk, bikarber, serfker


Konsumentin

glosses: berxwer, berhemxwer, mistehlîk, bikarber, serfker (mê)


konturlos

audio: LL-Q188 (deu)-Mighty Wire-konturlos.wav


Kosmos

glosses: gerdûn, dinya, cîhan, kaînat, alem, unîvers, kozmoz


kurzlebig

glosses: kurtejî, kurtedem, demkî, ne herdemî, ne daîmî


kirin hindir

etymology_text: Ji kirin + hindir.

ipa: /kɪˈɾɪn hɪnˈdɪɾ/

hyphenation: ki·rin hin·dir


kirin şirreşirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirin şireşir.


kirrinde

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirinde.

ipa: /kɪɾɾɪnˈdɛ/

hyphenation: kir·rin·de


kirrindeyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirindeyî.


kirrînerî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirînerî.


kirrînkar

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirînkar.


kirrker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirker.


kokbirrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kokbirkirî.


kokbirrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kokbirî.


kokbirrker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kokbirker.


grunt work

etymology_text: wek dengê berazan ji ber nexweşiyê vî şulî!


cêbecê kirin

text: Pergala xebata Navenda Rapêflanê û flêweyê rêxistina wê, parvekirina ceribandinan, pêkanîna kultur û kevneflopiyekî pêkve hilberînê, befldar, û rêveberiyekî flefaf e;Navend vesazbûn û xebatên xwe di vê bingehê de cêbecê dike.

ref: Amadekar: Komîsyon, NÊZÎKTÊDAYÎNÊN NÛ Û ALTERNATÎFÊN RAPÊfiANA DERBAJARÎ https://web.archive.org/https://www.academia.edu/2039083/N%C3%AAz%C3%AEkt%C3%AAday%C3%AEn%C3%AAn_N%C3%BB_%C3%BB_Alternat%C3%AEf%C3%AAn_Rap%C3%AAsana_Derbajar%C3%AE arşîv, 2011, r. 224

text: Destnîşankirina mejiyê erebên çolê ku xelîfe EboBekir Bexdadî sedî sed cêbecê dike ji bo têgeha peya û xezûkirinê ew e ku nabe peya di şer de bişkê, ku şikiya jî gereke xwe bikuje, ev taybetiye berê îslamê hebû û bi nav dîroka îslamê jî ketiye heta bi niha, lewra dema EboBekir bi navê îslamê serê xelkê jêdike û destê xelkê qutdike û komkujiyê dike û jinan jî wek xenîme dibîne û dikire difroşe wiha Bexdadî mejiyê erebên çolê cêbecê dike.

ref: Qûnaxa parastina sinûrên Kurdistanê têgehîştine ji ew jîngeha DAIŞ li xwe digre https://web.archive.org/http://www.gulan-media.com/kurdi/details.php?section=3&id=78 arşîv, gulan-media.com, 2015

text: Paş ku serokê Flîpînê Rodrigo Dutîrtî ferman daye polîsan ji bo gullebaran kirina her kesê qedexeya derketinê bişkênît, polîsan fermana Serokê welat weke xwe cêbecê kir dema ku welatîyekê temen 63 salî li ser caddê gullebaran kirî.

ref: QEDEXE ŞIKAND, POLÎSAN GULLE BERDANÊ Û KUŞT https://web.archive.org/https://darkamazi.net/kurdi/archives/1012550 arşîv, darkamazi.net, 2020

forms:
cêbecê dikim (present)
cêbecê dikî (present)
cêbecê dike (present)
cêbecê dikin (present)
cêbecê bike (imperative singular)
cêbecê bikin (imperative plural)
cêbecê kir (past)
cêbecê kir (past)
cêbecê kir (past)
cêbecê kir (past)


komirrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre komirkirî.


kurr bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kur bûn.

ipa: /kʊr buːn/

hyphenation: kurr bûn


kurraxa

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kuraxa.

ipa: /kʊɾɾɑːˈxɑː/

hyphenation: kur·ra·xa


kurrhevalane

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurhevalane.


kurrhevalî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurhevalî.


kurrikbûyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurikbûyî.


kurrikî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurikî.


kurrikkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurikkirî.


kurrikkirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurikkirin.


kurrmet

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurmet.

ipa: /kʊrˈmɛt/

hyphenation: kurr·met


kurrmîrane

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurmîrane.


kurrmîrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurmîrî.


kejmûn

glosses: Qalik û navikên kêrnehatî yên mêweyên tiriyan ên ku ji bo dims, şerab an jî rîçalê hatine kelandin an jî eciqandin.

ipa: /kɛʒˈmuːn/

hyphenation: kej·mûn


kurteçîrrokî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurteçîrokî.


lê qîrrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre lê qîrîn.


krokodilo

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-krokodilo.wav


lepirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre lepir.


qirereşk

glosses: qir, qijik, qel, qişqelank, qeşqelank, zax

text:
em rê nadin
hûn goştê me bixwin
wek qirereşk û qertal!

ref: Ebdulla Peşêw (wergêr Husein Muhammed), Xewa min nayê https://web.archive.org/https://zimannas.files.wordpress.com/2015/07/peshew.pdf arşîv, r. 44

text: Lê rastiyek heye ku di cîhana me de çi hirç û çi jî qirereşk bi bandorin. Her wiha hinek hêzên din jî yê bi bandor henin. Bi wan re ji bo berjewendiyên netewî peywendî danîn, çalakiya herî xwezayiye. Lê tişta ne xwezayî ew e ku, were bîra kirin ku her hezek hegemonîk beriya her tiştî berjewendiyên xwe hene û kar û qezencên xwe difikrin.

ref: QASİM ENGÎN, BERJEWENDİYÊN NAVDEWLETÎ ŞİMATOKİN https://web.archive.org/https://ronahi.net/ku/index.php/2019/11/25/berjewendiyen-navdewleti-simatokin/ arşîv, ronahi.net, 2019

text: Teyr - Qertel, şahîn, wilih,dubrak, laçin, kurt, şisyarik, bazih, başok, bûm, pepok, kund, leyleg, qir, qirereşk...

ref: HAWAR, DÊRÛYA KÛRÊŞAN, Herekol Azîzan, Weşanên Nûdem, cîld 2, hj. 24-57, 1934-1943, r. 835


egsoz

text: Ji ber ku mazot mazota Kerkûkê bû û Kerkûk jî dilê Kurdistanê bû, mazota me eksoza trimbêlên wan dixitimand û nedihişt bidin pêşîya Recebo.

ref: Lotikxane.com, 7/2007


lêxurrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre lêxurîn.


lirêgerrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre lirêgerîn.


mahr birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mahr birîn.


marbirrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre marbirî.


de nada

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-de nada.wav


խնդրեմ

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8785 (hye)-Yevgenya Shamshyan (Vahagn Petrosyan)-խնդրեմ.wav


ne dankinde

audio: LL-Q143 (epo)-NMaia-ne dankinde.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-ne dankinde.wav


خواهش می‌کنم

forms: xâheš mi-konam (romanization)


de rien

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-de rien.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-de rien.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-de rien.wav


pas de quoi

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-pas de quoi.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-pas de quoi.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-pas de quoi.wav


je vous en prie

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Roptat-je vous en prie.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-je vous en prie.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-je vous en prie.wav


avec plaisir

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-avec plaisir.wav


à votre service

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-à votre service.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-à votre service.wav


bienvenue

pos: intj

pos_title: Baneşan

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-bienvenue.wav


bienvenue

pos_title: Formeke rengdêrê


prego

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-prego.wav


di niente

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-di niente.wav


de res

audio: LL-Q7026 (cat)-Marvives-de res.wav


不客气

audio: LL-Q9192 (cmn)-Luilui6666-不客气.wav

audio: LL-Q9192 (cmn)-Assassas77-不客气.wav


merriçandî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre meriçandî.


proszę

audio: LL-Q809 (pol)-Krokus-proszę.wav


spoczko

audio: LL-Q809 (pol)-Olaf-spoczko.wav

audio: LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-spoczko.wav


cu plăcere

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7913 (ron)-Andreea Teodoraa-cu plăcere.wav


không có gì

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-không có gì.wav


merriçiyayî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre meriçiyayî.


dabar kirin

glosses: raguhestina pêzanînan ji ser internêtê bo kombersekî .

text: Di nav wan neh heyvan de yên piştî derxistina nav bazarê ya têlefona Apple, li dor bîst û pênc hezar benameyên kompûterî hatibûne pêşxistin ji bo vê têlefonê (heta îro ew hejmar gihiştiye sed hezarê, lewre berhema nû ya Apple'ê bazarên Çîn û Kore ya Başûr dagîr kirin) û bi vî rengî, 800 milyon caran bername li ser înternetê hatibûne dabarkirin.

ref: Le Monde diplomatique kurdî, Amazon, Apple, Google, dêwên piştî qeyranê, Dan Schiller (wergêr Ergîn Opengîn), hj. 4, 2010, r. 10

text: Dabar bike

ref: Hangi Şeyh Said? – Cevher Kara https://web.archive.org/http://candname.com/hangi-seyh-said-cevher-kara/ arşîv, candname.com, 2016

text: Herwiha li gor nûkirina dawî ya Microsoftê, çêdibe ku zimanê Kurdî ligel herdu zaravên Kurmancî û Soranî di appa xizmetguzarîya Ajor de li ser mobaylê û malpera Microsoftê were dabarkirin.

ref: Microsoftê zimanê Kurdî li lîsteya xwe ya wergêranê zêde kir https://web.archive.org/http://www.rupelanu.com/microsofte-zimane-kurdi-li-listeya-xwe-ya-wergerane-zede-kir-12568h.htm arşîv, rupelanu.com, 2020

forms:
dabar dikim (present)
dabar dikî (present)
dabar dike (present)
dabar dikin (present)
dabar bike (imperative singular)
dabar bikin (imperative plural)
dabar kir (past)
dabar kir (past)
dabar kir (past)
dabar kir (past)
dabar –k– (root present)
dabar –kir– (root past)
ez dabar dikim (indicative present positive)
ez dabar nakim (indicative present negative)
min dabar kir (indicative past positive)
min dabar nekir (indicative past negative)
tu dabar dikî (indicative present positive)
tu dabar nakî (indicative present negative)
te dabar kir (indicative past positive)
te dabar nekir (indicative past negative)
ew dabar dike (indicative present positive)
ew dabar nake (indicative present negative)
wê/wî dabar kir (indicative past positive)
wê/wî dabar nekir (indicative past negative)
em dabar dikin (indicative present positive)
em dabar nakin (indicative present negative)
me dabar kir (indicative past positive)
me dabar nekir (indicative past negative)
hûn dabar dikin (indicative present positive)
hûn dabar nakin (indicative present negative)
we dabar kir (indicative past positive)
we dabar nekir (indicative past negative)
ew dabar dikin (indicative present positive)
ew dabar nakin (indicative present negative)
wan dabar kir (indicative past positive)
wan dabar nekir (indicative past negative)
min dabar dikir (imperfect positive)
min dabar nedikir (imperfect negative)
min dabar kiribû (positive)
min dabar nekiribû (negative)
te dabar dikir (imperfect positive)
te dabar nedikir (imperfect negative)
te dabar kiribû (positive)
te dabar nekiribû (negative)
wê/wî dabar dikir (imperfect positive)
wê/wî dabar nedikir (imperfect negative)
wê/wî dabar kiribû (positive)
wê/wî dabar nekiribû (negative)
me dabar dikir (imperfect positive)
me dabar nedikir (imperfect negative)
me dabar kiribû (positive)
me dabar nekiribû (negative)
we dabar dikir (imperfect positive)
we dabar nedikir (imperfect negative)
we dabar kiribû (positive)
we dabar nekiribû (negative)
wan dabar dikir (imperfect positive)
wan dabar nedikir (imperfect negative)
wan dabar kiribû (positive)
wan dabar nekiribû (negative)
ez ê dabar bikim (future positive)
ez ê dabar nekim (future negative)
minê dabar kiribe (future perfect positive)
minê dabar nekiribe (future perfect negative)
tu yê dabar bikî (future positive)
tu yê dabar nekî (future negative)
teyê dabar kiribe (future perfect positive)
teyê dabar nekiribe (future perfect negative)
ew ê dabar bike (future positive)
ew ê dabar neke (future negative)
wê/wîyê dabar kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê dabar nekiribe (future perfect negative)
em ê dabar bikin (future positive)
em ê dabar nekin (future negative)
meyê dabar kiribe (future perfect positive)
meyê dabar nekiribe (future perfect negative)
hûn ê dabar bikin (future positive)
hûn ê dabar nekin (future negative)
weyê dabar kiribe (future perfect positive)
weyê dabar nekiribe (future perfect negative)
ew ê dabar bikin (future positive)
ew ê dabar nekin (future negative)
wanê dabar kiribe (future perfect positive)
wanê dabar nekiribe (future perfect negative)
min dabar kiriye (perfect positive)
min dabar nekiriye (perfect negative)
min dabar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min dabar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te dabar kiriye (perfect positive)
te dabar nekiriye (perfect negative)
te dabar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te dabar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî dabar kiriye (perfect positive)
wê/wî dabar nekiriye (perfect negative)
wê/wî dabar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî dabar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me dabar kiriye (perfect positive)
me dabar nekiriye (perfect negative)
me dabar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me dabar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we dabar kiriye (perfect positive)
we dabar nekiriye (perfect negative)
we dabar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we dabar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan dabar kiriye (perfect positive)
wan dabar nekiriye (perfect negative)
wan dabar kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan dabar nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez dabar bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez dabar nekim (present subjunctive negative)
(bila) min dabar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min dabar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu dabar bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu dabar nekî (present subjunctive negative)
(bila) te dabar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te dabar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew dabar bike (present subjunctive positive)
(bila) ew dabar neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî dabar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî dabar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em dabar bikin (present subjunctive positive)
(bila) em dabar nekin (present subjunctive negative)
(bila) me dabar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me dabar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn dabar bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn dabar nekin (present subjunctive negative)
(bila) we dabar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we dabar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew dabar bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew dabar nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan dabar kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan dabar nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min dabar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min dabar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min dabar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min dabar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te dabar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te dabar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te dabar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te dabar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dabar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî dabar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî dabar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî dabar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me dabar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me dabar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me dabar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me dabar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we dabar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we dabar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we dabar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we dabar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan dabar bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan dabar nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan dabar kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan dabar nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê dabar bikira (present conditional positive)
minê dabar nekira (present conditional negative)
minê dabar kiribûya (preterite conditional positive)
minê dabar nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê dabar bikira (present conditional positive)
teyê dabar nekira (present conditional negative)
teyê dabar kiribûya (preterite conditional positive)
teyê dabar nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê dabar bikira (present conditional positive)
wê/wîyê dabar nekira (present conditional negative)
wê/wîyê dabar kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê dabar nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê dabar bikira (present conditional positive)
meyê dabar nekira (present conditional negative)
meyê dabar kiribûya (preterite conditional positive)
meyê dabar nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê dabar bikira (present conditional positive)
weyê dabar nekira (present conditional negative)
weyê dabar kiribûya (preterite conditional positive)
weyê dabar nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê dabar bikira (present conditional positive)
wanê dabar nekira (present conditional negative)
wanê dabar kiribûya (preterite conditional positive)
wanê dabar nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) dabar bike (imperative present positive)
(tu) dabar neke (imperative present negative)
(hûn) dabar bikin (imperative present positive)
(hûn) dabar nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji da- + barkirin.


vetisîn

forms:
veditisim (present)
veditisî (present)
veditise (present)
veditisin (present)
vetise (imperative singular)
vetisin (imperative plural)
vetisîm (past)
vetisî (past)
vetisî (past)


mihakeme

forms: muhakeme

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


merrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre merkirî.


meygêrrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre meygêrî.


mirrmirr kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mirmir kirin.


mirmirkirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji mirmir + kirin.

ipa: /mɪɾmɪɾkɪˈɾɪn/

hyphenation: mir·mir·ki·rin


mirrmirrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mirmirkirî.


mûrr bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mûr bûn.


mûrbûn

etymology_text: Ji mûr + bûn.

ipa: /muːɾˈbuːn/

hyphenation: mûr·bûn


mûrr kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mûr kirin.


mûrrbûyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mûrbûyî.


namegêrrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre namegêrî.


hendesî

text:
Miqdar û şiklê hendesî
Kêm zêde yek pê nahesî
Teswîr dikir Iqlîdesî
Hetta bi sethê sufle da

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: Endazeyî, girêdayê hendeseyê an endazeyê.

etymology_text: Ji erebî هَنْدَسِيّ (handasiyy, “geometrîk, têkildarî endazyariyê”).


Iqlîdes

glosses: Navê matematîknas û fîlozofekî yûnanî ye.

etymology_text: Ji yûnaniya kevn Εὐκλείδης (Eukleídēs), ji Εὐκλῆς (Euklês) + -ίδης (-ídēs, “paşgirek”).

ইউক্লিড

roman: iukliḍ

欧几里得

roman: au¹ gei¹ lei⁵ dak¹

欧几里得

roman: Ōujīlǐdé

إِقْلِيدِس

roman: ʾiqlīdis

اقلیدس

roman: Oqlides

उकलैदिस

roman: uklaidis

Евкли́д

roman: Jevklíd

Эвкли́д

roman: Evklíd


attaboy

etymology_text: Bilêvkirineke kurt bo gotina "That's the boy!" e.


nan birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nan birîn.


navika wan bi hev re hatiye birîn

glosses: hevalê hev in gelek ji hev hez dikin, her ligel hev in û jibilî hev pîyalek av jî venaxwin, wek gayên coht tu car ji hev naqetin


navika xwe bi xwe birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre navika xwe bi xwe birîn.


nebirrîtî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nebirîtî.


nederbirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nederbir.


nederbirrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nederbirî.


neherrikîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre neherikîn.


nevebirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nevebir.


nevebirrîkî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nevebirîkî.


nevîçirrçirrkî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nevîçirçirkî.


Asturien

forms: Asturienne (feminine)

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-asturien.wav


kûçik bi qusandinê nabe tajî

glosses: Mirov tiştekî bêfêde bi zorê nikare bike kêrhatî.

forms:
mirov kuçikê biqusîne nabe tajî
kûçikan biqusînî nabin tajî
kûçik çiqas biqusînî jî dîsa nabe tajî


mirov kuçikê biqusîne nabe tajî

glosses: Guhartoyeke kûçik bi qusandinê nabe tajî.


paş birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre paş birîn.


paşî birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre paşî birîn.


paşî û pêşî jê birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre paşî û pêşî jê birîn.


pêbirrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pêbirîn.


pêguhorrkî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pêguhorkî.


pere birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pere birîn.


perresêlke

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina پەڕەسێلکە (perresêlke).


آخر هفته

forms: axerî hefte (romanization)

etymology_text: Ji آخر (âxar) + هفته (hafte).


title: آخر حفته

redirect: آخر هفته


title: با عجله

redirect: باعجله


baran barîn

glosses: baran hatin, barîn, baran ji ewran ketin xwarê:

text: Pêr gelek baran barî.

text: Gelo sibê dê baran bibare?

etymology_text: baran + barîn

বৰিষ্

roman: boris

বৰষুণ দে

roman: boroxun de

বৰষুণ পৰ

roman: boroxun por

বৰষ

roman: borox

বৃষ্টি পড়া

roman: briśṭi pôṛa

বৃষ্টি হওয়া

roman: briśṭi hôoẏa

вали

roman: vali

ᎠᎦᏍᎦ

roman: agasga

落雨

roman: lok⁶ jyu⁵

下雨

roman: xiàyǔ

降雨

roman: jiàngyǔ

落雨

roman: lo̍h-hō͘

أَمْطَرَ

roman: ʾamṭara

مَطَرَ

roman: maṭara

مطر

roman: maṭar

طاحت الشتا

roman: tāḥit eš-šta

صبت الشتا

roman: sabbāt eš-šta

անձրևել

roman: anjrewel

անձրև գալ

roman: anjrew gal

باریدن

roman: bâridan

باران آمدن

roman: bârân âmadan

𐍂𐌹𐌲𐌽𐌾𐌰𐌽

roman: rignjan

წვიმს

roman: c̣vims

გაწვიმება

roman: gac̣vimeba

पड़ना

roman: paṛnā

पानी पड़ना

roman: pānī paṛnā

ירד

roman: yarád

روٗد پیۆن

roman: rūd pyon

روٗد والُن

roman: rūd vālun

بٲرِش کَرٕنؠ

roman: bạ̄riś karụn'

وَرشُن

roman: varśun

پیۆن

roman: pyon

жаа

roman: caa

වහිනවා

roman: wahinawā

오다

roman: oda

ຝົນຕົກ

roman: fon tok

ᦚᦳᧃᦷᦎᧅ

roman: ḟunṫok

врне

roman: vrne

പെയ്യുക

roman: peyyuka

ᠠᡤᠠᠮᠪᡳ

roman: agambi

ᠠᡤᠠ ᠠᡤᠠᠮᠪᡳ

roman: aga agambi

бороо орох

roman: boroo oroh

ᠪᠣᠷᠣᠭᠠ ᠣᠷᠣᠬᠤ

roman: boroɣ-a oroqu

тугдэйни

roman: tugdejni

पानी पर्नु

roman: pānī parnu

уарын

roman: waryn

یاغمق

roman: yağmak

ли́ть

roman: lítʹ

идти́

roman: idtí

वर्षति

roman: varṣati

ᱫᱟᱜ

roman: dak’

ꠝꠦꠊ ꠀꠃꠣ

roman: megó aua

ꠝꠦꠊ ꠅꠃꠀ

roman: megó oua

ꠝꠦꠉ ꠖꠦꠃꠀ

roman: meg deua

కురియు

roman: kuriyu

వర్షించు

roman: varṣiñcu

𐰖𐰍

roman: y¹ǧ

чаъс чаар

roman: çàs çaar

дощи́ти

roman: doščýty

ភ្លៀង

roman: plieng

самыырдаа

roman: samıırdaa

ардаа

roman: ardaa

самыыр түс

roman: samıır tüs

ардах түс

roman: ardax tüs

самыыр кут

roman: samıır kut

ардах кут

roman: ardax kut

רעגענען

roman: regenen

βρέχω

roman: vrécho

ὕω

roman: húō

ὀμβρέω

roman: ombréō


پیارسال

forms: piyârsal (romanization)

etymology_text: Ji سال (sal).

پارسال

roman: pârsâl


پریشب

forms: parišab (romanization)

etymology_text: Ji شب (şeb).


perrûdar

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûdar.


perrûdarî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûdarî.


perrûgir

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûgir.


perrûgirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûgirî.


perrûker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûker.


perrûkerî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûkerî.


perrûkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûkirî.


perrûyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre perûyî.


pevguherrandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pevguherandin.


pirçkurrkerxane

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirçkurkerxane.


pirr pirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pir pir.


pirranîgirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre piranîgirî.


pirranîtî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre piranîtî.


pirrbêjane

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirbêjane.


pirrberhem

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirberhem.


pirrbûyer

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirbûyer.


pirrçanditî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirçanditî.


pirrçandîtî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirçandîtî.


pirrcaran

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pircaran.


pirrcûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pircûn.


pirrek

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirek.


pirrfiroş

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirfiroş.


pirrinde

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirinde.


pirrmezin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirmezin.


pirrneteweyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirneteweyî.


pirrpêkhate

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirpêkhate.


pirrpêkhateyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirpêkhateyî.


favicon

glosses:
favîkon, îkona biçûk yê ji bo malperekî
 îkona ku di qismê favoriyan de malperê temsîl dike.

etymology_text: Ji navê orjînal ya pela ku ji aliyê Internet Explorer ve hatiye bikaranîn "favicon.ico", kurteyeke favorite dû re iconê.


pirrsewt

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirsewt.


pirrtir kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirtir kirin.


pirrtirkirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirtirkirin.


pirrtirbûyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirtirbûyî.


pirrtirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirtirî.


pirrtirkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirtirkirî.


pirrxwedaperist

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirxwedaperist.


pirrzêde

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirzêde.


pirrzêdeyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirzêdeyî.


porbirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre porbir.


porrgirtî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre porgirtî.


porrjêkerî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre porjêkerî.


porrkurrkerî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre porkurkerî.


porrsorî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre porsorî.


porrtiraşî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre portiraşî.


porrtiraşxane

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre portiraşxane.


qarrewarrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qarewarkirî.


qarrkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qarkirî.


qirrbûyî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qirbûyî.


أبد

etymology_text: Ji rehê ء ب د (ʾ-b-d).

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-أبد.wav


Canadaphile

glosses:
Kanadahez,
kesa/ê ku ji Kanadayê an ji çanda Kanadayê hez dike.

forms: Canadophile

etymology_text: Ji Canada + -phile.


glosses:
Rûyê nîvbiken yê qulibî
 Nîşana ji bo hinek dînîtî hinek jî ehmeqtiyê îfade dike. Carina hestên nezelal yên wekî henek an yariyan îfade dike.


tîrbuşon

glosses:
devikkêş
amûra ji bo kişandina devika tiştan tê bikaranîn

forms:
tîrbûşon
tirbuşon

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]tire-bouchon.


افلاطون

forms: aflâtun (romanization)

etymology_text: Ji erebî أَفْلَاطُون (ʾaflāṭūn) ji yûnaniya kevn Πλάτων (Plátōn, “Platon”).

سقراط

roman: soqrât

translation: Sokrates

ارسطو

roman: arastu

translation: Aristo

افلاطون

roman: اflāt̤on


أفلاطون

etymology_text: Ji yûnaniya kevn Πλάτων (Plátōn, “Platon”).


whodunit

glosses:
Kitêb an filmekî li ser sûcê, tê de polîsek dikeve şopa kujerê,
 cîrok an jî filmek derbareyî tawaneka kuştinê ku nasnameya kujerî heta dawiyê diyar nabe.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-whodunit.wav


şerê navxweyî

glosses: Şerê ku di nav şêniyên welatekî de radibe.

text: Divê PKK-PYD dev ji Encûmena Kordînasyona Neteweyî ya Sûryê berde û bi siyaseta xwe ve digel Encûmena Niştimanî ya Kurd li Sûryê tevbigere. Ko ev yek nebe, mimkun e ko PKK-PYD bibe sebebê şerê navxweyî di Kurdistan Rojava de.

ref: Seîd Veroj, Seîd Veroj: Tirkiye dê îtirafê bi Kurdistaneka serbixwe bike https://web.archive.org/http://www.nefel.com/articles/article_detail.asp?RubricNr=7&ArticleNr=6741 arşîv, nefel.com, 2012

text: Gava ku me gihanekên herî giştî yên pêşketina proletaryayê dişayesandin, me şerê navxweyî yê kêm û zêde veşartî -şerê ku di nav civaka heyî de hikmê xwe dike- şopand; heya ku ew şer dagere şoreşa vekirî û hilweşandina bi darê zorêya burjûvaziyê bingehên serdestiya proletaryayê pêk bîne.

ref: Friedrich Engels, Karl Marx (wergêr Tonguç Ok), Manîfestoya Partiya Komunîst https://web.archive.org/https://books.google.com.tr/books?id=rkjYBgAAQBAJ&pg=PT21&lpg=PT21&dq=%22%C5%9Fer%C3%AA+navxwey%C3%AE%22&source=bl&ots=W6-2qOu3GG&sig=ACfU3U3WJh_eGPTomdnIpWk-_iqe8U35VQ&hl=tr&sa=X&ved=2ahUKEwjO6u7ykILsAhVslYsKHXbqDho4PBDoATABegQIARAB#v=onepage&q=%22%C5%9Fer%C3%AA%20navxwey%C3%AE%22&f=false arşîv, Evrensel, 2015, ISBN 9786053312819

text: Li Sûriyeyê şerê navxweyî. Hat ragihandin ku bi bombeya warêlê ve êrîşî cihê bazarê kirin û di encama êrîşê de 30 kes mirin.

ref: Li Sûriyeyê şerê navxweyî https://web.archive.org/https://www.tigrishaber.com/li-suriyeye-sere-navxweyi-9050h.htm arşîv, tigrishaber.com, 2014

etymology_text: Ji şer + navxwe.

গৃহযুদ্ধ

roman: grihozuddho

граждандар һуғышы

roman: graždandar huğïšï

грамадзя́нская вайна́

roman: hramadzjánskaja vajná

গৃহযুদ্ধ

roman: grihjuddh

гра́жданска война́

roman: gráždanska vojná

эрхэтэнэй дайн

roman: erxetenej dajn

内战

roman: nèizhàn

内乱

roman: nèiluàn

国内战争

roman: guónèi zhànzhēng

حَرْب أَهْلِيَّة

roman: ḥarb ʾahliyya

քաղաքացիական պատերազմ

roman: kʻaġakʻacʻiakan paterazm

ошалянь тюрема

roman: ošaljanʹ tjurema

આંતરવિગ્રહ

roman: āntarvigrah

სამოქალაქო ომი

roman: samokalako omi

गृहयुद्ध

roman: gŕhyuddh

ಅಂತಃಕಲಹ

roman: antaḥkalaha

жарандык согуш

roman: carandık soguş

내전

roman: naejeon

граѓанска војна

roman: graǵanska vojna

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം

roman: ābhyantarayuddhaṃ

यादवी युद्ध

roman: yādvī yuddha

गृहयुद्ध

roman: gruhyuddha

иргэний дайн

roman: irgenij dajn

мидхӕст

roman: midxæst

ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ

roman: xānājaṅgī

азаматтық соғыс

roman: azamattyq soğys

гражда́нская война́

roman: graždánskaja vojná

ҷанги шаҳрвандӣ

roman: jangi šahrvandī

உள்நாட்டுப் போர்

roman: uḷnāṭṭup pōr

పౌర యుద్ధం

roman: paura yuddhaṃ

громадя́нська війна́

roman: hromadjánsʹka vijná

εμφύλιος πόλεμος

roman: emfýlios pólemos

ἐμφύλιος πόλεμος

roman: emphúlios pólemos


qîrrînkirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qîrînkirî.


qirrker

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qirker.


qisa xwe kin birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qisa xwe kin birîn.


qotirr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qotir.


qurrekirî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qurekirî.


qurretîkirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre quretîkirin.


roja xwe birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre roja xwe birîn.


şafirrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şafirî.


şepaporrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şepaporî.


serbirrî

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serbirî.


serê (yekî) birrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serê (yekî) birîn.


breadcrumb

etymology_text: Ji bread (“nan”) + crumb (“hûrik”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Lepticed7-breadcrumb.wav


Astûrya

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɑːstuːɾˈjɑː/


Asturies

text: La Reconquista a commencé en 722 dans les Asturies.

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-Asturies.wav


duvet

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-duvet.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-duvet.wav


souris

etymology_text: Bi maneya kompûternasiyê wergirtina wateyê ji îngilîzî mouse.

audio: LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-souris.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-souris.wav


Wîkîpediya

glosses: Malpereke înternetê ya ku zanînên bê pere ji hêla nivîskarên anonîm ve tên çêkirin û belavkirin e.

forms: Wîkîpedî

etymology_text: Deyn ji îngilîzî Wikipedia.

ویکیپیدیا

roman: wîkîpîdya

وِيكِيبِيدِيَا

roman: wīkībīdiyā

ویکیپدیا

roman: wykypedyā


title: Demê pişîk ne li mal e, navê mişk Abdul Rehman e

redirect: Demê pişîk ne li mal e, navê mişk Ebdulrehman e


word: never leave till tomorrow that which you can do today

glosses: gîro neke, ti carî tiştê ku tu dikarî îro bikî nehêle siba

etymology_text: Benjamin Franklin


grey heron

glosses: balindeyeke ku masî digire, balindeyeke ling dirêj e ku bilez di avê de diçe û li Ewropa û Asya û hin parçên Afrîkayê tê dîtin. Hin caran ji derên sar koç dike.


Hardware

audio: LL-Q188 (deu)-Beat Ruest-Hardware.wav


life of Riley

text: I'm working morning til night and he's living the life of Riley.

forms:
life of O'Reilly
life of Reilly

audio: En-au-life of Riley.ogg

notes: Bi gelemperî wek living the life of Riley yan leading the life of Riley tê bikaranîn.


şipiya

text: Remezan, hela were, ma tu çima şipiya yî? Were xwe bide kêleka min hela!

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 121, ISBN 9786054497010

text: Hêna min têra xwe lê nenêrîbû, rîng careke din ket fetlonekê û em herduyên şipiya ji ber şibakê pekîn millê deriyê quflekirî.

ref: Mahîr Bagok, Siya Nepenê, Weşanên Na, 2015, r. 62, ISBN 9786059017190


title: Şam şekir e, welat şêrîntir e

redirect: Şam şekir e, welat şirîntir e


title: devê rovî negihîşte tirî got: tirş e

redirect: devê rovî negihîşte tirî, got: tirş e


word: heta nîva destî reş nebît tama devî xweş nabît


title: here rêkê bila ya dîr bît, jinê bîne bila ya pîr bît

redirect: here rêkê, bila ya dîr bît; jinê bîne, bila ya pîr bît


title: dwîr here, silamet were

redirect: dwîr herre, silamet werre


word: Proper Planning and Preparation Prevent Piss Poor Performance

glosses: (The 7Ps of Preparation) handanek bo amadekirina pêht

etymology_text: Dibe ji arteşa brîtanî. Binêre jî: “James Baker, (President George H. W. Bush’s former Chief of Staff), wrote a book about his grandfather starting a law firm. Baker’s grandfather gave all those young lawyers five points to remember – they’re called the five ‘P’s: Proper Preparation Prevents Poor Performance." https://www.jhconline.com/proper-preparation-prevents-poor-performance.html


zilamê deyka te babê te ye

word: lit. your mother's husband is your father


word: heta nîva destî reş nebit, tama devî xoş nabit

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

word: Unless you blacken your palms, your taste buds won't be satisfied


heçî ne li malekê, nizanit halekê

word: Unless you go to someone's home, you don't understand their situation

word: Try to sympapthise with someone's situation before criticising them


-tevizand-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera tevizandin (tewandin).


-tevizîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera tevizandin (tewandin).


ziwakirî

forms:
zuhakirî
zihakirî

etymology_text: Ji ziwa + kirî.


-reşand-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera reşandin (tewandin).


-reşîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera reşandin (tewandin).


king of the castle

glosses: Lîstikeke zarokan ya îngilîzî ye ku tê de kesek li cihekî bilind disekine û kesên din jî tê dikoşin da ku wê/î ji cihê bilind bidin daketin.

audio: En-au-king of the castle.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-king of the castle.ogg


ji xelkê re behr e, ji min re jehr e

forms: bo xelkê behr e, bo me jehr e

word: Generous for people, but poisononus (stingy) for us. When people feel jealous


title: mêr jî hene mêrkok jî hene, jin jî hene jinkok jî hene

redirect: mêr jî hene, mêrkok jî hene; jin jî hene, jinkok jî hene


bo xelkê behr e, bo me jehr e

glosses: Guhartoyeke ji xelkê re behr e, ji min re jehr e.

forms: بۆ خەلکێ بەحرە، بۆ مە ژەهرە


أيام

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-أيام.wav


hükûmet

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-hükûmet.wav


قەپاندار

glosses: Berpirsê bikaranîna qepanê; kesê ku qepanê dide xebitandin.


Bakur

glosses: Bakurê Kurdistanê, Kurdistana Bakur, parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Tirkiyeyê ve)

glosses: parçeya bakur ya ji her welatê duparçebûyî: Koreya Bakur

glosses: parçeya bakur ya ji her herêma dupar: Emerîkaya Bakur

etymology_text: Ji peyva bakur.


Rojhilat

glosses: Rojhilata Navîn, herêmek e ji Îranê dest pê dike ta digihe Misirê

etymology_text: Ji peyva rojhilat.


wet behind the ears

glosses: xişîm, kesa/î mezin ya/ê ku wek zarokan reftarê dike

forms:
green behind the ears
wet-behind-the-ears

etymology_text: Wergerandina yekser ji almanî feucht hinter den Ohren.

audio: En-au-wet behind the ears.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-wet behind the ears.ogg


li cih

forms:
li cihtir (comparative)
herî li cih (superlative)
li cihtirîn (superlative)


çi destkeft di bê nexoşî nîne

etymology_text: Ji çi destkeft di bê nexoşî nîne


dil şîşe ye, heke şikest sax nabît

glosses: Guhartoyeke dil şûşe ye, ku bişkê cebar nabe.


word: as a door turns on its hinges, so a sluggard turns on his bed

glosses: (Proverbs 26:14) wekû xew jî divêt û kew jî divêt


word: better a meal of vegetables where there is love than a fattened ox with hatred

glosses: xwarina keskatiyan li cihê viyan lê bît, baştire ji gayekê qelew û neviyan


word: heta te dêrek ava kir, mizgeftek xera kir

word: You may have built a church, but (through neglect of the better) you've destroyed a mosque


qelpez

glosses: Navê cureyekî riwekan e ku piranî li çiya û zozanan şîn dibe û strîdar e.


word: a joyful heart is good medicine, but a broken spirit dries up the bones

glosses: dilê kêfxweş leşî geşe dike, lê giyanê herişî hestiyan hiş dike


word: di gel gurgî dixwit û di gel xwedanan lê digerit

glosses: Guhartoyeke bi gur re dixwin, bi xwediyê miyê re şînê digrin.

word: he devours the flock with the wolf but then with the owner he goes looking for the sheep


fransiya kevn

glosses: Zimanê fransî wekî ku ji sedsala 9an heta destpêka sedsala 14an hatibû axaftin an nivîsîn.

forms: frensiya kevn

古法语

roman: Gǔfǎyǔ

فرانسوی قدیم

roman: Farânsavi-ye qadim

старофранцу́зский

roman: starofrancúzskij

αρχαία γαλλική

roman: archaía gallikí


économiques

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-économiques.wav


word: bi şev li dêrê ye, bi roj li mizgeftê ye

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: ji Evrîkê heta Çevrîkê, hijîr dimînîte li devê bwîkê

word: From Evrîk to Çevrîk, it's such a small distance that a fig stays in the mouth of the bride


şequdeq

forms:
şequdeqtir (comparative)
herî şequdeq (superlative)
şequdeqtirîn (superlative)


olmasaydı

text: Celadet Beg olmasaydı Kürtçenin yazılan bir dil olup olmadığını bilmezdik.

translation: Ne ji Celadet Beg bûya, me nizanîbû ko zimanê Kurdî zimanê nivîsandinê ye an na.

ref: Kurmanji Grammar → here lînkê https://web.archive.org/https://sites.fas.harvard.edu/~iranian/Kurmanji/kurmanji_1_grammar.pdf arşîv


rewastin

text: Qurşûnê laşê wî rewastibû.

ref: Samî tan, Rêzimana Kurmancî, Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2011, r. 242, ISBN 978 - 975 - 6282 - 54 -0


xunaftin

forms:
dixunêvim (present)
dixunêvî (present)
dixunêve (present)
dixunêvin (present)
bixunêve (imperative singular)
bixunêvin (imperative plural)
xunaft (past)
xunaft (past)
xunaft (past)
xunaft (past)


helizandin

forms:
dihelizînim (present)
dihelizînî (present)
dihelizîne (present)
dihelizînin (present)
bihelizîne (imperative singular)
bihelizînin (imperative plural)
helizand (past)
helizand (past)
helizand (past)
helizand (past)


helizîn

text: Keça min, divê hûn van qevdikên giyayê di nav şîrê bizina kej de, baş bikelînin, heta ku tev dihelize.

ref: Nûdem, Xemê û Xemgîn https://web.archive.org/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2013/88815/0020.pdf?ver=131726993541904334 arşîv, Şefîk Kaya, hj. 20, 1996, r. 103

text: Arûng helizîne.

ref: Zana Farqînî, Ferhenga Kurdî - Tirkî, Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, Avrêl, 2005, r. 763.

forms:
dihelizim (present)
dihelizî (present)
dihelize (present)
dihelizin (present)
bihelize (imperative singular)
bihelizin (imperative plural)
helizîm (past)
heliziyam (past)
helizî (past)
heliziyayî (past)
helizî (past)
heliziya (past)
heliziyan (past)


ḥwt-kꜣ-ptḥ

etymology_text: Ji ḥwt (“perestgeh, seray, mala mezin”) + kꜣ (“giyan, rih”) + ptḥ (“Ptah”)(Perestgeh/mala giyana Ptah (xwedeyek di mîtolojiya misrî de)).

𒄭𒆪𒌒𒋫𒀪

roman: ḫi-ku-up-ta-aḫ, /ḫikuptaḫ/

Αἴγυπτος

roman: Aíguptos

قِبْط

roman: qibṭ


title: زه‌یتوون

redirect: زەیتوون


qualitas

etymology_text:
Ji hêla Cicero ve wek wergerandina yekser ji yûnaniya kevn ποιότης (poiótēs, “kalîte”) ji quālis + -tās hatiye çêkirin.
;Çavkanî:
* Charlton T. Lewis û Charles Short (1879) A Latin Dictionary [Ferhengeke latînî], Oxford: Clarendon Press (bi îngilîzî) qualitas


skrîn

text: Derhênerêkî sînemayî behrewer û sînarist, xatû Berî planî durûstkirdinewey ew ezmûnaney heye le ser skrîn le ayinde de wekû filmêkî bellgeyî/dokumantarî.

ref: ROZA GERMIAN, Beri Şelmaşî be hellkewt bû be derhênerî Sênemaî https://web.archive.org/https://www.sbs.com.au/language/kurdish/audio/beri-selmasi-be-hellkewt-bu-be-derheneri-senemai arşîv, sbs.com, 2016

etymology_text: Deyn ji îngilîzî screen.


כרשה

forms: kərēšā́ (romanization)

etymology_text: Ji akadî 𒂵𒆜𒊬 (GA.KASKAL^(SAR), GA.RAŠ^(SAR) /karašu/), ji sûmerî 𒂵𒆜𒊬 (GA.KASKAL^(SAR), GA.RAŠ^(SAR) /garaš/). Bide ber erebî كُرَّاث (kurrāṯ).


ποιότης

etymology_text: Ji ποιός (poiós) + -της (-tēs).

ποιότητα

roman: poiótita


ποιότητα

etymology_text: Ji yûnaniya kevn ποιότης (poiótēs).


աղջիկ

etymology_text: Ji ermeniya kevn աղջիկ (ałǰik).


Tom, Dick and Harry

glosses: Tikes an herkes; kesek hema wisa an kesek nenas

text: I can't answer calls with no number from every Tom, Dick and Harry who sees my ad and calls me to enquire


metreqare

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


unregister

glosses:
qeydê betal kirin
pêvajoya qeydbûnê betal kirin an paşve vegerandin

etymology_text: Ji un- + register.


groomsman

etymology_text: Ji groom + -s- + man.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-groomsman.wav


deregister

etymology_text: Ji de- + register.


başur

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre başûr.

ipa: /bɑːˈʃʊɾ/

hyphenation: ba·şur


Tigris

etymology_text: Ji latînî Tigris, ji yûnaniya kevn Τίγρις (Tígris), guhertoyeke Τίγρης (Tígrēs), ji farisiya kevn 𐎫𐎡𐎥𐎼𐎠 (Tigrā), ji îlamî 𒋾𒅅𒊏 (ti-ig-ra), ji sûmerî 𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼 (^(ÍD)Idigna, ^(ÍD)Idigina, “bilez”).


هیکل

forms: heykal (romanization)

etymology_text: Ji erebî هيكل (heykel, “peristgeh, pîrozgeh”) ji aramî [Peyv?] yan îbranî הכל (hêkal: peristgeh, seray) ji akadî 𒂍𒃲 (ekallu) ji sûmerî 𒂍𒃲 (É.GAL, “seray, koşk, qesir, peristgeh, pîrozgeh”) ji 𒂍 (É, “mal, xanî”) + 𒃲 (GAL, “gir, mezin”).

ҳайкал

roman: haykal

һәйкәл

roman: häykäl

هیكل

roman: heykel


هيكل

etymology_text: Ji akadî 𒂍𒃲 (ekallu) ji sûmerî [Peyv?]𒂍𒃲 (É.GAL, “seray, koşk, qesir, peristgeh, pîrozgeh”) ji 𒂍 (É, “mal, xanî”) + 𒃲 (GAL, “gir, mezin”).


𒂍𒃲

forms: É.GAL (romanization)

etymology_text: Ji 𒂍 (É, “mal, xanî”) + 𒃲 (GAL, “gir, mezin”).

𒂍𒃲

roman: É.GAL, ekallu


sengesor

glosses: cûnek ji bihukên pêveder e ku ji zirkêtkan mezintir û jehrîtir e.

forms: سەنگەسۆر


Ferensa

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Fransa.


hişkkirin

etymology_text: Ji hişk + kirin.

ipa: /hɪʃkkɪˈɾɪn/

hyphenation: hişk·ki·rin


pind

glosses: Cureyek ji buxikan ku piranî bi bedena dewar û ajelên din ve dizeliqin û bi rêya miştina xwîna wan jiyana xwe berdewam dikin.^([Ji bo vê maneyê çavkanî hewce ye. (+) ])

پند

roman: pind


Partiya Karkerên Kurdistanê

glosses: Rêxistinek milîtanî û siyasî ya kurd e ku li herêmên kurdan yên Tirkiye û Iraqê têdikoşê.

Քրդական բանվորական կուսակցություն

roman: Kʻrdakan banvorakan kusakcʻutʻyun

audio: Kmr-Partiya Karkerên Kurdistan.oga


IBMer

glosses: Kesa/ê ku ji bo IBM, şîrketeke teknolojiyê, dixebite.


şehnişîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şaneşîn.

text: Ayîneyê Cem cihannimayekRabûn û meşîne şehnişînanRûniştin û herdu nazenînan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692


pezpezok

پەزپەزۆک

roman: pezpezok


مارمولک سبز

forms: mârmulak sabz (romanization)

etymology_text: Ji مارمولک (mârmulak, “gumgumok”) + سبز (sabz, “kesk”).


berhela

forms:
berhelatir (comparative)
herî berhela (superlative)
berhelatirîn (superlative)


şêne

glosses: çiqilên salê yên daran; çiqên ter û taze yên daran.


çikçike

glosses: Cureyekî biçûk ya balindeyan ku piranî di nav bêşe, rêl û cihên bi dar û bar de dijîn û xwarina wan ya sereke buxik in.


kes nabêjît mastê min tirş e

glosses: Her kes dinya bi çavên xwe dibîne û pirîcar xeletiyên xwe nabîne

word: no one says that his own yoghurt is sour


Çinik

glosses: bermahîya nanî; nanê hûrbûyî yê ku ji ber sifreyê dimîne.


fell-running

forms:
trail running
hill running
mountain running

etymology_text: * fell peyveke din bo çiya li Inglandê, weku Scafell Pike


whomever

forms: whomsoever

etymology_text: Ji whom + ever.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-whomever.wav


whoever

forms: whoe'er

etymology_text: Ji who + ever.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-whoever.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-whoever.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-whoever.wav


whoe'er

glosses: (bikaranîna helbestî) her kî, ji kurtkirina whoever


swordproof

glosses: şûrbergir, dijşûr, yê ku li hemberî şûrê xwe radigire, bergirî dike

forms: sword-proof

etymology_text: Ji sword + -proof.


sword-proof

forms: swordproof


bummer

glosses: kesê aware, bêkêr, serserî, betal, beredayî


drab-looking

glosses:
monoton-xuya,
kesê ku monoton, wek ji rêzê tê xuyan

etymology_text: Ji drab + looking.


flamboyantly

glosses: bi awayekî ihtişamî, bi şikleke hişmetdar

etymology_text: Ji flamboyant + -ly.


xanima yekê

text: Bi mixabinî û xemgîniyeka mezin em îro xanima yekê ya Kurdistanê hevjîna Barzaniyê nemir li Barzana qehreman di qebra wê de bi cih dikin..

ref: Talebanî: Ez û serok Barzanî dê hertim pêgirên tewsiyeyên Hemaîlxanê bin https://web.archive.org/http://nefel.com/articles/article_print.asp?ArticleNr=6017 arşîv, nefel.com, 2011

etymology_text: Ji wergerandina yekser ji îngilîzî first lady ji first (“yekem”) + lady (“xanim”).


دجلة

etymology_text: Ji aramî דיגלת (diḡlāṯ), ji akadî 𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼 (idiqlat), ji sûmerî 𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼 (idigna, idigina).

دجله

roman: dejle

দজলা

roman: dôjla

दजला

roman: dajlā


serê marê çi be dûvê we jî ew e

glosses: Fikra pêşîvan çi be kesê di şopa wî de diçe jî ew e.


ablaqueo

glosses: (ji bo avê çêkirina mişarê) axê li dora darekê mer kirin.


çem bê çeqel nabê

glosses: çem tune bê çeqel (tûrî);her komek, her çendê komalgehekê xweş, tu ê kesekî bedkar bibînî.


UAE

glosses: MEY kurteya Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî

etymology_text: Ji United Arab Emirates


الآخرة

glosses: Forma binavkirî ya yekjimar ji آخِرَة (ʾāḵira)


passeport

etymology_text: Ji passe (“derbas bûn”) + port (“bendera avê”).

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-passeport.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-passeport.wav


passeports

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-passeports.wav


Caesar

glosses: Navê sêyem yê welatiyan Romaya kevn, bi taybetî ya Gaius Iulius Caesar.

etymology_text: Nayê zanîn.

קיסר

roman: qaysar, qēsar

قَيْصَر

roman: qayṣar

قیصر

roman: qeysar

فیصر

roman: kayser

قیاصره

roman: kayâsıra

قیصر

roman: qaisar

قیاصره

roman: qayâsere

𐭊𐭉𐭎𐭓

roman: kēsar

Це́зарь

roman: Cézarʹ

Καῖσαρ

roman: Kaîsar


fauteuil roulant

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-fauteuil roulant.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-fauteuil roulant.wav