nav lê kirin

glosses: bi nav kirin, nav danîn ser, navandin, nav danê

forms:
nav lê dikim (present)
nav lê dikî (present)
nav lê dike (present)
nav lê dikin (present)
nav lê bike (imperative singular)
nav lê bikin (imperative plural)
nav lê kir (past)
nav lê kir (past)
nav lê kir (past)
nav lê kir (past)
nav lê –k– (root present)
nav lê –kir– (root past)
ez nav lê dikim (indicative present positive)
ez nav lê nakim (indicative present negative)
min nav lê kir (indicative past positive)
min nav lê nekir (indicative past negative)
tu nav lê dikî (indicative present positive)
tu nav lê nakî (indicative present negative)
te nav lê kir (indicative past positive)
te nav lê nekir (indicative past negative)
ew nav lê dike (indicative present positive)
ew nav lê nake (indicative present negative)
wê/wî nav lê kir (indicative past positive)
wê/wî nav lê nekir (indicative past negative)
em nav lê dikin (indicative present positive)
em nav lê nakin (indicative present negative)
me nav lê kir (indicative past positive)
me nav lê nekir (indicative past negative)
hûn nav lê dikin (indicative present positive)
hûn nav lê nakin (indicative present negative)
we nav lê kir (indicative past positive)
we nav lê nekir (indicative past negative)
ew nav lê dikin (indicative present positive)
ew nav lê nakin (indicative present negative)
wan nav lê kir (indicative past positive)
wan nav lê nekir (indicative past negative)
min nav lê dikir (imperfect positive)
min nav lê nedikir (imperfect negative)
min nav lê kiribû (positive)
min nav lê nekiribû (negative)
te nav lê dikir (imperfect positive)
te nav lê nedikir (imperfect negative)
te nav lê kiribû (positive)
te nav lê nekiribû (negative)
wê/wî nav lê dikir (imperfect positive)
wê/wî nav lê nedikir (imperfect negative)
wê/wî nav lê kiribû (positive)
wê/wî nav lê nekiribû (negative)
me nav lê dikir (imperfect positive)
me nav lê nedikir (imperfect negative)
me nav lê kiribû (positive)
me nav lê nekiribû (negative)
we nav lê dikir (imperfect positive)
we nav lê nedikir (imperfect negative)
we nav lê kiribû (positive)
we nav lê nekiribû (negative)
wan nav lê dikir (imperfect positive)
wan nav lê nedikir (imperfect negative)
wan nav lê kiribû (positive)
wan nav lê nekiribû (negative)
ez ê nav lê bikim (future positive)
ez ê nav lê nekim (future negative)
minê nav lê kiribe (future perfect positive)
minê nav lê nekiribe (future perfect negative)
tu yê nav lê bikî (future positive)
tu yê nav lê nekî (future negative)
teyê nav lê kiribe (future perfect positive)
teyê nav lê nekiribe (future perfect negative)
ew ê nav lê bike (future positive)
ew ê nav lê neke (future negative)
wê/wîyê nav lê kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê nav lê nekiribe (future perfect negative)
em ê nav lê bikin (future positive)
em ê nav lê nekin (future negative)
meyê nav lê kiribe (future perfect positive)
meyê nav lê nekiribe (future perfect negative)
hûn ê nav lê bikin (future positive)
hûn ê nav lê nekin (future negative)
weyê nav lê kiribe (future perfect positive)
weyê nav lê nekiribe (future perfect negative)
ew ê nav lê bikin (future positive)
ew ê nav lê nekin (future negative)
wanê nav lê kiribe (future perfect positive)
wanê nav lê nekiribe (future perfect negative)
min nav lê kiriye (perfect positive)
min nav lê nekiriye (perfect negative)
min nav lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nav lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te nav lê kiriye (perfect positive)
te nav lê nekiriye (perfect negative)
te nav lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nav lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî nav lê kiriye (perfect positive)
wê/wî nav lê nekiriye (perfect negative)
wê/wî nav lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nav lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me nav lê kiriye (perfect positive)
me nav lê nekiriye (perfect negative)
me nav lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nav lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we nav lê kiriye (perfect positive)
we nav lê nekiriye (perfect negative)
we nav lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nav lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan nav lê kiriye (perfect positive)
wan nav lê nekiriye (perfect negative)
wan nav lê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nav lê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez nav lê bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez nav lê nekim (present subjunctive negative)
(bila) min nav lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nav lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu nav lê bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu nav lê nekî (present subjunctive negative)
(bila) te nav lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nav lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew nav lê bike (present subjunctive positive)
(bila) ew nav lê neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî nav lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nav lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em nav lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) em nav lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) me nav lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nav lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn nav lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nav lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) we nav lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nav lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew nav lê bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew nav lê nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan nav lê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nav lê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min nav lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nav lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min nav lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nav lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te nav lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nav lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te nav lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nav lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nav lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nav lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî nav lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nav lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me nav lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nav lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me nav lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nav lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we nav lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nav lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we nav lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nav lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan nav lê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nav lê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan nav lê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nav lê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê nav lê bikira (present conditional positive)
minê nav lê nekira (present conditional negative)
minê nav lê kiribûya (preterite conditional positive)
minê nav lê nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê nav lê bikira (present conditional positive)
teyê nav lê nekira (present conditional negative)
teyê nav lê kiribûya (preterite conditional positive)
teyê nav lê nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê nav lê bikira (present conditional positive)
wê/wîyê nav lê nekira (present conditional negative)
wê/wîyê nav lê kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nav lê nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê nav lê bikira (present conditional positive)
meyê nav lê nekira (present conditional negative)
meyê nav lê kiribûya (preterite conditional positive)
meyê nav lê nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê nav lê bikira (present conditional positive)
weyê nav lê nekira (present conditional negative)
weyê nav lê kiribûya (preterite conditional positive)
weyê nav lê nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê nav lê bikira (present conditional positive)
wanê nav lê nekira (present conditional negative)
wanê nav lê kiribûya (preterite conditional positive)
wanê nav lê nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) nav lê bike (imperative present positive)
(tu) nav lê neke (imperative present negative)
(hûn) nav lê bikin (imperative present positive)
(hûn) nav lê nekin (imperative present negative)
bi-nav kirin
binav kirin

etymology_text: Ji nav + lê + kirin

tr

roman: именовать =imenovát’

ipa: /nɑːv leː kɪˈɾɪn/

hyphenation: nav lê ki·rin


nav danîn ser

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: bi nav kirin, nav lê kirin, navandin, nav danê

etymology_text: Ji nav + danîn + ser

именувам

roman: imenuvam

назовавам

roman: nazovavam

命名

roman: mìngmíng

سَمّى

roman: sámma

անվանել

roman: anvanel

կոչել

roman: kočʻel

نامیدن

roman: nâmidan

이름짓다

roman: ireum-jitda

называть

roman: nazyvát’

назвать

roman: nazvát’

именовать

roman: imenovát’

наименовать

roman: naimenovát’

నామకరణ

roman: nāmakaraṇa

אָנרופֿן

roman: onrufn

ονομάζω

roman: onomázo

ονοματίζω

roman: onomatízo

ipa: /nɑːv dɑːˈniːn sɛɾ/

hyphenation: nav da·nîn ser


nav danê

glosses: bi nav kirin, nav lê kirin, nav danîn ser, navandin

forms:
nav dan
nav dayîn
nav dayînê

etymology_text: Ji nav + danê.

ipa: /nɑːv dɑːˈneː/

hyphenation: nav da·nê

notes: navdan navdanê navdayîn navdayînê


نشر

pos: noun

pos_title: Navdêr

forms: neşir (romanization)

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


نشستن

forms:
nişesten (romanization)
نشین (present)

بر زمین نشستن

roman: ber zemîn nîşesten

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-نشستن.wav


نفس

forms: nefs (romanization)

etymology_text: Ji erebî نَفْس (nafs).


نفس

forms: nafas (romanization)

etymology_text: Ji erebî نَفَس (nafas).

نفس تازه کردن

roman: nafas tâze kerden

نفس کشیدن

roman: nafas kešidan


نماز

forms: namâz (romanization)

نماز خواندن

roman: namâz xândan


نواختن

glosses: lê dan, lê xistin, jenîn (amûrên muzîkê)

forms: nevaxten (romanization)


نوشتن

forms:
nevîşten (romanization)
نویس (present)


نوشیدن

glosses: fir kirin, fir lê xistin, veçinîn, vexwarin, hevrês kirin, hevrêstin

forms:
nušidan (romanization)
نوش (present)

نوشابه

roman: nušâbe

آب نوشیدن

roman: âb nušidan


نگاه

forms: negâh (romanization)

نگاه کردن

roman: negâh kerden


نگاه

glosses: nêrîn, mêzekirin, temaşekirin, fekirin, sehkirin

forms: nigâh (romanization)


mêşîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


nîga

forms: نیگا

etymology_text: Têkildarî نگاه (nigah) ya farisî, herwiha nîgar


نگاه کردن

etymology_text: Ji نگاه (negâh) + کردن (kerden).


نگریستن

glosses: awir danê, temaşe kirin, lê nerîn, berê xwe danê

forms: nigerîsten (romanization)


derûdifin

glosses:
devûlêv, devûlixav, serûçav, rû,
dev û difin û derdorên wan
(gotinek tehl anku neşirîn e)

glosses: derûlêv, derûlixav^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
der û difin
der û difn
derûdifn
der-û-difin
der-û-difn
دهرودفن

etymology_text: Ji der + -û- + difin.


devûlêv

glosses:
derûlêv, devûlixav, derûdifin, serûçav, rû,
dev û difin û derdorên wan
(gotinek tehl anku neşirîn e)

glosses: derûlixav^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dev û lêv
dev-û-lêv
دهڤولێڤ

etymology_text: Ji dev + -û- + lêv.


derûlêv

glosses:
devûlêv, devûlixav, derûdifin, serûçav, rû,
dev û difin û derdorên wan
(gotinek tehl anku neşirîn e)

forms:
der û lêv
der-û-lêv
دهرولێڤ

etymology_text: Ji der + -û- + lêv.


devûlixav

glosses:
devûlêv, derûlêv, derûlixav, derûdifin, serûçav, rû,
dev û difin û derdorên wan
(gotinek tehl anku neşirîn e)

forms:
dev û lixav
dev-û-lixav
دهڤولخاڤ
دهڤوغاڤ

etymology_text: Ji dev + -û- + lixav.


derûlixav

glosses:
devûlêv, derûlêv, devûlixav, derûdifin, serûçav, rû,
dev û difin û derdorên wan
(gotinek tehl anku neşirîn e)

forms:
der û lixav
der-û-lixav
دهرولخاڤ
دهرولغاڤ

etymology_text: der (bi maneya dev) + -û- + lixav


ناخن

forms:
naxin (romanization)
نائێخن

ipa: /ناخن/

hyphenation: ناخن


همدست

pos: adj

pos_title: Rengdêr

etymology_text: * هم (hem: hev) + دست (dest: dest)


همدستی

forms: hemdestî (romanization)

etymology_text: * هم (hem: hev) + دستى (destî: -destî)


هم

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: -hum / -him (romanization)


هم

glosses: dilgiran kirin, nîgeran kirin, nerehet kirin

forms: hemme (romanization)


هم

pos: adv

pos_title: Hoker

forms: ham (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Berrely-هم.wav

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-هم.wav


وجود داشتن

forms: vucûd daşten (romanization)

etymology_text: Ji وجود + داشتن.


وجود

glosses: hebûn, peydabûn, diyarbûn, amadebûn, xwiyabûn, wicûd, wucûd

forms: wucûd (romanization)

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-وجود.wav


وجود

forms: vucûd (romanization)


وزن

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-وزن.wav


پاییدن

glosses: payîn, li bendê bûn, li hêviyê bûn, man, sekinîn, rawestîn

forms: payîden (romanization)


پرستیدن

forms:
parastidan (romanization)
پرست (present)

زن پرست

roman: zen parast


پرسیدن

forms: pursîden (romanization)

etymology_text: Têkildarî pirsîn


پرواز

forms: pervaz (romanization)

etymology_text: * پرواز کردن (pervaz kerden: firîn)


پرواز کردن

forms: pervaz kerden (romanization)

etymology_text: Ji پرواز (pervaz) + کردن (kerden).


پنهان

glosses: veşartî, nepenî, niximandî, nixamtî, nehînî

forms: penhan (romanization)


پنهان کردن

forms: penhan kerden (romanization)

پنهان شدن

roman: penhan şuden

translation: xweveşartin


پوشیدن

forms:
pušidan (romanization)
پوش (present)

پوشاک

roman: pûşîden

سفید پوش

roman: safêd puš

لباس پوشیدن

roman: lebâs pušidan

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-پوشیدن.wav


پوشاک

forms: pûşak (romanization)

etymology_text: Ji پوشیدن (pûşîden): – ـیدن (-îden) + ـاک (-ak)


پیدا

forms: peydâ (romanization)

پیدا کردن

roman: peydâ kerden


پیشرفت کردن

glosses: pêş ketin, pêşve çûn, peresîn, bi pêş ve çûn, geşedan

forms: pîşreft kerden (romanization)

etymology_text: * پیشرفت (pîşreft)


پیشنهاد

forms: pišnehâd (romanization)

پیشنهاد کردن

roman: pišnehâd kerden


پیشنهاد کردن

glosses: pêşniyar kirin, pêşniyaz kirin, teklîf kirin

forms: pišnehâd kerden (romanization)

etymology_text: Ji پیشنهاد (pišnehâd) + کردن (kerden).


mamosteyê japonî

glosses: kesê ku di dibistanekî de zimanê japonî hîn dike

ipa: /mɑːmoːstɛˈjeː ʒɑːpoːˈniː/

hyphenation: ma·mos·te·yê ja·po·nî


mamosteyê kîmyayê

glosses: kesê ku li dibistanekî de kîmyayê hîn dike

etymology_text: Ji mamosteyê + kîmyayê.

ipa: /mɑːmoːstɛˈjeː kiːmjɑːˈjeː/

hyphenation: ma·mos·te·yê kîm·ya·yê


behdîn

glosses:
kesê/a ji devera Behdînan ya Başûrê Kurdistanê,
kurmancên Başûrê Kurdistanê

glosses:
(wateya kevnbûyî) zerdeştî, dînê ku ji aliyê Zerdeşt ve hatiye damezrandin,
bawermendên wî dînî

forms:
بههدین
badîn
bahdîn
bihdîn

etymology_text:
1. ji devera Behdînan: ihtimal e ji navê Behaeddîn
2. zerdeştî: wateya rasterast "dînê baş" yan "dînê pîroz" e, ji proto-hindûewropî *bhAd- (baş), têkildarî sanskrîtî bhadrá (pîroz; baş), pehlewî veh (baş), avestayî vohu (baş), kurdî baş, bêhtir (wateya berê ya "bêhtir": baştir), farisî بهتر (bihter: baştir), îngilîzî better (baştir), almanî besser (baştir); hevrehabiheşt. Bo etîmolojiya dîn, binere dîn.


چاپ کردن

etymology_text: Ji چاپ + کردن.


چرخیدن

glosses: zivirîn, zîvirrîn, çerixîn, çerx dan, dewr dan, hatin badan


چڕاندن

forms:
چراندن
(farisî)

ipa: /چڕاندن/


چسباندن

glosses: zeliqandin, çirikandin, çespandin, pê ve asê kirin

forms: çesbanden (romanization)


چسبیدن

glosses: zeliqîn, çirikîn, çespîn, pê ve asê bûn, man pê ve, jê venebûn

forms: çesbîden (romanization)


çirrikîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çirikîn.

ipa: /t͡ʃɪɾɾɪˈkiːn/

hyphenation: çir·ri·kîn


çirrikandin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çirikandin.

ipa: /t͡ʃɪɾɾɪkɑːnˈdɪn/

hyphenation: çir·ri·kan·din


çirrikandin

ipa: /t͡ʃɪɾɾɪkɑːnˈdɪn/


çespîn

glosses: zeliqîn, çirikîn, pê ve asê bûn, man pê ve, jê venebûn

glosses: hatin çespandin, hatin selmandin, hatin peyitandin

forms: چهسپین

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /t͡ʃɛsˈpiːn/

hyphenation: çes·pîn


çespîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


چکیدن

glosses: çipîn, dilopîn, dilop kirin, çip kirin, dilop-dilop rijîn, çip-çip dahatin

forms: çekîden (romanization)


çipîn

glosses: dilopîn, dilop kirin, çip kirin, dilop-dilop rijîn, çip-çip dahatin

glosses: (baran) hêdî-hêdî barîn, (av) piço-piço dahatin

forms:
چپین
çikîn
piçîn

etymology_text: Ji çip + -în.

капя

roman: kapja

טפטף

roman: tiftéf

ipa: /t͡ʃɪˈpiːn/

hyphenation: çi·pîn


dilopîn

glosses: çipîn, dilop kirin, çip kirin, dilop-dilop rijîn, çip-çip dahatin

forms:
دلۆپین
dilovîn

etymology_text: Ji dilop + -în.

ipa: /dɪloːˈpiːn/


کشتن

forms:
koštan (romanization)
کُش (present)


کشتن

forms:
keštan (romanization)
کار (present)


کم

forms: kom (romanization)


کندن

glosses: kolîn, kolandin, kêlan, kolan, kêlandin, vedan

forms: kenden (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-کندن.wav


کوشش کردن

glosses: kûşiş kerden: hewl dan, tê koşîn, koşîn, cehd dan, mihawele kirin

forms: kûşiş kerden (romanization)


کوفته

glosses: kufte, goştê hêrayî, goştê hûr(kirî), [[ecîn))

forms: kûfte (romanization)

etymology_text: کوفتن (kuften, “kutan, qutan, kutandin, qutandin”)


kufte

glosses: gumtilkên yan gogên ku ji goştê hûr hatine çêkirin

forms: kofte

etymology_text: Ji farisî کوفته (kufte, “kutayî, qutayî, kutandî, qutandî”) ji کوفتن (kuften: kutan, qutan, kutandin, qutandin). Kufte wek köfte ketiye zimanê tirkî, wek كفتة (kufte[h]) zimanê erebî û wek kofta gelek zimanên ewropî jî. Herwiha hevrehakutilkê ku kutanê peyda bûye ku ji proto-hindûewropî *kop- (lê dan, kutan) e û hevreha farisî کوفتن (kûften: kutan, lê dan) û yûnanî κόπτω (kópto) (kopto: lê dan, kutan).

肉丸

roman: ròuwán

ќофте

roman: ḱófte

фрикаделька

roman: frikadél'ka

тефтелька

roman: teftél'ka

κεφτές

roman: keftés


کوچک

forms: kuček (romanization)

خرد

roman: xord

بزرگ

roman: bozorg

کوچکتر

roman: kučektar

کوچکترین

roman: kučektarin


pizêz

glosses:
bêguneh, bêtawan, bêsûc,
kesa/ê ku ti guneh yan xirabî nekirine

forms:
pizêztir (comparative)
herî pizêz (superlative)
pizêztirîn (superlative)
xalî xeres
xalîxerez
xalîxerez

etymology_text: Ji xalî + xeres.


vac

glosses: mantiq, lojîk, beraqilî, jîrbêjî li gor hiş û aqilî, ne keyfî


xiza

glosses: zad^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
xida
xeza
xeda
xeza
xêzan
xizan

etymology_text: Ji erebî غِذَاء (ḡiḏāʾ).


bize

word: bizêk (n): karik (nubûyî yan jî yeksalî)

word: bizêke (m): karik (nubûyî yan jî yeksalî)

word: kelce, kel (n): nêrî, gîsk (yê ku nehatiye xesandin)


kavare

glosses:
vizik, virik, gergerok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku li dor xwe dizivire
(li Kurdistanê bi taybetî ji darê dara kewehtê tê çêkirin)

glosses: vizgerik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

волчок

roman: volchok

σβούρα

roman: svoúra


gerrgerrok

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gergerok.


gergerok

glosses:
kavare, vizik, virik, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku darikek bi nîva wê ve ye û li ser wî darikî tê zivirandin û demek dirêj li dor xwe dizivire berî ku bisekine


vizvizok

glosses:
kavare, vizik, virik, gergerok, zîzok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku darikek bi nîva wê ve ye û li ser wî darikî tê zivirandin û demek dirêj li dor xwe dizivire berî ku bisekine


vîzvîzok

glosses:
kavare, vizik, virik, gergerok, zîzok, vizvizok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku darikek bi nîva wê ve ye û li ser wî darikî tê zivirandin û demek dirêj li dor xwe dizivire berî ku bisekine


vizgerrik

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre vizgerik.


vizgerik

glosses:
kavare, vizik, virik, gergerok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku darikek bi nîva wê ve ye û li ser wî darikî tê zivirandin û demek dirêj li dor xwe dizivire berî ku bisekine


mizhar

forms:
miz'ar
mizar


deleme

glosses:
kavare, vizik, virik, gergerok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku darikek bi nîva wê ve ye û li ser wî darikî tê zivirandin û demek dirêj li dor xwe dizivire berî ku bisekine

hyphenation: de·le·me


delleme

glosses:
kavare, vizik, virik, gergerok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku li dor xwe dizivire


seyyahe

glosses:
kavare, vizik, virik, gergerok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku li dor xwe dizivire


virrvirrok

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre virvirok.


virvirok

forms: virvirîk


qaq

glosses:
kavare, vizik, virik, gergerok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, çirçirik,
pêlîstokek zarokan e ku li dor xwe dizivire

ipa: /qɑːq/


qaq

text: Va çi serma ye yaw. Mejî min qaq girt

ref: Jan Dost: Kobanî, r. 115


çirçirik

glosses:
kavare, vizik, virik, vijvijik,gergerok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virvirok, teqol, qaq
pêlîstokek zarokan e ku li dor xwe dizivire

forms: çirrçirrik

ipa: /t͡ʃɪɾt͡ʃɪˈɾɪk/


çirrçirrik

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çirçirik.


gimgimok

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gumgumok.

ipa: /ɡɪmɡɪˈmoːk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-gimgimok.wav

hyphenation: gim·gi·mok


sîsemar

glosses: Canewerek goştxwer, xişok û bejavî an amfîbî ye. Li deverên germ de dijî. Xwediyê diranên tûj û çeneyek e xurt

text: Bo êkem car sîsemarek (tîmsahek) li başûrê Îraqê hate dîtin, rêveberê jîngeha parêzgeha Dîwanîe ragehand, bo êkem car di dîroka rûbarê dîwanîe da sîsemarek bi dirêjahiya metir û nîvan bihête dîtin.

ref: sîsemarek li Îraqê hate dîtin, 2011-09; .rojnamawar.com

forms:
sîsemark
mar
sîse
sîseba
sîsark

крокодил

roman: krokodil

крокодил

roman: krokodyl


sîsemark

glosses: Ajelek xijok û amfîbî ye. Li deverên germ de dijî. Xwediyê diranên tûj û çeneyek xurte.

forms:
sîsemar
mar
sîse
sîseba
sîsark


alligator

glosses: sîsemar, sîsemark, tîmsah, bizinmişk* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-alligator.ogg}}


mamê miz

glosses: kûsî, kûsele, req, kîsele, kîsel, kûsile

ipa: /mɑːˈmeː mɪz/

hyphenation: ma·mê miz


گذاشتن

forms:
guzaşten (romanization)
گُذار (present)


گرفتن

forms:
gereftan (romanization)
گیر (present)

رشوه گرفتن

roman: rešve gereftan

یاد گرفتن

roman: yad giriften

جشن گرفتن

roman: jašn gereftan

قرض گرفتن

roman: qarz giriften

تصمیم گرفتن

roman: tasmim gereftan

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-گرفتن.wav


گریختن

glosses: fîsikandin, fisirîn, fiskirandin, vedizîn

forms: gurîxten (romanization)


گریستن

forms: geristan (romanization)

گریه کردن

roman: gerye kardan


گزیدن

glosses: gestin, gezandin, leq lê dan, dan ber didanan


leq lê dan

glosses: Bikaranîna didanan ji bo qed kirinê an jî êşandinê.

forms:
لەق لێ دان
leq dan

etymology_text: Ji leq + lê + dan.

ipa: /lɛq leː dɑːn/

hyphenation: leq lê dan


گفته

audio: LL-Q9168 (fas)-Berrely-گفته.wav


گوزیدن

forms: gûzîden (romanization)

گوز

roman: gōz

translation: tirr

چس

roman: çus


گوش دادن

forms:
gûş daden (romanization)
گوش کردن

گوش

translation: guh

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-گوش دادن.wav


گوش کردن

forms:
gûş kerden (romanization)
گوش دادن


گوش

forms: guš (romanization)

گوش دادن

roman: guš dâdan

گوشواره

roman: gušvâre

بدن

roman: beden

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-گوش.wav


یاد رفتن

glosses: ji bîr kirin, ji bîrê çûn, li bîrê neman

forms: yad reften (romanization)


یاد

forms: yad (romanization)

یاد دادن

roman: yâd dâdan


ji bîrê çûn

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: ji bîr kirin, li bîrê neman, ji bîra kirin


li bîrê neman

glosses: ji bîr kirin, ji bîrê çûn, ji bîra kirin


ییلاق

forms: yeylaq (romanization)

etymology_text: Ji zimanek tirkîkî, bide ber yaylak ya tirkî, ji tirkiya kevn yay (havîn)


یک‌شنبه

forms:
yekşenbe (romanization)
یکشنبه


شنبه

forms: şenbe (romanization)

هفته

roman: hefte

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-شنبه.wav


دوشنبه

forms: dûşenbe (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-دوشنبه.wav


چهارشنبه

forms: çeharşenbe (romanization)


پنج‌شنبه

forms:
pencşenbe (romanization)
پنجشنبه


جمعه

forms: jom'e (romanization)

etymology_text: Ji erebî اَلْجُمُعَة (al-jumuʿa).

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-جمعه.wav


înî

glosses:
în, eynî, heynî, cume, xutbe,
roja piştî pêncşemê û berî şemiyê

etymology_text: Binêre: în.

ipa: /iːˈniː/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-îni.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-înî.wav

hyphenation: î·nî


înî

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: ( ji "anîn" yan "înan") (tu dê) bînî, biînî, bihînî


یونانی

glosses: yûnanî (welatiya/ê Yûnanistanê yan kesa/ê ji Yûnanistanê)

forms: yūnānī (romanization)


يوم

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-يوم.wav


yeşim

forms:
yeşîm
yeşm
yeşib
yeşb
yeşîb

etymology_text: Hevreha farisî یشم (yeşm) / يشب (yeşb), pehlewî û hexamenişî yeşp, hemû ji akadî [Peyv?]yeşupu. Jaspe ya fransî, portugalî û spanî, jasper ya îngilîzî, Jaspis ya almanî, яспис (yaspis) ya rusî... bi rêya yûnaniya kevn ἴασπις (yaspis) dîsa ji akadî ne. Yeşim ya tirkî û яшма (yaşma) ya rusî û ukraynî bi rêya zimanên îranî ji eynî rehî ne. 玉石 (yùşí) ya çînî jî hevreha wan e.

яспис

roman: jaspis

جاد

roman: jād

قاشتېشى

roman: qashtëshi

яшма

roman: jašma

ipa: /jɛˈʃɪm/

hyphenation: ye·şim


yeşim

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-yeşim.wav


یخ

text: زندگی حکایت مرد یخ فروشی است.

forms: yax (romanization)

یخ بستن

roman: yax bastan

یخ کردن

roman: yax kerden

یخبندان

roman: yaxbandân

یخدان

roman: yaxdânk

یخچال

roman: yaxčâl

یخی

roman: yaxi


یتیم

forms: yetîm (romanization)

etymology_text: Deyn ji farisî يَتِيم.


یاور

glosses: alîkar, cîgir, yawer, sekreter, miawin, tekûzker

forms: yaver (romanization)


miawin

glosses: alîkar, cîgir, yawer, sekreter, berdestk

glosses: yedek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
muawin
miawun

hyphenation: mi·a·win


یاوری

glosses: alîkarî, cîgirî, yawerî, sekreterî, miawinî

forms: yaverî (romanization)


cîgirî

glosses:
karê cîgiran,
alîkarî, yawerî, sekreterî, miawinî

glosses: miawinbûn, sekreterbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
cihgirî
cihgirîtî
cîgirîtî
cêgirî
cêgirîtî

etymology_text: Ji cîgir + -î

ipa: /d͡ʒiːɡɪˈɾiː/

hyphenation: cî·gi·rî


yawerî

glosses:
karê yaweran,
alîkarî, cîgirî, bizaftin, sekreterî, miawinî

forms:
yawerîtî
yawertî

etymology_text: Ji yawer + -î

notes:
yawerî kirin
yawerîkirin
yawerîkirî


sekreterî

glosses:
karê sekreteran, sekreterbûn,
alîkarî, cîgirî, yawerî, sekreterî, miawinî

glosses: miawinbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
sekreterîtî
sekretertî
sekreteryat

etymology_text: Ji sekreter + -î


miawinî

glosses:
karê miawinan, miawinbûn,
alîkarî, cîgirî, yawerî, sekreterî

glosses: sekreterbûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
miawinîtî
miawintî
muawinî
muawinîtî
muawintî

etymology_text: Ji miawin + -î


ياقوت

forms: yaqût (romanization)

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-ياقوت.wav


dehûyek

pos: num

pos_title: Hejmar

forms:
deh û yek
deh-û-yek


deh û yek

forms:
dehûyek
deh-û-yek

etymology_text: Ji deh + û + yek


یادداشت

glosses: têbînî, nîşe, not, bîrname, yadaşt, yadaştname

forms: yaddaşt (romanization)

etymology_text: Ji farisî [Peyv?]


یادداشت

forms: yâddâšt (romanization)


یاتاق

forms: yataq (romanization)

etymology_text: Ji zimanek tirkîkî, bide ber yatak û yatmak yên tirkî.


perixîn

glosses: Ji bo fêkiyan bi şiklekî wisa xerabûn ku êdî nema bê xwarin.Wek Cebeş û petêx (kawûn) êdî bêhnek pîs têkevê û hendirên wan bibe ava sade

text: Dibêjin li gora lêkolîna Rêxistina Endazyara Aştî, eşkere bûye ku ji %68ên keçên herêma Kurdistanekanî başûrekan, ji projeyên zewacê bi mehrûm mane. Ji ber xortên ku wan dixwazin bê kar, betal, tiral û zugurd in, keç naxwazin bi wan re bizewicin û hêdî hêdî ew keç di mala bavê xwe de wek sêvên xerabe diperixin û kurmî dibin.

ref: Keçên ba?ûr di mala bavê de perixî ne, 05/2010 lotikxane.com

text: zeriyên ereboşkan bi harbûn û germbûna xwe navdarin, zilamekî kalî perixî jibo wan bikêr nayên, û şewata nav dilê wan hênik nakin, kalo bi zorê her êvar carekê tenê wê tîskek pîsik sistik li qîzikê xista, û puxkira xewê

ref: OK & Û SED CARÎ OKÊÊÊ, 01/2010 efrin.net

glosses: Mirovên ku ji sedema gelekî kal bûnê yan gelekî temen mezin bûnê mesixîne, pelixîne, jar û çermê wan qermiçokî bûne

glosses: xwarina gelekî hatiye kelandin ,diperixe .

forms:
diperixim (present)
diperixî (present)
diperixe (present)
diperixin (present)
biperixe (imperative singular)
biperixin (imperative plural)
perixîm (past)
perixî (past)
perixî (past)
bihirîn
dewibîn
pelixandin
pelixîn
xerabûn

etymology_text:
Dibe ku wateya yekemîn têkildarî peyva pelixîn /pelixandin be. Li vir bi tenê dengên L û R bi hev re guherîne. Bi guherîna deng wate guherîye lê hîna jî bêhna peyva pelixîn jê tê. Ji ber ku fêkîyên xera dibin di heman demî de jî dipelixin û xaromaro dibin.
Em bên ser wateya duyemîn ku ew jî balkêşe. Maneya duyemîn wateyek nêzîk heye li gel peyva pelandin. Carek din dengê L û R bi hev re guherîne û wateyek nuh lê hîna jî rengekî pelandinê li ser heye çêbûye.


perixîn

glosses:
gemirandin, hewirandin, firikandin, merisandin, mist dan, masaj kirin, firidandin, surandin,
livandina kefên destan li ser leşî (bi taybetî li ser piştê) bi armanca nerm- û rehetkirinê

text: Wê destê xwe danî ser serê min û pirça min perixand. Rûyê wê pengivî û hêsir û ronik ji çavên wê gindirîn mîna ko çipên avê dikevin ser belgên sosinê

ref: Baskên Şkestî« ya Xelîl Cibranî, 01/2009, nefel.com

forms:
perxandin
firkandin
mistandin
mist dan
masaj kirin
pelandin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


perixîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dewibîn

glosses: Ji bo fêkiyan bi şiklekî wisa xerabûn ku êdî nema bê xwarin.Wek Cebeş û petêx (gundor) êdî bêhnek pîs têkevê û hendirên wan bive wekî dew

text: Serê min bi pirsên ku ji xwe dikim û bêbersiv dimînin hema hema bûye mîna petêxekî dewibî!

ref: Di kevalê xumamiya hest û hizrên têkel de, 05/2008, diyarname.com

forms:
دهوبین
perixîn
xurifîn

etymology_text:
Dibe ku peyvên dew û dewibîn ji yek rehî (kok) derketibin. Ji ber ku dema fêkî û sebzeyên gelekî xera dibin, hendirê wan jî nerm dibe. Dibe av yanî bi rastî jî dibe wek dew.
Hinek mirov dema kal dibin dixurifin (xurifîn) yanî hişê wan anormal kar dike, hafiza wan wenda û jar dibe. Ji wan kal pîran tê gotin dewixîye (dewixîn). Yanî mejiyên wan bûye wek dew!. Gelek eşkereye ku dewixîn û dewibîn him ji aliyê morfolojî u him ji aliyê wateyê gelekî nêzîke hevdûne. Dengên X û B bi hev re guheriye. Wekî peyvên pelixîn û perixîn.


dewixîn

glosses: Bê taqet û bê hal ketin, bê taqet bûn, gelekî betilîn, ji hevdû ketin, ji hal de ketin

text: Mine heq û hed di pirsan de nedît, ne mecbûr bûm guhê xwe bel bikim û bi serekî dewixî debar bikim li ber eletewşiyeke di vê berbanga ku ruh, beden û mêjiyê min kerixîye de.

ref: Rindiyek Ewê Cîhanê Rizgar Bike!, Hasan Kaya, 07/2009, zincirlikuyu.net

text: Li metrepolê ku hewa wî di nav saetekê de, car caran tê guhertin; carcaran bayekî hênik ji aliyê Bosforê tê û kincên mirov ên ku ji xwêdanê şil bûne, bi laşê mirov ê dewixî ve dizeliqînedi demê weha de, xwarinên herî xweş bêtam dibin gelek caran li restaurantên elît û naskirî; tenê mirov dixwaze xwe bera nav aveke sar bide, xwe bispêre siya çinareke kevnar û gotinene nazik û birehm.

ref: TENÊTÎ, ŞEV Û PERA, Hasan Kaya, , 07/2007 pen-kurd.org

forms:
dewx
betilîn
Bê taqet ketin


dewixîn

glosses: Bi taybetî ji sedemê kalbûn yan pîrbûnê yanî bi mezinbûna temenê mirovan ve jar bûna hiş û zîrektiyê; ji ber mezinbûna temenê mirov wendabûn yan jî qelsbûnek zêde ji fonksîyonên hiş û mejî. Bi taybetî li gel peyva "serî" tê bikaranîn.

text: Olîgarşiya înkarker xwe li ser tinebûna ê din diafirîne. Bêguman tinebûna vî mejî û zêhniyeta dewixî jî bi dawîhatina înkarê dibe. Nexweşiya wê û bêzariya wê jî bi vê dibe. Mîna bawiyekî ye. Sura bayê jî rabe arsimî dibe û bi tebekê dikeve. Xwe ranagire û beqa nake. Yanî bi kurt û kurmancî nexweş e.

ref: rojinliyiz.net, 03/2007

text: Kalkan ev nêzîkatiyên Erdogan weke 'mejiyê kesekî dewixî' bi nav kir û gotinên Başbûg jî nirxandin.

ref: 'YAN HEZ BIKE YAN JÎ BITERIKÎNE', 11/2008, rojaciwan.com


dewixîn

glosses: Wexta ku tiştek piştî derbekî bipelixe û ziyanê jê bibîne. Her wiha ji bo teneke û alavên ku hesinên derdora wan ber bi hundir ve diçewise tê gotin.

text: Tenekê rûn yê ku Qado jiElajgirê stendibû, bi herdu aliyên xwe ve mîna serê Qado bi xwe dewixî bûn.

ref: ji devê kesekî serhedî, 24/06/2014


serjinik

glosses: Zelamên ku karên jinan dikin, zelamên ku reftara wan mîna ya jinan e.

text: Ew zelamê serê xwe bike di nav karûbarên jinanda ew dê bîte serjinik, filankes serjinke! Êkser muhirek sor li eniya wî didin, her weku ew kes yê tawanbare, bi vî rengî civakê me li wan zelama di nêre ew ên harîkariya mala xwe yan hevjîna xwe dikin, şerme zelam karê jinan bikin, erê bo çî berê û heta niha li gundan jinan karê giran di kirin û heta niha dikin?

ref: Şermîn Evdula, Kurdigeh.com, 9/2011

forms: serjink

etymology_text: Ji ser- + jinik.


موش

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-موش.wav


هتل

forms: hotil (romanization)

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-هتل.wav


هدف

forms: hadaf (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî هَدَف (hadaf, “armanc”).

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-هدف.wav


dîksilêman

glosses: dawidê dunikil, hudhud, silêmanê dunikil, dîkilê silêmanî, dîkê silêman, hophopk

glosses: hepûşk, dunikil^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji dîk + Silêman (pêxember) ji ber ku navê wî firindeyî di Qur'anê de heye û tê de alîkariya Silêman-pêxemberî dike.

هدهد

roman: hudhud

հոպոպ

roman: hopop

پوپک

roman: pupak

هدهد

roman: hod hod

ოფოფი

roman: opopi

удод

roman: udód

τσαλαπετεινός

roman: tsalapeteinós


dawidê dunikil

glosses: dîksilêman, hudhud, silêmanê dunikil, dîkilê silêmanî, dîkê silêman, hophopk

etymology_text: Ji dawidê + dunikil.


hudhud

glosses: dîksilêman, dawidê dunikil, silêmanê dunikil, dîkilê silêmanî, dîkê silêman, hophopk, sartûng

text:
'Enberfeşan bin sed selam
Ey hudhudê şîrînkelam
Ehlen we-sehlen merheba

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: هودهود

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


hophopk

glosses: dîksilêman, dawidê dunikil, hudhud, silêmanê dunikil, dîkilê silêmanî, dîkê silêman, hepûşk, silêmanê dukumbil, dunikil


هذیان

forms: hediye, hidiye (romanization)

etymology_text: Ji erebî هذیان (heḏeyan)


سهم

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-سهم.wav


سهم

forms: sehm (romanization)

باک

roman: bak

بیم

roman: bîm

ترس

roman: ters

خوف

roman: xof


xweşbextane

glosses: Pir başe ku, şense ku, spas ji Xwedê re ku, mala Xwedê ava ku, gelek baş bû ku

text: Bizaveka dî ya Malikî bo diktatoriyê ewe ku bizav dikir komisyona bilinda serbixo ya helbijartinan li Îraqê helweşînît, ku bêguman mezintirîn metirsî bo li ser paşeroja Îraqê, lê xweşbextane bi hevkariya kurdan û layenên dî yên Îraqê neşiya wê çendê bidestve bînît.

ref: Malikî diktatorekê nerme, Helgord Nihêlî, 09/2011, rojnamawar.com

etymology_text: * xweş + bext-ane


luckily

glosses: şense ku, mala Xwedê ava ku, pir başe ku, xweşbextane, axirkê


iyi ki

glosses: hêşku, baş e ku, xweşbextane, axirkê, ya çê, xwedê kirî


silêmanê dunikil

glosses: dîksilêman, hudhud, dawidê dunikil, dîkilê silêmanî, dîkê silêman, hophopk

etymology_text: Ji Silêman + dunikil.


mişkxatûn

glosses: Navê çûkekî ye, xatûna mişk, mişkik, çûçika mişkan, çirzink.


ترانه

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-ترانه.wav


هرم

forms: herem (romanization)

etymology_text: Ji erebî هَرَم (haram)


cotsayid

glosses: (bi taybetî ji bo rêya) du şirît, tiştê ji du şirîta pêkhatiye

text: Deverdarê Berdereş bo war xûyakir, rêveberiya rêk û pirên Duhokê bi alîkariya rêveberiya giştiya rêk û pira li Duhokê eve çend sale mijûlî hindêye rêka Duhok Hewlêr hemû bibîte cotsayid û bihête berfirehkirin, bi çend qonaxên cuda kar li ser hatiyekirin û sal bo salê pitir cade dihêne xweşkirin bi meremaasankarîya hat û çûyê.

ref: Rêkên Duhokê ta sinorê Hewlêrê hemû dê bine cotsayid, 10/2011, rojnamawar.com

forms:
cotsayidtir (comparative)
herî cotsayid (superlative)
cotsayidtirîn (superlative)
cotsayd
cotşirît
duşirît


asankarî

text: Deverdarê Berdereş bo war xûyakir, rêveberiya rêk û pirên Duhokê bi alîkariya rêveberiya giştiya rêk û pira li Duhokê eve çend sale mijûlî hindêye rêka Duhok Hewlêr hemû bibîte cotsayid û bihête berfirehkirin, bi çend qonaxên cuda kar li ser hatiyekirin û sal bo salê pitir cade dihêne xweşkirin bi merema asankariya hat û çûyê.

ipa: /ɑːsɑːŋkɑːˈɾiː/

hyphenation: a·san·ka·rî


akincî kirin

glosses: li cihekî binecih kirin, dan koç kirin li derekî bi cî û war kirin, dan koç kirin li derekî û bi mal û xanî kirin.

text: Li pey sereçawe yên mêjoyî dibêjin ku 45 hezar xêzan yan jî nêzîkî 225000 hezar kesa li wêrê akincî kirîbûn. Lê ji ber wan şer û kuştarên hatine kirin li çaxê Nadir Şahî û ew ziyana van kurdan ketî, careka dî 5 hezar xêzanêndîtir li wêrê akincî kirin, ji bilê van kurdên bi zaravê Guranî diaxavin ku ew jî li Kelatnadir akincî kirin.

ref: B. Roşeng, kovara nûbûn, hejmar 71, Kurd Li Xoresanê, eduhok.net

forms:
akincî dikim (present)
akincî dikî (present)
akincî dike (present)
akincî dikin (present)
akincî bike (imperative singular)
akincî bikin (imperative plural)
akincî kir (past)
akincî kir (past)
akincî kir (past)
akincî kir (past)
akincî –k– (root present)
akincî –kir– (root past)
ez akincî dikim (indicative present positive)
ez akincî nakim (indicative present negative)
min akincî kir (indicative past positive)
min akincî nekir (indicative past negative)
tu akincî dikî (indicative present positive)
tu akincî nakî (indicative present negative)
te akincî kir (indicative past positive)
te akincî nekir (indicative past negative)
ew akincî dike (indicative present positive)
ew akincî nake (indicative present negative)
wê/wî akincî kir (indicative past positive)
wê/wî akincî nekir (indicative past negative)
em akincî dikin (indicative present positive)
em akincî nakin (indicative present negative)
me akincî kir (indicative past positive)
me akincî nekir (indicative past negative)
hûn akincî dikin (indicative present positive)
hûn akincî nakin (indicative present negative)
we akincî kir (indicative past positive)
we akincî nekir (indicative past negative)
ew akincî dikin (indicative present positive)
ew akincî nakin (indicative present negative)
wan akincî kir (indicative past positive)
wan akincî nekir (indicative past negative)
min akincî dikir (imperfect positive)
min akincî nedikir (imperfect negative)
min akincî kiribû (positive)
min akincî nekiribû (negative)
te akincî dikir (imperfect positive)
te akincî nedikir (imperfect negative)
te akincî kiribû (positive)
te akincî nekiribû (negative)
wê/wî akincî dikir (imperfect positive)
wê/wî akincî nedikir (imperfect negative)
wê/wî akincî kiribû (positive)
wê/wî akincî nekiribû (negative)
me akincî dikir (imperfect positive)
me akincî nedikir (imperfect negative)
me akincî kiribû (positive)
me akincî nekiribû (negative)
we akincî dikir (imperfect positive)
we akincî nedikir (imperfect negative)
we akincî kiribû (positive)
we akincî nekiribû (negative)
wan akincî dikir (imperfect positive)
wan akincî nedikir (imperfect negative)
wan akincî kiribû (positive)
wan akincî nekiribû (negative)
ez ê akincî bikim (future positive)
ez ê akincî nekim (future negative)
minê akincî kiribe (future perfect positive)
minê akincî nekiribe (future perfect negative)
tu yê akincî bikî (future positive)
tu yê akincî nekî (future negative)
teyê akincî kiribe (future perfect positive)
teyê akincî nekiribe (future perfect negative)
ew ê akincî bike (future positive)
ew ê akincî neke (future negative)
wê/wîyê akincî kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê akincî nekiribe (future perfect negative)
em ê akincî bikin (future positive)
em ê akincî nekin (future negative)
meyê akincî kiribe (future perfect positive)
meyê akincî nekiribe (future perfect negative)
hûn ê akincî bikin (future positive)
hûn ê akincî nekin (future negative)
weyê akincî kiribe (future perfect positive)
weyê akincî nekiribe (future perfect negative)
ew ê akincî bikin (future positive)
ew ê akincî nekin (future negative)
wanê akincî kiribe (future perfect positive)
wanê akincî nekiribe (future perfect negative)
min akincî kiriye (perfect positive)
min akincî nekiriye (perfect negative)
min akincî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min akincî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te akincî kiriye (perfect positive)
te akincî nekiriye (perfect negative)
te akincî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te akincî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî akincî kiriye (perfect positive)
wê/wî akincî nekiriye (perfect negative)
wê/wî akincî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî akincî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me akincî kiriye (perfect positive)
me akincî nekiriye (perfect negative)
me akincî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me akincî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we akincî kiriye (perfect positive)
we akincî nekiriye (perfect negative)
we akincî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we akincî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan akincî kiriye (perfect positive)
wan akincî nekiriye (perfect negative)
wan akincî kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan akincî nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez akincî bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez akincî nekim (present subjunctive negative)
(bila) min akincî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min akincî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu akincî bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu akincî nekî (present subjunctive negative)
(bila) te akincî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te akincî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew akincî bike (present subjunctive positive)
(bila) ew akincî neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî akincî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî akincî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em akincî bikin (present subjunctive positive)
(bila) em akincî nekin (present subjunctive negative)
(bila) me akincî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me akincî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn akincî bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn akincî nekin (present subjunctive negative)
(bila) we akincî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we akincî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew akincî bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew akincî nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan akincî kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan akincî nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min akincî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min akincî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min akincî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min akincî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te akincî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te akincî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te akincî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te akincî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî akincî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî akincî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî akincî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî akincî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me akincî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me akincî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me akincî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me akincî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we akincî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we akincî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we akincî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we akincî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan akincî bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan akincî nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan akincî kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan akincî nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê akincî bikira (present conditional positive)
minê akincî nekira (present conditional negative)
minê akincî kiribûya (preterite conditional positive)
minê akincî nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê akincî bikira (present conditional positive)
teyê akincî nekira (present conditional negative)
teyê akincî kiribûya (preterite conditional positive)
teyê akincî nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê akincî bikira (present conditional positive)
wê/wîyê akincî nekira (present conditional negative)
wê/wîyê akincî kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê akincî nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê akincî bikira (present conditional positive)
meyê akincî nekira (present conditional negative)
meyê akincî kiribûya (preterite conditional positive)
meyê akincî nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê akincî bikira (present conditional positive)
weyê akincî nekira (present conditional negative)
weyê akincî kiribûya (preterite conditional positive)
weyê akincî nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê akincî bikira (present conditional positive)
wanê akincî nekira (present conditional negative)
wanê akincî kiribûya (preterite conditional positive)
wanê akincî nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) akincî bike (imperative present positive)
(tu) akincî neke (imperative present negative)
(hûn) akincî bikin (imperative present positive)
(hûn) akincî nekin (imperative present negative)
akincî
akincî bûn

etymology_text: Ji akincî + kirin.

ipa: /ɑːkɪnˈd͡ʒiː kɪˈɾɪn/


akincî bûn

glosses: koç kirin li derekî bi cî û war bûn, koç kirin li derekî û bi mal û xanî bûn

text: Sala 1988 em li Turkiya, Diyarbekir akincî bûyîn.

text: Şah Ebas, navê Şah Qulî Siltanê Çemşegzigê kire mîrê mîran yê Xoresanê. Li pey de kurdan bajêrê Şêrwan jî dirist kirin. Lê ji ber vî cih biçûk bû, ber bi rojhelat ve jî çûn û li Qûçan jî akincî bûn. Ev cihe yê giringe ji layê serbazî ve, bo cihê hukmê afganiyan.

ref: B. Roşeng, kovara Nûbûn, hejmar 71, Kurd Li Xoresanê, eduhok.net

forms:
akincî dibim (present)
akincî dibî (present)
akincî dibe (present)
akincî dibin (present)
akincî bibe (imperative singular)
akincî bibin (imperative plural)
akincî bûm (past)
akincî bûyî (past)
akincî bû (past)
ئاکنجی بوون
akincî
akincî kirin

etymology_text: Ji akincî + bûn.

ipa: /ɑːkɪnˈd͡ʒiː buːn/


adopt

glosses: kirin ya/yê xwe, lê xwedî derketin, xwe lê kirin xwedî/ xwedan, pêsikan kirin, pêsikandin


adoption

glosses: wergirtina zarokan, edapşin kirin, xoyandin, nevisandin, nevisîn, tebennî kirin, kirin ya/yê xwe, lê xwedî derketin, xwe lê kirin xwedî/ xwedan, pêsikankirin pêsikandin, pêsikan kirin

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-adoption.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-adoption.wav


hezarpê

glosses:
bejmar, dulge, jarmar, maşot, spîpanik, zov, çilpê, şemar, şeyê mar,
hin kurmên bi gelek piyan ango lingan in

glosses: zîvzîve, sedpê, jehrîmar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
hezarpî
ههزارپێ

etymology_text: hezar + pê, wergerra milli- (hezar) + pedis (pê, pî, ling)

Многоножка

roman: Mnohonožka

стоножка

roman: stonožka

गोजर

roman: gojar

노래기

roman: noraegi

стоногалка

roman: stonógalka

തേരട്ട

roman: tēraṭṭa

многоножка

roman: mnogonóžka

گوجر

roman: gojr

багатоніжка

roman: bahatonižka

מילליפּעדע

roman: millipede

σαρανταποδαρούσα

roman: sarantapodaroúsa


çalereş

glosses: Herêmeka cih-dem (space-time) ku hêza rakêşana wê wisa xurte dikare ronahiyê jî bikşîne hendirê xwe. Beza wê ya revê (escape velocity) ger ne zêtetir be ne kêmtire ji ya ronahiyê

text: 'Çalereş (Black Hole) yek ji pêkhatên gerdûnî ye. Gor zanyaran di her çirikeyekê de ev çalereşe 300 hezar km dibire ji bilî ku bi hêzeka seyir ewa zana neşiyan bizanin li dor xwe dizivire.Şêwê zivirîna wê bi rengê qursî ye. Navê çalereş hatiye danîn ji ber ku nîva wê xalî û reş dihête dîtin û her tiştê ew bixwe û bi nav xwe ve bikêşe kes nizane kanê di nava wê de dibe çi û çi lê dike.

ref: Çalereşên gerdûnî û xwarina galaksiyan, hawarnet.net

forms: çala reş

etymology_text: * çal + -e + reş


هفته

forms: hafte (romanization)

etymology_text: Ji هفت (haft) + ـه (-e).

آخر هفته

roman: axerî hefte

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-هفته.wav


kêmendam

glosses: Kesên ku endam yan organên bedena wan seqete yan xwedî kêmanîy e. Ev kêmanî dibe asteng li pêş kirina karên rojane

text: Rêveberê çavdêriya kêmendaman li parêzgeha Duhokê ragehand piştî hikûmeta herêma Kurdistanê biriyar day ku heyivane muçeyekê 150 hizar dînarî bo kêmendaman bihête mezaxtin li roja 1/10 rêveberiya navibirî dest bi rêvebirina mamelên welatiyan kiriye û rojane ji dem jimêr heştî spêdê heta pêncî êvarî lîjneyên rêveberiyê navên welatiyan tomar dikin.

ref: hizar pekeftî dê mifay ji biriyara hikûmeta herêma Kurdistanê wergirin, Ekrem Îbrahîm, lalishduhok.com

etymology_text: Ji kêm + endam.

ipa: /keːmɛnˈdɑːm/

hyphenation: kê·men·dam


decrease

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-decrease.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-decrease.wav


azalmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-azalmak.wav


azaltmak

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-azaltmak.wav


nêza

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


qilex

ipa: /qɪˈlɛx/

hyphenation: qi·lex


xweşxeber

glosses: nûçeya yan gotina ku gelek xweş e lê bi ihtimalek mezin ne rast e

forms: xweş xeber

etymology_text: Ji xweş + xeber.

ipa: /xʷɛʃxɛˈbɛɾ/

hyphenation: xweş·xe·ber


wadî

text: Perîrengê sifethorêJi Wadî eymena TorêMuqeddes kir li min 'erd e


dixalifînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker xalifandin

ipa: /dɪxɑːlɪfiːˈnɪm/


dixapînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera xapandin.

ipa: /dɪxɑːpiːˈnɪm/


dixarînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker xarandin

ipa: /dɪxɑːɾiːˈnɪm/


dixebitînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera xebitandin.

ipa: /dɪxɛbɪtiːˈnɪm/


dixefirînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera xefirandin.

ipa: /dɪxɛfɪɾiːˈnɪm/


dixelînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker xelandin

ipa: /dɪxɛliːˈnɪm/


dixeliqînim

glosses: kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker xeliqandin

ipa: /dɪxɛlɪqiːˈnɪm/


dixemilînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera xemilandin.

ipa: /dɪxɛmɪliːˈnɪm/


barîk

forms:
barîktir (comparative)
herî barîk (superlative)
barîktirîn (superlative)
باریك

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî*bʰrei- ("birîn")
:proto-îranî *brai- ("birîn, tenik kirin")
::pehlewî: barîk ("barîk")
::farisî: barîk ("barîk")
::kurmancî: barîk ("barîk")
::soranî: barîk ("barîk")
::zazakî: barî ("barîk")
Çavkanî: Horn p.36
Hevreh: birîn


découper

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-découper.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-découper.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-découper.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-découper.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-découper.wav


sirke

glosses:
sêk, sihik, sihk, xel,
madeyek avî yê tirş e û bi taybetî têkilî nav sebzeyan tê kirin daku tirşî were çêkirin

etymology_text: Hevreha farisiya navîn [Peyv?] (/serkaw/), /aw/ bi wateya av, farisî سرکە (sirkê), سرکا (sirka). Herwiha binêre zimanên tirkîkîsirke û guhertoyên wê ku wek proto-tirkîkî *sirke (“sirke, sihk, sêk”) dikare jinûve bê sazkirin.. Ketinadengê v/w'a dawîn ji îranîkiyanavîn bi îranîkiyanûdiyardeyekeberbelav e, dibe kupiştîhîkariyazimanêntirkîkî li ser zimanênîranîkîbilêvkirina xwe guhartibe lê di serdemasasaniyan de jî /r/ hebûye anku ne diyar e lêbelêgotina ku avtê de hebe bi soranî jî wek awî tirş (avatirş, sirke) tê dîtin. Li gor Doerfer, bergehadeynkirinekpêkan a di navberaîranîkî û tirkîkî de kifş nîne; bi gengazî ji ber guhertoyênsihk, sêk, سێک (sêk), siske ên zimanênkurdî. Bo zêdetiragehî binêre sihk.

காடி

roman: kāṭi

notes:
sirke bûn
sirke kirin
sirkebûn
sirkekirin
sirkebûyî
sirkekirî


sirke

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-sirke.wav


sihik

glosses: Madeyek avî yê tirş e û bi taybetî têkilî nav sebzeyan tê kirin daku tirşîn were çêkirin.

forms:
سهک
sihk
sêk

etymology_text: Herwiha sêk, hevreha soranî سێک (sêk), zazakî siske (“sihk, sêk, sirke”), peyvekhevpar a zimanênkurdî ye û guherînadengê/ih/>/ê/ (mîna dihl û dêl) û s/ş>h di kurmancî de lê ne di zazakî de (siske - sihk) jî diyar dike ku rêzikênkurdîdişopînelêjêwêde nayê zanîn. Herwisa nayê zanîn ka hevrehasirke ye an na, bo bêhtiragehî binêre sirke. سک (sêk) a farisîpêkan e ji zimanekkurdî hatibe wergirtin.

سرکه

roman: sirkê

ipa: /sɪˈhɪk/

hyphenation: si·hik

notes:
sihik bûn
sihik kirin
sihikbûn
sihikkirin
sihikbûyî
sihikkirî


rûstin

glosses: şên bûn, şîn hatin, hêşin hatin, derketin û çêbûna giya û riwekan, pişkivîn, kulîlk dan, belg dan, peldana daran, wergirtina rengê kesk

forms: ristin

ipa: /ruːsˈtɪn/

hyphenation: rûs·tin


lêviya

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: li hêviya, li benda, çaverêyî, çav li rêya

etymology_text: li + hêvî + -ya


zi-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî: *ud- ("derve; dûr"):Proto-hindûaryanî: *uz- ("derve; dû")
::Avarî: uz-, us- ("derve, derê")
::Farisiya kevn: ud- ("derve, derê")
::Partî: 'z-, 's- ("derve, derê")
::Farisiya navîn: 'z-, 's- ("derve, derê")
::sogdî: 'z-, 's- ("derve, derê")
::Farisî: 'ez-, 'az-, 'zi- ("derve, derê") ...
::Kurmancî: zi- ("derve, derê")
::Soranî: zi- ("derve, derê")
::Zazakî: zi- ("derve, derê")
:Sanskrîtî: úd- ("derve, derê")
:Almanî: aus ("derve, derê")
:Îngilîzî: ut > out ("derve, derê")
:Fransî: aux ("derve, derê")
Çavkanî: Watkins p.94, Etymonline | Pokorny: 1103


هیاهو

glosses: heyho, heysûbeys, heytûhot, gerremol, qerebalix, tevlihevî

forms: heyahû (romanization)


وبگاه

forms: vebgah (romanization)

etymology_text: Ji îngilîzî [Peyv?]وب (veb, “tor”) + ـگاه (-gâh, “-geh”).


وجدان

forms: vicdan, vucdan (romanization)

etymology_text: ji erebî


واقعیت

forms: waqi'iyet (romanization)


waqiyet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].

ipa: /wɑːqɪˈjɛt/

hyphenation: wa·qi·yet


والده

forms: walide (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî وَالِدَة (wālida)


واژه

glosses: peyv, bêje, wişe, kelîme, gotin, biwêj, terîm

forms: vaje (romanization)

کلمه

roman: kalame

واژه نامه

roman: vâže-nâme

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-واژه.wav


ورقه

forms: vereqê (romanization)


pasaj

text: Li Bazîda Agiriyê kurdekî bi navê Nurî Sari li Pasaja Mezin a Bazîdê xwediyê kasemarketek e. Ji ber ku Sari kaseta Hozan Diyar danî ser teybê, polîsên Midûriyeta Ewlehiya Bazîdê avêtin ser pasajê. Di serdagirtinê de li 160 dikanên di pasajê de, lêgerîn hate kirin.

ref: Tzpkurdi.com, dema weşanê ne diyar e, jêwergirtin: 10/2011

forms:
pasac
پاساژ

etymology_text: Ji fransî passage (derbasgeh, derbend, bihur, bor, rê tê re borînê) ji passer (“borîn, derbas bûn”) + -age.


perwa

text: Dikare ji rûpelên wê têkoşîna kevin ji xwe re roniyekê çar bike û pê ji rêya xwe nemîne. Ma gelo! di dinê de biqasî rik û hezkirinê tiştin hene ku mirov bê perwa bi xurtî ber ve armanca wî dehf bidin? Heyîna her yekê ji van di çi dozê de, wek betariya ku bi qiweta xebata xwe tête dagirtin, dikare li ser dirêjiya emir dilê mirov xurt bike û nehêle ku agirê di dil de vemire.

ref: Bîranînên Osman Sebrî (1905 – 1993), birrê yekê, "Malbat", r. 13. komkirin û aadekirina Dilawer Zengî, Tirej.name, jêwergirtin 10/2011

etymology_text: Hevreha soranî پهروا (perwa), herdu ji farisî پروا ji zimanên îranîper- (ber, li ber) + ?

پروا

roman: perva


şivîşk

text: -Hikûmeta Tirk ji mêjve şivîşkan ji me dike. Heya em bikarin bê tirs bixebitin û xebata xwe ji çavên neyar veşêrin, divê ji rûve em xwe ji aliyê hikûmetê bidin xuya kirin. Min divê çend têlgirafan bidim Anqerê ku: “Leşkerê Şêx Seîd nîzîkî me dibe, ji bo em bikarin xwe li pêş wî bigirin û nehêlin şûreş bigehê erdê me, em hêvî dikin ji bo çê kirina alayiyên milîsan di nava welêt de desturê bidin”. Ji ber ku leşkerê wan hindike wê destûra me bidin. Hîngê em dê bikarin bê tirs peyayên xwe di qezayênKexte û Pêtirgeyê de bicivînin. Heye ku hikûmet him çek û posat jî bide me. çi gava Şêx Seîd Sêwerek sitand, em jî dê rabin. Ez bawerim ku holê em bikarin bi kêrî xwe û welêt bûn û ji bin destê Tirkan derkevin.

ref: Bîranînên Osman Sebrî (1905 – 1993), birrê yekê, "Şoreş", komkirin û aadekirina Dilawer Zengî, Tirej.name, jêwergirtin 10/2011

glosses: Cûreyek giya je bû reng kirini meşk û çerm tê bikaranîn


posat

glosses: fîşek, cebilxane, pos, gulle, berikên sîlehan

text: -Hikûmeta Tirk ji mêj veşivîşkan ji me dike. Heya em bikarin bê tirs bixebitin û xebata xwe ji çavên neyar veşêrin, divê ji rûve em xwe ji aliyê hikûmetê bidin xuya kirin. Min divê çend têlgirafan bidim Anqerê ku: “Leşkerê Şêx Seîd nîzîkî me dibe, ji bo em bikarin xwe li pêş wî bigirin û nehêlin şûreş bigehê erdê me, em hêvî dikin ji bo çê kirina alayiyên milîsan di nava welêt de desturê bidin”. Ji ber ku leşkerê wan hindike wê destûra me bidin. Hîngê em dê bikarin bê tirs peyayên xwe di qezayên Kexte û Pêtirgeyê de bicivînin. Heye ku hikûmet him çek û posat jî bide me. çi gava Şêx Seîd Sêwerek sitand, em jî dê rabin. Ez bawerim ku holê em bikarin bi kêrî xwe û welêt bûn û ji bin destê Tirkan derkevin.


emaret

forms: îmaret


پر

forms: per (romanization)

etymology_text: Binere pir ya kurdî.


پرده

forms: parde (romanization)

اتاق نشیمن

roman: otâq nešiman


پرستار

forms: perestar (romanization)

بیماری

roman: bîmarî

پزشک

roman: pezişk


perestar

glosses: hemşîre, sister, pîşeyeke profesyonel e beşa tenduristiyê ye. Perestar tedawiya ku ji hêla bijîşkan ve hatiye nivîsîn didin nexweşan û di rêveberiya tedawî û lênihêrînê de ciyekî girîng digirin.

text: Goya ko kirin bi zêr mutellaMeşşate û daye û perestar'işqê kirî cumle germibazar

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692


perwane

text: Em lebaleb çi lebaleb bi xwe hem came lebalebŞem' û perwane bi zatê xwe ji halê me di dûr inAteşek sirf e ji 'işqa te vewesta me lebaleb

forms: perwan


pank

glosses: perwane, vantîlator, hewakêşka biperwane

text: Mixabin beriya çend rojan peyama xwe kuştina zarokekê 10 salî li Kerkûkê min xwand ku bi egera kartêkirina dramayeka tirkî ya dublajkirî û ji nezanîn û heza zarvekirina pehlewanê wê dramayê, vî zarok werîs yan heble xistiye pankê û kursîka li bin piyên xwe havêt û xwe xendiqand û giyanê xwe ji dest da.

ref: Nermîn Sindî Xwekuştina zarokan, Evropress.com, dema weşandinê ne diyar e, jêwergirtin 10/2011

вентилятор

roman: wentilator

ανεμιστήρας

roman: anemistíras


پروردگار

forms: perverdegar, perverdigar (romanization)


پرونده

glosses: perwende, dosye, tomar, fayl, sicil, doz, babet, mijar

forms: pervende (romanization)


perwende

glosses: dosye, tomar, fayl, sicil, doz, babet, mijar, dosya

text: Rewşa wê baş e lê di girtîgehê de ye. Hukmê salekê ji bo derbazkirina sînor danê, ku ew hukim derbaz kiriye, piştre perwendeya wê dane dadgeha şoreşê. Dadgeha şoreşê jî hukmê dardekirinê daye wê. Perwendeya wê şandina dîwanaalî, me ji bo wê parêzer girtiye. Parêzer gotiye ezê hewil bidim, êdî nizanim çawa dibe.

ref: Gotûbêjek bi babê Zeyneb Celaliyan re, Gotûbêja rojnamegera Faris Şirîn Famîlî, Wergêrandin ji Farsî: Dêrsim Oremar, Amidakurd.com, 7/2010

etymology_text: Ji farisî پروندە (pervende) ku ramana rastîn baq, qeft, gimş bû nê di 1900an da li şûna دوسیه (dosiye) hatiye xistin.

ipa: /pɛɾwɛnˈdɛ/

hyphenation: per·wen·de


dosye

glosses: perwende, tomar, fayl, sicil, doz, babet, mijar

text: Rêveberê Dosyeya Penaberan li Hollenda: Şansê Kurdên Îraqê kêm e.

ref: Nucewordpress.com, 5/2011

glosses: qapa ku komek kaxez û wereqeyên derbarê kesekî yan mijarekê tê de tên parastin

forms:
dosiya
dosya

etymology_text: Ji fransî dossier

档案

roman: dàng'àn

ملف

roman: milaff

ქლიბი

roman: klibi

досие

roman: dosié

картотека

roman: kartotéka

дело

roman: délo

папка

roman: pápka

แฟ้ม

roman: fáem

αρχείο

roman: archeío

hyphenation: dos·ye


dosya

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-dosya.wav


قهرمان

glosses: qehreman, çeleng, gernas, xweşmêr, biste, wêrek, egîd

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-قهرمان.wav


gît

forms: git

etymology_text: Belkî têkildarî peyva egîd e.

ipa: /ɡiːt/


dusibe

forms:
dusiba
dusibah
dusibeh
dusibehî

etymology_text: Ji du + sibe.

后天

roman: hòutiān

بعد غد

roman: bá3da ghad

بعد بكرة

roman: bá3d(a) búkra

परसों

roman: parsõ

послезавтра

roman: poslezávtra

ఎల్లుండి

roman: elluṇḍi

μεθαύριο

roman: methávrio


ji ser re wer kirin

glosses: rabûna avê, ser re çûna avê, tijî bûna avê ye di dereke de, wek biroş, qaw, robar û di cihî tê de derketin

forms: ji ser ra wer kirin

etymology_text: Ji ji + ser + re + wer + kirin

ipa: /ʒɪ sɛɾ ɾɛ wɛɾ kɪˈɾɪn/

hyphenation: ji ser re wer ki·rin


ser re çûn

glosses: rabûna avê, ji ser re wer kirina avê, tijî bûna avê ye di dereke de, wek biroş, qaw, robar û di cihî tê de derketin

forms: ser ra çûn

etymology_text: Ji ser + re + çûn

ipa: /sɛɾ ɾɛ t͡ʃuːn/

hyphenation: ser re çûn


a me û te qediya

glosses: Em nema bi tere kar û bazara dikin, Êdî ezê têkiliyên xwe ji te bibrim


li kundir dan

glosses: Xeter kirin, Carna di civatan de ku mirov gotinekê dike û yek di wê civatê de jî, ji wê gotinê xuy bike ev tê gotin, Yanî bi gotina acizkirina kesekî

glosses: Carna ji bo derba vala re jî tê gotin, Weke ku mirovek here seydê (nêçîr) li ber Xezalê tit bide û berekê berde, lê lê nekeve, Ev gotin tê gotin

glosses: Carna yek bi demeke dirij li karekî di cadîne, weke çandinî, lê di dawîya wî karî de, dev ji karê berde bi ser taba xwe de dixisire, Îca te li kundir da? tê gotin, Yanî taba te belaş û tevdilhewa çû

etymology_text: Ji li + kundir + dan


xistina koda kemançê

glosses: Zebt û ewraq lê jidandin, Ew jî bû nîşana rexne û lometiya, Li herema Mêrdîn lêdana kemançê karê qetegoriyeka civakî ku ji wan re dibêjin Mitrib an Mitirb Mitrib ji xeyrî sazbendî û dengbêjiyê pêve tu kedê nakin û bi vê sedemê jî eboriya wan gelê heremê pêktîne, Îcar ku yekî geşta wan nedana ew dixistin koda kemançê û li her dever û civakê, di kilam, awaz û qerfiyên xwe de kêmanî û qisurên wî mirovî tanîn ziman, Rumet û şerefa wan dişkandin

etymology_text: Ji xistina + koda + kemançê


ji yekî ra lê hatin

glosses: Jêre li hev hatin, Xwedê jêre li hev anî, Ku ji yekî lê hat her kes dibê eferîn, Wek dilê mirov bixwaze karê yekî meşîn

etymology_text: Ji ji + yekî + ra + lê + hatin


gotina pêşiyan

glosses: Gotinên kurt ku gelek caran bi beşavendin (qafîye), li nav neteweyekê yan jî li herêmekê berbelavin û rastiyekê, heqîqetekê ku herkes dizane tîne ziman yan jî pend û şîretan didin. Nayê zanîn ku ev gotin ji teref kê hatiye dirûst kirin û encama tecrûbeyên (serborî) dûr û dirêj yê milletekîne.

etymology_text: Ji gotin + -a + pêşî + -yan

мәҡәл

roman: mäqäl

әйтем

roman: äytem

пры́казка

roman: prýkazka

прысло́ўе

roman: pryslóŭje

প্রবাদ

roman: prôbad

посло́вица

roman: poslóvica

погово́рка

roman: pogovórka

ဆိုထုံး

roman: hcuihtum:

𑄓𑄊𑄧𑄇𑄧𑄙

roman: ḍāghakadhā

箴言

roman: zam¹ jin⁴

諺語

roman: jin⁶ jyu⁵

箴言

roman: zhēnyán

諺語

roman: yànyǔ

مَثَل

roman: maṯal

حِكْمَة

roman: ḥikma

مَقَال

roman: maqāl

առած

roman: aṙac

ասացվածք

roman: asacʻvackʻ

مثل

roman: masal

مقال

roman: maqâl

𐌲𐌰𐌾𐌿𐌺𐍉

roman: gajukō

કહેવત

roman: kahevat

ანდაზა

roman: andaza

कहावत

roman: kahāvat

लोकोक्ति

roman: lokokti

פִּתְגָּם

roman: pitgám

макал

roman: makal

속담

roman: sokdam

격언

roman: gyeogeon

ພາສິດ

roman: phā sit

ສຸພາສິດ

roman: su phā sit

поговорка

roman: pogovorka

изрека

roman: izreka

пословица

roman: poslovica

പഴഞ്ചൊല്ല്

roman: paḻañcollŭ

പഴമൊഴി

roman: paḻamoḻi

зүйр цэцэн үг

roman: züjr tsetsen üg

зүйр үг

roman: züjr üg

ӕмбисонд

roman: æmbisond

ھېكمەت

roman: hëkmet

ماقال

roman: maqal

متل

roman: matál

مثل

roman: masál

कैवत

roman: kaivat

при́сказка

roman: prískazka

мақол

roman: maqol

నానుడి

roman: nānuḍi

సామెత

roman: sāmeta

లోకోక్తి

roman: lōkōkti

мәкаль

roman: mäqal’

གཏམ་དཔེ།

roman: gtam dpe

ضرب المثل

roman: zarab almisāl

прислі́в'я

roman: pryslívʺja

សុភាសិត

roman: sophiəsət

שפּריכוואָרט

roman: shprikhvort

וועלטסווערטל

roman: veltsvertl

פֿאָלקסווערטל

roman: folksvertl

παροιμία

roman: paroimía


gotinên pêşiyan

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa pirjimar a binavkirî ya gotina pêşiyan.


proverb

etymology_text: Ji fransiya kevn proverbe, ji latînî proverbium.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-proverb.wav


word: yê guh nede mezinan, dê lê bên şaxên bizinan

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: kesa/ê ku guh nede şîretên bavûkalan, dê bikeve belayan

word: The one who doesn't listen to their elders, they will grow goats' horns


siper

etymology_text: Ji proto-îranî *spere-, hevrehaسپر (siper) ya farisî, sper ya pehlewî, esper ya mediya navîn. siper (“mertal”) ya tirkî û ասպար (esper) ya ermenî ji zimanên îranî hatine wergirtin.

ipa: /sɪˈpɛɾ/

hyphenation: si·per


arastin

glosses: Xemilandin, nexşandin, nitirandin, nikirandin, techiz kirin, xemildar kirin, bixeml kirin, rengîn kirin, geş kirin, xweşik kirin, bedew kirin, spehî kirin.

forms:
darêsim (present)
darêsî (present)
darêse (present)
darêsin (present)
barêse (imperative singular)
barêsin (imperative plural)
arast (past)
arast (past)
arast (past)
arast (past)
–arês– (root present)
–arast– (root past)
ez darêsim (indicative present positive)
ez narêsim (indicative present negative)
min arast (indicative past positive)
min narast (indicative past negative)
tu darêsî (indicative present positive)
tu narêsî (indicative present negative)
te arast (indicative past positive)
te narast (indicative past negative)
ew darêse (indicative present positive)
ew narêse (indicative present negative)
wê/wî arast (indicative past positive)
wê/wî narast (indicative past negative)
em darêsin (indicative present positive)
em narêsin (indicative present negative)
me arast (indicative past positive)
me narast (indicative past negative)
hûn darêsin (indicative present positive)
hûn narêsin (indicative present negative)
we arast (indicative past positive)
we narast (indicative past negative)
ew darêsin (indicative present positive)
ew narêsin (indicative present negative)
wan arast (indicative past positive)
wan narast (indicative past negative)
min darast (imperfect positive)
min nedarast (imperfect negative)
min arastibû (positive)
min narastibû (negative)
te darast (imperfect positive)
te nedarast (imperfect negative)
te arastibû (positive)
te narastibû (negative)
wê/wî darast (imperfect positive)
wê/wî nedarast (imperfect negative)
wê/wî arastibû (positive)
wê/wî narastibû (negative)
me darast (imperfect positive)
me nedarast (imperfect negative)
me arastibû (positive)
me narastibû (negative)
we darast (imperfect positive)
we nedarast (imperfect negative)
we arastibû (positive)
we narastibû (negative)
wan darast (imperfect positive)
wan nedarast (imperfect negative)
wan arastibû (positive)
wan narastibû (negative)
ez ê barêsim (future positive)
ez ê narêsim (future negative)
minê arastibe (future perfect positive)
minê narastibe (future perfect negative)
tu yê barêsî (future positive)
tu yê narêsî (future negative)
teyê arastibe (future perfect positive)
teyê narastibe (future perfect negative)
ew ê barêse (future positive)
ew ê narêse (future negative)
wê/wîyê arastibe (future perfect positive)
wê/wîyê narastibe (future perfect negative)
em ê barêsin (future positive)
em ê narêsin (future negative)
meyê arastibe (future perfect positive)
meyê narastibe (future perfect negative)
hûn ê barêsin (future positive)
hûn ê narêsin (future negative)
weyê arastibe (future perfect positive)
weyê narastibe (future perfect negative)
ew ê barêsin (future positive)
ew ê narêsin (future negative)
wanê arastibe (future perfect positive)
wanê narastibe (future perfect negative)
min arastiye (perfect positive)
min narastiye (perfect negative)
min arastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min narastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te arastiye (perfect positive)
te narastiye (perfect negative)
te arastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te narastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî arastiye (perfect positive)
wê/wî narastiye (perfect negative)
wê/wî arastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî narastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me arastiye (perfect positive)
me narastiye (perfect negative)
me arastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me narastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we arastiye (perfect positive)
we narastiye (perfect negative)
we arastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we narastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan arastiye (perfect positive)
wan narastiye (perfect negative)
wan arastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan narastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez barêsim (present subjunctive positive)
(bila) ez narêsim (present subjunctive negative)
(bila) min arastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min narastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu barêsî (present subjunctive positive)
(bila) tu narêsî (present subjunctive negative)
(bila) te arastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te narastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew barêse (present subjunctive positive)
(bila) ew narêse (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî arastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî narastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em barêsin (present subjunctive positive)
(bila) em narêsin (present subjunctive negative)
(bila) me arastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me narastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn barêsin (present subjunctive positive)
(bila) hûn narêsin (present subjunctive negative)
(bila) we arastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we narastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew barêsin (present subjunctive positive)
(bila) ew narêsin (present subjunctive negative)
(bila) wan arastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan narastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min barasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min narasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min arastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min narastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te barasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te narasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te arastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te narastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî barasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî narasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî arastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî narastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me barasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me narasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me arastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me narastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we barasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we narasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we arastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we narastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan barasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan narasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan arastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan narastibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê barasta (present conditional positive)
minê narasta (present conditional negative)
minê arastibûya (preterite conditional positive)
minê narastibûya (preterite conditional negative)
teyê barasta (present conditional positive)
teyê narasta (present conditional negative)
teyê arastibûya (preterite conditional positive)
teyê narastibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê barasta (present conditional positive)
wê/wîyê narasta (present conditional negative)
wê/wîyê arastibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê narastibûya (preterite conditional negative)
meyê barasta (present conditional positive)
meyê narasta (present conditional negative)
meyê arastibûya (preterite conditional positive)
meyê narastibûya (preterite conditional negative)
weyê barasta (present conditional positive)
weyê narasta (present conditional negative)
weyê arastibûya (preterite conditional positive)
weyê narastibûya (preterite conditional negative)
wanê barasta (present conditional positive)
wanê narasta (present conditional negative)
wanê arastibûya (preterite conditional positive)
wanê narastibûya (preterite conditional negative)
(tu) barêse (imperative present positive)
(tu) narêse (imperative present negative)
(hûn) barêsin (imperative present positive)
(hûn) narêsin (imperative present negative)
ئاراستن
xemlandin
techiz

etymology_text: Hevreha farisî آراستن (arasten), pehlewanî û farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (arasten, “amade kirin, berdest kirin”), ji a- + *rastin (“amade kirin, rast kirin”). Bide ber birastin (“amade kirin, rast kirin”) û farisî پیراستن (pêrasten).

ipa: /ɑːɾɑːsˈtɪn/


arastin

glosses: Xemilandin, nexşandin, nitirandin, nikirandin, techizkirin

ipa: /ɑːɾɑːsˈtɪn/


kûşametî

glosses: hêjatî, nirx, biha, qedir, qîmet, giranî, rêz

ipa: /kuːʃɑːmɛˈtiː/

hyphenation: kû·şa·me·tî


ziqitandin

glosses: Bi enîşk yan bi dest li yekî/ê xistin da ku wî/wê hişyar bikin yan jî bala wî/wê bikşînin

text:
Bi dengêpêpîkê re her kesî her tişt di cih de hişt, hema rabû ser xwe û berê xwe da xirbeyê di tenişt xirbeyê şîvê de.
Çolo ziqitand Dimdim û bi dizî jê pirsî:
”Niha em diçin ku?“
”Em diçin Akademiya Ilim û Edebê“

ref: Serok Altaxûs, Laleş Qaso, Çapa 2., 2009, weşanxana Komal

glosses: Bi darekî yan tiştekî din bi sivikî bê ku wî/wê biêşînin li yekî xistin

glosses: jan dan kezebê, pir êşandin, êşîn û jan pê ketin

forms:
زقتاندن
niquçandin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /zɪqɪtɑːnˈdɪn/

hyphenation: zi·qi·tan·din


niquçk

glosses: Her yek ji niquçkirinekê (niçandinê), navê karê niquçandinê

text: Jina wî niquçkek lê da û bi çavan kurê xwe nîşanî wî da. Ma min ji te ra nedigot lawê me evîndarî Şikranê bûye. Ji wexta ku keçik hatiye vir çavê lawê me li ser wê ye.

etymology_text: Bide ber niqurçk, nihiçk, niçk, hevreha soranî نەقورچە (nequrçe).


random

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-random.wav


zufällig

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-zufällig.wav


di guhê gayê de bûn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre di guhê gê de bûn.


deyax

forms:
dayax
tayax
teyax

etymology_text: Ji tirkî dayak ji dayamak ji makatirkîkî *tāya-.

ipa: /dɛˈjɑːx/


yavaş

etymology_text: Ji proto-tirkîkî *yav- (qels, bêhêz), hevrehayavuz


kersex

glosses:
berav, qerax, kevî, perav, qirax, sahil,
cihê li ber avê

text: di kersexa evina te de dil masîyek pirpitandî.

ref: Rojen Barnas di helbesteke xwe de

glosses: [[kenar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

海岸

roman: hǎi'àn

岸

roman: àn

ափ

roman: apʻ

ساحل

roman: sāhel

دریاکنار

roman: daryā-kanār

کنارہ

roman: kanāra

ακρογιαλιά

roman: akrogialiá

γιαλός

roman: gialós

ακτή

roman: aktí

παραλία

roman: paralía


Xusro

forms:
Xisro
Xisrew
Xusrew

etymology_text: ji proto-îranî *Hu-sreveh (birûmet, bişeref), hevreha farisî خسرو (Xusrew)

ipa: /xʊsˈɾoː/

hyphenation: Xus·ro


şepik

glosses: paltoyê bêastar yê ku bi mûyên bizinan ve hatine honandin, îşlik, qemîs, qemsele, çakêt, çoxik, êlek

glosses: gumlek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
şapik
şapk
şepk
çepik
çepek
şapîk

etymology_text: Maneya destpêkê ya peyvê "cilê şevê bû, hevrehaşevê + -ik, bi parsî û pehlewî şepîk, farisî شبی (şebî: şevî; şepik), pehlewî şepşev, farisî شب (şeb: şev), avestayî xşepe (şev)...

শার্ট

roman: sharţ

риза

roman: ríza

衬衫

roman: chènshān

衬衣

roman: chènyī

قميص

roman: qamiiS

վերնաշապիկ

roman: vernašapik

շապիկ

roman: šapik

პერანგი

roman: ṗerangi

क़मीज़

roman: qamīz

חולצה

roman: khultza

셔츠

roman: syeochu

와이 셔츠

roman: wai syeochu

남방

roman: nambang

кошула

roman: kóšula

маица

roman: máica

خت

roman: xət

жейде

roman: jeide

рубашка

roman: rubáška

เสื้อเชิ้ต

roman: sêua chért

เสื้อ

roman: sêua

قمیص

roman: qamīs

πουκάμισο

roman: poukámiso

υποκάμισο

roman: ypokámiso

ipa: /ʃɛˈpɪk/

hyphenation: şe·pik


hilkişandin

glosses: Tiştekê/î ji dereke nizm ber bi dereke bilind ve kişandin, bi piranî bi werîs, şelît, hebnok, kapinok û hwd tişt li derên jêr ber bi jorê ve têne kişandin.

text: Min dewla avê hêdîka ta ber devê bîrê hilkişand.

ref: Mîrzayê Biçûk, Antoine de Saint-Exupêry

forms:
hildikişînim (present)
hildikişînî (present)
hildikişîne (present)
hildikişînin (present)
hilkişîne (imperative singular)
hilkişînin (imperative plural)
hilkişand (past)
hilkişand (past)
hilkişand (past)
hilkişand (past)
هلکشاندن

ipa: /hɪlkɪʃɑːnˈdɪn/


voluntarily

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-voluntarily.wav


candidacy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-candidacy.wav


kêza gûgerrînk

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kêza gûgerînk.


destnimêja xwe şkandin

glosses: destava xwe xweş kirin, mîstin yan rîtin

text: Gav Şemsoyê Qado bi şev, ji bo ku destnimêja xwe bişkîne, derdiket paşxênî û vedigeriya, 'Îsal wê zivistan no derbas be', digot û li dora xênî diçû û dihat.

ref: Selahattin Bulut: Bihuşta lal, çîroka Alimê rewşa hewayê, r. 46, Weşanên Avesta, Stenbol 2005

forms:
destnimêj şkandin
destnivêja xwe şkandin
destnivêj şkandin
destnimêj girtin


kerge

ipa: /kɛɾˈɡɛ/


kerge

forms:
kerg
kergi
kêrge

etymology_text: hevreha goranî kerg, mazenderanî کرک (kerk), farisî کرک (kerk), pehlewî kerk, avestayî kehrkete-, herwiha rûsî û gelek zimanên din yên slavî курица (kurîça: mirîşk) û кур (kur: dîk, dîkil), îrlandiya kevn cerc, îrlandî û skotî cearc.. ji hemû ji proto-îranî. Ji eynî rehî bi kurmancî kurk (mirîşka li ser hêkan). Di îraniya kevn de ev navê eslî yê mirîşkan bû û peyva "mir-" (mirîşk, mamir) navê giştî yê teyr û tilûran bû. Ev wate hê jî di peyva mirîçike ya zazakî de hatiye parastin.


Rûname

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: Facebook, Feysbuk, malpereke medyaya sosyal e

text: Ez bi xwe di teknîka Internetê de ne şareza me lê bi min divê kurdek rabe bernameyeke ji Facebookê jî çêtir biafirîne û navê wê bike Rûname (wergera navê Facebook, ji rû+name). Paşî em kurd dê Facebookê bihêlin.

ref: Husein Muhammed di koma Zimanê Kurdî ya li ser Facebookê de, 11/2011

text: Ev çend roj bûn Rûnameya (Facebook) min kurdî berdabû. Niha dîsa dest bi nîvkurdiyê kir.

ref: Mehmet Ozer di koma Zimanê Kurdî ya li ser Facebookê de, 11/2011

etymology_text: Ji rû + -name.

Фэйсбук

roman: Féjsbuk

ফেইসবুক

roman: feisbuk

ফেসবুক

roman: fesbuk

脸书

roman: liǎnshū

非死不可

roman: Fēisǐbùkě

فيس بوك

roman: fays buk, fiis buk

فيسبوك

roman: faysbuk

फेसबुक

roman: phesbuk

ෆේස්බුක්

roman: fēsbuk

페이스북

roman: peiseubuk

فیس بک

roman: feys buk

פייסבוק

roman: feysbuk

φειςμπυκ

roman: feismpyk


reşêle

glosses:
Cîqereş, zerzûr, çûkreş, sîrû, cîq, reşreşk, keşûşke,
çûkek hûrik ya ji malbata an famîleya cîqan e.

text: Reşêle hinekî ji çûkên beytik girstir xwedî nikulekî dirêj perîkên wan reş in û bi refan bi hevdu re digerin. Tiştên ku xwe pê xwedî dikin kêzik, dexl û fêkî ne. Bi qasî 120 celebên reşêleyan hene. Reşêlên ku li welatê me herî têne dîtin (S.vulgarîs) e dirêjbûna wan 21 cm e. Reşêle perîkên wan di rengêerguwanî û keskekî dibiriqîne de ye. Reşêle bi baskên xweyî ên dirêj û badayî gellekî xweşik difirin. Ji bo ku ji xwe re li xurikan bigerin li erdê xwe çeng dikin û digerin.Ji bo ku kurmikan bibînin erdê dixirpişînin.Hêlînên xwe li nav erdan, li park û daristanan di qul û qewêran de çêdikin.Bi nikûlên xweyî ên dirêj çûkan dikujîn û di hêlînên wan de bi cih dibin. Reşêle dikevin heta nava bajaran li ser arîkên avahiyan dilûsin.Pir bi hêsanî hînî mirovan dibin û teqlîdên ajalên din dikin. Li gorî cihên ku lê dijîn têne senifandina wan ên koçber, ên gerok û ên niştecih hene. Zivistanî li Herêma Marmara bi taybetî li stembolê pir têne dîtin. Hêkên wan di rengê şînê vekirî de ye di navbêna 3-5 hêkan dikin. Ê nêr û a mê bi dorê li ser hêkan rudînên. Reşêle Ji bilî ên ku bi kuliyan xwe xwedî dikin bi piranî ji ber ku ziyanê didin fêkiyan ji hêla cotkaran ve nayêne hezkirin. Reşêle dema ku qelew dibin goştê wan pir bi tahm e.

ref: Ba Qoserî: Danasîna çend Çûkan - 3, Nusaybinim.com, 8/2011

glosses: garanîk, çîq, alik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
reçêle
reşêlek
reşhêle
rêşole

шпак

roman: špak

скорец

roman: skorec

سار

roman: sar

сколовранец

roman: skolovranec

скворец

roman: skvor'éts

чворак

roman: tchvorak

шпак

roman: chpak

ψάρ

roman: psár

ψαρόνι

roman: psaróni


Facebook

text: Ez bi xwe di teknîka Internetê ne şareza me lê bi min divê kurdek rabe bernameyeke ji Facebookê jî çêtir biafirîne û navê wê bike Rûname (wergera navê Facebook, ji rû+name). Paşî em kurd dê Facebookê bihêlin.

etymology_text: Deyn ji îngilîzî Facebook ji facebook (rûname, albûmarûyan), ji face (rû) + book (pirtûk, kitêb, -name)

Фэ́йсбук

roman: Féjsbuk

Фэйсбу́к

roman: Fejsbúk

ফেইসবুক

roman: pheiśuk

ফেসবুক

roman: pheśuk

ᎤᎧᏛᎪᏪᎵ

roman: ukadvgoweli

面書

roman: min⁶ syu¹

臉書

roman: liǎnshū

非死不可

roman: Fēisǐbùkě

面簿

roman: miànbù

面子書

roman: miànzishū

臉譜網

roman: liǎnpǔwǎng

فَيْس بُوك

roman: fays buk

فِيس بُوك

roman: fīs buk

فِيسْبُوك

roman: fīsbuk

فَايْسْبُوك

roman: faysbūk

Ֆեյսբուք

roman: Feysbukʻ

Ֆէյսպուք

roman: Fēyspukʻ

ფეისბუკი

roman: peisbuḳi

फ़ेसबुक

roman: fesbuk

페북

roman: pebuk

Фэйсбүүк

roman: Fejsbüük

ᠹᠡᠢᠰᠪᠦᠦᠺ

roman: feisbüüg

ଫେସ୍ବୁକ

roman: phesbukô

فېسبوک

roman: Fesbok/Pesbok

Фэ́йсбук

roman: Fɛ́jsbuk

Фэйсбу́к

roman: Fɛjsbúk

ஃபெஸ்புக்

roman: fespuk

முகநூல்

roman: mukanūl

ఫేస్బుక్

roman: phēsbuk

ⴼⵉⵙⴱⵓⴽ

roman: fisbuk

ហ្វេសប៊ុក

roman: feesbuk

φέισμπουκ

roman: féismpouk


Facebook

etymology_text: Ji facebook.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Facebook.wav


وقت

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-وقت.wav


وقت

forms: vaqt (romanization)

etymology_text: Ji erebî وَقْت (waqt)

audio: LL-Q9168 (fas)-Mazanin (مازنین)-وقت.wav


زبان

forms:
zeban (romanization)
زبون

زبانی

roman: zebani

زبانشناس

roman: zabân šenâs

زبانشناسی

roman: zabânšenâsi

زبانها

roman: zabânhâ

زبان مادری

roman: zabâne mâdar

زبان خارجی

roman: zebanî xaricî)

گویش

roman: guyeš

audio: LL-Q9168 (fas)-Darafsh-زبان.wav


destyar

text: Mele û destyarê xwe amade ne!

ref: Teko Bêkes: Tasika Mele, Karakocan.info, 4/2009

etymology_text: Ji dest + -yar.


Dara

forms:
Dare
Daryûs

etymology_text: Ji farisiya kevn 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 (Dareyevewş, “parêzerê qenciyê”).


Ecem

text:
Ku Turk û Ecem qet nebên carekê
Nehin Kurdî şa‘ir di misra‘ekê“

ref: Şêx Evdirehmanê Axtepî

forms:
Acem
Acemistan
Ecemistan
'Acem
'Acemistan
'Ecem
'Ecemistan

etymology_text: Ji erebî عَجَم (ʿajam).

Персія

roman: Pérsija

পারস্য

roman: parôsyô

波斯

roman: Bōsī

فارس

roman: faaris

Պարսկաստան

roman: Parskastan

پارس

roman: Pârs

სპარსეთი

roman: sṗarseti

फ़ारस

roman: fāras

परसिया

roman: parsiyā

פרס

roman: páras

페르시아

roman: Pereusia

پرشیا

roman: parśiyā

ipa: /ɛˈd͡ʒɛm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-Ecem.wav

hyphenation: E·cem


خواهر

forms: xâhar (romanization)

خواهرزاده

roman: xâharzâde

خانواده

roman: xâne-vâde


bilînî

glosses:
axur, gov,
qata jêrîn ya malan ku berê wek gov yan axura sewalan dihat bikaranîn

text: Berê li cem me li gund qata binî cihê heywanan bû, û ji wê re bilînî digotin.

ref: Hoger Hingiv di koma Zimanê Kurdî ya li ser Rûnameyê, 11/2011

forms:
afir
bilînî
botik
gov
guher
hevşî
kotan
kox
koxik
koz
kozik
lîs
lîsik
mixel
nivan
sînc

cарай

roman: caraj

σταύλος

roman: stávlos

ipa: /bɪliːˈniː/

hyphenation: bi·lî·nî


botik

glosses: afirê pez, di govan ve amana ku pez jê alifî dixwe

text: Afir ka û ceh dikin tê de ye, hesp jê dixwin. Botik ka û ceh dikin tê de, pez jêdixwin.

glosses: cihê ku tomik bo çûkan tê de tê bicihkirin

ბაგა

roman: baga

אבוס

roman: avos

구유

roman: guyu

ipa: /boːˈtɪk/


nivan

glosses:
penageh, stargeh
(bi taybetî cihê ku şivan li çolê pezê xwe dibiyê dema ku baran dibare)

text: Ddemê pezê mirov li çolê be û baran xurt lê bike, mirov bixwaze pezê xwe bibe cihekî ku keysa baranê jê nehê, mirov pezê xwe dibe ber nivanekê yan jî jê re dibêjin rizde.

glosses: pena^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


virtual

etymology_text: Ji latînî virtuālis ji virtue.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-virtual.wav


manga

forms:
mang
mange
monge
mongeh

etymology_text: ji ma- (mê) + -n- + ga, bi soranî jî "manga", bi kelhûrî minga.

ажә

roman: āž°

чэмы

roman: čămə

чэм

roman: čăm

𐕖𐕒𐕡𐕙

roman: čur

𑜆𑜥

roman: pū

𑜑𑜥

roman: hū

𒀖

roman: arhu

уй

roman: uy

ላም

roman: lam

ܬܵܘܸܪܬܵܐ

roman: tawirta

תורתא

roman: tōrtā, tōrto

গাইগৰু

roman: gaigoru

গৰু

roman: goru

һыйыр

roman: hïyïr

ჲეთˁ

roman: yetˁ

каро́ва

roman: karóva

گوک

roman: gúk, gok

গাই

roman: gai

গরু

roman: gôru

кра́ва

roman: kráva

үнеэн

roman: ünjeen

етт

roman: ett

ᏩᎧ

roman: waka

ᏩᎦ

roman: waga

母牛

roman: mou⁵ ngau⁴

牛乸

roman: ngau⁴ naa²

牛嫲

roman: ngiù-mà

母牛

roman: mǔniú

牛母

roman: ngù-mō̤

牛母

roman: gû-bó, gû-bú

ӗне

roman: ĕne

ގެރި

roman: geri

بَقَرَة

roman: baqara

بقرة

roman: baʾara

بْقَرَة

roman: bgərə

بقرة

roman: bagara

هايشة

roman: hāyša

بقرة

roman: baqra

կով

roman: kov

скал

roman: skal

хөкэн

roman: hökən

мачалэ

roman: maçalə

مادهگاو

roman: mâde-gâv

گاو

roman: gâv

گو

roman: gow

మూర

roman: mūra

ગાય

roman: gāya

ძროხა

roman: ʒroxa

गाय

roman: gāy

गो

roman: go

गऊ

roman: gaū

बकर

roman: bakar

گاوَ

roman: gâva

פָּרָה

roman: pará

жэм

roman: žăm

үкр

roman: ükr

ಹಸು

roman: hasu

اِنْكَكْ

roman: ingek

දෙන

roman: dena

мӧс

roman: mös

암소

roman: amso

сыйыр

roman: sıyır

инек

roman: inek

ງົວ

roman: ngūa

ფუჯი

roman: puǯi

ᦷᦣ

roman: ho

ᦷᦇ

roman: ngo

крава

roman: krava

പശു

roman: paśu

ᡳᡥᠠᠨ

roman: ihan

ᡠᠨᡳᠶᡝᠨ

roman: uniyen

ышкал

roman: yškal

گو

roman: gu

тракс

roman: traks

үнээ

roman: ünee

ᠦᠨᠢᠶᠡ

roman: üniy-e

गाई

roman: gāī

эӻа

roman: eꜧ̇a

うし

roman: ushi

гъог

roman: ǧog

хъуг

roman: qug

كالا

roman: kala

سېغىن كالا

roman: sëghin kala

غوا

roman: ġwā

сиыр

roman: siyr

коро́ва

roman: koróva

лӣхемь

roman: līxʹemʹ

धेनु

roman: dhenu


manga

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-manga.wav


sînc

glosses: Darên bi strî ne (wek dirrî), ji bo parastina bistanan yan dorgirtina sewalên kedî dihên bikar anîn

text: Ji neqşê but û latanMe sînc butxane ycTccyyuna sîfatan

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
sinc kirin
: bi sincê dorgirtin
sinc
: herwiha navê qada sinckirî ye.


binçavdêriya di malê de

glosses: girtina kesan di mala wan de ji dêvla zindana ve. tê bikaranîn ji hemberî hinek dewletan ji bo siyasetmedaran bêdengbikin ji dêvla dadkirina wan

etymology_text: * binçavkirin


davêjin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha ji lêker avêtin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker avêtin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker avêtin

ipa: /dɑːveːˈʒɪn/


bawer dikin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha ji lêker bawer kirin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker bawer kirin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker bawer kirin

ipa: /bɑːˈwɛɾ dɪˈkɪn/


diecibînin

glosses: kesê yekem pirjimar dema niha ji lêker ecibandin

glosses: kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker ecibandin

glosses: kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker ecibandin

ipa: /dɪɛd͡ʒɪbiːˈnɪn/


diecibînim

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera ecibandin.

ipa: /dɪɛd͡ʒɪbiːˈnɪm/


berq

glosses: ronahiya ku berî lêdana birûskê bi lez li esmanan diyar dibe û bi lez winda jî dibe

text: Mîm metle'ê şemsa ehed ayîne sifet kirLami' ji 'ereb berqê li fexxarê 'ecem daDa şahidê esma bi hemî wechî binasîn

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: elektrîk, kareba piranî di zimanê farisî.

forms: birq

etymology_text: Ji erebî برق, hevreha ܒܪܩܐ (berqa, berqo) ya aramî, ברק (berek) ya îbranî, ji proto-samî *b-r-q- (biriqîn) ku herwiha serekaniya peyva zimrûd ya kurdî ye jî.

молния

roman: mólinija

तडित्

roman: taḍit

αστραπή

roman: astrapí


vewestan

forms: vewestîn

etymology_text: Ji ve- + westîn.

ipa: /vɛwɛsˈtɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-vewestan.wav

hyphenation: ve·wes·tan


vewestan

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


timbilk

glosses: Daholên biçûk (yên ku bi destan tê lêdan).

forms:
timbik
tumbilk
tumbik
tumbuk
tumbulk

etymology_text: Ihtimalen onomatopoetîk, hevreha farisî تنبک (tunbek), ji zimanên îranî. -lk nîşana biçûk]]iyê ye. Dümbelek ya tirkî û թմբուկ (tʿmbuk) ya ermenî ji zimanên îranî hatine deynkirin.

تنبک

roman: tonbak

томпа́к

roman: tompák

тунбак

roman: tunbak


karavan

glosses: erebeya bi dûv tirimpêlê ve bo ku mirov tê ve binive anku raze

forms: kerevan

etymology_text: Deyn ji îngilîzî caravan ji zimanên îranî, hevreha kurdî karwan û farisî کاروان (karvan) ya farisî.

каравана

roman: karavana

приколка

roman: príkolka

камп-приколка

roman: kamp-príkolka

τροχόσπιτο

roman: trochóspito


kûzik

text:
Xerabat im li meyxanê
Me mey da Ehmedê Xanê
Cizîrî fir ke fincanê
Ji kûp û kûzikên Batî.

ref: Cegerxwîn

glosses: şerbik, kuloz, den^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
kûz
kûzk

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehaکوزه (kûze), pehlewiya manî q-w-z-. ܟܘܙܐ (kûza) ya aramî, كوز (kûz) ya erebî, כוז (kûz) ya îbrî û կուժ (kûj) ya ermenî ji îranî hatine wergirtin.

ipa: /kuːˈzɪk/

hyphenation: kû·zik


ji betanê ûrê xwe diaxive

glosses: kesê ku li mijarekê dipeyive bê ku tiştek rast jê bizane

text: Îşev ji dilê min tê ku biwêjekê binivîsim: Ji betanê ûrê xwe diaxive. Dema ku kesek bêyî ku haya wî ji mijarekê hebe û li ser wê mijarê biaxive, ev biwêj tê gotin.

ref: Şengul Ogur di koma Zimanê Kurdî ya Rûnameyê de, 11/2011


hesinê sar dikute

glosses: dema ku kesek karekî bike û ji wî karê ku dike ti sûd jê neyê

text: Şengul Ogur dibêje: "biwejeke din: hesinê sar dikute. Dema ku kesek karekî bike û ji wî karê ku dike ti sûd jê neyê, ev biwêj tê gotin.

ref: di koma Zimanê Kurdî de, 11/2011

forms: asinê sar diqute


babîk

text: Babîk: xwarina nêçîrvanan e (Licê]). Dims bi perçeyên nanê dikelînin, berî ko biçin nêçirê dixwin.

ref: Derqamî Kardox di koma "Zimanê Kurdî" ya Rûnameyê de, 11/2011

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɑːˈbiːk/

hyphenation: ba·bîk


kare

glosses: çargoşe, çarçuh, çarçiv, çarqozî, çarqunc, [[çaralî], çarhêl

etymology_text: Ji fransî carré.

hyphenation: ka·re


kare

glosses:
nêçîra çûkan (firindeyan) dema ku berf bariye û çûk qerrimîne û birçî ne
(tomik ji wan re tê belav kirin, lê dema ku ew dikevin ser xwarinê, nêçîrvan wan digirin yan dikujin)


kare

text: Bin kilometre kare.

text: Kare masa.

glosses: kare (di leystika iskambile de hatina cem hev a çar kaxizên ji heman cureyî

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kare.wav


tênşîr

glosses: bi qasî şîrê dayikê / makê germ, anku ne germ û ne jî sar

text: Ez hez ji ava tênşîr dikem ji bu serşîştinê.

forms:
tênşîrtir (comparative)
herî tênşîr (superlative)
tênşîrtirîn (superlative)
têhnşîr
tihnşîr
tînşîr
تێنشیر

etymology_text: Ji tên + şîr anku bi qasî şîrêdayikê / makêgerm.

شلتێن

roman: şiltên

χλιαρός

roman: chliarós


spînax

forms:
spenax
êspenax
îspenax
îspînax
sîyale
sîyele
سپیناخ

etymology_text: Hevreha farisî اسفناج (isfenac), pehlewî spenak, ji zimanên îranî. Heman peyv ji zimanên îranî ketiye zimanên ewropî jî: ji yûnanî σπάναξ (spánax), spinaceum, îngilîzî spinach, fransî épinard, almanî Spinat, rusî шпинат (şpînat), fînlendî pinaatti... Herwiha ji îranî ketiye erebî اسفناج (isfinac), tirkî ıspanak → tr û ermenî սպանախ (spanax) jî.

اسفناج

roman: isfinac

시금치

roman: sigeumchi

σπανάκι

roman: spanáki


kitan

glosses: Riwekek e ku bi taybetî cawekî anku çîtekî nerm jê tê çêkirin

forms:
ketan
keten
کتان

etymology_text: Ji erebî کتان (ketan) ji aramî כתונא / כתתנא (kettana / kitûna) ji akadî [Peyv?]kitunnu (1. kitan 2. pembû). Heman peyv serekaniya قطن (quṭin, “pembû”) ya erebî ye ku bi maneya "pembû" ketiye gelek zimanên ewropî de jî: îngilîzî cotton, fransî coton, îtalî cotone, holendî katoen, spanî algodón (ji forma diyar ya erebî el-qutin), portugalî algodão...

তিসি

roman: tiśi

културен лен

roman: kulturen len

ᎤᎦᏔ

roman: ugata

अलसी

roman: alsī

아마

roman: ama

ചെറുചണ

roman: ceṟucaṇa

जवस

roman: javas

маалинга

roman: maalinga

лён

roman: ljon

льон

roman: lʹon

Λινάρι

roman: Linári

ipa: /kɪˈtɑːn/


kitan

glosses: Çîtê mirov pirça anku porê xwe pê diniximînin (bi taybetî jin).

text: Bi bangkirina ku Apê Resûl ji dûr ve bang kir, xaltîka Remezên bi serê kitana xwe çavên xwe yên şil hangava pajiq kiribûn û berê xwe dabû nav bêxçe.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 35, ISBN 9786054497010

text:
Bilind e bejn û bala te
Li sertaca te esman e
Kitanek rengsipî daye
Serê Zozan û Sîpane
Li jorê kanî û cobar
Weku hêstir dibarin xweş

ref: Cegerxwîn 1903 - 1984, helbesta bi navê "Kurdistan"

text: Bi metirsîyeke erjeng, kitana xwe bi ser serê xwe dadike û di ber xwe de diponije hîv.

ref: Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 5, ISBN 9786058152175

etymology_text: Bnr jor.


kitan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimara a binavkirî ya kit.

forms: kitê (feminine definite oblique singular)


kepeng

glosses: Çoxik, çaketê keleporî yê şivanan, ji hirriya pezî têt çê kirin; kulav (2), saqoyê şivanan, qapûtê şivanan, cibeyê şivanan.

forms:
kepen
xepen
xepeng

etymology_text: Ji tirkî kepenek yan jî ji zimanên îranî, hevrehakepah ya pehlewî. Eger ji arî be, hingê ya tirkî jî jê ye.

ipa: /kɛˈpɛnɡ/

hyphenation: ke·peng


bîdar

glosses: şiyar, hişyar, bêxew, ne nivistî, ne razayî, ne raketî, ne di xew de

text:
Her çendî bi şev diminî bîdar,
sibhan dinivî heta vi êvar,
êvar û seher bi roj, eger şev,
ez her disojim wisa li ser hev.

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

text:
Ma j`hesreta şîrînleban
xew tête çehvan qet şeban
firyad-i der ber kewkeban
pirsê bike j’ bîdarê çerx.

ref: Melayê Cizîrî, ~ 1620

glosses: payî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bîdartir (comparative)
herî bîdar (superlative)
bîdartirîn (superlative)

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *bʰewdʰ- (şiyar bûn, nenivistin, ranezan), proto-îranî *bṓdhati-, hevreha avestayî baoδaiti, sanskrîtî budhyátē, belkî bi rêya farisî بیدار (bîdar) (Çavkanî: Pokorny, r. 2068).


pereseng

glosses: ferseng, pîvanek dûrahiyê ye ku niha li Îranê wek dîrêjahiya 10 km tê hesibandin lê li serdemên cuda dirêjahiya wê jî cuda bûye (bi pirranî di navbera 3 - 7 km-yan de)

forms:
fereseng
fersex

پرسنگ

roman: pereseng

فرسنگ

roman: fereseng


ayetullah

glosses: Yek ji pileyên bilind yên rayedarên şîî li Îranê.

text: Ayetullah Xaminey: Zimanê kurdî serwet û darayiyeke netewî ye.

ref: Netwe.com, 5/2009

etymology_text: Ji farisî آیتالله (ayetullah)erebî آية الله (ayet-ul-lah, “nîşana Xwedê”).

аятолах

roman: ajatolah

阿亚图拉

roman: āyàtúlā

آية الله

roman: ʾāya(t) allāh

այաթոլլա

roman: ayatʻolla

آیتالله

roman: âyatollâh

აიათოლა

roman: aiatola

आयतोल्ला

roman: āyatollā

아야톨라

roman: ayatolla

аятолла

roman: ajatolla

อายะตุลลอหฺ

roman: aa-yá-dtun-lor

آیت اللہ

roman: āyatu-llāh

ipa: /ɑːjɛtʊˈɫɑːh/

hyphenation: a·ye·tul·lah


laciwerd

glosses: kevirekî şînê tîr û gewer jê tên çêkirin

forms:
لاجوهرد
lacwerd
lajwerd
lajiwerd

etymology_text: Hevreha farisî لاجورد (laciverd), erebî لازورد (lazuwerd), hemû ji sanskrîtî राजावर्त (racaverte) ji राजन् (racan: paşa, serwer, serok, melik, qiral) + वर्त (verte-: par, behr, pirt, pişk, beş) anku "yê paşayan". Bi rêya erebî hem wek "lazuli" (lapis lazuli) û hem jî wek azur ketiye fransî (bi şaşî l wek pêşgirtika diyarker ya fransî (l', le, la) hatiye hesibandin û ji bingehê peyvê hatiye avêtin. Ji fransî jî ketiye zimanên din (binêre beşa wergerê ya li jêr).

ipa: /lɑːd͡ʒɪˈwɛɾd/

hyphenation: la·ci·werd


besîc

glosses:
hêzeke paramilîter ya leşkerê Îranê ye
(hevbera caşan li Iraqê û qoriciyan li Tirkiyê)

text: Kiryarên qirêj ên rêxistina Besîc berdewam in

etymology_text: Ji farisî بسیج

ipa: /bɛˈsiːd͡ʒ/

hyphenation: be·sîc