til

glosses: Parçeyên zirav yên ku bi serê her yek ji dest û piyên mirovan ve pênc lib hene.

text: Her gezme û awir ko ji çehvên te bi kil hatMin sîne hedef da ber û yek yek ne bi til hatAhek me nehişt sebr û sukûn bêtehemul hat

forms:
tilî
tibil
tibl
tilîk
telî
تل
qeleqûç
belûç
lûlî demik
şikevalîsik
spihkojik

etymology_text:
Herwiha tilî / tibl / tipl ji aramî טפרא (ṭipra: nînok), hevreha erebî ظفر (ẓifr / ẓufr: nînok, penc, pencirk), akadî ṣupru, ṣupparu. Ji bilî kurmancî ev peyv di ziman û zaravayên din yên îranî de peyda nabe. Ew ketiye cihê enguşt û pence yên îranî. Bo guherîna
maneyê ji "nînok"ê bo "til"ê bide ber farisî پنجه (pencê: dest, her pênc til) > soranî pence (til) > kurmancî pence / pencik (nînokên dirrinde).

анацәа

roman: ānāc°ā

сабар

roman: sabar

бармак

roman: barmak

тылгылӈын

roman: təlɣəlŋən

ጣት

roman: ṭat

ܨܸܒܥܬܵܐ

roman: ṣibʿta

আঙুলি

roman: aṅuli

килищ

roman: kiliš̄

бармаҡ

roman: barmaq

ტარკ

roman: ṭarḳ

па́лец

roman: páljec

موردانگ

roman: mordánag

لنکک

roman: lunkuk

আঙ্গুল

roman: aṅgul

আঙুল

roman: aṅul

пръст

roman: prǎst

လက်ချောင်း

roman: lakhkyaung:

хурган

roman: xurgan

ꨌꨗꨭꨥ ꨓꨊꨪꩆ

roman: chanơw tangin

пӏелг

roman: ṗelg

手指

roman: sau² zi²

зыту

roman: zɨtu

җыту

roman: žɨtu

手指

roman: sú-chṳ́

手指

roman: shǒuzhǐ

指頭

roman: zhǐtou, zhítou

手指頭

roman: shǒuzhǐtou, shǒuzhítou

手指

roman: chiū-cāi

掌頭仔

roman: chńg-thâu-á / chéng-thâu-á / chńg-thâu--á / chín-thâu--á

пӳрне

roman: pürne

އިނގިލި

roman: iⁿgili

إِصْبَع

roman: ʾiṣbaʿ

بَنَان

roman: banān

أُصْباع

roman: ʔuṣbāʕ

մատ

roman: mat

сур

roman: sur

кедь сур

roman: kedʹ sur

انگشت

roman: angošt

انگشد

roman: angošd

આંગળી

roman: ā̃gaḷī

თითი

roman: titi

उंगली

roman: uṅglī

अंगुलि

roman: aṅguli

अंगुली

roman: aṅgulī

अंगुश्त

roman: aṅguśt

אֶצְבַּע

roman: étsba, etsbá

хурһн

roman: xurhn

ಬೆರಳು

roman: beraḷu

ඇඟිල්ල

roman: æⁿgilla

чунь

roman: čunʹ

손가락

roman: son-garak

йылгылӈын

roman: yəlgəlŋən

ນິ້ວມື

roman: niu mư̄

ນີ້ວ

roman: nīu

კითი

roman: ḳiti

прст

roman: prst

വിരൽ

roman: viral

ᠰᡳᠮᡥᡠᠨ

roman: simhun

बोट

roman: boṭ

انگیس

roman: angis

хуруу

roman: huruu

औंला

roman: a͠ulā

тунь

roman: tuņ

いいび

roman: ʔiibi

ଆଙ୍ଗୁଳି

roman: aṅguḷi

ӕнгуылдз

roman: æng°ylʒ

پرمق

roman: parmak

بنان

roman: benân

انگشت

roman: engüşt

ګوته

roman: gūtâ

ⲧⲏⲃ

roman: tēb

па́лец

roman: pálec

перст

roman: perst

စုမုၢ်

roman: su mu̱

अङ्गुरि

roman: aṅguri

ᱠᱟᱹᱴᱩᱵ

roman: kăṭup’

آڱُر

roman: āṅuri

прьстъ

roman: prĭstŭ

пальць

roman: palĭcĭ

пьрстъ

roman: pĭrstŭ

ფხულე

roman: pxule

ангушт

roman: angušt

นิ้ว

roman: níu

వేలు

roman: vēlu

ኣጻብዕ

roman: ʾaṣabʿ

མཛུག་གུ

roman: mdzug gu

ཕྱག་མཛུག

roman: phyag mdzug

पाँव का अंगूठा

roman: pā̃v kā aṅgūṭhā


til

pos: noun

pos_title: Navdêr

text: Ew li ser tilekî ango girekî ku bilindiya xwe bi qasî (560)î ye dikeve.

etymology_text: Ji erebî تل (tell) yan yekser ji aramî ܬܠ (till) ji akadî [skrîpt hewce ye] (tillu) (girik, beten).

ipa: /tɪl/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-til.wav

hyphenation: til


til

text: Zelamek ji tilekê ve hat û bê destûrxwastin xwe kire di nav dabêşa wan da

ref: Perwerdeya Îslamî (Pola sêyê), Waneya 4, Dihok, 2016, p.11.


til

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-til.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-til.wav


pêçî

glosses: Parçeyên zirav yên bi serê her yek ji dest û piyên mirovan ve pênc lib hene.

text: Dema weku bi pêçîyên xwe kerînekên guh bixijiqînin direyin ji bo xwe direyin û niha jî ew bû, ne ew dengê ku ew têxista nav hesaban û saw bi ser xista.

ref: Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 6, ISBN 9786058152175

forms:
bêçi
pêçi

etymology_text: Maneya bingehîn tilênpiyan bû, ji zimanên îranî, hevreha farisî پاچه (paçê: pêyên biçûk, yên heywanan), farisiya navîn paçek, têkilî pê.

ipa: /pˤeːt͡ʃˈˤiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-pêçî.wav

hyphenation: pê·çî


Oman

pos: name

pos_title: Serenav

forms:
Iman
'Iman
'Uman
Umman

etymology_text: Ji erebî عُمَان (ʿumān).

عُمَان

roman: ʿumān


Oman

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Oman.wav


'Uman

forms: Oman

ipa: /ʕʊˈmɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Uman.wav


Uman

forms:
'Iman
Oman
'Uman
Umman
Eman

etymology_text: Ji erebî عمان ('Uman).

ኦማን

roman: ʾoman

Оман

roman: Oman

Ама́н

roman: Amán

ওমান

roman: oman

Ома́н

roman: Omán

အိုမန်

roman: uiman

阿曼

roman: Āmàn

ޢުމާން

roman: ʿumān̊

Օման

roman: Ōman

عمان

roman: 'ommân

ომანი

roman: omani

ओमान

roman: omān

ඕමානය

roman: ōmānaya

ໂອມານ

roman: ʼō mān

О́ман

roman: Óman

عمان

roman: 'umān

Уммон

roman: Ummon

عمان

roman: 'omān

អូមែន

roman: ʼoumɛɛn


'Iman

forms:
Iman
Oman
Uman
'Uman

ipa: /ʕɪˈmɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Iman.wav

hyphenation: 'I·man


wek

pos: prep

pos_title: Daçek

glosses: Peyvikeke rêzimanî ye bo diyarkirina hevşibiyê, hevdemiyê, hevahengiyê yan hîkariyê.

glosses: Daçekek e bo diyarkirina ku hin tişt bi hin taybetmendiyên xwe ve yek in yan nêzî hev in.

text: Mirov û heywan ne wek hev in.

glosses: Daçekek e bo diyarkirina ku hin tişt nimûne ne ji tiştekî.

text: Ew li gelek welatan geriyaye, wek Almanya, Fransa, Swêd û Amerîka.

text: Wek hûn jî dizanin, ez ne li malê bûm.

text: Wek dixwazî, bike.

text: Gelo her tişt wek ku hatiye gotin rast e?

text: Ew jî tam wek birayê xwe ye.

text:
Ehlen we-sehlen merheba
Min dilberek wek dur heye
Mehbûbê şîrînsir heye

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text:
Bo min yek heye
 Wek wê tune ye
 Hey Rukena min...

ref: Hozan Kawa - Ruken 2008

glosses: Bi taybetmendiya tiştekê/î yan kesekê/î de.

text: Wek kesek kurd, ez vê neheqiyê li gelê xwe qebûl nakim.

text: Wek zarok, me pir dilîst.

text: Wî dizanî wek ez hatime.

text: Wekî ez hatîm, ew diçû.

forms:
weke
wekî
weko
weku

etymology_text: Dibe ku ji ew + -ek an we (“wisan”) + -ek, (lewma weke, wekî), bide ber soranî وەکوو (wekû) (ji wekî). An jî dibe ku ew e ku an we ku, bide ber soranî نەک (nek, “ne ku”).

ipa: /wɛk/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-wek.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Keyomerd-wek.wav

hyphenation: wek


ala

glosses:
perçem, elem, direfş,
sembola welatekî yan jî yekîneyek din ya siyasî
(bi taybetî wek parçeyek cil ya ji çend rengan û carine ji nexşan pêkhatî)

text:
Ala sê rengîn î, pîroz û şêrîn î, nîşana mizgîn î
Ey xortê Kurdan silavê lê bikin.

ref: Cigerxwîn: Ala rengîn

forms:
al
ئالا
عالا
ала
'ала

etymology_text:
Hevreha soranî ئاڵا (alla), farisî علم ('elem), hemû ji erebî علم ('elem: ala; nîşan, îşaret), têkilî elamet. Bo hin peyvên din jî ku tê de "'e-" ya erebî (eyn + e) di kurdî de dibe "a-" binere "alif, aqil". Bo ketina M ji dawiyê bide ber kurmancî "zik" û farisî şikem.
Etîmolojiyeke din ya ihtimal dikare tirkî ala/ala (rengîn) be. Herwiha dikare were texmînkirin ku ji erebî اعلاء (e'lai: bilindtir, berztir, balatir) be ku forma berhevdanê ji rengdêra عالي ('alî: bilind, berz, bala) ye. Têkiliya peyva "ala" bi "al/alî" (rex, teref, hêl) ya kurdî ve nîne, ew etîmolojiya gelêrî ye ji ber ku bi "-a" di kurdî de rengdêr tên çêkirin, ne navdêr.

быракъ

roman: bərāq

ሰንደቅ ዓላማ

roman: sändäḳ ʿalama

ባንዴራ

roman: bandera

ܐܬܐ

roman: ʾāṯā

байрахъ

roman: bajraq̄

флаг

roman: flag

байраҡ

roman: bayraq

сцяг

roman: scjah

сьцяг

roman: sʹcjah

флаг

roman: flah

зна́мя

roman: známja

зна́ймя

roman: znájmja

штанда́р

roman: štandár

পতাকা

roman: pôtaka

ফ্ল্যাগ

roman: phljag

зна́ме

roman: známe

དར་ཅོག

roman: dar cog

байракх

roman: bajraq

ᎦᏓᏘ

roman: gadati

旗幟

roman: qízhì

旗子

roman: qízi

旌旗

roman: jīngqí

ԓеваԓыткокаӈ

roman: ḷevaḷytkokaṇ

ދިދަ

roman: dida

عَلَم

roman: ʿalam

رَايَة

roman: rāya

بنديرة

roman: bandēra

عَلَم

roman: ʿálam

դրոշ

roman: droš

դրոշակ

roman: drošak

коцт

roman: koct

پرچم

roman: parčam

بیرق

roman: beyraq

علم

roman: 'alam

رایت

roman: râyat

ધ્વજ

roman: dhvaj

დროშა

roman: droša

ალამი

roman: alami

ბაირაღი

roman: bairaɣi

झंडा

roman: jhaṇḍā

דֶּגֶל

roman: dégel

туг

roman: tug

ಫ್ಲಾಗ್

roman: phlāg

ಬಾವುಟ

roman: bāvuṭa

желек

roman: celek

дӧрапас

roman: dörapas

기

roman: gi

깃발

roman: gitbal

기치

roman: gichi

ᐊᑯᑖᓱᓐ

roman: akotaason

ᐊᑯᑖᓱᐎᓐ

roman: akotaasowin

ттугъ

roman: t̄uġ

ທຸງ

roman: thung

ທົງ

roman: thong

пайдах

roman: pajdaχ

тӏаратӏ

roman: ṭaraṭ

знаме

roman: zname

കൊടി

roman: koṭi

പതാക

roman: patāka

ᡴᡳᡵᡠ

roman: kiru

نشون

roman: nesun

далбаа

roman: dalbaa

ᠳᠠᠯᠪᠠᠭᠠ

roman: dalbaɣ-a

байрак

roman: bayrak

тырыса

roman: tyrysa

سنجاق

roman: sancak

لوا

roman: liva

علم

roman: ʿelem

رایت

roman: rayet

ئەلەم

roman: elem

بېرغ

roman: beraɡ̌

علم

roman: alám

رپاند

roman: rapānd

ту

roman: tu

байрақ

roman: bairaq

жалау

roman: jalau

стяг

roman: stjag

ध्वज

roman: dhvaja

ᱪᱤᱨ

roman: cir

လၢမ်ႇ

roman: làam

туғ

roman: tuğ

пайдагъ

roman: pajdaġ

алам

roman: alam

ipa: /ɑːˈlɑː, ʕɑːˈlɑː/


ala

pos: adj

pos_title: Rengdêr

etymology_text: Ji erebî اعلاء (e'la: bilindtir, berztir, balatir) be ku forma berhevdanê ji rengdêra عالي ('alي) ('alî: bilind, berz, bala) ye.

ipa: /ɑːˈlɑː, ʕɑːˈlɑː/


ala

etymology_text: Ji tirkî ala/ala, têkilî alaca ya tirkî.

ipa: /ɑːˈlɑː, ʕɑːˈlɑː/


weke

ipa: /wɛˈkɛ/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-weke.wav

hyphenation: we·ke


wekî

ipa: /wɛˈkiː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-wekî.wav

hyphenation: we·kî


mîna

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: Peyvikek rêzimanî ye bo diyarkirina hevşibiyê, hevdemiyê, hevahengiyê yan hîkariyê.

text:
Hê di ber qalûbelayê belko ev 'alem nebû
Çerx û dewran dewrê gerdûn gunbedê mîna nebû
'Erş û kursî hêj di mexfî bûn di kenza qudretê

glosses: Hokerek e bo diyarkirina ku hin tişt mînak ango nimûne ne ji tiştekî.

forms:
bîna
bînanî
mînanî

etymology_text: Ji *mînîn (“şibîn”) + -a, bide ber farisî مانا (mana)/مانند (manend, “mîna/mînoke, a/ê ku dimîne/dişibe”). *mînîn ku niha bi man yek bûye, hevreha farisî مانند (manisten), herwiha hevrehên din yên kurmancî: mînak, -nima, nimandin/niwandin, nimayîş... -a'ya dawîn ne ya îzafeyê ye, lê niha wisa tê fehmkirin.

как

roman: kak

σαν

roman: san


bîna

text: Saqî tu birêje camê mînaAva ko dikit demîrî bînaŞadab bigêre qelbê mehzûn

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: بینا

etymology_text: Ji erebî بناء (binai) ji بنا (bena, “ava kirin, çêkirin”), hevreha aramî ܒܢܐ (bena), îbrî בנה (bena).


bîna

glosses:
kesa/ê ku dikare bibîne,
kesa/ê ku ne kor e

forms:
bînatir (comparative)
herî bîna (superlative)
bînatirîn (superlative)

etymology_text: Ji -bîn- (rayê dema niha ji lêkera dîtin) + -a, ji zimanên îranî.


bîna

forms: bînanî

etymology_text: Hevreha mîna, farisî manend, têkilî man (wek bûn), ji zimanên îranî. Bo guherîna M/B bide ber misilman / bisirman û bizmar ji erebî mismar.


nola

glosses:
Wek, mîna, şibî, fena, eynî,
 Peyvikek rêzimanî ye bo diyarkirina hevşibiyê, hevdemiyê, hevahengiyê, hêzê yan hîkariyê.

glosses:
Nola kesek kurd, ez vê neheqiyê li gelê xwe qebûl nakim.
(Di rastiya xwe de ev hevok dikare bi sê awayan bêt têgihiştin

forms:
nolanî
notla
notlanî

etymology_text:
Herwiha nora, nota, notira; ji nû + -tir. Anku ne ew lê jê nûtir.
Nol+a ji metatêza lon, lewn (reng)


Keneda

forms: Kanada

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Канада

roman: Kanada

კანადა

roman: ḳanada

कनाडा

roman: kanāḍā

캐나다

roman: kaenada

Канад улс

roman: Kanad uls

Καναδάς

roman: Kanadás


DYA

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

glosses: Kurtkirina Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.

forms: DYE

etymology_text: Ji dewletên + yekbûyî + yên + Amerîkayê.

ЗША

roman: ze-še-á

Амерыка

roman: Améryka

САЩ

roman: sašt

Америка

roman: Amérika

美国

roman: Měiguó

美-

roman: Měi-

الولايات المتحدة

roman: al-wilayaat al-muttáHida

أمريكا

roman: 'amriika

ԱՄՆ

roman: AMN

აშშ

roman: ašš

अमेरिका

roman: amērikā

ארה״ב

roman: arh"b

미국

roman: Miguk

아메리카

roman: Amerika

САД

roman: SAD

США

roman: Se-Še-A, SŠA

สหรัฐ

roman: sàhàrát

อเมริกา

roman: à-may-rí-gaa

США

roman: se-še-á

ΗΠΑ

roman: IPA


DYE

forms: DYA

etymology_text: dewletên + yekbûyî + yên + Emerîkayê


pêşmerge

glosses: çekdarên kurdî, hêzên leşkerî yên kurdan

forms:
çekdar
esker
gerîla
leşker
serbaz
supa

etymology_text: pêş + merg + e


pêş

text: Min divêtin bêne pêş min ew Melek.”Hem bi fermana Xuda wê se'etê

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms: پێش

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevrehasoranî پێش (pêş), farisî پيش (pîş), pehlewî pêş, petiş, hexamenşîpetiy-, avestayî peyti-. Herwiha hevreha pey ya kurmancî ku maneyeke dijber girtiye!

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-pêş.wav

hyphenation: pêş


ser

glosses: Parçeya jorîn ya leşê mirovan û candarên din (yê mejî, çav, guh, gep, dev û difin lê ne).

text:
Muhbetê hingavt û şeq bû ew qelem
Ma li ser lewhê nivîsî dem bi dem
Serxweş û şukranê Wî navê şêrîn

glosses: Parçeya herî jorîn ya leşê mirovan û candarên din ya por ango pirç lê şên dibe.

text: serê di ciyê berê xisto

ref: tirşik.net, posta 39 → here lînkê https://web.archive.org/https://tirsik.net/index.php?mijarid=2413&rpl=3 arşîv

text: Apê Qaso, ma tu ji nexweşiya xwe çawa bû? Min bihîst tu çûbû ser doktor

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms:
سهر
сәр

etymology_text: Ji proto-îranî *ċr̥Hah, ji proto-hindûîranî *ĉr̥Has, ji proto-hindûewropî *ḱr̥h₂os. Hevrehaavestayî𐬯𐬁𐬭𐬀 (sāra / sara), farisiya kevn*𐎰𐎼 (*θara), partî𐭓𐭉𐭔𐭀 (sar), pehlewî𐭫𐭥𐭩𐭱𐭤 (sar), farisîسر (sar), osetîсӕр (sær), sanskrîtîशिर (śira). Têkildarî kurmancî serî, strî, strû, şax û sîx, sanskrîtî शिरस् (śíras) (serî) û शृङ्ग (śṛṅgá) (şax), hîtîtîkarawar, rusîкорова (koróva) (manga, çêlek), ermeniya kevnսար (sar) (gupik), yûnaniya kevnκέρᾰς (kéras) (şax), latînîcornū (şax), îngilîzîhorn (şax), almanîHirn (mejî).

ахы

roman: āxə

шъхьэ

roman: ŝḥă

𑜑𑜥

roman: hū

𑜍𑜥

roman: rū

𑜍𑜤𑜈𑜫

roman: ruw

𒊕

roman: rēšu

баш

roman: baš

頭

roman: つぃぶる, tsiburu

ራስ

roman: ras

মূৰ

roman: mur

মাথা

roman: matha

бекӏер

roman: beḳer

бетӏер

roman: beṭer

サパ

roman: sapa

パケ

roman: pake

галава́

roman: halavá

سر

roman: sar

سرگ

roman: sarag

кьыл

roman: qʼıl

глава́

roman: glavá

ခေါင်း

roman: hkaung:

толгай

roman: tolgaj

корта

roman: korta

ᎠᏍᎪᎵ

roman: asgoli

ту

roman: tu

頭那

roman: thèu-nà

腦袋

roman: nǎodài

頭

roman: tóu

頭腦

roman: tóunǎo

頭

roman: tàu

頭

roman: thâu

腦殼

roman: lau³ ko⁶

пуҫ

roman: puś

бас

roman: bas

رَأْس

roman: raʾs

راس

roman: rās

دماغ

roman: demāḡ

գլուխ

roman: glux

ርእስ

roman: rəʾs

дыл

roman: dil

کله

roman: kalla, kalle

𐤓𐤀𐤔

roman: rʾš

𐌷𐌰𐌿𐌱𐌹𐌸

roman: haubiþ

თავი

roman: tavi

सिर

roman: sir

רֹאשׁ

roman: rosh

толһа

roman: tolha

ತಲೆ

roman: tale

микӏир

roman: miḳir

баш

roman: baş

ඔළුව

roman: oḷuwa

юр

roman: jur

मात्ते

roman: mātte

머리

roman: meori

ちぶる

roman: chiburu

ຫົວ

roman: hūa

თი

roman: ti

кьил

roman: q̇il

ᦷᦠ

roman: ḣo

глава

roman: glava

തല

roman: tala

ᡠᠵᡠ

roman: uju

डोके

roman: ḍoke

დუდი

roman: dudi

カナマい

roman: kanamay

толгой

roman: tolgoj

ᠲᠣᠯᠤᠭᠠᠢ

roman: toluɣai

टाउको

roman: ṭāuko

शिर

roman: śir

тёӈр̌

roman: țoŋř

頭

roman: ちぶる, chiburu

ଶିର

roman: śirô

сӕр

roman: sær

رأس

roman: re’s

سر

roman: ser

كله

roman: kelle

قفا

roman: kafâ

باش

roman: bash

кәллә

roman: källä

頭

roman: つぶり, tsuburi, つぃぶる, tsiburu, つぃぶるぃ, tsiburi


ser

glosses: daçekek e ku diyar dike ku tiştek tê yan tê danîn ser tiştekî:

върху

roman: vǎrhu

عَلَى

roman: ʿalā

على

roman: ʕala

عـ

roman: ʕa

𐌰𐌽𐌰

roman: ana

על

roman: al

ἐπί

roman: epí

ipa: /sɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ser.wav

hyphenation: ser


ser

pos: verb

pos_title: Lêker

audio: LL-Q7026 (cat)-Unjoanqualsevol-ser.wav


ser

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodrigo5260-ser.wav


mizgeft

glosses: Nimêjgeh, pîrozgeh û peristgeha misilmanan. Avahiyê ku misilman lê dicivin û bi hev re nivêjan dikin yan guh didin weiz û xwendina Qur'anê.

forms:
مزگهفت
mizgevt
mizget

etymology_text: Ji erebî مسجد (mescid: sicdegeh, cihê sicdeyê), binere me- + sucde. Bi gelemperî "g" ya peyvên îranî di bin tesîra erebî de dibe "c" (binere "cîhan" û "gûz" ku di farisî de bûye "cûz") lê vê carê "c" ya erebî di zimanên îranî de bûye "g": mescid > farisî mezgit, kurdiya devokî "mizget" > kurmanciya nivîskî "mizgeft", soraniya nivîskî مزگەوت (mizgewt) / mizgewt". Bi heman awayî bi gelemperî di kurmancî de "f" ji pêş "t" dikeve (keftin > ketin) lê vê carê "f" li pêş "t" zêde bûye: mizget > mizgeft."

мәсет

roman: mäset

мячэць

roman: mjačecʹ

মসজিদ

roman: môśjid

джамия

roman: džamija

мичĕт

roman: mičĕt

Մզկիթ

roman: Mzkitʻ

მეჩეთი

roman: mečeti

मस्जिद

roman: masjid

ಮಸೀದಿ

roman: masīdi

мечит

roman: meçit

모스크

roman: moseukeu

мизит

roman: mizit

ജുമാമസ്ജിദ്

roman: jumāmasjidŭ

मशीद

roman: maśīd

мечет

roman: mečet

мæзджыт

roman: mæzǵyt

جامى

roman: jami

мешіт

roman: meşıt

мечеть

roman: mečetʹ

مزگەوت

roman: mizgewt

பள்ளிவாசல்

roman: paḷḷivācal

мәчет

roman: mäçet

ཁ་ཆེའི་ཆོས་ཁང་།

roman: kha che'i chos khang

мечеть

roman: mećetʹ

مسجد

roman: msjd

τζαμί

roman: tzamí


mizgewt

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina مزگەوت (mizgewt).


dêr

glosses:
Peristgeha fileyan,
 Xaniyê file (anku îsawî ango xirîstiyan lê kom dibin û dua û nivêjan lê dikin.

text: Feqehayêd Kurdistanê gelek dizî ji dêrêd filan dikirin. Lewranê li nik wan malêd dêran beytûlmal e, herçi kesê bibitin dirûst e û guneh nînin.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 91, ISBN 978-605-5683-27-6

text: Tu ji feslê here eslê ko di vê dêra xerabDa nebî merkebê cehlê tu di bin barê hudûs

glosses: Hêz an desthilata serdarên olî yên fileyan.

forms:
دێر
cam'e
camî
kinîşte
mizgeft

etymology_text: Bi riya erebî دَيْر (dayr) yan yekser ji siryanî ܕܝܪܐ (dayrā), hevreha îbranî דִּיר (dîr)

کڵێسە

roman: killêse

ауахәа́ма

roman: āuāx°ā́mā

ቤተ፡ክርስቲያን

roman: betä krəstiyan

ደብር

roman: däbr

килиса

roman: kilisa

сиркәү

roman: sirkäw

царква́

roman: carkvá

касцёл

roman: kascjól

গির্জা

roman: girja

цъ́рква

roman: cǎ́rkva

че́рква

roman: čérkva

килс

roman: kils

ᏗᎦᎳᏫᏍᏗᎢ

roman: digalawisdii

教會

roman: gaau³ wui⁶⁻²

教堂

roman: gaau³ tong⁴⁻²

мё

roman: mi͡o

сы

roman: sɨ

教會

roman: kau-fi

教會

roman: jiàohuì

教堂

roman: jiàotáng

教會

roman: ga̿u-hō

教會

roman: gáu-huôi

教會

roman: kàu-hōe

教堂

roman: kàu-tn̂g

чиркӳ

roman: čirkü

киласа

roman: kilasa

كَنِيسَة

roman: kanīsa

كَنَائِس

roman: kanāʾis

كنيسة

roman: knise

كنيسة

roman: kinīsa

كنايس

roman: kanāyes

եկեղեցի

roman: ekeġecʻi

کِلیسا

roman: kelisâ

ચર્ચ

roman: carc

દેવળ

roman: devaḷ

ეკლესია

roman: eḳlesia

गिरजा

roman: girjā

गिरजाघर

roman: girjāghar

कलीसा

roman: kalīsā

कलीसिया

roman: kalīsiyā

כנסייה \ כְּנֵסִיָּה

roman: knesiyá

чонҗ

roman: çonj

ಚರ್ಚು

roman: carcu

клиса

roman: klisa

чиркөө

roman: çirköö

පල්ලිය

roman: palliya

вичку

roman: vičku

इगर्जे

roman: igarje

교회

roman: gyohoe

성당

roman: seongdang

예배당

roman: yebaedang

례배당

roman: ryebaedang

ໂບດ

roman: bōt

ოხვამე

roman: oxvame

ოხვამბე

roman: oxvambe

црква

roman: crkva

പള്ളി

roman: paḷḷi

चर्च

roman: carca

сүм

roman: süm

аргъуан

roman: arǧwan

چېركاۋ

roman: chërkaw

ئىبادەتخانا

roman: ibadetxana

کنيسه

roman: kanisá

کليسا

roman: kalisã

шіркеу

roman: şırkeu

це́рковь

roman: cérkovʹ

це́рква

roman: cérkva

костёл

roman: kostjól

ки́рха

roman: kírxa

це́рьков

roman: cérʹkov

косто́л

roman: kostól

косте́л

roman: kostél

црькꙑ

roman: crĭky

божьница

roman: božĭnica

ლაჴუ̂ამ

roman: laqûam

калисо

roman: kaliso

தேவாலயம்

roman: tēvālayam

చర్చి

roman: carci

чиркәу

roman: çirkäu

ቤተ ክርስትያን

roman: betä krstəyan

ቅዳሴ

roman: ḳədase

дуган

roman: dugan

ҝерҝецӏ

roman: gʲergʲec̣

черк

roman: ćerk

کنیسہ

roman: kanīsā


dêr

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-dêr.wav

ipa: /deːr/

hyphenation: dêr


file

glosses:
îsawî, mesîhî, xiristiyan,
bawermend û peyrewên Îsa Mesîh û Mizgînê (Incîlê)

forms:
fele
feleh
fileh
filih
felah

etymology_text: Belkî ji erebî فَلَّاح (fellaḧ, “cotkar”), ji ber ku pirraniya fileyên Kurdistanê ne koçer lê rûniştî bûn. Ji aliyê etîmolojiyê ve belkî "file(h)" ji "fellah" ya erebî be. fileh > fila (bo guherrîna eh>a binêrre çehv>çav) > file (di kurmancî de a'ên dawîn gelek caran dibin e).

ܡܫܝܚܝܐ

roman: mšīḥāyā

ܡܫܝܚܝܬܐ

roman: mšīḥāyṯā

ܢܨܪܝܐ

roman: nāṣrāyā

ܢܨܪܝܬܐ

roman: nāṣrāyṯā

хрысція́нін

roman: xryscijánin

хрысція́нка

roman: xryscijánka

খ্রীষ্টান

roman: khriśṭan

নাসারা

roman: naśara

христия́нин

roman: hristijánin

христия́нка

roman: hristijánka

Керста

roman: Kersta

基督徒

roman: jīdūtú

基督教徒

roman: jīdūjiàotú

مَسِيحِيّ

roman: masīḥiyy

مَسِيحِيَّة

roman: masīḥiyya

نَصْرَانِيّ

roman: naṣrāniyy

نَصْرَانِيَّة

roman: naṣrāniyya

քրիստոնյա

roman: kʻristonya

مسیحی

roman: masihi

ترسا

roman: tarsâ

ქრისტიანი

roman: krisṭiani

ईसाई

roman: īsāī

मसीही

roman: masīhī

क्रिश्चियन

roman: kriściyan

נוֹצְרִי

roman: notsrí

נוֹצְרִיָה

roman: notsriyá

христианин

roman: hristianin

христиан

roman: hristian

그리스도인

roman: geuriseudoin

기독교도

roman: gidokgyodo

크리스천

roman: keuriseucheon

기독교인

roman: gidokgyoin

христијанин

roman: hristijanin

христијанка

roman: hristijanka

христосын шажинтан

roman: hristosyn šažintan

ترسا

roman: tersâ

خریستیان

roman: hıristiyan

نصرانی

roman: nasrani

خرىستىئان

roman: xristi'an

مسيحي

roman: masihí

نصراني

roman: nasrāní

христиан

roman: xristian

христиани́н

roman: xristianín

христиа́нка

roman: xristiánka

насронӣ

roman: nasronī

исавӣ

roman: isavī

масеҳӣ

roman: masehī

క్రైస్తవుడు

roman: kraistavuḍu

عیسائی

roman: īsā'ī

کرشچین

roman: kariściyan

христия́нин

roman: xrystyjányn

християни́н

roman: xrystyjanýn

христия́нка

roman: xrystyjánka

អ្នកគ្រិស្ទាន

roman: ʼnɑɑkkristiən

קריסט

roman: krist

χριστιανός

roman: christianós

χριστιανή

roman: christianí

χριστεπώνυμος

roman: khristepṓnumos

χριστιανός

roman: khristianós


file

glosses: pel, dosye, sicl, belge, belgename, fayl

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-file.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-file.wav


îsawî

glosses: bawermend û peyrewên Îsa Mesîh û Mizgînê (Incîlê)

text: Hem nû kirim hem bed kirimîsewî û murted kirimJ'terîqetê ez red kirim

ref: Feqiyê Teyran,

forms: îsewî

etymology_text: Îsa + wî. Bidin ber mûsewî û elewî.


xirîstiyan

forms: kristiyan


misilman

glosses: Bawermendên Îslamê, kesa/ê ku ji Mihemed Pêxemberî û Qur'anê bawer dike.

text:
Behêtim herwekî find e
Misilmanek dirê min de
Xeber bit balê sultanê

forms:
bisilman
bisirman
bisliman
bisluman
bisulman
bisurman
busilman
busliman
busulman
busluman
busriman
busruman
busurman
misliman
misûlmend
misluman
muslim
musliman
musluman
musulman

etymology_text: Ji erebî مُسْلِم (muslim) (misilman, têkildarî إِسْلَام (ʾislām, “Îslam”) < rehê س ل م (s-l-m): teslîm bûn, xwe tewandin / çemandin) + kurdî -an (nîşana pirrjimariyê)

ሙስሊም

roman: muslim

ܡܸܫܠܡܵܢܵܐ

roman: mišlmana

ܡܸܫܠܡܵܢܬܵܐ

roman: mišlmanta

мосолман

roman: mosolman

мусульма́нін

roman: musulʹmánin

мусульма́нка

roman: musulʹmánka

মুসলিম

roman: muślim

мюсюлма́нин

roman: mjusjulmánin

мюсюлма́нка

roman: mjusjulmánka

мохамеда́нин

roman: mohamedánin

мохамеда́нка

roman: mohamedánka

ཁ་ཆེ

roman: kha che

бусалба

roman: busalba

мусульман

roman: musulʹman

мӑсӑльман

roman: măsălʹman

бусурман

roman: busurman

مُسْلِمَة

roman: muslima

մահմեդական

roman: mahmedakan

مسلمان

roman: mosalmân

مسلمون

roman: mosalmun

મુસલમાન

roman: musalmān

მუსულმანი

roman: musulmani

მუსლიმი

roman: muslimi

मुसलमानी

roman: musalmānī

मुहम्मदी

roman: muhammadī

मौसुल

roman: mausul

מֻסְלְמִי / מוסלמי

roman: músl'mi

מוסלמית

roman: musl'mít

мусулман

roman: musulman

이슬람교도

roman: iseullamgyodo

회교도

roman: hoegyodo

무슬림

roman: museullim

모슬렘

roman: moseullem

ມຸສລິມ

roman: mut lim

мусурман

roman: musurman

муслиман

roman: musliman

муслиманка

roman: muslimanka

മുസ്ലിം

roman: musliṃ

मुसलमान

roman: musalamān

лал

roman: lal

ᠮᠦᠰᠦᠯᠮᠠᠨ

roman: müsülman

ᠯᠠᠯᠤ

roman: lalu

ମୁସଲମାନ

roman: musôlômanô

пысылмон

roman: pysylmon

مسلمان

roman: müsliman

مسلمان

roman: mosalmān

مسلم

roman: mosalam

мұсылман

roman: mūsylman

ⲗⲁϩⲙⲓ

roman: lahmi

ⲗⲁⲙⲓⲧⲏⲥ

roman: lamitēs

магомета́нин

roman: magometánin

магомета́нка

roman: magometánka

मौसुल

roman: mausula

မူႇသလိမ်ႇ

roman: mùu sǎ lìm

мусулмон

roman: musulmon

مسلمون

roman: məsəlmun

мөселман

roman: möselman

мусульма́нин

roman: musulʹmányn

មូស្លីម

roman: muusləym

איסלאַמער

roman: islamer

μουσουλμάνος

roman: mousoulmános


bisruman

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre misilman.

ipa: /bɪsɾʊˈmɑːn/


musulman

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-musulman.wav


musilman

ipa: /mʊsɪlˈmɑːn/


Qur'an

text: Ki ber bendîd-i mehmilha«Bi Qur'anê bi ayatêEger pîrê xerabatê

forms:
قورئان
Quran

etymology_text: Ji erebî الْقُرْآن (el-Qur-an, “Qur'an”) ji قُرْآن (qur'an: "xwendina bi dengê bilind" - wek ku niha jî Qur'an bi dengê bilind tê xwendin) ji lêkera قرء (qere-e, “xwend”). Lêkera erebî bi xwe jî ji aramî קרי (q-r-y, “gazî kirin, qîrîn”) hatiye û dikare hevrehakurmancî qîrîn, îngilîzî cry û peyvên wek wan yên gelek zimanên hindûewropî jî be. Peyvên erebî yên têkilî xwendinê bi giştî ji aramî hatine deynkirin ji ber ku di nav aramîaxiv û îbranîaxivan de xwendin gelek berî ereban belav bûbû. Wek "qere-e", peyva kurdî "xwendin" jî berê maneya "gazî kirin, qîrîn"ê dida, binere xwendin.

Коран

roman: Koran

꾸란

roman: kkuran


Îslam

glosses: dînê misilmanan: dînê ji alî Mihemed Pêxember ve li ser rêbaza Qur'anê hatiye damezrandin

etymology_text: Ji erebî اسلام (ʾislām).

الْإِسْلَام

roman: al-ʾislām

اسلام

roman: eslâm

इस्लाम

roman: islām

исла́м

roman: islám


navokî

ipa: /nɑːvoːˈkiː/


navokî

forms:
navokîtir (comparative)
herî navokî (superlative)
navokîtirîn (superlative)


kovar

glosses: Weşanek anku belavokek mehane yan hefteyane yan demsalane.

forms:
کۆڤار
govar
komar

etymology_text:
Ji kom + -ar, bi analojiyê li gel peyvên gotar û nivîsar. Hevreha komar, komele; wergerandina yekser ji fransî collection (“berhevok”) yan jî wergerandina yekser ji tirkî dergi (“kovar”) (ji derlemek (“berhev kirin, kom kirin”), hevreha dernek (“komele”) ku ew jî wergerandina yekser ji fransî collection (“berhevok”) e. Sebebê ku ev peyv "kovar" e û ne "komar" e ew e ku "komar" bi maneya "cimhûriyet" hatiye veqetandin yan jî ji ber ku meyla kurmancî heye ku "m" dike "v".
Yan jî belku ji gov+ar hatiye çêkirin. Gov koka jêbera „Gotin“ê ye: go(v)t=> got, go(v)tin=> gotin.

መጽሔት

roman: mäṣḥet

আলোচনী

roman: alüsoni

журнал

roman: žurnal

часо́піс

roman: časópis

журна́л

roman: žurnál

পত্রিকা

roman: pôtrika

списа́ние

roman: spisánie

စာစောင်

roman: cacaung

ကျည်ကပ်

roman: kyanykap

сэдьхүүл

roman: sedʹxüül

заҗы

roman: zažɨ

雜誌

roman: chha̍p-chṳ

雜誌

roman: cha̍p-chì

މަޖައްލާ

roman: majallā

مَجَلَّة

roman: majalla

ամսագիր

roman: amsagir

հանդես

roman: handes

ժուռնալ

roman: žuṙnal

шкалопа

roman: škalopa

مَجَلّه

roman: majalle

ژورنال

roman: žurnâl

نَشریِّه

roman: našriyye

પત્રિકા

roman: patrikā

સામયિક

roman: sāmyik

મેગેઝિન

roman: megejhin

ჟურნალი

roman: žurnali

मैगज़ीन

roman: maigzīn

रिसाला

roman: risālā

כְּתַב עֵת

roman: k'tav et

מָגָזִין

roman: magazin

седкүл

roman: sedkül

ನಿಯತಕಾಲಿಕ

roman: niyatakālika

журнал

roman: curnal

සඟරාව

roman: saⁿgarāwa

잡지

roman: japji

ວາລະສານ

roman: wā la sān

списание

roman: spisanie

часопис

roman: časopis

മാസിക

roman: māsika

नियतकालिक

roman: niyatkālik

сэтгүүл

roman: setgüül

ᠿᠦᠷᠨᠠᠯ

roman: žürnal

ژۇرنال

roman: zhurnal

مجله

roman: mojala

журнал

roman: jurnal

မႅၵ်ႈၵၸိၼ်း

roman: māek kǎ tsín

இதழ்

roman: itaḻ

పత్రిక

roman: patrika

བརྙན་པར

roman: brnyan par

བརྙན་དེབ

roman: brnyan deb

དུས་དེབ

roman: dus deb

رِسالَہ

roman: risāla

часо́пис

roman: časópys

ទស្សនាវដ្ដី

roman: tɔɔssɑɑniəwtdəy

сурунаал

roman: surunaal

περιοδικό

roman: periodikó

hyphenation: ko·var


ya

pos: conj

pos_title: Girêdek

glosses: li şûna peyvên yekjimar yên zayendmê yên diyar

text: Ya min sor e.

glosses: li şûna navdêrên zayendmê daku navdêr neyê dubarekirin

text: Roj ya wan e.

glosses: dikeve navbera du diyarkeran yên ku li dû peyvek yekjimar ya zayendmê tên

text: Pirtûka sor ya li erdê.

text: Ya got wî got, me ji mêj ve dizanî.

glosses: ji çend kesan yan tiştan yeke diyar ya zayendmê

text: Du keç bûn. Ya bejndirêj pirçreş bû.

text: Sê kes bûn: yek şabanû, yek dotmîr û yek jî xidam. Navê ya xidam Xecê bû.

glosses: bi gotina, li gor gotina, bi şîreta, li gor şîreta, li gor pêşniyaza

text: Ger bi ya min bikî, qet ji vir naçî.

glosses: di hin devokan de dikeve pey kirdeyên / subjeyên yekjimar yên zayendmê û wateya berdewamiya kirinê didiyê

text: Xezal ya dinivîse.

text: Ez ya dixwim.

text: Tu ya dixwînî.

text: Ew ya dipêje.

glosses: di hin devokan de lêkera "bûn" di rewşa yekjimar ya dema nihoyî de bo kirdeyên yekjimar yên zayendmê dide

text: Jiyan ya li malê.

text: Ez ya li malê nînim.

glosses: di hin devokan de di dema borî ya dûdar de li bireserên (objeyên) yekjimar yên zayendmê zêde dibe

text: Min ew kitêb ya kirriye.

forms:
a
یا
йа
-ya

etymology_text: Herwiha a, forma mê ji girêdeka yê / ê, hevreha soranî هی (hî), hemû ji zimanên îranî ji proto-hindûewropî.

ipa: /jɑː/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-ya.wav

hyphenation: ya


ya

pos: intj

pos_title: Baneşan

text: Ya Xwedê! Ya Rebî!

text: Lew şerîf in Zemzem û rukn û meqamSellî ya Rebbî 'ela xeyr-il weraMa tesîrû şemsû fîssebîlulla

etymology_text: Ji erebî يَا (yā) ku ketiye zimanên din jî yên misilmanan, bo nimûne farisî, tirkî, ûrdûyî...


ya

audio: LL-Q1321 (spa)-AdrianAbdulBaha-ya.wav


ya

text: Ya Allah, yürü ya mübarek.

text: Ya gelir ya gelmez.

text: Hasta mısınız? Ya biraz başım ağrıyor.

text: Ya bu adam kim?

text: Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli.

text: Yetişirim diyorsun, ya yetişemezsen?

text: Biz de gelelim mi? Gelin ya.

text: Siz karnınızı doyurdunuz, ya ben ne yapayım?

text: Fırtına kırdı, döktü, yıktı, ya o ağaçlara verdiği zarar?

text: Fena oğlan değildir, değildir ya, yalnız bir sarhoşluğu var.

text: Yemiştim ya.

text: Kırk elli kişi kadar ya var ya yoktur.

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-ya.wav

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ya.wav


-ya

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: Paşgirek e bo peyvên yekjimar yên zayendmê dema nomînek (cînavek / navdêrek / rengdêrek) diyarker ya tîpa wê ya dawîn dengdêr li dû wê peyvê bêt

glosses:
di zimanê devkî de paşgira pirjimariyê ye dema peyva bi dengdarekê bi dawî tê serbixwe be (ango ti nomîn li dû wê neyên): Nameya bîne lê rojnameya li wir bihêle 'Nameyan bîne lê rojnameyan li wir bihêle.'
binere -an

glosses: di hin devokan de dikeve dû peyva zayendmê ya li pey cînava "ev"

forms: -a


mehane

forms:
mehanetir (comparative)
herî mehane (superlative)
mehanetirîn (superlative)
hefteyane
rojane
salane

etymology_text: Ji meh + ane.


mehane

glosses: miz, meaş: pareyê bo karkirina mehekê tê dan / wergirtin:


heyvane

text: Di civîna heyvane de.

glosses: Tişta/ê di heyvê / mehê de carekê tê kirin.

text: kovarek heyvane

text: destûra heyvane

forms:
heyvanetir (comparative)
herî heyvane (superlative)
heyvanetirîn (superlative)


heyvane

text: Ez heyvane wê dibînim.


heyvane

glosses: Pareyêyê bo karkirina heyvekê / mehekê tê dan / wergirtin.

text: Heyvaneya te çend e?

forms:
hîvane
hefteyane
rojane
salane

etymology_text: Ji heyv + ane.


hîvane

forms:
hîvanetir (comparative)
herî hîvane (superlative)
hîvanetirîn (superlative)


hefteyane

forms:
hefteyanetir (comparative)
herî hefteyane (superlative)
hefteyanetirîn (superlative)


hefteyane

glosses: miz, meaş: pareyê bo karkirina hefteyekê tê dan / wergirtin:

forms:
heftiyane
mehane
rojane
salane

etymology_text: Ji hefte + -y- + -ane.


heftiyane

forms:
heftiyanetir (comparative)
herî heftiyane (superlative)
heftiyanetirîn (superlative)


heftiyane

forms:
hefteyane
mehane
rojane
salane

etymology_text: Ji heftî + yane.


Bexda

forms:
Beqda
Beqdad
Bexdad
بەغدا

etymology_text: Ji farisiya kevn 𐎲𐎥 (bege-, “xweda > beg”) + [skrîpt hewce ye] (date-, “dayî”) anku Xwedê-dayî, diyariya Xwedê. Li gor etîmolojiya gelêrî ji bax + dad anku "baxê edaletê, warê dadperweriyê" yan jî "baxê dayî" anku "baxê diyarkirî" tê lê ew ne bêjenasiya zanistî ye.

Багдад

roman: Bāɣdād

ባግዳድ

roman: bagdad

ܒܲܓ݂ܕܵܕ

roman: baḡdād

বাগদাদ

roman: bagodad

Багъдад

roman: Baġdad

বগদাদ

roman: bôgdad

Багда́д

roman: Bagdád

巴格達

roman: baa¹ gaak³ daat⁶

巴格達

roman: Bāgédá

Пахтат

roman: Pahtat

ބަޣުދާދު

roman: baġudādu

بغداد

roman: bağdâd

બગદાદ

roman: bagdād

ბაღდადი

roman: baɣdadi

बग़दाद

roman: baġdād

בַּגְדַּאדּ \ בַּגְדָּד

roman: bagdád

ಬಾಗ್ದಾದ್

roman: bāgdād

Багдад

roman: Bagdad

Багдат

roman: Bagdat

බැග්ඩෑඩ්

roman: bægḍǣḍ

^바그다드

roman: Bageudadeu

Багъдад

roman: Bağdad

ບາກດາດ

roman: bāk dāt

ബാഗ്ദാദ്

roman: bāgdādŭ

ବାଗଦାଦ

roman: bagôdadô

باغداد

roman: baghdad

بغداد

roman: baǧdad

Бағдат

roman: Bağdat

ⲃⲁⲕⲧⲁⲛ

roman: baktan

Багдадъ

roman: Bagdadŭ

Бағдод

roman: Baġdod

பாக்தாத்

roman: pāktāt

బాగ్దాదు

roman: bāgdādu

པ་ག་ཏ

roman: pa ga ta

Багда́д

roman: Bahdád

បាកដាដ

roman: baakdaat

បាដាដ

roman: baadaat

Βαγδάτη

roman: Vagdáti

ipa: /bɛɣˈdɑː/

hyphenation: Bex·da


serbajarr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serbajar.

etymology_text: Ji ser + bajarr.

ipa: /sɛɾbɑːˈʒɑːr/

hyphenation: ser·ba·jarr


serokdewlet

forms:
serekdewlet
gizîr
melik
mîr
qral
paşa
serdar
serokeşîr
serokhoz
serokwezîr
wezîr

etymology_text: Ji serok + dewlet.

ipa: /sɛɾoːkdɛwˈlɛt/

hyphenation: se·rok·dew·let


Amed

glosses: Bajarê mezin yê wê parêzgehê ku herwiha wek paytextê Bakurê Kurdistanê û carine jî wek paytextê hemû Kurdistanê tê hesibandin.

forms: Amîd

etymology_text: Ji navê Amîd.

디야르바키르

roman: diyareubakireu

Диярбакыр

roman: Dijarbakyr

Амид

roman: Amid

ipa: /ɑːˈmɛd/


Riha

forms: Ruha

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Ruha

glosses: bajar û parêzgehek in li Bakurê Kurdistanê

forms: Riha


wan

pos: pron

pos_title: Cînav

glosses: Forma tewandî ya pirrjimarî ji peyva ew.

text: Ez wan dibînim lê wan ez nedîtime.

text: Lew saqî ew cullab-i daWan dest û zend û sa'idanMey dane şeyx û zahidan

forms:
ewa
ewan
ewana
ewanan
wa
wana
wanan
وان
ԝан

etymology_text: Ji (e)w + -an

ipa: /wɑːn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-wan.wav

hyphenation: wan


wan

text: Elî wan jî bi me re hatin.


wan

glosses: bahîn, sirwe, şine, bêhna sivik, deng, ala (bo nîşankirinê yan zanîna arasteya ba yî)

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-wan.wav


Zaxo

forms: زاخۆ


Hewlêr

forms:
ههڤلێر
Hevlêr

etymology_text: Hevreha soranî ھەولێر (Hewlêr), siryaniya klasîk ܐܪܒܝܠ (Erbêla), erebî أَرْبِيل (ʾarbīl), farisiya navîn Erbeyra, akadî Erbe-îlû, sûmerî Urbîlum. Tê bawerkirin ku ji akadî [Peyv?] yan ji aramî [Peyv?] ye û maneya " çar xwedayan" dide. Di kurdî de cihê "b" û "l" yên nava peyvê bi hev guherîne û "b" di kurmancî de bûye "v" û di soranî de jî bûye "w" anku "*Erbêl > *Evrêl/Ewrêl". Herwiha "r" ya nava peyvê û "l" ya dawiya peyvê jî bi hev guherîne anku "*Evrêl/*Ewrêl" bûye "Evlêr/Ewlêr". Ji ber ku kurdî bi gelemperî herfên bideng li destpêka peyvê red dike, herfa "h" jî li destpêkê zêde bûye anku "Evlêr/Ewlêr" bûye "Hevlêr/Hewlêr".

Эрбіль

roman: Erbilʹ

আর্বিল

roman: arbil

Арбил

roman: Arbil

أَرْبِيل

roman: ʾarbīl

اربيل

roman: arbīl

Էրբիլ

roman: Ērbil

ერბილი

roman: erbili

아르빌

roman: areubil

ഇർബിൽ

roman: irbil

لربل

roman: Irbil

ئەربىل

roman: erbil

ਅਰਬੀਲ

roman: arabīl

Эрби́ль

roman: Erbílʹ

அர்பில்

roman: arpil

อัรบีล

roman: an-biin

Әрбил

roman: Ärbil

Ερμπίλ

roman: Ermpíl

Χαουλέρ

roman: Chaoulér

Ἄρβηλα

roman: Árbēla


Hewlêr

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina ھەولێر (hewlêr).


Erbîl

etymology_text: Ji aramî yan ji akadî, binere: Hewlêr.

ipa: /ɛɾˈbiːl/

hyphenation: Er·bîl


Silêmanî

forms:
Sileymanî
Sileymanî
Silêmaniye
Sleymanî
Sleymanî
Slêmanî
Slêmanî
Suleymanî
Suleymanî
Sulêmanî
Sulêmanî

etymology_text: Ji Silêman + -î

السليمانية

roman: as-Sulaymāniyyah

Сулеймания

roman: Sulejmanija


Dihok

forms: Duhok

etymology_text:
Ji dih (“erd”) + -ok, bi ramana girav, bi heman awayê Cizîr(a Botan), peyda ji navê gelêrî Dihoka Badînan. Ramana dih berê erd bû, binêre dih.
Bi latînî şarên dorberî Cizîr û Dihokê wek Zabdiccena (yûnaniya kevn Ζαβδικηνή (Zabdikēnḗ)) an forma aramî Bezabde bi tomar dibû. Zabdiccena (ermeniya kevn Զաւդէք (Zawdēkʻ), aramî Zewdey) peyda ye ku ji formeke kurdî a Dihoka Ava Zê tê wek *zaw*dêhik (kurtkirina *zey- ("zê-, zan")*aw/av ke wate Ava Zê, Zap jî kurtkirina wê ye; û *dêh (“dih”) + -ik), beriya ku îzafe berbelav bûye. Aramî Bit' Zewdey ("di nava Zewdeyê") diyar dike ku ji giravên di navbera Ava Zê ku navend bûn ve hatine navkirin. Navê Cizîra Botan di serdema xalif Emer de hat danê wek erebî جزیرة (cezîre, “girav”), ku bi siryaniya klasîk ܓܳܙܰܪܬܴ݁ܐ (gāzartā, “girav”) jî hatiye gotin. Dibe ku berê Cizîra Botan û Dihoka Badînan wek yek şarekî dihatine têgihiştin.
Dibe ku navê Ava Zê jî pêbestî bi avzê ra hebe, ku bernavekî êzdaNahîdê bûbe, ku li Kurdistanê xwedî destayîneka berbelav û xwedî bandoreka çandî a gelek mezin bû; bide ber Sarasvati û navê giyayê hêro, tev ser xwedaya di bareyê avzê û çirravan da.
Ronkirinên wek du + hoketîmolojiya gelêrî ne, têgihîna wek dihok = gundik jî şaşkirin e.

دھۆک

roman: Dihok

دهوك

roman: Dohūk

דוהוך

roman: Dohok

ܒܝܬ ܢܘܗܕܪܐ

roman: Beth Nohadra


Tehran

forms:
Taran
تەهران
(dengnasî: طەهران)

Тегеран

roman: Teɣerān

ቴህራን

roman: tehran

তেহৰাণ

roman: tehoran

Тэгера́н

roman: Tehjerán

Техера́н

roman: Teherán

တီဟီရန်

roman: tihiran

ТехӀран

roman: Tehran

طَهْرَان

roman: ṭahrān

Թեհրան

roman: Tʻehran

تِهْران

roman: tehrân

تِهْرون

roman: tehrun

تَهْران

roman: tahrān

તેહરાન

roman: tehrān

თეირანი

roman: teirani

טֶהֱרָאן

roman: teherán

Дыхьэрэн

roman: Dəḥărăn

Тегеран

roman: Tegeran

ටෙහ්රාන්

roman: ṭehrān

^테헤란

roman: Teheran

Тегьеран

roman: Tə̱hə̱ran

ເຕເຮຣານ

roman: tē hē rān

ടെഹ്റാൻ

roman: ṭehṟān

तेहरान

roman: teharān

ତେହେରାନ

roman: teheranô

Тӕхран

roman: Tæxran

تېھران

roman: tëhran

ਤਹਿਰਾਨ

roman: tahirān

ਤਿਹ੍ਰਾਨ

roman: tihrān

Тегера́н

roman: Tegerán

Теҳрон

roman: Tehron

தெஹரான்

roman: teharāṉ

தெகுரான்

roman: tekurāṉ

టెహరాన

roman: ṭeharāna

Техран

roman: Texran

ཏེ་ཧི་རན

roman: te hi ran

តេហេរ៉ង់

roman: téhérâng

Τεχεράνη

roman: Techeráni

ipa: /tˤɛhˈɾɑːn/


Şam

glosses: Sûriye û Libnan û Filistîn û deverên din yên nêzîkî wan

forms: şam

etymology_text: Ji erebî (erebiya Şamê) الشام (aš-šām) (eş-Şam) ji شام (šām) (şam: [welatê] bakur), bide ber Yemen ([welatê] başûr).

𒁲𒈦𒋡

roman: dimasqa

ደማስቆ

roman: dämasḳo

דַּרְמֶשֶׂק

roman: darmeseq

ܕܪܡܣܘܩ

roman: darmsūq

ডামাস্কাছ

roman: damaskas

Дама́ск

roman: Damásk

দামেস্ক

roman: dameśk

Димашкъ

roman: Dimašq̇

大马士革

roman: daai⁶ maa⁵ si⁶ gaak³

大马士革

roman: Dàmǎshìgé

Дамаск

roman: Damask

ދިމިޝްޤު

roman: dimišqu

دِمَشْق

roman: dimašq

جَيْرُون

roman: jayrūn

الشَّام

roman: aš-šām

الشام

roman: eš-šām

دمشق

roman: demešʾ

Դամասկոս

roman: Damaskos

دمشق

roman: damešq

شام

roman: šâm

დამასკო

roman: damasḳo

दमिश्क़

roman: damiśq

दमिश्क

roman: damiśk

दिमाश्क़

roman: dimāśq

डमास्कस

roman: ḍamāskas

शाम

roman: śām

דַּמֶּשֶׂק

roman: daméseq

^다마스쿠스

roman: Damaseukuseu

ດາມາດ

roman: dā māt

Да́маск

roman: Dámask

دەمەشىق

roman: demeshiq

دمشق

roman: daméšq

شام

roman: šām

Дамашық

roman: Damaşyq

Димишқ

roman: Dimišq

Шом

roman: Šom

திமிஷ்கு

roman: timiṣku

دمشق

roman: damiśq, demeśq, dimaśq

Шам

roman: Şam

ដាម៉ាស

roman: daamaah

Дамаскус

roman: Damaskus

דמשׂק

roman: damesek

Δαμασκός

roman: Damaskós


Bêrût

forms:
Beyrût
Beyrut
Bêrut


Beyrût

forms:
Bêrût
Bêrûd
بهیرووت

etymology_text: Ji erebî بيروت (Beyrût) ji aramî ܒܝܪܘܬ (Bêyrot), îbrî ביירות (Bêyrot) ji fenîkî 𐤁𐤓𐤕 (Bêrot, Bîrût).

ቤይሩት

roman: beyrut

ܒܲܝܪܘܼܬ

roman: Bayrut

Бәйрүт

roman: Bäyrüt

Бейру́т

roman: Bjejrút

Бэйру́т

roman: Bejrút

বৈরুত

roman: boirut

ဘေရွတ်မြို့

roman: bherwatmrui.

貝魯特

roman: bui³ lou⁵ dak⁶

貝魯特

roman: Bèilǔtè

بَيْرُوت

roman: bayrūt

بيروت

roman: bairūt

بيروت

roman: beyrūt

Բեյրութ

roman: Beyrutʻ

ბეირუთი

roman: beiruti

बेरूत

roman: berūt

बेयरूत

roman: beyarūt

बेरुत

roman: berut

ביירות \ בֵּירוּת

roman: beirut

Бейрут

roman: Beyrut

^베이루트

roman: Beiruteu

ເບຣຸດ

roman: bē rut

Бејрут

roman: Bejrut

بيروت

roman: birút

Бейрут

roman: Beirut

Бәйрут

roman: Bäyrut

បេរូត

roman: beeruut

Βηρυτός

roman: Virytós

Βηρυτός

roman: Bērutós

ipa: /bɛjˈɾuːtʰ/


Enqere

forms: Anqere

etymology_text: Ji latînî Ancyra (paytextêGalatyayê), ji yûnanî Ἄγκυρα (Ἄgkyra) ji yûnanî ἄγκυρα (ἄgkyra) (ankura: lenger, ankor).

Анкара

roman: Ankará

Анкара

roman: Ankara

安卡拉

roman: Ānkǎlā

أنقرة

roman: 'anqára

अंकारा

roman: aṅkārā

앙카라

roman: Angkara

Анкара

roman: Ánkara

อังการา

roman: angkaaraa

انقرہ

roman: اnqrh

Άγκυρα

roman: Ágkyra

Ἄγκυρα

roman: Ankura

ipa: /ɛnqɛˈɾɛ/

hyphenation: En·qe·re


Stembol

forms:
Stenbol
Stambol
Stanbol
ستەمبۆل
(dengnasî: سطەمبۆل/صطەمبۆل)

Асҭампыл

roman: Āstāmṗəl

Истамбул

roman: Istambul

Стамбул

roman: Stambul

Стамбу́л

roman: Stambúl

Истанбу́л

roman: Istanbúl

Царигра́д

roman: Carigrád

Константино́пол

roman: Konstantinópol

Истмала

roman: Istmala

伊斯坦布爾

roman: Yīsītǎnbù'ěr

伊斯坦堡

roman: Yīsītǎnbǎo

إِسْطَنْبُول

roman: ʾisṭanbūl

إِسْتَنْبُول

roman: ʾistanbūl

إسطنبول

roman: ʔisṭanbūl

Պոլիս

roman: Polis

استانبول

roman: estânbol

სტამბოლი

roman: sṭamboli

इस्तांबुल

roman: istāmbul

אִיסְטַנְבּוּל

roman: istanbul

Ыстанбул

roman: Istanbul

^이스탄불

roman: Iseutanbul

ისტანბოლი

roman: isṭanboli

მპოლი

roman: mṗoli

Цариград

roman: Carigrad

استانبول

roman: İstanbul

Ыстамбұл

roman: Ystambūl

Стамбұл

roman: Stambūl

Царьгра́д

roman: Carʹgrád

Константино́поль

roman: Konstantinópolʹ

Цѣсар҄ь Градъ

roman: Cěsarʹĭ Gradŭ

Истанбоулъ

roman: Istanbulŭ

اِسْتَن٘بول

roman: istaṉbol

סטאַמבול

roman: stambul

Κωνσταντινούπολη

roman: Konstantinoúpoli

Πόλη

roman: Póli

Κωνσταντινούπολις

roman: Kōnstantinoúpolis

ipa: /stˤɛmˈboːl/


Berlîn

Бэрлін

roman: Berlin

ბერლინი

roman: berlini

베를린

roman: bereullin

பெர்லின்

roman: perliṉ


Îtalya

glosses: Welatek e li başûrê Ewropayê û serbajarê wî Rom e.

Италиа

roman: Iṭāliā

Италие

roman: Itālie

ጣልያን

roman: ṭalyan

Италия

roman: Italiya

Іта́лія

roman: Itálija

ইতালি

roman: itali

Итали

roman: Itali

ཨི་ཊ་ལི་

roman: i ṭa li

ᎢᏔᎵᏱ

roman: italiyi

意大利

roman: Ì-tāi-lī

އިޓަލީވިލާތް

roman: iṭalīvilāt̊

إِيطَالِيَا

roman: ʾīṭāliyā

Իտալիա

roman: Italia

ایتالِیا

roman: itâliyâ

ઈટલી

roman: īṭalī

იტალია

roman: iṭalia

इटली

roman: iṭlī

इटली

roman: iṭalī

אִיטַלְיָה

roman: itáliya

ಇಟಲಿ

roman: iṭali

Италия

roman: İtaliya

ඉතාලිය

roman: itāliya

Италия

roman: Italija

^이탈리아

roman: Itallia

^이태리

roman: Itaeri

^이딸리아

roman: Ittallia

ອິຕາລີ

roman: ʼi tā lī

ഇറ്റലി

roman: iṟṟali

Италие

roman: Italije

ئىتالىيە

roman: italiye

ايتاليا

roman: itāliyā

ايټالي

roman: íṭāli

ايټاليا

roman: iṭālyá

Италия

roman: Italiä

ϯϩⲩⲧⲁⲗⲓⲁ

roman: tihutalia

Итолиё

roman: Itoliyo

இத்தாலி

roman: ittāli

ኢጣልያ

roman: ʾiṭalya

ཨི་ཏ་ལི

roman: i ta li

អ៊ីតាលី

roman: ʼiitaalii

איטאַליע

roman: italye

Ιταλία

roman: Italía


Îtalya

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina ئیتاڵیا (îtallya).


Parîs

etymology_text: Ji fransî Paris.

ፓሪስ

roman: paris

ፓሪ

roman: pari

Париж

roman: Pariž

Пары́ж

roman: Parýž

প্যারিস

roman: pjariś

Пари́ж

roman: Paríž

巴黎

roman: baa¹ lai⁴

巴黎

roman: Pâ-lì

巴黎

roman: Bālí

巴黎

roman: Bă-là̤

巴黎

roman: Pa-lê

Парис

roman: Paris

بَارِيس

roman: bārīs

بَارِيز

roman: bārīz

پاريس

roman: pārīs

Փարիզ

roman: Pʻariz

پاریس

roman: pâris

પૅરિસ

roman: pɛris

პარიზი

roman: ṗarizi

पेरिस

roman: peris

פָּרִיז

roman: pariz

ಪ್ಯಾರಿಸ್

roman: pyāris

Париж

roman: Paric

පැරිස්

roman: pæris

පැරිසිය

roman: pærisiya

^파리

roman: Pari

^빠리

roman: Ppari

ປາລີ

roman: pā lī

Париз

roman: Pariz

പാരിസ്

roman: pārisŭ

पॅरिस

roman: pĕris

پارىژ

roman: parizh

پاريس

roman: рārís

ਪੈਰਿਸ

roman: pairis

پَیرَس

roman: pairas

Париж

roman: Parij

Парижь

roman: Parižĭ

Порис

roman: Poris

பாரிஸ்

roman: pāris

པ་ལི

roman: pa li

ប៉ារីស

roman: paariih

Παρίσι

roman: Parísi

Λευκετία

roman: Leuketía

Λουκοτοκία

roman: Loukotokía

Λουκετία

roman: Louketía

Λευκοτοκία

roman: Leukotokía


London

forms:
Londra
Londre

Лондон

roman: London

ለንደን

roman: ländän

Ло́ндан

roman: Lóndan

Лёндан

roman: Ljóndan

লন্ডন

roman: lônḍôn

Ло́ндон

roman: Lóndon

လန်ဒန်မြို့

roman: landanmrui.

ᎫᎴ ᏗᏍᎪᏂᎯᏱ

roman: gule disgonihiyi

倫敦

roman: leon⁴ deon¹

倫敦

roman: Lùn-tûn

倫敦

roman: Lúndūn

倫敦

roman: Lùng-dŭng

倫敦

roman: Lûn-tun

लण्डन

roman: laṇḍan

لَنْدَن

roman: landan

اَللُّنْدُنَة

roman: al-lundona

لُنْدْرَة

roman: lundra

ლონდონი

roman: londoni

לוֹנְדּוֹן

roman: lóndon

ලන්ඩන්

roman: lanḍan

^런던

roman: Reondeon

ລອນດອນ

roman: lǭn dǭn

ലണ്ടൻ

roman: laṇṭan

लन्दन

roman: landana

ଲଣ୍ଡନ

roman: lôṇḍônô

لوندون

roman: london

लण्ड्र

roman: laṇḍra

लण्ड्रः

roman: laṇḍraḥ

Лондонъ

roman: Londonŭ

இலண்டன்

roman: ilaṇṭaṉ

లండను

roman: laṇḍanu

ལོན་ཊོན

roman: lon ṭon

ទីក្រុងឡុងដ៍

roman: tii krong long

Λονδίνο

roman: Londíno

Λονδίνιον

roman: Londínion


Îngilistan

forms:
Engilistan
Englistan
Ingilistan
Inglîstan
Inglistan
Înglistan

etymology_text: Ji îngilîz + -istan.

Англызтәыла

roman: Āngləzṭ°əlā

Ынджылыз

roman: Ənǯ̍ələz

ኢንግላንድ

roman: ʾingland

ܐܵܢܓܠܝܵܐ

roman: Anglia

Англия

roman: Angliya

А́нглія

roman: Ánhlija

Анге́льшчына

roman: Anhjélʹščyna

ইংল্যান্ড

roman: iṅljanḍ

বিলাত

roman: bilat

ইংলিস্তান

roman: iṅliśtan

А́нглия

roman: Ánglija

དབྱིན་ཡུལ

roman: dbyin yul

Англи

roman: Angli

Ингалс

roman: Ingals

އިނގިރޭސިވިލާތް

roman: iⁿgirēsivilāt̊

إِنْجِلْتِرَا

roman: ʔingilterā

إِنْكِلْتِرَة

roman: ʔingiltera

انجلترا

roman: engeltera

إنْقِلْتْرا

roman: ingiltra

أنقلترا

roman: angiltra

اِنْگِلِسْتان

roman: engelestân

ઇંગ્લેન્ડ

roman: iṅglenḍ

ინგლისი

roman: inglisi

इंग्लैंड

roman: iṅglaiṇḍ

आंग्लदेश

roman: āṅgladeś

इंगलिस्तान

roman: iṅglistān

विलायत

roman: vilāyat

אַנְגְּלִיָּה

roman: ángliya

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್

roman: iṅgleṇḍ

එංගලන්තය

roman: eṁgalantaya

^잉글랜드

roman: Inggeullaendeu

^영국

roman: Yeongguk

ອັງກິດ

roman: ʼang kit

ᦁᧂᦂᦲᧆ

roman: ʼangk̇iid

Англија

roman: Anglija

ഇംഗ്ലണ്ട്

roman: iṅglaṇṭŭ

इंग्लंड

roman: iṅglaṇḍa

ᠠᠩᠭᠯᠢ

roman: angɣli

इङ्गल्याण्ड

roman: iṅgalyāṇḍa

Англис

roman: Anglis

ئەنگلىيە

roman: engliye

انګلستان

roman: englestān

Англия

roman: Angliä

श्वेतद्वीप

roman: śvetadvīpa

Ингилистон

roman: Ingiliston

Ангилтира

roman: Angiltira

இங்கிலாந்து

roman: iṅkilāntu

ఇంగ్లాండ్

roman: iṅglāṇḍ

اِن٘گْلَینْڈ

roman: iṉglainḍ

اِن٘گْلِسْتان

roman: iṉglistān

អង់គ្លេស

roman: ʼɑngkleih

ענגלאַנד

roman: england

Αγγλία

roman: Anglía


Skotlenda

forms: Skoçya

etymology_text: Ji skot + lenda.

ስኮትላንድ

roman: səkotland

ܣܟܘܼܛܝܵܐ

roman: skuṭia

Шотландия

roman: Šotlandiya

Шатла́ндыя

roman: Šatlándyja

Шатля́ндыя

roman: Šatljándyja

স্কটল্যান্ড

roman: skôṭlyanḍ

Шотла́ндия

roman: Šotlándija

Шотланди

roman: Šotlandi

ᏍᎧᏘᎳᏂ

roman: skatilani

蘇格蘭

roman: sou¹ gaak³ laan⁴

蘇格蘭

roman: Sūgélán

إِسْكُتْلَنْدَا

roman: ʾiskutlandā

إسكتلندا

roman: ʔiskutlanda

Շոտլանդիա

roman: Šotlandia

Սկովտիա

roman: Skovtia

اسکاتلند

roman: eskâtland

સ્કોટલેન્ડ

roman: skoṭlenḍ

შოტლანდია

roman: šoṭlandia

स्कॉटलैंड

roman: skŏṭlaiṇḍ

סְקוֹטְלַנְד

roman: skótland

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್

roman: skāṭleṇḍ

Шотландия

roman: Şotlandiya

ස්කොට්ලන්තය

roman: skoṭlantaya

^스코틀랜드

roman: Seukoteullaendeu

ເອກົດ

roman: ʼē kot

Шкотска

roman: Škotska

സ്കോട്ട്ലൻഡ്

roman: skōṭṭlanḍŭ

स्कॉटलंड

roman: skŏṭlaṇḍa

Шотланд

roman: Šotland

स्कटल्यान्ड

roman: skaṭalyānḍa

شوتلاندىيە

roman: shotlandiye

ਸਕਾਟਲੈਂਡ

roman: sakāṭlaiṇḍ

Шотландия

roman: Şotlandiä

Шко́ция

roman: Škócyja

ஸ்காட்லாந்து

roman: skāṭlāntu

స్కాట్లాండ్

roman: skāṭlāṇḍ

སུའུ་ཀེ་ལན

roman: su'u ke lan

اسکاٹ لینڈ

roman: askāṭ lainḍ

اسکاٹلینڈ

roman: askāṭlainḍ

Шотландія

roman: Šotlandija

អេកូស

roman: ʼeekouh

ប្រទេសស្កុត

roman: prɑteeh skot

שאָטלאַנד

roman: shotland

Σκωτία

roman: Skotía


Stokholm

forms: Stockholm

Стакго́льм

roman: Stakhólʹm

স্টকহোম

roman: śṭôkhom

Стокхо́лм

roman: Stokhólm

ᏍᏔᎧᎰᎻ

roman: stakahomi

斯德哥爾摩

roman: si¹ dak¹ go¹ ji⁵ mo¹

斯德哥爾摩

roman: Sīdégē'ěrmó

سْتُوكْهُولْم

roman: stokholm

إِسْتُوكْهُولْم

roman: ʔistokholm

Ստոկհոլմ

roman: Stokholm

استکهلم

roman: estokholm

სტოკჰოლმი

roman: sṭoḳholmi

स्टॉकहोम

roman: sṭŏkhom

Стокгольм

roman: Stokgolʹm

^스톡홀름

roman: Seutokholleum

ສະຕອກໂຮມ

roman: sa tǭk hōm

Стокхольм

roman: Stokholʹm

स्तकहोम

roman: stakahoma

ستوكگولم

roman: stokgolm

Стокгольм

roman: Stokgolm

Стокго́льм

roman: Stokgólʹm

Штокголм

roman: Štokholm

Стокһольм

roman: Stoqhol’m

اسٹاک ہوم

roman: esṭāk hom

Стокго́льм

roman: Stokhólʹm

ស្តុកខុល

roman: stokkhol

שטאָקהאָלם

roman: shtokholm

Στοκχόλμη

roman: Stokchólmi


Stockholm

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-Stockholm.wav


Mosko

forms:
Moskova
Moskow

Масква

roman: Maskva

Москва

roman: Moskva

Μόσχα

roman: &Mu?ό?&sigma?&chi?&alpha?


Mahabad

forms:
Mehabad
Mihabad

etymology_text: Ji Mah + abad.


Mehabad

forms:
Mahabad
Mihabad

etymology_text: Ji Meh + -abad.


Mihabad

forms:
Mahabad
Mehabad


Sine

glosses: bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye û navenda parêzgeha Kurdistanê ye

forms: Sinne


Kerkûk

키르쿠크

roman: kireukukeu


Xaneqîn

forms: Xaniqîn


title: Bostwana

redirect: Botswana

pos: hard-redirect


şemirîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

word: qut bûn, rawestîn, sekinîn, xetimîn, hatin vebirrîn, man, tebitîn, neçûn, nelivîn, nelebitîn, neqeliqîn, bi rê ve man

ipa: /ʃɛmɪˈɾiːn/

hyphenation: şe·mi·rîn


şemirandin

etymology_text: Ji erebî شمر (şemere) + kurdî -andin

ipa: /ʃɛmɪɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: şe·mi·ran·din


diyar

glosses:
aşkira, berçav, eşkere, averû, xuya, zelal,
tişta li ber çavan, tişta dikare bi çavan bêt dîtin,
tişta dikare bi hêsanî bêt famkirin

text:
Dikarim ez tehemmul kim
Diyarê kohê Qendîl im
Meger fîl im di 'işqê da

forms:
diyartir (comparative)
herî diyar (superlative)
diyartirîn (superlative)
diyarî

etymology_text: Hevreha pehlewî dîdar (xuya, aşkira). Tîpa 'd' ya di navbera peyvên pehlewî de di kurdî de dibe 'y' an jî winda dibe.

ба́чны

roman: báčny

ви́дим

roman: vídim

看得見

roman: kàn de jiàn

可看見的

roman: kě kànjiàn de

مَنْظُور

roman: manẓūr

տեսանելի

roman: tesaneli

پیدا

roman: peydâ

هویدا

roman: hoveydâ

ویدا

roman: vidâ

𐌰𐌽𐌰𐍃𐌹𐌿𐌽𐍃

roman: anasiuns

შესამჩნევი

roman: šesamčnevi

დასანახი

roman: dasanaxi

ხედვადი

roman: xedvadi

נראה

roman: nir'eh

보이는

roman: boineun

видлив

roman: vidliv

ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ

roman: driśṭīgocar

ви́димый

roman: vídimyj

दृश्य

roman: dṛśya

दृष्ट

roman: dṛṣṭa

ви́димий

roman: výdymyj

ви́дний

roman: výdnyj

ορατός

roman: oratós

φανερός

roman: fanerós

ὁρατός

roman: horatós

φανερός

roman: phanerós

ipa: /dɪˈjɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-diyar.wav

hyphenation: di·yar


diyar

forms: دیار

etymology_text: Beluçî dîgar (erd) lê herwiha dyar (dever, der)


aşkira

glosses:
Tiştê li ber çavan, tiştê dikare bi çavan bê dîtin,
 tiştê ku dikare bi hêsanî bê fehmkirin.

forms:
aşkiratir (comparative)
herî aşkira (superlative)
aşkiratirîn (superlative)
aşkere
aşkire
eşkere

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha soranî ئاشکرا (aşkra), farisî آشكار (aşikar), farisiya navîn aşkarek, peştûyî ښکاره (ẍkare), avestayî aviş-kare- ji aviş- (diyar, xuya, berçav) ji *au-is- ji *au- (bihîstin, binêre hiş.

ᓴᓗᒻᒪᔪᖅ

roman: salummajuq

яркий

roman: jarkij

αίθριος

roman: aíthrios

ipa: /ɑːʃkɪˈɾɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-aşkira.wav

hyphenation: aş·ki·ra


aşkere

forms:
aşkeretir (comparative)
herî aşkere (superlative)
aşkeretirîn (superlative)


aşkera

glosses: tişta dikare bi asanî ji tiştek heyî bêt famkirin

forms:
aşkeratir (comparative)
herî aşkera (superlative)
aşkeratirîn (superlative)
aşkira
aşkire
eşkere

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


aşkire

forms:
aşkiretir (comparative)
herî aşkire (superlative)
aşkiretirîn (superlative)


eşkere

ipa: /ɛʃkɛˈɾɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-eşkere.wav

hyphenation: eş·ke·re


eşkira

forms:
eşkiratir (comparative)
herî eşkira (superlative)
eşkiratirîn (superlative)
aşkera
aşkere
aşkera
eşkera
eşkere


eşkera

forms:
eşkeratir (comparative)
herî eşkera (superlative)
eşkeratirîn (superlative)
aşkera
aşkere
aşkera
eşkere
eşkira


berçav

text: Her derê keçikê di nav xwînê de bû...me hersiyan rû û berçavên keçikê paqij kirin.

ref: Mehmed Uzun, Hawara Dîcleyê, r. 227

text: Cotyarê nimûne yê Helebçê Azad Mihemed ji BasNewsê re ragehand: ‘’Ez dixwazim roja yekşemê 10.11.2019ê demjimêr 10:00ê serê sibehê heta 20:00ê şev galeriya berhemên kiştûkalî li parka Şaneder pêşan bidim û rayêxim berçavê herkesê.’’

text: Li ser Rûsyayê jî Hemo destnîşankir, ku piştgiriya Moskowê ji bo Sûriye berçav e.

forms:
berçavtir (comparative)
herî berçav (superlative)
berçavtirîn (superlative)
بهرچاڤ
berbiçav
berçavk

etymology_text: Ji ber- + çav.

صاف

roman: ṣāf


mirin

glosses: Êdî nejîn, êdî nejiyan, li jiyanê neman, ji jiyanê çûn, jiyan sekinîn, jiyan rawestîn.

text: Bapîrê te miriye yan hê jî dijî?

text: Celadet Elî Bedirxan sala 1897 li Stenbolê ji dayik bû û sala 1951 li Şamê mir.

text: Kerê me par mir.

text: Dara li hewşê hişk bûye û miriye.

text:
Feryad ji destê firqetê
'Aşiq ew in her dimirin
Çend yek di remzên dilber in

text: Di şerî de gelek kesên bêguneh jî dimirin.

glosses: Gir bûn, biriyan, birihan, qelîn, qeliyan, kokbir bûn.

text: Dînozor berî 60 milyon salan mirine.

text: Gelê kurd bi top û teyareyên dijmin namire.

glosses: Heyran bûn, bendewar bûn, pir hêvî kirin, zêde xwestin.

text: Em bo rojeke azadiyê dimirin!

glosses: Xwe gorî kirin, xwe qurban kirin, xwe canfida kirin.

text: Bi hezaran xortên kurd bo Kurdistanê mirine.

text: Evîna wan miriye.

forms:
dimirim (present)
dimirî (present)
dimire (present)
dimirin (present)
bimire (imperative singular)
bimirin (imperative plural)
mirim (past)
mirî (past)
mir (past)
–mir– (root present)
ez dimirim (indicative present positive)
ez namirim (indicative present negative)
ez mirim (indicative past positive)
ez nemirim (indicative past negative)
tu dimirî (indicative present positive)
tu namirî (indicative present negative)
tu mirî (indicative past positive)
tu nemirî (indicative past negative)
ew dimire (indicative present positive)
ew namire (indicative present negative)
ew mir (indicative past positive)
ew nemir (indicative past negative)
em dimirin (indicative present positive)
em namirin (indicative present negative)
em mirin (indicative past positive)
em nemirin (indicative past negative)
hûn dimirin (indicative present positive)
hûn namirin (indicative present negative)
hûn mirin (indicative past positive)
hûn nemirin (indicative past negative)
ew dimirin (indicative present positive)
ew namirin (indicative present negative)
ew mirin (indicative past positive)
ew nemirin (indicative past negative)
ez nedimirim (imperfect negative)
ez miribûm (positive)
ez nemiribûm (negative)
tu nedimirî (imperfect negative)
tu miribûyî (positive)
tu nemiribûyî (negative)
ew dimir (imperfect positive)
ew nedimir (imperfect negative)
ew miribû (positive)
ew nemiribû (negative)
em nedimirin (imperfect negative)
em miribûn (positive)
em nemiribûn (negative)
hûn nedimirin (imperfect negative)
hûn miribûn (positive)
hûn nemiribûn (negative)
ew nedimirin (imperfect negative)
ew miribûn (positive)
ew nemiribûn (negative)
ez ê bimirim (future positive)
ez ê nemirim (future negative)
ez ê miribim (future perfect positive)
ez ê nemiribim (future perfect negative)
tu yê bimirî (future positive)
tu yê nemirî (future negative)
tu yê miribî (future perfect positive)
tu yê nemiribî (future perfect negative)
ew ê bimire (future positive)
ew ê nemire (future negative)
ew ê miribe (future perfect positive)
ew ê nemiribe (future perfect negative)
em ê bimirin (future positive)
em ê nemirin (future negative)
em ê miribin (future perfect positive)
em ê nemiribin (future perfect negative)
hûn ê bimirin (future positive)
hûn ê nemirin (future negative)
hûn ê miribin (future perfect positive)
hûn ê nemiribin (future perfect negative)
ew ê bimirin (future positive)
ew ê nemirin (future negative)
ew ê miribin (future perfect positive)
ew ê nemiribin (future perfect negative)
ez mirime (perfect positive)
ez nemirime (perfect negative)
ez miribûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez nemiribûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu miriyî (perfect positive)
tu nemiriyî (perfect negative)
tu miribûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu nemiribûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew miriye (perfect positive)
ew nemiriye (perfect negative)
ew miribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nemiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em mirine (perfect positive)
em nemirine (perfect negative)
em miribûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em nemiribûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn mirine (perfect positive)
hûn nemirine (perfect negative)
hûn miribûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn nemiribûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew mirine (perfect positive)
ew nemirine (perfect negative)
ew miribûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew nemiribûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bimirim (present subjunctive positive)
(bila) ez nemirim (present subjunctive negative)
(bila) ez miribim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez nemiribim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bimirî (present subjunctive positive)
(bila) tu nemirî (present subjunctive negative)
(bila) tu miribî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu nemiribî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimire (present subjunctive positive)
(bila) ew nemire (present subjunctive negative)
(bila) ew miribe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nemiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bimirin (present subjunctive positive)
(bila) em nemirin (present subjunctive negative)
(bila) em miribin (preterite subjunctive positive)
(bila) em nemiribin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bimirin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nemirin (present subjunctive negative)
(bila) hûn miribin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn nemiribin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimirin (present subjunctive positive)
(bila) ew nemirin (present subjunctive negative)
(bila) ew miribin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew nemiribin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bimirama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez nemirama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez miribûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez nemiribûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bimirayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu nemirayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu miribûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu nemiribûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bimira (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemira (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew miribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bimirana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em nemirana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em miribûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em nemiribûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bimirana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nemirana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn miribûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn nemiribûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bimirana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemirana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew miribûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew nemiribûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bimirama (present conditional positive)
ez ê nemirama (present conditional negative)
ez ê miribûma (preterite conditional positive)
ez ê nemiribûma (preterite conditional negative)
tu yê bimirayî (present conditional positive)
tu yê nemirayî (present conditional negative)
tu yê miribûyayî (preterite conditional positive)
tu yê nemiribûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bimira (present conditional positive)
ew ê nemira (present conditional negative)
ew ê miribûya (preterite conditional positive)
ew ê nemiribûya (preterite conditional negative)
em ê bimirana (present conditional positive)
em ê nemirana (present conditional negative)
em ê miribûna (preterite conditional positive)
em ê nemiribûna (preterite conditional negative)
hûn ê bimirana (present conditional positive)
hûn ê nemirana (present conditional negative)
hûn ê miribûna (preterite conditional positive)
hûn ê nemiribûna (preterite conditional negative)
ew ê bimirana (present conditional positive)
ew ê nemirana (present conditional negative)
ew ê miribûna (preterite conditional positive)
ew ê nemiribûna (preterite conditional negative)
(tu) bimire (imperative present positive)
(tu) nemire (imperative present negative)
(hûn) bimirin (imperative present positive)
(hûn) nemirin (imperative present negative)
mirîn
مرن
мьрьн
mîrîn

etymology_text:
hevrehasoranî مردن (mirdin), kurdiya başûrîmirdin, lekî mirdin, zazakî merden, merdene, hewramî merday, farisî مردن (berê "murden", niha "morden"), tacikî мурдан (murdan), pehlewî murden, peştûyî مړل (mṛǝ́l), avestayî 𐬨𐬀𐬭 (mer-), sanskrîtî मरति (marati), hindî मरना (mernā), ûrdûyî مرنا (mrnā) (merna), ermeniya kevn մեռանիմ (meṙanim), ermeniya niha մեռնել (meṙnel), hîtîtî 𒈨𒅕𒍣 (me-er-zi /merzi/), lîtwanî mirti, latviyayî mirt, çekî mřít, rusî -мира́ть (-mirátʹ), bulgarî умирам (umíram), latînî morior, îtalî morire, spanî morir, portugalî morrer, fransî mourir, îngilîzî murder (qetil, qetil kirin), almanî Mord (qetil), danmarkî/norwecî/swêdî mord (qetil)... hemû ji proto-hindûewropî *mer- (mirin).
Ketina D ji pey R di kurmancî de diyardeyeketîpîk e. Bo nimûne, kurmancî "birin, kirin, mirin, xwarin" lê soranî "birdin, kirdin, mirdin, xwardin" û zazakî "berdene, kerdene, merdene, werdene".
Ji eynî rehî: merg, mêr, mirar, mirov (û varyantên peyva "mirov": meriv / mere / mere)...
;Çavkanî:
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010, r. 663
* Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 265
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press, r. 390.
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959, r. 735
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 55
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.

аҧсра

roman: āpsrā

መሞት

roman: mämot

ܡܵܝܹܬ

roman: mayet

মৰ

roman: mor

ঢুকা

roman: dhuka

хвезе

roman: χweze

ライ

roman: ray

イサㇺ

roman: isam

үлеү

roman: ülew

паміра́ць

roman: pamirácʹ

паме́рці

roman: pamjérci

гі́нуць

roman: hínucʹ

згі́нуць

roman: zhínucʹ

মরা

roman: môra

مردن

roman: morden

уми́рам

roman: umíram

умра́

roman: umrá

издъ́хвам

roman: izdǎ́hvam

издъ́хна

roman: izdǎ́hna

သေ

roman: se

ဆုံး

roman: hcum:

ကွယ်လွန်

roman: kwailwan

үхэхэ

roman: üxexe

ཤི

roman: shi

делла

roman: della

са дала

roman: sa dala

ᎠᏲᎱᏍᎦ

roman: ayohusga

ᎦᎵᏬᎦ

roman: galiwoga

過身

roman: gwo³ san¹

歸西

roman: gwai¹ sai¹

сы

roman: sɨ

死

roman: sǐ

亡

roman: wáng

去世

roman: qùshì

往生

roman: wǎngshēng

مَاتَ

roman: māta

تُوُفِّيَ

roman: tuwuffiya

مات

roman: māt

մեռնել

roman: meṙnel

մահանալ

roman: mahanal

ሞተ

roman: motä

буми

roman: bumi

مردن

roman: mordan

𐌲𐌰𐌳𐌰𐌿𐌸𐌽𐌰𐌽

roman: gadauþnan

𐌳𐌹𐍅𐌰𐌽

roman: diwan

𐍃𐍅𐌹𐌻𐍄𐌰𐌽

roman: swiltan

મરવું

roman: marvũ

იღუპება

roman: iɣuṗeba

სიკვდილი

roman: siḳvdili

გარდაცვალება

roman: gardacvaleba

დაღუპვა

roman: daɣuṗva

मरना

roman: marnā

מֵת

roman: met

өлүү

roman: ölüü

каза болуу

roman: kaza boluu

жок болуу

roman: cok boluu

මැරෙනවා

roman: mærenawā

죽다

roman: jukda

돌아가시다

roman: doragasida

숨지다

roman: sumjida

사망하다

roman: samanghada

оьлмек

roman: ölmek

まーすん

roman: māsun

死ぬん

roman: shinun

ຕາຍ

roman: tāi

умира

roman: umira

умре

roman: umre

починува

roman: počinuva

почине

roman: počine

пцовисува

roman: pcovisuva

пцовиса

roman: pcovisa

മരിക്കുക

roman: marikkuka

ചാകുക

roman: cākuka

ᠪᡠᠴᡝᠮᠪᡳ

roman: bucembi

まーㇲ゙さまーㇲ゙

roman: māzsāmaz

死ん

roman: すん, sun

өнгөрөх

roman: öngöröh

үхэх

roman: üheh

нас барах

roman: nas barah

мрѣти

roman: mrěti

मर्नु

roman: marnu

мудь

roman: mud̦

ମରିବା

roman: môriba

амӕлын

roman: amælyn

مړل

roman: mṛə́l

مړه کېدل

roman: mṛə́kedə́l

ਮਰਗ

roman: marag

өлу

roman: ölu

умира́ть

roman: umirátʹ

умере́ть

roman: umerétʹ

помира́ть

roman: pomirátʹ

помере́ть

roman: pomerétʹ

погиба́ть

roman: pogibátʹ

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mirin (navdêr).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mirin (lêker).wav


mirin

glosses: Bidawîhatina jiyanê, qedîna heyatê, dawiya jiyanê, nemana li jiyanê.

text: Em bi mirina wê gelek xemgîn bûn.

text: Ew bi zor ji mirinê xilas bû.

text: Mirina dînozoran berî 60 milyon salan ji ber çi bû?

text: Teqîn bû sebebê mirina deh kesan.

glosses: Hesret, mirad, heyranî, bendewarî, hêvîdarî (bi taybetî ya pir zêde).

text: Mirina bo rojeke azadiyê.

glosses: Canfîdayî, xwegorîkirin, xwequrbankirin, xwe fidakirin.

text: Mirina bo xatirê Kurdistaneke azad.

text: Mirina evîna du evîndarên berê.

псра

roman: ṗsrā

лӏэныгъ

roman: ḷănəġ

ӧлӱм

roman: ölüm

ሞት

roman: mot

ܡܘܬܐ

roman: mawtā

מוֹתָא

roman: môṯā

মৃত্যু

roman: mriittu

মৰণ

roman: moron

хвел

roman: χwel

хвей

roman: χwej

ライ

roman: rayi

ラヤㇺペ

roman: rayampe

үлем

roman: ülem

әжәл

roman: äžäl

смерць

roman: smjercʹ

сьмерць

roman: sʹmjercʹ

মৃত্যু

roman: mritju

ইন্তেকাল

roman: intekal

ওফাত

roman: ophat

মরণ

roman: môrôn

смърт

roman: smǎrt

သေခြင်း

roman: sehkrang:

үхэл

roman: üxel

اولم

roman: ölim

валар

roman: walar

ӏожалла

roman: ʿožalla

ᎠᏲᎱᎯᏍᏗ

roman: ayohuhisdi

死亡

roman: sei² mong⁴

死亡

roman: sí-mòng

死亡

roman: sǐwáng

死亡

roman: sí-bông

вилӗм

roman: vilĕm

бебкӀа

roman: bebḳa

މަރު

roman: maru

ޥަފާތް

roman: wafāt̊

өлүү

roman: ölüü

مَوْت

roman: mawt

وَفَاة

roman: wafāh

موت

roman: mōt

وفاة

roman: wafāt

մահ

roman: mah

վախճան

roman: vaxčan

кулома

roman: kuloma

буни

roman: buņi

موت

roman: mowt

مرگ

roman: marg

وفات

roman: vafât

درگذشت

roman: dargozašt

𐤌𐤅𐤕

roman: mwt

𐌳𐌰𐌿𐌸𐌿𐍃

roman: dauþus

મૃત્યુ

roman: mṛtyu

મરણ

roman: maraṇ

სიკვდილი

roman: siḳvdili

გარდაცვალება

roman: gardacvaleba

მიცვალება

roman: micvaleba

मृत्यु

roman: mŕtyu

मौत

roman: maut

मरना

roman: marnā

विनाश

roman: vināś

मुर्दनी

roman: murdanī

मुर्दन

roman: murdan

अंत

roman: ant

इंतक़ाल

roman: intqāl

फ़ना

roman: fanā

कदन

roman: kadan

देहांत

roman: dehānt

शरीरांत

roman: śarīrānt

विदा

roman: vidā

कूच

roman: kūc

परलोकयात्रा

roman: parlokyātrā

प्रस्थान

roman: prasthān

अजल

roman: ajal

कजा

roman: kajā

वफात

roman: vaphāt

𒄭𒅔𒃷

roman: ḫi-in-kán

𒀝𒂵𒀀𒋻

roman: ag-ga-a-tar

מוות \ מָוֶת

roman: mavet

מִיתָה

roman: mitá

лӏэныгъэ

roman: ḷănəġă

үкл

roman: ükl

ಮರಣ

roman: maraṇa

ажал

roman: acal

මරණය

roman: maraṇaya

죽음

roman: jugeum

사망

roman: samang

ຄວາມຕາຍ

roman: khuām tāi

ການຕາຍ

roman: kān tāi

ມໍລະນະ

roman: mǭ la na

ღურა

roman: ɣura

смрт

roman: smrt

អនិច្ចកម្ម

roman: ʼɑɑniccɑɑkmmɔɔ

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mirin (navdêr).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-mirin (lêker).wav


mirin

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Dema borî ya sade û pirhejmar (em/hûn/ew) ji lêkera mirin:

text: Ew hemû mirin.

glosses: Dema bê pirhejmar (em/hûn/ew) ji lêkera mirin:

text: Em hemî dê mirin.

etymology_text: Ji rehê -mir- (mirin) + paşgira kesî ya pirhejmariyê -in.

ipa: /mɪˈɾɪn/

ipa: /'mɪɾɪn/


se

glosses: Ajalek navmalî ye ku direye anku dihewe.

text: Li gundê ber sînor seyê gund bi me hisiyan û kirine rewerew. Bavê min ez hildam hembêza xwe û bi lez meşiya.

ref: https://xwebun.org/salihe-nehsali/ https://web.archive.org/https://xwebun.org/salihe-nehsali/ arşîv, Xwebûn

text: Gelo hin ji mala Derbas mirine, ew li ser çi digrîn? Gava şêniyan ji wan re gotibûn: Îro kamyonê pê li seyê wan kiriye. Li ser seyê xwe digrîn, pirkênî bi her du zilaman ketibû û gotibûn: Seyê wan ha, wele bavo xweş mesele ye. Ji bo seyekî ev girî ha! Li ser vê gotinê jî, yek ji cîranên me gotibû:Heyra seyê wan ne tenê se bû. Ew dost bû, heval bû, nobedar bû, kur bû. Dest û piyên wan bû. Ji bo wî, çi bikin mafê wan heye.

ref: Îsmaîl Dîndar, Palûte

text: Mehmet tere kelehekê mala hevalê xwe. Wan radivin sewê wî nîn çi dikin. Şivanê kehlê wê şevê vi tenê dimîniye. Xwarin amade dive û Mehmed hildigire tere nav pêz. Du seyê keryê jî vi pê ra terin. Se bi hev ra gep diken, diwêjin:

ref: https://materyalenkurdi.wordpress.com/author/yekmalev/ https://web.archive.org/https://materyalenkurdi.wordpress.com/author/yekmalev/ arşîv, Metaryalên Kurdî

forms:
صە
сә
seg
sa

etymology_text:
Ji proto-îranî *cwā́ ji proto-hindûîranî *ćwā́ ji proto-hindûewropî *ḱwṓ (“kuçik”). Bide ber mediya kevn σπάκα (speke), farisiya kevin seke, farisiya navîn seg, zazakî espe.
* proto-hindûewropî: *kwon- ("se, kûçik")
*:proto-îranî:
::avestayî: spān- ("se, kûçik")
::pehlewî: sag ("se, kûçik")
::hotenî: sve ("se, kûçik")
::farisî: sag ("se, kûçik")
::talîşî: sipa ("se, kûçik")
::semnanî: esbe ("se, kûçik")…^(alfabeya arî)
::kurmancî: se ("se, kûçik")
::soranî: seg ("se, kûçik")
::hewramî: sipe ("se, kûçik")
::zazakî: espe, kutik ("se, kûçik")
:sanskrîtî: svān- ("se, kûçik")
:ermenî: šun ("se, kûçik")
:yûnanî: kuōn ("se, kûçik")
:latînî: canis ("se, kûçik")
:almanî: hund ("se, kûçik")
:îngilîzî: hound ("se, kûçik") ...
:Çavkanî: Horn p.164, Watkins p.46, Etymonline

wa-t

source: se/Werger

ла

roman: lā

ала

roman: ālā

хьэ

roman: ḥă

𑜉𑜠

roman: ma

𒌨

roman: kalbu, UR

ийт

roman: iyt

г'ытг'ын

roman: ʕətʕən

犬

roman: いん, in

ⴰⵢⴷⵉ

roman: aydi

ⵜⴰⵢⴷⵉⵜ

roman: taydit

ውሻ

roman: wəša

ከልብ

roman: kälb

ܟܲܠܒ݂ܵܐ

roman: kalwa

ܟܲܠܒܬܵܐ

roman: kalbta

ܟܠܒܐ

roman: kalbā

ܟܠܒܬܐ

roman: kalbəṯā

ውሻ

roman: wǝša

কুকুৰ

roman: kukur

гьой

roman: hoj

𐬯𐬞𐬁

roman: spā

कूकर

roman: kūkar

セタ

roman: seta

レエㇷ゚

roman: reep

မႃ

roman: mā


se

text: Se ĝi estas malbona — ĵetu ĝin.

etymology_text: Ji îtalî se, ji fransî si, ji spanî si û hemû ji spanî sī.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-se.wav

audio: LL-Q143 (epo)-NMaia-se.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-se.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Poslovitch-se.wav


se

glosses: Ew (bo tiştan û lawiran lê ne bo mirovan)

audio: LL-Q1412 (fin)-Susannaanas-se.wav

audio: LL-Q1412 (fin)-Nurtsio-se.wav

audio: LL-Q1412 (fin)-Seqv-se.wav


se

audio: LL-Q150 (fra)-Mecanautes-se.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-se.wav


se

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-se.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-se.wav

audio: LL-Q5146 (por)-Waldyrious-se.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-se.wav

audio: LL-Q5146 (por)-Sillim-se.wav


se

audio: LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-se.wav

audio: LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-se.wav


se

audio: LL-Q1321 (spa)-AdrianAbdulBaha-se.wav


seg

text: Niha li Çûkûrovayê weke segan li ber mirov digerin.

ref: Dara Hinarê, Yaşar Kemal, Weşanên Nûdem

text:
Her şevem ne'rezenan ta bi seher
Be segê koyê tu ra hemnefes în
Bê tu billah nebûyîn yek nefesek


kûç

forms: kûçik

сабака

roman: sabaka

куче

roman: kuče

ᎩᏟ

roman: gitli

ᎩᎵ

roman: gili

કુતરો

roman: kutro

કુતરી

roman: kutrī

કુતરાઓ

roman: kutrāo

કુતરીઓ

roman: kutrīo

कुत्ता

roman: kuttā

개

roman: gae

ᐊᑎᒼ

roman: atim

пес

roman: pes

നായ്

roman: nāyŭ

нохой

roman: nohoj

собака

roman: sobaka

пёс

roman: pjos

псы

roman: psy

ཁྱི་

roman: khyi

הונט

roman: hunt

σκύλος

roman: skýlos


kûçik

glosses: Heywanek kedî (navmalî) ye û direwe anku dihewe: Canis lupus familiaris.

text: Kûçikên li hewşa pêş û paşî, ji hîva rûnixumandî tirsnaktir û ji ecacokê hartir, gez dikin bê.

glosses: Avahiyên mezin û şikodar (wek yên paşayan).

text: Hûn vî kûçikê ku bi darê ve girêdayî ye, dibînin, ne wilo? Ger hûn sîlahên xwe neynin teslîm nekin, ez ê we hemûyan têxim vê rewşê û hê jî jê xerabtir.

forms:
کووچک
кучьк
kwîçik
gur
tajî

etymology_text: Belkî ji proto-hindûewropî *ḱwṓ. Hevreha belûçî کچک (kuçek), tacikî кучук (kuçuk), iştiherdî kûte, sindî ڪتو (kuto), hindî कुत्ता, urdûyî کتا (kutta), telûgûyî కుక్క (kukka), bulgarî куче (kuçê), xirwatî kuče. Yan jî peyveke gerrok e.

ла

roman: lā

ала

roman: ālā

хьэ

roman: ḥă

𑜉𑜠

roman: ma

𒌨

roman: kalbu, UR

ийт

roman: iyt

г'ытг'ын

roman: ʕətʕən

犬

roman: いん, in

ⴰⵢⴷⵉ

roman: aydi

ⵜⴰⵢⴷⵉⵜ

roman: taydit

ውሻ

roman: wəša

ከልብ

roman: kälb

ܟܲܠܒ݂ܵܐ

roman: kalwa

ܟܲܠܒܬܵܐ

roman: kalbta

ܟܠܒܐ

roman: kalbā

ܟܠܒܬܐ

roman: kalbəṯā

ውሻ

roman: wǝša

কুকুৰ

roman: kukur

гьой

roman: hoj

𐬯𐬞𐬁

roman: spā

कूकर

roman: kūkar

セタ

roman: seta

レエㇷ゚

roman: reep

မႃ

roman: mā

эт

roman: et

ფჰ̡უ

roman: ph̡u

κοδο

roman: kodo

саба́ка

roman: sabáka

کچک

roman: kucak

কুত্তা

roman: kutta

хор

roman: xor

тІартІа

roman: tʼartʼa

ку́че

roman: kúče

псе

roman: pse

ခွေး

roman: hkwe:

нохой

roman: noxoj

𑄇𑄪𑄉𑄪𑄢𑄴

roman: kugur

жӏаьла

roman: žʿäla

ᎩᏟ

roman: gitli

ᎩᎵ

roman: gili

гу

roman: gu

狗仔

roman: kéu-é

狗仔

roman: ě-ciě

狗

roman: ě

犬

roman: kēng

狗

roman: káu

ыʼттъын

roman: yʼttʺyn

ыʼттъыт

roman: yʼttʺyt

вытэԓгын

roman: vytėḷgyn

йытӑ

roman: jytă

хя

roman: χə

ބަޅު

roman: baḷu

اسبه

roman: asbe

كَلْب

roman: kalb

چلب

roman: čalb

շուն

roman: šun

киска

roman: kiska

пине

roman: pine

ҥин

roman: ŋin

ӈинакин

roman: ŋinakin

سگ

roman: sag

𐭪𐭫𐭡𐭠

roman: klbʾ

𐤊𐤋𐤁

roman: klb

నెయ్

roman: ney

𐌷𐌿𐌽𐌳𐍃

roman: hunds

ძაღლი

roman: ʒaɣli

कुत्ती

roman: kuttī

श्वान

roman: śvān

कुक्कुर

roman: kukkur

कुक्कुरी

roman: kukkurī

कुर्कुर

roman: kurkur

कूकुर

roman: kūkur

कुकुरी

roman: kukurī

कुतिया

roman: kutiyā

𒆪𒉿𒀸

roman: /kuwas/

ве

roman: ve

اِسپَ

roman: espa

ماچیَه

roman: mâĉiya


ajal

glosses: Heywanên kovî, yanî hemû heywanên çolane; çi yên dirinde, çi yên milahîm, çi yên giyaxur û çi jî yên goştxur.

glosses: Heyberên jîndar yên dikarin bimeşin û bi tiştan dihesin.

glosses: Hemî ajalên din lê ne mirov (nezanistî).

forms:
ajel
perperik

etymology_text: Binêre ajel.

животно

roman: životno

животное

roman: životnoje

зверь

roman: zverʹ

ipa: /ɑːˈʒɑːl/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-ajal.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-ajal.wav


heywan

glosses: Heyberên jîndar yên dikarin bimeşin û hest bi tiştan bikin.

text: Kûçik, pisîk, çivîk, kevok û her heywan... Wî bi xwe tu ferq nedixiste navbera heywanan. Dibû ku hin heywanên ew jê aciz bû hebûn, lê dîsan jî wî ji heywanan hez dikir.

text:
Lew ji 'işqa te di dil da me vebû 'ilmê 'ubab
Me ji ser çeşmeyê heywan qedehek safî vexwar
Nagihî lezzet û zewqa me bi sed cildê kitab

forms: heywên

etymology_text: Ji erebî حيوان (ḧeywan) ji rehê حيو (ḧ-y-w-: jîn, jiyan) ku herwiha serekaniya peyvên wek heyat û Hewa ye jî. Heman peyva "heywan" di hemû zimanên misilmanan de cih girtiye: farisî حیوان (hêyvan), tirkî hayvan, urdûyî حیوان (heyvan), azerî heyvan, endonezyayî hewan, swahîlî haiwani, qazaxî хайуан (xaywan)... Bo têkiliya navbera "heywan" û "jiyan"ê bide ber latînî animal (heywan) ji anima (ruh, nefes). Peyva latînî ketiye piraniya zimanên Ewropayê: îngilîzî, fransî, spanî û portugalî animal, îtalî animale... Di kurdî de van salên dawiyê pir hatiye hewldan ku peyveke îranî li cihê wê bê bicihkirin û peyvên wek "ajel" (bi eslê xwe peyveke tirkîkî), lawir, candar, giyandar" hatine bikaranîn lê ti ji wan bi temamî û bi dîqet maneya "heywan"ê nadin: hin jê tengtir in û hin jî berfirehtir in.

псауышвхӏа

roman: psāwəš°ḥā

хӏайуан

roman: ḥājwān

аԥстәы

roman: āpsṭ°ə

былым

roman: bələm

псэушъхь

roman: psăwŝḥ

амыт

roman: amït

аҥ

roman: aŋ

እንሰሳ

roman: ʾənsäsa

እንስሳ

roman: ʾənssa

ܚܲܝܘܵܐ

roman: ḵaywā

ܚܲܝ݇ܘܬܵܐ

roman: ḵawtā

জন্তু

roman: zontu

хӏайван

roman: ḥajwan

хайуан

roman: xayuan

жывёла

roman: žyvjóla

звер

roman: zvjer

جناور

roman: jináwar

জানোয়ার

roman: janoẏar

живо́тно

roman: živótno

амитан

roman: amitan

སེམས་ཅན

roman: sems can

дийнат

roman: dīnat

акхаро

roman: aqaro

экха

roman: eqa

ᎦᎾᏝᎢ

roman: ganatlai

ᎡᎿᎢ

roman: ehnai

動物

roman: dung⁶ mat⁶

дунву

roman: dunvu

харвани

roman: harvani

動物

roman: thung-vu̍t

動物

roman: dòngwù

動物

roman: dông-ŭk

動物

roman: tōng-bu̍t

гынник

roman: gynnik

чӗрчун

roman: čĕrčun

выльӑх

roman: vylʹăh

мицӏираг

roman: mic̣irag

хӏяйван

roman: ḥəjvan

حَيَوَان

roman: ḥayawān

حيوان

roman: ḥaywān, ḥēwān

կենդանի

roman: kendani

ракшат

roman: rakšat

አርዌ

roman: ʾärwe

бэйңэ

roman: bəjңə

бэюн

roman: bəjun

جانور

roman: jânvar

حیوان

roman: heyvân

𐌳𐌹𐌿𐍃

roman: dius

પ્રાણી

roman: prāṇī

ცხოველი

roman: cxoveli

पशु

roman: paśu

जानवर

roman: jānvar

हैवान

roman: haivān

जंतु

roman: jantu

जनावर

roman: janāvar

जिनावर

roman: jināvar

मृग

roman: mŕg

בַּעַל חַיִּים

roman: báʻal ḥayyím

חַיָּה

roman: ḥayyá

са доалла хӏама

roman: sa doalla hama

псэущхьэ

roman: psăwŝḥă

адусн

roman: adusn

мал

roman: mal

ಪ್ರಾಣಿ

roman: prāṇi

جانور

roman: jānōr

айбан

roman: ayban

жаныбар

roman: canıbar

동물(動物)

roman: dongmul

생물(生物)

roman: saengmul

гьайван

roman: haywan

жанавар

roman: žanawar

ສັດ

roman: sat

гьайван

roman: hajvan

ᦶᦉᧆ

roman: ṡaed

മൃഗം

roman: mr̥gaṃ

შურდგუმილი

roman: šurdgumili

ракша

roman: rakša

амьтан

roman: amʹtan

адгуус

roman: adguus

जनावर

roman: janāwar

ӈа

roman: ŋa

ଜନ୍ମୀ

roman: jônmī

ପ୍ରାଣୀ

roman: praṇī

ଜନ୍ତୁ

roman: jôntu

цӕрӕгой

roman: cærægoj

хайуан

roman: xajwan

حیوان

roman: hayvan

حيوان

roman: ḥayvān


ajel

text: Çîrokên ajelan hem bi şêweya pexşanê hem jî bi şêweya helbestkî têne nivîsandin. Di van çîrokan de hînkarî û şîretên sincî, cewherên dostaniyê, hogirî, qencî, xweşî, dilsozî li hemberî wana durûtî, neyarî, hevxapandin, dijminî, hesûdî, çevnebarî hene.

ref: Beşek Ji Folklora Kurdî: Çîrok, Mehmet Bozkoyun, Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi

glosses: (nezanistî) Hemî ajalên din lê ne mirov.

forms: ajal

etymology_text:
Ji soranî ئاژهڵ (ajeł), ji tirkî evcil (“kedî, malovî − ji ber ku ajel berê bi maneya "sewal"an li kar bû”) ji ev (“mal”) + -cil (“-î”). Bo guherîna "c" bi "j" bide ber zazakî roc lê kurmancî û soranî roj.
Yan jî dîsa bi rêya soranî ji erebî حَشَرة (ḥašara) (ḥeşereᵗ > *ḥeşer > *aşer > aşel > ajel – bo guherîna "ḥe-" bi "a" bide ber "asin / hesin").

животно

roman: životno

동물

roman: dongmul

животное

roman: životnoje

зверь

roman: zverʹ

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-ajel.wav


ajel

glosses: kedî, heywanê ku di mal da bêtin xweyî kirin, kedî


ajel

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina ئاژهڵ (ajell).


dêl

text:
Badeyê engurî kuca selsebîl
Dêl me hezar in te di bendê welê
»Leyse lena 'enke mecalu bedîl«

forms:
دێل
dêhl
dihl

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *dhē(i)- (mêtin), proto-îranî *dê- (dayik; mak), hevrehên kurmancî dê (dayik), dayên û dayik, soranî دهڵ (dell) (deł: dêl) û دێڵ (dêll) (dêł: dêl)
û دایک (dayk) (dayk: dayik), kirdkî/zazakî dele (dêl), hewramî dełe (dêl) û eḏa (dayik), farisî دایه (dayê: dayên), yûnaniya kevn θηλυς (thēlys: mê) û θήλή (thēlē: sermemik, serçiçik). Heman rehê proto-hindûewropî serekaniya peyva dotin ya kurdî ye jî. Bi rêya proto-hindûewropî *dʰugh₂tḗr belkî ew jî ji *dhē(i)- herwiha hevreha dot (keça kesekî/ê) ya kurmancî, دختر (duxter) ya farisî, daughter ya îngilîzî... Bo zêdetir agahiyan li ser wan binere: dot. დედა (deda: dayik) ya gurcî û daduli ya lazî bi ihtimaleke mezin ji zimanên îranî hatine wergirtin.

ܟܠܒܬܐ

roman: kalbəṯā

кәнтәй

roman: käntäy

су́ка

roman: súka

кучка

roman: kučka

母狗

roman: mǔgǒu

ثَعْلَبَة

roman: ṯaʿlaba

كَلْبَة

roman: kalba

քած

roman: kʻac

مادهسگ

roman: mâde-sag

لاج

roman: lâj

ძუკნა

roman: ʒuḳna

कुतिया

roman: kutiyā

कुत्ती

roman: kuttī

שׁוּעָלָה

roman: shu'ala

ہوٗنؠ

roman: hūn'

암캐

roman: amkae

കൂത്തിപ്പട്ടി

roman: kūttippaṭṭi

कुत्री

roman: kutrī

قانجیق

roman: kancık

волчи́ца

roman: volčíca

лиси́ца

roman: lisíca

श्वाना

roman: śvānā

ఆడకుక్క

roman: āḍakukka

ⵜⴰⵢⴷⵉⵜ

roman: taydit

𐎋𐎍𐎁𐎚

roman: klbt

су́чка

roman: súčka

σκύλα

roman: skýla

λύκαινα

roman: lýkaina

сце́рва

roman: scjérva

курва

roman: kurva

развратница

roman: razvratnica

衰婆

roman: seoi¹ po²

賤人

roman: jiànrén

婊子

roman: biǎozi

娼婦

roman: chāngfù

ბოზი

roman: bozi

канчык

roman: kançık

개년

roman: gaenyeon

년

roman: nyeon

جالاپ

roman: jalap

сте́рва

roman: stérva

меге́ра

roman: megéra

ку́рва

roman: kúrva

блядь

roman: bljadʹ

па́дла

roman: pádla

כּלבֿטע

roman: klafte

ipa: /deːl/


dêl

glosses: dûvika hin heywanan, kurî, boçik, kilik, dûvik, terrî

text: ..gelek caran dêla wan girê didan.

ref: Eyüp Kiran, Dewrêşê Evdî Kulîlka Bilbizêk û Rim, Nûbihar, 2018, çapa 4em, r. 34, ISBN 978-9944-360-95-1

forms:
dêlî
dîl

etymology_text: Ji erebî [skrîpt hewce ye] (zeyl).


xuya

glosses:
diyar, berçav, aşkere, ron, averû, zelal,
tişta/ê li ber çavan,
tişta/ê dikare bi çavan bêt dîtin,
tişta/ê dikare bi hêsanî ji tiştek heyî bêt famkirin

forms:
xuyatir (comparative)
herî xuya (superlative)
xuyatirîn (superlative)
خویا
хӧйа
xwanê
xewan
xweyan
xweya
xwiya
xuyan
xwiyan
xway
xwaykirin
xwaybûn
xwayîn
xuyîn
xuyandin
xuying

etymology_text: Ji aramî [skrîpt hewce ye] (hawwe/ahawe, “xuya kirin”).

باد

roman: bād

ipa: /xʊˈjɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-xuya.wav

hyphenation: xu·ya


xewan

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya mê ya pirjimar a binavkirî ya xew.

forms: xewê (feminine definite oblique singular)

ipa: /xɛˈwɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-xewan.wav

hyphenation: xe·wan


xwastin

text: »Qale ya 'aşiqu hatîke yedî hati yedek«Dil û can herdu mi danê ko icazet ji me xwast»Qultu estewdi'uke l-barî ellahu me'ek«

glosses: ferman dan, emir dan, ferman kirin, emir kirin:

glosses:
çûn xwazgîniyê, pêşniyaza zewacê lê kirin,
keçek wek hevser ji malbata wê daxwaz kirin

forms:
dixwazim (present)
dixwazî (present)
dixwaze (present)
dixwazin (present)
bixwaze (imperative singular)
bixwazin (imperative plural)
xwast (past)
xwast (past)
xwast (past)
xwast (past)
–xwaz– (root present)
–xwast– (root past)
ez dixwazim (indicative present positive)
ez naxwazim (indicative present negative)
min xwast (indicative past positive)
min nexwast (indicative past negative)
tu dixwazî (indicative present positive)
tu naxwazî (indicative present negative)
te xwast (indicative past positive)
te nexwast (indicative past negative)
ew dixwaze (indicative present positive)
ew naxwaze (indicative present negative)
wê/wî xwast (indicative past positive)
wê/wî nexwast (indicative past negative)
em dixwazin (indicative present positive)
em naxwazin (indicative present negative)
me xwast (indicative past positive)
me nexwast (indicative past negative)
hûn dixwazin (indicative present positive)
hûn naxwazin (indicative present negative)
we xwast (indicative past positive)
we nexwast (indicative past negative)
ew dixwazin (indicative present positive)
ew naxwazin (indicative present negative)
wan xwast (indicative past positive)
wan nexwast (indicative past negative)
min dixwast (imperfect positive)
min nedixwast (imperfect negative)
min xwastibû (positive)
min nexwastibû (negative)
te dixwast (imperfect positive)
te nedixwast (imperfect negative)
te xwastibû (positive)
te nexwastibû (negative)
wê/wî dixwast (imperfect positive)
wê/wî nedixwast (imperfect negative)
wê/wî xwastibû (positive)
wê/wî nexwastibû (negative)
me dixwast (imperfect positive)
me nedixwast (imperfect negative)
me xwastibû (positive)
me nexwastibû (negative)
we dixwast (imperfect positive)
we nedixwast (imperfect negative)
we xwastibû (positive)
we nexwastibû (negative)
wan dixwast (imperfect positive)
wan nedixwast (imperfect negative)
wan xwastibû (positive)
wan nexwastibû (negative)
ez ê bixwazim (future positive)
ez ê nexwazim (future negative)
minê xwastibe (future perfect positive)
minê nexwastibe (future perfect negative)
tu yê bixwazî (future positive)
tu yê nexwazî (future negative)
teyê xwastibe (future perfect positive)
teyê nexwastibe (future perfect negative)
ew ê bixwaze (future positive)
ew ê nexwaze (future negative)
wê/wîyê xwastibe (future perfect positive)
wê/wîyê nexwastibe (future perfect negative)
em ê bixwazin (future positive)
em ê nexwazin (future negative)
meyê xwastibe (future perfect positive)
meyê nexwastibe (future perfect negative)
hûn ê bixwazin (future positive)
hûn ê nexwazin (future negative)
weyê xwastibe (future perfect positive)
weyê nexwastibe (future perfect negative)
ew ê bixwazin (future positive)
ew ê nexwazin (future negative)
wanê xwastibe (future perfect positive)
wanê nexwastibe (future perfect negative)
min xwastiye (perfect positive)
min nexwastiye (perfect negative)
min xwastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nexwastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te xwastiye (perfect positive)
te nexwastiye (perfect negative)
te xwastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nexwastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî xwastiye (perfect positive)
wê/wî nexwastiye (perfect negative)
wê/wî xwastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nexwastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me xwastiye (perfect positive)
me nexwastiye (perfect negative)
me xwastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nexwastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we xwastiye (perfect positive)
we nexwastiye (perfect negative)
we xwastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nexwastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan xwastiye (perfect positive)
wan nexwastiye (perfect negative)
wan xwastibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nexwastibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bixwazim (present subjunctive positive)
(bila) ez nexwazim (present subjunctive negative)
(bila) min xwastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nexwastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bixwazî (present subjunctive positive)
(bila) tu nexwazî (present subjunctive negative)
(bila) te xwastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nexwastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixwaze (present subjunctive positive)
(bila) ew nexwaze (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî xwastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexwastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bixwazin (present subjunctive positive)
(bila) em nexwazin (present subjunctive negative)
(bila) me xwastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nexwastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bixwazin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nexwazin (present subjunctive negative)
(bila) we xwastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nexwastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bixwazin (present subjunctive positive)
(bila) ew nexwazin (present subjunctive negative)
(bila) wan xwastibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nexwastibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bixwasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nexwasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min xwastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nexwastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bixwasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nexwasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te xwastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nexwastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bixwasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexwasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî xwastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nexwastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bixwasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nexwasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me xwastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nexwastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bixwasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nexwasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we xwastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nexwastibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bixwasta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nexwasta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan xwastibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nexwastibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bixwasta (present conditional positive)
minê nexwasta (present conditional negative)
minê xwastibûya (preterite conditional positive)
minê nexwastibûya (preterite conditional negative)
teyê bixwasta (present conditional positive)
teyê nexwasta (present conditional negative)
teyê xwastibûya (preterite conditional positive)
teyê nexwastibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bixwasta (present conditional positive)
wê/wîyê nexwasta (present conditional negative)
wê/wîyê xwastibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nexwastibûya (preterite conditional negative)
meyê bixwasta (present conditional positive)
meyê nexwasta (present conditional negative)
meyê xwastibûya (preterite conditional positive)
meyê nexwastibûya (preterite conditional negative)
weyê bixwasta (present conditional positive)
weyê nexwasta (present conditional negative)
weyê xwastibûya (preterite conditional positive)
weyê nexwastibûya (preterite conditional negative)
wanê bixwasta (present conditional positive)
wanê nexwasta (present conditional negative)
wanê xwastibûya (preterite conditional positive)
wanê nexwastibûya (preterite conditional negative)
(tu) bixwaze (imperative present positive)
(tu) nexwaze (imperative present negative)
(hûn) bixwazin (imperative present positive)
(hûn) nexwazin (imperative present negative)
خواستن
xwestin
xastin
xostin

etymology_text: Herwiha xwestin, xastin, hevreha soranî خواستن (xwastin) (xwastin - rehê dema niha "-xwaz-"), farisî خواستن (xᵛasten, rehê dema niha "-xᵛah-"), pehlewî xwasten, parsî wxaşten, zazakî waştene, hewramî wastey, ji zimanên îranî.

መፈለግ

roman: mäfäläg

хаце́ць

roman: xacjécʹ

захаце́ць

roman: zaxacjécʹ

жада́ць

roman: žadácʹ

пажада́ць

roman: pažadácʹ

চাওয়া

roman: caoẏa

خواستن

roman: xâsten

и́скам

roman: ískam

жела́я

roman: želája

လို

roman: lui

ချင်

roman: hkyang

လိုချင်

roman: luihkyang

想要

roman: soeng² jiu³

ё

roman: i͡o

щён

roman: xi͡on

愛

roman: oi

想愛

roman: sióng-oi

要

roman: yào

想

roman: xiǎng

想要

roman: xiǎngyào

願意

roman: yuànyi

需要

roman: xūyào

欲

roman: buóh

欲

roman: beh

愛

roman: ài

想欲

roman: siūⁿ-beh

أَرَادَ

roman: ʾarāda

رَغِبَ

roman: raḡiba

شَاءَ

roman: šāʾa

عايز

roman: ʿāyez

بِغي

roman: biḡi

حب

roman: ḥabb

بغى

roman: bḡa

بد

roman: badd, bidd

بد

roman: bidd

يِشْتِي

roman: yištī

ուզել

roman: uzel

ուզենալ

roman: uzenal

خواستن

roman: xâstan

જોઈવું

roman: joīvũ

სურვილი

roman: survili

चाहना

roman: cāhnā

רָצָה

roman: ratsá

каалоо

roman: kaaloo

келүү

roman: kelüü

අඩුව පවතිනවා

roman: aḍuwa pawatinawā

빌다

roman: bilda

바라다

roman: barada

싶다

roman: sipda

원하다

roman: wonhada

-고 싶어요

roman: go sipeoyo

ເອົາ

roman: ʼao

ຢາກ

roman: yāk

ຕ້ອງການ

roman: tǭng kān

кӏан хьун

roman: ḳan xun

ᦀᧁ

roman: ˙ʼaw

ᦊᦱᧅ

roman: ẏaak

са́ка

roman: sáka

ആഗ്രഹിക്കുക

roman: āgrahikkuka

дурлах

roman: durlah

चाहनु

roman: cāhanu

خالىماق

roman: xalimaq

ئىستىمەك

roman: istimek

келу

roman: kelu

қалау

roman: qalau

тілеу

roman: tıleu

хоте́ть

roman: xotétʹ

захоте́ть

roman: zaxotétʹ

жела́ть

roman: želátʹ

пожела́ть

roman: poželátʹ

वष्टि

roman: vaṣṭi

इच्छति

roman: icchati

хотѣти

roman: xotěti

хостан

roman: xostan

வேண்டு

roman: vēṇṭu

เอา

roman: ao

కోరుకొను

roman: kōrukonu

వాంఛించు

roman: vāñchiñcu

теләргә

roman: telärgä

འཁོ་བ

roman: 'kho ba

འཁོ

roman: 'kho

འདོད

roman: 'dod

འཚལ་བ

roman: 'tshal ba

དགོས

roman: dgos

күзээр

roman: küzeer

хоті́ти

roman: xotíty

бажа́ти

roman: bažáty

ចង់

roman: cɑng

וועלן

roman: veln

θέλω

roman: thélo

ἐθέλω

roman: ethélō

θέλω

roman: thélō

βούλομαι

roman: boúlomai

𐔱𐔴𐕚𐔴𐕚𐕒𐕡𐕎

roman: besesun


xwastin

glosses: çûna xwazgîniyê, pêşniyazkirina zewacê, daxwazkirina keçekê ji malbata wê daku bibe hevsera daxwazkerî:

теләк

roman: teläk

жада́нне

roman: žadánnje

ইচ্ছা

roman: iccha

তামান্না

roman: tamanna

আরজু

roman: arôju

আরমান

roman: arman

খায়েশ

roman: khaẏeś

жела́ние

roman: želánie

дуран

roman: duran

欲望

roman: yùwàng

願望

roman: yuànwàng

رَغْبَة

roman: raḡba

ցանկություն

roman: cʻankutʻyun

իղձ

roman: iġj

آرزو

roman: ârezu

სურვილი

roman: survili

इच्छा

roman: icchā

चाह

roman: cāh

ख़्वाहिश

roman: xvāhiś

חפץ

roman: ḥefets

дурн

roman: durn

тилек

roman: tilek

каалоо

roman: kaaloo

욕망

roman: yongmang

желба

roman: želba

ആഗ്രഹം

roman: āgrahaṃ

മോഹം

roman: mōhaṃ

ईच्छा

roman: īcchā

дур

roman: dur

хүсэл

roman: hüsel

тілек

roman: tılek

ықылас

roman: yqylas

охо́та

roman: oxóta

жела́ние

roman: želánije

пожела́ние

roman: poželánije

वनस्

roman: vanas

орзу

roman: orzu

хоҳиш

roman: xohiš

майл

roman: mayl

рағбат

roman: raġbat

ஆசை

roman: ācai

ปรารถนา

roman: bpràattànăa

ความต้องการ

roman: kwaam dtông gaan

теләк

roman: teläq

تمنا

roman: tamannā

бажа́ння

roman: bažánnja

បំណងប្រាថ្នា

roman: bɑmnɑɑŋ pratnaa

באַגער

roman: bager

επιθυμία

roman: epithymía

ἐπιθύμημα

roman: epithúmēma

гьари

roman: hari

про́сьба

roman: prósʹba

за́пыт

roman: zápyt

зая́ўка

roman: zajáŭka

хада́йніцтва

roman: xadájnictva

патрабава́нне

roman: patrabavánnje

прашэ́нне

roman: prašénnje

молба́

roman: molbá

зая́вка

roman: zajávka

про́сба

roman: prósba

проше́ние

roman: prošénie

請求

roman: qǐngqiú

طَلَب

roman: ṭalab

مَسْأَلَة

roman: masʾala

ضَرَاعَة

roman: ḍarāʿa

խնդրանք

roman: xndrankʻ

խնդիր

roman: xndir

խնդիրք

roman: xndirkʻ

درخواست

roman: darxâst

خواهش

roman: xâheš

𐌰𐌹𐌷𐍄𐍂𐍉𐌽𐍃

roman: aihtrōns

თხოვნა

roman: txovna

მოთხოვნა

roman: motxovna

निवेदन

roman: nivedan

अनुरोध

roman: anurodh

फ़रमाइश

roman: farmāiś

בַּקָּשָׁה

roman: bakashá

өтүнүч

roman: ötünüç

суроо

roman: suroo

요망

roman: yomang

요구

roman: yogu

부탁

roman: butak

барање

roman: baranje

молба

roman: molba

അഭ്യര്ത്ഥന

roman: abhyartthana

تەلەپ

roman: telep

ਗੁਜਾਰਸ਼

roman: gujāraś

бұйымтай

roman: būiymtai

өтініш

roman: ötınış

запро́с

roman: zaprós

хода́тайство

roman: xodátajstvo

тре́бование

roman: trébovanije

проше́ние

roman: prošénije

просьба

roman: prosʹba