bus stop

glosses: Danseke dîskoyê ku di salên 1970 û 1980an de populer bûye.

forms: busstop

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-bus stop.wav


ferwerîn

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


henpeck

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: Bi israr pitepit kirin, bi berdewamî gazinan kirin.

forms:
hen-peck
hen peck


henpeck

glosses: Mêrekî ku li hember jina xwe bi sernermî hereket dike, îtaetkar e.


title: ـین

redirect: ین

pos: hard-redirect


zirkesîkirin

glosses: Xwe diyar kirin bi kesayetiya mirov an jî tiştekî din.

text: Şêrko serokê kompaniyekî bazirganî zirkesî kir.

text: Zirkesîkirin ne yasayî ye.

etymology_text: Ji zirkesî + kirin

ipa: /zɪɾkɛsiːkɪˈɾɪn/

hyphenation: zir·ke·sî·ki·rin


zîr û zeber kirin

text: Mey û me'şûqe du'ayê me û seccade qibab eJi hicabê were der nazik û mestane bimeş tuTe cehan zîr û zeber kir bi Xwidê ev çi hicab e

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

text:
Zuhda çilsale li min zîr û zeber kir ji esas
Ji lebê le'lê şeker yar qe nekir pirsa Melê
Misriyan gezme reşandin ko kişandin elmas

text: Zulfên di dora cebhetêRakit qiyam wê sa'etê,Alem bibit zîr û zeber

ipa: /ziːɾ uː zɛˈbɛɾ kɪˈɾɪn/

hyphenation: zîr û ze·ber ki·rin


misayîb

text: Bê misayib loqme mexwe.

text: Misayib wekî kiras e.

text: Misayibî pir giran e, tu caran dilê hev û du meşikînin.


Çexşûr

ipa: /t͡ʃɛxˈʃuːɾ/

hyphenation: Çex·şûr


hemwarkirin

etymology_text: Ji hemwar + kirin.

ipa: /hɛmwɑːɾkɪˈɾɪn/

hyphenation: hem·war·ki·rin


nahemwar

text: Her çi ehlê fesedan ji benî ademan dikir Harût û Marût zêde ji wan şolêd nahemware kirin.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 190

etymology_text: ji na + hemwar

ipa: /nɑːhɛmˈwɑːɾ/

hyphenation: na·hem·war


mewicîn

glosses: Li cîyekî kombûn û neherikîna avê, gol bûn.

text: stêrk xuricîn, av mewicîn

ipa: /mɛwɪˈd͡ʒiːn/

hyphenation: me·wi·cîn


avreş

glosses: Şirikê avdanê bi gelemperî bona kulîk, riwekan.

etymology_text: Ji av + reş (“reşandin”).

Лейка

roman: Lejka

ipa: /ɑːvˈɾɛʃ/

hyphenation: av·reş


danizilandin

glosses: rijîn, (av) ketin xwarê, daketin, dahatin

text:
Dadinizile êvara kerr-lal
li sîngê çiyayê Elegezê şîn,
vedipeşirin gulê terr e al
bi ramûsana bê ye paşin.

ref: Elîxanê Memê, Surra Hisretê û çend helbestên din (Weş. Pall, Amed, 2023

forms:
dadinizilim (present)
dadinizilî (present)
dadinizile (present)
dadinizilin (present)
danizile (imperative singular)
danizilin (imperative plural)
daniziland (past)
daniziland (past)
daniziland (past)
daniziland (past)
danizilîn

ipa: /dɑːnɪzɪlɑːnˈdɪn/

hyphenation: da·ni·zi·lan·din


bi xwe bi xwe gotin

text: ...bi xwe bi xwe go ku ev çi xewn e, ez li ku Şam li ku.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 192

ipa: /bɪ xʷɛ bɪ xʷɛ ɡoːˈtɪn/

hyphenation: bi xwe bi xwe go·tin


bêyekûdu

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: Bêyî hev, bêyî hebûn an cihgirtina kesekî din.

text: Lehzeyekê me bêyekûdu sebr û aram nedibû.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 195

etymology_text: Ji bê + yekûdu

ipa: /beːjɛkuːˈdʊ/

hyphenation: bê·ye·kû·du


mîsger

text: ...li Îstenbolê sinetê mîsgerîyê kir.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 198


title: ژه‌هر

redirect: ژەھر


lemisandin

glosses: Xwar kirin, li xwe ber tiştekî / kesekî xwar kirin.

forms: lemisîn

гибаться

roman: gibatʹsja

пригибаться

roman: prigibatʹsja

нагибаться.

roman: nagibatʹsja.

ipa: /lɛmɪsɑːnˈdɪn/

hyphenation: le·mi·san·din


kartole

glosses: kartol, kepole, kirtop, petat, qompîr, sêvik

audio: LL-Q10199 (zza)-Mirzali-kartole.wav


epîstemolojî

glosses: Şaxê felsefeyê ku bi tedqîqkirina zanînê re mijûl dibe; teorîya zanînê yê ku pirsên wekî "zanîn çi ye?", "Zanîn çawa tê bidestxistin?", "Mirov çi dizane?", "Em jçawa zanin ku em dizanin?", "Em çawa zanin ku ew rast e?", û hwd dipirse.

text: Guftûgoyên epîstemolojîk (zanînnasî) di asta nizim de nayêne kirin.

text: Epîstemolojî, ji bo fêmkirina bingeha mijarekê pêwîst e.

etymology_text: Ji yûnanî ἐπιστήμη (ἐpistími), epistēmē 'ilm, zanîn' û -lojî "zanist".

ipa: /ɛpiːstɛmoːloːˈʒiː/

hyphenation: e·pîs·te·mo·lo·jî


lexlemîş bûn

text: Hema wî çaxî jî dîwana Al Paşa tijî meriv bû, lexlemîş bûbûn, gişk li hîviya Memê bûn, qawe û xwarin hazir bû, çevêd wana li rê bûn, gelo Memê wê kengê bê?

ref: Heciyê Cindî & Emînê Evdal, Folklora Kurmancî, Yêrêvan, 1936.

столпиться

roman: stolpitʹsja

скопляться

roman: skopljatʹsja

ipa: /lɛxlɛˈmiːʃ buːn/

hyphenation: lex·le·mîş bûn


title: ریش تراش

redirect: ریش‌تراش


butulge

text: Sibê zû jî xweyê şayê kivav hazir dikir, textek ber dêrî dadanî, çend butulge araq datanî ser, kivav danîn. Tasek, dudu vedixwarin, xatirê xwe ji mala şayê dixwestin û diçûn.

ref: Emerîkê Serdar, Îdî Dereng Bû (serhatî), Yêrêvan, 1979

text:
Ser butulgê vexwarokê
Weraq didin sehetê zêr,
Daliqyane lempê tokê,
Mîna hurmyê cinetê sêr.

ref: Fêrîkê Ûsiv, Bijare (helbest), Yêrêvan, 2010

text: Çavkanîyên avê ji çiya derdiketin û bi rêyên cuda-cuda li wan deran bela dibûn û li dû xwe rêç û îzên sipî û sor dihîştin. Me bi çoçikê, an jî bi butulgeyên serê wan firandî ji binê erdê ava kelandî dadigirt.

ref: Alêksandr Pûşkîn, Rêwîtîya Erzurumê ya sala 1829-an, Wergera ji rûsî: Têmûrê Xelîl

forms: bitulge

etymology_text: Ji rusî бутылка (butylka).

бутылка

roman: butylka

ipa: /bʊtʊlˈɡɛ/

hyphenation: bu·tul·ge


jêrmal

etymology_text: Ji jêr + mal.

подвал

roman: podval

ipa: /ʒeːɾˈmɑːl/

hyphenation: jêr·mal


geada

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-geada.wav


น้ำค้างแข็ง

forms: nám káang kɛ̌ɛng (romanization)


title: ra-đi-ô

redirect: ra đi ô


title: སྦྱོང་བ

redirect: སྦྱོང


地緣政治學

forms: dìyuán zhèngzhìxué (romanization)


地緣政治

forms: dìyuán zhèngzhì (romanization)


地政学

forms: ちせいがく, chiseigaku (romanization)


importância

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-importância.wav


détroit

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-détroit.wav


品物

forms: しなもの, shinamono (romanization)


алея

audio: LL-Q9091 (bel)-Plaga med-алея.wav


粉碎機

forms: fan2 seoi3 gei1 (romanization)


粉砕機

forms: ふんさいき, funsaiki (romanization)


製粉所

forms: せいふんじょ, seifunjo (romanization)


薄荷

forms: ふぁっか, fakka, はっか, hakka (romanization)


menta

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-menta.wav


hortelã

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-hortelã.wav


売国奴

forms: ばいこくど, baikokudo (romanization)


非国民

forms: ひこくみん, hikokumin (romanization)


裏切り者

forms: うらぎりもの, uragirimono (romanization)


反逆者

forms: はんぎゃくしゃ, hangyakusha (romanization)


反逆

forms: はんぎゃく, hangyaku (romanization)


反逆罪

forms: はんぎゃくざい, hangyakuzai (romanization)


ବିଶ୍ୱାସଘାତକ

forms: biswasaghaataka (romanization)


การขายชาติ

forms: gaan-kǎai-châat (romanization)


bi şûn de

pos: prep

pos_title: Daçek

etymology_text: Ji bi + şûn + de.

ipa: /bɪ ʃuːn dɛ/

hyphenation: bi şûn de


衝突

forms: しょうとつ, shōtotsu (romanization)


conflito

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-conflito.wav


सूर्यास्त

audio: LL-Q1568 (hin)-Mauryaar-सूर्यास्त.wav


日没

forms: にちぼつ, nichibotsu (romanization)


tajla

audio: LL-Q30319 (szl)-Vxern-tajla.wav


偽善者

forms: ぎぜんしゃ, gizensha (romanization)


צדיק אין פּעלץ

forms: tsadek in pelts (romanization)


crueldade

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-crueldade.wav


برلين

pos: name

pos_title: Serenav

audio: LL-Q13955 (ara)-Nehaoua-برلين.wav


-heid

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses: -î, -tî, -ahî (paşgireke çêkirina navdêran ji rengdêran


番目

forms: ...ばんめ, ...banme (romanization)


-ий

glosses: -î, -în, bi-, bi- (paşgireke çêkirina rengdêran ji navdêran


-ист

audio: LL-Q7918 (bul)-Kiril kovachev--ист.wav


主義者

forms: -しゅぎしゃ, -shugisha (romanization)


学者

forms: がくしゃ, kakusha (romanization)


哺乳類

forms: ほにゅうるい, honyūrui (romanization)


mammifère

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-mammifère.wav


balalajko

etymology_text: Ji rusî балалайка (balalajka, “balalayka”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-balalajko.wav


matrjoŝko

etymology_text: Ji rusî матрёшка (matrjóška, “matryoşka”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-matrjoŝko.wav


ـلق

forms: -lık (romanization)


ـلك

forms: -lik (romanization)


さ

forms: -sa (romanization)


みたい

forms: mitai (romanization)


有り

forms: -ari (romanization)


付き

forms: -tsuki (romanization)


最も

forms: もっとも, mottomo (romanization)


-st

glosses: -î (paşgira kesê duyem yê yekhejmar li gel lêkeran)


infanterio

etymology_text: Ji spanî infantería (“piyade”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-infanterio.wav


moçal

glosses: avzê, rihînok, çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr


балота

audio: LL-Q9091 (bel)-Plaga med-балота.wav


مستنقع

forms: mustangaʕ, mustanqaʕ (romanization)


沼澤

forms: zhǎozé (romanization)


باطلاق

forms: bâtlâq (romanization)


باطلاق

forms: bātlãq (romanization)


باتاق

forms: batak (romanization)


خلاش

forms: hılaş (romanization)


沼澤地

forms: zhǎozédì (romanization)


沼

forms: ぬま, numa (romanization)


湿地

forms: しっち, shicchi (romanization)


沼沢

forms: しょうたく, shōtaku (romanization)


沼地

forms: ぬまち, numachi (romanization)


aigle

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-aigle.wav


babûbapîr

ipa: /bɑːbuːbɑːˈpiːɾ/

hyphenation: ba·bû·ba·pîr


ancêtre

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-ancêtre.wav


フランス人

forms: フランスじん, furansujin (romanization)


外國人

forms: ngoi6 gwok3 jan4 (romanization)


外国人

forms: がいこくじん, gaikokujin (romanization)


異国人

forms: いこくじん, ikokujin (romanization)


chagrin

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-chagrin.wav


悲しみ

forms: かなしみ, kanashimi (romanization)


эвэнкил

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa navkî pirjimar ya эвэнкӣ (əwənkī).


эӈуктэл

glosses: Rewşa navkî pirjimar ya эӈуктэ (əŋuktə).


yaraşıq

glosses: keşxe, şayîk, qeşeng, delal, spehî, bedew, ciwan, rind, xweşik


وسيم

forms: wasīm (romanization)


ハンサム

forms: hansamu na (romanization)


خوش‌تیپ

forms: xoš-tip (romanization)


абзиабаҩцәа

glosses: Pirjimara абзи́абаҩ (ābzíābāʿ°).


аиааирагаҩцәа

glosses: Pirjimara аиаа́ирагаҩы (āiāā́irāgāʿ°ə).


аҳаирпланқәа

glosses: Pirjimara аҳаирпла́н (āḥāirṗlā́n).


paternal

glosses: bavî, babî, bavanî, babanî, bavkî, babkî

forms: maternal


sisterly

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-sisterly.wav


rojgirtin

forms: heyvgirtin

etymology_text: Ji roj + girtin

ipa: /roːʒɡɪɾˈtɪn/

hyphenation: roj·gir·tin


prîmat

glosses:
(biyolojî) destdar, meymûn,
mirov û meymûn û heywanên din yên ji alî biyolojîkî ve lêzimî wan

прыма́т

roman: prymát

прима́т

roman: primát

靈長目動物

roman: língzhǎngmù dòngwù

靈長目

roman: língzhǎngmù

رَئِيسِيَّات

roman: raʾīsiyyāt

պրիմատ

roman: primat

نخستیسان

roman: noxosti-sân

نخستی

roman: noxosti

პრიმატი

roman: ṗrimaṭi

नरवानर

roman: narvānar

प्राइमेट

roman: prāimeṭ

영장류

roman: yeongjangnyu

령장류

roman: ryeongjangnyu

میمون

roman: maymun

πρωτεύον

roman: protévon

ipa: /pʰɾiːˈmɑːt/

hyphenation: prî·mat


tydźyń

audio: LL-Q30319 (szl)-Vxern-tydźyń.wav


xwe dan ber tavê

etymology_text: ji xwe + dayîn + ber + tav

ipa: /xʷɛ dɑːn bɛɾ tɑːˈveː/

hyphenation: xwe dan ber ta·vê


qeyûm

glosses:
Birêveber, meşîner, îdareker, şûngir, cîgir
bi taybetî kesên birêveberên ku li Tirkiyê ji aliyê dewletê ve li cihê şaredarên hilbijartî tên sepandin

forms: qeyyûm

etymology_text: Bi riya tirkî kayyum yan yekser erebî قَيُّوم (qayyūm), têkildarî qam, qiyam, qiyamet.

попечител

roman: popečitel

受託人

roman: shòutuōrén

受託者

roman: shòutuōzhě

հոգաբարձու

roman: hogabarju

попечи́тель

roman: popečítelʹ

попечи́тельница

roman: popečítelʹnica

довери́тельный со́бственник

roman: doverítelʹnyj sóbstvennik

довери́тельная со́бственница

roman: doverítelʹnaja sóbstvennica

διαχειριστής

roman: diacheiristís

ipa: /qɛˈjuːm/

hyphenation: qe·yûm


immune system

glosses: sîstema bergirîyê, koendema bergirîyê, pergela bergirîyê

etymology_text: Ji immune + system.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-immune system.wav


wirrêne

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina وڕێنە (wrrêne).


clot

forms:
blood clot
coagulate
coagulation


ajatolo

etymology_text: Ji erebî آية الله (ʾāya(t) allāh, “ayetullah”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-ajatolo.wav


coagulation

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-coagulation.wav


bîrxistiner

glosses: Serlêdan an nîşanek ji bo ku alîkariya kesek bike ku tiştek bi bîr bîne.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /biːɾxɪstɪˈnɛɾ/

hyphenation: bîr·xis·ti·ner


phew

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: mala Xudê ava! Tê bikaranîn dema ku hûn rihet bibin ku tiştek dijwar an xeternak derbas bûye an dê çê nebe.


Hin- und Rückfahrt

glosses:
Seyaheta çûnûhatinê.
Seyaheta ku tê de him çûn him jî hatin heye.

etymology_text: Ji Hinfahrt û Rückfahrt, ya yekem bi xêzikekê hatîye qusandin (Ergänzungsstrich).

audio: De-Hin- und Rückfahrt.ogg


chemical

etymology_text: Ji chemic + -al.

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-chemical.wav


oksîdasyon

glosses: Oksîdasyon reaksiyonek kîmyayî ye ku maddeyek bi oksîjenê re tevî hev dibe an elektronan winda dike.

ipa: /oːksiːdɑːsˈjoːn/

hyphenation: ok·sî·das·yon


ewran

glosses: Rewşa çemandî ya binavkirî ya pirjimar ya ewr.

forms: ewrî (masculine definite oblique singular)


combines

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera combine.


combined

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera combine.


lynx

etymology_text: Ji îngilîziya navîn lynx, linx, lenx, lynce, ji latînî lynx, ji yûnaniya kevn λύγξ (lúnx), ji proto-helenî *lúnks, ji proto-hindûewropî *lewk- (“spî; ronahî”).


ridicules

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera ridicule.


ridiculed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera ridicule.


ameyê

text: Nê kitabî de hewt estanikê Şahê Maran ca gênê. Nê estanikî cîya-cîya herêman ra ameyê arêdayene û goreyê fekanê herêman ameyê nuştene.

ref: Rudaw.com/tr 11/2024


flatten

etymology_text: Ji flat + -en.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-flatten.wav


flattens

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera flatten.


fanfic

glosses: Honaka amator ên ku ji alîyê fanan ve hatîye çêkirin, bi edetî bêyî izna nivîskar an xwedîyê wî, karakter û konseptên milkeke medyaya ticarî dihewîne.

фа́нфик

roman: fánfik

фанфі́к

roman: fanfík


fanfic

glosses: (Di derbarê tiştekî de) Honakeke fanan nivîsîn.

forms:
fan fic
fan-fic

etymology_text: Qusandin ji fan fiction.


fanfics

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera fanfic.


fan fiction

glosses: Honaka di derheqê fanan û fandomê de ku ji alîyê endamên fandomê ve hatîye çêkirin.

forms:
fanfiction
fan-fiction
fanfic

etymology_text: Ji fan + fiction.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-fan fiction.wav


fanfiction

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-fanfiction.wav


sînus

glosses: Di laş de valahiyek tije hewa ye an cîhek vala ye, ku bi gelemperî di qorikê li dora pozê de tê dîtin, ku di nefesê, rezonansa deng, û hilberîna mukusê de dibe alîkar.

ipa: /siːˈnʊs/

hyphenation: sî·nus


sînuzîdal

etymology_text: Ji îngilîzî sinusoidal.

ipa: /siːnʊziːˈdɑːl/

hyphenation: sî·nu·zî·dal


ornitorinko

etymology_text: Ji latînî ornithorhynchus (“pozmişk”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-ornitorinko.wav


returnee

glosses: Kesê vedigere, xisûsen yê ku vedigere welat an herêma xwe.

etymology_text: Ji return + -ee.


gobsmack

glosses: Heyirandin, veciniqandin, miweqqeten (ji bo gotina tiştekî) asê man.

etymology_text: Paşvesazî ji gobsmacked û gobsmacking.


duondio

etymology_text: Ji duon- + dio (xwedê).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-duondio.wav


contaminate

glosses: herimandin, lewitandin, vegirtin, derbas kirin, têgerandin


contamination

glosses: herimandin, lewitandin, vegirtin, gemirîn, têgerandin


draws up

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera draw up.


birdlore

forms:
bird-lore
bird lore

etymology_text: Ji bird + lore.


Tibet

forms:
Thibet
Tebet
Tibat
Tobbat
Tibbet

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Tibet.wav


mongol

glosses: Gelê Asyaya Navîn e ku bi împaratoriya xwe ya sedsala 13-an di bin Cengîz Xan de tê zanîn.

ipa: /moːnˈɡoːl/

hyphenation: mon·gol


Hulagu

glosses: Neviyê Cengîz Xan, serkêşiya dagirkirina Mongolan a Rojhilata Navîn kir, tevî hilweşandina Bexdayê di 1258 de.

ipa: /hʊlɑːˈɡʊ/

hyphenation: Hu·la·gu


Baptist

audio: LL-Q1860 (eng)-Paul2520-Baptist.wav


mîkro-organîzm

glosses: Organîzmên zindî ya piçûk e, wekî bakterî, vîrus, kuv, protozoa, kevz, arkea ku tenê bi mîkroskopê tê dîtin.

etymology_text: Ji mîkro + organîzm

ipa: /miːkɾoːoːɾɡɑːˈniːzm/

hyphenation: mîk·ro·or·ga·nîzm


reşeme kirin

text: Deynê min xwar û xwe li ser reş û reşeme kir.

ipa: /rɛʃɛˈmɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: re·şe·me ki·rin


gilçim

text: Berfîn û heft gilçim

ipa: /ɡɪlˈt͡ʃɪm/

hyphenation: gil·çim


immune

etymology_text: Ji îngilîziya navîn, ji fransiya navîn immun, ji latînî immūnis (“ji xizmeta kamûyê serbest e”), ji in- (“ne”) + mūnus (“xizmet”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-immune.wav


fermented

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-fermented.wav


biofuel

etymology_text: Ji bio- + fuel.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-biofuel.wav


venûker

ipa: /vɛnuːˈkɛɾ/

hyphenation: ve·nû·ker


bioremediation

glosses: Bikaranîna organîzmayên biyolojîk, bi gelemperî mîkroorganîzmayan, ji bo rakirina qirêjiyê, nemaze ji ava qirêj.

etymology_text: Ji bio- + remediation.


palliative care

glosses: Çareseriya êşbir yan paliyatîf, kêmkirina êşa kesê ku dimire an bi nexweşiyek demdirêj re heye.


keyfimize diyecek yoktu

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

forms:
kêf li me berî bû
kêyf li me berrî bû


kêf li me berrî bû

forms: keyf keyfa me bû

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /keːf lɪ mɛ bɛɾˈɾiː buː/

hyphenation: kêf li me ber·rî bû


santîmetre

glosses: beşek dirêjîyê ye di pergala metrîk de, bi qasî ji sedî yek metreyê (0,01m)

etymology_text: Ji santîm + metre.

ipa: /sɑːntiːmɛtˈɾɛ/

hyphenation: san·tî·met·re


chore

glosses: Wezîfeyekê, xisûsen yekî zehmet, nexweş, an rutîn; karê sivik ê rojane, emelên rutîn, xizmet.

text: Washing dishes is a chore, but we cannot just stop eating.

text: The children were made to do their daily chores before being allowed to play games.

text: I used to enjoy being self-employed, but it's become a bit of a chore recently.

etymology_text:
Ji char a kevintir, ji îngilîziya navîn charr, charre, cherre (“karê ecîb, zivir, mijûlî, karsazî”), ji îngilîziya kevn ċerr, ċierr (“vegerekê”), ji ċierran (“vegerîn”), ji proto-cermenî *karzijaną (“vegerîn”), ji proto-hindûewropî *gers- (“zivirandin, vegerîn”).
Bide ber holendî keer (“zeman; veger; mijûlî”), almanî Kehre (“zivirekê; xwar kirin; ters vegerandin; vegera u-yê”). Herwiha eleqedarê frîsiya saterlandî kiere, käire (“zivirîn”), Saksonîya kevnar kērian, Almanîya Bilind a Kevnar chēran (“zivirîn”) (almanî kehren (“zivirîn”), holendî keren (“zivirîn”)). Ji xeynî van binêre char.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-chore.wav


gise

glosses: Girekî nizm li binê çiyayekî. Ji zîr mezintir, ji çiya biçûktir e.

text: Irfanê Se'dî Misto, sala 2011ê fisteq li giseyî çandin.

ipa: /ɡɪˈsɛ/

hyphenation: gi·se


Firatê

pos_title: Formeke serenavê

glosses: Rewşa îzafeyî ya binavkirî ya yekjimar ya Firat.

forms: Firatên (masculine definite construct plural)


guhgirk

glosses: perçeyek piçûk ji materyalê nerm, wek pembû, an plastîk, ku mirov dixin guhê xwe da ji bo deng û avê nehêle.

ipa: /ɡʊhˈɡɪɾk/

hyphenation: guh·girk


levde

glosses: Refikên li nav lat û çiyayên bilind ku bizin têde rûdinin yan jî diçêrin.

text: Bedirxan û Zeynel, ji gundê Bêjûh, Girika Şehbaz in û herdu bira dibin şivanê bizinan. Li Serastengê sê bizin diçin nav levdeyekê ku li nav lateke gelek bilind de ye. Piştî giyayê xwe têr dixwin têde dimînin asê û ev bizin dikin kalekal; bi dingê xwe hawara xwe digihînin şivanan. Êvara dereng e û herdu şivan zarok in. Bedirxan dibêje "Zeynel bira divê ez xwe berdim vê levdeyê de û bizinan derbixim. Zeynel destê wî digre diçe nav levdeyê re û bizinan rizgar dike. Lêbelê dinya tarî bûye, bizinên din li çiyayî belav bûne, tirsa êrişa guriyan jî heye. Herdu rûdinin û di halê xwe de digirîn.

ipa: /lɛvˈdɛ/

hyphenation: lev·de


lê baketin

glosses: Dema kesek li kesekê dixe, dide ber şeqam, mist û pehînan, vêca dibêjin "lê baket" yan jî "xwe lê baxist".

text: Zana, li Samî baket bi mist û pehînan daniyê. Ji ber ku Samî berî sê rojan xwe li kurê wî Ronî ba xistibû.

forms:
Lê xistin
Lê baketin
Lê ba êxistin

ipa: /leː bɑːkɛˈtɪn/

hyphenation: lê ba·ke·tin


Şerê kopekan li ser dêlan in

glosses: Kûçik tim ji bo dêlikan şer dikin. Bi awayekî mecazî dibêje ku merivên pîs tim ji bo jinan şer dikin û hevdu dikujin.

text: “Yanê wekû şerekî wiha li ser malêd Ekradan biqewimîn, jîn û mêr şerî dikin. Û eger şayed hezar siwarêd dijminan bêne ser çil pênce malêd Ekradan dîsanê qadir nabin ku ewan belav bikin. Lewranê di nêva Ekradan eve meselekî meşhûr e ku şerê kopekan li ser dêlan in.” (‘Adat û Rusûmatnameê Tewayifê Ekradiye ya Mela Mehmûdê Bazîdî))

ipa: /ʃɛˈɾeː koːpɛˈkɑːn lɪ sɛɾ deːˈlɑːn ɪn/

hyphenation: Şe·rê ko·pe·kan li ser dê·lan in


qinêber

ipa: /qɪneːˈbɛɾ/

hyphenation: qi·nê·ber


missive

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-missive.wav


side-by-side

notes: Nivîsîna bi xêzikê yê bi vî şiklî, bi piranî berî navdêreke ku ew diguherîne tê emilandin, lêbelê nivîsîna bêyî xêzikê piştî navdêreke ku ew diguherîne tê emilandin.


side-by-side

glosses: Çeşîdeke wesayîteke pirmeqsedî ya derveyî otobanê yê bi çar tekeran ku dirûvê wê bi erebeyeke klubê an erebeyeke golfê dikeve.

glosses: Hevmaneya double-barreled shotgun. Ji kurtkirina side-by-side shotgun

glosses: Hevmaneya double rifle. Ji kurtkirina side-by-side rifle

forms:
side by side
SxS

etymology_text: Ji side + by + side.


hevalno

text: Hevalno! Noş, ji bo selametî û serfiraziya Memduh Selîm Begê.

ref: Mehmed Uzun, Siya Evînê, Wêşanxana Orfeus, 1989

forms:
hevalino
hevalîno


tip-off

glosses: Raporeke li ser hereketên bişibhe, xisûsen yê li meqameke dewletê hatîye kirin.


one-off

glosses: Yekcarî. Tiştê tenê yek car diqewime, li derveyî model an qalibekê.

notes: Li derveyî Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê berbelavtir e. Frekansa emilandina relatîv %5 e (COCA li hember BNC).


one-off

glosses: Tiştekî ku tenê carekê çêdibe, tê kirin hwd. ku bi piranî bi acele, bi sadeyî an bêhazirî.

etymology_text: Ji one + off.


s.t.

pos: conj

pos_title: Girêdek

text: min f(x, y) s.t. x > 2 and y <3...


organê hestê

glosses: Beşek ji laşê ye ku dihêle mirov derdora fizîkî tecrûbe bike.

text: Çav, ziman, guh, poz û çerm pênc organên hestê ne.

etymology_text: Ji organ + hest.

ipa: /oːɾɡɑːˈneː hɛsˈteː/

hyphenation: or·ga·nê hes·tê


title: pythagorean theorem

redirect: Pythagorean theorem


vixevix

text: Bi çi teherî ew digihîje malê, bi çi teherî jina wî kincêd wî diêxe û wî dixe nava cîya, Sertîp haj pê tunebû. Tenê berbanga sibê nişkêva dibe vixe-vixa wî û ew dike gazî..

ref: Qaçaxê Mirad, Min Çi Dît (serhatî), Yêrêvan, 1981

text:
Wey dil, wey dil, jaro wey dil,
Min sond xarîye ez tu car neçime baxê bê gul,
Di baxê bê gulda kundê kor rûniştye vixe-vixa wîye,
Dixûne li dewsa şalûl û bilbil,
Xaliqo, rebîyo, tu tu cara hasil nekî mirazê bê dil..

ref: Xelîlê Çaçan, Kilamêd Cimaeta Kurda, Yêrêvan, 1963

text: Temir Beg pê destekî tepelika wê digre, bi destê xwe yî mayîn hetanî zendê dixirpişîne gewriya hirçê. Vixevix hirçê dikeve, dixeniqe.

ref: Emerîkê Serdar, Hisreta Emir (serhatî), Yêrêvan, 2008

forms:
ڤغهڤغ
вьх'әвьх'
vixe-vix

крик

roman: krik

выкрики

roman: vykriki

галдёж

roman: galdjóž

шум

roman: šum

ipa: /vɪxɛˈvɪx/

hyphenation: vi·xe·vix


kimkimîn

glosses: tijî bûn, tijî û qûç bûn, tiptijî bûn, mişt bûn.

text: Ewê êvara havînê sereya kolxozê bi xebatkarêd gund va kimkimî bû.

ref: Mîroyê Esed, Sîsê (novella), Yêrêvan, 1961

text: Heta niha jî ruhê minî berxvanîyê bi awazên bilûrê va dikimkime û ji guhê min dernayê. Çil sal ji wê rojê derbaz bûne, lê ew rind di bîra min da maye.

ref: Nado Maxmûdov, Rasthatinên Nebîrkirî (bîranîn), Yêrêvan, 1987, Wergera ji ermenkî: Têmûrê Xelîl

text:
Çiya û banî min kimkimîn, kirine xuşîn bi ‘ecel...
Omet rabû silawetê ser min û dil ma metel.

ref: Egîtê Şemsî, Hîveron, Yêrêvan, 1967

forms:
کمکمین
к'ьмк'ьмин

роиться

roman: roitʹsja

толпиться

roman: tolpitʹsja

ipa: /kɪmkɪˈmiːn/

hyphenation: kim·ki·mîn


korebextî

glosses: Bedbextî, bextbireşî, bêtalihî, bêşansî, bêsiûdî.

etymology_text: Ji korebext + -î.

несчастье

roman: nesčastʹje

неудача

roman: neudača

ipa: /koːɾɛbɛxˈtiː/

hyphenation: ko·re·bex·tî


korebext

glosses: Bedbext, bextbireş, bêtalih, bêşans, bêsiûd.

etymology_text: Ji kor + -e- + bext.

неудачливый

roman: neudačlivyj

несчастный

roman: nesčastnyj

ipa: /koːɾɛˈbɛxt/

hyphenation: ko·re·bext


kewtekewt kirin

glosses: dengê domdar wek kirin wîqînî, kirin qareqar, kirin barebar, kirin qîjeqîj.

forms:
dikim kewtekewt (present)
dikî kewtekewt (present)
dike kewtekewt (present)
dikin kewtekewt (present)
bike kewtekewt (imperative singular)
bikin kewtekewt (imperative plural)
kir kewtekewt (past)
kir kewtekewt (past)
kir kewtekewt (past)
kir kewtekewt (past)

издавать визг

roman: izdavatʹ vizg

визжать

roman: vizžatʹ

лаять

roman: lajatʹ

ipa: /kɛwtɛˈkɛwt kɪˈɾɪn/

hyphenation: kew·te·kewt ki·rin


kewşîn

glosses: Cureyekî firindeyan yên exlebî kêmfir in û koçeriyê nakin.

forms: kewşîng

etymology_text: Ji kew + şîn.

куропатка

roman: kuropatka

ipa: /kɛwˈʃiːn/

hyphenation: kew·şîn


kastekast

glosses: kûzekûz, zûkezûk, kewtekewt exlebî bona kûçîk, gûr hwd.

text:
Çema rengê xwe guhast,
Kelba kire kaste-kast,
Terazinê cewahir
Dixûne li dewsa şalûl û bilbil,
Bûne pasax ji agir.

ref: Sehîdê Îbo, Sînem (helbest), Yêrêvan, 1975

вой

roman: voj

лай

roman: laj

стон

roman: ston

ipa: /kɑːstɛˈkɑːst/

hyphenation: kas·te·kast


kûzekûz

glosses: zûkezûk, kewtekewt, kastekast exlebî bona kûçîk, gûr hwd.

text:
Çyê xwekirye berf û bûz,
Seqirîne kanî, cew
 Û kelb dikin kûze-kûz
Bin ‘ezmanê betreng, gewr.

ipa: /kuːzɛˈkuːz/

hyphenation: kû·ze·kûz


zûkezûk

text: Roja bavê min, apê min vegeryana, şebeq da Boynax berê xwe alîyê gêdûkê da dikir û dibû zûke-zûka wî.

ref: Emerîkê Serdar , Îdî Dereng Bû (serhatî), Yêrêvan, 1979

ipa: /zuːkɛˈzuːk/

hyphenation: zû·ke·zûk


zûkîn

glosses: Reyîna exlebî bona guran, kastîn, hewtîn, zûrîn.

text:
Îja zûkiya nolî gur,
Mîna pûpûya gazî kir,
Giriya mîna lelewîn,
Wek pişîka kir mewîn,
Fişiya-kişiya çawa zîya,
Vegevizî nolî sa.

ref: Fêrîkê Ûsiv, Pampa Min (helbest), Yêrêvan, 2009

text:
Gur vir zûkîyа, kelb jî kаstîyа,
Ser qertelê dа vegeriyаn
Û dаne pey ku bigirin,
Per û bаskа lê bibirin.

ref: Qaçaxê Mirad, Bahara Teze (helbest), Yêrêvan, 1965

text: Fikra wî da niha wêderê deşt bêxweyî bûn, xike-xalî, gelî-geboza da tenê gurê birçî dikirine zûkînî, gund bêxweyî, “xirabe” bûn, gîhê beyanî û gezgezkê avayî veşartibûn.

ref: Hraçya Koçar, Hisret (serhatî), Yêrêvan, 1972, ji zimanê ermenî: Emerîkê Serdar

выть

roman: vytʹ

гавкать

roman: gavkatʹ

ipa: /zuːˈkiːn/

hyphenation: zû·kîn


mêlît

glosses: Germahî, ta, kelahî, heraret, hîperterma.

text:
Sînemê gоt xwe ra biland,
Ji çe’vê belek hêsir barand,
Dema ku ewê Şerîf didît,
Dilê wê dibû agirê mêlît.

ref: 'Etarê Şero, Şiyêr (helbest), Yêrêvan, 1957

text: Sоrik tenê nexweşiya çerm nîne. Temamiya оrganîzma meriv dikeve nava mêlîta wê. Ew mêlît carna ewqasî gur e ku 'emrê zarê li ber qeziyake mezin dide sekinandinê.

ref: Sehîdê Îbo, Şîretê Dоxtir (tenduristî), Yêrêvan, 1968

text: Û agirekî teze ruhê wîda alav û mêlît dida, gur dibû, prîsk vedida, ew dişewitand, dikizirand.

жар

roman: žar

температура

roman: temperatura

теплота

roman: teplota

ipa: /meːˈliːt/

hyphenation: mê·lît


solstico

etymology_text: Ji latînî solstitium (“rojveger”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-solstico.wav


momin

glosses: qudsî, pîrozwer, pîrozmend, evrar, teqwa

text:
Dişewitim ez boyî bextê wî egîtî, hizkiriya wî,
Nikarim ez, tamîş nadim, dimirim boyî dîtina wî,
Wî boyî min ruh texsîr nedikir, qe tişt nekir min bona wî,
Meriyê te ra ku momin e, tu momin bî gere boyî wî.

ref: Şota Rûsatavêlî, Wergirê Postê Piling (destan), Tbilîsî, 2007, ji zimanê gurcî: Cerdoyê Esed

text: Bi vî awayî, ser bingehê van fikiran em têne ser wê bîr û bawerîyê, ku se di dewrana jîyana eşîrtîyê-derebegîyê da wek bal gelek miletan, bal kurdan jî wek heywanekî momin hatîye hesibandin.

ref: Emînê Evdal, Bawermedîyên Kurdên Êzdî (destan), Yêrêvan, 1949, ji zimanê ermenî: Têmûrê Xelîl

text:
Nizanim 'emirê merivêd momin
Çi teherî ye, bi çi qirarê,
Lê çi ku ez im, bext qedera min
Bûye rozgareke meha adarê.

ref: Fêrîkê Ûsiv, Bijare (helbest), Yêrêvan, 2010

etymology_text: Bide ber mûmin.

благословенный

roman: blagoslovennyj

блаженный

roman: blažennyj

ipa: /moːˈmɪn/

hyphenation: mo·min


medenkol

text:
Û ji Kûzbasê,
Û ji Donbasê
Hatin medenkol,
Û ji Bryanskê,
Û ji Bratskê
Hatin heytehol,

ref: Şikoyê Hesen, Qalçîçek, Yêrêvan, 1961

text:
Lê min nizanbû wekî pêşê wî
Yê medenkola jî girantir e!
Ku ber textê xwe ew qûl e, sêwî,
Çê’v dimaşîne û diçerçire!

ref: Çerkezê Reş, Şorişa Xebera, Yêrêvan, 1986

шахтёр

roman: šaxtjór

ipa: /mɛdɛŋˈkoːl/

hyphenation: me·den·kol


medençî

text:
Medençîya vejendin bona "zêr"
"Kevirê Lodîn" dilkamço.
Qeliya ew beybûn û bingêr
Li "Çelê Evdoyê Xaço".

text:
Sedirê komîtê, hizkirîyê wî
Ew şer-de'wa da qal bûbûn tevayî.
Ew bi dilekî şa direvîya,
Gazêt dêst da hat gihîşt medençîya.
Hosta zû bike, peya be erdê,
Mizgîna min bide li vê bestê.
Tu «Ordêna Lênîn» rewa kirine,
Çevê te ronik, navê me gişkane.

ref: Kurê Kurd, Hişyarbûn (çîrokdestan), Yêrêvan, 1959, ji zimanê azerbeycanî: Elîyê Evdilrehman

forms:
معدنچی
мәдәнчи

etymology_text: Ji farisî معدنچی wekheva meden + -çî.

ipa: /mɛdɛnˈt͡ʃiː/

hyphenation: me·den·çî


salezan

glosses: Kal û pîrên dinyadîtî, kesên navsere, zana, kesê ku dîtiye ê derbas kiriye.

ipa: /sɑːlɛˈzɑːn/

hyphenation: sa·le·zan


lecbezî

glosses: lec, hucet, reqabet, berberî, hevrikî, rikêf.

text: Vî şixulî da lecbezî ne lazim e.

ref: Çerkezê Beko, Xebernama Kurmancî - Ûrisî (ferheng), Moskow, 1957

etymology_text: Ji lec + bezî.

конкуренция

roman: konkurencija

соперничество

roman: soperničestvo

борьба

roman: borʹba

гонка

roman: gonka

спешка

roman: speška

ipa: /lɛd͡ʒbɛˈziː/

hyphenation: lec·be·zî


guardavia

glosses:
Barîyera trafîkê.
Barîyera ji bo manîbûna qezayan tê danîn.


jarik

glosses: pir jar, zeîf, lawaz, kelax, (wek hestî û îskelet)

text: – Ne min got bes e, - sedir hevekî bêtewşe ber gilîyê wî da hat. “Vêtêranê” kinik î jarik qincilî serhev, ç’evê wî ye biç’ûk lap kort da çûn, unda bûn.

ref: Hraçya Koçar, Hisret (serhatî), Yêrêvan, 1972, ji zimanê ermenî: Emerîkê Serdar.

худощавый

roman: xudoščavyj

тощий

roman: toščij

костлявый

roman: kostljavyj

сухопарый

roman: suxoparyj

ipa: /ʒɑːˈɾɪk/

hyphenation: ja·rik


jarikokî

исхудалый

roman: isxudalyj

сильно похудевший

roman: silʹno poxudevšij

худенький

roman: xudenʹkij

ipa: /ʒɑːɾɪkoːˈkiː/

hyphenation: ja·ri·ko·kî


zaxzaxî

glosses: xetxetî, xêzxêzî, şivşivî, çixîzçixîzî, zîtolzîtolî.

text:
Peyayo qurba, rênga Paxir Madanê darê bî ye,
Şe’ra serê gedê lawikê min şe'reke sipî ye, zaxzaxî ye,
Xwezila xêra Xudê mîrê miraza ra bigotana,
Gedê lawikê te ji hevsa Paxir Madanê dest zorê jê reviya.

ref: Heciyê Cindî, Kilamên Cimaeta Kurda, Yêrêvan, 2008

text:
Peyao, rênga P'axirmadanê ha bi bî ye,
 Sûra Dîyarbek'ire ha bi bî ye,
Li serê k'eleş lawkê min cote şe'rê romê zaxzaxî ye,
De xazila ji xêra xudê, mîrê miraza ra cabeke ji min bihata, bigotana:
Îşev pêra k’eleş lawkê te ji hebsa k’ambaxa P’axirmadanê revîye.

ref: Ordîxanê Celîl & Celîlê Celîl, Zargotina Kurda (P’ara 1), Moskva, 1978

forms:
زاغزاغی
зах'зах'и
zax-zaxî

полосатый

roman: polosatyj

разлинованный

roman: razlinovannyj

ipa: /zɑːxzɑːˈxiː/

hyphenation: zax·za·xî


xetxetî

glosses: xêzxêzî, şivşivî, çixîzçixîzî, zaxzaxî, zîtolzîtolî.

text: Van rojan ez çûme maleke kalmîkan ku weke holikan bû (ew ji qumaşê xetxetî ye, bi benê sipî va dorgirtî ye).

ref: Alêksandr Pûşkîn, Rêwîtiya Erzurumê ya sala 1829an, Tercimeya ji rûsî: Têmûrê Xelîl.

ipa: /xɛtxɛˈtiː/

hyphenation: xet·xe·tî


zîtolzîtolî

glosses: çirçîrî, qetiyayî, qelişokî, qelaştî, çiryayî, zîvalzîvalî, qetqetî, parçeparçeyî.

text: Rojekê jî merivek bi girî û lûbandin ji gelîyê pêşber berbi Dîtakê da hat. Hat xwe avîte ser şêmîka mala Nado. Eskerekî tirk bû, bi kincê zîtol-zîtolî, kuta bûn, xûn berî ser dabûn.

ref: Hraçya Koçar, Hisret (serhatî), Yêrêvan, 1972, ji ermenî: Emerîkê Serdar

text:
Zembîl, sela davêje mil,
Li nav şeher dide fitil,
Kincê wî jî zîtol-zîtol,
Li ber bayê dibine hol.

ref: Xelîlê Çaçan, Zembîlfiroş (dastan), Yêrêvan, 1965

text: Kelbên Teyar begê gişke belek û mîna hirçan mezin bûn. Wan tu wextan hev ne digevizandin, lê eger kelbekî cînaran li wan biqesidîya, ew bi diranên xwe yên şûrkî zîtol-zîtolî dikirin, heta nexeniqandana, jê dûr nediketin.

ref: Elîyê Evdilrehman, Gundê Mêrxasa (roman), Yêrêvan, 1968

оборванный

roman: oborvannyj

изношенный

roman: iznošennyj

изодранный

roman: izodrannyj

ipa: /ziːtoːlziːtoːˈliː/

hyphenation: zî·tol·zî·to·lî


reşeve hatin

glosses: tarî bûn, tarî hatin, tarî ketin li ber çavan, reş bûn, reşe vebûn.

text: Dema ez vegerîyame koçk-serayê, ez ji Konovnîsînê, ku qerewilî dikir, pê hesîyam li Erzurumê nexweşîya tayê belav bûye. Ber çavên min reşeve hat, û min hema wê rojê biryar kir dest ji leşkerîyê bikişînim.

text: Nizam kerbana bû, şermana bû, yanê tirsan bû, çevê min reşeve dihatin, tilî-pêçîyê min dilerizî, minê niqitka qawê rijandibû ser eba Dewrêşê Evdî.

ref: Ordîxanê Celîl, Sitiranê Zargotina Kurdaye Tarîqîê (Sedsalîya XIX-XX), Yêrêvan, 1975

text:
Kêleka cendekê gakûvî
Tîr û kevanê Siyabend dît.
Çokê wê sist bûn,
Çevê wê reşeve çûn,
Xûdana sar ser ra avît.

ref: Semedê Sîyabendov, Sîyabend û Xecê (Poema Cimaeta Kurd), Yêrêvan, 1959

text:
Reşeve hat çemê Nêva,
‘Erd û ‘ezman hejyan hîmva.
Birq-brûska Avroraê
Derbaz bû ji Sûra Çînyê,
Û xew rakir Bircêd Misrê.

ref: Şikoyê Hesen, Qalçîçek (helbest), Yêrêvan, 1961

etymology_text: reş+e+vehatin ???

темнеть

roman: temnetʹ

затемнять

roman: zatemnjatʹ

темнить

roman: temnitʹ

ipa: /rɛʃɛˈvɛ hɑːˈtɪn/

hyphenation: re·şe·ve ha·tin


hupizî

glosses: zikberdayî, zikwerimî, zikmezin, terikî, laşgir, laşmezin, obez.

text: Ji bin gîhê min dîna xwe dayê merîkî hupizî bejineke dirêj lê, qasî ejdahakî, qafekî terikî lê, simêleke bijoqî qaline lê, birû hatibûn ketibûn ser çeva, meriv nizanibû çevêd wî hene, yan na, dirganeke hesinî dêst da derê merekê vekir, hate hundurê merekê.

ref: Erebê Şemo, Şivanê Kurmanca (roman), Yêrêvan, 1935

text: (Mala Elî Axa). Kulavê xuristanî raxistî ne, ser wana balgîyên quştukî ne. Elî axa, ku merîkî hupizî ye, birûyên wî tên dikevine ser çevên wî, çûx-çerkezî lê ne, kolozê xwe danîye ser çoka xwe, şe’r-temezî daye dorê.

ref: Xelîlê Çaçan, Memê û Eyşê (piyes), Yêrêvan, 1965

forms:
حوپزی
һ'ӧпьзи'

пузатый

roman: puzatyj

брюшной

roman: brjušnoj

грузный

roman: gruznyj

толстопузый

roman: tolstopuzyj

ipa: /hʊpɪˈziː/

hyphenation: hu·pi·zî


hupiz

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
حوپز
һ'ӧпьз

ipa: /hʊˈpɪz/

hyphenation: hu·piz


telefona biaqil

glosses: Amûrek mobîl e ku peywendiyê, gihîştina înternetê, û fonksiyonên hesabkirinê di yek amûrek portatîf de berhev dike.

etymology_text: ji telefon + bi + aqil

ipa: /tɛlɛfoːˈnɑː bɪɑːˈqɪl/

hyphenation: te·le·fo·na bi·a·qil


werxistin

glosses: Êxistin wek kinc û sol hwd., derxistin ji cih û warekî.

text: Jinik mangan je t’awlê werxist.

ref: Çerkez Bakaêv, Diyalekta Kurdên Turkmenistanê (Fonetîk, Rêziman, Nivîsar û Ferheng) , Moskva, 1962. (bi rûsî

forms:
werdixim (present)
werdixiyî (present)
werdixi (present)
werdixin (present)
werxi (imperative singular)
werxin (imperative plural)
werxist (past)
werxist (past)
werxist (past)
werxist (past)

снимать

roman: snimatʹ

вынимать

roman: vynimatʹ

извлекать

roman: izvlekatʹ

вытаскивать

roman: vytaskivatʹ

ipa: /wɛɾxɪsˈtɪn/

hyphenation: wer·xis·tin


polpo

etymology_text: Ji latînî polypus (“axtapot”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-polpo.wav


bextê xudê

glosses: dilnizmî yan nefsbiçûkî tiştekî ji kesekî xwestin.

text: Bextê Xudê! Were jêr, tu bikevî.

ipa: /bɛxˈteː xʊˈdeː/

hyphenation: bex·tê xu·dê


qurîn

glosses: dengderxistin, û an jî dengvedana beqan, wek weqîn, wîrîn, biqîn, weqeweq, wîrewîr, wîqewîq, biqebiq.

text:
Qurba, tembûr ne şivdar e, bigerîne her şivan,
Saz, şayîrtî ne palan e, ku hilîne her yekan,
Saz û tembûr ne kincek e, her kes xwe ra bikire,
Her destî da tembûr nastrê, bi zor beqkî diqure…

ref: Şikoyê Hesen, Meremê Dilê Kurd (helbest), Yêrêvan, 1971

text: Di hikyatên kurdan da beq diqure, ji hundurê wê xort û keçên ciwan derdikevin. Gorî êzdîyan qurequra beqan xêr e.

ref: Emînê Evdal, Bawermendiyên Kurdên Êzdî (lêkolîn), Yêrêvan, 2010. Ji zimanê ermenî: Têmûrê Xelîl

text:
Paşê tetikê wê bigire û here,
Şiroke - çira beqê diqure,
Bigere kevî-kenarê şîn,
Çira cewa jîr dike xuşîn.

ref: Fêrîkê Ûsiv, Bijare (helbest), Yêrêvan, 2010

text: Beq (ku) nequre, wê bidire.

ref: Ordîxanê Celîl û Celîlê Celîl, Mesele û Meteloke Kurda (folklor), Moskva, 1972

каркать

roman: karkatʹ

квакать

roman: kvakatʹ

ipa: /qʊˈɾiːn/

hyphenation: qu·rîn


brainiac

glosses: Kesekî pir jîr û bi piranî xîretdar, zana.

etymology_text: Têkilkirin ji brain + maniac, bi tesîra ji ENIAC, navê komputereke pêşîn. Ev term was di wêneçîroka Supermanê de hatîye çêkirin û cara pêşî di temûza 1958ê de di Action Comics #242ê de xuya bûye.


hêvişkar

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /heːvɪʃˈkɑːɾ/

hyphenation: hê·viş·kar


firenado

raw_tags: stûneke zivirok yê agirê ku li cihên agirî yên mezin ên wek şewatên daristanan tên dîtin, bi xuyanga xwe wek tornadoyeke ji agirê çêbûyî tê xuyan

glosses: Tornadoyeke heqîqî yê ji alîyê bahozeke şewatê ve hatîye çêkirin.

etymology_text: Têkilkirin ji fire + tornado.


cihguhêzî

text: ΔX (cihguhêzî) = X₂ (ciha dawî) – X₁ (ciha seretayî)

etymology_text: Ji cih + guhêzî.

ipa: /d͡ʒɪhɡʊheːˈziː/

hyphenation: cih·gu·hê·zî


hewaldan

glosses: Vegotina çîrokê, efsaneyê, dastanê û nûçeyê li gor nêrîna mirovê ku dibêje. Mirovê ku hewal dide ew vedibêje anku vegotinê dike.

text: Li Afrînê peyva “bibêje” bikar nayê. Afrînî dibêjin: “Ji me re hewal de” anku bibêje.

text: Min hewal da. Ez hewal didim. Li gor hewaldana wî…

ipa: /hɛwɑːlˈdɑːn/

hyphenation: he·wal·dan


firestorm

glosses: Agireke ku gurbûna wê bi bayên xaftila bi dereceyeke mezin bilind dibe.

forms:
fire storm
fire-storm

etymology_text: Ji fire + storm.


abruptness

etymology_text: Ji abrupt + -ness.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-abruptness.wav


babagannuş

text: Yemeğim ile birlikte bir Babagannuş getirebilir misin.

etymology_text: Ji erebî بَابَا غَنُّوج (bābā ḡannūj).


kakaz

glosses: Kesê bi peltepelt diaxive, kesê bi kakazî diaxive, nikare peyvan bi hêsanî bîne ziman û telafuz bike. Kesên tat, fafik.

text: Me ji ber kakazîya kakaz tiştek ji devê wî fam nekir.

ipa: /kɑːˈkɑːz/

hyphenation: ka·kaz


dirbetin

etymology_text: Mihtemelen ji erebî ضَرْبَة (derbeᵗ / zerbeᵗ) + -in (“-în”).


dırbetın

glosses: Bi alfabeya Jacobsonê (en) nivîsina dirbetin.


bihist

glosses: Pîvaneke bi qasî destekî bi pênc pêcîyên vekirî.

text: Dirêjiya vî dîwarî deh bihist in

forms: bist

ipa: /bɪˈhɪst/

hyphenation: bi·hist


abästen

glosses: Kesaxtin; şax/çiqil (bi taybetî yên darekê) jê kirin/birîn.


hildikişînim

glosses: Forma dema niha ya kesa yekem a yekjimar ya hilkişandin.


bi cih dibim

glosses: Forma dema niha ya kesa yekem a yekjimar ya bi cih bûn.


dicivînim

glosses: Forma dema niha ya kesa yekem a yekjimar ya civandin.


aufwärmen

raw_tags: hazirîkirina ji bo aktîvîteyek an egzersîzeke fîzîkî

etymology_text: Ji auf- + wärmen.


Gesundheitswesen

glosses: Sîstema tenduristiyê, pergala tenduristiyê


Mindestlohn

glosses: Mûçeya herî kêm, meaşê herî kêm, heqdestê herî kêm.


Alltag

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn altac, alltag, alletag; ji xeynî vê wek All (“temamê”) + Tag (“rojê”) tê analîzkirin.


quitclaims

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera quitclaim.


quitclaimed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera quitclaim.


kurmanciya jorê

text: Van weşanên bi kurdî û osmanî, bi awayekî fireh, cih dan ziman, çand û berhemên edebiyata kurdî. Wan herdu zaravayên mezintirîn, kurmanciya jorê û kurmanciya jêrê esas girtin. Di nav van weşanan de, ya girîng, bêguman, Jîn e.

ref: Mehmed Uzun, Destpêka edebiyata kurdî, 1992


vediqete

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera veqetîn.

hyphenation: ve·di·qe·te


tahkik kurulu

text: Tahkik kurulundan cevabımızı aldık.


kîbik

glosses: Parçeyê hûr ê heywanan ku jê tevlî rêvîyan xwarina bûmbar dihê çêkirin.

text: min 3 kîbik xist teyfika wî.

ipa: /kiːˈbɪk/

hyphenation: kî·bik


ums

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

text: Wie steht es ums Wetter?


leiblich

text: seine leibliche Mutter

etymology_text: Ji Leib + -lich.


کوردی-لاتینی

glosses: Bi alfabeya erebî nivîsina kurdî-latînî.


mudslinging

glosses: Derpêşkirina îdiayên xerab an skandal derbarê dijberekî de bi mebesta ku zirarê bidin navûdengê wan, kirêtkirin, îxanetkirin, bêbextîkirin.

etymology_text: Ji mud + slinging.


siwar dibim

glosses: Forma dema niha ya kesa yekem a yekjimar ya siwar bûn.


bêbask

text:
Ji cabê bête’m, avelorkî herk,
Ji cabê pêpe’n, bêbask e pîne,
Zanim – me’dê wî levdikeve berk,
Û ew dizî va gunê min tîne!

ref: Çerkezê Reş, Şorişa Xebera (helbest), Yêrêvan, 1986.

etymology_text: Ji bê- + bask.

бескрылый

roman: beskrylyj

ipa: /beːˈbɑːsk/

hyphenation: bê·bask


Regierungschef

forms: Regierungschefin (feminine)

etymology_text: Ji Regierung + -s- + Chef.


molotofkokteyli

glosses: Awayekî din yê nivîsîna Molotof kokteyli.


title: བཀྲུ་བ

redirect: བཀྲུ


guitarist

etymology_text: Ji guitar + -ist.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-guitarist.wav


title: وصیت نامه

redirect: وصیت‌نامه


Höflichkeitsform

etymology_text: Ji Höflichkeit (“kubar”) + Form (“form”).


Qubîn

ipa: /qʊˈbiːn/

hyphenation: Qu·bîn


Bişêrî

ipa: /bɪʃeːˈɾiː/

hyphenation: Bi·şê·rî


Heskîf

ipa: /hɛsˈkiːf/

hyphenation: Hes·kîf


durchs

text: Das Kind rennt durchs Haus.


şêjn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Şêjna te gelekî bi min xweş e.

text: Camêr serhişk e û şêjna wî ne xweş e.

text: Em ji zû ve hevalên hev in û şêjna me bi hev xweş tê

ipa: /ʃeːʒn/

hyphenation: şêjn


gejŝo

etymology_text: Ji japonî 芸者 (“geyşa”).

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-gejŝo.wav


grade school

etymology_text: Eksê amadehîyan, mekteba duyem ya li peyî, sinifên vê cureyê mektebê ne xwedî leqeban in. Li dibistaneke seretayî, temamê sinifan tên nimrekirin wek sinifapêşî / 1ê heya sinifaheştê (di îngilîzîya brîtanî de wek "form" an "year" tên binavkirin). Wekî din, li amadehîyek (lîseyek) grûpên salê yên mekteban bi tabîra rojane wek "freshman/sophomore/junior/senior" tên behskirin.


erebecî

glosses: Kesê ku erebeyê dajo (xisûsen yên bêmotor).

forms:
عەرەبەجی
erebançî

ipa: /ˤɛɾɛbɛˈd͡ʒiː/

hyphenation: e·re·be·cî


erebançî

text: ،جادۆگەرێ کولند کرە عەرەبانە و مشك ژی کرنە هەسپ و پشیك ژی کرە عەرەبانچی

roman: Cadogerê kulind kire 'erebane û mişk jî kirine hesp û pişîk jî kire erebançî

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 11

forms: عەرەبانچی


cadoger

forms: جادۆگەر


nwîka

pos: adv

pos_title: Hoker

text: رۆژەکێ بۆ لورینێ هەڤالەکا نوی چێبوو، ئەو ژی کچا جیرانا وان بوو، ژ نویکا هاتبوونە وێ کولانێ...ـ

roman: Rojekê bo lurînê hevaleka nwî çêbû, ew jî kiça cîrana wan bû, ji nwîka hatibûne wê kulanê...

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 15

forms: نویکا


نویکا

text: رۆژەکێ بۆ لورینێ^([sic]) هەڤالەکا نوی چێبوو، ئەو ژی کچا جیرانا وان بوو، ژ نویکا هاتبوونە وێ کولانێ...ـ

roman: Rojekê bo Lurînê hevaleka nwî çêbû, ew jî kiça cîrana wan bû, ji nwîka hatibûne wê kulanê...


mirinname

glosses: Belgeyeke fermî ye ku cîh, roj û dema mirina kesek tê de diyar dike.

etymology_text: Ji mirin + name.


hevhatî

glosses: Ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statu û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /hɛvhɑːˈtiː/

hyphenation: hev·ha·tî


pişquto

glosses: Lîstikeke zarokan e ku bi veşartina moriyên di nav herî an kayê de tê lîstin.

forms: pişqutê

ipa: /pɪʃqʊˈtoː/

hyphenation: piş·qu·to


berdonek

glosses: Lîstikeke zarokan e ku zarok dibin du taxim û xwe vedişêrin.

ipa: /bɛɾdoːˈnɛk/

hyphenation: ber·do·nek


germo germo qîjo

glosses: Lîstikeke zarokan e ku zarokek kevirekî davêje û zarokên din vî kevirî lê digerin.

ipa: /ɡɛɾˈmoː ɡɛɾˈmoː qiːˈʒoː/

hyphenation: ger·mo ger·mo qî·jo


tehsîl

glosses: Proseya neqlkirina agahî, qabiliyet an mihakemeyekê.

text:
Ger dî hebûya me itifaqek,
vêkra bikira me inqiyadek,
tekmîl dikir me dîn û dewlet.
Tehsîl dikir me ilm û hikmet.

ref: Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695

etymology_text: Ji erebî تحصيل (“(berhem an dahat) bi dest xistin, hasil kirin”), ji rehê حصل (ḥeṡele, “bi dest ve hatin, ketin destî, gihiştinê, bi dest ketin”).

ipa: /tɛhˈsiːl/

hyphenation: teh·sîl


li ber xwe kirin

text: ...pêlavan li ber xwe nakin,

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 10, ISBN 9786257724838

etymology_text: ji li + ber + xwe + kirin

ipa: /lɪ bɛɾ xʷɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: li ber xwe ki·rin


puts to sleep

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera put to sleep.


erkdar bûn

forms:
erkedar dibim (present)
erkedar dibî (present)
erkedar dibe (present)
erkedar dibin (present)
erkedar bibe (imperative singular)
erkedar bibin (imperative plural)
erkedar bûm (past)
erkedar bûyî (past)
erkedar bû (past)
erkedar bûn (past)

etymology_text: Ji erkdar + bûn.

ipa: /ɛɾkˈdɑːɾ buːn/


dokuman kirin

forms:
dokuman dikim (present)
dokuman dikî (present)
dokuman dike (present)
dokuman dikin (present)
dokuman bike (imperative singular)
dokuman bikin (imperative plural)
dokuman kir (past)
dokuman kir (past)
dokuman kir (past)
dokuman kir (past)

etymology_text: Ji dokuman + kirin.

ipa: /doːkʊˈmɑːn kɪˈɾɪn/


wekaleten

etymology_text: Ji wekalet + -en.

ipa: /wɛkɑːlɛˈtɛn/

hyphenation: we·ka·le·ten


rocketry

glosses: Roketvanî. Çêkirin û avêtina roketan, ilm û tetbîqa wê.

etymology_text: Ji rocket + -ry.


press-gang

glosses: Komeke mirovan ku ji bo zorê bidin kesên din tên şixulandin, daku ew kes tevlî xizmeta leşkerîyê bin, xisûsen xizmeta behrî.


press-gang

glosses: Li kesekî zor dan ji bo kirina xizmeta leşkerî an xizmeta behrî.

glosses: Li kesekî kirina tiştekî ferz kirin (ku ne dilxwaz in wî tiştî bikin).

forms:
pressgang
press gang

etymology_text: Ji press + gang.


golden age

glosses: Çaxê zêrîn. Dewreke dilşadî, aştî, halxweşîyê û pêşketineke mezin.


peon

glosses: Kesekî kêm yê wek gundî an bende; karkerekî ku bi kirina karên sivik wezîfedar e.

glosses: Kesekî bi dereceyeke nizm an mihîmîyeke kêm.

glosses: Peyamber (yê peyamê dibe), piyade, an polîsekî xwecih.

etymology_text: Ji kombînasyoneke fransiya navîn pion, peon û spanî peón, ev her du ji latîniya dereng pedōnem (“peya”). Cotrehê pawn.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-peon.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-peon2.wav


mobster

etymology_text: Ji mob + -ster.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-mobster.wav


qestîka

text: Ew ne edetê te ye, Bîlbo hevalan li ber derî gîro dikî, û derî mîna tifinga qestîka vedikî.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 18, ISBN 9786257724838

etymology_text: ji qestî + ka

ipa: /qɛstiːˈkɑː/

hyphenation: qes·tî·ka


tûtirk

glosses: fêkiyek piçûk ya binefşa tarî ye ji cinsê Rubus, ku bi tama xweya şêrîn-tirş û naveroka antîoksîdan a bilind tê zanîn.

text: Di cihê jêliyan de her texlît darên bi ber û bê ber hene: Hirmê, karçik, xox, hilû, (...) tû (çênd texlit in : reş, ezreqî, garisî, şêmî) tûtirk, kizwan...

ref: F. Cewerî, Hawar 2 Hejmar 24-57 (1934-1943) https://web.archive.org/https://ia801808.us.archive.org/27/items/Hawarcilt1/hawarcilt2.pdf arşîv, Nûdem, 1998, r. 836

text: Û rîçala tûtirkê û tarta sêwê, gor Bifur.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 19, ISBN 9786257724838

ipa: /tuːˈtɪɾk/

hyphenation: tû·tirk


چیتە

text: ھەردەم دا لورین چیتە نك و دا بویکا باربی ژبیر کەت ھێلیتە ل مال، چونکی یاری دگەل ھەڤالا خۆ دکرن و بەس ھزرا وێ لسەر یارییا بوو دگەل وێ

roman: Herdem da Lurîn çîte nik û da bwîka barbî jibîr ket hêlîte li mal, çunkî yarî digel hevala xo dikirin û bes hizra wê liser yarîya bû digel wê.


hêlîte

forms: ھێلیتە


وەل

text: جادۆگەرییەکێ ب سحرا خۆ وەل مەکر کو ئەم ھندەك جارا قاز بین و ھندەك جارا کچك بین.

roman: Cadogerîyekê bi siḧra xo wel me kir ku em hindek cara qaz bîn û hindek cara kiçik bîn.

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 19


Êriş

ipa: /eːˈɾɪʃ/

hyphenation: Ê·riş


ھوین

pos: pron

pos_title: Cînav

glosses: Bi alfabeya erebî nivîsina hwîn (“hûn”).

text: بۆچی ئەم جارەکێ خێزانێت خۆ نائینین و بچینە سەیرانەکێ، ھوین چ دبێژن...؟!

roman: Boçî em carekê xêzanêt xo na'înîn û biçîne seyranekê, hwîn çi dibêjin...?!

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 26


هەڤبەندی

text: وێ رۆژێ ھەمیێ یاری پێکڤە دکرن و ھەڤبەندیێت وان ب ھێزتر کەفتن.

roman: Wê rojê hemiyê yarî pêkve dikirin û hevbendiyêt wan bi hêztir keftin.


acci

glosses: guriya agirî, pêlên agir, agir, çirîsk, gurmij


title: خوساره‌ت

redirect: خوسارەت


خوسارەت بوون

text: ئۆە نوکە تیما مە خوسارەت بوویە

roman: Oe nuke tîma me xusaret bûye.

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 29


شێرزاد

text: دایکا وی گۆتێ وەرە دایۆ ئەزا ب تنێ مە دێ تشتا بۆ تە کرم... ھۆسا شێرزاد دگەل دایکا خۆ چۆ بازاری(...)

roman: Dayka wî gotê were dayo eza bi tinê me dê tişta bo te kirim... Hosa Şêrzad digel dayika xo ço bazarî(...)


tertilîn

text: Bi awayekî tertilî rabû.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 22, ISBN 9786257724838

ipa: /tɛɾtɪˈliːn/

hyphenation: ter·ti·lîn


perch

glosses: lîsîn, veniştin, dadan, lê niştin, daniştin, tar girtin, pûnîn


QY

text: Heta dawîya salê, dê 10.000 ji wan ji bo şerê navbajarî bêne perwerdekirin, hinek jî li ‘berîya bejahî ya bakurê Ingilîstan’: ‘Leşkerên ûkraynî ji bo şerî li QY tên perwerdekirin.’

ref: Şehmus Kurt, Brîtanya û Ewropaya Piştî Brexitê https://web.archive.org/https://ku.mondediplo.com/2023/03/britanya-u-ewropaya-pisti-brexite.html arşîv, Le Monde diplomatique, 2023


hatin li bal hev

text: Em hatin li bal hev da ku pîlanên xwe, rê û rêbazên xwe û tedbîr û îdara xwe nîqaş bikin.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 25, ISBN 9786257724838

etymology_text: ji hatin+li+bal+hev

ipa: /hɑːˈtɪn lɪ bɑːl hɛv/

hyphenation: ha·tin li bal hev


roj lê dan

text: Emê di nêzik de, berî ku roj lê bide dest bi sefera xwe ya dirêj bikin.

ipa: /roːʒ leː dɑːn/

hyphenation: roj lê dan


ji nav dest û pîyan derxistin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /ʒɪ nɑːv dɛst uː piːˈjɑːn dɛɾxɪsˈtɪn/

hyphenation: ji nav dest û pî·yan der·xis·tin


هتد

glosses: Bi alfabeya erebî nivîsina htd (“hwd. (her weke din)”).


bûn pîbar

text: Çûyin û hatina me û wan pir zor e, emê herin bibin cîranê wî. Ji bo ku em kanibin jê ra bibin pîbar û carnan li zarokan binêrin.

ref: Zinarê Xamo, Wer xuya dike rawestgeha dawî ya jiyana min ewê Hanînge be https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2025/03/wer-xuya-dike-rawestgeha-dawi-ya-jiyana.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com, 2025

text:
Ey ‘alimê ‘ilimdar
Rabin dîsa wek her car
Ji me re bibin pîbar
Werin ji me re bêjin

ref: Kelha Amedê, Werin ji me re bêjin https://web.archive.org/https://portal.arsivakurd.org/wp-content/uploads/2021/08/Kelhaamed_32.pdf arşîv, Ezîz Mezraqenterî, hj. 32, 2017, r. 34

text:
Li sînga min siwarin
Mil û pişt lewma xwarin
Ne pîber û pîbarin

ref: Ronahî, Çîroka Wehîbe ya ku xewna xwe veguhastiye rastî https://web.archive.org/https://ronahi.net/ku/wp-content/uploads/2023/09/1100.pdf arşîv, Wehîbe Îsa, hj. 1100, 2023, r. 1

ipa: /buːn piːˈbɑːɾ/

hyphenation: bûn pî·bar


title: pîbar

redirect: bûn pîbar


protector

forms: protectour

etymology_text: Ji îngilîziya navîn protectour, ji anglo-normanî protectour, protector, ji latînî prōtēctor, ji prōtegō (“parastin”). Ketiya şûna xwemalî îngilîziya kevn sċildend.


warqilîn

text: Hema wextê min çavên xwe beda ser ewê hûrik ku li ser carcimê diwarqilî, ez ketime şikê.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 26, ISBN 9786257724838


death-defying

glosses: Pir xeternak; yê pir talûkeyan dihewîne. Wek herfî "li mirinê meydanxwaz" / "li mirinê meydanxwîn".


roj qulibûn

text: Li cihekî pişt ewrên gewr kifşe bû ku roj qulibîbû, lewre her ku ew ber bi kûrahîya newala ku çem tê re debasdibû diçûn, tarîtir dibû.

ref: J.R.R. Tolkien (wergêr Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, 2023, çapa 1em, r. 41, ISBN 9786257724838

etymology_text: ji roj + qulibûn

ipa: /roːʒ qʊlɪˈbuːn/

hyphenation: roj qu·li·bûn


roj ava bûn

ipa: /roːʒ ɑːˈvɑː buːn/

hyphenation: roj a·va bûn


roj çûn ava

ipa: /roːʒ t͡ʃuːn ɑːˈvɑː/

hyphenation: roj çûn a·va


vêmarg

text: *Păkiž xudē, păkiž zahm, pākiž vēmarg, kōy hātī xāčē iž kir ma, řahmatē ma.

translation: Pakij xodê, pakij zahm, pakij vêmarg, koy hat'î xaç'ê ij kir me, rehmet'ê me

ref: D.N. Mackenzie, The Language of the Medians ji Matenadaran MS 7117 (1430-1446) https://web.archive.org/https://kurdishacademy.org/wp/the-language-of-the-medians/ arşîv, 1959

ipa: /veːˈmɑːɾɡ/

hyphenation: vê·marg