tewirandin

glosses:
norandin, lobandin, nehwirandin, nêwirandin, nûhirandin,
bi dengek nizm strîn yan peyivîn,
bo xwe peyivîn yan stran gotin

text: Şevên Tewirandî

ref: navê helbestek Ferzan Şêr, Diyarname.com, 12/2008

glosses: tewizandin, herimandin, pîs kirin, pûç kirin, xirab kirin

forms:
ditewirînim (present)
ditewirînî (present)
ditewirîne (present)
ditewirînin (present)
bitewirîne (imperative singular)
bitewirînin (imperative plural)
tewirand (past)
tewirand (past)
tewirand (past)
tewirand (past)
–tewirîn– (root present)
–tewirand– (root past)
ez ditewirînim (indicative present positive)
ez natewirînim (indicative present negative)
min tewirand (indicative past positive)
min netewirand (indicative past negative)
tu ditewirînî (indicative present positive)
tu natewirînî (indicative present negative)
te tewirand (indicative past positive)
te netewirand (indicative past negative)
ew ditewirîne (indicative present positive)
ew natewirîne (indicative present negative)
wê/wî tewirand (indicative past positive)
wê/wî netewirand (indicative past negative)
em ditewirînin (indicative present positive)
em natewirînin (indicative present negative)
me tewirand (indicative past positive)
me netewirand (indicative past negative)
hûn ditewirînin (indicative present positive)
hûn natewirînin (indicative present negative)
we tewirand (indicative past positive)
we netewirand (indicative past negative)
ew ditewirînin (indicative present positive)
ew natewirînin (indicative present negative)
wan tewirand (indicative past positive)
wan netewirand (indicative past negative)
min ditewirand (imperfect positive)
min neditewirand (imperfect negative)
min tewirandibû (positive)
min netewirandibû (negative)
te ditewirand (imperfect positive)
te neditewirand (imperfect negative)
te tewirandibû (positive)
te netewirandibû (negative)
wê/wî ditewirand (imperfect positive)
wê/wî neditewirand (imperfect negative)
wê/wî tewirandibû (positive)
wê/wî netewirandibû (negative)
me ditewirand (imperfect positive)
me neditewirand (imperfect negative)
me tewirandibû (positive)
me netewirandibû (negative)
we ditewirand (imperfect positive)
we neditewirand (imperfect negative)
we tewirandibû (positive)
we netewirandibû (negative)
wan ditewirand (imperfect positive)
wan neditewirand (imperfect negative)
wan tewirandibû (positive)
wan netewirandibû (negative)
ez ê bitewirînim (future positive)
ez ê netewirînim (future negative)
minê tewirandibe (future perfect positive)
minê netewirandibe (future perfect negative)
tu yê bitewirînî (future positive)
tu yê netewirînî (future negative)
teyê tewirandibe (future perfect positive)
teyê netewirandibe (future perfect negative)
ew ê bitewirîne (future positive)
ew ê netewirîne (future negative)
wê/wîyê tewirandibe (future perfect positive)
wê/wîyê netewirandibe (future perfect negative)
em ê bitewirînin (future positive)
em ê netewirînin (future negative)
meyê tewirandibe (future perfect positive)
meyê netewirandibe (future perfect negative)
hûn ê bitewirînin (future positive)
hûn ê netewirînin (future negative)
weyê tewirandibe (future perfect positive)
weyê netewirandibe (future perfect negative)
ew ê bitewirînin (future positive)
ew ê netewirînin (future negative)
wanê tewirandibe (future perfect positive)
wanê netewirandibe (future perfect negative)
min tewirandiye (perfect positive)
min netewirandiye (perfect negative)
min tewirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min netewirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te tewirandiye (perfect positive)
te netewirandiye (perfect negative)
te tewirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te netewirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî tewirandiye (perfect positive)
wê/wî netewirandiye (perfect negative)
wê/wî tewirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî netewirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me tewirandiye (perfect positive)
me netewirandiye (perfect negative)
me tewirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me netewirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we tewirandiye (perfect positive)
we netewirandiye (perfect negative)
we tewirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we netewirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan tewirandiye (perfect positive)
wan netewirandiye (perfect negative)
wan tewirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan netewirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bitewirînim (present subjunctive positive)
(bila) ez netewirînim (present subjunctive negative)
(bila) min tewirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min netewirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bitewirînî (present subjunctive positive)
(bila) tu netewirînî (present subjunctive negative)
(bila) te tewirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te netewirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bitewirîne (present subjunctive positive)
(bila) ew netewirîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî tewirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî netewirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bitewirînin (present subjunctive positive)
(bila) em netewirînin (present subjunctive negative)
(bila) me tewirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me netewirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bitewirînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn netewirînin (present subjunctive negative)
(bila) we tewirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we netewirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bitewirînin (present subjunctive positive)
(bila) ew netewirînin (present subjunctive negative)
(bila) wan tewirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan netewirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bitewiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min netewiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min tewirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min netewirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bitewiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te netewiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te tewirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te netewirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bitewiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî netewiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tewirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî netewirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bitewiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me netewiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me tewirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me netewirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bitewiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we netewiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we tewirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we netewirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bitewiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan netewiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan tewirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan netewirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bitewiranda (present conditional positive)
minê netewiranda (present conditional negative)
minê tewirandibûya (preterite conditional positive)
minê netewirandibûya (preterite conditional negative)
teyê bitewiranda (present conditional positive)
teyê netewiranda (present conditional negative)
teyê tewirandibûya (preterite conditional positive)
teyê netewirandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bitewiranda (present conditional positive)
wê/wîyê netewiranda (present conditional negative)
wê/wîyê tewirandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê netewirandibûya (preterite conditional negative)
meyê bitewiranda (present conditional positive)
meyê netewiranda (present conditional negative)
meyê tewirandibûya (preterite conditional positive)
meyê netewirandibûya (preterite conditional negative)
weyê bitewiranda (present conditional positive)
weyê netewiranda (present conditional negative)
weyê tewirandibûya (preterite conditional positive)
weyê netewirandibûya (preterite conditional negative)
wanê bitewiranda (present conditional positive)
wanê netewiranda (present conditional negative)
wanê tewirandibûya (preterite conditional positive)
wanê netewirandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bitewirîne (imperative present positive)
(tu) netewirîne (imperative present negative)
(hûn) bitewirînin (imperative present positive)
(hûn) netewirînin (imperative present negative)
تهوراندن
tewrandin

ipa: /tɛwɪɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: te·wi·ran·din


tewirandin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /tɛwɪɾɑːnˈdɪn/


norandin

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses:
lobandin, nehwirandin, nêwirandin, nûhirandin, tewirandin,
bi dengek nizm strîn yan peyivîn,
bo xwe peyivîn yan stran gotin

forms:
dinorînim (present)
dinorînî (present)
dinorîne (present)
dinorînin (present)
binorîne (imperative singular)
binorînin (imperative plural)
norand (past)
norand (past)
norand (past)
norand (past)
–norîn– (root present)
–norand– (root past)
ez dinorînim (indicative present positive)
ez nanorînim (indicative present negative)
min norand (indicative past positive)
min nenorand (indicative past negative)
tu dinorînî (indicative present positive)
tu nanorînî (indicative present negative)
te norand (indicative past positive)
te nenorand (indicative past negative)
ew dinorîne (indicative present positive)
ew nanorîne (indicative present negative)
wê/wî norand (indicative past positive)
wê/wî nenorand (indicative past negative)
em dinorînin (indicative present positive)
em nanorînin (indicative present negative)
me norand (indicative past positive)
me nenorand (indicative past negative)
hûn dinorînin (indicative present positive)
hûn nanorînin (indicative present negative)
we norand (indicative past positive)
we nenorand (indicative past negative)
ew dinorînin (indicative present positive)
ew nanorînin (indicative present negative)
wan norand (indicative past positive)
wan nenorand (indicative past negative)
min dinorand (imperfect positive)
min nedinorand (imperfect negative)
min norandibû (positive)
min nenorandibû (negative)
te dinorand (imperfect positive)
te nedinorand (imperfect negative)
te norandibû (positive)
te nenorandibû (negative)
wê/wî dinorand (imperfect positive)
wê/wî nedinorand (imperfect negative)
wê/wî norandibû (positive)
wê/wî nenorandibû (negative)
me dinorand (imperfect positive)
me nedinorand (imperfect negative)
me norandibû (positive)
me nenorandibû (negative)
we dinorand (imperfect positive)
we nedinorand (imperfect negative)
we norandibû (positive)
we nenorandibû (negative)
wan dinorand (imperfect positive)
wan nedinorand (imperfect negative)
wan norandibû (positive)
wan nenorandibû (negative)
ez ê binorînim (future positive)
ez ê nenorînim (future negative)
minê norandibe (future perfect positive)
minê nenorandibe (future perfect negative)
tu yê binorînî (future positive)
tu yê nenorînî (future negative)
teyê norandibe (future perfect positive)
teyê nenorandibe (future perfect negative)
ew ê binorîne (future positive)
ew ê nenorîne (future negative)
wê/wîyê norandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nenorandibe (future perfect negative)
em ê binorînin (future positive)
em ê nenorînin (future negative)
meyê norandibe (future perfect positive)
meyê nenorandibe (future perfect negative)
hûn ê binorînin (future positive)
hûn ê nenorînin (future negative)
weyê norandibe (future perfect positive)
weyê nenorandibe (future perfect negative)
ew ê binorînin (future positive)
ew ê nenorînin (future negative)
wanê norandibe (future perfect positive)
wanê nenorandibe (future perfect negative)
min norandiye (perfect positive)
min nenorandiye (perfect negative)
min norandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nenorandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te norandiye (perfect positive)
te nenorandiye (perfect negative)
te norandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nenorandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî norandiye (perfect positive)
wê/wî nenorandiye (perfect negative)
wê/wî norandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nenorandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me norandiye (perfect positive)
me nenorandiye (perfect negative)
me norandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nenorandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we norandiye (perfect positive)
we nenorandiye (perfect negative)
we norandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nenorandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan norandiye (perfect positive)
wan nenorandiye (perfect negative)
wan norandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nenorandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez binorînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nenorînim (present subjunctive negative)
(bila) min norandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nenorandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu binorînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nenorînî (present subjunctive negative)
(bila) te norandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nenorandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binorîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nenorîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî norandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenorandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em binorînin (present subjunctive positive)
(bila) em nenorînin (present subjunctive negative)
(bila) me norandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nenorandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn binorînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nenorînin (present subjunctive negative)
(bila) we norandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nenorandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew binorînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nenorînin (present subjunctive negative)
(bila) wan norandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nenorandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min binoranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nenoranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min norandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nenorandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te binoranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nenoranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te norandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nenorandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî binoranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenoranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî norandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nenorandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me binoranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nenoranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me norandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nenorandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we binoranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nenoranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we norandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nenorandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan binoranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenoranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan norandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nenorandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê binoranda (present conditional positive)
minê nenoranda (present conditional negative)
minê norandibûya (preterite conditional positive)
minê nenorandibûya (preterite conditional negative)
teyê binoranda (present conditional positive)
teyê nenoranda (present conditional negative)
teyê norandibûya (preterite conditional positive)
teyê nenorandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê binoranda (present conditional positive)
wê/wîyê nenoranda (present conditional negative)
wê/wîyê norandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nenorandibûya (preterite conditional negative)
meyê binoranda (present conditional positive)
meyê nenoranda (present conditional negative)
meyê norandibûya (preterite conditional positive)
meyê nenorandibûya (preterite conditional negative)
weyê binoranda (present conditional positive)
weyê nenoranda (present conditional negative)
weyê norandibûya (preterite conditional positive)
weyê nenorandibûya (preterite conditional negative)
wanê binoranda (present conditional positive)
wanê nenoranda (present conditional negative)
wanê norandibûya (preterite conditional positive)
wanê nenorandibûya (preterite conditional negative)
(tu) binorîne (imperative present positive)
(tu) nenorîne (imperative present negative)
(hûn) binorînin (imperative present positive)
(hûn) nenorînin (imperative present negative)
نۆراندن
nuhirandin
nuhrandin
nûrandin

ipa: /noːɾɑːnˈdɪn/

hyphenation: no·ran·din


lobandin

glosses:
norandin, nehwirandin, nêwirandin, nûhirandin, tewirandin,
bi dengek nizm strîn yan peyivîn,
bo xwe peyivîn yan stran gotin

forms:
dilobînim (present)
dilobînî (present)
dilobîne (present)
dilobînin (present)
bilobîne (imperative singular)
bilobînin (imperative plural)
loband (past)
loband (past)
loband (past)
loband (past)
–lobîn– (root present)
–loband– (root past)
ez dilobînim (indicative present positive)
ez nalobînim (indicative present negative)
min loband (indicative past positive)
min neloband (indicative past negative)
tu dilobînî (indicative present positive)
tu nalobînî (indicative present negative)
te loband (indicative past positive)
te neloband (indicative past negative)
ew dilobîne (indicative present positive)
ew nalobîne (indicative present negative)
wê/wî loband (indicative past positive)
wê/wî neloband (indicative past negative)
em dilobînin (indicative present positive)
em nalobînin (indicative present negative)
me loband (indicative past positive)
me neloband (indicative past negative)
hûn dilobînin (indicative present positive)
hûn nalobînin (indicative present negative)
we loband (indicative past positive)
we neloband (indicative past negative)
ew dilobînin (indicative present positive)
ew nalobînin (indicative present negative)
wan loband (indicative past positive)
wan neloband (indicative past negative)
min diloband (imperfect positive)
min nediloband (imperfect negative)
min lobandibû (positive)
min nelobandibû (negative)
te diloband (imperfect positive)
te nediloband (imperfect negative)
te lobandibû (positive)
te nelobandibû (negative)
wê/wî diloband (imperfect positive)
wê/wî nediloband (imperfect negative)
wê/wî lobandibû (positive)
wê/wî nelobandibû (negative)
me diloband (imperfect positive)
me nediloband (imperfect negative)
me lobandibû (positive)
me nelobandibû (negative)
we diloband (imperfect positive)
we nediloband (imperfect negative)
we lobandibû (positive)
we nelobandibû (negative)
wan diloband (imperfect positive)
wan nediloband (imperfect negative)
wan lobandibû (positive)
wan nelobandibû (negative)
ez ê bilobînim (future positive)
ez ê nelobînim (future negative)
minê lobandibe (future perfect positive)
minê nelobandibe (future perfect negative)
tu yê bilobînî (future positive)
tu yê nelobînî (future negative)
teyê lobandibe (future perfect positive)
teyê nelobandibe (future perfect negative)
ew ê bilobîne (future positive)
ew ê nelobîne (future negative)
wê/wîyê lobandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nelobandibe (future perfect negative)
em ê bilobînin (future positive)
em ê nelobînin (future negative)
meyê lobandibe (future perfect positive)
meyê nelobandibe (future perfect negative)
hûn ê bilobînin (future positive)
hûn ê nelobînin (future negative)
weyê lobandibe (future perfect positive)
weyê nelobandibe (future perfect negative)
ew ê bilobînin (future positive)
ew ê nelobînin (future negative)
wanê lobandibe (future perfect positive)
wanê nelobandibe (future perfect negative)
min lobandiye (perfect positive)
min nelobandiye (perfect negative)
min lobandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nelobandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te lobandiye (perfect positive)
te nelobandiye (perfect negative)
te lobandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nelobandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî lobandiye (perfect positive)
wê/wî nelobandiye (perfect negative)
wê/wî lobandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nelobandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me lobandiye (perfect positive)
me nelobandiye (perfect negative)
me lobandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nelobandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we lobandiye (perfect positive)
we nelobandiye (perfect negative)
we lobandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nelobandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan lobandiye (perfect positive)
wan nelobandiye (perfect negative)
wan lobandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nelobandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bilobînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nelobînim (present subjunctive negative)
(bila) min lobandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nelobandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bilobînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nelobînî (present subjunctive negative)
(bila) te lobandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nelobandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilobîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nelobîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî lobandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelobandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bilobînin (present subjunctive positive)
(bila) em nelobînin (present subjunctive negative)
(bila) me lobandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nelobandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bilobînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nelobînin (present subjunctive negative)
(bila) we lobandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nelobandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bilobînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nelobînin (present subjunctive negative)
(bila) wan lobandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nelobandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bilobanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nelobanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min lobandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nelobandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bilobanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nelobanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te lobandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nelobandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bilobanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelobanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lobandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nelobandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bilobanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nelobanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me lobandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nelobandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bilobanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nelobanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we lobandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nelobandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bilobanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelobanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan lobandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nelobandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bilobanda (present conditional positive)
minê nelobanda (present conditional negative)
minê lobandibûya (preterite conditional positive)
minê nelobandibûya (preterite conditional negative)
teyê bilobanda (present conditional positive)
teyê nelobanda (present conditional negative)
teyê lobandibûya (preterite conditional positive)
teyê nelobandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bilobanda (present conditional positive)
wê/wîyê nelobanda (present conditional negative)
wê/wîyê lobandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nelobandibûya (preterite conditional negative)
meyê bilobanda (present conditional positive)
meyê nelobanda (present conditional negative)
meyê lobandibûya (preterite conditional positive)
meyê nelobandibûya (preterite conditional negative)
weyê bilobanda (present conditional positive)
weyê nelobanda (present conditional negative)
weyê lobandibûya (preterite conditional positive)
weyê nelobandibûya (preterite conditional negative)
wanê bilobanda (present conditional positive)
wanê nelobanda (present conditional negative)
wanê lobandibûya (preterite conditional positive)
wanê nelobandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bilobîne (imperative present positive)
(tu) nelobîne (imperative present negative)
(hûn) bilobînin (imperative present positive)
(hûn) nelobînin (imperative present negative)
لۆباندن
lûbandin

ipa: /loːbɑːnˈdɪn/

hyphenation: lo·ban·din


mezbehe

glosses:
qesabxane, selexane, girûnxane, kuştargeh,
cihê ku ajel lê tên serjêkirin û girûn û kerkirin

text: Îcar em di van rojên cejnê de dinyê gişî dikin mezbaha û dibêjin “bila ev cejn bibe munasebeta biratî wekhevî û aştiyê”...

ref: Şêxmûs Sefer: Cejn-qurban-mezbaha-dinya, Diyarname.com, 12/2008

forms: mezbaha

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


selexane

glosses: Cihê ku ajal lê tên serjêkirin û girûn û kerkirin.

forms: selxane

etymology_text: Ji sele + -xane.


xane

glosses: Xane yekeya bingehîn a zîndewer e. Ango tiştekî zîndewer be, herî kêm xwediyê xaneyek e. Ji ber ku piraniya xaneyan pir piçûk in, bi çavê tazî nayên dîtin. Ji bo dîtina xaneyan mîkroskob tên bikaranîn.

text: Eqdê ihramê di 'işqê da ko pîrê 'işqê bestDê çi xem ger xerqe rehnê xane'ê xemmar-i bitGezmeyek qewsê şevên 'aşiq bi nîva dil kevit

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

الدار

roman: ad-dār

ipa: /xɑːˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-xane.wav

hyphenation: xa·ne


mît

forms: MÎT

etymology_text: Ji yewnaniya kevn μῦθος (gotin, galegal)


mîtos

text: Nikarin bi çîrokeke pir basît agirê gundê xwe yê şewitî deynin ser sehneya kurdan, radibin xwedêgiravî ji me re qala mîtosa agirê Prometheus dikin û doza îmana me dikin. (Heke Prometheus niha sax bûya, belkî agirê bi hezaran gundên me yên şewitî bidiziya û belkî di kuleka rewşenbîrên tirk yên faşîst re bigindiranda!)

ref: Evdile Koçer: Recep Îvedîkên me kurdan!, Diyarname.com, 12/2008

etymology_text: Ji yûnaniya kevn μῦθος (mûthos) (gotin, galegal)


galegal

glosses:
galegot, gotinên ne rast, gotinên bêbingeh, axivîn hîç û pûç, tehlîq, qiselok,
qiseyên ku li ser kesekî yan tiştekî tên gotin bêyî ku rastiya meseleyê baş bêt zanîn

text: Di vê mîhrîcanê de tiştekî girîng jî vekirina peykerê Ehmedê Xanî ye. Ligel hinek galegalên hîç û pûç ên derdorên paşverû ku vekirina peyker wekî pûtperestî nîşan didan, vekirina peykera Xanî Baba girîng bû.

ref: Samî Berbang: Havîn demsala mihricanan e, Amidakurd.com, 7/2005

forms:
galgal
gale-gal
gal-gal

etymology_text: Dubarekirina qal (behs, gotin, axiftin ji erebî [Peyv?]. Di hin devokên erebî de Q dibe G.

плётка

roman: pljótka

流言蜚语

roman: liúyánfēiyǔ

객설

roman: gaekseol

сплетня

roman: spletnja

базікання

roman: bazikannja

hyphenation: ga·le·gal


piştî nîvro

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses:
dema li navbera nîvro û êvarê, danê êvarê,
piştî nîvro lê berî êvarê,
piştî firavînê lê berî şîvê

forms:
paşnîvro
piştî nîvroj
êvar
sibe
spêde
şev

আবেলি

roman: abeli

বিয়লি

roman: bioli

পিছবেলা

roman: pisbela

ভাটিবেলা

roman: bhatibela

икенде

roman: ikende

папаўдні́

roman: papaŭdní

следо́бед

roman: sledóbed

ᏒᎯᏰᏱᏗᏢ

roman: svhiyeyiditlv

下午

roman: xiàwǔ

下晝

roman: haa⁶ zau³

下晝

roman: hâ-chu

下晡

roman: ē-po͘ / ĕ-po͘

暗晡

roman: àm-po͘

下晝

roman: ē-tàu

بَعْد الظُّهْر

roman: baʿd aẓ-ẓuhr

بَعْدَ الزَّوَال

roman: baʿda z-zawāl

زَوَالِيّ

roman: zawāliyy

هَاجِرِيّ

roman: hājiriyy

عصر

roman: ʕaṣr

بعد الظهر

roman: baʕd iḍ-ḍúhur

بعد الظهر

roman: baʕd aẓ-ẓuhur

عَصُر

roman: ʕaṣur

ցերեկ

roman: cʻerek

بعد از ظهر

roman: ba'd az zohr

ნაშუადღევი

roman: našuadɣevi

दोपहर

roman: dopahar

אַחַר הַצָּהֳרַייִם

roman: aḥár hatzohoráim

экинди

roman: ekindi

오후

roman: ohu

экинни

roman: ekinni

ຕອນແລງ

roman: tǭn lǣng

попладне

roman: popladne

ഇടനേരം

roman: iṭanēraṃ

അപരാഹ്നം

roman: aparāhnaṃ

نماشون

roman: nemašun

үдээс хойш

roman: üdees hojš

экинли

roman: ékinli

екінді

roman: ekındı

пополу́дни

roman: popolúdni

послеобе́денное вре́мя

roman: posleobédennoje vrémja

втора́я полови́на дня

roman: vtorája polovína dnja

ยามบ่าย

roman: yaam bàai

మధ్యాహ్నం

roman: madhyāhnaṃ

དགོང་དྲོ

roman: dgong dro

دوپہر

roman: dophar

опі́вдні

roman: opívdni

រសៀល

roman: rɔɔrɔsiəl

נאָכמיטאָג

roman: nokhmitog

απόγευμα

roman: apógevma

δείλη

roman: deílē


niştin

glosses:
rûniştin, daniştin, dadan,
xwe li ser tiştekî bi cih kirin,
ji hewa hatin erdê,
li ser tiştekî sekinîn, rawestîn

text: Çivîk li ser darê niştiye.

text: Quling li ser banî niştî bû.

text: Firroke nişt erdê.

forms:
dinişim (present)
dinişî (present)
dinişe (present)
dinişin (present)
binişe (imperative singular)
binişin (imperative plural)
niştim (past)
niştî (past)
nişt (past)
nijtin
nîştin
nîjtin

etymology_text:
proto-hindûewropî *ni- ("jêr, xwarê") + *sed- ("rûniştin")
:proto-îranî: *ni-- ("jêr, xwarê") + *had- ("niştin")
::avestayî: hid- ("ronayen")
::farisiya kevn: nišād- ("niştin")
::partî: nšyd- ("niştin")
::pehlewî: nšyy- ("niştin")
::sogdî: nšyd- ("niştin")
::farisî: nišastan ("niştin")
::kurdî: ništin ("niştin")
::kîrîbatî: ništēn ("niştin")
::hewramî: niştey ("niştin")
::(zazakî: nişten) ("niştin") ^(alfabeya arî)
::sanskrîtî: sad ("niştin") ...
::yûnanî: ezesthai ("niştin")
::latînî: sīdō ("niştin")
::îngilîzî: sit ("rûniştin"), nest ("hêlîn")
Çavkanî: Cheung p.126
Hevreh: ni-, rûniştin

ipa: /nɪʃˈtɪn/

hyphenation: niş·tin


talib

glosses:
xwazgîn, daxwazker, dilxwaz, viyer, xwazkar, karniyar, telebkar,
kesa/ê ku daxwaza tiştekî dike,
kesa/ê ku tiştekî dixwaze,
kesa/ê ku teleba tiştekî dike

text: Tevgera Demokratên Şoreşger jî taliba desthilata belediyeyan e

glosses: xwezkar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: talîb

διεκδικητής

roman: diekdikitís


xwazgîn

glosses:
talib, daxwazker, dilxwaz, viyer, xwazkar, karniyar, telebkar,
kesa/ê ku daxwaza tiştekî dike,
kesa/ê ku tiştekî dixwaze,
kesa/ê ku teleba tiştekî dike

text: Bêperdeyî bo we ra qedîm eXwazgîn û wesa'it û wesîleHerçî ko ji ba we bên cemîl e

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
xwezgîn
xazgîn

etymology_text: xwestin > -xwaz- + -gîn


-gîn

pos: suffix

pos_title: Paşgir

forms:
-gihîn
ji gihîştin
-gir
-gîr

etymology_text: Hevreha farisî û belûçî -gîn, parsî û pehlewî -gên, ji zimanên îranî.


desteser

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses:
girtî, dîl, êsîr, zindanî,
kesa/ê yan tiştê ku dest anku kontrol li ser e,
tiştê yan kesê ku dest li ser hatiye danîn

forms:
destesertir (comparative)
herî desteser (superlative)
destesertirîn (superlative)

etymology_text: dest li ser

hyphenation: des·te·ser


dest danîn ser

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: girtin, misadere kirin, kontrol kirin, jê standin

etymology_text: dest + danîn + ser

没收

roman: mòshōu

налошить арест на

roman: nalošitʹ arest na


misadere

glosses: jê standin, dest danîn ser, girtin, kontrol kirin

text: Dewletê malê wan misadere kir.

forms: musadere


digan

glosses: dema borî ya berdewam û pirjimar ji lêkera gan

etymology_text: Ji di- + gan.


digan

glosses: diran (hestiyê di devî de yên ku xwarin pê tê hêrandin)


daxwazker

glosses:
Kesa/ê ku daxwaza tiştekî dike.
Kesa/ê ku tiştekî dixwaze.

forms:
داخوازكهر
daxwazkar
daxwezkar
daxwezker
daxazkar
daxazker
darxwazkar
darxwezkar
darxwezker
darxazkar
darxazker

etymology_text: Ji daxwaz + -ker.


tooth

glosses: didan, diran (hestiyên di devî de yên ku xwarin pê tê hêrandin)

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-tooth.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-tooth.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-tooth.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-SpringProof-tooth.wav


teeth

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-teeth.wav


kêlbe

forms:
kêlb
kilb
kêlbetan

کەڵبە

roman: kellbe


kêlbetan

glosses:
pencik, pens, pense,
 amûrekî pêzeftkirinê ye

forms:
kelbetan
kelpetan
kerbetan
kerbeten
kerpetan
kerpeten
kêlbe

מלקחת

roman: melkakhat

ipa: /keːlbɛˈtɑːn/

hyphenation: kêl·be·tan


xetîb

glosses:
mela, îmam, waiz,
melayê ku xutbê dixwîne,

glosses: axiver, peyiver, bêjer, qiseker, xeberder

forms:
xatib
xatîb

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî xatib, xîtab, mixatib, xutbe

проповедник

roman: propov'édnik


sacrifice

glosses: gorî kirin, kirin qurban, fîda kirin, feda kirin


qeys

text: Kî ji we îro-sibê li hêviya lihevhatineke biratî ya kurd û dewletê li ser esasê adîlane ye. Dewletekebê ser û ber, hezar şax û şûxên wê hene. Dev ji me kurdan berdin, ew giş qebrên hev dikolin. Kes li yên din ne ewle ne. Sed serî lihev dikevin; hêjmara çete û mafyayan ji qeysê derketiye. Ne ji neyartiya “qaşo” dijminên devre û hundirbûya vêga ji heft zemanan ve hev qelandibûn. Heta vêga çend brokratên payebilind di korahiyê de çûne hejmara wan ne diyar e.

ref: Merdan Newayî: Ehwenaşer TRT-Heşt, Amidakurd.com, 12/2008

forms:
qeyis
qas
qeysî
qeysik
qiyas
muqayese


victim

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-victim.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-victim.wav


implement

glosses: cîbicî kirin, bicihanîn piyadekirdin, dabezandin, bedîhênan


adherent

etymology_text: Ji adhere + -ent.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-adherent.wav


adhere

glosses: pêgir bûn, pêbend bûn, peyrew bûn, dilsoz bûn, pê kirin, bi gotina yan fermana kesekî kirin


culprit

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-culprit.wav


crook

text: A shepherd's crook is useful for grabbing a stray sheep by the neck or leg and reining it in.

audio: EN-AU ck1 crook.ogg


felon

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-felon.wav


qeymax

glosses: ji berhemên şîriye, dihête çêkirin ji şîrê gamêşa û çel û pezî

forms:
قەیماغ
qaymax

etymology_text: Ji tirkî kaymak.

قشطة

roman: qişthe

ipa: /qɛjˈmɑːx/

hyphenation: qey·max


arogan

glosses:
qure, nefsmezin, pozbilind, difinbilind, kuşpene, xurr, xwirr, ne nefsbiçûk,
kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne

glosses: qebe, mexrûr, bixurûr, kepîbilind^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
arogantir (comparative)
herî arogan (superlative)
arogantirîn (superlative)
arogant

etymology_text: Bi rêya fransî arrogant ji latînî arrogans ji arrogo ji arrogare

arrogant#German

roman: arrogant

арогантен

roman: aroganten

арогантна

roman: arogantna

арогантно

roman: arogantno


serhevde

glosses:
minet, pozdaxî, di civatê de tiştên eyb
 ji ber qusûr an jî kêmasiya xwe, yek dibe şerma rûyê yekî din

text: Hûn şiyar bin, bila di mintîqeya me de tiştekî xerab, ji me re ku bibe rûreşî û serhevde çênebe

ref: Eyüp Kıran, Dewrêşê Evdî Kulîlka Bilbizêk û Rim, Nûbihar, 2018, çapa 4em, r. 27, ISBN 978-9944-360-95-1

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /sɛɾhɛvˈdɛ/

hyphenation: ser·hev·de


serhevde

text: Ermenîtiya dapîra Abdullah Gul lê dibe serhevde.

ref: Netkurd.com, 12/2008

forms: serhivde

notes:
serhevde kirin
serhevdekirin
serhevdekirî


serhevde

pos: pron

pos_title: Cînav

glosses: hemû, tev, giş, pêkve, li gel hev, bi hev re


xurr

glosses: Kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne, kesa/ê ku li xelkê dixurre.

forms:
xwirr
xur
xwir

傲慢

roman: ào màn

יהיר

roman: yahyr

יהירה

sense: qure, pozbilind


xurr

glosses: lê xurrîn, lê heytandin, bi gazîkirin pevçûnê, banga şerî lê kirin


xurrîn

glosses: bi dengek agresîv gazî kirin, lê heytandin, gazî kirin pevçûnê, banga şerî lê kirin

glosses: dengê ku kewên di rekehê de li yên azad dikin daku yên azad nêzîk bibin û bikevin davên kewgiran

forms:
xwirrîn
xurîn
xwirîn
xurîn

etymology_text: Ji xurr + -în.

ipa: /xʊɾˈɾiːn/

hyphenation: xur·rîn


xurrîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


şemsî

glosses:
sîwan, sihwane
têlikên ku bi cawî hatine niximandin û mirov li raserî xwe digire daku ji baranê yan tavê bêt parastin

text: Li gorî min xwandiye, Pkk'ê îcar hemû kesên ku dê li gel TRT6ê bixebitin, tehdît kiriye! Pkk ye, ji derî kuştina kurdan ti xêr nekiriye. Heger kurd TRT6ê jibo ziman, chand, wêje û bi gelemperî jibo berjewendiyên neteweya kurdan bi kar bînin, bi xêr û xweşî hatiye. Ez hêvîdar im ku ewê kurdên ku pê ra bixebitin, dernekevin derî sînorên neteweperestiya Kurdistan'ê. Bêguman Tirsa PKK'ê û RojTVyê şexsî ne, ne netewî ne. Ez bawer nakim ku ti televîzyoneke din were bi qasî RojTVyê perestiya zimanê tirkî bike û mîlletê kurd asîmîle bike. Mirov hew fam dike, gelo Pkk û RojTV chawan dikarin ewqas ehmeq bin û xizmeta nijadperestên tirkan bikin. Diyar e ev vê yekê bi zanîn dikin û wekî makîneya asîmîlasyonê ya dewleta tirkan dixebitin, di bin şemsiya kurdîtiyê da. Goya TZP-Kurdî pêngava perwerdehiya bi zimanê kurdî dabu destpêkirin. Lê piştî chend rojan him Ziya Gökalp'ê tirkan Apo û him jî dewleta tirkan ev chalakiyana bi saya porê Apo manîpule kirin û dawî lê anîn. Apo tirk û tirkchî careke din hebuna neteweyekê jibo şexsê xwe yê nexweş binpê kir û ajantiya xwe ya li gel dewleta tirkan bi serkeftî anî şûnê.

ref: Bîrjen Jehr, Netkurd.com, 12/2008

glosses: rêkxistinek yan dezgehek ya ku çend rêkxistin yan dezgeh tê de ne

forms: şemsiye

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî şems (tav, roj).

ছাতা

roman: chata

notes:
şemsî bûn
şemsî kirin
şemsîbûn
şemsîkirin
şemsîbûyî
şemsîkirî


şemsiye

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-şemsiye.wav


Şino

pos: name

pos_title: Serenav


patoxwer

forms:
patoxor
patoxur
patoxwir

etymology_text: Ji pato + -xwer.


riyakar

glosses:
durû, melaq, bêexlaq, dudev, bincam, çîvok, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e

forms:
riyakartir (comparative)
herî riyakar (superlative)
riyakartirîn (superlative)

위선자

roman: wiseonja

υποκριτής

roman: ypokritís

υποκρίτρια

roman: ypokrítria


melaq

glosses:
durû, riyakar, bêexlaq, dudev, bincam, çîvok, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e

forms:
melaqtir (comparative)
herî melaq (superlative)
melaqtirîn (superlative)
meraq


çîvok

glosses:
durû, riyakar, bêexlaq, dudev, bincam, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e

forms:
çîvoktir (comparative)
herî çîvok (superlative)
çîvoktirîn (superlative)
çîrok


dudev

glosses: amûra ku du dev heye (bi taybetî kêr an şîr)

glosses:
durû, riyakar, bêexlaq, bincam, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e

forms:
dudevtir (comparative)
herî dudev (superlative)
dudevtirîn (superlative)
çîrok


bincam

glosses:
durû, riyakar, bêexlaq, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e

ipa: /bɪnˈd͡ʒɑːm/


bincam

ipa: /bɪnˈd͡ʒɑːm/


hypocrisy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-hypocrisy.wav


durûtî

glosses:
riyakarî, çîvokî, bêexlaqî, derewînî, melaqî, dudevîtî, bincamî,
durûbûn, kiryar û reftarên kesên durû

forms:
durûyî
durûyîtî

etymology_text: Ji durû + -tî.

𐕌𐔰𐕙𐕕𐔴𐕀𐔶

roman: marʒexē

крываду́шнасць

roman: kryvadúšnascʹ

лицемерие

roman: licemerie

двуличие

roman: dvuličie

虛偽

roman: xūwěi

假惺惺

roman: jiǎxīngxīng

偽善

roman: wěishàn

رِيَاء

roman: riyāʾ

نِفَاق

roman: nifāq

երեսպաշտություն

roman: erespaštutʻyun

دورویی

roman: doruyi

პირმოთნეობა

roman: ṗirmotneoba

თვალთმაქცობა

roman: tvaltmakcoba

ორპირობა

roman: orṗiroba

ფარისევლობა

roman: parisevloba

ढोंग

roman: ḍhoṅg

צביעות \ צְבִיעוּת

roman: tsviút

эки жүздүүлүк

roman: eki cüzdüülük

위선

roman: wiseon

екіжүзділік

roman: ekıjüzdılık

лицеме́рие

roman: licemérije

двули́чие

roman: dvulíčije

лицемѣриѥ

roman: liceměrije

риёкорона

roman: riyokorona

лицемі́рство

roman: lycemírstvo

дволи́чність

roman: dvolýčnistʹ

υποκρισία

roman: ypokrisía

ipa: /dʊruːˈtiː/


riyakarî

forms:
riyakarîtî
riyakartî

etymology_text: Ji riyakar + -î

лицемерие

roman: licemerije

hyphenation: ri·ya·ka·rî


çîvokî

glosses:
durûtî, riyakarî, bêexlaqî, derewînî, melaqî, dudevîtî, bincamî,
durûbûn, kiryar û reftarên kesên durû

forms:
çîvokîtî
çîvoktî

etymology_text: Ji çîvok + -î


melaqî

forms:
melaqîtî
melaqtî

etymology_text: Ji melaq + -î.

hyphenation: me·la·qî


waw

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses:
ax, ox, of,
dengek gazîkirinê ye dema ku mirov bi tiştek ecêb dihese

forms: vaw


waw

glosses: navê herfa و (w, u) di alfabeya erebî de


toil

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-toil.wav


zehmetkêşî

glosses: renc, paletî, rêncberî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: zahmetkêşî

etymology_text: Ji zehmetkêş + -î


drudgery

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-drudgery.wav


vacation

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-vacation.wav


fermande

glosses:
fermandar, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar,
serekên eskeran, serokên leşkerî

glosses: fermander, komandan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji ferman + -de.

команди́р

roman: komandír


fermandar

glosses:
fermande, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar,
serekên eskeran, serokên leşkerî

glosses: fermander, komandan, serdest, serok, pêşeng, pêşewa, lîder, rêber, hukimran, pêşkêş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
فهرماندار
fermander

etymology_text: Ji ferman + -dar.

ipa: /fɛɾmɑːnˈdɑːɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-fermandar.wav

hyphenation: fer·man·dar


fermander

glosses:
fermandar, fermande, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz,
serekên eskeran, serokên leşkerî

forms: fermandar

etymology_text: Ji ferman + -der.


amir

text: Herçî te irade kir reqem kirAmir tu yî, ew bi emrî me'mûrMe'mûr dibin hemîşe me'zûr

etymology_text: Ji erebî أَمِير (ʾamīr), têkildarî emir, emîr, mîr, amîral

آمر

roman: ’āmir

מפקד

roman: mefaqed


komtan

glosses:
fermandar, fermande, fermander, amir, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar,
serekên eskeran, serokên leşkerî

glosses: komandan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
komitan
komutan
qomitan
qomtan
qumtan


komandar

glosses:
fermandar, fermande, fermander, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandan,
serekên eskeran, serokên leşkerî

forms:
kumandar
qomandar
qumandar

etymology_text: Ji îngilîzî commander


komandan

glosses:
fermandar, fermande, fermander, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar,
serekên eskeran, serokên leşkerî

forms:
kumandan
qomandan
qumandan

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]commandant


hevnas

glosses:
hevalên hev, dostên hev, kesên ku hev dinasin,
mirovên ku niyasên hev in,
kesên ku yekûdu nas dikin

forms:
hevnastir (comparative)
herî hevnas (superlative)
hevnastirîn (superlative)
hemnas
hemniyas
hevniyas

etymology_text: Ji hev- + nas.

hyphenation: hev·nas


dilê xwe girtin

glosses: Ji ber peyvek an jî kiryarekê êşîn, pê nexweş hatin

text: Ew kesên ku li Ewrupayê dijîn bila dile xwe negrin lê haya wan ji welêt tune ye. Ez naxwazim dilê kesî bihêlim, lê gelek ji wan bi siwarî çûn, lê piyade mane.

ref: kurdinfo.com, 01/2006

forms:
aciz bûn
dîn û har bûn

etymology_text: Ji dilê + xwe + girtin.


komedyen

text: TRT’ê ji ber ku rû ji hunermend û saziyên kurd nedît vê carê jî li pey komedyenê kurdê sûriyeyî Bavê Teyar ket. Ji bo ku Bavê Teyar û ekîba wî di rêzefîlmeke kanalê de bilîzin teklîfê dibin wan.

etymology_text: Ji fransî comédien, ji yûnaniya kevn κωμῳδία (kōmōidía).

гумары́ст

roman: humarýst

ко́мік

roman: kómik

камедыя́нт

roman: kamjedyjánt

喜劇演員

roman: xǐjù yǎnyuán

كُومِيدْيَان

roman: kōmidyān

կատակերգակ

roman: katakergak

կատակերգու

roman: katakergu

կոմիկ

roman: komik

կոմեդիանտ

roman: komediant

کمدین

roman: komedian

კომიკოსი

roman: ḳomiḳosi

იუმორისტი

roman: iumorisṭi

개그맨

roman: gaegeumaen

코미디언

roman: komidieon

희극인

roman: huigeugin

ټوکي

roman: ṭoki

юмори́ст

roman: jumoríst

комедиа́нт

roman: komediánt

гумори́ст

roman: humorýst


astronomîk

glosses: stêrnasî, têkildarî astronomiyê, li gor astronomiyê

glosses:
pirr mezin, bêqam gelek,
wisan mezin yan gelek ku mirov nikare bawer bike,
li derî hesaba normal

forms:
astronomîktir (comparative)
herî astronomîk (superlative)
astronomîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji astronomî + -îk.


helgirtin

text: ژنوی بیرا وێ ھات کو بویکا خۆ ژبیر کر بوو، ھەلگرت و بەرێ خۆ دایێ دیت گەلەك یا بێسەروبەرە(..)

roman: Ji nwî bîra wê hat ku bwîka xo jibîr kir bû, helgirt û berê xo dayê dît gelek ya bêserubere(..)

ref: Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, 2012, r. 15


elahwekîl

glosses: bi rastî, ez sond dixwim ku, Xwedê wekîl e ku, bi Xwedê

forms: ellahwekîl

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: Elah + wekîl


çerpandin

glosses:
sîle lê dan, zile lê dan, şeq,
li rû û bi taybetî li gepa kesekê/î bi destî xistin

forms:
diçerpînim (present)
diçerpînî (present)
diçerpîne (present)
diçerpînin (present)
biçerpîne (imperative singular)
biçerpînin (imperative plural)
çerpand (past)
çerpand (past)
çerpand (past)
çerpand (past)
–çerpîn– (root present)
–çerpand– (root past)
ez diçerpînim (indicative present positive)
ez naçerpînim (indicative present negative)
min çerpand (indicative past positive)
min neçerpand (indicative past negative)
tu diçerpînî (indicative present positive)
tu naçerpînî (indicative present negative)
te çerpand (indicative past positive)
te neçerpand (indicative past negative)
ew diçerpîne (indicative present positive)
ew naçerpîne (indicative present negative)
wê/wî çerpand (indicative past positive)
wê/wî neçerpand (indicative past negative)
em diçerpînin (indicative present positive)
em naçerpînin (indicative present negative)
me çerpand (indicative past positive)
me neçerpand (indicative past negative)
hûn diçerpînin (indicative present positive)
hûn naçerpînin (indicative present negative)
we çerpand (indicative past positive)
we neçerpand (indicative past negative)
ew diçerpînin (indicative present positive)
ew naçerpînin (indicative present negative)
wan çerpand (indicative past positive)
wan neçerpand (indicative past negative)
min diçerpand (imperfect positive)
min nediçerpand (imperfect negative)
min çerpandibû (positive)
min neçerpandibû (negative)
te diçerpand (imperfect positive)
te nediçerpand (imperfect negative)
te çerpandibû (positive)
te neçerpandibû (negative)
wê/wî diçerpand (imperfect positive)
wê/wî nediçerpand (imperfect negative)
wê/wî çerpandibû (positive)
wê/wî neçerpandibû (negative)
me diçerpand (imperfect positive)
me nediçerpand (imperfect negative)
me çerpandibû (positive)
me neçerpandibû (negative)
we diçerpand (imperfect positive)
we nediçerpand (imperfect negative)
we çerpandibû (positive)
we neçerpandibû (negative)
wan diçerpand (imperfect positive)
wan nediçerpand (imperfect negative)
wan çerpandibû (positive)
wan neçerpandibû (negative)
ez ê biçerpînim (future positive)
ez ê neçerpînim (future negative)
minê çerpandibe (future perfect positive)
minê neçerpandibe (future perfect negative)
tu yê biçerpînî (future positive)
tu yê neçerpînî (future negative)
teyê çerpandibe (future perfect positive)
teyê neçerpandibe (future perfect negative)
ew ê biçerpîne (future positive)
ew ê neçerpîne (future negative)
wê/wîyê çerpandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neçerpandibe (future perfect negative)
em ê biçerpînin (future positive)
em ê neçerpînin (future negative)
meyê çerpandibe (future perfect positive)
meyê neçerpandibe (future perfect negative)
hûn ê biçerpînin (future positive)
hûn ê neçerpînin (future negative)
weyê çerpandibe (future perfect positive)
weyê neçerpandibe (future perfect negative)
ew ê biçerpînin (future positive)
ew ê neçerpînin (future negative)
wanê çerpandibe (future perfect positive)
wanê neçerpandibe (future perfect negative)
min çerpandiye (perfect positive)
min neçerpandiye (perfect negative)
min çerpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neçerpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te çerpandiye (perfect positive)
te neçerpandiye (perfect negative)
te çerpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neçerpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî çerpandiye (perfect positive)
wê/wî neçerpandiye (perfect negative)
wê/wî çerpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neçerpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me çerpandiye (perfect positive)
me neçerpandiye (perfect negative)
me çerpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neçerpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we çerpandiye (perfect positive)
we neçerpandiye (perfect negative)
we çerpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neçerpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan çerpandiye (perfect positive)
wan neçerpandiye (perfect negative)
wan çerpandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neçerpandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez biçerpînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neçerpînim (present subjunctive negative)
(bila) min çerpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neçerpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu biçerpînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neçerpînî (present subjunctive negative)
(bila) te çerpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neçerpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biçerpîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neçerpîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî çerpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neçerpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em biçerpînin (present subjunctive positive)
(bila) em neçerpînin (present subjunctive negative)
(bila) me çerpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neçerpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn biçerpînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neçerpînin (present subjunctive negative)
(bila) we çerpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neçerpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew biçerpînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neçerpînin (present subjunctive negative)
(bila) wan çerpandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neçerpandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min biçerpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neçerpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min çerpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neçerpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te biçerpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neçerpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te çerpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neçerpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî biçerpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neçerpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî çerpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neçerpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me biçerpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neçerpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me çerpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neçerpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we biçerpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neçerpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we çerpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neçerpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan biçerpanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neçerpanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan çerpandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neçerpandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê biçerpanda (present conditional positive)
minê neçerpanda (present conditional negative)
minê çerpandibûya (preterite conditional positive)
minê neçerpandibûya (preterite conditional negative)
teyê biçerpanda (present conditional positive)
teyê neçerpanda (present conditional negative)
teyê çerpandibûya (preterite conditional positive)
teyê neçerpandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê biçerpanda (present conditional positive)
wê/wîyê neçerpanda (present conditional negative)
wê/wîyê çerpandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neçerpandibûya (preterite conditional negative)
meyê biçerpanda (present conditional positive)
meyê neçerpanda (present conditional negative)
meyê çerpandibûya (preterite conditional positive)
meyê neçerpandibûya (preterite conditional negative)
weyê biçerpanda (present conditional positive)
weyê neçerpanda (present conditional negative)
weyê çerpandibûya (preterite conditional positive)
weyê neçerpandibûya (preterite conditional negative)
wanê biçerpanda (present conditional positive)
wanê neçerpanda (present conditional negative)
wanê çerpandibûya (preterite conditional positive)
wanê neçerpandibûya (preterite conditional negative)
(tu) biçerpîne (imperative present positive)
(tu) neçerpîne (imperative present negative)
(hûn) biçerpînin (imperative present positive)
(hûn) neçerpînin (imperative present negative)
چهرپاندن
çarpandin

etymology_text: Ji çerp + -andin.

ipa: /t͡ʃɛɾpɑːnˈdɪn/

hyphenation: çer·pan·din


çerpandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /t͡ʃɛɾpɑːnˈdɪn/


sersal

glosses: Destpêka saleke nû, cejna pîrozkirina hatina saleke nû.

text: Memduh Selîm Beg û heval, dost û nasên wî li mala bavê Ferîhayê, li mala xwezûrê xwe yê pêşeroje rûniştine û sersala nû û nîşana Memduh Selîm Begê pîroz dikin. Maseyeke pir dirêj û li dora wê jî merivên rûken. Bi tirkî û kurdî mûsîka welêt. Çend dengbêj û sazbend. Her texlît xwarin û vexwarin. Bêgûman, araq jî.

ref: Mehmed Uzun, Siya Evînê, İthaki Yayınları, Stembol, 2005, r. 53, ISBN 975-273-098-1

text: Em dikarin bêjin di nav kurdan de bêhtir ciwan vê sersalê pîroz dikin. … Zarok û ciwan xwe dixin şiklên cur bi cur, ruyên xwe boyax dikin an jî tenî di rûyê xwe didin û di nav gundan de mal bi mal digerin ji bo şêniyên malê ji bo sala nû temeniyên xweş û baş dikin. Piraniya temeniyên zarok û ciwanên ku diçin ber deriyê malê li gor rewşa wê malê diguherin. Mînak, eger di wê malê de bûkek nû hebe dibêjin “Serê salê binê salê xwedê kurek bide bûka malê” an jî keçek ezeb hebe dibêjin “Serê salê binê salê xwedê qismetek baş bide keça malê”. Xwediyên malê jî çi li ber destên wan hebin didin zarok û ciwanan. Exleb xwarin û fêkiyên hişkirî wek gûz, mewij, sêvên hişkkirî, tûyên hişkirî… Hin caran jî pere û noqilan didin.

ref: Aysel Tabak, Serê salê https://web.archive.org/https://xwebun.org/sere-sale/ arşîv, Xwebûn.org, 13.01.2020

text:
Da'im li wê qala dil e
Newroz û sersala dil e
Weqtê hilêtin ew sirac

forms:
سەرسال
serê salê

etymology_text: Ji ser + sal.

Новы год

roman: Novy hod

Нова година

roman: Nova godina

元旦

roman: yuándàn

신정

roman: sinjeong

Новый год

roman: Novyï god

навруз

roman: navruz

Новий рік

roman: Novyy rik

Πρωτοχρονιά

roman: Protochroniá

ipa: /sɛɾˈsɑːl/

hyphenation: ser·sal


esalet

glosses: resenî, orijînalî, esilîtî, eslîbûn, resenbûn

glosses: zadeganî, malmezinî, arîstokrasî, torinî, necabet, esilzadetî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî eslî


gurmik

forms: gumirk

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


xeletandin

glosses: xapandin, xirrandin, lêbandin, lêb lê kirin, hîle lê kirin, qîle lê kirin

forms: xelitandin

etymology_text: Ji xelet + -andin.

ipa: /xɛlɛtɑːnˈdɪn/

hyphenation: xe·le·tan·din


xeletandin

text: Vekirina kanaleke kurdî li Tirkiyeyê şikandina qeşayan bû ko lê diviya bû pir pêştir şikestiba. Lê ew nayê wê wateyê ko bi vekirina wê kanalê re pirsgirêka kurdî hatiye çareser kirin. Çimkî piştî pêngavên weha divê pêngavên din jî bên avêtin. Pêngava girîng jî çareserkirina pirsgirêk û berberiyên siyasî yên li Tirkiyeyê ye. Herweha divê digel wê pêngavê wê yekê jî bizanin ko bi tank, top, girtin, kuştin û gefan pirsgirêk nayên çareser kirin. Lewre en pêngav divê arasteya çareserkirina pirsgirêkên gelê kurd bibe, ew karekî baş e. Lê eger tenê bo xeletandinê bibe, ew dê ser nekeve.

ref: parlementer Arêz Ebdula li gor Pukmedia.com, 1/2009


dîskrîmînasyon

glosses:
ferq û cudahî xistin navbera mirovan,
hemû mirov wek hev nehesibandin,
miameleya wekhev li gel hemû kesan nekirin

text: Peymana rakirina hemû awayên dîskrîmînasyona jinan

etymology_text: Bi rêya fransî discrimination ji latînî discriminatus ji discriminare ji discrimen (cudahî)


revîze

forms:
revîzetir (comparative)
herî revîze (superlative)
revîzetirîn (superlative)

ipa: /rɛviːˈzɛ/

hyphenation: re·vî·ze


hetikber

glosses:
tiştê ku mirov dide şermê,
tiştê ku mirov jê şerm dike

forms: ههتكبهر

etymology_text: Ji hetik + -ber.


majeste

text: Belê, Majesteya min! (belê, mezina min!)

ref: ji rêzefilmê "Bayê Qesrê", TRT6, 1/2008

etymology_text: Bi rêya fransî [Peyv?]majesté ji latînî māiestās ji proto-hindûewropî *maǵ-yos- (mezintir) ji *maǵ-, *meǵ- (mezin) ku herwiha serekaniya peyva mezin ya kurdî ye jî.

величие

roman: veličije


danan

forms:
datînim (present)
datînî (present)
datîne (present)
datînin (present)
daîne (imperative singular)
daînin (imperative plural)
daanîm (past)
daanî (past)
daanî (past)
daanîn (past)
دانان


pêdanan

pos: unknown

pos_title: Mane


rehmetî

glosses: merhûm, biheştî, rehmetkirî, mirî, wefatkirî

forms:
rahmetî
rihmetî


afaroz

glosses:
Nalet, recm, lanet, recimandin, nifirandin,
duakirin ku belayên xirab bi serê kesekî bên.

text: Ahmet Kaya, hunermendê binavûdang ê kurd, wek tê zanîn 10 sal berê ji bo ku di merasimeka xelatwergirtinê de ragihandibû ku ew dê klîpeka kurdî çêke, hatibû afarozkirin, dengbêj û rojnamevanên tirk bi xwe kevçî û çetelvirvirandibûnê. Pişt re di medyayê de kampanyakeka nîjadpereset a bêînsaf li hemberî wî destpêkiribû.

ref: Netkurd.com, 1/2009

клетва

roman: kletva

проклятие

roman: prokljatie

проклятие

roman: prokljatije

சாபம்

roman: cāpam

శాపం

roman: śāpaṃ

κατάρα

roman: katára

ipa: /ɑːfɑːˈɾoːz/

hyphenation: a·fa·roz


nalet

glosses: Dua kirin ku belayên xirab bi serê kesekî bên.

forms:
نالەت
نەعلەت
lanet
le'net
lehnet
li'net
lihnet
na'let
nelet
ne'let
ni'let

etymology_text: Ji erebî لَعْنَة (laʿna)

קללה

roman: qlala

hyphenation: na·let


tem

glosses: mij, moran, dû, dûxan, dûkêl, bayê ne zelal

text: Lê îro di serdemê vebûn û biçûkbûna cîhanê de pîç pîç ev tem û mij direve û ew welatên ku kurd yan neteweyine dî di nav de hene gehiştine wê rastiyê ku ew nikarin hebûna neteweyekî nepejirînin. Gelên maflêxwarî jî di eynî wextî de, di vî serdemê demokrasî û azadiya gelan de, gehiştine wê baweriyê ku êdî serdemê şer û şoreşa çekdarî derbas bû û xebata rêxistinî û demokrasî cihê wan girtiye û mirov dikare bi rêya xebata siyasî mafên xwe bi dest ve bîne.

ref: Cewher Kirmanc: TRT6, wergerandina ji soranî: Kulturname.com, 1/2009

forms:
تهم
tam
têm
tim
tom
tum

etymology_text: Van salan bi riya medyayê ji soranî تهم (tem), ji proto-hindûewropî *temHos (“tarîtî”), hevrehafarisî تم (tem), pehlewî tom, avestayî 𐬙𐬆𐬨𐬀𐬵 (timeh), sanskrîtî तमस् (temes), latînî temere (bi çavkorî) yan jî ji zimanên tirkîkî, bo nimûne ji azerî tuman ku hevrehadûman ya kurmancî ye, ji tirkiya kevn tuman.


fosîl

glosses: Hestiyên ajelên ku berî hezaran yan milyonan salan mirine.

text: Li bakurê Çînê eyaleta Şandongê, qada herî mezin a cîhanê ya fosîlên dînazoran hat dîtin.

ref: Amidakurd.com, 1/2009

forms: fozîl

etymology_text: Deyn ji îngilîzî fossil.

hyphenation: fo·sîl


anîn ser hev

etymology_text: Ji anîn + ser + hev

ipa: /ɑːˈniːn sɛɾ hɛv/


pêdan

glosses: Tiştek bi teştekî dan, bexşîn, pêxistin, bi hev xistin. Mînak tenî an boyax bi tiştekî dan

etymology_text: Ji pê + dan.


ta girtin

glosses: heraret, sarma yan zêde xuhdanê ta bûn û pê ji hal de ketin. pir zêde westîn, betilîn

etymology_text: Ji ta + girtin.


şêt û mêt man

glosses: Bi tiştekî pir metal bûn, pir behitî bûn. Pir heyirînXesû şêt û mêt dimîne, ew ne dizanin ku Meyrê ketî bin saweke giran an jî jê bawer bikin ji Tîrêj http://www.tirej.net/index.2140.pirrustem.htm


ber da man

glosses: Mayîna tiştanê di qirikê mirov de. Derbasnebûna parîyanê di qirrikê mîrov re.

ipa: /bɛɾ dɑː mɑːn/


dibe ku

glosses: belim, belkî, ihtimal e ku, mimkin e ku, gengaz e ku, reng e ku, şayed

etymology_text: Ji dibe + ku.


çavbel

glosses: Kesekî ku çavên xwe vekirinî, çavên xwe bel kirinî, nêrînên xwe balkêş kirinî

text: Herçend spî û çavbelek bûEmma bi qiyas-i min melek bû

notes:
çavbel bûn
çavbel kirin
çavbelbûn
çavbelkirin
çavbelbûyî
çavbelkirî


solix

glosses: bîsk, kêlî, kêlîk, muqdar, êm, bîst, çend saniyeyan, çend deqeyan

text: ...Yek, ev tişt dihêle zarok ramangeriya xwe bigerîne û melevaniyê di pindara xwezayê de bike û bi dehan tiştan di solixekê de di ber hişê xwe re derbas bike, mebest jî teqez ev e,...

text: Solixekê bi şun da, dawestî, destê xwe kirine kelekên xwe û bang kir. »Lêê, lêê zaqûm wexwarino! De werin çay kalî«. Mîna ku qet tişt nebûye çerxî min bû.

etymology_text: Ji tirkî soluk (“bêhn”).


tê vedan

etymology_text: Ji tê + vedan.

ipa: /teː vɛˈdɑːn/

hyphenation: tê ve·dan


hêl kirin

glosses: xwe hêl kirin, li banî vir de, wê de çûn û hatin. Mînak xwe bi banekî bi dar xistî ve xwe hêl kirin

forms:
hêl dikim (present)
hêl dikî (present)
hêl dike (present)
hêl dikin (present)
hêl bike (imperative singular)
hêl bikin (imperative plural)
hêl kir (past)
hêl kir (past)
hêl kir (past)
hêl kir (past)
hêl –k– (root present)
hêl –kir– (root past)
ez hêl dikim (indicative present positive)
ez hêl nakim (indicative present negative)
min hêl kir (indicative past positive)
min hêl nekir (indicative past negative)
tu hêl dikî (indicative present positive)
tu hêl nakî (indicative present negative)
te hêl kir (indicative past positive)
te hêl nekir (indicative past negative)
ew hêl dike (indicative present positive)
ew hêl nake (indicative present negative)
wê/wî hêl kir (indicative past positive)
wê/wî hêl nekir (indicative past negative)
em hêl dikin (indicative present positive)
em hêl nakin (indicative present negative)
me hêl kir (indicative past positive)
me hêl nekir (indicative past negative)
hûn hêl dikin (indicative present positive)
hûn hêl nakin (indicative present negative)
we hêl kir (indicative past positive)
we hêl nekir (indicative past negative)
ew hêl dikin (indicative present positive)
ew hêl nakin (indicative present negative)
wan hêl kir (indicative past positive)
wan hêl nekir (indicative past negative)
min hêl dikir (imperfect positive)
min hêl nedikir (imperfect negative)
min hêl kiribû (positive)
min hêl nekiribû (negative)
te hêl dikir (imperfect positive)
te hêl nedikir (imperfect negative)
te hêl kiribû (positive)
te hêl nekiribû (negative)
wê/wî hêl dikir (imperfect positive)
wê/wî hêl nedikir (imperfect negative)
wê/wî hêl kiribû (positive)
wê/wî hêl nekiribû (negative)
me hêl dikir (imperfect positive)
me hêl nedikir (imperfect negative)
me hêl kiribû (positive)
me hêl nekiribû (negative)
we hêl dikir (imperfect positive)
we hêl nedikir (imperfect negative)
we hêl kiribû (positive)
we hêl nekiribû (negative)
wan hêl dikir (imperfect positive)
wan hêl nedikir (imperfect negative)
wan hêl kiribû (positive)
wan hêl nekiribû (negative)
ez ê hêl bikim (future positive)
ez ê hêl nekim (future negative)
minê hêl kiribe (future perfect positive)
minê hêl nekiribe (future perfect negative)
tu yê hêl bikî (future positive)
tu yê hêl nekî (future negative)
teyê hêl kiribe (future perfect positive)
teyê hêl nekiribe (future perfect negative)
ew ê hêl bike (future positive)
ew ê hêl neke (future negative)
wê/wîyê hêl kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê hêl nekiribe (future perfect negative)
em ê hêl bikin (future positive)
em ê hêl nekin (future negative)
meyê hêl kiribe (future perfect positive)
meyê hêl nekiribe (future perfect negative)
hûn ê hêl bikin (future positive)
hûn ê hêl nekin (future negative)
weyê hêl kiribe (future perfect positive)
weyê hêl nekiribe (future perfect negative)
ew ê hêl bikin (future positive)
ew ê hêl nekin (future negative)
wanê hêl kiribe (future perfect positive)
wanê hêl nekiribe (future perfect negative)
min hêl kiriye (perfect positive)
min hêl nekiriye (perfect negative)
min hêl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min hêl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hêl kiriye (perfect positive)
te hêl nekiriye (perfect negative)
te hêl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te hêl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hêl kiriye (perfect positive)
wê/wî hêl nekiriye (perfect negative)
wê/wî hêl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî hêl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hêl kiriye (perfect positive)
me hêl nekiriye (perfect negative)
me hêl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me hêl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hêl kiriye (perfect positive)
we hêl nekiriye (perfect negative)
we hêl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we hêl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hêl kiriye (perfect positive)
wan hêl nekiriye (perfect negative)
wan hêl kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan hêl nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez hêl bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez hêl nekim (present subjunctive negative)
(bila) min hêl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min hêl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu hêl bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu hêl nekî (present subjunctive negative)
(bila) te hêl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te hêl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hêl bike (present subjunctive positive)
(bila) ew hêl neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hêl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî hêl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em hêl bikin (present subjunctive positive)
(bila) em hêl nekin (present subjunctive negative)
(bila) me hêl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me hêl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn hêl bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn hêl nekin (present subjunctive negative)
(bila) we hêl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we hêl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew hêl bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew hêl nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan hêl kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan hêl nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min hêl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min hêl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hêl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min hêl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te hêl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te hêl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hêl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te hêl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hêl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hêl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hêl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî hêl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me hêl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me hêl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hêl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me hêl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we hêl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we hêl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hêl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we hêl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan hêl bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan hêl nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hêl kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan hêl nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê hêl bikira (present conditional positive)
minê hêl nekira (present conditional negative)
minê hêl kiribûya (preterite conditional positive)
minê hêl nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê hêl bikira (present conditional positive)
teyê hêl nekira (present conditional negative)
teyê hêl kiribûya (preterite conditional positive)
teyê hêl nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê hêl bikira (present conditional positive)
wê/wîyê hêl nekira (present conditional negative)
wê/wîyê hêl kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê hêl nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê hêl bikira (present conditional positive)
meyê hêl nekira (present conditional negative)
meyê hêl kiribûya (preterite conditional positive)
meyê hêl nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê hêl bikira (present conditional positive)
weyê hêl nekira (present conditional negative)
weyê hêl kiribûya (preterite conditional positive)
weyê hêl nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê hêl bikira (present conditional positive)
wanê hêl nekira (present conditional negative)
wanê hêl kiribûya (preterite conditional positive)
wanê hêl nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) hêl bike (imperative present positive)
(tu) hêl neke (imperative present negative)
(hûn) hêl bikin (imperative present positive)
(hûn) hêl nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji hêl + kirin.

ipa: /heːl kɪˈɾɪn/

hyphenation: hêl ki·rin


etab

text: Hezkirin ne eyb e û ne etab e.

ref: dengbêjek di TRT6, bernameya Rojîname de, 1/2009

forms: atab


munafese

glosses: hevrikî, rikeberî, pêşbazî, pêşbirk, misabeqe, sîbaq, milmilanê, riberiz, konkurens

forms: minafese


konkurens

glosses: hevrikî, rikeberî, pêşbazî, pêşbirk, misabeqe, sîbaq, milmilanê, riberiz, munafese


samuray

forms: samuraî

etymology_text: Ji japonî 侍

武士

roman: mou⁵ si⁶

ساموراي

roman: samurāy

סמוראי

roman: samorai

самурай

roman: samuráj

ซามูไร

roman: saamoorai

σαμουράι

roman: samourái


ferîbot

glosses:
kelek, belem, qayîk, keştî,
amûra ku mirov lê siwar dibe û pê di avê re diçe

etymology_text: Ji îngilîzî ferryboat ji ferry + boat

ферибот

roman: feribot

fear#West Frisian

roman: fear

паром

roman: paróm

трајект

roman: trajekt


çapik

glosses: lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, bi lez

text:
Destbeste vewest, bike selamê
Paşê hereket ke pêş ve çapik
Siqlet negirî li teb'ê nazik

text: te got evene herdu jî 'eynê ecnî ne, wisane fars ûrimbaz û çapik siwar.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 106, ISBN 978-605-5683-27-6

forms:
çapiktir (comparative)
herî çapik (superlative)
çapiktirîn (superlative)

etymology_text: Bide ber farisî چابک (čâbok, “lezgîn”).


fînans

glosses: dirav, darayî, saman, maliyet, aborî, ekonomî, iqtisad

etymology_text: Bi rêya fransî yan îngilîzî finance ji latînî financius ji finer (bi rê ve birin)


fînanse

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
fînansetir (comparative)
herî fînanse (superlative)
fînansetirîn (superlative)

etymology_text: Bi rêya fransî financé ji financer ji finance ji latînî financius ji finer (bi rê ve birin)

hyphenation: fî·nan·se


rêzefilm

glosses: filmên dirêj yên ku her roj yan her hefte parçeyek jê tê weşandin, zincîre

forms:
rêzefîlm
xêzefilm

etymology_text: Ji rêz + -e- + film.

ряд

roman: r'ad

последовательность

roman: posl'édovat'el'nost'

ipa: /reːzɛˈfɪlm/

hyphenation: rê·ze·film


têkilîn

glosses: têkil bûn, tevlî bûn, xwe têkil kirin, dest tê werdan

forms: تێکلین

etymology_text: Ji têkil + -în.

ipa: /teːkɪˈliːn/

hyphenation: tê·ki·lîn


Nerîman

etymology_text: Nayê zanîn, bide ber farisî نریمان (narimân).


ramanxane

glosses: dezgehên lêkolînan yên ku raporan li ser rewşa aborî yan civakî yan siyasî amade dikin û pêşbîniyan li ser senaryoyên pêşerojên pêşkêş dikin

forms: ramansazgeh

etymology_text: Ji raman + -xane.


pêşbînî

glosses:
texmîn li ser pêşerojê,
baweriya li ser tiştên ku dê di pêşerojê de biqewimin

text: Ez pêşbînî dikim hê jî mimkun e em axayê te tûşî keraseteke giran bikin.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 63, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
پێشبینی
pêşbînîtî

etymology_text: Ji pêşbîn + -î ji pêş + -bîn + -î


obezîte

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]obésité ji obez + -îte

שׁוֹמֶן

roman: shomen

ожирение

roman: ožirenije

παχυσαρκία

roman: pachysarkía


istimal

glosses: bikaranîn, xebitandin, siviyandin, şuxilandin, kar pê kirin

text: Istimal kirin.

forms:
istihmal
isti'mal
îstimal
îstihmal
îsti'mal

etymology_text: Ji erebî سْتِعْمَال (stiʿmāl).

ipa: /ɪstɪˈmɑːl/

hyphenation: is·ti·mal


qelewî

forms:
قهلهوی
qelewîtî
qelewtî

etymology_text: Ji qelew + -î

ipa: /qɛlɛˈwiː/

hyphenation: qe·le·wî


sekte

glosses:
rawestîn, sekinîn, sekn, şeht
 (bi taybetî ya dilî)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


wicûd

text: Nezera Şêx kîmiya bûPak wucûd û bêriya bûEhlê dil bû ewliya bû

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
wucûd
وجوود

etymology_text: Ji erebî وجود (wucûd)


mewsîm

glosses: Her çar demên salê: bihar, havîn, payiz û zivistan.

forms: mûsim

etymology_text: Ji erebî مَوْسِم (mawsim).


pirasa

glosses: Qurad, riwekek e ku serikê wê wek yê pîvazê ye û pelgên wê jî xwerbar in.

forms:
پراسا
pirase

etymology_text: Ji tirkî, ji erebî; كراث ji ekedî kereşo... di bit hevbendî digel (qurrad)a kurdî hebit

ipa: /pɪɾɑːˈsɑː/

hyphenation: pi·ra·sa


gezgezok

glosses:
durzik, durzile, dêrzînik, gezek, gezende, gezgezik, gezgezk, gezik, gezinik, gezok, gezgezînk, giyagezk, kevgezk,
 giyayek e ku bi mirovî vedide

etymology_text: Ji gestin (rehê dema niha -gez-)

ipa: /ɡɛzɡɛˈzoːk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-gezgezok.wav

hyphenation: gez·ge·zok


hacîlok

glosses: kivark, fîqerojk, karok, kifkarek, kumik, kakarik, kavkulîlk

glosses: feqîrojk, kûvank, kuvarik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
hacîlûk
hecîlok
hecîlûk

فُطْر

roman: fuṭr

гриб

roman: grib


fîqerojk

forms: feqîrojk


makeqanûn

glosses: makezagon, qanûna bingehîn, destûr, giringtirîn zagona dewletekê

forms:
makeqanîn
makeqanwîn

etymology_text: mak + -e- + qanûn, wergerraanayasa ya tirkî ye

конституция

roman: konstitucija


makezagon

glosses: makeqanûn, qanûna bingehîn, destûr, giringtirîn zagona dewletekê

forms: makezakon

etymology_text: mak + -e- + zagon, wergerraanayasa ya tirkî ye


teqûreq

glosses: dengê ku "teq" û "req" jê tê, bo nimûne wek dengê amanên fafonî

text: Kuçeyek biçûk bû, ji evên ku dibêjine wan bê teqûreq..

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 10, ISBN 978-605-2246-80-1

text: Ez bi dengê Mahmûdê Hesê, Fadilê Kufragî, Necmedînê Dêrikî, Şêxmûsê Olaqî mezin bûm. Dû re jî Aramê Tîkran, Eyşe Şan, Kawîs Axa û Hesen û Mehmed Arifê Cizîrî xwe dan ser. Gelek ji wan kesan çûn ser dilovaniya xwe, lê xwezî ev ên sax jî weha li ser şerefa bimana ko wek ew di bîranînên me de xwedî cîhekî qewîn bûn. Îroj jî gava ko ez li wan dengan guhdarî dikim, ez şewqaQorixê, zîwirandina Komik û Mêzînê, banga êzêngvaniyan, teqûreqa bêrên kerexan, bihevdulîstina jin û mêrên xabiyan û terebhoşa xortikên Tilbisim û Qetaroyê di awazên wan de dibînim.

ref: Enwer Karahan: Rojîn, Nefel.com, 10/2008

forms:
teq-û-req
teq û req

etymology_text: Ji teq + -û- + req.


eyşa

glosses:
(di îslamê de) nivêja dawiyê ya rojê,
dema ku ew nivêj tê kirin,
berî nivistinê

forms:
عهیشا
eşa
êşa
îşa

etymology_text: Ji erebî عَائِشَة (ʿāʾiša).


kils

glosses:
gac, gêç, seb, kirêc, kepîr, ziqil, ramux, qisil, tebeşîr, mermer,
madeyek avakirnê yê wek çîmentoyê ye û spîve ye

text: Cihên wan di mejiyê min de hêlîn çêkirine, ew di guhên min de azana meleyên muxurbe û eşayê, di bîranînên min de mîna kevirê di kilsêdeçikandî nin; di her bang û qêrînên dûrişimên salên heftêyî de şopa lingên şoreşeke serqot, di pêxîla awirên hezkirinên min de şûna dewibandina humikeke li hewasekinî û di ramûsanên lêvhungivînîn de tevziyeke naşîtiyê ye.

forms:
کلس
kilis
kisil
kisl

etymology_text: Hevreha soranî قسڵ (qisll), ji erebî كِلْس (kils), ji siryaniya klasîk ܟܠܫܐ (kilşa), ji yûnaniya kevn χάλιξ (kháliks).

石灰

roman: shíhuī

hyphenation: kils


tewazî

glosses:
nefsbiçûkî, mehwiyet, bêkîbarî,
nefsbiçûkbûn, xwe mezin nehesibandin

forms: tewazû

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /tɛwɑːˈziː/

hyphenation: te·wa·zî


dobra

glosses:
deqerû, gotinlirû, rikerast,
kesê ku gotina xwe li rûyê xelkê dibêje bêyî ku bitirse


deqerû

glosses: Kesê ku gotina xwe li rûyê xelkê dibêje bêyî ku bitirse.

forms:
deqerûtir (comparative)
herî deqerû (superlative)
deqerûtirîn (superlative)

etymology_text: Ji deq + -e- + rû.


çilkîn

glosses: dilop kirinên tiştî ron, hatina xwarêyê hebên avê yan tiştên ronatiyek

forms:
چلکین
çilikîn

ipa: /t͡ʃɪlˈkiːn/

hyphenation: çil·kîn


çilkîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


randiman

glosses: bereket, adanî ,zêdehî, mişetî, gelekî, zafî, berdarî, deramet, gumrehî, boşahî, berhemdarî, gurahî, kesafet, feyîz, feyezan


hewra

glosses:
kinîşte, sînagog, peristgeha cihûyan,
 xaniyê ku cihû (anku yehûdî anku mûsewî) lê dicivin û dua û nivêjan lê dikin

forms: hawra


hişik

glosses: lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, bêhtir li Cizîra Botan tê bikaranîn.

glosses: bipele, xêrayî, pelepel, bi lez^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çefî

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-çefî.wav


atraksiyon

glosses:
naz, balkêşî, niwaz, dilwazî, dilkêşî, dênkêşî, mereqkêşî, cezb,
 mereqa kesekî kêşan ser xwe

etymology_text: Bi rêya fransî attraction ji latînî trahere (rakêşan)

ipa: /ɑːtɾɑːksɪˈjoːn/

hyphenation: at·rak·si·yon


avsark

text: Kevneşopiya Çapemeniya Azad îro ‘Günlük’ê (rojane) li xwe zêde dike. Bi dilekî têr û tijî dibêjim, tu bi xêr hatî. Ser seran ser çavan... Silava te silava xêrê riya te ronî be wekî avsarkên welatê me Kurdistanê... Têhna te bila biratî, şewqa azadî be ji bo gelê me.

ref: Adil Zozanî: Bi xêr hatî ‘Günlük’, Welat.com, 1/2009

forms: germav

etymology_text: av + sar + -k

ipa: /ɑːvˈsɑːɾk/

hyphenation: av·sark


gida

glosses: qût, zad, xwaremenî, bakût, gobit, zimhêr, xwirek, xurek, rizq, erzaq, xurdemenî, xurîk, xurîş

text: Tevî ku ew radyo berdevkên desthilatên dewletên xwe bûn jî, kurdan ji alî parastina ziman û folklora xwe, heta ji alî pêşdexistina ziman de gelek îstîfade ji wan kir. Bi taybetî kurdên Kurdistana bakur bi salan, di dewranên herî reş û tarî ên rejimên nîjadperest ên Tirkiyeyê de karîn bîhna xwe derêxin, gidaya xwe ya manewî ji stiran, çîrok û dramayên wan radyoyan wergirin.

ref: Mûrad Ciwan: TRT ŞEŞ çi ye, ne çi ye?, Netkurd.com, 1/2009


cendere

glosses: boxesang, amûra ku tirî pê tê givaştin daku mey û mewîj jê bên çêkirin

text: TRT Şeş, bi awayekî din jî ji nuha de rûbirûyê astengekê buye. Ji aliyekî de hin kurdên tûj û no, ji aliyê din ve tirkên nîjadpereset ên kemalîst û faşîst êrîşê dibin ser wê, herdu alî jî kadroyên TRT şeşê bi îxanetê tuhmetbar dikin. Ev cendereya dualî dikare welê bike, wê kadroya ku bi hêvî û niyeteka gelek baş dest bi weşanê kiriye, bifetise, hêvî û heyecana xwe wenda bike, dev jê berde û TRT Şeş têkeve destê kadroyên dewletê ên ku ne ji bo çêkirinê lê ji bo xerakirinê li wê derê bin.

ref: Mûrad Ciwan: TRT ŞEŞ çi ye, ne çi ye? (2), Netkurd.com, 1/2009


cendere

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-cendere.wav


cîhanşimûlî

glosses:
globalîzasyon, cîhanîtî, gerdûnîtî, alemîtî, globalîzm, unîversalî, dinyayîtî, alemşimûlî, navneteweyîtî, enternasyonalîzm, navdewletîtî,
li hemû yan gelek deverên cîhanê anku dinyayê hebûn

forms:
cîhanşimûlîtî
cîhanşimûltî
cîhanşumûlî

etymology_text: Ji cîhanşimûl + -î

глобалізація

roman: hlobalizacija


maksîmal

glosses:
gelektirîn yan baştirîn,
herî zêde, herî baş

forms:
maksîmaltir (comparative)
herî maksîmal (superlative)
maksîmaltirîn (superlative)

etymology_text: Ji latînî


çex kirin

text: Paşê dewletê got va nava navê Ermenîya ye, çex kir, kire Taşlıtepe.

forms:
çex dikim (present)
çex dikî (present)
çex dike (present)
çex dikin (present)
çex bike (imperative singular)
çex bikin (imperative plural)
çex kir (past)
çex kir (past)
çex kir (past)
çex kir (past)
çex –k– (root present)
çex –kir– (root past)
ez çex dikim (indicative present positive)
ez çex nakim (indicative present negative)
min çex kir (indicative past positive)
min çex nekir (indicative past negative)
tu çex dikî (indicative present positive)
tu çex nakî (indicative present negative)
te çex kir (indicative past positive)
te çex nekir (indicative past negative)
ew çex dike (indicative present positive)
ew çex nake (indicative present negative)
wê/wî çex kir (indicative past positive)
wê/wî çex nekir (indicative past negative)
em çex dikin (indicative present positive)
em çex nakin (indicative present negative)
me çex kir (indicative past positive)
me çex nekir (indicative past negative)
hûn çex dikin (indicative present positive)
hûn çex nakin (indicative present negative)
we çex kir (indicative past positive)
we çex nekir (indicative past negative)
ew çex dikin (indicative present positive)
ew çex nakin (indicative present negative)
wan çex kir (indicative past positive)
wan çex nekir (indicative past negative)
min çex dikir (imperfect positive)
min çex nedikir (imperfect negative)
min çex kiribû (positive)
min çex nekiribû (negative)
te çex dikir (imperfect positive)
te çex nedikir (imperfect negative)
te çex kiribû (positive)
te çex nekiribû (negative)
wê/wî çex dikir (imperfect positive)
wê/wî çex nedikir (imperfect negative)
wê/wî çex kiribû (positive)
wê/wî çex nekiribû (negative)
me çex dikir (imperfect positive)
me çex nedikir (imperfect negative)
me çex kiribû (positive)
me çex nekiribû (negative)
we çex dikir (imperfect positive)
we çex nedikir (imperfect negative)
we çex kiribû (positive)
we çex nekiribû (negative)
wan çex dikir (imperfect positive)
wan çex nedikir (imperfect negative)
wan çex kiribû (positive)
wan çex nekiribû (negative)
ez ê çex bikim (future positive)
ez ê çex nekim (future negative)
minê çex kiribe (future perfect positive)
minê çex nekiribe (future perfect negative)
tu yê çex bikî (future positive)
tu yê çex nekî (future negative)
teyê çex kiribe (future perfect positive)
teyê çex nekiribe (future perfect negative)
ew ê çex bike (future positive)
ew ê çex neke (future negative)
wê/wîyê çex kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê çex nekiribe (future perfect negative)
em ê çex bikin (future positive)
em ê çex nekin (future negative)
meyê çex kiribe (future perfect positive)
meyê çex nekiribe (future perfect negative)
hûn ê çex bikin (future positive)
hûn ê çex nekin (future negative)
weyê çex kiribe (future perfect positive)
weyê çex nekiribe (future perfect negative)
ew ê çex bikin (future positive)
ew ê çex nekin (future negative)
wanê çex kiribe (future perfect positive)
wanê çex nekiribe (future perfect negative)
min çex kiriye (perfect positive)
min çex nekiriye (perfect negative)
min çex kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min çex nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te çex kiriye (perfect positive)
te çex nekiriye (perfect negative)
te çex kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te çex nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî çex kiriye (perfect positive)
wê/wî çex nekiriye (perfect negative)
wê/wî çex kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî çex nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me çex kiriye (perfect positive)
me çex nekiriye (perfect negative)
me çex kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me çex nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we çex kiriye (perfect positive)
we çex nekiriye (perfect negative)
we çex kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we çex nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan çex kiriye (perfect positive)
wan çex nekiriye (perfect negative)
wan çex kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan çex nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez çex bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez çex nekim (present subjunctive negative)
(bila) min çex kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min çex nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu çex bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu çex nekî (present subjunctive negative)
(bila) te çex kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te çex nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew çex bike (present subjunctive positive)
(bila) ew çex neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî çex kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî çex nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em çex bikin (present subjunctive positive)
(bila) em çex nekin (present subjunctive negative)
(bila) me çex kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me çex nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn çex bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn çex nekin (present subjunctive negative)
(bila) we çex kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we çex nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew çex bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew çex nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan çex kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan çex nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min çex bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min çex nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min çex kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min çex nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te çex bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te çex nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te çex kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te çex nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî çex bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî çex nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî çex kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî çex nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me çex bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me çex nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me çex kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me çex nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we çex bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we çex nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we çex kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we çex nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan çex bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan çex nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan çex kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan çex nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê çex bikira (present conditional positive)
minê çex nekira (present conditional negative)
minê çex kiribûya (preterite conditional positive)
minê çex nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê çex bikira (present conditional positive)
teyê çex nekira (present conditional negative)
teyê çex kiribûya (preterite conditional positive)
teyê çex nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê çex bikira (present conditional positive)
wê/wîyê çex nekira (present conditional negative)
wê/wîyê çex kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê çex nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê çex bikira (present conditional positive)
meyê çex nekira (present conditional negative)
meyê çex kiribûya (preterite conditional positive)
meyê çex nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê çex bikira (present conditional positive)
weyê çex nekira (present conditional negative)
weyê çex kiribûya (preterite conditional positive)
weyê çex nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê çex bikira (present conditional positive)
wanê çex nekira (present conditional negative)
wanê çex kiribûya (preterite conditional positive)
wanê çex nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) çex bike (imperative present positive)
(tu) çex neke (imperative present negative)
(hûn) çex bikin (imperative present positive)
(hûn) çex nekin (imperative present negative)
çax kirin
çerx kirin

etymology_text: Ji çex + kirin.

ipa: /t͡ʃɛx kɪˈɾɪn/

hyphenation: çex ki·rin


viz bûn

etymology_text: Ji viz + bûn.

ipa: /vɪz buːn/

hyphenation: viz bûn


viz

forms: virr

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

notes:
viz bûn
viz kirin
vizbûn
vizkirin
vizbûyî
vizkirî


tê de kirin

glosses:
tiştek di tiştekî ronî, mînak av, de kirin. Tê de nixumandin.
Kevçî di şîr de kir.

etymology_text: di wê/wî de kirn

ipa: /teː dɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: tê de ki·rin


êpêc

text: Van salên paşîn êpêcek xebatên zanyarî li ser destgahên, sazîyên û pergarên Kurdan hatin xebitandin. Bi alîyên leşkerî, sîyasî, malhebûnî (midaxilî, aborî?) ev xebatan pêşda çûn û serkevtin. Lê, ji alîyên kulturî va ez nikarim vîya bibêjim. Xebatên ku bi vê hêlan de hatin kirin: Piranîya wan zanîyarî nînin, dîrokî nînin, gelêrî nînin. Ew, e’loteşoyî ne, bêteşe ne, teqlîdî ne. Di xebatên ziman de, xebatên muzîkê de, xebatên li ser navên komaleyan de, sazîyen de, ev şaşî cih digrin. Îro ez dixwazim li ser SALNAME-KALANDRÎÊ yan jî ROJİMAR de bisekinim.

ref: Selahaddîn Mihotulî: Takvîm-Salname-Kalandrîê (Calendrier) yan jî Rojimar, Amidakurd.com, 1/2009

hyphenation: ê·pêc


asîd

οξύ

roman: oxý


têzav

glosses:
asîd, zax, kezab, hamiz,
madeyek bêreng yan jî zerve yê sojer e

glosses: sulfat^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
تێزاڤ
têzab
têzaw

etymology_text: Ji farisî تیزآب ("tîz-ab", berê "têz-ab") ji تیز ("tîz", berê "têz": tîj, tûj) + آب (ab, “av”) anku "ava tûj/tîj", bide ber latînî aqua fortis (têzav) ji aqua (av) + fortis (bihêz, xurt). Balkêş e ku "z" di kurdî de wek xwe maye anku nebûye "j" lê "b" hatiye kurdîkirin anku bûye "v". Ev diyarde eşkere dike ku "z" wek berê di kurdî de êdî nabe "j" lê "b" hê jî dibe "v" (bo nimûne: bab > bav, xirab > xirav, kitab > kitav...). Kezav ya kurdî û kezzap ya tirkî ji eynî rehî ne lê sebebê guherîna T bi K baş nayê zanîn.


kezab

forms:
kezap
kezav
kezaw


hamiz

forms: hamîz


serberjor

glosses: serê tiştekî ber bi jor û binê wî ber bi jêr

forms:
serberjortir (comparative)
herî serberjor (superlative)
serberjortirîn (superlative)

etymology_text: Ji ser- + berjor.

notes:
serberjor bûn:
serberjor kirin
serberjorbûn
serberjorkirin
serberjorbûyî
serberjorkirî


çarmêrkî

glosses: Awayekî rûniştinê. Nigên xwe her yek bi hêleke kirin û bi çeperast kirinê wan li ser wan rûniştin.

text: Lêbelê ne ku ji tizbîkişandina wî tê derxistibû, ji serê sicadeya wî yê ku hatibû qulipandin û ji rûniştina wî ya çarmêrkî tê derxistibû.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 120, ISBN 9786054497010

text: Helbest û Roman, wek du birayên hesûd in li mala wêjeya nûjen çarmêrkî rûniştine û ne yên çûyînê ne.

ref: Samî Hêzil, Helbesta serkêş & romana barkêş https://web.archive.org/https://xwebun.org/helbesta-serkes-romana-barkes/ arşîv, xwebun.org, 2020

text:
Bi pilingê pêşî re şîyar dibin.
Têhn vedide l`lûlan ji teqînê.
Stran dikevin pêlên xuşînê,
şer dîne, şervan dîne
çarmêrkî rûniştî di bin berfê de
Ev çiya rûspî ne, heyran!

ref: Arjen Arî, Ev Çiya Rûspî Ne https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/helbest/arjen-ari--ev-ciya-ruspi-ne.html arşîv, helbestakurdi.com

forms:
çarmêrî
çarmêrgî

etymology_text: çar + mêr+kî

ipa: /t͡ʃɑːɾmeːɾˈkiː/

hyphenation: çar·mêr·kî


qelş

forms: qeliş


qelişîn

glosses:
kelişîn, qelişîn, şeqîn, qeyişîn, telişîn,
hinekî şkestin û şûna şkestinê lê diyar bûn lê hûr-hûr nebû

glosses: derizîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: qelşîn

ipa: /qɛlɪˈʃiːn/

hyphenation: qe·li·şîn


qelişîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kêmîne

glosses:
kêmanî, kêmî, hindikî, eqeliyet, mînorîte,
kêmtir ji nîvê, hindiktir ji 50 %, ne 1/2 yan zêdetir

text: Ev çar partî baş dizanin ko xelkê Kurdistanê wê çendê fehm dikin ko yekek ji esesên sereke ên demokrasiyê hizra hilbijartina demokratîk qonaxa dawîn e û di hilbijartinê de jî piranî û kêmîne hene û piraniya her hilbijartinek li gor proje û baweriyên ko cemawer li ser rey dane îdareya welêt bi warên cihê ên aborî, kulturî, siyasî û civakî bi rê ve dibe û li gor nêrîn û qena’tên xwe gav diavêje ne ko li gor proje û bawerî û nêrîna ko di hilbijartinan de ser neketine. Ev jî ne dahênanek e ko me çêkiriye, belku ev qanûn û rê û rêzikên gişt welatên demokrat e di cihanê de.

ref: daxwiyaniyek ji Partiya Demokrat ya Kurdistanê û Yekîtiya Niştîmanî ya Kurdistanê, li gor Nefel.com, 1/2009

forms: kemînî

etymology_text: Ji kêm + -îne.


çekirin

glosses: bi tundî ji destê xwe berdan daku li hewa dûr biçe

etymology_text: Ji çe + kirin.

ipa: /t͡ʃɛkɪˈɾɪn/

hyphenation: çe·ki·rin


çekirin

ipa: /t͡ʃɛkɪˈɾɪn/


xweçekirin

glosses:
hilavêtin, xwe nişkêve berva tiştekî, an jî hêleke avêtin.
wî bi xweçekirineka ser zinêr de xwe kuştibû.

etymology_text: Ji xwe + çe + kirin


te hind dît ku

forms:
min hind dît ku
me hind dît ku
we hind dît ku

etymology_text: Ji te + hind + dît + ku


word: kevirê havînê, biavêje kadînê, dê lazim bibe çile û kanûnê

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan


repin

glosses: erda ku baran lê bariya be û bi encama wê hişk bû ye, hişkbûnek wek macûnê ne wek kevir.

glosses: erda li derdora çeman û robaran ya nîv şil û nîv ziwa, ripin


elweda

glosses:
bi xêr bimîne!,
bi xêr biçî!,
bi xatira te!,
bi xatirê te!,
oxir be!

text: Elweda, rinda min

ref: sernavê helbestek Xizan Şîlan, Rojava.net, 1/2009

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

خوا حافیز

roman: xwa ḧafîz

خوات لهگهڵ

roman: xwat legell

ДОВИЖДАНЕ

roman: dovijdané

再见

roman: zàijiàn

ﻣﺢ ﺍﻟﺴﺎﻻﻣﻪ

roman: maḥ as-sālāmah

ծտեսւտյւն

roman: cteswtywn

خدا حافظ

roman: xuda hafiz

می بینمت

roman: mîbînemit

به امید دیدار

roman: be omîdi dîdar

بدرود

roman: be dirûd

ნახვამდის

roman: naxvamdis

להיתראות

roman: lehikharavakh

안녕

roman: annyeong

баяртай

roman: bajartaj

до свидания

roman: da svidaniia

порощавай

roman: porochtchavaï

εις το επανιδείν

roman: eis to epanideín


bi xêr bimîne

text: Elweda, rinda min


tene

glosses: Ewe a êm, genim an ceh didin mirîşkan an kevokan jê re dibêjin tene.