mukêt

glosses:
Berik, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, codelîk, nalîk, lalîk, gildik, kumbar.
 wek mafûrê ye lê teniktir e

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /mʊˈkeːt/

hyphenation: mu·kêt


word: the grass is always greener on the other side

pos: phrase

pos_title: Biwêj


getirmiş

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Kesê sêyemê yekjimar di dema borî ya dûdarê erênî de ji lêkera getirmek.

text: Arkadaşını da getirmiş.

glosses: Kesê sêyemê pirrjimar di dema borî ya dûdarê erênî de ji lêkera getirmek.

text: Onlar da getirmiş.


dengê diholê ji dîr ve yê xweş e

glosses: Guhartoyeke dengê defê ji dûr ve xweş e.

forms: دەنگێ دهۆڵێ ژ دیر ڤە یێ خوەشە


qite

pos: noun

pos_title: Navdêr

etymology_text: Ji erebî المقطة


ne gotin him ne gotin gum

glosses: tu deng dernexistin, têkildar nebûn, nepeyivîn, ne hilimîn ne kilimîn

etymology_text: Ji ne + gotin + him + ne + gotin + gum


kolindê zer

etymology_text: kulind + -ê + zer

ipa: /koːlɪnˈdeː zɛɾ/

hyphenation: ko·lin·dê zer


înşurans

glosses: temîn, sîgorta, misogerî, desteberî, bîm, temînat, garantî

etymology_text: Deyn ji îngilîzî insurance


recycling

glosses:
tedwîr, rîsayklîng, vezivirandin, vezivirandina gilêşî, dubare bikaranîn, bikarînaneve
 (Soranî): bekarhênanewe, bekarbirdinewe


rênîş

forms:
rêbir
rêhber
rêhbir

руководитель

roman: rukovoditelʹ


hatî-çûyî

forms:
hatî çûyî
hatî û çûyî


wê çendê

glosses: Tiştê ku rwîdayî, tiştê berî niha me behis kirî.

etymology_text: wê + çend + -ê


teraşe

glosses: xerîtok, qalik, kewş, telaş,qamqe ardemişar,bermayiyên teraşê,


getiriyor

glosses: Kesê sêyemê yekjimar di dema nihayê erênî de ji lêkera getirmek.

text: Yanında kardeşini de getiriyor.

glosses: Kesê sêyemê pirrjimar di dema nihayê erênî de ji lêkera getirmek.


gülecek

glosses: Kesê yekemê yekjimar di dema bêyê erênî de ji lêkera gülmek.

glosses: Kesê yekemê pirrjimar di dema bêyê erênî de ji lêkera gülmek.

text: Bir gün onlar da gülecek.


güldüm

glosses: Kesê yekemê yekjimar di raboriya sadeyê erênî de ji lêkera gülmek.

text: Ona güldüm.


güldüler

glosses: Kesê sêyemê pirrjimar di raboriya sadeyê erênî de ji lêkera gülmek.

text: Bana güldüler.


lewş

glosses: kaş, kevirên pan yên ku binê malê jê tê avakirin.

forms:
helan
lat
tat
zinar

ipa: /lɛwʃ/

hyphenation: lewş


title: çölıere düşürmek

redirect: çöllere düşürmek

pos: hard-redirect


yakınır

glosses: Kesê sêyemê yekjimar di dema firehê erênî de ji lêkera yakınmak.


title: bi kerê nikare dibeze kurtan,

redirect: bi kerê nikare dibeze kurtan


rû li ber (yekî) çûn erdê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: rûyê (yekî) li ber (yekî) çûn erdê


devê (yekî) çûn paş kerikên (yekî)

forms: av ji devê (yekî) çûn (kişîn)


word: kember dayê piştê li nav malan digere li teştê

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan


bila hindik be lê rindik be

glosses: Guhartoyeke bila hindik be lê bila xweş û spehî be.


dilê (yekî) di ber re nehatin

forms: dilê (yekî) li ber nehatin


ziravê (yekî) hatin devê (yekî)

glosses: Guhartoyeke ziravê (yekî) anîn ber devê (wî).


îmana (yekî) ji serê (yekî) derketin

glosses: Guhartoyeke îman ji serê (yekî) derketin.


word: çavên (yekî) di nav serê (wî) de reqisîn

glosses: Guhartoyeke çavên (yekî) ji nav serê (yekî) baz dan.


(tiştek) li ber çavê (yekî) nehatin

glosses: Guhartoyeke (tiştek) nehatin ber çavê (yekî).


mirazê (wî) di çavê (wî) de man

glosses: Guhartoyeke miradê (yekî) di çavê (wî) de man.


gotinê xweş ji devê (yekî) derketin

glosses: Guhartoyeke gotinên xweş ji devê (yekî) derketin.


word: pîrê memire bihar tê kero nemire bihar e

glosses: Guhartoyeke pîrê memire bihar tê kero memire qîbal tê.


azix

pos: unknown

pos_title: Mane


azlû

glosses: azlûbûyî, derehî, deşîfre, xuya, wekat, darîçav, aşîkar


azlû bûn

glosses: deşifre bûn, xuya bûn, darîçav bûn, berçav kirin, aşîkar bûn, wekat bûn, diyar bûn

etymology_text: Ji azlû + bûn.


azlûbûn

glosses: xuyabûn, darîçavbûn, berçavbûn, aşîkarbûn, wekatbûn, diyarbûn


azlûkirin

glosses: xuyakirin, diyarkirin, darîçavkirin, wekatkirin, berçavkirin, aşîkarkirin

etymology_text: Ji azlû + kirin.


azlûtî

glosses: darîçavî, aşîkarî, wekatî, berbiçavî, diyartî


belebanî

etymology_text: * Ji beleban + -î

ipa: /bɛlɛbɑːˈniː/

hyphenation: be·le·ba·nî


bêmizûr

glosses: bêmehanî, bêmehmizî, bêparinc, bêmahiye, bêmûçe, bêmeaş

etymology_text: Ji bê + mizûr.


berîtî hebûn

etymology_text: * ber +-îtî +hebûn

ipa: /bɛɾiːˈtiː hɛˈbuːn/

hyphenation: be·rî·tî he·bûn


bêşîrqînî

glosses: bêşîqînî, bêşeqînî, bêçeqînî, bêreqînî, bêrikînî

etymology_text: Ji bê + şîrqînî.


bibêhnkirin

etymology_text: * bi- +bêhn +kirin

ipa: /bɪbeːhŋkɪˈɾɪn/

hyphenation: bi·bêhn·ki·rin


bihişkkirin

etymology_text: * bi- +hişk +kirin

ipa: /bɪhɪʃkkɪˈɾɪn/

hyphenation: bi·hişk·ki·rin


hatin hêrskirin

pos_title: Lêker

etymology_text: Ji hatin + hêrskirin.

ipa: /hɑːˈtɪn heːɾskɪˈɾɪn/

hyphenation: ha·tin hêrs·ki·rin


hatin îdamkirin

etymology_text: Ji hatin + îdamkirin.

ipa: /hɑːˈtɪn iːdɑːmkɪˈɾɪn/

hyphenation: ha·tin î·dam·ki·rin


hatin sînkirin

etymology_text: Ji hatin + sînkirin.

ipa: /hɑːˈtɪn siːŋkɪˈɾɪn/

hyphenation: ha·tin sîn·ki·rin


hatin tûrekirin

etymology_text: Ji hatin + tûrekirin.

ipa: /hɑːˈtɪn tuːɾɛkɪˈɾɪn/

hyphenation: ha·tin tû·re·ki·rin


auf Teufel komm raus

pos: adv

pos_title: Hoker

audio: De-auf Teufel komm raus.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/De-auf Teufel komm raus.ogg


verloren

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-verloren.wav


Vermeidung

glosses: xweladan, xwedorgirtin, xwevedan, xwejêdûrxistin


verschleißen

glosses: maşandin, mehandin, mehitandin, mehû kirin


Verschmutzung

glosses: pîskirin, navnokirin, gemarîkirin, pîsbûn, herimîn


Versklavung

glosses: kolînbûn, benîbûn, kolebûn, xulamkirin, kolekirin


Verstreuen

glosses: perşbûn, çirvandin, belavekirin, werandin, pijikandin


Vertrauensperson

glosses: wekîl, nûner, nimînende, temsîlkar, mirovê nêzîk, an jî kesê mirov baweriyê pê dike


Vertreibung

glosses: derxistin, derkirin, dervedan, qewitandin, derînan


Verurteilung

glosses: hukim, biryara cezakirinê, birryara dadgehê, hukimdanîn, hukimdan, cezakirin


verwendbar

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: kêrhatî, hêjayê bikarxistinê, hêjayê bikarbirinê, bikêr


Verwendungszweck

glosses: merema bikaranînê, mebesta bikaranînê mexseda bikaranînê


verwertbar

glosses: kêrhatî, hêjayê bikarxistinê, hêjayê bikarbirinê


Verzweigung

glosses: çeqdan, şaxdan, gulîdan, şaxdan, şaxberdan, çiqildan


Vivisektion

glosses: vekelişandin, veqelaştina heywanan bo lêkolînên zanistî


Volksmund

glosses: zimanê gelêrî, zimanê mişe, zimanê deverekê


von heute auf morgen

audio: De-von heute auf morgen.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/De-von heute auf morgen.ogg


vorausgesagt

glosses: berbînkirî, vegotî, pêşbînkirî, pêşbînbûyî


vorausschauend

glosses: bi dûrbînî, bi pêşzanîn, rastbîn, berbîndar


vorausschauend

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


Geschwafel

glosses: gewc, batil, dûraqil, axiftina alizî, pûçbêjî


fîte

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


schuftest

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera schuften.


duftest

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera duften.


pendelst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera pendeln.


überprüfst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera überprüfen.


überlegst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera überlegen.


übertreibst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera übertreiben.


bedankst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera bedanken.


yenilecek

glosses: Kesê sêyemê yekjimar di dema bêyê erênî de ji lêkera yenilmek.

glosses: Kesê sêyemê pirrjimar di dema bêyê erênî de ji lêkera yenilmek.


yapacağız

glosses: Kesê yekemê pirrjimar di dema bêyê erênî de ji lêkera yapmak.


yapmayacağız

glosses: Kesê yekemê pirrjimar di dema bêyê neyînî de ji lêkera yapmak.


yapmayacağım

glosses: Kesê yekemê yekjimar di dema bêyê neyînî de ji lêkera yapmak.


yapacağım

glosses: Kesê yekemê yekjimar di dema bêyê erênî de ji lêkera yapmak.


bêmik

forms:
بێمک
bihêmk


mirîşka reş

etymology_text: Ji mirîşk + -a + reş

дрозд

roman: drozd

κότσυφας

roman: kótsyfas


awarese

glosses: segê tiral û birçî ku li navberan bê armanc digere,

glosses: tiral, tenbel, kenare, xewar, pîs, keslan

forms:
awaresetir (comparative)
herî awarese (superlative)
awaresetirîn (superlative)
arese

word: , seyê ku bê xwedî û birçî ku aware digere


beschenkst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera beschenken.


bedeckst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera bedecken.


leckst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera lecken.


verbringe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verbringen.


lecke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera lecken.


bedecke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bedecken.


bedanke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bedanken.


wähle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera wählen.


breche

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera brechen.


versaue

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera versauen.


verlasse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verlassen.


verfasse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verfassen.


schreibe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera schreiben.


bleibe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bleiben.


rauche

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera rauchen.


löse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera lösen.


vagiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera vagieren.


melke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera melken.


tanze

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera tanzen.


warnst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera warnen.


warne

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera warnen.


wasche

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera waschen.


webe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera weben.


wecke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera wecken.


wohne

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera wohnen.


schone

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera schonen.


drohe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera drohen.


bedrohe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bedrohen.


schmecke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera schmecken.


sauge

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera saugen.


sause

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera sausen.


saniere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera sanieren.


scheine

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera scheinen.


befreie

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera befreien.


bedenke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bedenken.


baue

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bauen.


klaue

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera klauen.


atme

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera atmen.


sterbe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera sterben.


backe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera backen.


backe

glosses: gir, girik (devera ji derdorên xwe bilindtir)


scheide

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera scheiden.


berühre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera berühren.


lasse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera lassen.


höre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera hören.


verdecke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verdecken.


checke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera checken.


beende

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera beenden.


presse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera pressen.


mahle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera mahlen.


massiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera massieren.


melde

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera melden.


merke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera merken.


miete

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera mieten.


mische

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera mischen.


meide

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera meiden.


mähe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera mähen.


nenne

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera nennen.


öle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera ölen.


belege

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera belegen.


verschwinde

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verschwinden.


eilst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera eilen.


schälst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera schälen.


ernähre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera ernähren.


verehre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verehren.


vergeude

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera vergeuden.


scheuche

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera scheuchen.


fülle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera füllen.


trinkst

glosses: Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêkera trinken.


falle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera fallen.


yayınladım

glosses: Kesê yekemê yekjimar di raboriya sadeyê erênî de ji lêkera yayınlamak.

text: Son kitabımı on yıl önce yayınladım.


yayınladın

glosses: Kesê duyemê yekjimar di raboriya sadeyê erênî de ji lêkera yayınlamak.

text: En son kitabını ne zaman yayınladın.


yayınladı

glosses: Kesê sêyemê yekjimar di raboriya sadeyê erênî de ji lêkera yayınlamak.


baktım

glosses: Kesê yekemê yekjimar di raboriya sadeyê erênî de ji lêkera bakmak.

text: Ona baktım.


frage

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera fragen.


leere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera leeren.


transportiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera transportieren.


erkläre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera erklären.


kläre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera klären.


ernenne

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera ernennen.


benenne

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera benennen.


bejahe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bejahen.


verneine

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verneinen.


übe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera üben.


weine

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera weinen.


wende

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera wenden.


packe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera packen.


schüre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera schüren.


militarise

glosses: milîtarîze kirin, leşker lê bi cih kirin


milîtarîze

glosses:
esker an leşker lê bi cih kirin,
bi destê eskeran bi rê ve birin

text: Hikûmeta Iraqê û berpirsên YNKê yên Kerkûkê dibêjin, ku hêzên Heşda Şeibî ji roja pênşemê ve hêzên xwe yên nav bajêr vekişandiye. Lê xelkê Kerkûkê bi berdewamî dîmenên çekdaran ji bo Rûdawê dişînin û li ser torên civakî parve dikin. Di wan dîmenan de diyar dibe, ku Kerkûk ji aliyê artêşa Iraqê û Heşda Şeibî ve hatiye mîlîtarîzekirin.

ref: Rudaw.net/kurmanci 10/2017

forms: mîlîtarîze

etymology_text: Deyn ji fransî militarisé ji militariser, têkilî milîtan.


wanke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera wanken.


schwanke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera schwanken.


ramme

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera rammen.


schäme

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera schämen.


gräme

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera grämen.


erkälte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera erkälten.


erkalte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera erkalten.


ehre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera ehren.


empfehle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera empfehlen.


empfange

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera empfangen.


empfinde

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera empfinden.


empöre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera empören.


engagiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera engagieren.


entasche

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entaschen.


entbehre

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entbehren.


entbeine

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entbeinen.


entscheide

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entscheiden.


entberge

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entbergen.


entlasse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entlassen.


erlasse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera erlassen.


erfasse

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera erfassen.


entlocke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entlocken.


entbinde

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entbinden.


entdecke

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entdecken.


enthülle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera enthüllen.


entführe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entführen.


entkomme

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entkommen.


entlade

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entladen.


entleere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entleeren.


entschuldige

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entschuldigen.


entmutige

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entmutigen.


zahle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera zahlen.


bezahle

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bezahlen.


bereinige

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bereinigen.


reinige

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera reinigen.


beleidige

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera beleidigen.


begleite

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera begleiten.


behalte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera behalten.


bekomme

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bekommen.


erhalte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera erhalten.


verhalte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verhalten.


halte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera halten.


schalte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera schalten.


entsteine

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera entsteinen.


erledige

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera erledigen.


artikuliere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera artikulieren.


spreche

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera sprechen.


diskutiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera diskutieren.


kommentiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera kommentieren.


dementiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera dementieren.


definiere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera definieren.


ändere

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera ändern.


biege

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera biegen.


begrabe

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera begraben.


beachte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera beachten.


verachte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verachten.


verberge

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verbergen.


verbanne

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verbannen.


verbiete

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera verbieten.


biete

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera bieten.


vergifte

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera vergiften.


belohne

glosses: Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêkera belohnen.


axa gelêşî

glosses: Axa rizî, axa ji rehek (nebat) û zindiyên fiziyayî çêbûye. Rengê wê reş e avê baş dihewîne û ji aliyê mîneralan ve zengîn e.

etymology_text: Ji axa + gelêş + -î


title: Xwedê dilê te xweș ket

redirect: Xwedê dilê te xweş ket


title: fick

redirect: fickle


peşêman li nîva rêkê

glosses: Dema mirov xelet dibe, eger li nîva rê jî bizivir e xirab nîne.


haste makes waste

glosses: Lez kirin di her karekî de arîşeyan û xeletiyan peyda dike.


serifand

ipa: /sɛɾɪˈfɑːnd/

hyphenation: se·ri·fand


amba

audio: LL-Q33549 (jav)-Tetheow-amba.wav


gewadî kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: qewadî kirin


abiyotîk

forms:
abiyotîktir (comparative)
herî abiyotîk (superlative)
abiyotîktirîn (superlative)

etymology_text: Ji îngilîzî abiotic


MILF

forms: milf

etymology_text: kurtkirina "motherI'dliketofuck" (dayika ku dixwazim bigêm)


yummy mummy

etymology_text: Ji yummy + mummy.

audio: en-au-yummy mummy.ogg


viande

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Roll-Morton-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-viande.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GAllegre-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Penegal-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Justforoc-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ash Crow-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Madehub-viande.wav

audio: LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-viande.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-viande.wav


écran

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-écran.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-écran.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-écran.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-écran.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-écran.wav


te peqand!

glosses: Te karekê baş kir, te şolekê baş encam da.

etymology_text: Ji te + peqand.


istibdad

text: Îstîbdada ku bi salan e li hember yekbûn û edaletê wek kendaleke kûr çêbûye bêguman meseleyeke gelek girîng e ku Bedîuzzeman Seîdê Nûrsî bi taybetî li ser rawestaye. Vê yekê di xutbeya ku di sala 1911an de li Camiya Emewî’yê pêşkêşkirî de bi eşkere aniye zimanî. Belê di vê xebatê de em ê mîna ku Bedîuzzeman jî gotiye nexweşiya pêncan ango îstîbdad ku bi awayê “nexweşiyên cure bi cure yên mîna sarî” tê gotin bi du awayan rave bikin. Ev yeka jî wek îstîbdada sîyasî û îstîbdada ilmî an jî bi gotineke dî wek îstîbdada madî û îstîbdada manewî dê bê dabeşkirin. Piştre ev herdu cure îstîbdad bi mînakên xwe yên di qada civakî de ku xwe çawa didin nîşan dê bê vegotin. Armaca me ya li vir ew e ku em nexweşiyê bi awayeke durust teşhîs bikin û piştre jî li gor reçeteyên ku Bedîuzzeman behs kiriye ango kelîmeya pênc û şeşan, di çarçoveyeke têgehên mîna îttihada îslamê, hiqûqa Xwedê û însên, teslîmiyet, teraqiyat û heqaniyetê de têkiliya wan a bi îstîbdadê re jî bidin nîşan û ispat bikin ku çareseriya wê jî dê bi meşwereta şer’iye bibe.

ref: Risaleakademi.org 2/2017

forms:
îstibdad
îstîbdad
istibdat
îstibdad
îstîbdat

etymology_text: Ji erebî إستبداد (istibdad) ji ist- + rehê بد (bdd: veqetîn, jê vebûn, jê cuda bûn). Ji eynî rehî: mustebid.


Hadî

pos: name

pos_title: Serenav

text: Yekemîn car Parlamenterê Tevgera Goran li Parlamentoya Iraqê Mesûd Heyder, naveroka rêkeftina di navbera Pavel Talebanî û Hadî Amirî de ya li ser anîna Heşda Şeibî û hêzên Iraqê bo Kerkûk û navçeyên din ên Kurdistanî eşkere kir. Li gorî deqa vê rêkeftinê, piştî radestkirina Kerkûkê dê firokexaneya Silêmaniyên ji bo geştên esmanî were vekirin, Helebce, Silêmanî û Kerkûk dê weke herêmeke taybet werin naskirin, li gorî lîsteya ku Pavel Talebanî amade kiriye, dê bexda meaşê karmend û pêşmergeyên Silêmanî û Kerkûkê bişîne.

ref: Rudaw.net 10/2017

forms: هادی

etymology_text: Ji erebî هادي (hadî: rêber, serkêş, serok, hevrehahidayet).

هادي

roman: Hadî


Nûreddîn

forms:
Nûredîn
هادی

etymology_text: Ji erebî نورالدين (Nûreddîn) yan نور الدين (Nûr ed-dîn) (ronahiyadînî, çirayabaweriyê, nûradînêîslamê) ji نور (nûr: ronahî, ronî, çira, nûr) + دين (dîn: dîn, bawerî, ayîn, ol, îman)


Meyro

forms: Meyrok

etymology_text: ji Meyrem bi metatezê ji Meryem


Meyrok

forms: Meyro


Patricia

etymology_text: Ji latînî.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Patricia.wav


Linda

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Linda.wav


Barbara

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Barbara.wav


Jennifer

etymology_text: Ji kornî ji korniya navîn Gwynnever (hevreha Gwenhwyfar).

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Jennifer.wav


Susan

etymology_text: Ji îbranî.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Susan.wav


Karen

etymology_text: Ji yûnaniya kevn.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Karen.wav


Betty

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Betty.wav


Donna

etymology_text: Ji îtalî.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Donna.wav


Ruth

forms: ruth

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Ruth.wav


Michelle

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Michelle.wav


Laura

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Laura.wav


Sarah

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Sarah.wav


Jessica

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Jessica.wav


Shirley

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Shirley.wav


Angela

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Angela.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Angela.wav


Amy

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Amy.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Amy.wav


Anna

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Anna.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Anna.wav


Rebecca

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Rebecca.wav


Martha

etymology_text: Ji aramî.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Martha.wav


Amanda

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Amanda.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Amanda.wav


Marie

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Marie.wav


Frances

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-Frances.wav


Ann

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Ann.wav


Diane

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Diane.wav


Julie

etymology_text: Ji fransî.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Julie.wav


Doris

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Doris.wav


Joan

glosses: Yehya, Yûhenna (kesayetiyeke dînî li gor îslam û mesîhîtiyê)


Joan

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Joan.wav


Ashley

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Ashley.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Ashley.wav


Kelly

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-Kelly.wav


Nicole

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Nicole.wav


Judy

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Judy.wav


Christina

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Christina.wav


Tammy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Tammy.wav


Jane

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Jane.wav


Andrea

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Andrea.wav


Louise

forms: Louis

etymology_text: Ji fransî Louise, forma mê ya Louis.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Louise.wav


Anne

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Anne.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Anne.wav


Julia

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Julia.wav


Lois

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Lois.wav


Tina

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Tina.wav


Paula

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Paula.wav


Annie

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Annie.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Annie.wav


Cindy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Cindy.wav


Victoria

glosses: navekî keçan e* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=En-au-Victoria.ogg}}

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Victoria.wav


title: Shanon

redirect: Shannon


Carrie

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Carrie.wav


Monica

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Monica.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Monica.wav


Emma

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Emma.wav


hazel

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-hazel.wav


Eva

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Eva.wav


Jamie

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Jamie.wav


mihecer

glosses: Asinê ku bi dereceyan ve dike ku mirov destê xwe pê ve dike daku nekeve.

forms: محەجەر

etymology_text: Ji erebî محجر

ipa: /mɪhɛˈd͡ʒɛɾ/

hyphenation: mi·he·cer


Veronica

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Veronica.wav


Sally

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Sally.wav


Belqîs

forms:
Belqîsa
Belqîse

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɛlˈqiːs/

hyphenation: Bel·qîs


Audrey

etymology_text: Ji îngilîziya kevn Æþelþryþ: æþel (“zadegan”) + þryþ (“hêz”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Audrey.wav


Ana

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Ana.wav


Katie

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Katie.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Katie.wav


Vanessa

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-Vanessa.wav


Alma

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Alma.wav


Beth

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Beth.wav


her çi nebît

glosses:
bi kêmî, herî kêm, kêm kêm
(ne kêmtir lê belkî zêdetir)

etymology_text: Ji her + çi + nebît


busy as a bee

glosses: xwe nagehim serê xwe bixurînim, gelek bi şol

word: I haven't even had the chance to catch my breath


xwe nagehim serê xwe bixurînim

glosses: gelek bi kar bûn, gelek bi şol, hebûna gelek karan ko bikî

etymology_text: Ji xwe + nagehim + serê + xwe + bixurînim


helpesatin

ipa: /hɛlpɛsɑːˈtɪn/

hyphenation: hel·pe·sa·tin

notes: Ev gotin li herêma Behdînan ji bo karekî tu bidî paş an jî ji bo demekî ji rojeva xwe rakî tê gotin. (Tirkî dibêjin "askiya, askiyaya alinmak). Yanî helpesêre ji bo kar jî tên gotin, bo nimone vî karî hepesêre bo mehek din, van daran hepesêre yanî bide ser hev. van keviran helpesêre ji rê rake.


title: Helpesatin

redirect: helpesatin


Carla

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Carla.wav


Lucy

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Lucy.wav


Tony

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-Tony.wav


Agnes

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-Agnes.wav


Tamara

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Tamara.wav


iltîhab

glosses: kul, kulik, kulî, kulbûn, alyan, amas, sorbûn.

etymology_text: Ji erebî التهاب


rationing

glosses: Para hin çavkaniyên sînordar yê ji bo kesek an komekî hatîye veqetandin.

glosses: Belavkirina kontrolkirî ya çavkaniyên kêmpeyda ên wekî xwarin an mazotê; bi piranî di dema şer de tê tetbîqkirin.


title: biteviye, bitevi

redirect: biteviye


dilate on

glosses: mezin kirin, fireh bûn, nepixîn, mezin bûn


title: fîlik pê xistin

redirect: fîtik pê xistin


guncêner

glosses: Parçeyek ji pêveka makîneyekî ku du parçayên cûda bi hev girê dide.

glosses: Amûrê ku sînyala elektrîkê li gora cîhazê diguherîne.

forms: guncîner

etymology_text: Ji guncandin


imbirator

ipa: /ɪmbɪɾɑːˈtoːɾ/

hyphenation: im·bi·ra·tor


imberator

ipa: /ɪmbɛɾɑːˈtoːɾ/

hyphenation: im·be·ra·tor


seredêr

forms: serdêr


têkele

glosses: Berên pirt pirt kirîn e digel xîzî têkel dikin daku cadeyan amade bikin ji bo qêr kirinê.


title: 'erew

redirect: erew


title: 'eyni

redirect: eyni


title: tirnaẍ

redirect: tirnax


title: ḧecîlegleg

redirect: hecîlegleg


title: ḧerd

redirect: herd


şelelî

glosses: Şat, falincî, şeht, kesê/a ku falincî bûye û nekare xwe bi livîne.


xew jî divêt û kew jî divêt

forms: خەو ژی دڤێت و کەو ژی دڤێت


xew jî çû û kew jî çû

forms: خەو ژی چوو و کەو ژی چوو

etymology_text: Ji xew + jî + çû + û + kew + jî + çû


wild-goose chase

glosses: neçîrê qazeke kûvî, bizaveka ji qesta, xew jî çû û kew jî çû, tiştê çû nede dû

forms: wild goose chase


a storm in a teacup

glosses: gengeşe li ser tiştekê biçûk, ji mêşê dikete gamêş


crowdfunding

glosses: the practice of funding a project or venture by raising money from a large number of people who each contribute a relatively small amount, typically via the Internet.


hindek hindek heta bigehit gundek

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji hindek + hindek + heta + bigehit + gundek

word: a little, a little, until it becomes a village


muslî

glosses: xwarinek e ku ji têkilkirina dexlûdanî li gel hin gûz û findeqên hêrayî û fêkiyên hişkkirî hatiye çêkirin û bo xwarinê têkilî nav şîrî yan mastî tê kirin

forms: mislî

etymology_text: Ji almanî, bi taybetî almaniya Swîsreyê Müesli, bi almaniya standard Müsli.

瑞士麦片

roman: seoi⁶ si² mak⁶ pin³⁻²

木斯里

roman: mùsīlǐ

瑞士麦片

roman: Ruìshì màipiàn

什锦早餐

roman: shíjǐn zǎocān

մյուսլի

roman: myusli

موسلی

roman: musli

мю́сли

roman: mjúsli

ipa: /mʊsˈliː/

hyphenation: mus·lî


muesli

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-muesli.wav


helewanî

glosses: Tiriyê başûrê Îraqê yê ku gir û mezin e.

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


joyriding

glosses: kiriyara ajotina tirimpêla ku mirovî ji mal diziye, bilez bo zewq bi taybetî ji aliyê sinêleyan ve


stateman

glosses: dewletvan, dewletmedar, siyasetvan, siyasetmedar, serok, rêber


government man

glosses: dewletvan, dewletmedar, nûnera/ê dewletê, parêzvana/ê dewletê, alîgira/ê dewletê

audio: EN-AU ck1 government man.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/EN-AU ck1 government man.ogg


dewletmedar

glosses: dewletvan, siyasetmedara/ê hêja yan mezin,

text: McCain ragihand, biryara serok Barzanî ji bo dirêjnekirina gereke din a serokatiya wî xaleke din a hêzê bû ji bo kesekî dewletmedar, ku bi vê yekê hatiye naskirin, ku temenê xwe di ber xizmetkirina gelê xwe de terxan kiriye.

etymology_text: dewlet + -medar li ber modêla siyasetmedar û statesman ji state (dewlet) û man (mêr, mirov), ew bi xwe li ber modela fransî homme d'État.

homme d’État

sense: siyasetvanê mezin


-medar

pos: suffix

pos_title: Paşgir

glosses:
paşgirek e ku çend navdêrên biker çêdike:
siyasetmedar, dewletmedar

etymology_text: medar


-ewa

glosses: paşgireke ku pê bikerên hin tiştan tên çêkirin.

forms: -ewe


title: öndeyiş

redirect: ön deyiş


kerikmejî

text: Ez dibêjim ka ev fîgana Apê Fehmî 80 salin ku ketîye guhên me Kurdên kerikmejî. Lê mixabin ku me hêja jî ji xwe ra dersek ji vê buyera dijwar û xeddar negirtî ye.

ref: Şakir Epozdemir, Fehmîyê Bilal û Derdê Kurdan https://web.archive.org/http://www.mediakurd.com/details.aspx?an=63 arşîv, mediakurd.com, 2009

etymology_text: Ji kerik + mejî


surfing

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-surfing.wav


Asos

glosses: çiyayek e li devera Şarbajêr li parêzgeha Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê

text: Firokeyên şer çiyayê Asosê yê navçeya Şarbajêr a Silêmaniyê bombeberan kirin, ku ev yekemîn car e ew herêm tê bombebarankirin.

ref: Rudaw.net/kurmanci 11/2017


Şarbajêr

glosses: deverek e li parêzgeha Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê

text: Firokeyên şer çiyayêAsosê ya navçeya Şarbajêr a Silêmaniyê bombeberan kirin, ku ev yekemîn car e ew herêm tê bombebarankirin.


melese

glosses: Dareke kulîlkên spî vedike ku li derdora bendan dihê çandin.


barbarîk

ipa: /bɑːɾbɑːˈɾiːk/

hyphenation: bar·ba·rîk


barûda ker

etymology_text: Ji barûd + -a + ker

ipa: /bɑːɾuːˈdɑː kɛɾ/

hyphenation: ba·rû·da ker


mirîşkbeşk

glosses: qerebeşk, betûbeşk, mirîşkek seravî ku nikul û eniya wê spî ye


dog eat dog

glosses: Tê bikaranîn ji bo wan rewşên dijwar yên ku xelik yek û dû di êşînin da ku bisekevin.


muçexor

glosses: Xwedan ratib, miwazif, karmend, fermanber, miwazifên hikumetê.

etymology_text: muçe + xor ji xwarin


aqil vekirî

glosses: Kesê/a hizir û bîr û boçûnên nû qebîl dike.

forms:
aqil vekirîtir (comparative)
herî aqil vekirî (superlative)
aqil vekirîtirîn (superlative)

etymology_text: aqil + vekirî ji vekirin


aqil girtî

glosses: Kesê/a hizir û bîr û boçûnên nû qebîl nake.

forms:
aqil girtîtir (comparative)
herî aqil girtî (superlative)
aqil girtîtirîn (superlative)

etymology_text: aqil + girtî ji girtin


xilîşank

glosses: Kaşik, alavê ku mirov li ser berf û qeşaya wê werzîşa şimitandinê dike.

forms: خلیشانک


melef

glosses: fayl, pel, dosye, sicl, belge, belgename


desmalsorik

ipa: /dɛsmɑːlsoːˈɾɪk/

hyphenation: des·mal·so·rik


bersore

glosses: rengê ku nêzîkî sor e,ê bi ser sor ve diçe

forms:
bersoretir (comparative)
herî bersore (superlative)
bersoretirîn (superlative)


bathplug

glosses: Alavê an jî kerestê ku di banyo yan de tê bikaranîn da ku bibe rêgir ku av biderkeve.


Sinûn

glosses: bajarokek e li devera Şingalê li Başûrê Kurdistanê

text: Li gorî rêkeftina di navbera Heşda Şeibî û hêzên ser bi PKKê ve, li Şingalê hinek kursiyên rêveberiya Şingalê dane çend berpirsên berê yên PKKê. BerpirsêHeşda Şeibî yê Şingalê Xwedêda Cukê eşkere kir, ku peywendiyên wan li gel PKKê pir baş in. Lê rêveberê berê yê bajarokê Sinûnê dibêje, ew berpirsên nû yên Şingalê qebûl nakin.


Xwedêda

etymology_text: Xwedê + dan, bi ihtimaleke mezin ji wergerandina tirkî Tanrıverdi ji Tanrı (Xwedê) û verdi (da) ji vermek (dan, dayîn)

ipa: /xʷɛdeːˈdɑː/

hyphenation: Xwe·dê·da


Mehma

text: Di yekemîn karê xwe de hêzên Iraqî qaymiqamê Şingalê guhertin û di dewsa Mehma Xelîl de, kesekî bi navê Fehd Hamid danîn. Herwiha li şûna Nayif Seydo jî, berpirsekî Heşda Şeibî yê bi navê Xwedêda Cukê kirin rêveberê bajarokê Sinûnê, Mîlhem Îlyas jî weke rêveberê bajarokÊ Girizêr hate destnîşankirin.

forms: Mihema


Xanesor

glosses: bajarokekî biçûk an gundekî mezin e li devera Şingalê li Başûrê Kurdistanê

text: Derbarê peywendiyên Heşda Şeibî û PKKê de Xwedêda Cukê got: "Peywendiyên me li gel hêzên PKKê pir baş in. beriya hatina me, rêveberiya berê nedikarî here gundê Xanesorê û navçeyên bin kontrola PKKê. Lê niha em diçin her derê. Beriya çend rojan me li Xanesorê dibistanek jî vekir ji bo zarok ji xwendinê bê par nebin."


Naîf

text: Rêveberê berê yê bajarokê Sinûnê NayifSeydo jî got: "Em niha li Duhokê karê xwe berdewam dikin. Ji sedî 90ê xelkê Şingalê koçber in û em di nava wan de xizmetê dikin. Ji xwe em newêrin herin Şingalê, çimkî hertim gefan li me dixwin."

forms:
Nayif
Nayîf
Nayf


Seydo

text: Rêveberê berê yê bajarokê SinûnêNayif Seydo jî got: "Em niha li Duhokê karê xwe berdewam dikin. Ji sedî 90ê xelkê Şingalê koçber in û em di nava wan de xizmetê dikin. Ji xwe em newêrin herin Şingalê, çimkî hertim gefan li me dixwin."

forms:
Sêdo
Sîdo
Zêdo


masîha

forms: ماسیحە

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Zeynedîn

forms:
Zeyneddîn
Zînedîn
Zîneddîn
Zêdo

etymology_text: Ji erebî زين الدين (zeyneddîn: spehîtiyadînî, delaliyaîmanê) ji زين (zeyn: spehîtî, delalî, ciwanî, keramet)


Zeyneddîn

forms:
Zeynedîn
Zînedîn
Zîneddîn
Zeynel
Zêdo

ipa: /zɛjnɛdˈdiːn/

hyphenation: Zey·ned·dîn


Zînedîn

forms:
Zeynedîn
Zeyneddîn
Zîneddîn
Zeynel
Zêdo


Zîneddîn

forms:
Zeynedîn
Zînedîn
Zînedîn
Zeynel
Zêdo


Rêbwar

forms:
Rêbiwar
Robar

etymology_text: Ji rê + borîn herwiha rêbwar, rêbiwar (gerok, rêving, rêwî).

ipa: /reːbˈwɑːɾ/

hyphenation: Rêb·war


Robar

forms:
Rêber
Rêbwar

etymology_text: Ji robar lê belkî di bin tesîra Robert yê ewropî de jî, bide ber Robîn.


fîtnês

glosses:
Saxlemî, reşaqe
 rewşa ku mirov bi leşî û tendirustiyê yê saxlem be û fît be.

etymology_text: Ji îngilîzî


cerku

text: Ê ez zanim cerku ew bûye serok, îşê Kurdan bûye trên e. Berê jî Amerîka li Sûrîyê alîkarîya Kurdan dikir, lê hîn nû ew û Kurd bûne hevalbendên hev yên fermî. "

text: ana cerku kehrebe qutbûye, me zibûnên xerîb hemû wenda kirine, zibûnên me yên herêmê jî, ne em dikarin pereyan ji kesî bistînin û ne kar dibe, ango bala xwe bidin torno yên me, ew û tevahiya karsaziya me rawestiyay

forms:
jîrkî
jorku
jîkî
jirku
jir ku


ofîser

glosses: karmend, peywirdar, erkedar, wezîfedar, memûr, miwazif

etymology_text: ji îngilîzî


no-brainer

glosses: Tiştê ku diyar û eşkere be ku pêdivî bi hizirkirinê nebe.

forms:
no brainer
nobrainer

etymology_text: Ji no + brain + -er.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-no-brainer.wav


bi qasî serê derziyê

glosses: gelek kêm, pirr hindik, ti, hîç, çu, qet, qetiyen

text: Berpirsê polîtburoya YNKê Mela Bextiyar dibêje, di bûyerên ku niha li deverên Kurdistanî de diqewimin “bi qasî serê derziyê” gunehê min tê de nîne.

ref: Basnews.com/kr 11/2017

etymology_text: Ji bi + qasî + serê + derziyê


kurtenivistin

glosses: kêm nivistin, bo demekê kêm nivistin, xewa bi rojê

forms: کورتەنڤستن

etymology_text: kurt + -e + nivistin


securocracy

glosses: sekurokrasî, deshilata asayîşê, hukimraniya polîsan

etymology_text: Ji security + -cracy.


sekurokrasî

forms: sekurokratî

etymology_text: Deyn ji îngilîzî securocracy ji security (“emniyet, asayîş”) + -cracy (“-krasî, hêz, deshilat”).


securocrat

glosses: sekurokrat, polîsên pilebilind, endamên asayîşê yên payeberz


pilebilind

glosses:
payeberz, ritbebilind, pileberz,
li meqamekî bilind, xwedî cihekî bilind:
generalekî pilebilind

etymology_text: Ji pile + bilind.


spot fine

glosses: pareyê ku wek siza ji yekî/ê tê standin di dema ku mirov yasayê dişkêne de


faits divers

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Le Commissaire-faits divers.wav


word: desperate times call for desperate measures


translators, traitors

etymology_text: Ji gotineke îtalî, “traduttore, traditore”.


reşnûs

etymology_text: Ji reş + -nûs.

ipa: /rɛʃˈnuːs/

hyphenation: reş·nûs


a bad tree does not yield good apples

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

word: the apple does not fall far from the tree


word: a camel is a horse designed by a committee


a cat can look at a king

forms: a cat may look at a king


a cat in gloves catches no mice

glosses:
Tercimeya herfî: "Pisîkeke bi destikan nikare ti mişkî bigire".
Gotineke pêşiyan e ku vê yekê îfade dike: "Mirov nikare tiştê ku mirov dixwaze biîhtîyatbûnê bi dest bixe; divê meriv agresîv be."

etymology_text: Ji fikrê ku wê nahpikênpisîkê bi lixwekirina destikê manî bibe.


word: a chain is only as strong as its weakest link


word: a cow does not know the worth of its tail until its taken away from it


a fool and his money are soon parted

word: nobody ever went broke underestimating the intelligence of the American people


a friend in need is a friend indeed

glosses: Herre def wî yê te bigirînit, ne yê te bikenînit

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-a friend in need is a friend indeed.wav


word: a house divided against itself cannot stand


a house is not a home

word: it takes a heap of living to make a house a home


word: a journey of a thousand miles begins with a single step


a miss is as good as a mile

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Back ache-a miss is as good as a mile.wav


a picture paints a thousand words

forms: a picture is worth a thousand words


word: a smooth sea never made a skilled sailor


word: a spoonful of sugar makes the medicine go down


a stick in a bundle cannot be broken

forms: sticks in a bundle are unbreakable


a watched kettle never boils

forms: a watched pot never boils


a wild goose never laid a tame egg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-a wild goose never laid a tame egg.ogg


absence makes the heart grow fonder

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-absence makes the heart grow fonder.ogg


word: accidents will happen in the best regulated families

word: the best laid plans of mice and men often go awry


all cats are grey by night

forms: all cats are grey in the dark


all cats are grey in the dark

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-all cats are grey in the dark.wav


all politics are local

forms: all politics is local


all the world's a stage

audio: en-au-all the world's a stage.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-all the world's a stage.ogg


word: all work and no play makes Jack a dull boy


an apple a day keeps the doctor away

glosses: sêv baş e, yê/a rojê sêvekê bixwe pêdivî bi nojdarî nabe


word: an eye for an eye makes the whole world blind


word: an ounce of prevention is better than a pound of cure


word: an ounce of prevention is better than an ounce of cure


word: an ounce of prevention is worth a pound of cure


another day, another dollar

audio: en-au-another day, another dollar.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-another day, another dollar.ogg


any port in a storm

audio: en-au-any port in a storm.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-any port in a storm.ogg


word: as a dog returns to his vomit, so a fool repeats his folly


as you sow, so shall you reap

audio: en-au-as you sow, so shall you reap.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-as you sow, so shall you reap.ogg


barking dogs never bite

forms: barking dogs seldom bite


better dead than Red

forms: better dead than red


word: better the devil you know than the devil you don't


word: better the devil you know than the devil you don't know


word: better the devil you know than the one you don't


word: better the devil you know than the one you don't know


word: better to light a single candle than to curse the darkness


word: better to light one candle than to curse the darkness


birds of a feather flock together

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-birds of a feather flock together.ogg


blood is thicker than water

glosses: girêdanên malbatî dê her dem ji têkiliyên din bihêztir bin; xwîn nabîte av

audio: en-au-blood is thicker than water.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-blood is thicker than water.ogg


boys will be boys

glosses: ew yê şûştiye, befir fi'la xwe nahêlît (tim sar e), ew çû sertiraşî (reftarên diristkirina arîşan û biçûkatiyê yên di siroştê kurran an jî zilamên cihêl de, nabe em surprîz bîn dêmê wedikin)

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-boys will be boys.wav


buy when it snows and sell when it goes

forms: buy when it snows, sell when it goes


word: cannot live with them, cannot live without them


word: can't live with 'em, can't live without 'em


word: can't live with them and can't live without them


word: can't live with them, can't live without them


care killed the cat

forms: curiosity killed the cat


carpe diem

audio: En-us-carpe diem.ogg

audio: en-au-carpe diem.ogg


word: close only counts in horseshoes and hand grenades


cool heads must prevail

forms: cooler heads will prevail


cooler heads will prevail

glosses: Îhtîmalek mezin e ku mirovên aram û baldar dê bi ser bikevin.


word: cross my heart and hope to die, stick a needle in my eye

glosses: ji Xodê bawer bike, kore bît yê rast nebêjît


dead men can tell no tales

forms: dead men tell no tales


dead men tell no tales

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-dead men tell no tales.wav


word: desperate times require desperate measures


devil is in the details

audio: en-au-devil is in the details.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-devil is in the details.ogg


diamonds are a girl's best friend

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-diamonds are a girl's best friend.wav


do as I say, not as I do

forms: do as I say and not as I do


word: do unto others as you would have them do unto you


don't change a winning team

word: don't change horses in the middle of the stream


word: don't count your chickens before they're hatched


don't dip your pen in company ink

forms: you don't dip your pen in company ink


word: don't drive faster than your guardian angel can fly


don't drop the soap

audio: en-au-don't drop the soap.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-don't drop the soap.ogg


don't look a gift horse in the mouth

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-don't look a gift horse in the mouth.ogg


don't shit in your own nest

word: it's an ill bird that fouls its own nest


don't shit where you eat

audio: en-au-don't shit where you eat.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-don't shit where you eat.ogg


word: don't try to teach grandma how to suck eggs


early bird catches the worm

forms: early bird gets the worm


word: early to bed, early to rise, makes a man healthy, wealthy and wise


easy come, easy go

audio: En-us-easy come, easy go.oga

oga_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-us-easy come, easy go.oga


word: even a blind pig can find an acorn once in a while


even Homer nods

audio: en-au-even Homer nods.ogg


even Jove nods

forms: even Homer nods


every cloud has a silver lining

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-every cloud has a silver lining.wav


every dark cloud has a silver lining

forms: every cloud has a silver lining


every dog must have his day

forms: every dog has its day


every little helps

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-every little helps.wav


every rose has a thorn

forms: every rose has its thorn


every rule has an exception

forms: there is an exception to every rule


every shut eye isn't asleep

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-every shut eye isn't asleep.wav


every silver lining has a cloud

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-every silver lining has a cloud.wav


eye for an eye, a tooth for a tooth

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-eye for an eye, a tooth for a tooth.ogg


familiarity breeds contempt

glosses: tê gotin eger mirov baş biniyase êdî hemû tiştên wî/wê yên xirab dizanît evca êdî rêzê lê nagirît


finders keepers, losers weepers

forms: finders keepers


fine feathers make fine birds

audio: en-au-fine feathers make fine birds.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-fine feathers make fine birds.ogg


word: fools rush in where angels fear to tread

glosses: nezan bi lez diçin wî cihê firîşte ditirsin pê xwe bihavêjin


forewarned, forearmed

forms: forewarned is forearmed


fortune favors the brave

forms: fortune favors the bold


fortune favours the brave

glosses: tê gotin bo kesê serkeftî yê ku rîskê werdigire


word: give a man a fish and you feed him for a day; teach a man to fish and you feed him for a lifetime


word: give him enough rope and he'll hang himself


ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-given enough eyeballs, all bugs are shallow.ogg


God helps them that help themselves

forms: God helps those who help themselves


God is in the detail

audio: en-au-God is in the detail.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-God is in the detail.ogg


great oaks from little acorns grow

forms: mighty oaks from little acorns grow


half a loaf is better than no bread

forms: half a loaf is better than none


word: he that mischief hatches, mischief catches


word: he who can, does, he who cannot, teaches

forms: those who can't do, teach


word: he who digs a pit for others, falls in himself


he who laughs last laughs hardest

forms: he who laughs last laughs best


he who pays the piper calls the tune

forms: who pays the piper calls the tune


heaven helps those that help themselves

forms: heaven helps those who help themselves


home is where the heart is

word: it takes a heap of living to make a house a home


word: hope springs eternal in the human breast

forms: hope springs eternal


idle hands are the devil's playthings

forms: idle hands are the devil's workshop


word: if all you have is a hammer, everything looks like a nail


word: if at first you don't succeed, try try again


word: if it looks like a duck, swims like a duck, and quacks like a duck, then it probably is a duck


word: if my grandmother had balls, she'd be my granddad

forms: if my aunt had balls, she'd be my uncle


word: if my sister had balls, she'd be my brother


if pigs had wings they would fly

word: if wishes were horses beggars would ride


word: if the mountain won't come to Muhammad, then Muhammad must go to the mountain

forms: if the mountain won't come to Muhammad


word: if there's grass on the field, play ball


word: if there's grass on the pitch, play ball


word: if you can't do the time, don't do the crime


word: if you can't stand the heat, get out of the kitchen


word: if you find yourself in a hole, the first thing to do is stop digging


word: if you fly with the crows, you get shot with the crows

word: if you lie down with dogs, you get up with fleas

word: who keeps company with the wolf will learn to howl


word: if you mess with the bull, you get the horns


if you pay bananas, you get monkeys

forms: if you pay peanuts, you get monkeys


word: if you torture the data long enough, it will confess to anything


word: if you want a thing done well, do it yourself


ignore all rules

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ignore all rules.wav


in for a dime, in for a dollar

word: one may as well be hanged for a sheep as for a lamb

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-in for a dime, in for a dollar.ogg


in for a penny, in for a pound

word: one may as well hang for a sheep as a lamb

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-in for a penny, in for a pound.ogg


in for an inch, in for a mile

audio: en-au-in for an inch, in for a mile.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-in for an inch, in for a mile.ogg


word: in the country of the blind, the one-eyed man is king


word: in the land of the blind, the one-eyed man is king

etymology_text: Wergerandina yekser ji latînî in regione caecorum rex est luscus.


word: in the valley of the blind, the one-eyed man is king


word: it ain't the whistle that pulls the train


word: it is a wise child that knows his own father


word: it is all fun and games until someone loses an eye


word: it is easier for a camel to go through the eye of a needle than for a rich man to enter into the kingdom of God


word: it is easy to find a stick to beat a dog


word: it is not the whistle that pulls the train


word: it isn't the whistle that pulls the train


it never rains but that it pours

forms: it never rains but it pours


word: it takes a heap o' livin' to make a house a home


word: it takes a heap of living to make a house a home


word: it takes a lot of living to make a house a home


it takes one to know one

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-it takes one to know one.wav


it takes two to make a quarrel

word: one volunteer is equal to two pressed men


it took Nixon to go to China

forms: only Nixon could go to China


word: it's an ill bird that fouls its own nest


word: it's an ill wind that blows no one any good


word: it's an ill wind that blows nobody any good


word: it's better to ask forgiveness than permission


word: it's not the whistle that pulls the train


judge not, that ye be not judged

forms: judge not, that you be not judged


word: keep your friends close, and your enemies closer


ladies first

forms: women and children first


little pitchers have long ears

forms: little pitchers have big ears


live by the sword, die by the sword

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-live by the sword, die by the sword.wav


location, location, location

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-location, location, location.wav


look before you leap

glosses: (deq bi deq) temaşe bike berî xwe biavêjî; wateya wê berî encam bidî, hizir bike


measure twice, cut once

forms: measure twice and cut once


word: mess with the bull and you get the horns


might is right

forms: might makes right


money talks, bullshit walks

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-money talks, bullshit walks.wav


necessity is the mother of innovation

forms: necessity is the mother of invention


never look a gift horse in the mouth

forms: don't look a gift horse in the mouth


word: never put off until tomorrow what you can do today


new brooms sweep clean

forms: a new broom sweeps clean


nice guys finish last

word: war makes villains, and peace hangs them


no gain without pain

forms: no pain, no gain


no man is an island

glosses: kiriyarên yekî karîgeriyê li hindekên din dike

text: No man is an Island, entire of it self; every man is a piece of the Continent, a part of the main.

ref: John Donne's Devotions (1624


word: no matter how thin you slice it, it's still baloney


word: no matter how thin you slice it, it's still boloney


word: no one ever went broke underestimating the intelligence of the American public


word: no one ever went broke underestimating the taste of the American people


word: no one ever went broke underestimating the taste of the American public


no pain, no gain

glosses: heta nîva destî reş nebît tama devî xweş nabît

word: when the going gets tough, the tough get going


no peace for the weary

forms: no rest for the weary


word: nobody ever went broke underestimating the good taste of the American people


word: nobody ever went broke underestimating the good taste of the American public


word: nobody ever went broke underestimating the intelligence of the American people

word: nobody ever went broke underestimating the taste of the American people


word: nobody ever went broke underestimating the intelligence of the American public


word: nobody ever went broke underestimating the taste of the American public


old habits die hard

glosses:
befir fê'la xo nahêlit ,
 bi zehmet e kesek wan kiriyaran bihêle yên ji bo demekê dirêj dikirin


word: on the Internet nobody knows you're a dog


once a man, twice a child

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-once a man, twice a child.wav


once bitten, twice shy

glosses: mara lêxistî, wêris ditirsî (kesekî/e carekî maran lêxistî be, careke din wêrisekî jî bibîne yê lê bitirse)

forms:
once burned, twice cautious
once burned, twice shy
once hurt, twice shy

word: A beaten dog may cower before a friendly hand.

word: Bitten by a snake on one morning, afraid of the rope by the well for ten years.

audio: En-au-once bitten, twice shy.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-once bitten, twice shy.ogg


one cannot break a stick in a bundle

forms: sticks in a bundle are unbreakable


word: one can't hold two watermelons in one hand


word: one can't live with them, one can't live without them


word: one may as well hang for a sheep as a lamb


one swallow does not a spring make

forms: one swallow does not a summer make


only the good die young

forms: the good die young


word: out of the mouths of babes and sucklings

forms: out of the mouths of babes


word: people that live in glass houses should not throw stones


word: people that live in glass houses shouldn't throw stones


people who have, get

forms: those that have, get


word: people who live in glass houses should not throw stones


word: people who live in glass houses shouldn't throw stones


plus ça change

glosses: plus ça change, plus c'est la même chose - the more things change, the more they stay the same


possession is nine points of the law

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: power corrupts, absolute power corrupts absolutely


prevention is better than cure

glosses:
xweparastin baştir e çareseriyê,
 berî ku problemek derkeve mirov rê li ber derketina wê problemê bigire û nehêle ku ew problem derkeve holê çêtir e ji vê yekê ku piştî ev problem derket mirov ji bo vê problemê çareseriyek peyda bike.

word: an ounce of prevention is better than a pound of cure


pride comes before a fall

glosses: yê bilind bifirît, dê kirêt bi erdî kevît, yê bilind bifirît, dê zîka bi erdî kevît (eger tu bilind bifirrî dê zîke vê erdî dikevî)


pride cometh before a fall

forms: pride comes before a fall


proverbs come in pairs

forms: proverbs run in pairs


proverbs run in pairs

glosses: Ev gotina pêşîyan vê yekê îfade dike ku her gotineke pêşîyan bi gotineke din ê pêşîyan ve bi peyamek zid an nakok tê berevajîkirin, wekî "too many cooks spoil the broth (“pir aşpêj tama avgoştê xera dikin”)" û "many hands make light work (“pir dest karê sivik dikin”)."


word: render unto Caesar the things which are Caesar's


rubbish in, rubbish out

forms: garbage in, garbage out


sell in May

forms: sell in May and go away


word: set a beggar on horseback and he'll ride to the Devil


slow but sure wins the race

forms: slow and steady wins the race


word: some days you get the bear, other days the bear gets you


something is better than nothing

word: a bird in the hand is worth two in the bush


word: sometimes you eat the bear and sometimes the bear eats you


sow the wind and reap the whirlwind

forms: sow the wind, reap the whirlwind


speech is silver, but silence is golden

forms: speech is silver, silence is golden


squeaky wheels get oiled

forms: squeaky wheel gets the grease


still water runs deep

forms: still waters run deep


stupid is as stupid does

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-stupid is as stupid does.wav


word: success depends on your backbone, not your wishbone


word: success has many fathers, failure is an orphan


word: sufficient unto the day is the evil thereof


word: take care of the pence and the pounds will take care of themselves


word: take care of the pennies and the pounds will take care of themselves


talk softly and carry a big stick

forms: speak softly and carry a big stick


word: that which doesn't kill you makes you stronger


word: the apple doesn't fall far from the tree

forms: apple does not fall far from the tree


word: the apples on the other side of the wall are the sweetest


word: the best laid plans of mice and men often go awry


word: the bigger they are, the harder they fall

word: the highest branch is not the safest roost

word: uneasy lies in the head that wears a crown


the cake is a lie

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-the cake is a lie.wav


word: the cobbler's children are the worst shod


word: the course of true love never did run smooth


word: the cow knows not the worth of its tail till it loses it


word: the darkest hour is just before the dawn


the devil makes work for idle hands

forms: idle hands are the devil's workshop


word: the devil you know is better than the devil you don't know


the early bird catches the worm

glosses: kesê/a ku zûtirîn derfet werbigire ku karek bike dê feydeyî jî yên din qazanc ke

forms: the early bird gets the worm


the ends justify the means

forms: the end justifies the means


word: the fucking you get isn't worth the fucking you get


word: the fucking you get isn't worth the fucking you take


word: the fucking you get isn't worth the fucking you're going to get


word: the grass is always greener on the other side of the fence


word: the hand that rocks the cradle is the hand that rules the world

glosses: Awayekî din yê nivîsîna the hand that rocks the cradle rules the world.


word: the hand that rocks the cradle rules the world


word: the jug goes to the well until it breaks


the law is a ass

forms: the law is an ass


word: the Lord helps those that help themselves

forms: God helps those who help themselves


word: the Lord helps those who help themselves


The Lord works in mysterious ways

forms: God works in mysterious ways


word: the more things change, the more they stay the same


word: the only thing one should fear is fear itself


word: the proof of the pudding is in the eating


word: the road to hell is paved with good intentions


word: the screwing you get isn't worth the screwing you get


word: the screwing you get isn't worth the screwing you take


word: the screwing you get isn't worth the screwing you're going to get


the truth is in the wine

forms: in wine, there is truth


word: the voice of the people, the voice of God


wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-the way to a man's heart is through his stomach.wav


them that has gets

forms: those that have, get


there are many ways to skin a cat

forms: there's more than one way to skin a cat


word: there are none so blind as those who will not see

word: you can lead a horse to water but you can't make him drink


word: there is a time and place for everything


word: there may be snow on the mountaintop but there's fire in the valley


word: there may be snow on the rooftop but there is fire in the furnace


there's no place like home

glosses: Şam şekir e lê welat şirîntir e (herf bi herf: ti cih nîne weke malê)


there's no use crying over spilt milk

forms: there's no point crying over spilt milk


third time's the charm

forms: third time's a charm


this too shall pass away

forms: this too shall pass


word: those who can't use their head must use their back


word: those who live in glass houses should not throw stones


word: those who live in glass houses shouldn't throw stones


word: those who will not when they may, when they will they shall have nay


word: throw enough mud at the wall and some of it will stick


word: throw enough mud at the wall, some of it will stick


time and tide tarry for no man

forms: time and tide wait for no man


time flies when you're having fun

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-time flies when you're having fun.wav


to each his own

word: you pays your money and you takes your choice


today is a good day to die

audio: en-au-today is a good day to die.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-today is a good day to die.ogg


too many cooks spoil the broth

glosses: Ger gelek kes beşdarî karekî bibin, xisûsen di rola sereke de, ew kar wê pir baş neyê kirin.

forms:
too many cooks spoils the broth
too many chefs spoil the broth
too many cooks spoil the soup
too many cooks spoil the stew

word: a camel is a horse designed by a committee


trust every man, but cut the cards

forms: trust everybody, but cut the cards


word: trust everybody, but always cut the cards


word: trust everybody, but always cut the deck


word: two dogs fight for a bone, but a third runs away with it


word: uneasy lies in the head that wears a crown

word: the bigger they are, the harder they fall

word: the highest branch is not the safest roost


union is strength

forms: unity is strength


walk softly and carry a big stick

forms: speak softly and carry a big stick


word: what doesn't kill you makes you stronger


what goes around comes around

glosses: dinya dulab elhewa ye, tu çi biçînî dê wî helînî


word: what happens on the road stays on the road


word: what's sauce for the goose is sauce for the gander


word: when all you have is a hammer, everything looks like a nail


when in Rome, do as the Romans

forms: when in Rome, do as the Romans do


when it rains, it pours

forms: it never rains but it pours


word: when life gives you lemons, make lemonade


word: when one door closes, another door opens

forms: when one door closes, another opens


when the cat's away the mice will play

glosses:
kitik ne li mal e, navê mişkî Evdal e
Di nebûna kesê kontrol-di-dest de, yên derece-jêrtir wê ji avantaja şertûmercan sûd werbigirin.

forms:
when the cat’s away the mice play
when the cat's away


word: when the going gets tough, the tough get going


word: when you find yourself in a hole, the first thing to do is stop digging


wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-when you mess with the bull, you get the horns.wav


word: when you're up to your neck in alligators, it's hard to remember that your initial objective was to drain the swamp


where there's smoke, there's fire

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-where there's smoke, there's fire.ogg


word: who keeps company with the wolf will learn to howl


word: who keeps company with wolves, will learn to howl


who pays the piper calls the tune

word: you pays your money and you takes your choice


you are never too old to learn

forms: you're never too old to learn


word: you attract more flies with honey than vinegar


word: you can catch more flies with honey than vinegar


word: you can catch more flies with honey than with vinegar


word: you can lead a horse to water, but you can't make it drink

glosses: gotineka pêşiyan a îngîlîzî ("tu dikarî hespekê bibî ba avê lê tu nikarî bikî ku avê vexwe")


word: you can take the monkey out of the jungle, but you can't take the jungle out of the monkey


you cannot break a stick in a bundle

forms: sticks in a bundle are unbreakable


word: you cannot put the same shoe on every foot


word: you can't live with 'em, you can't live without 'em


word: you can't live with them, you can't live without them


word: you can't make a silk purse of a sow's ear


word: you can't make an omelette without breaking eggs


word: you can't put a wise head on young shoulders


word: you can't put an old head on young shoulders


word: you can't run with the hare and hunt with the hounds

word: hold with the hare and run with the hounds


you can't take it with you

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-you can't take it with you.wav


you can't tell a book by its cover

forms: you can't judge a book by its cover


word: you catch more flies with honey than vinegar


word: you catch more flies with honey than with vinegar


word: you don't dip your pen in the company's ink

forms: you don't dip your pen in company ink


word: you don't look at the mantelpiece when you poke the fire


word: you don't look at the mantelpiece when you're poking the fire


word: you don't need a weatherman to know which way the wind blows


word: you get more with a kind word and a gun than you do with a kind word alone


you get what you pay for

word: you pays your money and you takes your choice


word: you never know what you've got till it's gone


word: you never miss the water until the well runs dry


word: you pays your money and you takes your chances


word: you scratch my back and I'll scratch yours


word: zeal without knowledge is a runaway horse


رب العالمین

glosses: Bi alfabeya erebî nivîsina Reb elalemîn.


têr-mû

glosses: pirî mû, tijî mû, kesê/a an jî tiştê ku gelek mû pê ve hene

forms:
têrmû
têr mû

etymology_text: Ji têr + mû.


şaxên bizinan lê hatin

glosses: Ev biwêje tê gotin dema kesek ji mirovi daxwaz dike karek bo bike yan derfetê bidê, lê mirov razî nebe eger xwe ew kes çi bike.

etymology_text: Ji şax + -ên + bizin + -an + lê + hatin


title: glass blowing

redirect: glass-blowing


avoid like the plague

audio: en-au-avoid like the plague.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-avoid like the plague.ogg


bent as a nine-bob note

audio: En-au-bent as a nine-bob note.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-bent as a nine-bob note.ogg


brown as a berry

audio: En-au-brown as a berry.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-brown as a berry.ogg


dry as a bone

audio: En-au-dry as a bone.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-dry as a bone.ogg


dumb as a post

audio: en-au-dumb as a post.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-dumb as a post.ogg


fertile as a turtle

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-fertile as a turtle.wav


fit as a Mallee bull

audio: EN-AU ck1 fit as a Mallee bull.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/EN-AU ck1 fit as a Mallee bull.ogg


like clockwork

glosses: (zimanê xeberdanê) wekî mekanîzmaya saetê sîstematîk

text: And every lunch period, you'd show up like clockwork.


word: like turkeys voting for an early Christmas


word: nervous as a long-tailed cat in a room full of rocking chairs


thin as a rake

audio: En-au-thin as a rake.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-thin as a rake.ogg


شدید

glosses: dir, gur, gur, seqet, seqet, tund, xurt û gur


raise money

glosses: Komkirina kojimekê pareyî (bu projeyekê xêrxwazî).


word: (birîna filan kesî/ê) kêlik xuyê herêyî (têkeve) têrê nake


word: (filan kes mirovan) tî dibe ser avê, tî tîne


word: (filan kes û bêvan kes) herdu dizê qulekê ne


(filan kes) bê bilûr direqisît

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bêzirne reqisîn


word: (filan kes) bi ava gemirî ra tê vexwarin


(filan kes) bi tiliya kul de mîz nakê

glosses: Binêre bi ser tiliya kul de mîz nekirin.


word: (filan kes) bilûra ber ga ye, çira ber kora ye

glosses: Binêre bilûra li ber ga ye, çira li ber kora ye.


word: (filan kes) bû gayê cot, mêşa ne ji ser xwe kiş dike, ne ji ser cîrana


word: (filan kes) bûye gayê gênco, kî berê diçû, devê xwe ji hev dikir


word: (filan kes) bûye meymûnê li paş xwediyê xwe siwar bûye


word: (filan kes) bûye wek kûçikê bi ewran de direyê


word: (filan kes) êgir bi heriyê ( celbê ) dixe


word: (filan kes) gênim bavêje ser latê şîn dibe


word: (filan kes) giriyê gawira bi rewşa wî tê


word: (filan kes) hevalê rojên xweş e, ne yê roja reş e


word: (filan kes) jê wirde şevreşî ye, kes nikare avê li destake


word: (filan kes) kes nikare dek û dolabên wî rast bike


word: (filan kes) li heft ava bidê, qolana piştê şil nabê

glosses: Binêre xwe li heft avaxê qolanê piştê şil nabê.


word: (filan kes) lihêmê ji çiyayê gewir digrê ( dikşînê )


word: (filan kes) lingê xwe di xefkan de xwariye

forms: lingê xwe di defikan de xwarin


word: (filan kes) mîna mêşa hinguv, dike guv guv


word: (filan kes) ne bikêrî daholê tê, û ne bikêrî zirnê tê

glosses: Binêre ne bi kêrî defê, ne bi kêrî zirneyê hatin.


word: (filan kes) ne xebitiye, para herî mezin ji xwe re girtiye

glosses: Binêre ne xebitiye, para herî mezin ji xwe re hiştiye.


word: (filan kes) ne xwe ji dêrê dike, ne xwe ji mizgeftê dike


word: (filan kes) pariyê di devê xwe de dide mirov


word: (filan kes) takî ji kirasê wî bikşîne, sed pîne wê jê bikevin


(filan kes/a) bûye al, ketiye mal

forms: bûye al, ketiye mal


word: (filan kes/a) bûye çawîra kevir ji ser rabûye


word: (filan kes/a) erdê xwe li ser desta ye, li ku baran barî, li wira ye

glosses: Binêre erdî xwe li ser desta ye, li ku baran barî li wira ye.


word: (filan kes/a) hêkê deynî ser dil, hêk dipêje


word: (filan kes/a) hîn hêlîn bi poz ve ye, zewacê dixwaze


word: (filan kes/a) ji eşqa re ling nagihên erdê


word: (filan kes/a) kîjan kevirî hilîne, ew di bin da ye

glosses: Binêre kijan kevrî hilîne, ew di bin da ye.


word: (filan kes/a) lingekî li vire, yekî li wire

glosses: Binêre lingekî li vir e, lingekî li wir e.


word: (filan kes/a) nanê bê xwê ( kelê ) dixwe, û tirên şor dike

glosses: Binêre nanê bê xwê dixwê, gotinên şor dikê.


word: (filan kes/a) ne di dil diborê, ne di gurçika diborê

glosses: Binêre ne di dil diborê, ne di gurçikê diborê.


word: (filan kes/a) parsek e, û bi dar û qetek e


word: (filan kes/a) şansê xwe di qulê gur da ye


word: (filan kes/a) şeb û şekir ji hev nas nake


word: (filan kes/ê) êgir li ser piştê dade, li xwe nanê

glosses: Binêre êgir li ser piştê dade li xwe nanê.


word: (filan kesa) fata por bi rişk e, bi qurûşekî palehiyê dikê, bi du qurişan jî quncirka ji xwe jê dikê


word: (filan kesa) kes newêrê jêre bêje kêlê kêlmêşê


word: (filan kesa) li ber fûsikê morikan pêve dike


word: (filan kesa) ne xema wê ye û ne hema wê ye, qirçe qirçe benîştê wê ye, çêleka sor qelenê wê ye


(filan kesa) wek pisîka heft rihî

forms: mîna pisika heft ruh


word: (filan kesan) bûn wek noka li tehtê ketiye


word: (filan kesan) bûne gurê musa, xwe bi xwe bi canî hev ketine

glosses: Binêre bûne gurê mûsa, xwe bi xwe bi canî hev ketine.


word: (filan kesan) rûnişt li germa, rabû li serma


word: (filan kesê) gêrmiya xwe kiriye, û kevçîyê xwe pê hilpesartiye

glosses: Binêre gêrmiya xwe kiriye, û kefçiyê xwe pê hilpesartiye.


word: adar gihîşte bîstan, xweş dibin bax û bîstan


word: adarê berf dibare ta guliya darê, namîne ta êvarê


word: adar e dew li dar e, çawa bû bîna guhê kar e


word: adar e dew li dar e, danê sibehê sar e, danê êvarê kûçik xwe davêje ber siha dîware


word: adar e dew li dar e, vira nîne li beriya şengar e


adarê serê darê, xweştire ji binê darê

glosses: Guhartoyeke adarê, serê darê çêtir e ji binê darê.


word: agir davêjê xwe û dibêje: min hay ji xwe nîne


word: agir kete mala vireka ( derewcî ), qîr û hawar kir kesî jê bawer nekir


word: agir xweş e, lê bi dûman e, û dûman reş e

glosses: Guhartoyeke agir xweşe, lê bi dûmanê reş e.


agir, di kevnebizotan de dimîne

glosses: tiştên kevin ceribandî ne, an mirovên kal ji jîyanê fêm kirine, yên ku xwe bigirin an bi sebir û inyat bin ew in. kevnebizût di vê derê de bizotên êgir î kevn e an yên dereng vedimirin.


word: agirê mala xwe, bernede mala cîranê-cînarê xwe


agirê pêşîn gur e

forms: agirê pêşîn gurr e


ahê kesî li erdê namîne

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


apê xidiro duro li viro

glosses: Bîyan e lê weke kesek ji malê ye Bîyanekî bêrû ye Bi me ve zeliqîye bela xwe ji me venake 'Got; rewşa wî çi ye? Got; Hima Apê Xidiro her ro du ro liviro!'


word: aqil derxistine firotanê, herkesî yê xwe kirîye

word: akıllar pazara çıkmış her kes kendi aklını beğenmiş


word: aqil ne benîşte ku mirov bi serî hevda bizemirînê

glosses: Guhartoyeke aqil ne benîşt e ku mera bi serî hevda bizemirînê.


aqil ne li bejnê ye, li serî ye

glosses: Guhartoyeke aqil ne li bejnê ye li serî ye.


word: aqil taca zêrîn e, di serê hemî kesa da nîne

glosses: Guhartoyeke aqil taca zêrîn e li serê herkesî nîne.


word: aqilê heft jina di serê mirîşkekê de ye, mirîşk diçe niklê xwe di gû dide


aqilê sivik barê giran e

glosses: aqilê sivik her tim astengiyan derdixe û nikare pirsgrêkan çareser bike. An mirovê ku aqilê wan kêm be an kêm bişixule li ser pişta mirovên din dibin bar. Mirovê nezan li ser pişta yê zane bar e. Herwiha aqilê sivik li ser serê xwediyê xwe jî bar e. Dema aqilê wî kêm be û nezan be, bi wê nezaniya xwe dike nava tevgerek û kar. Lê ji ber ku nezan e ji heq wî karî dernakeve û di dawiyê de li çiravê rast tê û nikare derkeve.


word: ar bi hemqê kevê, gurzek pûşî min têde tune ye


ar bi min ketiye, dûman ji te derê

glosses: Guhartoyeke ar î bi min ketî dûman î ji te derê.


aş çûye, tu bi dû çeqçeqê ketiye!

glosses: bingeh çûye ber nakeve doza tiştên bêkemal kirin


word: aşekî xwe bihêle, da tu genimê xwe bihêrî


word: av çiqas di golê de bimîne hewqas genî dibe


word: av di golê de nayê xwedî kirin, jin di mala de nayê windakirin


av diherike coka xwe çêdike

glosses: Guhartoyeke ava diherike, coka xwe çêdike.


av neherimê masî nayên girtin

glosses: Guhartoyeke av neherimê, masî nayên girtin.


word: ava bi mistan, ramûsanên ji dostan, mirov têr nakin


word: ava bin kayê ye, kes nizanê rê di kura ye


word: ava binê kayê, kî noq bibiyê, jê dernayê


word: ava rûyan peşkek e, eger rijiya meşkek e


avabûna malan, di destê jinên çê da ye

glosses: Guhartoyeke avahiya malan di destê jinan de ye.


word: avdarê, şev û roj hatin qirarê ( bûn wek hev )


word: axa ji êlê xeyidî ye, êlê hay jê tune ye

glosses: Guhartoyeke axe ji êlê xeyidi ye, êlê hajê tine ye.


word: axa, karê gavantiyê bikê, gavan karê axatiyê dikê


word: axe ( yan: beg ) bibin ker cilkê xwe çemeke ser


ba bê zebeş an bidêr, neyê guh bidêr

glosses: Guhartoyeke ba bê sebesa bidêr ba neyê guha bidêr.


ba li bêdera te hat, li bake

glosses: Guhartoyeke ba li bêderê te hat, li bake.


word: baltecî dar birî, yê ser darê omîda xwe nebirî


ban qul be, binban şil dibe

forms: ban qul e, binban şil e


word: banî yek e, ma ba dudun e weha jî tê gotin: ban ek e û du ba ne


bar naçe ber kerî, ker diçe ber bar

forms: bar naçe ber kerî, ker diçe ber barî


word: baran tê, zad pê şîn tê, zevî pesnê xwe didê


word: barê keran tiving bin jî, dîsa gurê wê wan bixwin

glosses: Guhartoyeke barê kerê tiving bin jî, dîsa gurê wê buxwin.


barê kerê li ser pişta devê ye

forms: barê kerê li ser pişta deveyê bûn


word: barê ketiya kes nikare rake ji xudiya pê ve


barê tu nikarî rahêjiyê, nekeve bin

glosses: Guhartoyeke barê tu nikaribê rahêjê nekeve bin.


word: başiyê ji hevalê xwe re bixwaze, ji bo xêr bê pêşiya te


word: bav divê kur jê çêtir bê, seyda divê şagurt jê jîrtir bê


word: bav ling hilaniye, kur deh ling di şûnê ( dews ) de daniye


bav qoriq dixwe, diranên kur disekihin

forms: bav harsim dixwe, diranên kur disekihin


bav tê dîtin, bira nayê dîtin

glosses: Guhartoyeke jin tê dîtin, dê nayê dîtin.


word: bav û kur bi ya bûkê kirin, hişê xwe winda kirin


bavê bê keç çiyayê bê av e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bavê bê qîz, çiyayê bê av e


word: bavê min çuye kuyoz bikire, lê aqilê min qe nabire


word: bavê xwe kuştiye, û bi gora wî sûnd xwariye


word: bavek heft zarokan xudî dike, heft zarok bavekî xudî nakin

glosses: Guhartoyeke bavek heft zarokan xwedî dike, heft zarok bavekî xwedî nakin.


word: baxê bê gul, kirasê bê mil, gayê bi cil …


word: bayê gir-gurîn, jina vir-virîn, bi wan çênabe jîn


word: bayê hinka tê kayê didêre, bayê hinka tê zebeşê didêre


word: bazar bê deng nabê, mirî bê bang ( deng ) nabê, serdar bê zor nabê


bazdan nîvê mêraniyê ye

glosses: Guhartoyeke car heye rev nîvê mêraniyê ye.


bê xwedê dibe, bê xudî nabe

glosses: Guhartoyeke bê xwedê dibe, bê xwedî nabe.


word: bedewiya mirov, zanîn û fereseta mirov ve


word: bêje te dicerisîne, nebêje te dikerisîne


bejin biriqî, dil xeriqî

forms: bejn biriqî, dil xeriqî


bêkarî, xirab malî

forms: betalî, xerabmalî


word: belê min ev çavên belek ji te re kildane


ben di ciyê zirav de diqete

forms: ben di ciyê zirav re diqete


benî derewciya kin e

forms: werîs derewciya kin e


word: beq çiqas kok dibe, qûn ewqas lê qalin dibe


word: beq qedrê beqa, şivan qedrê şivana dizanin


word: beqa deng li mara kir, kêvcala lingê xwe li ba kir

glosses: Guhartoyeke beqa deng li mara kir, kêvcala lingê xwe li bakir.


word: ber balûsan, çav li ramûsan, derê werê dîsa wisan


ber li cihê xwe bi qedre

glosses: Guhartoyeke her berek li ciyê xwe bi qedr e.


berberî û nanê genimî li ba hev nabe

glosses: Guhartoyeke berberî û nanê genim li cem hev nabin.


berê lihevhûne, paşê bi xemilîne

glosses: pêşîyê sererast bike hîna li şoretê bigere


berf çiya dibîne, xwe lê datîne

glosses: Guhartoyeke berf çiyê dibînê, xwe lê datînê.


berfa hûr xwe davêje ranê stûr

glosses: Guhartoyeke berfa hûr, xwe davê rana sitûr.


word: bergîr bi hev diçin, ker li ortê pehna dixun


word: berîka belengaza vala ye, dilê wan tijî ye


word: berû ji darê ket, got: devê kovikê çend fireh e


berû ji darê ketiye, dar nenasiye

word: kestane kabuğundan çıkmış kabuğunu beğenmemiş


word: berûwê darekê ne, û pîvazê mişarekê ne, ma wê çi başbin!


berxê çê li ber kozê belu ye

glosses: Guhartoyeke berxî çê di ser kozê de bêlî ye.


word: berxtî têr şîr ne xwar, kavirtî têr naçêre


word: bextê kurda reş e; elo û xelo bûne rêber


word: bextê xizana hebûya, cotê wan di axa nerm da nedişkîya


bi benê xelkê, nekeve bîrê

forms: bi benê xelkê daketina bîrê


bi çavgirtinê çav teng nabin

glosses: Guhartoyeke bi çavgirtinê, çav teng nabe.


bi dest bike, bi dev bixwe

glosses: Guhartoyeke bi destî xwe bike, bi devî buxwe.


bi desta didê, bi linga lê digerê

glosses: Guhartoyeke bi desta berda bi linga li dû gerya.


word: bi dilê mezina bizewice, bi dilê biçûka hezbike

glosses: Guhartoyeke bi dilê mezinan bizewice, bi dilê biçûkan jî hezbike.


bi dînan bişêwire, bi aqilê xwe bike

glosses: Guhartoyeke bi dinyê bişêwir bi aqilê xwe bik.


word: bi dostan re germ be, bi dijmin re nerm be


word: bi ewtina seyan, karwan ji rêya xwe namîne


bi girî, nazivirin mirî

glosses: Di pey tiştê ku bûyî nekeve yê bûyî bûye bi şûn de vegerîna xwe tine ye


bi gotina jinê ket doşeka mirinê

glosses: Guhartoyeke bi gotina jinê, ket doşeka mirinê.


word: bi gulekê bihar nayê, lê gul nîşana biharê ye


word: bi gur re goşt dixwe, û bi şivan re lê digere


word: bi kevçî berhev dike, bi heskê belav dike


word: bi kumê serê xwe baş bigre, ta ku ba wî nefirîne


word: bi lingê xwe bişimite, û bi zimanê xwe neşeite


bi minet naçin cinet

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bi minet, naçim cinet


bi pirsê mirov dighê xursê

glosses: Guhartoyeke bi pirsê mirov dihere xursê.


word: bi rih û rihman e, lê di bin re şeytan e


word: bi seg re gotin: bibez ( baz de ) û birey


bi tayekî xav bi hev re girêdayî ne

forms: bi tayê xav ve girêdayî bûn


bibe baran li ser me nayê

glosses: Guhartoyeke bibe baran bi ser me de nayê.


bide netirse, bistîne şerm neke

glosses: Guhartoyeke bide netirse bitirse sêrm neke.


word: biharê xwe birçî nehêle, payîzê dereng nekeve


word: biharê, berf radibe pozê darê û namîne ta êvarê

glosses: Guhartoyeke biharê berf radibê pozî darê û namînê êvarê.


word: bihîstiye xurme li bexdayê hene, lê nizanê çawa dixun


bîhna kiz, tê ji mala diz

forms: bêhna kiz te ji mala diz


bila avis be, bila dereng be

etymology_text: bila + avis + be + bila + dereng + be


word: bila berê hêvê li me bê, bila cîhan tev dijminê me bê


bila bor be, bila kûr be

glosses: Guhartoyeke bila bor buhur be bila kûr be.


bila çê be, bila keça sê be

glosses: Guhartoyeke bila se bê, bila bê xudî nebê.


word: bila dijminê te kî bê, ne zik û ziman bê


word: bila dil bi dil be, tûrê parsê li mil be, xwarina mirov gilgil be

glosses: Guhartoyeke bila dil li dil be, doşek kevir be, balgî jî buşkul be û orxan jî bi heft ciyan qul be.


word: bila dilê mirov rehet be, bila xwarina mirov xwelî be


word: bila dilê te geş bê, bila nanê te reş bê

glosses: Guhartoyeke bila rû yê te xweş bê, bila nanê te reş bê.


word: bila dola min law be, bila kirasê min caw be

forms: bila dol law be, bila kirasê min caw be


word: bila gur, gur be, bila pişta kera min bixwe

glosses: bila ji heq xwe derkeve bila bi edlayî tevbigere bila qet zerarê bide min


word: bila hemû tiştên te nû bin, dostên te yên kevin bin

glosses: Binêre bila hemû tiştên te teze bin, dostên te yê kevn bin.


bila hindik be, bila rindik be

glosses: Guhartoyeke bila hindik be lê rindik be.


word: bila li nav miletê xwe parsek bim, û li nav miletê biyanî ne mîrek bim


word: bila mêr bi destê mêra werin kuştin, ne bi destê qelsemêran


word: bila mêr mirî bê, û leçeka jina ne li sêrî bê


word: bila mirov çêlikê gura be, ne biçûkê bira be


word: bila mirov li şaristana be, ne li goristana be

word: dağ ardında olsun da, yer altında olmasın


word: bila pariyê mirov nîvî be, lê namûsa mirov li cî be


word: bilbil bi deng ê xwe, mêrxwas bi cengê xwe

glosses: Guhartoyeke bilbil bi dengê xwe, mêrxas bi cengê xwe.


word: bilbil xistine qefesa zêrîn, dîsa her gotiye: “ax welatê min”


word: bimîn li ser nan û mast, bêje gotina rast


word: bimre bi ser bilindî, belê nejî bi ser şorî


word: binê tûrikê mirov bi qul be, mirov têr naxwe


word: birçiyo, ji min birçîtiro, serê kerê li min bigiro


birîna li hevala, tîra li kendala

glosses: Guhartoyeke birîna li hevalan tîra li kendalan.


biryara xerab ji dudiliyê çêtir e

forms: biryara xirap ji dudiliyê çêtir e


bitirî ji gayê cot re namîne

glosses: Guhartoyeke bitiri ji gayê cot re namîne.


word: bixwaz kerên cîrana bi didu bin, heya yê te bibe yek


bixwe weke mêra, rabe weke şêra

glosses: Guhartoyeke buxwe weke mêran, rabe weke şêran.


word: biyanî, bidê goştê ranî, dê her li te ket xiyanî


word: bizin dikevê derdê serê xwe, şivan dikevê derdê beza xwe


word: bizin, bi bizintiya xwe, berî bimexelê cihê xwe çêdike


word: bizina belek, şivanê kulek, êvarê bi hevra tên guhera teng


word: bizina jar dema ku kok dibe, stuyê xwe li kendala dixe


word: bizina malxwar devê xwe davêje her derekê


bo her derdek, dermanek heye

glosses: Guhartoyeke her derdek dermanekî xwe he ye.


word: bo xatirê xatira, mirov dikeve bin barê qantira


word: bociyê te bi zorê şand nêçîrê, ma wê çi nêçîrê bike


word: bona pîra çêlbazî, gundiya tev lê kir gazî


word: boxê ku stuyê xwe li dîwara bixe, wê rojek stuyê wî bişkê


word: bû girêka gû, ne bi desta vedibe û ne bi deva vedibe


word: bû mesela diz û xwediyê malê; lêw bakir bavê xwe: bavo min diz girt


bûk di sorîkê da, zaro di lorîkê da

glosses: Guhartoyeke bûk di sorik de, zaro di lorik de.


bûka malê rewşa malê ye

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bûka malê rewşa malê


word: bûka malê xwe xebitî, ker girê da, kuri filitî


bûka rind destmala ser desta ye

glosses: Guhartoyeke bûkê rind desmalê ser desta ye.


word: bûke li hespê ye, hevsarî li mistê ye, kes nizane qismetê kê ye


word: bûkê tune zar û ziman, xwesû tune bext û îman


word: carê werin ber caran, kerên dûv qut yê werin ber baran


word: carna mirin dibê zêrê zer, lê bi dest mirov nakevê


ceh didê yekî, genim jê distîne

word: ağzına bir zeytin verir altına tulum tutar

word: ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutar


word: cerisandin ne bi pera ye, lê yê pir bi dest mera ye


word: cih heye tu bipeyivê, cih heye tu nepeyivê


word: cîhan bi dor e, mirov li jêr e, yan li jor e


word: cîhan dor bi dor e, rojekê jî tê roja gayê bor e


word: cîhan dûvê beran e, kî pê zane, li ber wan e


word: cîhan gul e, bêhin bike û bide hevalê xwe


word: cihê xwe min jêre kire war, ji min re bû neyar


word: cihû xizan dibin, li kaxezê kevin vedigerin


word: cila ji mala te re gerek, ji camiyê ( mizkeft ) re herame


cilê canê min, kulê serê min

forms: cilên canê min, kulên serê min


cîranê baş ji bira baştire

glosses: Guhartoyeke cîranê baş ji birayê nebaş çêtir e.


word: cîranê baş ji xwe ra bixwaze, da xwedê bidê te


cîranê mixenet, xwedana hacet dike

glosses: Guhartoyeke cîranî muxenet mera bi hacet dike.


word: cîrantiya salekê, dikrandina hezar salî ye


word: civat xweş e bi sê tiştan: ya bi sotin, ya bi gotin, yan jî kotin


word: cîyê ku rovî te lê girêdin û mişk te vekin ( berdin ) lê nerûne

glosses: Guhartoyeke ciyê ku rovî te lê girêdin û mişk te berdin ji xwe re meke war.


word: cîyê lingê xwe bike, paşê gava xwe bavêje

glosses: Guhartoyeke ciyê lingê xwe bike, paşê gava xwe çeke.


coka bîstana nabê ji bo aşvana

glosses: Guhartoyeke coka bîstana, nabe ji bo aşvana.


çavê kor tune, lê bextê kor he ye

glosses: Guhartoyeke çavê kor tune, lê bextê kor hey e.


çavê kul ji çavê kor çêtir e

glosses: Guhartoyeke çavê kul, ji yê kor çêtir e.


çavên nalbenda li simê hespan e

glosses: Guhartoyeke çavê nalbenda li simê hespan e.


çavsorî ji gayê cot ra namîne

glosses: Guhartoyeke bitrî ji gayê cot re namîne.


çavzerê te heb in, çavreşê xelkê pir in

glosses: Guhartoyeke çavzerê te hebin, çavreşê xelkê pir in.


word: çaxê ez ciwan bûm, bi tîr û kevan bûm, lê çaxê ez pîr bûm, birçiyê pariyê hevîr bûm


word: çêdibin birînêt xenceran, çênabin birînêt xebera


word: çêl salî xwe ragre, dijminê te wê bi xwe bimire


word: çêlekek bi şîr, ji deh mihê bêşîr çêtir e


word: çêlikê gura ji mirov re nabin bav û bira


word: çêlka ordekê bi derketina xwe ji hêlînê avceniyê zanê


word: çem çerandî; çi ya mayî, zik têr kirî; zewac mayi


word: çemê diherike ji dengiza ( derya ) meyî çêtir e


word: çêra yekî ku kirin, çi li ser xaniyê û çi li ber deriyê


word: çerkezê simbêl boşe, totika dipêjê çar goşe


çerxa felekê geh li jêr, geh li jor

glosses: Guhartoyeke çerxa felekê geh li jêr e geh li jor.


çi roj baran e, ew roj zivistan e

glosses: Guhartoyeke çi rojê baran bê, ew roj wê zivistabê.


word: çi tu li dinê bimînê, tê tiştê zehî bibînê


word: çil çile ye, çil bêçe ye, çilekî dî paşê bihara me ye


word: çima ez kumê sorim, li serê her kesî bi dorim


word: çiqa tu dewlemend bibê, tê motacî xizan bibê


çiqa tu zana bê, ji zanan bipirse

glosses: Guhartoyeke çiqas tu zanabê ji zana pirske.


word: çiqas kaş û kûş hene, wiqas jî serberjêr hen in


word: çiqas singan bikutim, wiqas cihêr tuyê pêxê


word: çiqasî tu kevira di se werkê, heqasî wê bi ewt ewtkê


word: çira kesî, heta destê sibê vêketî namînê


çire xizanî, ji nezanî

forms: çira xizanî ji nezanî


word: çîroka min li deştê, qulek li sirta piştê, mehder li civatê giştê


word: çivîka wîtwîtanî, û bihara ber zivistanî, te mala xwe xera kir, te ya min li ser danî


word: çiyayê bilind bê dar nabê, keça gihîştî bê yar nabê

glosses: Guhartoyeke çiyayê bilind, bê dar nabe, keça gihîştî, bê yar nabe.


word: çiyayê bilind bê mij nabin, û newalê kûr bê av nabin

glosses: Guhartoyeke çiyayên bilind bê mij nabin, newalên kûr bê av nabin.


word: çiyayên bilind bê berf nabin mirovên çê bê dijmin nabin


word: çolîne dinya nedîne, dibêjine hesûka hirmîne


word: çû kerê xwe bi ker da, û perê xwe bi ser da


word: çû mala derwêşan, danîn ber mastê gamêşan

glosses: Hin kes hene hejar xuya dikin lê gelek camêr û çavtêrin


word: çûk çûke gava avê vedixwê, berjor li xwedê dinêrê


word: çûndin bi dest mera ye, lê veger bi dest xwedê ye


da tu bizanî, dew birê mast e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: da tu bizanibî dew birayê mast e!


word: dar biro dara bibir, ûmîda xwe ji xwedê nebir


word: dara bê gul mîna evîna ne ji dil, û lihevkirina tev kul


word: dara biyê para miyê, dara gûzê para qîzê, dara merxê bide ber çerxê


word: dara mirov bi xwîna xwe av nede, berê şêrîn nagire


word: darkî çavê xwe nabîne, qilçiqê çavê xelkê dibîne


dayîk hato ji der de, xwedî rabû berda

glosses: Guhartoyeke dayîk hat ji der ve xwedê rabû di ber de.


dê bû damarî, bav bû filê kavarî

glosses: Guhartoyeke dê bû dêmarî, bav jî dibe bavmarî.


word: debar li her tiştî dibê, li dil û kezebê nabê

glosses: Guhartoyeke çare li her tiştî dibê, li dil û mirinê nabê.


dêlika tirek, jê dikeve tûla direk

glosses: Guhartoyeke dêlka tirrek, jî dikeve tûla dirrek.


word: dema ku tu ketî tengasiyê, yan xwe li mêrekî çê, yan li çiyayekî asê bigire


dema nêçîra min tê, gûyê tajîya min tê

glosses: Guhartoyeke wexta nêçîra min tê, gûyê tajiyê min tê.


word: demek ji demê re, û demek ji kêfa dinê re

glosses: Ya dem bi demê re diçe lê dibê pêwist e mirov Xwedê jibîr neke


word: demek wê bê, dew wê bibe derman, caw wê bibê kitan


word: dengê daholê bihîstiye, lê nizanê ji kû alî ye


word: derd mirova deykirin ( peyivandin ) didin


word: derda da ser derda, porê sipî tepik serda


word: derfet dane çingene, karê wî yê yekemîn bavê xwe daliqandiye


word: derziyê di xelkê de ke, şûjinê di xwe de ke


word: dest di ser desta re hen in, heta mala xwedê


word: destê tu nikarî gezkî, maçke û deyne ser serê xwe


word: destê xwe zû li kesî raneke, te rakir jî lêxe


word: deştê ji te re dibêjim, newalê di ber te re davêjim


word: dev qence girtiye, kes nizanê çi têde veşartiye


word: deve çiqas mezin e, zarokek serî dikşîne

glosses: Guhartoyeke hêştir çiqas mezine zarokek sêri dikşînê.


word: devê hînî vira bû û kûna hînî tira bû, narûnin ser tu bera


devê te ne zirna zer e

forms: devê te ne deve zirneya zer e


word: devê te tiji xwîn be, li ber dijmin velû neke

glosses: Guhartoyeke devî te tiji xwîn bê, li ber dijmin velû meke.


word: devê xelkê ne dêxûna mirove, ku mirov girê bide

glosses: Guhartoyeke devê xelkê ne doxîna diya meriv e ku mirov girê bide.


devî, pala xwe didin hûr deviyan

glosses: Guhartoyeke devî pala xwe didin hûrdeviya.


word: dew diklêm dew nabe, rûn li meşkê belav nabe


word: dewlemendo te bi çi kirî, xizano te ji ku anî

glosses: Guhartoyeke zengîno, te bi çi kirî; xizano, te ji ku anî.


dewsa şêra roviya kire gêra

glosses: Li şûna merdemêran rûniştina felîz û xayînan


deyindar xwe avêtiye piş xwîndar

glosses: Guhartoyeke deyndar xwe avêtiye pişt xwîndar.


deynekir, mêrekî xwe kir

forms: deyl nekir, mêrekî xwe kir


di ber dîwarê çirûk ra nere

glosses: Guhartoyeke di ber dîwarî çirûk re mere.


di kuda zirave, bila di wir da biqete

glosses: êdî nema karim sebir bikim hatîye kerta dawî çawan heye bila bi dawî bibe


word: di navbera gotin û kirinê de gaz û newal hen e


word: di tengiyan de jî, deriyê nemerdan nekute


word: di xwarina de ap û birazî, di şer de xal û xwarzî


diçe parsê, dide xêra harsê

word: ayasofya'da dilenir sultanahmet'te zekât verir


word: diçime aş xeradibê, berê xwe didime kaniya ziwa dibê, genim diçînim ceh şîn dibê


word: dido agirê kudo, sisê agirê tisê, çar agirê har, pênc û şeş agirê xweş


word: dido bi hev re rastbin, yê sisîyê xwedê ye


word: dido pevçûn, yekî pêl zikê yê din kir, got: ay pişta min


word: diduwa ji te re got: kumê te ne li serê te ye, destê xwe bavêje ser serê xwe


word: dijmin bi kuştinê, dên bi dandinê, jin bi nandinê


word: dijmin çiqas bê hêz be jî, dîsa wî bihêz bibîne


dijminê bavan, nabin dostê lawan

glosses: Guhartoyeke dijminê bavê nabe dostê lêw.


word: dijminê bi mehder, çêtir e ji dostê bê mehder

glosses: Guhartoyeke dijminê bi fam , ji dostê bê fam çêtir e.


word: dijminê xiraba nebin, dijminê xirabiyê bin

glosses: Guhartoyeke ne dujminê xerapa bin, dujminê xerapi yê bin.


dîkê çê di hêkê da azan dide

glosses: Guhartoyeke dîkê çê di hêkê de azan dide.


word: dilê dê û bav li ser kur e, yê kur li ser kêvir e


word: dilê mêrik di kuştina ker re hebû, digot: guhê wê dirêj e


dilê tirsonek sîngê gewr nabîne

glosses: Guhartoyeke dilê tirsonek sênga gewr nabîne.


word: dilê yekî kete sergînekê, heft sala bi xwe re gerand

glosses: Guhartoyeke dilê yekî kete kevirekî heft salan bi xwe re gerand.


word: dîn dînan dibînin, şivikên xwe vedişêrin


word: dîn ji dîlanê, zarok ji lîstikê têr nabin


word: dinya giş bi kabê, devê kera min pê nabê


word: dinya mîna siya darê, ji kesî re namîne êvarê


word: dinya nan û man e, hin çûn e û hin man e, yê mayî ew jî mêvan e

glosses: Guhartoyeke dunya xan e û man e, hin çûne û hin mane, ê mayî jî mêvan e.


word: dinya penêr e, mirov kêr e, yek dibirê û yek lê dinêre


word: diran hebû nan tune bû, nan hebû diran tune bû