jimartin

forms:
dijmêrim (present)
dijmêrî (present)
dijmêre (present)
dijmêrin (present)
bijmêre (imperative singular)
bijmêrin (imperative plural)
jimart (past)
jimart (past)
jimart (past)
jimart (past)
ههژمارتن
hejmartin
hejmardin
jijmartin
hijmardin
hijmartin
jimardin
şimartin
eşmardin
micartin


im

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Forma dema niho ji lêkera bûn bo kesê yekem yê yekjimar dema peyva berî wê bi konsonantekê bi dawî bêt.

text: Ez kurd im.

text: Ez ne tirk im.

forms:
me
mim
(devokî)
im
î
e
in
în
me
yî
ye
ne

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *h₁ésmi (ji *h₁es-), proto-îranî *-em.
Hevreha-im û -m yên kurmancî, farisî -em, soranî -(i)m, ermenî եմ (em), slaviya kevn єсмь (esmĭ), latînî sum, yûnaniya kevn εἰμί (êmî), îngilîzî am, lîtwanî esmu... Herwiha î, e û in jî ji heman rehê *h₁es- yê proto-hindûewropî ne.


im

pos: noun

pos_title: Navdêr

audio: LL-Q9142 (gle)-Ériugena-im.wav


in

glosses: Forma dema niho ji lêkera bûn bo kesên pirjimar.

text: Em kurd in.

text: Hûn azad in.

text: Ew penaber in.

forms:
în (dialectal)
îne (dialectal)
ne
im
î
e
in
în
me
yî
ye
ne

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *h₁sénti (“ew in”) (ji *h₁es-), proto-îranî *-end (“ew -in”).
Hevreha-in, -n û ne (bi maneya "ew in") yên kurmancî, farisî [skrîpt hewce ye] (-end, “ew -in”), soranî -(i)n, ermenî են (en, “ew in”), latînî sunt (“ew in”), fransî sont (/son/, “ew in”), îtalî son (“ew in”)...
Hêjayî gotinê ye ku formên proto-hindûewropî û yên proto-îranî yên bo kesê yekem yê pirrjimar (em) û kesê duyem yê pirrjimar (hûn) ji kurdî winda bûne û forma sêyem ya pirrjimar (ew) li cihê wan jî tê bikaranîn. Bo nimûne, di farisî de forma -îm li gel peyva ma (em) û ya -îd jî li gel peyva şuma (hûn) tê bikaranîn û forma -end (hevbera "-in") ya kurdî tenê li gel îşan/anha/anan (ew/wan) tê xebitandin. Herwiha -î, -e û -in jî ji heman rehê *h₁es- yê proto-hindûewropî ne.

ipa: /ɪn/

audio: LL-Q36163_(kmr)-Key Mîrza-in.wav

hyphenation: in


in

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: mode, a la mode, nûjen, nû, li kar, hezkirî

etymology_text: Ji îngilîzî in (li, tê de, di ... de). Heman peyv bi heman wateyê ketiye gelek zimanên din jî.


in

pos: prep

pos_title: Daçek

text: in the book

text: in Kurdistan

text: in August

text: One in million

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-in.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-in.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-in.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-She animates-in.wav


xepik

text: Li wê lêkolînê Amerîka 20 xepikan paşket û kete rêza 44ê...

ref: Demokrasîyên rojavayî li rêza azadîya rojnamevanîyê paşketin, sernavê nûçeyekê, Voanews.gov/kurdi, 10/2005

forms: xepk

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


jiberkirin

glosses: ezberkirin, zanîn ku bêyî lê binere bibêje

forms:
ژبهرکرن
jibîrkirin

etymology_text: ji + ber + kirin


jiberkirin

glosses: veşelandin, rûs kirin, tazî kirin, rût kirin, çîplaq kirin, cil li xwe nehêlan


fisandin

pos_title: Lêker

forms:
difisînim (present)
difisînî (present)
difisîne (present)
difisînin (present)
bifisîne (imperative singular)
bifisînin (imperative plural)
fisand (past)
fisand (past)
fisand (past)
fisand (past)
–fisîn– (root present)
–fisand– (root past)
ez difisînim (indicative present positive)
ez nafisînim (indicative present negative)
min fisand (indicative past positive)
min nefisand (indicative past negative)
tu difisînî (indicative present positive)
tu nafisînî (indicative present negative)
te fisand (indicative past positive)
te nefisand (indicative past negative)
ew difisîne (indicative present positive)
ew nafisîne (indicative present negative)
wê/wî fisand (indicative past positive)
wê/wî nefisand (indicative past negative)
em difisînin (indicative present positive)
em nafisînin (indicative present negative)
me fisand (indicative past positive)
me nefisand (indicative past negative)
hûn difisînin (indicative present positive)
hûn nafisînin (indicative present negative)
we fisand (indicative past positive)
we nefisand (indicative past negative)
ew difisînin (indicative present positive)
ew nafisînin (indicative present negative)
wan fisand (indicative past positive)
wan nefisand (indicative past negative)
min difisand (imperfect positive)
min nedifisand (imperfect negative)
min fisandibû (positive)
min nefisandibû (negative)
te difisand (imperfect positive)
te nedifisand (imperfect negative)
te fisandibû (positive)
te nefisandibû (negative)
wê/wî difisand (imperfect positive)
wê/wî nedifisand (imperfect negative)
wê/wî fisandibû (positive)
wê/wî nefisandibû (negative)
me difisand (imperfect positive)
me nedifisand (imperfect negative)
me fisandibû (positive)
me nefisandibû (negative)
we difisand (imperfect positive)
we nedifisand (imperfect negative)
we fisandibû (positive)
we nefisandibû (negative)
wan difisand (imperfect positive)
wan nedifisand (imperfect negative)
wan fisandibû (positive)
wan nefisandibû (negative)
ez ê bifisînim (future positive)
ez ê nefisînim (future negative)
minê fisandibe (future perfect positive)
minê nefisandibe (future perfect negative)
tu yê bifisînî (future positive)
tu yê nefisînî (future negative)
teyê fisandibe (future perfect positive)
teyê nefisandibe (future perfect negative)
ew ê bifisîne (future positive)
ew ê nefisîne (future negative)
wê/wîyê fisandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nefisandibe (future perfect negative)
em ê bifisînin (future positive)
em ê nefisînin (future negative)
meyê fisandibe (future perfect positive)
meyê nefisandibe (future perfect negative)
hûn ê bifisînin (future positive)
hûn ê nefisînin (future negative)
weyê fisandibe (future perfect positive)
weyê nefisandibe (future perfect negative)
ew ê bifisînin (future positive)
ew ê nefisînin (future negative)
wanê fisandibe (future perfect positive)
wanê nefisandibe (future perfect negative)
min fisandiye (perfect positive)
min nefisandiye (perfect negative)
min fisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nefisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te fisandiye (perfect positive)
te nefisandiye (perfect negative)
te fisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nefisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî fisandiye (perfect positive)
wê/wî nefisandiye (perfect negative)
wê/wî fisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nefisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me fisandiye (perfect positive)
me nefisandiye (perfect negative)
me fisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nefisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we fisandiye (perfect positive)
we nefisandiye (perfect negative)
we fisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nefisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan fisandiye (perfect positive)
wan nefisandiye (perfect negative)
wan fisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nefisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bifisînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nefisînim (present subjunctive negative)
(bila) min fisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nefisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bifisînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nefisînî (present subjunctive negative)
(bila) te fisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nefisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifisîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nefisîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî fisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bifisînin (present subjunctive positive)
(bila) em nefisînin (present subjunctive negative)
(bila) me fisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nefisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bifisînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nefisînin (present subjunctive negative)
(bila) we fisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nefisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bifisînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nefisînin (present subjunctive negative)
(bila) wan fisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nefisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bifisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nefisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min fisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nefisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bifisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nefisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te fisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nefisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bifisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî fisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nefisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bifisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nefisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me fisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nefisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bifisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nefisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we fisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nefisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bifisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nefisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan fisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nefisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bifisanda (present conditional positive)
minê nefisanda (present conditional negative)
minê fisandibûya (preterite conditional positive)
minê nefisandibûya (preterite conditional negative)
teyê bifisanda (present conditional positive)
teyê nefisanda (present conditional negative)
teyê fisandibûya (preterite conditional positive)
teyê nefisandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bifisanda (present conditional positive)
wê/wîyê nefisanda (present conditional negative)
wê/wîyê fisandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nefisandibûya (preterite conditional negative)
meyê bifisanda (present conditional positive)
meyê nefisanda (present conditional negative)
meyê fisandibûya (preterite conditional positive)
meyê nefisandibûya (preterite conditional negative)
weyê bifisanda (present conditional positive)
weyê nefisanda (present conditional negative)
weyê fisandibûya (preterite conditional positive)
weyê nefisandibûya (preterite conditional negative)
wanê bifisanda (present conditional positive)
wanê nefisanda (present conditional negative)
wanê fisandibûya (preterite conditional positive)
wanê nefisandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bifisîne (imperative present positive)
(tu) nefisîne (imperative present negative)
(hûn) bifisînin (imperative present positive)
(hûn) nefisînin (imperative present negative)
فساندن

etymology_text: Ji fis + -andin.


fisandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kenkene

glosses: giregir, mezin, serok, rayedar, berpirs, maqûl

forms:
kinkine
kinkin

etymology_text: ken + ken + -e


sit

glosses: xanim, zerî, xatûn, hurmet, (jina / keça) rêzdar, birêz, hêja

forms:
sitî
stî


sit

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sit.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sit.wav

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/The Yellow Sea sits between the Korean Peninsula and China.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-sit.wav


xêf

glosses: Nêrîna li tiştekî û tê re dîtin ka dê çi biqewime.

ipa: /xeːf/


sirpîsax

glosses: bi temamî sax, bi her awayî sax, bêyî ti nesaxiyan

text: Mar bi geza xanimê mir lê jinik sirpîsax ma!

ref: Pozqirêj Kilmûşmêj: Poznûçe, Kovara MEHNAME, hj. 32, 9/2002: http://welcome.to/mehname

forms:
sirpîsaxtir (comparative)
herî sirpîsax (superlative)
sirpîsaxtirîn (superlative)
sipîsax
sipsax


sirb

glosses: miletek e li herêma Balkan li başûr-rojhilata Ewropayê

text: Ey serwê xeraman ko tu carek bimeşîÇîn girtiye sirban ji seraser bi kef û kefXwînê we dirêjin ko li şîran cemidî kef

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
serb
bosnî
boşnak
elban
slav
slovak
sloven
xirwat
yugoslav


Ewropa

pos: name

pos_title: Serenav

glosses: Parzemînek e dikeve rojavayî Asyayê û bakurî Afrîkayê.

forms:
Awropa
Awrûpa
Europa
Ewrupa
Ewrûpa

Европа

roman: Evroṗā

አውሮፓ

roman: ʾäwropa

ইউৰোপ

roman: iurüp

Европа

roman: Yevropa

Аурупа

roman: Awrupa

Еўро́па

roman: Jeŭrópa

Эўро́па

roman: Eŭrópa

ইউরোপ

roman: iurop

Евро́па

roman: Evrópa

Европо

roman: Jevropo

Европа

roman: Ewropa

Йивроп

roman: Jiwrop

歐洲

roman: au¹ zau¹

歐洲

roman: Êu-chû

歐洲

roman: Ōuzhōu

歐羅巴

roman: Ōuluóbā

歐洲

roman: Ĕu-ciŭ

歐洲

roman: Au-chiu

ޔޫރަޕު

roman: yūrapu

أُورُوبَّا

roman: ʾūrūbbā

أُورُبَّا

roman: ʾūrubbā

أُورُوبَّة

roman: ʾūrūbba

أوروبا

roman: ʔurupa, ʔuruba

أوربّا

roman: ʔōrubba

أورپا

roman: ʔōruppa

Եվրոպա

roman: Evropa

Европа

roman: Jevropa

اروپا

roman: orupâ

اورپا

roman: oropâ

فرنگستان

roman: farangestân

યુરોપ

roman: yurop

ევროპა

roman: evroṗa

ऐ़रूप

roman: ऐ़rūp

यूरोप

roman: yūrop

אֵירוֹפָּה

roman: eirópa

Еуропэ

roman: Ewropă

ಯುರೋಪ್

roman: yurōp

යුරෝපය

roman: yurōpaya

^유럽

roman: Yureop

^구주

roman: Guju

^구라파

roman: Gurapa

ເອີລົບ

roman: ʼœ̄ lop

ເອີຣົບ

roman: ʼœ̄ rop

യൂറോപ്പ്

roman: yūṟōppŭ

Европ

roman: Jevrop

ᠧᠦᠷᠣᠫᠠ

roman: ēüropa

ୟୁରୋପ

roman: yuropô

Европӕ

roman: Evropæ

ياۋروپا

roman: yawropa

اروپا

roman: orupã

يورپ

roman: uróp

ਯੂਰਪ

roman: yūrap

Еуропа

roman: Europa

Евро́па

roman: Jevrópa

आरूप

roman: ārūpa

Аврупо

roman: Avrupo

ஐரோப்பா

roman: airōppā

ఐరోపా

roman: airōpā

Аурупа

roman: Aurupa

ኤውሮጳ

roman: ʾewrop̣a

ཡོ་རོབ་གླིང

roman: yo rob gling

អឺរ៉ុប

roman: ʼəɨrop

אייראָפּע

roman: eyrope

Ευρώπη

roman: Evrópi

Εὐρώπη

roman: Eurṓpē


naqolî

glosses: şûmî, neqetî, destmatî, naqolbûn, venehewîn, nearamî, karûbarên naqolan

forms: neqolî

etymology_text: Ji naqol + -î


naqol

glosses:
şûm, neqet, destmatî, netebitî, venehewiyayî, nearam, nerehet,
kesa/ê karûbarên nebaş dike yan xwe tevlî tiştên ne karê wî ne dike (bi taybetî zarok)

forms: neqol

etymology_text: Ji na- + qol.


mahol

glosses: mîrkut, mîrqut, maholk, amûrek e wek bivirî ye bo şkandina tiştan têt bikaranîn

glosses: zomp, pêkutk^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ماهۆل
maholik
maholk
dahol

ipa: /mɑːˈhoːl/

hyphenation: ma·hol


kadro

glosses: kadir, berpirs, mesûl, giregir, kenkene, serok, birêveber, rayedar

forms:
kadir
kadr
kadiro
Qadir

etymology_text: Ji îtalî quadro (1. berpirs 2. çarçove, milbend, meydan) ji latînî quadrum ji quattuor (çar) ku hevreha "çiwar" ya soranî û "çar" ya kurmancî ye. Heman peyv bi rêya fransî yan îngilîzî cadre dîsa ji îtalî wek kadir / kadr jî ketiye kurdî.


kadro

text: Kadro dolu.


kadir

glosses: kadro, karmend, berpirs, mesûl, birêveber

text: Bi minasebeta salvegera 67-ê ya damezirandina Partiya Demokrat ya Kurdistanê germtirîn pîrozbahiyên xwe pêşkêşî kadir û endam û alîgirên Partî (PDK) û hemî gelê Kurdistanê dikim.

ref: Mesûd Barzanî bi minasebeta 67-saliya partiya xwe, Krp.org, 8/2013

forms:
kadr
qadir

etymology_text: Deyn ji îngilîzî cadre yan ji fransî cadre (1. berpirs 2. çarçove, milbend) ji îtalî quadro (çargoşe, çarçove, milbend, meydan) ji latînî quadrum ji quattuor (çar) ku hevreha "çiwar" ya soranî û "çar" ya kurmancî ye. Heman peyv bi rêya tirkî ji îtalî wek kadro jî ketiye kurdî.


Kerbela

glosses:
bajarek Iraqê ye
(yek ji pîrozgehên misilmanên şî'î ye)


pîrozgeh

text: Divê em bi destê Şaredariyan xwedî li wan deran derkevin, bikin pîrozgeh.

ref: Haydar Gunduz, Homerosê Kurd (Evdalê zeynikê), Na Yayınları, r. 66, ISBN 9786059017350

forms:
پیروزگەھ
pîrozga
pîrozgah
pîrozge
pîrozgih

etymology_text: Ji pîroz + -geh

ipa: /piːɾoːzˈɡɛh/


pîroz

glosses: Xweş, bixêr, xêrdar, bimibarek, mubarek.

text: Îd e û herkes ji dîdara te lê pîroz e 'îd'Îd e û herkes ji dîdara te lê pîroz e 'îd

glosses: Mibarek, tiberrk, miqedes, qudsî, evra, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî.

forms:
pîroztir (comparative)
herî pîroz (superlative)
pîroztirîn (superlative)
پیرۆز
пироз
pêroz
fîroz

etymology_text:
Hevreha farisî پیروز (pêrûz, “serketî”), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (pêrôz), farisiya kevn *Pariaujah (“serketî”), dabestî ji *pari (peri, “li dor”) + *aujah (ewceh, “hêz”) (>hêz). Yeksanî ber- + hêz.
Bide ber pêşnavê ermeniya kevnՎարազ-Պերոժ (Varaz-Perož), navên cihan Պերոժ-Կաւատ (Perož-Kawat), Հրաքոտպերոժ (Hrakʻotperož), Սպանդարանպերոժ (Spandaranperož), Որմզդպերոժ (Ormzdperož) û herwiha pêşnavê Պելուժավր (Pelužavr), tev deynên ji îranî.
Ramana rastîn bihêz û serketî û serfiraj bû, wateya dînwer di kurdî de paşê wergirtiye.

𐕌𐕒𐕡𐕟𐕒𐕡𐕙

roman: muc̣'ur

ቅዱስ

roman: ḳədus

мөҡәддәс

roman: möqäddäs

святы́

roman: svjatý

свяшчэ́нны

roman: svjaščénny

свят

roman: svjat

свеще́н

roman: sveštén

神聖

roman: shénshèng

聖

roman: shèng

مُقَدَّس

roman: muqaddas

مقدس

roman: muʔaddas

սուրբ

roman: surb

مقدس

roman: moqaddas

اسپنتا

roman: espantâ

سپنتا

roman: sepantâ

𐍅𐌴𐌹𐌷𐍃

roman: weihs

წმინდა

roman: c̣minda

पवित्र

roman: pavitra

קדוש

roman: ka'dosh

קדושה

roman: kdo'sha

거룩한

roman: georukhan

신성한

roman: sinseonghan

свет

roman: svet

പരിശുദ്ധ

roman: pariśuddha

വിശുദ്ധ

roman: viśuddha

مقدس

roman: mukaddes

مۇقەددەس

roman: muqeddes

свято́й

roman: svjatój

свяще́нный

roman: svjaščénnyj

свѧтъ

roman: svętŭ

ศักดิ์สิทธิ์

roman: sàk sìt

мөкаддәс

roman: mökaddäs

𐎖𐎄𐎌

roman: qdš

святи́й

roman: svjatýj

הייליק

roman: heylik

άγιος

roman: ágios

ἅγιος

roman: hágios

ἱερός

roman: hierós

ὅσιος

roman: hósios

ipa: /piːˈɾoːz/


kiras

glosses: cilê dirêj yê yek parçeyî yê ji milan ta lingan digire

text: Bû pêkenînê alemêHavêt kirasê rûmetêRûmet hebû ew bê qiyas

ref: Feqiyê Teyran,

text: Wekû dinê di nêva Ekradan da melayêd wan, kirasêd herbê (cengê) çêdikin. Ji cawî hemû dinvisin weqf û tilsim ewan kirasan axa û 'egîd -'egîtêd- Ekradan bi pêncsed û hezar qurûşan dikirin û roja cengê di bin cilêd xwe da nî werdigirin û diçine herbê.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 128, ISBN 9789944360678

text: Zext, astengî û êrîşên li ser çapemeniyê bi fîstan û kirasên zagonî yên hikûmetê rewa dikin. Yên kêmasiya serokomar, wezîr û rayedarên hikûmetê tînin ziman, dibin hedef.

ref: Zextan bi kirasên zagonî rewa dikin https://web.archive.org/https://xwebun.org/zextan-bi-kirasen-zagoni-rewa-dikin/ arşîv, xwebun.org, 16.03.2020

forms:
bîkînî
derpî
êlek
fîstan
tenore

etymology_text: Hevreha soranî kiras, farisî kirbas, kerbas, kerpas, pehlewî kirpas, bi rêya aramî ܟܪܒܣܐ (kerbasa) ji yûnanî κάρπασος (kárpasos). Herwiha bide ber avestayî kihrp (leş).

ipa: /kɪˈɾɑːs/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-kiras.wav

hyphenation: ki·ras


lawaz

glosses: qels, zeîf, bêhêz, bêçare, ne sax, ne sax, ne qayîm, ne xurt, ne qewî

forms:
lawaztir (comparative)
herî lawaz (superlative)
lawaztirîn (superlative)
لاواز
lahwaz
lehwaz
lewaz
lihwaz

ἀσθενής

roman: asthenḗs

ἀκιδνός

roman: akidnós

ἀφαυρός

roman: aphaurós

μῶλυς

roman: môlus

хилав

roman: hilav

немощен

roman: nemošten

軟弱

roman: ruǎnruò

弱

roman: ruò

ضعيف

roman: ḍaʕīf

նվազ

roman: nvaz

տկար

roman: tkar

ضعیف

roman: za'if

ناتوان

roman: nâtavân

ᡠᠶᠠᠨ

roman: uyan

сул дорой

roman: sul doroj

дорой

roman: doroj

сла́бый

roman: slábyj

хи́лый

roman: xílyj

не́мощный

roman: némoščnyj

निर्बल

roman: nirbala

दुर्बल

roman: durbala

अशक्त

roman: aśakta

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-lawaz.wav

hyphenation: la·waz

լավազ

roman: lavaz


lawaz bûn

glosses: bêhêz bûn, zeîf bûn, bêçare bûn, ne xurt bûn, ne qewî bûn, ne qayîm bûn

forms:
lawaz dibim (present)
lawaz dibî (present)
lawaz dibe (present)
lawaz dibin (present)
lawaz bibe (imperative singular)
lawaz bibin (imperative plural)
lawaz bûm (past)
lawaz bûyî (past)
lawaz bû (past)
لاواز بوون

etymology_text: Ji lawaz + bûn

ipa: /lɑːˈwɑːz buːn/

hyphenation: la·waz bûn


lawaz kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
lawaz dikim (present)
lawaz dikî (present)
lawaz dike (present)
lawaz dikin (present)
lawaz bike (imperative singular)
lawaz bikin (imperative plural)
lawaz kir (past)
lawaz kir (past)
lawaz kir (past)
lawaz kir (past)
lawaz –k– (root present)
lawaz –kir– (root past)
ez lawaz dikim (indicative present positive)
ez lawaz nakim (indicative present negative)
min lawaz kir (indicative past positive)
min lawaz nekir (indicative past negative)
tu lawaz dikî (indicative present positive)
tu lawaz nakî (indicative present negative)
te lawaz kir (indicative past positive)
te lawaz nekir (indicative past negative)
ew lawaz dike (indicative present positive)
ew lawaz nake (indicative present negative)
wê/wî lawaz kir (indicative past positive)
wê/wî lawaz nekir (indicative past negative)
em lawaz dikin (indicative present positive)
em lawaz nakin (indicative present negative)
me lawaz kir (indicative past positive)
me lawaz nekir (indicative past negative)
hûn lawaz dikin (indicative present positive)
hûn lawaz nakin (indicative present negative)
we lawaz kir (indicative past positive)
we lawaz nekir (indicative past negative)
ew lawaz dikin (indicative present positive)
ew lawaz nakin (indicative present negative)
wan lawaz kir (indicative past positive)
wan lawaz nekir (indicative past negative)
min lawaz dikir (imperfect positive)
min lawaz nedikir (imperfect negative)
min lawaz kiribû (positive)
min lawaz nekiribû (negative)
te lawaz dikir (imperfect positive)
te lawaz nedikir (imperfect negative)
te lawaz kiribû (positive)
te lawaz nekiribû (negative)
wê/wî lawaz dikir (imperfect positive)
wê/wî lawaz nedikir (imperfect negative)
wê/wî lawaz kiribû (positive)
wê/wî lawaz nekiribû (negative)
me lawaz dikir (imperfect positive)
me lawaz nedikir (imperfect negative)
me lawaz kiribû (positive)
me lawaz nekiribû (negative)
we lawaz dikir (imperfect positive)
we lawaz nedikir (imperfect negative)
we lawaz kiribû (positive)
we lawaz nekiribû (negative)
wan lawaz dikir (imperfect positive)
wan lawaz nedikir (imperfect negative)
wan lawaz kiribû (positive)
wan lawaz nekiribû (negative)
ez ê lawaz bikim (future positive)
ez ê lawaz nekim (future negative)
minê lawaz kiribe (future perfect positive)
minê lawaz nekiribe (future perfect negative)
tu yê lawaz bikî (future positive)
tu yê lawaz nekî (future negative)
teyê lawaz kiribe (future perfect positive)
teyê lawaz nekiribe (future perfect negative)
ew ê lawaz bike (future positive)
ew ê lawaz neke (future negative)
wê/wîyê lawaz kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê lawaz nekiribe (future perfect negative)
em ê lawaz bikin (future positive)
em ê lawaz nekin (future negative)
meyê lawaz kiribe (future perfect positive)
meyê lawaz nekiribe (future perfect negative)
hûn ê lawaz bikin (future positive)
hûn ê lawaz nekin (future negative)
weyê lawaz kiribe (future perfect positive)
weyê lawaz nekiribe (future perfect negative)
ew ê lawaz bikin (future positive)
ew ê lawaz nekin (future negative)
wanê lawaz kiribe (future perfect positive)
wanê lawaz nekiribe (future perfect negative)
min lawaz kiriye (perfect positive)
min lawaz nekiriye (perfect negative)
min lawaz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min lawaz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te lawaz kiriye (perfect positive)
te lawaz nekiriye (perfect negative)
te lawaz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te lawaz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî lawaz kiriye (perfect positive)
wê/wî lawaz nekiriye (perfect negative)
wê/wî lawaz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî lawaz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me lawaz kiriye (perfect positive)
me lawaz nekiriye (perfect negative)
me lawaz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me lawaz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we lawaz kiriye (perfect positive)
we lawaz nekiriye (perfect negative)
we lawaz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we lawaz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan lawaz kiriye (perfect positive)
wan lawaz nekiriye (perfect negative)
wan lawaz kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan lawaz nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez lawaz bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez lawaz nekim (present subjunctive negative)
(bila) min lawaz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min lawaz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu lawaz bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu lawaz nekî (present subjunctive negative)
(bila) te lawaz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te lawaz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew lawaz bike (present subjunctive positive)
(bila) ew lawaz neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî lawaz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî lawaz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em lawaz bikin (present subjunctive positive)
(bila) em lawaz nekin (present subjunctive negative)
(bila) me lawaz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me lawaz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn lawaz bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn lawaz nekin (present subjunctive negative)
(bila) we lawaz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we lawaz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew lawaz bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew lawaz nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan lawaz kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan lawaz nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min lawaz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min lawaz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min lawaz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min lawaz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te lawaz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te lawaz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te lawaz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te lawaz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lawaz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî lawaz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî lawaz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî lawaz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me lawaz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me lawaz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me lawaz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me lawaz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we lawaz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we lawaz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we lawaz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we lawaz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan lawaz bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan lawaz nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan lawaz kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan lawaz nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê lawaz bikira (present conditional positive)
minê lawaz nekira (present conditional negative)
minê lawaz kiribûya (preterite conditional positive)
minê lawaz nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê lawaz bikira (present conditional positive)
teyê lawaz nekira (present conditional negative)
teyê lawaz kiribûya (preterite conditional positive)
teyê lawaz nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê lawaz bikira (present conditional positive)
wê/wîyê lawaz nekira (present conditional negative)
wê/wîyê lawaz kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê lawaz nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê lawaz bikira (present conditional positive)
meyê lawaz nekira (present conditional negative)
meyê lawaz kiribûya (preterite conditional positive)
meyê lawaz nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê lawaz bikira (present conditional positive)
weyê lawaz nekira (present conditional negative)
weyê lawaz kiribûya (preterite conditional positive)
weyê lawaz nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê lawaz bikira (present conditional positive)
wanê lawaz nekira (present conditional negative)
wanê lawaz kiribûya (preterite conditional positive)
wanê lawaz nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) lawaz bike (imperative present positive)
(tu) lawaz neke (imperative present negative)
(hûn) lawaz bikin (imperative present positive)
(hûn) lawaz nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji lawaz + kirin.


lawazbûn

forms: لاوازبوون

etymology_text: Ji lawaz + bûn.


lawazkirin

forms: لاوازكرن

ipa: /lɑːwɑːzkɪˈɾɪn/


laçik

glosses: Çîtê mirov pirça anku porê xwe diniximînin (bi taybetî jin).

text: Dayikê qeta laçika spî di avê de kir, ser guhê kurê xwe paqij kir.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, Çapa Duyem, r. 48, ISBN 978-605-5585-41-9

text: Sibê dîze rûnê çêleka helandin, da ser devê kûp, laçikek danîn ser devê rûn, anîn dîwanê...

ref: Heciyê Cindî, HIKYATEN CIMETA KURDA, WEŞANXANA LÎMUŞ, 2011, r. 43, ISBN 978-9939-64-079-2

text:
Bila ew çax dayîkên şehîdan,
Laçikên reş ji serên xwe bavêjin,
Şarên spî girêdin,
Kincên rengîn li xwe kin.

ref: Bayram Ayaz: Dayîka şorreşvanan, helbest, Nasname.de, 4/2004

forms: laçk

etymology_text: Hevreha soranî لەچەک (leçek), farisî لچک (leçek) ji zimanên îranî yan jî bi metatezê û bi guherîna R bi L ji çarik.

ipa: /lɑːˈt͡ʃɪk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-laçik.wav

hyphenation: la·çik


pirç

forms: پرچ

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *wolḱos. Hevreha soranî پرچ (pirç), zazakî (pirç), farisî گرس (gors), avestayî 𐬬𐬀𐬭𐬆𐬯𐬀 (var^əsa), sogdî [skrîpt hewce ye] (wars /wrs/), sanskrîtî वल्श (valśa), rusî во́лос (vólos), çekî vlas, polonî włos...

ахәы

roman: āx°ə

шъхьэц

roman: ŝḥăc

𑜇𑜤𑜪

roman: phuṃ

𒋠

roman: šārtu

чач

roman: čač

ፀጉር

roman: ṣ́ägur

চুলি

roman: suli

ヌマ

roman: numa

сәс

roman: säs

ბეჯ

roman: beǯ

валасы́

roman: valasý

во́лас

roman: vólas

চুল

roman: cul

чӏер

roman: čʼer

коса́

roman: kosá

ဆံပင်

roman: hcampang

месаш

roman: mesaš

ᎤᏍᏘᎬᎢ

roman: ustigvi

頭髮

roman: tau⁴ faat³

туфа

roman: tufa

頭髮

roman: teu² fat

頭髮

roman: thèu-fat

頭髮

roman: tou¹ fah⁴

頭髮

roman: tóufa

頭髮

roman: tàu-huók

頭毛

roman: thâu-mn̂g, thâu-mô͘, thâu-mo͘

頭鬃

roman: thâu-chang

頭髮

roman: tou² fa⁶

شَعْر

roman: šaʿr

شَعْرَة

roman: šaʿra

شعر

roman: šaʿar

մազեր

roman: mazer

مو

roman: mu

گیس

roman: gis

𐍃𐌺𐌿𐍆𐍄

roman: skuft

વાળ

roman: vāḷ

કેશ

roman: keś

თმა

roman: tma

बाल

roman: bāl

जटा

roman: jaṭā

वाल

roman: vāl

केस

roman: kes

चूल

roman: cūl

שֵׂעָר

roman: se'ár

мосаш

roman: mosaš

ಕೇಶ

roman: kēśa

ಕೂದಲು

roman: kūdalu

سَجْ

roman: sač

чач

roman: çaç

කොඳ

roman: koⁿda

머리칼

roman: meorikal

머리카락

roman: meorikarak

머리

roman: meori

ຜົມ

roman: phom

თომა

roman: toma

чӏар

roman: č̣ar

ᦕᦳᧄ

roman: ṗhum

𑂕𑂷𑂀𑂗

roman: jhõṭ

коса

roman: kosa

прамен

roman: pramen

влакно

roman: vlakno

ᡶᡠᠨᡳᠶᡝᡥᡝ

roman: funiyehe

ꯁꯝ

roman: sam

үс

roman: üs

कपाल

roman: kapāl

କେଶ

roman: keśô

сӕрыхъуын

roman: særyqwyn

صاچ

roman: saç

گیسو

roman: gîsû

چاچ

roman: chach

ویښتان

roman: waṣ̌tan

وېښته

roman: weӽtǝ́

ਕੇਸ

roman: kēs

шаш

roman: şaş

ϥⲱⲓ

roman: fōi

ⲧⲣⲓⲭⲟⲥ

roman: trikhos

во́лосы

roman: vólosy

во́лос

roman: vólos

волоси́нка

roman: volosínka

вӯппт

roman: vūppt

केश

roman: keśa

वाल

roman: vāla

ᱩᱵᱽ

roman: ubᱽ

власъ

roman: vlasŭ

волосъ

roman: volosŭ

notes:
mû: livek-têlek porr, pirç
pirç: mûyên li ser laşê mirovan
por : mûyên li ser serê mirovan
pûrt: kurkên ajalan,


kinc

glosses:
çak, cil, libas, cilik, cilûberg, tiştên mirov li xwe dike
(wek: pantolon, gumlek, kiras, fîstan, derpî, qapût, saqo, çakêt, fanêle û hwd)

forms:
کنج
kin

адзенне

roman: adzjennje

পোশাক

roman: pośak

облекло

roman: obleklo

дрехи

roman: drehi

衣服

roman: yīfu

服装

roman: fúzhuāng

衣裳

roman: yīshang

ملابس

roman: malaabis

ثياب

roman: thiyaab

كسوة

roman: kíswa

هدوم

roman: hiduum

հագուստ

roman: hagust

զգեստ

roman: zgest

одежда

roman: odéžda

เสื้อผ้า

roman: sêua pâa

ipa: /kɪnd͡ʒ/

hyphenation: kinc


naşî

glosses: xişîm, cahil, nefam, negihiştî, netêgihiştî, nezan, kawik

text: Ev sewtê sotî, janeke teze, naşî û saf, ji nav cîgereke paqij derdiket û li çiyan belav dibû.

ref: MEHNAME, Huzna, Roşan Lezgîn, hj. 35, 2002

text: Sibetirê kinc û cilê xwe; pênûş lenûskê xwe û hinek amûrê xwarin û vexwarinê hilda, ji sukê jî hinek pêwistiyên din standin, derê mala xwe dada, bi coşeke naşî, min berê xwe da rawestgehê.

ref: Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, 2016, çapa 2em, r. 80, ISBN 978-605-5585-41-9

etymology_text: Ji erebî ناشي (naşî).

αγαθός

roman: agathós


xişîm

glosses: naşî, cahil, nefama, negihiştî, netêgihiştî, nezan, saf, xav, dilsaf, dilpak, dilpaqij

glosses: torî, ecemî, naîv, sade, nefam, bêhiş, aqilsivik, sava^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

text: -Tu çi yekî xişîm î,- ewî bi awakî sade lê vegerand.- A tuyê kal bibî, lê ez ne kal im û tu cara jî kal nabim.

ref: Î. A. Bûnîn: Xortanî û kaltî, wergerrandin: Têmûrê Xelîl, kurteçîrrok, Roja Nû, hj. 10, 1999: http://welcome.to/mehname

forms:
xişîmtir (comparative)
herî xişîm (superlative)
xişîmtirîn (superlative)
خشیم
xeşîm
şatir

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


îsyan

glosses: serhildan, berxwedan, şoreş, raperîn, raperîn, dijî dewletê şer kirin

text: Di 1926 de, Bro Heskî Tellî, ji êla Celalî, li çiyayê Agrî îsyan kir...

ref: Mehmûd Lewendî: Ala kurdan, nivîsar, rojnameya Armanc

forms:
isiyan
isyan
îsiyan

etymology_text: Ji erebî عِصْيان (ʿiṣyān).


bapêş

glosses: persîv, înfluenza, grîp, sarma, nesaxiya ji sarmayê

text: Bapêşa çûkan çi ye?

ref: Sernavê nivîsarekê, wergerrandin: Mehdi Çilgin, Netkurd.com, 10/2005

glosses: zekem, nezle, arsim, sitam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji ba + pêş.

ipa: /bɑːˈpeːʃ/

hyphenation: ba·pêş


pasevan

glosses: Kesa/ê kesekî yan tiştekê/î diparêzin (bi taybetî serbazên serokan diparêzin).

text: ...bi emrê Xudê pasevanan xeber bû, pê hesîyan û etrafê di wî girtin.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 114

glosses: cerdevan, pêwan, parêzkar, parêzer, çete^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
پاسەڤان
pasewan
pasvan
paswan

etymology_text: pas- "(parastin)" + -e- + -van hevreha پاسبان (pasban) ya farisî, paspan ya pehlewî, *pahrepan ya parsî, *pāθrapāna- < pāθra yên avestayî. պահապան ya ermenî ji zimanekî îranî hatiye deynkirin. Rehê peyvê proto-hindûewropî *peh₂- (“parastin”) ya proto-hindûewropî û proto-îranî *paH- ya proto-îranî ku herwiha serekaniya peyva payîn ya kurdî ye jî.

후견인

roman: hugyeonin

φύλακας

roman: fýlakas


zêrevan

glosses: Kesa/ê ku kesekî yan tiştekê/î diparêze (bi taybetî serbaz, esker).

glosses: şopîner, analîst, cerdevan, şirovekar, pêwan, parêzkar, parêzer, çete^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
زێرهڤان
zêrewan

etymology_text: Ji sêr + -e- + -van bo guherîna /s/-/z/ bide ber zik û سک (sik)a soranî, zivirîn û سووڕین (sûrrîn)...

ахо́ўнiк

roman: axóŭnik

ахо́ўнiца

roman: axóŭnica

сто́раж

roman: stóraž

страж

roman: straž

রক্ষী

roman: rôkkhi

মহাফেজ

roman: môhaphej

пази́тел

roman: pazítel

блюсти́тел

roman: bljustítel

ᎠᏓᎦᏘᏯ

roman: adagatiya

監護人

roman: jiānhùrén

حَارِس

roman: ḥāris

보호자

roman: bohoja

чу́вар

roman: čúvar

за́штитник

roman: záštitnik

стра́жар

roman: strážar

ਨਿਗ੍ਹਾਬਾਨ

roman: nighābān

храни́тель

roman: xranítelʹ

храни́тельница

roman: xranítelʹnica

защи́тник

roman: zaščítnik

защи́тница

roman: zaščítnica

блюсти́тель

roman: bljustítelʹ

блюсти́тельница

roman: bljustítelʹnica

गोप्तृ

roman: goptṛ

𐎐𐎙𐎗

roman: nġr

охоро́нець

roman: oxorónecʹ

сто́рож

roman: stórož

φρουρός

roman: frourós

φύλαξ

roman: phúlax


nêrevan

glosses: Kesa/ê li tiştekê/î dinere û wê analîze dike.

text: Keştî xwe nêzî qiraxa deryayê dike lê nêrevan pê nahise...

ref: Mustafa Aydogan, Berê gotin hebû, 2002

glosses: destmat^([çavkanî hewce ye]), mat^([çavkanî hewce ye])

forms:
nerevan
nerewan
nervan
nerwan
nêrewan
nêrvan
nêrwan
nihêrevan
nihêrewan
nihêrvan
nihêrwan

etymology_text: Ji nêr "(nêrîn)" + -e- + -van.

후견인

roman: hugyeonin

φύλακας

roman: fýlakas


heres

glosses: cerdevan, çavdêr, pêwan, parêzkar, parêzer, çete^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ḧeres
teres

etymology_text: Ji erebî حَرَس (ḥaras /ḧeres/).

ipa: /ħɛˈɾɛs/

hyphenation: he·res


nobedar

text: Da bibînim rehmeta teNobedarê xan im ezNobedarê qullehê xwe

glosses: cerdevan, çavdêr, parêzkar, parêzer, çete^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
نۆبەدار
nobetdar
nobegir
nobetgir

etymology_text: Ji nobe + -dar.


parêzvan

glosses: Kesa/ê tiştekê/î diparêze, parêzkar, parêzer.

glosses: çavdêr, bergir, mifirdî, qerewêl, pêwan, segvan, pawan, berveder^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
پارێزڤان
parêzwan
parêzgar
parêzyar
perêzgar
perêzvan

etymology_text: Ji parêz + -van.


veavakirin

glosses: dîsan ava kirin, ji nû ve ava kirin, cardin ava kirin, dubare [[ava||ava kirin]]

text: Astenga esasî a li ber veavakirin û aramkirina Îraqê çi ye?

ref: Ilknur Çevik: hevpeyivîn li gel Celal Talebanî, Netkurd.com, 10/2005

forms:
avakirineve
avakirinve

etymology_text: Ji ve- + avakirin.

ipa: /vɛɑːvɑːkɪˈɾɪn/

hyphenation: ve·a·va·ki·rin


veavakirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

ipa: /vɛɑːvɑːkɪˈɾɪn/


ji nû ve

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: dîsan, cardin, dubare, ducarî, ji serî ve, ji destpêkê ve, cardî, dîsa, hê carek din

forms:
ژ نوو ڤە
ji nuh va
ji nuh ve
ji nû va
ji nwî va
ji nwî ve
ji nî va
ji nî ve
ji nuv de

etymology_text: ji + nû + ve

зноў

roman: znoŭ

нано́во

roman: nanóvo

再

roman: zài

又

roman: yòu

再...一遍

roman: zai4... yíbiàn

重新

roman: chóngxīn

مَرَّة ثَانِيَة

roman: marra(t) ṯāniya

ի նորո

roman: i noro

𐌹𐌿𐍀𐌰𐌽𐌰

roman: iupana

ხელახლა

roman: xelaxla

თავიდან

roman: tavidan

מחדש

roman: me'khadash

за́ново

roman: zánovo

сно́ва

roman: snóva

вновь

roman: vnovʹ

с нуля́

roman: s nuljá

по-но́вому

roman: po-nóvomu

знову

roman: znovu

на́ново

roman: nánovo

εκ νέου

roman: ek néou

πάλιν

roman: pálin

ἐκ καινῆς

roman: ek kainês


ziqinîn

glosses: peyvek tal anku neşîrîn e li şûna vexwarin anku noşîn:Remezan e lê ereqê diziqinin!

forms:
zeqinîn
kerifîn

etymology_text: Ji ziqn + -în.

ipa: /zɪqɪˈniːn/

hyphenation: zi·qi·nîn


remezan

glosses:
meha rojîgirtinê
 (meha nehê ji salnameya koçî anku hicrî)

forms:
ڕهمهزان
remedan

etymology_text: Ji erebî رَمَضَان (ramaḍān, “remezan”), destpêkê maneya "meha kel/hişk" dida, ji رمض (ṛemide, “kizirîn, qijikîn, şewitîn, li ber tavê û germayê hişk bûn”) ji ber ku berî îslamê meha remezanê diket beramberî dawiya tîrmehê û destpêka tebaxê anku havînê lê di salnameya koçî de meha nehem e û li gor salnameya zayînî li dor salê dizivire. Herçendî dengê ض (ḍ) yê erebî pirr nêzîkî d ya kurdî be jî, ew bi pirranî di kurdî, farisî û tirkî de wek z tê xwendin/gotin. Di erebî de jî hin kes wê wek ẓ anku nêzîkî dengê z bi lêv dikin. Ji bilî "remezan"ê, navê çend mehên din jî yên salnameya koçî di heman demê de navê zelaman/mêran in jî: Receb, Şeban, Miherem.

رمضان

roman: remezan

रमज़ान

roman: ramzān

रमादान

roman: ramādān

рамазан

roman: ramazan

라마단

roman: Ramadan

рамадан

roman: ramadan

رمضان

roman: ramazān

Ραμαζάνι

roman: Ramazáni


rojî

glosses:
nexwarin û venexwarina ti tiştî ji rojhilatinê ta rojavabûnê
(bi taybetî di Îslamê de li meha remezanê)

forms:
ڕۆژی
rocî
roji
rojû

etymology_text: Ji zimanên îranî, têkilî roj, hevreha soranî ڕۆژوو (rojû) / rojû, zazakî roce, farisî روزه (rûzê), sogdî roçeg. Oruç ya tirkî ji zimanekî îranî ye û "o" li destpêkê zêde bûye, wek çawa ku di tirkî de İ li destpêka peyva Stenbol jî hatiye zêde kirin.

লঘোন

roman: loghün

пост

roman: post

галада́нне

roman: haladánnje

উপবাস

roman: upbaś

উপোস

roman: upoś

রোজাদারী

roman: rojadari

রোজা

roman: roja

সিয়াম

roman: śiẏam

禁食

roman: jìnshí

齋戒

roman: zhāijiè

صَوْم

roman: ṣawm

صِيَام

roman: ṣiyām

պաս

roman: pas

ծոմ

roman: com

պահք

roman: pahkʻ

روزه

roman: ruze

𐌻𐌰𐌿𐍃𐌵𐌹𐌸𐍂𐌴𐌹

roman: lausqiþrei

მარხვა

roman: marxva

उपवास

roman: upvās

व्रत

roman: vrat

रोज़ा

roman: rozā

צוֹם

roman: tsom

תַּעֲנִית

roman: ta'anít

мацг

roman: matsg

فاقہٕ

roman: fāqụ

ورَٛتھ

roman: vraٛth

روزٕ

roman: rōzụ

وۄپَس

roman: vọpas

орозо

roman: orozo

단식

roman: dansik

നോമ്പ്

roman: nōmpŭ

ഉപവാസം

roman: upavāsaṃ

ораза

roman: oraza

голода́ние

roman: golodánije

उपवास

roman: upavāsa

рӯза

roman: rüza

உண்ணாவிரதம்

roman: uṇṇāviratam

การอดอาหาร

roman: gaan òt aahăan

ఉపవాసము

roman: upavāsamu

పస్తు

roman: pastu

ураза

roman: uraza

цӏум

roman: c̣um

піст

roman: pist

голодува́ння

roman: holoduvánnja

νηστεία

roman: nisteía

νηστεία

roman: nēsteía

hyphenation: ro·jî


rojî

glosses: Tavî, hetavî, li gor rojê, li pey rojê, li dûv rojê, wek rojê.

etymology_text: roj + -î


rojî girtin

glosses: nexwarin û venexwarin (bi taybetî di îslamê de ji rojhilatinê heta rojavabûnê xaseten li meha remezanê)

forms: رۆژی گرتن

etymology_text: Ji rojî + girtin.

ጾመ

roman: ṣomä

ܨܡ

roman: ṣam

উপবাস রাখা

roman: upbaś rakha

উপোস করা

roman: upoś kôra

রোজা রাখা

roman: roja rakha

постя

roman: postja

絕食

roman: zyut⁶ sik⁶

齋戒

roman: zaai¹ gaai³

禁食

roman: gam³ sik⁶

禁食

roman: kim-sṳ̍t

齋戒

roman: zhāijiè

禁食

roman: jìnshí

禁食

roman: kìm-chia̍h

صَامَ

roman: ṣāma

պաս պահել

roman: pas pahel

روزه گرفتن

roman: ruze gereftan

მარხულობა

roman: marxuloba

მარხვის შენახვა

roman: marxvis šenaxva

მარხვა

roman: marxva

व्रत

roman: vrat

उपवास करना

roman: upvās karnā

व्रत रखना

roman: vrat rakhnā

צָם

roman: tsam

فاقہٕ تھَوُن

roman: fāqụ thavun

ورَٛتھ تھَوُن

roman: vraٛth thavun

روزٕ تھَوُن

roman: rōzụ thavun

وۄپَس دیُٛن

roman: vọpas dyuٛn

단식하다

roman: dansik-hada

пости

roman: posti

пости́ться

roman: postítʹsja

попости́ться

roman: popostítʹsja

голода́ть

roman: golodátʹ

рӯза гирифтан

roman: rüza giriftan

நோன்பிரு

roman: nōṉpiru

อดอาหาร

roman: òt aahăan

ⴰⵥⵓⵎ

roman: aẓum

ཟས་གཅོད

roman: zas gcod

روزہ

roman: roza

פֿאַסטן

roman: fastn

νηστεύω

roman: nistévo

νηστεύω

roman: nēsteúō

ipa: /roːˈʒiː ɡɪɾˈtɪn/

hyphenation: ro·jî gir·tin


rojî şkandin

glosses: rojî xwarin, fitare kirin, di meha remezanêda misilman rojiyê di dema mexreb de di xwin

forms: رۆژی شکاندن

etymology_text: Ji rojî + şikandin.

ipa: /roːˈʒiː ʃkɑːnˈdɪn/

hyphenation: ro·jî şkan·din


rojîgirtin

glosses: nexwarin û venexwarina ti tiştî ji rojhilatinê ta rojavabûnê (bi taybetî di Îslamê de li meha remezanê)

forms: روژیگرتن

etymology_text: Ji rojî + girtin. (mane ku kesek heza xwe bo xwarinê bi rojê digire)


fisildûman

glosses: tofan, ziryan, barove, bahoz, bayê xurt, bayê bihêz, bayê tund

text: Pişt re ba rabû. Bû bahoz, fisildûman, brûsk, bablîsok, tofan...

ref: MEHNAME, Elî li vir e lê Mihê ne li vir e, ne li vir e https://web.archive.org/http://welcome.to/mehname arşîv, Mem Mîrxan, hj. 30, 7/2002

forms:
fisildîman
fisildwîman
fizildîman
fizildûman
fizildwîman

etymology_text: Ji fisil + dûman.

hyphenation: fi·sil·dû·man


tat

glosses: Mirovên ku dema dipeyivin tîpên nav peyva gellek car serhevdu dubare dikin û nikarin bi hêsanî bilêvkin û merema xwe vebêjin.

glosses: zinar, helan, lat, kevirên pan û mezin, ferş

text: Lê mixabin tat û nehîtên kevrên wî çiyayî bêbervez bûn û ji xwe şkeft tunebûn...

ref: Sebrî Botanî: Dîmenên ji cenga mezin, Kovara DUGIR, Hj. 8

forms:
taht
teht

etymology_text: Hevreha "text", ji zimanên îranî. Bo guherîna H/X bide ber kurmancî tehl, farisî تلخ (telx < *texl)

ipa: /tɑːt/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-tat.wav

hyphenation: tat


tat

glosses: ereb (bi taybetî hin eşîrên ereb yên Mêrdînê)

text: "Tat" li cem me ji bo hin eşîrên ereb tê gotin. Bi kurdî jî dizanin, lê belê kurmanciya wan ji yamehelmiyan jî xirabtir e. Hin zarokên wan di dema me de nêzîkî Hizbillahçiyan jî bûbûn. Lê, bi pirranî peywendiyên wan yên bi Kurdan re ne zêde xirab bûn. Bîstanên wan hene, cotkariyê dikin û heywanan xwedî dikin. Me li dikana xwe mastê wan difiroşt. Ez bi xwe jî çûme Sellaxê, nêzîkî Qezê ye, me ji wira cebeş û petêx dianîn û difiroştin.

ref: Îbrahîm Seydo Aydogan di Facebook.com de, 1/2011


tat

glosses:
goc, destê nikare ti tiştî bigire,
mirova/ê nizane baş bi destên xwe tiştan bike

text: Tat bûn: Weke ku destê yekî tu tiştekî pênegir e.

ref: Mem Mîrxan: Elî li vir e lê Mihê ne li vir e, ne li vir e, Kovara MEHNAME, hj. 30, 7/2002


taht

text: Şahın tahtı.


teht

text: ...ez li hemberî wî halî di ciyê xwe de bûm teht.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 70, ISBN 978-605-2246-80-1

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


tat bûn

etymology_text: Ji tat + bûn.


tat kirin

forms:
tat dikim (present)
tat dikî (present)
tat dike (present)
tat dikin (present)
tat bike (imperative singular)
tat bikin (imperative plural)
tat kir (past)
tat kir (past)
tat kir (past)
tat kir (past)
tat –k– (root present)
tat –kir– (root past)
ez tat dikim (indicative present positive)
ez tat nakim (indicative present negative)
min tat kir (indicative past positive)
min tat nekir (indicative past negative)
tu tat dikî (indicative present positive)
tu tat nakî (indicative present negative)
te tat kir (indicative past positive)
te tat nekir (indicative past negative)
ew tat dike (indicative present positive)
ew tat nake (indicative present negative)
wê/wî tat kir (indicative past positive)
wê/wî tat nekir (indicative past negative)
em tat dikin (indicative present positive)
em tat nakin (indicative present negative)
me tat kir (indicative past positive)
me tat nekir (indicative past negative)
hûn tat dikin (indicative present positive)
hûn tat nakin (indicative present negative)
we tat kir (indicative past positive)
we tat nekir (indicative past negative)
ew tat dikin (indicative present positive)
ew tat nakin (indicative present negative)
wan tat kir (indicative past positive)
wan tat nekir (indicative past negative)
min tat dikir (imperfect positive)
min tat nedikir (imperfect negative)
min tat kiribû (positive)
min tat nekiribû (negative)
te tat dikir (imperfect positive)
te tat nedikir (imperfect negative)
te tat kiribû (positive)
te tat nekiribû (negative)
wê/wî tat dikir (imperfect positive)
wê/wî tat nedikir (imperfect negative)
wê/wî tat kiribû (positive)
wê/wî tat nekiribû (negative)
me tat dikir (imperfect positive)
me tat nedikir (imperfect negative)
me tat kiribû (positive)
me tat nekiribû (negative)
we tat dikir (imperfect positive)
we tat nedikir (imperfect negative)
we tat kiribû (positive)
we tat nekiribû (negative)
wan tat dikir (imperfect positive)
wan tat nedikir (imperfect negative)
wan tat kiribû (positive)
wan tat nekiribû (negative)
ez ê tat bikim (future positive)
ez ê tat nekim (future negative)
minê tat kiribe (future perfect positive)
minê tat nekiribe (future perfect negative)
tu yê tat bikî (future positive)
tu yê tat nekî (future negative)
teyê tat kiribe (future perfect positive)
teyê tat nekiribe (future perfect negative)
ew ê tat bike (future positive)
ew ê tat neke (future negative)
wê/wîyê tat kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê tat nekiribe (future perfect negative)
em ê tat bikin (future positive)
em ê tat nekin (future negative)
meyê tat kiribe (future perfect positive)
meyê tat nekiribe (future perfect negative)
hûn ê tat bikin (future positive)
hûn ê tat nekin (future negative)
weyê tat kiribe (future perfect positive)
weyê tat nekiribe (future perfect negative)
ew ê tat bikin (future positive)
ew ê tat nekin (future negative)
wanê tat kiribe (future perfect positive)
wanê tat nekiribe (future perfect negative)
min tat kiriye (perfect positive)
min tat nekiriye (perfect negative)
min tat kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min tat nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te tat kiriye (perfect positive)
te tat nekiriye (perfect negative)
te tat kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te tat nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî tat kiriye (perfect positive)
wê/wî tat nekiriye (perfect negative)
wê/wî tat kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî tat nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me tat kiriye (perfect positive)
me tat nekiriye (perfect negative)
me tat kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me tat nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we tat kiriye (perfect positive)
we tat nekiriye (perfect negative)
we tat kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we tat nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan tat kiriye (perfect positive)
wan tat nekiriye (perfect negative)
wan tat kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan tat nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez tat bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez tat nekim (present subjunctive negative)
(bila) min tat kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min tat nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu tat bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu tat nekî (present subjunctive negative)
(bila) te tat kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te tat nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew tat bike (present subjunctive positive)
(bila) ew tat neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî tat kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî tat nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em tat bikin (present subjunctive positive)
(bila) em tat nekin (present subjunctive negative)
(bila) me tat kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me tat nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn tat bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn tat nekin (present subjunctive negative)
(bila) we tat kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we tat nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew tat bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew tat nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan tat kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan tat nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min tat bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min tat nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min tat kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min tat nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te tat bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te tat nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te tat kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te tat nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tat bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî tat nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî tat kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî tat nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me tat bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me tat nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me tat kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me tat nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we tat bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we tat nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we tat kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we tat nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan tat bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan tat nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan tat kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan tat nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê tat bikira (present conditional positive)
minê tat nekira (present conditional negative)
minê tat kiribûya (preterite conditional positive)
minê tat nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê tat bikira (present conditional positive)
teyê tat nekira (present conditional negative)
teyê tat kiribûya (preterite conditional positive)
teyê tat nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê tat bikira (present conditional positive)
wê/wîyê tat nekira (present conditional negative)
wê/wîyê tat kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê tat nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê tat bikira (present conditional positive)
meyê tat nekira (present conditional negative)
meyê tat kiribûya (preterite conditional positive)
meyê tat nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê tat bikira (present conditional positive)
weyê tat nekira (present conditional negative)
weyê tat kiribûya (preterite conditional positive)
weyê tat nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê tat bikira (present conditional positive)
wanê tat nekira (present conditional negative)
wanê tat kiribûya (preterite conditional positive)
wanê tat nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) tat bike (imperative present positive)
(tu) tat neke (imperative present negative)
(hûn) tat bikin (imperative present positive)
(hûn) tat nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji tat + kirin.

ipa: /tɑːt kɪˈɾɪn/

hyphenation: tat ki·rin


cocê

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses: leşşûştin, serşûştin, şûştina leşî, şûştina serî

forms:
coc
coce


rastî

glosses: Tiştê rast, duristî, ne xeletî, ne çewtî, ne şaşî.

glosses: Heqîqet, realîte, waqî'e, tişta/ê ku heye, ne xeyalî, ne aşopî.

forms:
rastînî
ڕاستی
рʹасти

etymology_text: Ji rast + -î.

ipa: /rɑːsˈtiː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-rastî.wav

hyphenation: ras·tî


diristî

glosses: heqîqet, realîte^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
dirustî
duristî
durustî

etymology_text: Ji dirist + -î


jêkirin

glosses: jêvekirin, jêqetandin, jêbirîn, jêcudakirin, jêpiçandin

glosses: hilqetandin, birîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
ژێکرن
lêkirin

etymology_text: jê kirin


jê kirin

glosses: veqetandin, ji ber kirin, rûs kirin, tazî kirin, cil jiber kirin

forms:
jê dikim (present)
jê dikî (present)
jê dike (present)
jê dikin (present)
jê bike (imperative singular)
jê bikin (imperative plural)
jê kir (past)
jê kir (past)
jê kir (past)
jê kir (past)
jê –k– (root present)
jê –kir– (root past)
ez jê dikim (indicative present positive)
ez jê nakim (indicative present negative)
min jê kir (indicative past positive)
min jê nekir (indicative past negative)
tu jê dikî (indicative present positive)
tu jê nakî (indicative present negative)
te jê kir (indicative past positive)
te jê nekir (indicative past negative)
ew jê dike (indicative present positive)
ew jê nake (indicative present negative)
wê/wî jê kir (indicative past positive)
wê/wî jê nekir (indicative past negative)
em jê dikin (indicative present positive)
em jê nakin (indicative present negative)
me jê kir (indicative past positive)
me jê nekir (indicative past negative)
hûn jê dikin (indicative present positive)
hûn jê nakin (indicative present negative)
we jê kir (indicative past positive)
we jê nekir (indicative past negative)
ew jê dikin (indicative present positive)
ew jê nakin (indicative present negative)
wan jê kir (indicative past positive)
wan jê nekir (indicative past negative)
min jê dikir (imperfect positive)
min jê nedikir (imperfect negative)
min jê kiribû (positive)
min jê nekiribû (negative)
te jê dikir (imperfect positive)
te jê nedikir (imperfect negative)
te jê kiribû (positive)
te jê nekiribû (negative)
wê/wî jê dikir (imperfect positive)
wê/wî jê nedikir (imperfect negative)
wê/wî jê kiribû (positive)
wê/wî jê nekiribû (negative)
me jê dikir (imperfect positive)
me jê nedikir (imperfect negative)
me jê kiribû (positive)
me jê nekiribû (negative)
we jê dikir (imperfect positive)
we jê nedikir (imperfect negative)
we jê kiribû (positive)
we jê nekiribû (negative)
wan jê dikir (imperfect positive)
wan jê nedikir (imperfect negative)
wan jê kiribû (positive)
wan jê nekiribû (negative)
ez ê jê bikim (future positive)
ez ê jê nekim (future negative)
minê jê kiribe (future perfect positive)
minê jê nekiribe (future perfect negative)
tu yê jê bikî (future positive)
tu yê jê nekî (future negative)
teyê jê kiribe (future perfect positive)
teyê jê nekiribe (future perfect negative)
ew ê jê bike (future positive)
ew ê jê neke (future negative)
wê/wîyê jê kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê jê nekiribe (future perfect negative)
em ê jê bikin (future positive)
em ê jê nekin (future negative)
meyê jê kiribe (future perfect positive)
meyê jê nekiribe (future perfect negative)
hûn ê jê bikin (future positive)
hûn ê jê nekin (future negative)
weyê jê kiribe (future perfect positive)
weyê jê nekiribe (future perfect negative)
ew ê jê bikin (future positive)
ew ê jê nekin (future negative)
wanê jê kiribe (future perfect positive)
wanê jê nekiribe (future perfect negative)
min jê kiriye (perfect positive)
min jê nekiriye (perfect negative)
min jê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min jê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te jê kiriye (perfect positive)
te jê nekiriye (perfect negative)
te jê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te jê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî jê kiriye (perfect positive)
wê/wî jê nekiriye (perfect negative)
wê/wî jê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî jê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me jê kiriye (perfect positive)
me jê nekiriye (perfect negative)
me jê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me jê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we jê kiriye (perfect positive)
we jê nekiriye (perfect negative)
we jê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we jê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan jê kiriye (perfect positive)
wan jê nekiriye (perfect negative)
wan jê kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan jê nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez jê bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez jê nekim (present subjunctive negative)
(bila) min jê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min jê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu jê bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu jê nekî (present subjunctive negative)
(bila) te jê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te jê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew jê bike (present subjunctive positive)
(bila) ew jê neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî jê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî jê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em jê bikin (present subjunctive positive)
(bila) em jê nekin (present subjunctive negative)
(bila) me jê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me jê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn jê bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn jê nekin (present subjunctive negative)
(bila) we jê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we jê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew jê bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew jê nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan jê kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan jê nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min jê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min jê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min jê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min jê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te jê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te jê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te jê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te jê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî jê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî jê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî jê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî jê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me jê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me jê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me jê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me jê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we jê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we jê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we jê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we jê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan jê bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan jê nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan jê kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan jê nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê jê bikira (present conditional positive)
minê jê nekira (present conditional negative)
minê jê kiribûya (preterite conditional positive)
minê jê nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê jê bikira (present conditional positive)
teyê jê nekira (present conditional negative)
teyê jê kiribûya (preterite conditional positive)
teyê jê nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê jê bikira (present conditional positive)
wê/wîyê jê nekira (present conditional negative)
wê/wîyê jê kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê jê nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê jê bikira (present conditional positive)
meyê jê nekira (present conditional negative)
meyê jê kiribûya (preterite conditional positive)
meyê jê nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê jê bikira (present conditional positive)
weyê jê nekira (present conditional negative)
weyê jê kiribûya (preterite conditional positive)
weyê jê nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê jê bikira (present conditional positive)
wanê jê nekira (present conditional negative)
wanê jê kiribûya (preterite conditional positive)
wanê jê nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) jê bike (imperative present positive)
(tu) jê neke (imperative present negative)
(hûn) jê bikin (imperative present positive)
(hûn) jê nekin (imperative present negative)
ژێ کرن
lê kirin

etymology_text: Ji jê + kirin.

ipa: /ʒeː kɪˈɾɪn/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-jê kirin.wav

hyphenation: jê ki·rin


komîte

glosses: deste, lijne, komek mirovan yên tiştek hevbeş dikin

forms:
qomîte
delegasyon
komisyon
konsey

etymology_text: Ji latînî

комитет

roman: komitet

комисия

roman: komisija


hevbeş

glosses: Kesa/ê ku li gel kesek yan hin kesên din xwediyê/a tiştekî yan hin tiştan e.

text: Ew hevbeşê fîrmaya min e.

etymology_text: Ji hev + beş.


hevbeş

glosses: hevpar, hevpişk, mişterek, wek hev, mîna hev, eynî, heman


hevpar

glosses: Hevbeş, hevpişk, mişterek, wek hev, mîna hev, eynî, heman.

forms: هەڤپار

etymology_text: Ji hev + par (2).


hevpar

text: Ew hevparê fîrmaya min e.


Luqman

text: Ne Eflaton û Loqman manNe Dawid û Suleyman man

ref: Feqiyê Teyran,

text: Dil nefes dîsa bi ber hatLew hekîm Luqman bi ser hatNafi'ê derdê ceger hat

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
Lokman
Loqman
Lukman


nijdar

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nojdar.

ipa: /nɪʒˈdɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nijdar.wav

hyphenation: nij·dar


nojdar

glosses: pispora/ê nesaxiyan, kesa/ê nesaxan sax dike, şarezaya/yê nexweşiyan, kesa/ê nexweşan derman dike

text: Bi tevî ku min carek-du caran formeyên feşkilî debûkan jî kiribûn (nîşaneyên vêdestekariyê diyar bûn), wer xuya bû ku nojdariya min jî bi kêrî wê nehatibû. Lewra min kar û barên wisa dikirin.

ref: https://xwebun.org/du-mijaren-sivik/ https://web.archive.org/https://xwebun.org/du-mijaren-sivik/ arşîv, Xwebûn.org

text: Mamoste Serhan Ebûş jî got: “Bi yekcarî bijîşk li vê derê nînin, bingehên tendirustiyê tenê bi nav hene, lê nojdar û bijîşk tê de nînin û rewşa wan wêran e.

text:
Nexweş e ew jar û bêhal e tu nojdar î delal
 Dilbirîndar e û derman ji te ew sîng û ber e

forms:
nijdar
nujdar

etymology_text: noj + -dar, hevreha nişterê, ji zimanên îranî

врач

roman: vrač

доктор

roman: doktor

γιατρός

roman: giatrós

διδάκτωρ

roman: didáktor

ipa: /noːʒˈdɑːɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nojdar.wav

hyphenation: noj·dar


hekîm

glosses:
bizîşk, nijdar, doktor, pijîşk, nojdar, luqman, cebar,
pispora/ê nesaxiyan, kesa/ê nesaxan sax dike, şarezaya/yê nexweşiyan, kesa/ê nexweşan derman dike

text: Seyd û nêçîr ko nebit tole'ê seyyad-i çi kitHer gil û seng dibitin zêr-i bi tedbîr-i hekîmQabiliyyet ko nebit hikmeta ustad-i çi kit

text: Lakîn Ekrad guh nadine hekîman.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 112, ISBN 9789944360678

forms:
ḧekîm
hakim
hekem

etymology_text: Ji erebî حكيم (ḥekîm) ji aramî ܚܟܝܡ (xekîm), ji rehê ܚܟܡ (x-k-m-: zanîn). Ji heman rehî bi rêya erebî: hikmet. Ne hevreha "hakim, hekem, hukim" e.

ipa: /hɛˈkiːm/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hekîm.wav

hyphenation: he·kîm


hakim

glosses: ferwar, serok, paşa, şah, qiral, melik, serokê welatekî

text:
Lê hakimê weqt ê marîfetnak
mesû'i nekir bi sem’ê îdrak

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: dadgêr, dadwer, birêvebera/ê dadgehekê, seroka/ê mehkemeyekê

forms:
حاكـم
ḧakim
hekem
hekîm

etymology_text: Ji erebî حاكم (ḥakim), têkilî hukim û hekem.

hyphenation: ha·kim


dadgêrr

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dadgêr.


dadgêr

glosses: hakim, dadwer, birêvebera/ê dadgehê, seroka mehkemeyê

forms:
دادگێڕ
dadger
dadgerr
dadgêrr
dadnas
dadpirs
dozgêr
dozlêkirî

etymology_text: Ji dad + -gêr.

аӡбаҩ

roman: āʒbāʿ°

𐔱𐔽𐔰𐕇𐔴𐕃𐕒𐕡𐕘

roman: bˁax̣eʒ́uġ

𒁕𒀀𒀀𒉡𒌝

roman: dayyānum

ዳኛ

roman: daña

ዳኛ

roman: danya

হাকিম

roman: hakim

বিচাৰক

roman: bisarok

সোধাৰু

roman: xüdharu

মুঞ্চিফ

roman: muñsiph

суддзя́

roman: suddzjá

বিচারক

roman: bicarôk

জজ

roman: jôj

কাজী

roman: kaji

съдия́

roman: sǎdijá

суьдхо

roman: südχo

кхелахо

roman: qelaχo

法官

roman: fǎguān

裁判官

roman: cáipànguān

قَاضٍ

roman: qāḍin

قاضي

roman: gāḍi

դատավոր

roman: datavor

сялдыця

roman: sjaldycja

قاضی

roman: qâzi

دادور

roman: dâdvar

𐍃𐍄𐌰𐌿𐌰

roman: staua

მოსამართლე

roman: mosamartle

न्यायधीश

roman: nyāyadhīś

जज

roman: jaj

न्यायाधीश

roman: nyāyādhīś

क़ाज़ी

roman: qāzī

काजी

roman: kājī

שׁוֹפֵט

roman: shofét

ತೀರ್ಪುಗಾರ

roman: tīrpugāra

قٲضؠ

roman: qạ̄z'

судья

roman: sudʹya

сот

roman: sot

재판관

roman: jaepan-gwan

법관

roman: beopgwan

ກວານ

roman: kuān

ຕຸລາການ

roman: tu lā kān

судија

roman: sudija

ജഡ്ജി

roman: jaḍji

ന്യായാധിപൻ

roman: nyāyādhipan

шүүгч

roman: šüügč

قازى

roman: qazi

سودىيە

roman: sodiye

قاضي

roman: qāzí

نياوی

roman: nyãway

судья

roman: sudä

би

roman: bi

қазы

roman: qazy

судья́

roman: sudʹjá

сѫдьи

roman: sǫdĭi

сѫдии

roman: sǫdii

сꙋди

roman: sudi

сꙋдии

roman: sudii

қозӣ

roman: qozī

நீதிபதி

roman: nītipati

న్యాయమూర్తి

roman: nyāyamūrti

న్యాయాధిపతి

roman: nyāyādhipati

хаким

roman: xaqim

судья

roman: sud’ya

ཁྲིམ་དཔོན

roman: khrim dpon

ཁྲིམས་དཔོན

roman: khrims dpon

𐎘𐎔𐎉

roman: ṯpṭ

суддя́

roman: suddjá

ចៅក្រម

roman: cav krɑm

שופֿט

roman: shoyfet

ריכטער

roman: rikhter

δικαστής

roman: dikastís

κριτής

roman: kritḗs

δικαστής

roman: dikastḗs

ipa: /dɑːdˈɡeːɾ/


dadwer

glosses: dadnas, mafnas, yasanas, zagonnas, hiqûqnas, qanûnnas, pisporê/a hiqûqê, şarezaya/yê qanûnan

glosses: dadgêrr, hakim, birêvebera/ê dadgehê, seroka mehkemeyê

forms:
dadwar
dadgêrr
dadnas
dadpirs
dozgêr
dozlêkirî

etymology_text: Ji dad + -wer; hevrehafarisî داور (daver, “dadgêrr”) ya farisî û datever û datuver yên pehlewî. դատաւոր (datawor) ya ermenî ji zimanekî îranî hatiye deynkirin.


îstîfa

glosses: veçixîn, îstîqale, destjêderban, devjêberdan, nemana li ser karê xwe, hêlana karê, êdî karê xwe nekirin

forms: îstîfade

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


îstîfa bûn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
îstîfa dibim (present)
îstîfa dibî (present)
îstîfa dibe (present)
îstîfa dibin (present)
îstîfa bibe (imperative singular)
îstîfa bibin (imperative plural)
îstîfa bûm (past)
îstîfa bûyî (past)
îstîfa bû (past)

etymology_text: Ji îstîfa + bûn

ipa: /iːstiːˈfɑː buːn/

hyphenation: îs·tî·fa bûn


îstîfa kirin

forms:
îstîfa dikim (present)
îstîfa dikî (present)
îstîfa dike (present)
îstîfa dikin (present)
îstîfa bike (imperative singular)
îstîfa bikin (imperative plural)
îstîfa kir (past)
îstîfa kir (past)
îstîfa kir (past)
îstîfa kir (past)
îstîfa –k– (root present)
îstîfa –kir– (root past)
ez îstîfa dikim (indicative present positive)
ez îstîfa nakim (indicative present negative)
min îstîfa kir (indicative past positive)
min îstîfa nekir (indicative past negative)
tu îstîfa dikî (indicative present positive)
tu îstîfa nakî (indicative present negative)
te îstîfa kir (indicative past positive)
te îstîfa nekir (indicative past negative)
ew îstîfa dike (indicative present positive)
ew îstîfa nake (indicative present negative)
wê/wî îstîfa kir (indicative past positive)
wê/wî îstîfa nekir (indicative past negative)
em îstîfa dikin (indicative present positive)
em îstîfa nakin (indicative present negative)
me îstîfa kir (indicative past positive)
me îstîfa nekir (indicative past negative)
hûn îstîfa dikin (indicative present positive)
hûn îstîfa nakin (indicative present negative)
we îstîfa kir (indicative past positive)
we îstîfa nekir (indicative past negative)
ew îstîfa dikin (indicative present positive)
ew îstîfa nakin (indicative present negative)
wan îstîfa kir (indicative past positive)
wan îstîfa nekir (indicative past negative)
min îstîfa dikir (imperfect positive)
min îstîfa nedikir (imperfect negative)
min îstîfa kiribû (positive)
min îstîfa nekiribû (negative)
te îstîfa dikir (imperfect positive)
te îstîfa nedikir (imperfect negative)
te îstîfa kiribû (positive)
te îstîfa nekiribû (negative)
wê/wî îstîfa dikir (imperfect positive)
wê/wî îstîfa nedikir (imperfect negative)
wê/wî îstîfa kiribû (positive)
wê/wî îstîfa nekiribû (negative)
me îstîfa dikir (imperfect positive)
me îstîfa nedikir (imperfect negative)
me îstîfa kiribû (positive)
me îstîfa nekiribû (negative)
we îstîfa dikir (imperfect positive)
we îstîfa nedikir (imperfect negative)
we îstîfa kiribû (positive)
we îstîfa nekiribû (negative)
wan îstîfa dikir (imperfect positive)
wan îstîfa nedikir (imperfect negative)
wan îstîfa kiribû (positive)
wan îstîfa nekiribû (negative)
ez ê îstîfa bikim (future positive)
ez ê îstîfa nekim (future negative)
minê îstîfa kiribe (future perfect positive)
minê îstîfa nekiribe (future perfect negative)
tu yê îstîfa bikî (future positive)
tu yê îstîfa nekî (future negative)
teyê îstîfa kiribe (future perfect positive)
teyê îstîfa nekiribe (future perfect negative)
ew ê îstîfa bike (future positive)
ew ê îstîfa neke (future negative)
wê/wîyê îstîfa kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê îstîfa nekiribe (future perfect negative)
em ê îstîfa bikin (future positive)
em ê îstîfa nekin (future negative)
meyê îstîfa kiribe (future perfect positive)
meyê îstîfa nekiribe (future perfect negative)
hûn ê îstîfa bikin (future positive)
hûn ê îstîfa nekin (future negative)
weyê îstîfa kiribe (future perfect positive)
weyê îstîfa nekiribe (future perfect negative)
ew ê îstîfa bikin (future positive)
ew ê îstîfa nekin (future negative)
wanê îstîfa kiribe (future perfect positive)
wanê îstîfa nekiribe (future perfect negative)
min îstîfa kiriye (perfect positive)
min îstîfa nekiriye (perfect negative)
min îstîfa kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min îstîfa nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te îstîfa kiriye (perfect positive)
te îstîfa nekiriye (perfect negative)
te îstîfa kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te îstîfa nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî îstîfa kiriye (perfect positive)
wê/wî îstîfa nekiriye (perfect negative)
wê/wî îstîfa kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî îstîfa nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me îstîfa kiriye (perfect positive)
me îstîfa nekiriye (perfect negative)
me îstîfa kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me îstîfa nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we îstîfa kiriye (perfect positive)
we îstîfa nekiriye (perfect negative)
we îstîfa kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we îstîfa nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan îstîfa kiriye (perfect positive)
wan îstîfa nekiriye (perfect negative)
wan îstîfa kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan îstîfa nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez îstîfa bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez îstîfa nekim (present subjunctive negative)
(bila) min îstîfa kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min îstîfa nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu îstîfa bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu îstîfa nekî (present subjunctive negative)
(bila) te îstîfa kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te îstîfa nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew îstîfa bike (present subjunctive positive)
(bila) ew îstîfa neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî îstîfa kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî îstîfa nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em îstîfa bikin (present subjunctive positive)
(bila) em îstîfa nekin (present subjunctive negative)
(bila) me îstîfa kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me îstîfa nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn îstîfa bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn îstîfa nekin (present subjunctive negative)
(bila) we îstîfa kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we îstîfa nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew îstîfa bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew îstîfa nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan îstîfa kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan îstîfa nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min îstîfa bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min îstîfa nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min îstîfa kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min îstîfa nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te îstîfa bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te îstîfa nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te îstîfa kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te îstîfa nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî îstîfa bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî îstîfa nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî îstîfa kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî îstîfa nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me îstîfa bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me îstîfa nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me îstîfa kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me îstîfa nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we îstîfa bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we îstîfa nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we îstîfa kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we îstîfa nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan îstîfa bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan îstîfa nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan îstîfa kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan îstîfa nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê îstîfa bikira (present conditional positive)
minê îstîfa nekira (present conditional negative)
minê îstîfa kiribûya (preterite conditional positive)
minê îstîfa nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê îstîfa bikira (present conditional positive)
teyê îstîfa nekira (present conditional negative)
teyê îstîfa kiribûya (preterite conditional positive)
teyê îstîfa nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê îstîfa bikira (present conditional positive)
wê/wîyê îstîfa nekira (present conditional negative)
wê/wîyê îstîfa kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê îstîfa nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê îstîfa bikira (present conditional positive)
meyê îstîfa nekira (present conditional negative)
meyê îstîfa kiribûya (preterite conditional positive)
meyê îstîfa nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê îstîfa bikira (present conditional positive)
weyê îstîfa nekira (present conditional negative)
weyê îstîfa kiribûya (preterite conditional positive)
weyê îstîfa nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê îstîfa bikira (present conditional positive)
wanê îstîfa nekira (present conditional negative)
wanê îstîfa kiribûya (preterite conditional positive)
wanê îstîfa nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) îstîfa bike (imperative present positive)
(tu) îstîfa neke (imperative present negative)
(hûn) îstîfa bikin (imperative present positive)
(hûn) îstîfa nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji îstîfa + kirin.

ipa: /iːstiːˈfɑː kɪˈɾɪn/

hyphenation: îs·tî·fa ki·rin


îstîfabûn

etymology_text: Ji îstîfa + bûn.


îstîfakirin

ipa: /iːstiːfɑːkɪˈɾɪn/


hêlan

text: Min karê xwe nehêlaye.

text: Wî zarrokên xwe li Kurdistanê hêlan û hat Elmanyayê.

text: Çend sal in ku wî jina xwe hêlaye?

glosses: Destûr dan, rê dan, izin dan, pejirandin, qebûl kirin.

text: Polîs nahêlin em newrozê pîroz bikin.

glosses: Amûrek bi benik li hewa girêdayiye û zarok tê de xwe doş dikin.

text: Ji hêlanê ket û serê xwe şikand.

forms:
dihêlim (present)
dihêlî (present)
dihêle (present)
dihêlin (present)
bihêle (imperative singular)
bihêlin (imperative plural)
hêla (past)
hêla (past)
hêla (past)
hêla (past)
–hêl– (root present)
–hêla– (root past)
ez dihêlim (indicative present positive)
ez nahêlim (indicative present negative)
min hêla (indicative past positive)
min nehêla (indicative past negative)
tu dihêlî (indicative present positive)
tu nahêlî (indicative present negative)
te hêla (indicative past positive)
te nehêla (indicative past negative)
ew dihêle (indicative present positive)
ew nahêle (indicative present negative)
wê/wî hêla (indicative past positive)
wê/wî nehêla (indicative past negative)
em dihêlin (indicative present positive)
em nahêlin (indicative present negative)
me hêla (indicative past positive)
me nehêla (indicative past negative)
hûn dihêlin (indicative present positive)
hûn nahêlin (indicative present negative)
we hêla (indicative past positive)
we nehêla (indicative past negative)
ew dihêlin (indicative present positive)
ew nahêlin (indicative present negative)
wan hêla (indicative past positive)
wan nehêla (indicative past negative)
min dihêla (imperfect positive)
min nedihêla (imperfect negative)
min hêlabû (positive)
min nehêlabû (negative)
te dihêla (imperfect positive)
te nedihêla (imperfect negative)
te hêlabû (positive)
te nehêlabû (negative)
wê/wî dihêla (imperfect positive)
wê/wî nedihêla (imperfect negative)
wê/wî hêlabû (positive)
wê/wî nehêlabû (negative)
me dihêla (imperfect positive)
me nedihêla (imperfect negative)
me hêlabû (positive)
me nehêlabû (negative)
we dihêla (imperfect positive)
we nedihêla (imperfect negative)
we hêlabû (positive)
we nehêlabû (negative)
wan dihêla (imperfect positive)
wan nedihêla (imperfect negative)
wan hêlabû (positive)
wan nehêlabû (negative)
ez ê bihêlim (future positive)
ez ê nehêlim (future negative)
minê hêlabe (future perfect positive)
minê nehêlabe (future perfect negative)
tu yê bihêlî (future positive)
tu yê nehêlî (future negative)
teyê hêlabe (future perfect positive)
teyê nehêlabe (future perfect negative)
ew ê bihêle (future positive)
ew ê nehêle (future negative)
wê/wîyê hêlabe (future perfect positive)
wê/wîyê nehêlabe (future perfect negative)
em ê bihêlin (future positive)
em ê nehêlin (future negative)
meyê hêlabe (future perfect positive)
meyê nehêlabe (future perfect negative)
hûn ê bihêlin (future positive)
hûn ê nehêlin (future negative)
weyê hêlabe (future perfect positive)
weyê nehêlabe (future perfect negative)
ew ê bihêlin (future positive)
ew ê nehêlin (future negative)
wanê hêlabe (future perfect positive)
wanê nehêlabe (future perfect negative)
min hêlaye (perfect positive)
min nehêlaye (perfect negative)
min hêlabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nehêlabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hêlaye (perfect positive)
te nehêlaye (perfect negative)
te hêlabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nehêlabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hêlaye (perfect positive)
wê/wî nehêlaye (perfect negative)
wê/wî hêlabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nehêlabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hêlaye (perfect positive)
me nehêlaye (perfect negative)
me hêlabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nehêlabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hêlaye (perfect positive)
we nehêlaye (perfect negative)
we hêlabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nehêlabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hêlaye (perfect positive)
wan nehêlaye (perfect negative)
wan hêlabûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nehêlabûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bihêlim (present subjunctive positive)
(bila) ez nehêlim (present subjunctive negative)
(bila) min hêlabe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nehêlabe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bihêlî (present subjunctive positive)
(bila) tu nehêlî (present subjunctive negative)
(bila) te hêlabe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nehêlabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihêle (present subjunctive positive)
(bila) ew nehêle (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî hêlabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehêlabe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bihêlin (present subjunctive positive)
(bila) em nehêlin (present subjunctive negative)
(bila) me hêlabe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nehêlabe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bihêlin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nehêlin (present subjunctive negative)
(bila) we hêlabe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nehêlabe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bihêlin (present subjunctive positive)
(bila) ew nehêlin (present subjunctive negative)
(bila) wan hêlabe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nehêlabe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bihêlaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nehêlaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hêlabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nehêlabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bihêlaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nehêlaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hêlabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nehêlabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihêlaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehêlaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hêlabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehêlabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bihêlaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nehêlaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hêlabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nehêlabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bihêlaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nehêlaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hêlabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nehêlabûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bihêlaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehêlaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hêlabûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehêlabûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bihêlaya (present conditional positive)
minê nehêlaya (present conditional negative)
minê hêlabûya (preterite conditional positive)
minê nehêlabûya (preterite conditional negative)
teyê bihêlaya (present conditional positive)
teyê nehêlaya (present conditional negative)
teyê hêlabûya (preterite conditional positive)
teyê nehêlabûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bihêlaya (present conditional positive)
wê/wîyê nehêlaya (present conditional negative)
wê/wîyê hêlabûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nehêlabûya (preterite conditional negative)
meyê bihêlaya (present conditional positive)
meyê nehêlaya (present conditional negative)
meyê hêlabûya (preterite conditional positive)
meyê nehêlabûya (preterite conditional negative)
weyê bihêlaya (present conditional positive)
weyê nehêlaya (present conditional negative)
weyê hêlabûya (preterite conditional positive)
weyê nehêlabûya (preterite conditional negative)
wanê bihêlaya (present conditional positive)
wanê nehêlaya (present conditional negative)
wanê hêlabûya (preterite conditional positive)
wanê nehêlabûya (preterite conditional negative)
(tu) bihêle (imperative present positive)
(tu) nehêle (imperative present negative)
(hûn) bihêlin (imperative present positive)
(hûn) nehêlin (imperative present negative)

etymology_text:
Ji proto-îranî *herz- (“hêlan, hiştin, rê dan”), ji proto-hindûewropî *selg- (“hêlan, hiştin, rê dan”).
Hevreha
avestayî: herşte-/harezāna-- ("hêlan, hiştin, rê dan"),
farisiya kevn: aveherd- ("rê dan"),
partî: hyrz- ("rê dan"),
pehlewî: hyl- ("rê dan"),
farisî: hiştan/hil- ("rê dan"),
belûçî: hişt/hill- ("rê dan") … ^(alfabeya arî),
kîrîbatî: aşten/āl- ("rê dan"),
kurmancî: hiştin/hêl- ("hiştin, rê dan"),
soranî: hiştin/hêll- ("hiştin, rê dan"),
hewramî: aştey/āz- ("rê dan"),
(zazakî: verdayene/verda-) ("hiştin, rê dan"),
sanskrîtî: sarj ("hêlan, hiştin, rê dan "),
hîtîtî: salk,
îngilîzî: sulky'Çavkanî:' Cheung p.133

пускать

roman: puskatʹ

пустить

roman: pustitʹ

ipa: /heːˈlɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hêlan.wav


hêlan

glosses: Dengê ji derekê tê û li derek din dubare dibe.

text: A bi wî awayî, 1ê Çile ya 1931ê li bajarê Yêrêvanê, Têxnîkoma Mamostetiyê ya Kurdî a Pişkavkazê bi şayanetî vebû. Gerekê bê gotinê ewê wisa jî hêlaneke gur da edebiyat û medeniyeta kurdî ya Pişkavkazê, mehkembûna heleqetiyên hemû kurdên Tifaqa Sovyêtê.


hêlan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hiştin

glosses: Çûn û li gel xwe nebirin, dev jê berdan.

text:
Ez kirim yekser pilox
Dest nehêlim ez ji dînê
Şubhê Ferhad û Şirînê

text: Mejiyê zarokan ji yê me çalaktir e û afirînertir e. Bihêlin bila zarok alîkariya we bikin yan jî hûn ji wan alîkariyê bixwazin.

ref: Mihyedîn Nahrîn, Perwerdeya Zarokan Bi Çîrokan, Weşanên Nûbihar r. 163, 2023. → here lînkê https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=jV7DEAAAQBAJ&pg=PA163&dq=%22%C3%A7alaktir%22+OR+%22%C3%A7alaktir%C3%AEn%22+OR+%22her%C3%AE+%C3%A7alak%22+OR+%22tewr%C3%AE+%C3%A7alak%22&hl=&cd=9&source=gbs_api arşîv

forms:
dihêlim (present)
dihêlî (present)
dihêle (present)
dihêlin (present)
bihêle (imperative singular)
bihêlin (imperative plural)
hişt (past)
hişt (past)
hişt (past)
hişt (past)
–hişt– (root past)
min hişt (indicative past positive)
min nehişt (indicative past negative)
te hişt (indicative past positive)
te nehişt (indicative past negative)
wê/wî hişt (indicative past positive)
wê/wî nehişt (indicative past negative)
me hişt (indicative past positive)
me nehişt (indicative past negative)
we hişt (indicative past positive)
we nehişt (indicative past negative)
wan hişt (indicative past positive)
wan nehişt (indicative past negative)
min dihişt (imperfect positive)
min nedihişt (imperfect negative)
min hiştibû (positive)
min nehiştibû (negative)
te dihişt (imperfect positive)
te nedihişt (imperfect negative)
te hiştibû (positive)
te nehiştibû (negative)
wê/wî dihişt (imperfect positive)
wê/wî nedihişt (imperfect negative)
wê/wî hiştibû (positive)
wê/wî nehiştibû (negative)
me dihişt (imperfect positive)
me nedihişt (imperfect negative)
me hiştibû (positive)
me nehiştibû (negative)
we dihişt (imperfect positive)
we nedihişt (imperfect negative)
we hiştibû (positive)
we nehiştibû (negative)
wan dihişt (imperfect positive)
wan nedihişt (imperfect negative)
wan hiştibû (positive)
wan nehiştibû (negative)
minê hiştibe (future perfect positive)
minê nehiştibe (future perfect negative)
teyê hiştibe (future perfect positive)
teyê nehiştibe (future perfect negative)
wê/wîyê hiştibe (future perfect positive)
wê/wîyê nehiştibe (future perfect negative)
meyê hiştibe (future perfect positive)
meyê nehiştibe (future perfect negative)
weyê hiştibe (future perfect positive)
weyê nehiştibe (future perfect negative)
wanê hiştibe (future perfect positive)
wanê nehiştibe (future perfect negative)
min hiştiye (perfect positive)
min nehiştiye (perfect negative)
min hiştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nehiştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te hiştiye (perfect positive)
te nehiştiye (perfect negative)
te hiştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nehiştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî hiştiye (perfect positive)
wê/wî nehiştiye (perfect negative)
wê/wî hiştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nehiştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me hiştiye (perfect positive)
me nehiştiye (perfect negative)
me hiştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nehiştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we hiştiye (perfect positive)
we nehiştiye (perfect negative)
we hiştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nehiştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan hiştiye (perfect positive)
wan nehiştiye (perfect negative)
wan hiştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nehiştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) min hiştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nehiştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) te hiştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nehiştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) wê/wî hiştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehiştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) me hiştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nehiştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) we hiştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nehiştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) wan hiştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nehiştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bihişta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nehişta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min hiştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nehiştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bihişta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nehişta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te hiştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nehiştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bihişta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehişta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî hiştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nehiştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bihişta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nehişta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me hiştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nehiştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bihişta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nehişta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we hiştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nehiştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bihişta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehişta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan hiştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nehiştibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bihişta (present conditional positive)
minê nehişta (present conditional negative)
minê hiştibûya (preterite conditional positive)
minê nehiştibûya (preterite conditional negative)
teyê bihişta (present conditional positive)
teyê nehişta (present conditional negative)
teyê hiştibûya (preterite conditional positive)
teyê nehiştibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bihişta (present conditional positive)
wê/wîyê nehişta (present conditional negative)
wê/wîyê hiştibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nehiştibûya (preterite conditional negative)
meyê bihişta (present conditional positive)
meyê nehişta (present conditional negative)
meyê hiştibûya (preterite conditional positive)
meyê nehiştibûya (preterite conditional negative)
weyê bihişta (present conditional positive)
weyê nehişta (present conditional negative)
weyê hiştibûya (preterite conditional positive)
weyê nehiştibûya (preterite conditional negative)
wanê bihişta (present conditional positive)
wanê nehişta (present conditional negative)
wanê hiştibûya (preterite conditional positive)
wanê nehiştibûya (preterite conditional negative)
hêştin
hîştin

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî: *selg- ("hêlan, hiştin, rê dan"),
proto-hindûîranî: *herz- ("hêlan, hiştin, rê dan"),
Avestayî: herşte-/harezāna-- ("hêlan, hiştin, rê dan"),
Farisiya kevn: aveherd- ("rê dan"),
Partî: hyrz- ("rê dan"),
Farisiya navîn: hyl- ("rê dan"),
Farisî: hiştan/hil- ("rê dan"),
Belûçî: hişt/hill- ("rê dan") … ^(alfabeya arî),
Kîrîbatî: aşten/āl- ("rê dan"),
Kurmancî: hiştin/hêl- ("hiştin, rê dan"),
Soranî: hiştin/hêll- ("hiştin, rê dan"),
Hewramî: aştey/āz- ("rê dan"),
(Zazakî: verdayene/verda-) ("hiştin, rê dan"),
Sanskrîtî: sarj ("hêlan, hiştin, rê dan "),
Hîtîtî: salk,
Îngilîzî: sulky'Çavkanî:' Cheung p.133

дазваля́ць

roman: dazvaljácʹ

дазво́ліць

roman: dazvólicʹ

позволя́вам

roman: pozvoljávam

дава́м

roman: davám

سَمَحَ

roman: samaḥa

أَذِنَ

roman: ʾaḏina

թողնել

roman: tʻoġnel

թույլ տալ

roman: tʻuyl tal

թույլատրել

roman: tʻuylatrel

इजाज़त देना

roman: ijāzat denā

허락하다

roman: heorakhada

ອະນຸຍາດ

roman: ʼa nu nyāt

ໃຫ້

roman: hai

ຍອມ

roman: nyǭm

дозволува

roman: dozvoluva

дозволи

roman: dozvoli

позволя́ть

roman: pozvoljátʹ

позво́лить

roman: pozvólitʹ

разреша́ть

roman: razrešátʹ

разреши́ть

roman: razrešítʹ

иҷозат додан

roman: ijozat dodan

ให้

roman: hâi

ยอม

roman: yɔɔm

اجازت دینا

roman: اjāzt denā

дозволя́ти

roman: dozvoljáty

дозво́лити

roman: dozvólyty

អនុញ្ញាត

roman: ʼɑɑnuññiət

ἐάω

roman: eáō

παραχωρώ

roman: parachoró

χορηγώ

roman: chorigó

παρέχω

roman: parécho

এৰা

roman: era

ҡалдырыу

roman: qaldïrïw

застаўля́ць

roman: zastaŭljácʹ

заста́віць

roman: zastávicʹ

оста́вям

roman: ostávjam

оста́вя

roman: ostávja

تَرَكَ

roman: taraka

छोड़ना

roman: choṛnā

떠나다

roman: tteonada

나가다

roman: nagada

방치하다

roman: bangchihada

остава

roman: ostava

остави

roman: ostavi

оставля́ть

roman: ostavljátʹ

оста́вить

roman: ostávitʹ

रिणक्ति

roman: riṇakti

เหลือ

roman: hlʉ̌ʉa

залиша́ти

roman: zalyšáty

залиши́ти

roman: zalyšýty

ἀφίημι

roman: aphíēmi

αφήνω

roman: afíno

ipa: /hɪʃˈtɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hiştin.wav

hyphenation: hiş·tin