li hev bi keys kirin

forms: li hev keys kirin


li hev û din qelaptin

pos: verb

pos_title: Lêker

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: hev û din qelaptin


li piştê siwar bûn

pos: phrase

pos_title: Biwêj

forms: li pişta (yekî) siwar bûn


li qaqa reş asê kirin

forms: bi qaqa reş asê kirin


li ser avê bûn

forms: li ber avê bûn


li ser dûva xwe rûniştin

forms: li ser dûvê xwe rûniştin


li ser hev de anîn

forms: bi ser hev de anîn


li ser hev siwar bûn

forms: li hev siwar bûn


li ser piştê erdê xistin

forms: li ser piştê li erdê xistin


li ser qeys û qiyasekî neman

forms: li ser qeys û qiyasekê neman


li ser zêde kirin

forms: bi ser de zêde kirin


li serê hatin kuştin

forms: li ser hatin kuştin


li stû siwar bûn

forms: li stûyê (yekî) siwar bûn


liva nîskê ye ne ber e û ne pişt e

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

forms: wekî liba nîskê ye, ne ber e, ne pişt e


mal li ser pişt bûn

forms: mala (yekî) li ser piştê bûn


mat û metel man

forms: şaş û metel man


word: me bexçe danî bi nezanî ji der de hat got ez xweyî tu cenan î

glosses: Guhartoyeke me baxçe danî bi nezanî, ji der de hat got: 'ez xweyî, tu cenan î'.


mêjî lê bela kirin

forms: mêjiyê (yekî) belav kirin


mêran bikuje, xwe biavêje ber bextê wê

forms: mêran bikuje, xwe biavêje ber bextê wî


mezheb fireh bûyîn

forms: mezhebê (yekî) fireh bûn


mî bi lingê xwe bizin bi lingê xwe

glosses: Guhartoyeke mî bi lingê xwe, bizin bi lingê xwe.


mîna mirîşka kor

forms: mîna mirîşka kor bûn


mineta xwe ji tu kesî negirtin

glosses: Guhartoyeke mineta xwe ji kesekî negirtin.


moriya qul bi etaran re namîne

glosses: Guhartoyeke morika bi qul bi etara re namîne.


nanê mêran li mêran ne biminet e

glosses: Guhartoyeke nanî mêra li mêra ne bi minet.


nanê xwe li ser çokê ye

forms: nan û xwêya (yekî) li ser çoke bûn


nav hev re kirin

forms: di nav hev re kirin


ne bi vî karî ne bi vê zerarê

glosses: Guhartoyeke ne bi vî karî, ne bi wê zerarê.


ne çarix, ne jî bendçarix jê çêdibe

glosses: Guhartoyeke ne çarix, ne jî bendçarix jê çêbûn.


nehilimîn ne jî kilimin

forms: ne hilimîn, ne kilimin


nikul ketin nav gû

forms: nikulê (yekî) ketin nava gû


nîv devî gotin

forms: bi nîvdevî gotin


niyeta xwe lê xera kirin

forms: niyeta xwe xera kirin


padika stûyê xwe xurîn

forms: patika stûye xwe xurandin


paş û pêşê xwe nasnekirin

forms: rast û çepê xwe nas nekirin


paşe pê siwar bûn

forms: paşpêkî siwar bûn


pê rabûn û rûniştin

forms: pê re rabûn û rûniştin


pelê dara (yekî) weşîn

forms: pel lê weşîn


pêsîrê xwe jê xilas kirin

forms: pêsîra xwe jê xelas kirin


pêşî lê berdan

forms: pêşî berdan


pey şeytan çûyîn

forms: li pey şeytên çûn


peyîn li qûnê xistin

glosses: Guhartoyeke pihîn li qûna (yekî) xistin.


pirçê qûnê sipî bûn

forms: pirça qûna (yekî) spî bûn


pişta destê xwe şewitand

forms: pişta destê xwe şewitandin


poçika devê wê bighîje erdê

forms: boçika deveye gihîştin erdê


post nerm kirin

forms: postê (yekî) nerm kirin


poşman bûn hezarî du qiruş

forms: poşman bûn, hezarî û du quriş


pûrta sêrî vedirûn

forms: pûrta sêrî verûn


qaf li hev xistin

forms: qoç li hev xistin


qedrê gulê çizane kerbeş divê kerê reş

glosses: Guhartoyeke qedrê gula çi zanit, kerbeş divêt kerê reş.


qemça xwe dan ser milê xwe

glosses: Guhartoyeke qemça xwe dayîn ser milê xwe.


qestî canê (yekî) kirin

forms: qesta canê (yekî) kirin


qise di dev de hiştin

forms: qiseya (yekî) di dêv de hîştin


qûl û kole bûyîn

forms: qûl û kole bûn


qûn pehn kirin

forms: qûn pan kirin


reş û şîn kirin

forms: reş û hêşîn kirin


rezîl û ruswa bûn

forms: rezîl û riswa bûn


rî dibe bihost lê dijmin nabe dost

glosses: Guhartoyeke rî dibe bost, lê dujmin nabe dost.


roj li qameta esrê bûn

forms: ro li qametê esre bûn


rojên xwe derbas kirin

forms: rojên xwe pê derbas kirin


roviyek berdayî çêtire şêrek girêdayî

glosses: Guhartoyeke rovîkî berdayî, çêtire ji şêrekî giradayî.


rû bi rû, guneh efû

forms: peyva li rû, guneh efû


ser de zêde kirin

forms: bi ser de zêde kirin


ser guhê xwe re avêtin

glosses: Wexta kesek gotinan bi zanebûn seh neke.

text: ...wê mijarê teze di ser guhê xwe re avêt û li a xwe kudand.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 15, ISBN 978-605-2246-80-1


ser tilîya kul mîznake

glosses: Guhartoyeke (filan kes) bi tiliya kul de mîz nakê.


serê (yekî) bilind bûn

forms: serê (yekî) bi ... bilind bûn


serê xwe xistine xaxê giran

forms: serê xwe xistin xaxên giran


serê yekî ketin belayê

forms: serê (yekî) ketin belayê


serî ji teşqeleyan qut nebûn

glosses: Guhartoyeke serî ji teşqela xelas nebûn.


sêwiya ser qumatkê

forms: sêwiyê ser qumatkê bûn


sêwîyê ber dîwaran

forms: sêwiyên li ber dîwaran bûn


word: Sibatê bang kir adarê, got Xwîşka min adarê, bide min çend rojê xedarê, ez ê gîskê ji tehtê bînim xwarê


word: Sibatê gote adarê Xwehka min adar, tu bide min du rojên xedar, da ez gîskê di ting ve bikime xwar


simbêl nû avêtine ber devan

glosses: Guhartoyeke simbêlên nû avêtin ber devan.


siwaran peya kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: siwar peya kirin


siwarê hespê xelkê tim peya ye

glosses: Guhartoyeke sîwarê hespê xelkê, her peya ye.


stêr mê derketin

forms: stêrka (yekî) mê bûn


strîyê çavan

forms: striyê çavê (yekî) bûn


word: şeh û mirak eyweleh; kar û şixul na weleh


şekala xwe avêtin nav a zilaman

forms: şekala xwe avêtin nav a mêran


şîrê şêr e, di eyarê donxiz de ye

forms: şîrê şêr e, di eyarê beraz de ye


şûşa dil şkestin

forms: şûşa dilê (yekî) şikestin


şûşt ji herîyê avête ser kema diriye

forms: şûşt ji heriyê avête ser dara diriyê


tam di devê de man

forms: tama ... di devê (yekî) de man


taximê sing û beran

forms: taximê sîng û beran


teng sistkirin

forms: tengê (yekî) sist kirin


teslimî rihma xwedê bûn

forms: teslîmî rehma xwedê bûn


tewl avêtin lingên yekî

forms: tewl avêtin lingê (yekî)


teze ji xamê derketin

forms: teze ji xame derketin


tilî û pêçiyên (yekî) zêr birîn

forms: tilî û pêçiyên (yekî) zêr bûn


tu ji gerê têyî ez ji gerefenê têm

glosses: Guhartoyeke tu ji gerê tê, ez ji gerefenê têm.


way lê canê çûyî

forms: heyf li canê çûyî


wek benîşt cûyîn

forms: mîna benîşt cûtin


wek hespê ceh xwarî serê xwe hejandin

forms: weki hespan serê xwe hejandin


wekî zînê li çêlê kirî

forms: wekî zînê li çêlekê kirî bûn


word: wexta karan rû digerîne, wexta sifreyê kevçiyan tîne


wî li min daye, ew digirî

forms: wî lê xistiye, ew digirî


xebera xwe kirin yek

forms: devê xwe kirin yek


xwe avêtina ber bextê yekî

glosses: Guhartoyeke xwe avêtin ber bextê (yekî).


xwe bi vî alî wî alî de avêtin

forms: qûna xwe bi vî alî, wî alî de avêtin


xwê bi ziman hatin

forms: xwe bi ziman ve hatin


xwe dîntîyî danîn

forms: xwe li dînîtiyê danîn


xwe lê xweş kirin

forms: xwe pê xweş kirin


xwe li serê kuştin

forms: xwe li ser kuştin


xwe nav re kirin

forms: xwe di nav re kirin


xwe paş ve kişandin

forms: xwe bi paş ve kişandin


xwe vir de wê de kirin

forms: vir de wê de kirin


xwîn di bedene da neman

forms: xwîn tê de neman


xwîn li erdê hiştin

forms: xwîna (yekî) li erdê nehiştin


xwîn tijî çavan bûn

forms: xwîn tijî çavên (yekî) bûn


xwîna hevdu xwarin

forms: xwîna hev du vexwarin


zar û zimanan ketin

forms: ji zar û ziman ketin


zîk li piştê ve zeliqîn

glosses: Guhartoyeke zikê (yekî) bi piştê ve zeliqîn.


zik qurequr kirin

forms: zikê (yekî) qurequr kirin


zikê pêşîn

forms: zikê (yekî) pê êşîn


zimanê (yekî) di hifza (yekî) de bûn

glosses: Guhartoyeke zimanê (yekî) di hîfza (yekî) de bûn.


zor danîn ser

forms: zor dan ser


zora kê gihîşte yê din

forms: zora kê gihîşte kê


miamire

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: pîlangerî, dekbazî, dolavgerînî, komplokerî, tevnûbestkerî

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


têkhel kirin

ipa: /teːkˈhɛl kɪˈɾɪn/

hyphenation: têk·hel ki·rin


bedxwerî

ipa: /bɛdxʷɛˈɾiː/

hyphenation: bedx·we·rî


bucket list

glosses: Lîsteya tiştûmiştên ku însan dixwaze berî mirina xwe bi cih bîne. Lîsteya tiştên ku wê bêne kirin.

audio: en-au-bucket list.ogg


Pişder

ipa: /pɪʃˈdɛɾ/

hyphenation: Piş·der


kraliçe arı

glosses: şaheng, diya mêşan, axayê mêşan, mêşhingiva şaheng


heşd

glosses: bicîhbûn,asûn û derawaya bi cîhûwarbûna şêniyên gel,leşkerên şerker jibo şer eyweziyên xwe dikin an jî pozisyona stêrkan an konstellasyona wan


queen bee

glosses: şaheng (diya mêşan, axayê mêşan, mêşhingiva şaheng)

etymology_text: Ji queen + bee. Bide ber îngilîziya navîn kyng of been (“şaheng”, herfiyen “qiralê mêşan”).

audio: En-au-queen bee.ogg


binbîv

glosses: serdav, navbera qatên jorîn û banê xanî ku bi taybetî wek embar tê bikaranîn

forms: binbwîv

etymology_text: Dibe ji bin + bîv

ipa: /bɪnˈbiːv/


têhina xwe şkandin

glosses: bi vexwarina avê razî bûn, ji tênê xilas bûn, têr av vexwarin, ji rewşa têhinîbûnê derbas bûn

forms:
تێهنا خوە شکاندن
têhin şkandin
tên şkandin
têhin pê şkandin

etymology_text: têhin (2) + -a + xwe + şkandin

ipa: /teːhɪˈnɑː xʷɛ ʃkɑːnˈdɪn/

hyphenation: tê·hi·na xwe şkan·din


wirdekarî

glosses: Zanyarîyên berfirehtir li ser tiştekî, hûrgilî, hûrdekarî, tefasîl, wirdbînî

etymology_text: Ji soranî: wird (2) + -e- + kar + -î


title: (filan kes) nîsk e, ne zike ( yan: bere ), ne pişte

redirect: (filan kes) nîsk e, ne zik e, ne pişt e

pos: hard-redirect


(filan kes) nîsk e, ne ber e, ne pişt e

glosses: Binêre (filan kes) nîsk e, ne zik e, ne pişt e.


title: aqilê heft jina di serê mirîşkekê de ye, mirîşk diçe niklê xwe di gû dide ( yan: zibil tev dide )


word: aqilê heft jina di serê mirîşkekê de ye, mirîşk diçe niklê xwe zibil tev dide

glosses: Guhartoyeke aqilê heft jina di serê mirîşkekê de ye, mirîşk diçe niklê xwe di gû dide.


title: aşekî xwe bihêle, da tu genimê ( yan: arvanê ) xwe bihêre

redirect: aşekî xwe bihêle, da tu genimê xwe bihêrî


word: aşekî xwe bihêle, da tu arvanê xwe bihêrî

glosses: Guhartoyeke aşekî xwe bihêle, da tu genimê xwe bihêrî.


title: avabûna malan, di destê jinên çê da ye ( yan: bi destên jinên çê ye )

redirect: avabûna malan, di destê jinên çê da ye


avabûna malan, bi destên jinên çê ye

glosses: Guhartoyeke avabûna malan, di destê jinên çê da ye.


title: bavê xwe kuştiye, û bi gora wî sûnd xwariye ( yan: û limêjê li ser dikê )


bavê xwe kuştiye, û limêjê li ser dikê

glosses: Guhartoyeke bavê xwe kuştiye, û bi gora wî sûnd xwariye.


title: bi dînan ( yan: xelkê ) bişêwire, bi aqilê xwe bike

redirect: bi dînan bişêwire, bi aqilê xwe bike


bi xelkê bişêwire, bi aqilê xwe bike

glosses: Guhartoyeke bi dînan bişêwire, bi aqilê xwe bike.


title: bi malê dinê ve nefire ( yan: şa nebe )

redirect: bi malê dinê ve nefire


title: birîna li hevala, tîra ( yan: qula ) li kendala

redirect: birîna li hevala, tîra li kendala


birîna li hevala, qula li kendala

glosses: Guhartoyeke birîna li hevala, tîra li kendala.


title: cihû xizan dibin, li kaxezê ( yan: defterê ) kevin vedigerin

redirect: cihû xizan dibin, li kaxezê kevin vedigerin


word: cihû xizan dibin, li defterê kevin vedigerin

glosses: Guhartoyeke cihû xizan dibin, li kaxezê kevin vedigerin.


title: çav dibînê, dil dixwînê ( yan: dihewîne )

redirect: çav dibînê, dil dixwînê


title: çavê kul ( yan: şeliqî ) ji çavê kor çêtir e

redirect: çavê kul ji çavê kor çêtir e


title: çîroka min ( yan: me ) li deştê, qulek li sirta piştê, mehder li civatê giştê

redirect: çîroka min li deştê, qulek li sirta piştê, mehder li civatê giştê


title: dar ( yan: giya ) li ser koka xwe şîn tê

redirect: dar li ser koka xwe şîn tê


title: dar bi berê xwe, mêr bi navê ( yan: nanê ) xwe

redirect: dar bi berê xwe, mêr bi navê xwe


dar bi berê xwe, mêr bi nanê xwe

glosses: Guhartoyeke dar bi berê xwe, mêr bi navê xwe.


title: derdê hewiyê, da ser yê xwesiyê ( yan: jana tiliyê )

redirect: derdê hewiyê, da ser yê xwesiyê


derdê hewiyê, da ser jana tiliyê

glosses: Guhartoyeke derdê hewiyê, da ser yê xwesiyê.


title: di kuda zirave ( yan: qalinde ), bila di wir da biqete

redirect: di kuda zirave, bila di wir da biqete


word: di ku da qalind e, bila di wir da biqete

glosses: Guhartoyeke di kuda zirave, bila di wir da biqete.


title: zêrker ( yan: qumcî ) zêrên xwe nasdike

redirect: zêrker zêrên xwe nasdike


title: yê pîvazê ( yan: sîra ) nexwe, bihîn jê nayê

redirect: yê pîvazê nexwe, bihîn jê nayê


title: lêv ji dirana pêşdatir in ( yan: ferztir in )

redirect: lêv ji dirana pêşdatir in


title: kerê guh sist, tirên şidyayî dike ( yan: tirê bendîn dikê )

redirect: kerê guh sist, tirên şidyayî dike


kerê guh sist, tirên bendîn dike

glosses: Guhartoyeke kerê guh sist, tirên şidyayî dike.


title: xwedê goşt ( yan: gûza, noka, kizina ) didê mirovê bê diran, pera didê mirovê nezan

redirect: xwedê goşt didê mirovê bê diran, pera didê mirovê nezan


word: xwedê gûza didê mirovê bê diran, pera didê mirovê nezan

glosses: Guhartoyeke xwedê goşt didê mirovê bê diran, pera didê mirovê nezan.


word: xwedê noka didê mirovê bê diran, pera didê mirovê nezan

word: xwedê goşt didê mirovê bê diran, pera didê mirovê nezan


title: kaniya ( yan: bîra ) tu jê avê vedixwî, keviran nevêje

redirect: kaniya tu jê avê vedixwî, keviran nevêje


bîra tu jê avê vedixwî, keviran nevêje

glosses: Guhartoyeke kaniya tu jê avê vedixwî, keviran nevêje.


title: gotina reş ( yan: nexweş ) zû belav dibe

redirect: gotina reş zû belav dibe


title: sed salî (yan: hezar salî) li dinê bî, rojekê mêvanê gorê bî

redirect: sed salî li dinê bî, rojekê mêvanê gorê bî


word: hezar salî li dinê bî, rojekê mêvanê gorê bî

glosses: Guhartoyeke sed salî li dinê bî, rojekê mêvanê gorê bî.


title: pariyekî xweş hêja yê garekî ( yan: gakî ) reş

redirect: pariyekî xweş hêja yê garekî reş


pariyekî xweş hêja yê gakî reş

glosses: Guhartoyeke pariyekî xweş hêja yê garekî reş.


title: postê devê barê hêstire ( yan: barê gê ye )

redirect: postê devê barê hêstire


title: roj bi bêjinkê ( yan: seradê ) nayê veşartin

redirect: roj bi bêjinkê nayê veşartin


title: rovî ( yan: devê rovî ) negihişte tirî, got: yê tirş e

redirect: rûvî negihişte tirî, got: yê tirş e


title: fermana deva hat, rovî bazda ( yan: xwe veşart )

redirect: fermana deva hat, rovî bazda


fermana deva hat, rovî xwe veşart

glosses: Guhartoyeke fermana deva hat, rovî bazda.


title: golikek navê garanekê ( yan: naxirekê ) xera dike

redirect: golikek navê garanekê xera dike


golikek navê naxirekê xera dike

glosses: Guhartoyeke golikek navê garanekê xera dike.


title: ez qurbane vî kurî ( yan: serî ), ku teşt dayî û legan kirrî!

redirect: ez qurbane vî kurî, ku teşt dayî û legan kirrî!


word: ez qurbane vî serî, ku teşt dayî û legan kirrî!

glosses: Guhartoyeke ez qurbane vî kurî, ku teşt dayî û legan kirrî!.


title: tenûr ( tendûr ) nesicire, nan napêje

redirect: tenûr nesicire, nan napêje


title: yê birçî nan ( yan: yê tî avê ), di xew de dibîne

redirect: yê birçî nan, di xew de dibîne


yê tî avê, di xew de dibîne

glosses: Guhartoyeke yê birçî nan, di xew de dibîne.


title: gotin deve: çima pişta ( yan: lêva, çoka ) te xwar e got: ma kû dera min rast e

redirect: gotin deve: çima pişta te xwar e got: ma kû dera min rast e


word: gotin deve: çima çoka te xwar e got: ma kû dera min rast e

glosses: Guhartoyeke gotin deve: çima pişta te xwar e got: ma kû dera min rast e.


title: kew dijminê serê ( yan: miletê ) xwe ye

redirect: kew dijminê miletê xwe ye


title: hineka mal û dîwan e, û hina ne parîk ( gepek ) nan e

redirect: hineka mal û dîwan e, û hina ne parîk nan e


ji mehan, ji salan şevekê mêvanê xalan

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ji mehan, ji salan carekê mêvanê xalan


title: bavê te siwara kust peya kust lê nepirse

redirect: bavê te siwara kuşt peya kuşt lê nepirse


kitek jê neman

glosses: xilas bûn, neman, birîn, qirr bûn, ti kes jê neman

forms: کتەک ژێ نەمان

etymology_text: Ji kitek + jê + neman


hisab kirin

ipa: /hɪˈsɑːb kɪˈɾɪn/

hyphenation: hi·sab ki·rin


şîrav

glosses: avşolk, şîrik, ava sipî ya ji riwekan tê

glosses: ava gula ya ko mêşhingiv wek xarn dixwen

forms: شیراڤ

etymology_text: Ji şîr + av.


komve kirin

glosses: kom kirin, bi hev re kirin, civandin, xirve kirin, berhev kirin, amade kirin

forms:
کۆمڤە کرن
kom ve kirin

etymology_text: kom + ve + kirin

ipa: /koːmˈvɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: kom·ve ki·rin


şaheng

glosses: diya mêşan, axayê mêşan, mêşhingiva şaheng

forms: şeheng

etymology_text: şah + heng


roleplay

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-roleplay.wav


çoxik teng

glosses: çaketê folklorî, Şivan bo keperê Yan jî ji bo cil û berga bi kar dînin

etymology_text: Ji çoxik + teng.

ipa: /t͡ʃoːˈxɪk tɛnɡ/

hyphenation: ço·xik teng


word: (filan kes) nîsk e, ne zike ( yan bere ), ne pişte


word: a dinê li dinê ye û a gur jî li bizinê ye

glosses: Guhartoyeke a dinê a dinê ye, çavê gur li bizinê ye.


word: adarê berf hat gulîyê darê, nema heya êvarê

glosses: Guhartoyeke adarê berf giha guliyê darê, nema danê êvarê.


agir baş e, lê ne her agir

glosses: Guhartoyeke agir baş e, belê ne her agir.


word: agir bi erdê dikeve hişk û ter bi hev re dişewitin

glosses: Guhartoyeke agir bi çiyakî kevê, ter û hişk bi hev de dişewitin.


agir di dev de ye û dibê ez nizanim

glosses: Guhartoyeke agir di dev daye, û dibêje: nizanim!.


agirê berdayî bêhna pîso jê tê

forms: agir pê bikeve bêhna bîso jê nayê


agirê dil, daye ser agirê cegerê

glosses: Guhartoyeke agirê dil, daye ser agirê ceger.


agirê mala xwe bernede mala cîranê xwe

glosses: Guhartoyeke agirê mala xwe, bernede mala cîranê-cînarê xwe.


axîna bizina kol, ji ya qiloç re namîne

glosses: Guhartoyeke heyfa bizina kol ji ya bi qoç re namînê.


word: ahê bizina kol ji ya bi qiloç re -stûreh re- namîne

glosses: Guhartoyeke aynê bizna kol ji ya bi qloç re namîne.


anî ji derîya, da xêra mirîya

forms: anî ji deriyan, da xêra miriyan


word: aqil derxistine firotinê herkesî aqilê xwe kirrîye

glosses: Guhartoyeke aqil derxistine firotinê, herkesî dîsa aqilê xwe kiriye.


aqil di serî de ye, ne di rîhê de ye

glosses: Guhartoyeke aqil di serya de ye ne di riya de ye.


word: aqil taca zêrîn e, li serê hemi kesî nîne

glosses: Guhartoyeke aqil taca zêrîn e li serê herkesî nîne.


word: aqil tune kêf dike, bostan tune aşêf dike

glosses: Guhartoyeke aqil tune kêf dike, pembo tune eşêf dike.


word: aqilê heft pîreka di serê mirîşkekê de ye, û serê wê mirîşkê di gû de ye

glosses: Guhartoyeke aqilê heft jina di serê mirîşkekê de ye, mirîşk diçe niklê xwe di gû dide.


aqilê qûnê heba, tir nedikir

glosses: Guhartoyeke aqilê qûnê heba tirr ne dikirin.


word: ardê xwe bêjing kir, bêjinga xwe bi dar de kir

glosses: Guhartoyeke ardê xwe li bêjingê xistin û bêjinga xwe dalqandin.


aş çû ye bidû çeqçeqê ketîye

glosses: Guhartoyeke aş çû ye bi dû çeqçeqo keti ye.


aş digere bi avê, kur hiltîne karê bavê

glosses: Guhartoyeke aş ê bigere bi avê, kurê bike karê bavê.


aş digere qeraş xwe dipesinîne

glosses: Guhartoyeke aş digere qeraş xwe dipesine.


word: aş ew aş e, qeraş ew qeraş e, arvan jî dê tim şewitî be

glosses: Guhartoyeke ta ev aş bê, û ev qeraş bê, wê arvanê me timî şewitî bê.


aşekî xwe bihêle, da tu genimê xwe lêkî

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: aşiq birçî dibin, nanê daweta di bîra xwe de tînin

glosses: Guhartoyeke aşiq birçî dibin qala nanê dawetan dikin.


av çiqasî di gola de bimîne, genî dibe

glosses: Guhartoyeke av çiqas di golê de bimîne hewqas genî dibe.


word: av di gola de nayê xwedî kirin, jin di mala de nayê veşartin

glosses: Guhartoyeke av di golê de nayê xwedî kirin, jin di mala de nayê windakirin.


av di golê de bimîne dê genî bibe

glosses: Guhartoyeke av di golê de bimîne wê genî bibe.


av li ser xwe zelal kir

forms: av li ser xwe zelal kirin


av rabû, sikir -bend- belav bû

glosses: Guhartoyeke av rabû sikir û bend belav bû.


ava cemidî ji kahnîya qut nabe

glosses: Guhartoyeke ava cemidî ji kaniya qut nabe.


ava cihê teng, dide peng û reng

glosses: Guhartoyeke av di ciyê teng de deng dide.


ava hêdî, me ecêb jê dî

forms: ava hêdî, me ecêbên giran jê dî


ava sar bi ser her tiştî diçe xwar

forms: ava sarê, bi ser çi de diçî xwarê!


avahîya malan di destên jinan de ye

glosses: Guhartoyeke avahiya malan di destê jinan de ye.


avdar e, agir çêtir e ji savar e

glosses: Guhartoyeke adarê, agir xweştir e ji savarê.


avê aş birîye, tu pey çeqçeqonkê ketîye

glosses: Guhartoyeke avê aş biriye tu bi dû çeqçeqo ketiye.


word: avê çima deng ji te tê? Go hevalê min zuxir in

glosses: Guhartoyeke gotin: "avê çima deng ji te tê" got: "hevalê min kevir e.


axa bi xulam e, xulam bi tentûr e

forms: axa bi xulam, xulam bi tûtikê


axa ji êlê xeyîdîye, êlê hay jê tune

forms: axa ji êlê xeyîdiye, êl hay jê tu ne


word: axa jin û mêr ku ne ji hev be, bi hev re nagere

glosses: Guhartoyeke axa jin û mêr ne ji hev be tev nagere.


word: axa mala meriv ji cewahirê xelkê çêtir e

glosses: Guhartoyeke axa mala mirov ji cewahirê xelkê çêtir e.


word: axe ( yan beg ) bibin ker cilkê xwe çemeke ser

glosses: Guhartoyeke axe bibin ker têrrê xwe çemeke ser.


word: axîna bizina kol, ji bizina qiloç re namîne

glosses: Guhartoyeke ahê bizina kol, ji bizina bi qoç re namîne.


axîna vî destî, ji vî destî re namîne

glosses: Guhartoyeke ahîna vî destî ji vî destî re namîne.


ayşike ji xwe bi şikê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: eyşike ji xwe şike


ba bê şebeşa bidêr, ba neyê guh bidêr

glosses: Guhartoyeke ba bê sebesa bidêr ba neyê guha bidêr.


baran zad tîne, erd pesnê xwe dide

glosses: Guhartoyeke baran tê, zad pê şîn tê, zevî pesnê xwe didê.


barana Nîsanê, çêtir e ji malê Xurasanê

glosses: Guhartoyeke barana nîsanê zerê xirêsanê.


barê biaqila, ser pişta bêaqila

glosses: Guhartoyeke barê bi aqila, li pişta bê aqila.


barê giran tim ker dibin

forms: barê giran, li ser mil bûn


barê kerê tiving be, gur wê wî bixwin

glosses: Guhartoyeke barê kerê tiving bin jî, dîsa gurê wê buxwin.


başê gund çû di cirnê gundî de rît

glosses: Guhartoyeke gotin: ( filan kes ) baş e, rabû çû di cirnê gundî de rît.


word: bav divê kur jê çêtir be, seyda divê şagirt jê çêtir be

glosses: Guhartoyeke bav divê kur jê çêtir bê, seyda divê şagurt jê jîrtir bê.


bav ji aş tê law pirsa bajêr jê dike

glosses: Guhartoyeke bav ji êş tê, law pirsa bajêr jê dikê.


bav ji êş tê, kur cewabê (peyvê) dike

forms: bav ji êş tê, kur jê pirsa bajêr dike


bav ling hilanî, kur li şûn danî

glosses: Guhartoyeke bavê ling hilanî, kur li şûnê danî.


word: bav rezek da law, law wêşîyek tirî neda bav


word: bavê xwe kuştîye û bi gora wî sond dixwe

glosses: Guhartoyeke bavê xwe kuştiye, û bi gora wî sûnd xwariye.


word: bavekî mirov baş hebe, sed salî meriv pê nan dixwe

glosses: Guhartoyeke bavê baş kur sed salî bi navê wî nan dixwe.


word: bavo min baltek dîtîye, kanî? Min wenda kir

glosses: Guhartoyeke bavo, min bivirek dît. got: “kane” got: “min winda kir.


baxê bê gul, kirasê bê mil, gayê bê cil

glosses: Guhartoyeke baxê bê gul, kirasê bê mil, gayê bi cil ….


word: bayê gurgurîn, jina virvirîn, bi wan çê nabe jîn

glosses: Guhartoyeke bayê gir-gurîn, jina vir-virîn, bi wan çênabe jîn.


word: bayê sibê li meriv nexe, yê êvarî bê sûde ye

glosses: Guhartoyeke bayê sibê li mirovan nexe, yê êvarê hêç e.


bayê xortanîyê bahoz e

forms: bayê xortaniyê lê hatin


bazar bila li şûvê be ne li prêzê be

glosses: Guhartoyeke bazar bila li şûvê be ne li pirêzê be.


word: bê malê malxwê malê, neyê malê sedeqa salê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bêbextî li mirîya dibe, li saxa nabe

glosses: Guhartoyeke derew li miriyan dibe li saxan nabe.


bedewîya mirov ilm û me, irîfa mirov e

glosses: Guhartoyeke bedewiya mirov, zanîn û fereseta mirov ve.


bêhna pez, tê mala diz

forms: bêhna kiz te ji mala diz


behr bi devê kûçik nalewite

glosses: Guhartoyeke behr bi devî kûçka naherime.


bejn lalale, nebêjin tirale

forms: bejn lal e, (bila) nebêjin tiral e


word: bela xelkê ji çol û çîya tê, ya min ji ber lingê mi tê


benîştê dîna ji rîtilê ye

glosses: Guhartoyeke benîştê dêhna ji ritlê ye (batman).


word: beqa deng li mara kirin, kevjala xwe li ba kirin

glosses: Guhartoyeke beqa deng li mara kir, kêvcala lingê xwe li ba kir.


word: ber bûka beravêtî neketîye, bi mankera ku cêwî anî şa bûye

glosses: Guhartoyeke li ber bûka beravêtî neketiye, bi mankera ku cêwî ani ye şa bû ye.


ber çavê mişk, kitik bi qasî hêştirê ye

glosses: Guhartoyeke li ber çavid mişk pisîk bi qas hêştiriki ya.


word: ber defê tûte tûte, mal ji ber mişkan rûte


word: ber derîyê min zad dixwe, û li ber derîyê xelkê hêka dike

glosses: Guhartoyeke li ber deriyê min qût dixwe, li ber derê xelkê hêkan dike.


word: ber sîya rovî rûnenê, û bere şêr te bixwe

glosses: Guhartoyeke ber siya rovî romene, bera şêr te bixwin.


ber ziman ne çîya hene ne gelî hene

glosses: Guhartoyeke li pêş zimên ne çiya hene ne gelî.


word: berazî û Begasî, li wê navê bûne xal û xwarzê

glosses: Guhartoyeke berazî û bagazî li vê navê bûne xal û xwarzî.


berberî û nane genim li cem hev nabe

glosses: Guhartoyeke berberî û nanê genim li cem hev nabin.


bere bizê, nêr ya mê wek hev in

glosses: Guhartoyeke bila bizê, nêr yan mê wek hev in.


bere bûk gêj be, ne zimandirêj be

glosses: Guhartoyeke bila bûk gêj bê, ne ziman dirêj bê.


berê dara te hebe, wê silav li te be

glosses: Guhartoyeke dara te bi ber bê, wê silav li te bê.


bere deyndar bim, ne xwîndar bim

glosses: Guhartoyeke bila xwîndarbim ne dêndarbim.


word: bere dilê te geş be, bere nanê te reş be

glosses: Guhartoyeke bila dilê te geş bê, bila nanê te reş bê.


berê gotî mi buxrîne ezê jî te dalêsim

glosses: Guhartoyeke tu min bixurîne, ez jî te dialêsim.


berê gotina xwe bibêj, paşîyê birêj

glosses: Guhartoyeke berê gotinê bipêje paşê birêje.


bere here ser sêwîya, û neçe ser hewîya

glosses: Guhartoyeke bila keç herin ser sêwiya, bila nerin ser hewiya.


bere hindik be, bere rindik be

glosses: Guhartoyeke bila hindik be lê rindik be.


word: bere li nav miletê xwe parsek bim, û ne li nav miletê bîyan mîrek bim

glosses: Guhartoyeke bila li nav miletê xwe parsek bim, û li nav miletê biyanî ne mîrek bim.


word: bere li şaristana be, û ne li goristana be

glosses: Guhartoyeke bila mirov li şaristana be, ne li goristana be.


word: bere mêr mirî be û laçika jina ne li serî be

glosses: Guhartoyeke bila mêr mirî bê, û leçeka jina ne li sêrî bê.


word: bere mêrê min lawîn be, bere kirasê min cawîn be

glosses: Guhartoyeke bere lawkê min lawîn be, bere kirasê wî cawîn be.


word: bere qûna mirov derkeve û navê mirov dernekeve

glosses: Guhartoyeke bere qûna mera derkeve, bere dengê mera dernekeve.


word: berê rezê me ne tu rez bû, îca terezê jî lê xist

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: bere rûmet (namûs) bi cî be, bere parî nîv cî be

glosses: Guhartoyeke bila rûmet li ci bê, bila pari nîv ci bê.


word: bere rûyê mero biêşe, û bere dilê meriv neêşe

glosses: Guhartoyeke bere rû yê mero biêşê, çêtire zikê mero biêşê.


word: berê xwe bide oxirê, pişta xwe bide felekê


word: berê xweha li bira ye, û berê bira li çîya ye

glosses: Guhartoyeke berê xweha li bira ye yê bira li çiya ye.


word: bere zikê mirov birçî be, û rûmeta mirov li cî be

glosses: Guhartoyeke bila pariyê mirov nîvî be, lê namûsa mirov li cî be.


word: bere zirav û dirêj be, ne qalin û kurt be

glosses: Guhartoyeke bila mirov zirav û dirêj be, ne kin û stûr be.


berf spî ye, kûçik bi ser dirî

glosses: Guhartoyeke berf jî sipiye, kûçik bi ser de mîzdikê.


word: berfê girte serê çîya, ziravê hirçê bê der çirîya


word: bergîl dixwest rêveçûna kihêlê bike, lê ji bîr kiribû


word: beroşê gotî binê mi zêrîn e, heskê gotî ez ji ku hatime

glosses: Guhartoyeke dîzê got: “binê min zêr e. hesikê got: “lê ez ji kû têm”.


beroşeki û şîr paşe şûr û tîr

forms: berê şekir û şîr, paşe şûr û tîr


berû da bizinê dest avêt qaçikê

glosses: Guhartoyeke berû da bizinê, dest avête qarçikê.


word: berû ji qalikê xwe derî, go devê te çendeyî

glosses: Guhartoyeke bero ji ceftê xwe derket, go: “devî çere ye!”.


berxê çê, li ber kozê eşkere dibe

glosses: Guhartoyeke berxê çê li ber kozê belu ye.


betalî xerabmalî ye

forms: betalî, xerabmalî


betê hêk kir, ji hevalê xwe çê kir

glosses: Guhartoyeke ordekê hêk kir, ji hevalê xwe re çêkir.


word: bi bezê dibên aşiq e, bi hêdî dibên paye ye

glosses: Guhartoyeke bibez, dibên aşiq e nerm here dibên çatiq e.


bi darê zorê, hezkirin nayê torê

glosses: Guhartoyeke bi darê zorê, tu tişt nayê pêş.


bi derzîyê bîr nayê kolan

glosses: Guhartoyeke bi derziyê, bîr nayên kolan.


bi destê xwe mala xwe wêran dike

glosses: Guhartoyeke bi destê xwe, mala xwe xirab dike.


bi dijmina re zimanê xweş û pişta hişk

glosses: Guhartoyeke ji dijmin re zarê xweş pişta hişk e.


word: bi dinyayê re bişêwire bi aqilê xwe bike

glosses: Guhartoyeke bi xelkê bişêwire, bi aqilê xwe bike.


bi goştê ber dirana meriv têr nabe

glosses: Guhartoyeke bi gemarê ber dirana mera têr naxwe.


word: bi gur re dikuje (dixwe), û bi xwedî re şînê dike

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bi gur re dixwe, bi xwedî re şînê dike


word: bi hinê minê tu xelas nabî ji gotinê jinê

glosses: Guhartoyeke bi hineminê tu xelas nabî ji gotina jinê.


bi kevçî kom dike, bi heskê belav dike

glosses: Guhartoyeke bi kevçî berhev dike, bi heskê belav dike.


word: bi lingê xwe bişemite, û bi zimanê xwe neşemite

glosses: Guhartoyeke bi lingê xwe bişimite, û bi zimanê xwe neşeite.


bi meh û salan, carkê mêvanê xalan

forms: ji mehan, ji salan carekê mêvanê xalan


word: bi moxilê dide hev, û bi seradê belav dike


word: bi quruşekî seg dixesandin, bi du quruşa destê xwe dişûştin

glosses: Guhartoyeke bi qurişekî kerê dixesînin, bi du qurişan destê xwe dişon.


word: bi ro wek bilbil e, û bi şev wek pişkul e

forms: bi roj bilbil e, bi şev pişkul e


bi şev rêwî li rîya qeder li ber pîya

forms: bi şev rêwî li riyan, qede li ber piyan


bi tayekî xav tê fetisandin

forms: bi tayekî xav xapandin


word: bi tirse ji kûçikê har, û ji jina bi yar

glosses: Guhartoyeke bitirse ji segê har, û ji jina bi yar.


word: bi xwe ne tiştek e, hespê şah bazar dike

forms: bi xwe ne tişt e, hespê şah bazar dike


bi xwezîya dest nagihê baqê kezîya

glosses: Guhartoyeke bi xweziya dest nagihîje baqê keziya.


word: bi ya mezina bike, cejnek berî te xwarine

glosses: Guhartoyeke bi mezina bike cejnek berî te xwariye.


word: bibe çivîkê newala, û nebe mirîşkê nav mala

glosses: Guhartoyeke bibe çûka newala, nebe mirîşka nav mala.


biçirîn, kes tune bidirû

forms: diçirîne, nizane bidirû


word: biçûk bû digo "tûtû", mezin bû digo "qaqa"

glosses: Guhartoyeke biçûkayî dibê hêk, mezin dibe qaqê.


biçûkê malê, delalê dê û bavê

glosses: Guhartoyeke biçûkê malê, dimînê delalê dê û bavê.


bide û netirse, bistîne û nepirse

glosses: Guhartoyeke bide netirse, bistîne şerm neke.


bihar hat rûmeta kincê zivistanî hilat

glosses: Guhartoyeke bihar hat, rûmeta kincên zivistanê hilat.


bihara pez, payîza rez, zivistana ez

forms: biharê pez, payîzê rez, zivistanê ez


word: bihîst ku Hindo mirî ye, lê nizane li ku ye


word: bihîstîye xurme li Bexdayê hene, lê nizanin çawa dixwin

glosses: Guhartoyeke bihîstiye xurme li bexdayê hene, lê nizanê çawa dixun.


word: bila conegayê rokê bim, ne çêleka sed rojî bim

glosses: Guhartoyeke bila canigê rokê bim, ne çêleka sed royî bim.


word: bila dilê mi bi dil be, bila kirase mû li min be

glosses: Guhartoyeke bila dil bi dil be, bila tûrê parsê li mil be.


word: bila dilê min bi dil be, bila tûrê parsê li milê min be

word: bila dil bi dil be, bila tûrê parsê li mil be


bila şerê şuvê be ne qopqopa bênderê be

glosses: Guhartoyeke bila sêrê sûvê be bila ne qopqopê bênderê be.


bila xwîndar bim ne deyndar bim

glosses: Guhartoyeke bila xwîndarbim ne dêndarbim.


bila zike mi têr be bila qalikê dar be

glosses: Guhartoyeke bila zikê mirov têr be bila qalikê dêr be.


word: bilbil xistine qefesa zêrîn, gotîye ax welatê min

glosses: Guhartoyeke bilbil xistine qefesa zêrîn, gotiye: “axxx welatê min”.


bilind firîyam nizim ketim

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bilind firîn, nizim ketin


word: bilûra li ber ga ye, çira li ber kûra ye

glosses: Guhartoyeke bilûra li ber ga ye, çira li ber kora ye.


word: bipirse ji kalê zemana û ji xortê gerîyayî

glosses: Guhartoyeke bipirs ji kalê zemana û ji xortê geryayî.


bîra avê jê vexwe, kevira navêjê

glosses: Guhartoyeke bîra avê jê vexwê kevra navêjê.


word: bira xêra bira bixwesta, jina bira ne tanî

glosses: Guhartoyeke bira xema bira ba, jina birê nedibir.


word: birayê ne ji dê ye, silav kir li rîyê ji bo eyb û arê xelkê ye


birhê min şeh dike, çavê min kul dike

glosses: Binêre birûye min şeh dikî, çave min jî derdixî.


birîn sax dibe, şûn xuya dibe

glosses: Guhartoyeke birîn saxdibe, şûnê xuyadibe.


birîna hevala tîra kendala

forms: birîna hevalan, tîra kendalan


birîna vekirî, mirov xwe naxîyê

glosses: Guhartoyeke birîna vekirî mirov xweyê naxê yê.


birîna xwe kirî, derman nabe

glosses: Guhartoyeke birîna bi xwe kira derman nabe.


bişev şimamok e, bi ro pîreboke

glosses: Guhartoyeke bi şev şemamok e, bi roj pîrebok e.


bitrî ji gayê coht re namîne

glosses: Guhartoyeke bitrî ji gayê cot re namîne.


bixwe mîna mêra, rabe mîna şêra

glosses: Guhartoyeke bixwe weke mêra, rabe weke şêra.


bizin bi dîzî gon dixwe eşkere dizê

glosses: Guhartoyeke bizin bi dizî gon dixwe eskere dizê.


word: bizin ketîye ber gurandina xwe, qesab jî ketîye ber goştê bizina xwe


word: bizina gurî, diçe li serê kahnîyê avê vedixwe

glosses: Guhartoyeke biznê gurrî li serî kaniyê avê vedixe.


bizina kol, elimîye danê şor

forms: bizina kol elimiye danûkan


word: bizina kulek, şivanê bezek, êvarê tên guherek

glosses: Guhartoyeke bizina belek, şivanê kulek, êvarê bi hev re dibin yek.


word: bizina şîrdayî, paşî lingê xwe li beroşê dayî

glosses: Guhartoyeke bizna şîrdayî û lingê xwe li biroşê dayî.


word: bona pîra cêlbazî, gundîya tevlê kir gazî

glosses: Guhartoyeke bona pîra çêlbazî, gundiya tev lê kir gazî.


word: bona xatirê xwedî, meriv kevir navêje seyî

glosses: Guhartoyeke ji bo xatirê xweyî, mirov kevir naavêje seyî.


bostek şeytanî, bi erînek xizanî

glosses: Guhartoyeke bostek nezanî, gazek xizanî.


bû gola reqa û beqa

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: bûn gola req û beqan


bûk li hespê ye, kes nizane rizqê kê ye

glosses: Guhartoyeke bûk li hespê ye kes nizane risqê kê ye.


bûk şerm dike, rû digire, zik vedike

forms: bûk şerm dike rû digire, lê zik vedike


word: bûka bê zar û ziman, xesûya bê dîn û îman

glosses: Guhartoyeke bûke tune zar ziman, xesuye tune dîn îman.


word: bûka belqitandî heft xwesî, ji belqîna cêr tirsî


word: bûka dixeniqînin, heft xesû ji pelqînîya cêr tirsîn


word: bûka mala têr e, bi hisreta nan û penêr e

glosses: Guhartoyeke bûka malê têre, xwarin nan û penêr e.


word: bûka malê xweş xebitî, çêlek girêda û golik filitî

glosses: Guhartoyeke bûka malê xwe xebitî, ker girê da, kuri filitî.


bûka meymûnê, mal kirîye gola xwînê

forms: bûkê meymûnê, mal kire gola xwînê


bûka pîr û kal û şivanê bi gopal

forms: bûke pê pepar, şivano dar gopal


word: bûkê xêlî avêt, rû ma bê şerm û bê fihêt

forms: bûke xelî avêt, rû ma beşerm û fihet


word: bûkek anî bi lez û bez, mi tê de da rez û pez, û kevanîya malê ma ez û ez


bûkek me heye, li mala bavê xwe ye

forms: jineke min heye, li mala bavê xwe ye


bûkên nûhatî hêkên hesinî dikin

glosses: Guhartoyeke bûka nuh hat hêka hesinî kir.


canikê di reşîyêk û pîrikê di xweşîyêk

glosses: Guhartoyeke bûkê di reşiyê ke pîrê di xweşiyê ke.


carina rev ji desthilanîyê çêtir e

glosses: Guhartoyeke carina rev ji desthilanînê çêtir e.


word: carna meriv ji yarê dêya xwe re dibê yabo

glosses: Awayekî din yê nivîsîna carinan mirov ji yarê diya xwe re dibeje: “bavo”.


word: ceh kera misrî dike û tinebûn zilama kotî dike

glosses: Guhartoyeke ceh kera şamî dike, xizanî mêra ketî dike.


word: cehşikek meriv hebe, meriv li dewsa wara namîne

glosses: Guhartoyeke dasikek mirov hebe mirov li sûna wara namîne.


word: cî heye tu bipeyive û cî heye tu nepeyive

glosses: Guhartoyeke cih heye tu bipeyivê, cih heye tu nepeyivê.


cîhan gul e bêhn ke û bide hevalê xwe

glosses: Guhartoyeke cîhan gul e, bêhin bike û bide hevalê xwe.


word: cihê bava û bavpîra, qezwan xweştirin ji hejîra

glosses: Guhartoyeke adetên bav û bapîran, kerik xweştirin ji hejîran.


word: cihû ku xizan dibin, li defterên kevin digerin

glosses: Guhartoyeke cihû xizan dibin, li kaxezê kevin vedigerin.


cilika xwe ji avê derdixe

glosses: Guhartoyeke cilika xwe ji avê derxistin.


word: cîranê baş ji xwe re bixwaze, ta xwedê bide te

glosses: Guhartoyeke cîranê baş ji xwe ra bixwaze, da xwedê bidê te.


word: cîranê xerab meriv dike xwedîyê hemi tiştî

glosses: Guhartoyeke cîranê xerab mirov dike xwediyê her tistî.


word: civat li mala Fatê ye, Fatê li mala Xatê ye

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


civata çivîka li ser garisê Mele Elî

glosses: Guhartoyeke civata çûka li ser garisî meye.


word: cîyê lingê xwe bike, paşî gava xwe bavêje

glosses: Guhartoyeke cîyê lingê xwe bike, paşê gava xwe bavêje.


cîyê mirîyê te lê nebin, ne warê te ye

glosses: Guhartoyeke ciyê gorna miriyê te lê nebin ne warê te ye.


comerd, hespek û qespek li balê yek in

glosses: Guhartoyeke camêra nanek û hespek li ba yek e.


çavê nalbenda li simê hespa ne -kerane-

glosses: Guhartoyeke çavê nalbenda li simê hespan e.


çavzer hebin, çavreş bi xwe werin

glosses: Guhartoyeke çavzerê te heb in, çavreşê xelkê pir in.


word: çawa tu li xwedê binêre, wê xwedê jî li te binêre

glosses: Guhartoyeke kor çilo li xwedê dinêre, xwedê jî werê lê dinêre.


word: çê di me nagerin û xerab dev ji me nagerin

glosses: Guhartoyeke ê çê di me nagere, ê xerab ji me nagere.


word: çê kiro bi xwe kiro, xerab kiro bi xwe kiro

glosses: Guhartoyeke çê kiro bi xwe kiro, xera kiro bi xwe kiro.


çêlekê didoşe xatê, qeymax dide Fatê

forms: çêlekê didoşe xatê, to dixwe fatê


çêlikê gur ji meriv re nabin bav û bira

glosses: Guhartoyeke çêlikê gura ji mirov re nabin bav û bira.


word: çerkezê simbêl boş e, totika dibêje çar goşe rûn dikire nafiroşe


word: çermê golikê li ber me, dê xwedî were bi ser me


çerxa felekê geh li jêr e, geh li jor e

glosses: Guhartoyeke çerxa felekê geh li jêr e geh li jor.


word: çi bizmarî bikutim, tûrikê xwe pê dadike


çi Keçel Elî û çi Elî Keçel

glosses: Guhartoyeke çi keçel hesen çi hesen keçel.


çi li ba firoşker hebe, wî difiroşe

glosses: Guhartoyeke etar çi vê re be wê difroşe.


word: çiqas çîya bilind be, wê mij wî winda bike

glosses: Guhartoyeke çiqas çiya bilind bê mij wî winda dikê.


word: çiqas mirîşk qelew dibe, qûn lê teng dibe

glosses: Guhartoyeke çiqa mirîşk tawli dibê, weqa kûn teng dibê.


çiqas tu kûçik vezelîne nabe tajî

glosses: Guhartoyeke çiqa tu kûçika vezîlênê nabê tajî.


çiqas tu zana be, ji zana bipirse

glosses: Guhartoyeke çiqa tu zana bê, ji zanan bipirse.


word: çiqasî tu bilind bibe, ketina te pîs dibe

glosses: Guhartoyeke çiqas tu bilind bibê, ketinê pîsbibê.


çira ber kora ye û zirna ber keraye

glosses: Guhartoyeke çira ber kora ye bilûra ber kera ye.


çira kesî heya sibê pêketî namîne

glosses: Guhartoyeke çira kesî, heta destê sibê vêketî namînê.


çira vemirî, kora çi jê ye

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ku çira vemire, kor çi jê ye


word: çivîka çivîke avê vedixwe, di ser xwe li Xwedê dinere


word: çivîkê wît wîtanî mala xwe xera kir, a hevala bi xwer danî

glosses: Guhartoyeke te bi tiştikî nizanî, te mala xwe xera kir û mala me li ser danî.


çîya çiqasî bilind be, rê wê pêkeve

glosses: Guhartoyeke çiya çiqas bilind be wê rojekê rê pêkeve.


çîyayê bê gul, mîna mirovê bê dil

glosses: Guhartoyeke çiyayê bê gul weke mirovê bê dil.


word: çîyayê bilind bê dar nabe, qîza axê bê yar nabe

glosses: Guhartoyeke çiyayê bilind bê dar nabê, keça gihîştî bê yar nabê.


word: çîyayê bilind bê rê nabe, newal kûr be bê av nabe

glosses: Guhartoyeke çiyayê bilind bê ba nabe, newalê kûr bê av nabe.


çîyayê bilind timî ser dûmane

glosses: Guhartoyeke serî çiya yên bilind her mij û dûman e.


word: çîyayê bilind, bê ba nabe, gelîyê kûr bê av nabe

word: çiyayê bilind bê ba nabe, newalê kûr bê av nabe


word: çû bajêr û hat, go "Baba kenger nerde bîter?"

glosses: Guhartoyeke çû bajer û got: “baba kenger nerede biter”.


çû hecê kêr bû, vegerîya cûzan

forms: çû hecê kêr, vegeriya gûzan


çû heyfa dê qûna bavê li ser kir

glosses: Guhartoyeke çû heyfa bavê qûn li ser kir.


word: çûm mala derwêşa, danî ber min mastê gamêşa

glosses: Guhartoyeke çû mala derwêşan, danîn ber mastê gamêşan.


word: çûm ser sêgira, zûrîyam wek gura, birazî nayên şûna bira

glosses: Guhartoyeke ez çûm serê çiyan, zûriyam wek guran, birazî nabin biran.


word: çûn dewsa mirîya, herkes li ser mirîyê xwe girîya


da pala hat, bû mirîyê mala

forms: yê palê, hat û bû xwediyê malê


dadvan tê mirinê, zor namîne li dinê

forms: hakim kete ber mirine, zor nema li dine


word: dahol di sitûwê min de ye, tu çomaxê lê didî


dan ez dikutim, intînî ji te tê

glosses: Guhartoyeke ez dên dikutim, intinî ji te tê.


dan û standin di destê Xwedê de ye

glosses: Guhartoyeke dan û sitendin di destê xwedê de ye.


dar ( yan giya ) li ser koka xwe şîn tê

glosses: Guhartoyeke dar li ser koka xwe hişîn tê.


word: dar bi berê xwe, mêr bi navê ( yan nanê ) xwe

glosses: Guhartoyeke dar bi berê xwe, mirov bi nanê xwe.


dar bi berê xwe, meriv bi navê xwe

glosses: Guhartoyeke dar bi berê xwe, mêr bi navê xwe.


dar li ser rehê xwe şîn dibe

glosses: Guhartoyeke dar li ser rihên xwe şîn dibe.


word: dara azadîyê bi xwîn û xwêhdanê tê avdan

glosses: Guhartoyeke dara azadiyê bi xwînê tê avdan.


word: dara bê gul, mîna evîna ne ji dil, zewaca tev bi kul

glosses: Guhartoyeke dara bê gul mîna evîna ne ji dil, û lihevkirina tev kul.


dara berê wê nexwim, wê av nadim

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: dara ku berê wê naxwim, av nadim


word: dara ku meriv bi xwîna xwe av nede, berê şêrîn nagire

glosses: Guhartoyeke dara mirov bi xwîna xwe av nede, berê şêrîn nagire.


dara xebatkaran tim bi ber e

glosses: Guhartoyeke dara xebatkara tim bi ber e.


word: darbiro daran bibir; gûmana xwe ji xwedan nebir


darekî bigire, hezar devî bihejîne

glosses: Guhartoyeke yekî digire, dehan dihejîne.


darikê mirada ye

forms: darikê miradan


dawa xwe daye ser milê xwe

forms: dawa xwe dayîn ser serê xwe


dawet bê girî nabe, şûn bê ken nabe

glosses: Guhartoyeke dawat bê ken nabe, şîn bê girî nabe.


dawet belav bû, berbû hetikî

glosses: Guhartoyeke dawet ferikî , berbû hetikî.


dawet li malê ye, dahol li çolê ye

glosses: Guhartoyeke dawat li malê ye, dahol li çolê ye.


daweta didûwa ye, agir kete hemûya ye

forms: daweta duduyan e, girê hemûyan e


dawîya derewa kuçe ye

glosses: Guhartoyeke dawiya derewan kuçe çekmezî ye.


dê dibe dêmarî, bav dibe marê qarî

glosses: Guhartoyeke dê bibe dêmarî bav dibe bavmarî.


dê û dota şer kir, kêmaqila bawer kir

glosses: Guhartoyeke dê û dotê şer kir, bêaqilan bawer kir.


de were vî kerî di vî borî derbaske

glosses: Guhartoyeke de were vî kerî di vî borî re derbaske!.


deha bipîve, yekê bibire

glosses: Guhartoyeke du cara bipîv carekê bibirr.


dêlik ne bi ba be kûçik naçe cem

glosses: Guhartoyeke dêlik bi ba ye, kûçik li ba ye.


dem bi demê re, herdem bi xwedê re

glosses: Guhartoyeke demek ji demê re, demek ji kêfê re.


dem neyê bi te re, tu pêre here

glosses: Guhartoyeke dem newê bi te re, tu pêre here.


dema dayik dimre bav dibe mam

glosses: Guhartoyeke dema dayîk dimire bav dibe mam.


dema nêçîra min tê, guyê tajîyê min tê

glosses: Guhartoyeke dema nêçîra min tê, gûyê tajîya min tê.


word: dengbêj ku destê xwe danî ber guhê xwe, dizane çi bêje

glosses: Guhartoyeke ewê destê xwe bêxe ber guhê xwe, ew dizane dê çi bêje.


dengê dîka qube ye, çaxa xebata me ye

glosses: Guhartoyeke dengê dîkê qube ye, çaxê xebata me ye.


dêr çêkirin, ma ka poplîska we

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: dêr çêkirin, ka poplîska wê


dera jina xera nekirîye, hîna ava ye

glosses: Guhartoyeke ciyê jina xira nekiribê hîn ava ye.


dera nan dibire, şûr nabire

glosses: Guhartoyeke derba ko nan dibire, şûr nabire.


word: derbekê li nal dixe û derbekê li bizmar dixe

glosses: Guhartoyeke carekê li nalê dixê carekê li sim dixê.


derdê kezebê, da ser siwarê neqebê

forms: dengê kezebê, da ser siwarê neqebê


derdê qerêş, av her ser êş

forms: derdê qeraş, av here ser aş


derew li mirîya dibin, li saxa nabin

glosses: Guhartoyeke derew li miriyan dibe li saxan nabe.


word: derewîn serî bi ard be jî jê bawer nekin

forms: mala derewîn şewitî kesî jê bawer nekir


word: derîyê xwe veneke û gazina li cîranê xwe neke

glosses: Guhartoyeke deriyî xwe veneke, gazina li cînara neke.


derîyo tu dar bî, serê min sitar bî

glosses: Guhartoyeke deriyo, tu dar bî, li ser serê min star bî.


word: dermanê her tiştî xwê ye, dermanê xwê tune ye

glosses: Guhartoyeke dermanê her tiştî xwedê ye, dermanê xwedê tine ye.


word: dermanê her tiştî zêr e, lê ji zêr xurtir zor e


derpîyê mi li xwe ke û fisa tê de neke

glosses: Guhartoyeke şalê min li xweke, lê tir û fisa tê de neke.


word: dest desta dişo û dest vedigere dev û rîha dişo

glosses: Guhartoyeke dest dest dişo, dest vedigere dev û rûyan dişo.


word: destê di ser desta re, daye heya cem xweda ye

glosses: Guhartoyeke dest di ser dest re heye heta ba xwedê.


destê diza rast naçe paşilê

glosses: Guhartoyeke destê wî rast naçe paxila wî.


destê merda, dermanê derda

glosses: Guhartoyeke destê merdan dermanê derdan.


destê min diz e, dilê min delirize

glosses: Guhartoyeke destê min dize, dilê min dilerize.


deste te bi rûn be di serê xwe bide

glosses: Guhartoyeke destê te bi don bê, di serî xwe bide.


destê tehibî, li ser zikê têr e

glosses: Guhartoyeke destê xebitî li ser zikê têr e.


word: destê tu nikaribe pê, deyine ser serê xwe

glosses: Guhartoyeke destê tu nikarî gezkî, maçke û deyne ser serê xwe.


destê wî tije garis e, libek jê nakeve

glosses: Guhartoyeke destê (yekî) tijî garis be, libek jê nakeve.


destê xwe danîye ser kumê xwe

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: destê xwe danîn ser serê xwe


destê xwe dixe qula moza

glosses: Guhartoyeke destê xwe xistina qula mozan.


word: destê xwe nexe hemi qula Di hina de mar hene, di hina de jî dûpişk

glosses: Guhartoyeke destê xwe nexe her qulê, di hina mar hene di hina jî dûpişk.


destikê bivir ne ji darê be dar nakeve

glosses: Guhartoyeke destikî bivir ne ji darê be dar nakeve.


word: dev qenc girtîye, kes nizane çi tê de veşartîye

glosses: Guhartoyeke dev qence girtiye, kes nizanê çi têde veşartiye.


deve hat, pol pol tune ye

forms: deve hate pol, pol tune bû


word: devê pisîkê ne digiha goşt, digo bere xêra dê û bavê mi be

glosses: Guhartoyeke devê pisîkê nedigihîşte mast digot bila xêra dê û bavê min be.


word: devêh belawelane, guhê wan li ser hev in

glosses: Guhartoyeke deve belawela ne, guhê wan li ser hev in.


word: devêh çiqas dûrî hev biçêrin, guhê wan li cem hev in

glosses: Guhartoyeke deve ji hev dûr diçêrin, lê guhêd xwe li ser hev in.


devî zû dibin dar, xwelî li kesê bê war

glosses: Guhartoyeke devî hebe wê bibe dar, xwelî li serê bêwar.


dew xwestin kodik veşartin

forms: dew xwestin û kodik veşartin


word: dewaran ne kire li Nîsanê, jina ne bijêre li dîlanê


word: dewê bê kil, kirasê bê mil, mêrê bêdil yek in

glosses: Guhartoyeke mêrê bê dil, kirasê bê mil û baxê bê gul, yek in.


word: dewê bihara bide cîrana, dewê payîza bide ezîza

glosses: Guhartoyeke mastê biharan bidin neyaran, mastê payîza bidin ezîza.


dewê mîyê ye, rûsipîtîya jinê ye

glosses: Guhartoyeke keça çê rûsipîti ya bavê ye.


dewlemend pir bûn, kul û derd pir bûn

glosses: Guhartoyeke dewlemend zehf bûn, kul û derd pir bûn.


word: dewran timî bi dorin, geh li jêr in geh li jor in

glosses: Guhartoyeke dewran tim bi dor e,geh li jêr e, geh li jor e.


dewsa şêran, kund dikin sêra

glosses: Guhartoyeke dewsa şêran kund dike sêran.


dêya baş ji hezar fêrkerî çêtir e

glosses: Guhartoyeke jina baş ji hezar mêrê xerap çêtir e.


word: dêya du dota li xwe dide lotika, ne li her cîyî li Cezîra Bota

glosses: Guhartoyeke diya du dota, li xwe didê lota, ne li her ciyî li cezîra bota.


dêya kura dike tira, bav nabêje çi re

glosses: Guhartoyeke diya kura dikê tira, bav nabêjê çira.


deyn çiqas bin dem bibe, giran dibe

glosses: Guhartoyeke deyin çiqa bi dem bibê, giran dibê.


deyndara xwe avêtin pişxwîndara

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: deyndaran xwe avêtin pişt xwîndaran


di dinyayê de mirin heye, tirs çi ye

forms: cihê ku mirin lê heye, tirs çi ye


word: di havîna de rez û pez û di zivistana de agir û ez

glosses: Guhartoyeke di havînê de rez û pez, di zivistanê de agir û ez.


word: di ku de zirav be, bere di wir de bi qete


word: di ku der de zer bû û di ku der de der bû

glosses: Guhartoyeke di ku re zer bû, di ku re der bû.


word: di nava nîsan û gulanê, Xwedê bide tavek baranê, çêtir e ji gundorê zerînî li ser sê rêyanê

glosses: Guhartoyeke di nava nîsan û gulanê, xwedê bide tavek baranê, çêtir e ji gundorê zêrînî li ser sê riyanê.


word: di şera de xal û xwarzê û di şorbê de ap û birazê

glosses: Guhartoyeke li şera xal û xwarzî, li xwarinê ap û birazî.


di xwe de dibîne û bawer nake

forms: di xwe de dibîne, nasedqîne


word: dibê bavê te siwara kuşt peya kuşt, dibê mir û çû

glosses: Guhartoyeke bavê te siwara kuşt peya kuşt lê nepirse.


word: dibêjin ne ji fesada be, dê gur û mîh bi hev re biçêrin

glosses: Guhartoyeke dibêjin, ne ji fesada be, wê gur û mih bi hev re biçêrin.


dibêjin, tu li rê, qeda û bela li rê

glosses: Guhartoyeke dibêjin, tu li rê qede û bele li rê.


word: diçim aş xera dibe, berê xwe didim kahnîyê ziwa dibe, genim diçînim ceh şîn dibe

glosses: Guhartoyeke diçime aş xeradibê, berê xwe didime kaniya ziwa dibê, genim diçînim ceh şîn dibê.


word: dido bi hev re rast bin, yê sisîya Xwedê ye

glosses: Guhartoyeke dido bi hev re rastbin, yê sisîyê xwedê ye.


word: dijminê bi rext, çêtir e ji dostê bêbext

glosses: Guhartoyeke dijminê bi mehder, çêtir e ji dostê bê mehder.


dijminê dijminê meriv dostê meriv e

glosses: Guhartoyeke dijminê dijminê mirov dostê mirov e.


word: dijminê mêrxasa di nav ûçikê jinan de ne

glosses: Guhartoyeke dijminê mêrxasa, di nav ûçikê jina dene.


word: dijminê te gêrik be jî dîsa hesabê xwe bike

glosses: Guhartoyeke dijminê te gêrik be jî hesabê wî bike.


word: dijminekî zana, ji dostekî nezan çêtir e

glosses: Guhartoyeke dijminî zane ji dostî nezan çêtir e.


dîkê çê di hêkê de bang dide

glosses: Guhartoyeke dîkê çê di hêkê de azan dide.


dil ne ji kevir e, ji gulê nermtir e

glosses: Guhartoyeke dil ne ji kêvir e, ji gulê nerimtir e.


dil ne şewite, hêsir ji çava naşemite

glosses: Guhartoyeke dil ko neşewitê, hêstir ji çava naşemitê.


dilê bi xezeb nagihêje mirada

glosses: Guhartoyeke dilê bi xezeb naghêjê mirada ( daxwaz ).


word: dilê dê bi ser dotêye, yê dotê bi ser çîyayê Qaf de ye

glosses: Guhartoyeke dilê dê bi ser dotê ye, ê dotê bi ser çiyayê qaf de ye.


dilê mêhvana nehêle, wê bi xwe herin

glosses: Guhartoyeke dilê mêvana nehêl wê bi xwe herin.


word: dilê şivan bixwaze kare ji nêrî şîr derxe

glosses: Guhartoyeke dilê şivan bixwaze dikare şîr ji nêrî bidoşe.


word: dilê şivan ku bixwaze ji nêrî mast çê dike

glosses: Guhartoyeke şivan dil bike wê ji nêrî mast derxîne.


dilê tirsonek sînga gewr nabîne

glosses: Guhartoyeke dilê tirsonek sênga gewr nabîne.


word: dilê yekê kete kevirekî, heft sala bi xwe re gerand

glosses: Guhartoyeke dilê yekî kete kevirekî heft salan bi xwe re gerand.


dilêr bi destên bêbextan têne kuştin

glosses: Guhartoyeke dilêr bi destî bêbextan têne kuştin.


word: dilketin xweş e di xortanîyê de, zozan xweş e bi koçerî yê re

glosses: Guhartoyeke dilketin xwaş e bi xortaniyê, zozan xwaş e bi goçeberiyê.


dilopê li pey hev hesin qul dikin

glosses: Guhartoyeke dilopên baranê hêsin qul dikin.


word: dîn ji dîlanê, zarok ji lîstinê têr nabin

glosses: Guhartoyeke dîn ji dîlanê, zarok ji lîstikê têr nabin.


word: dîn ne dînin, yê ji wan bawer dikin dînin

glosses: Guhartoyeke dêhn ne dêhn in, ê ji wan bawer dikin dêhn in.


word: dinya gulek e bêhn bike û bide hevalê xwe

glosses: Guhartoyeke dinya gulek e, bêhn bik û bid hevalê xwe.


word: dinya gulek e, bêhin bike û bide hevalê xwe

word: dinya gulek e, bêhn bik û bid hevalê xwe


word: dinya ma bi du pîra, herdû pîra jî bi hev re nekirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: dinya mîna sîka darê, ji kesî re namîne êvarê

glosses: Guhartoyeke dinya mîna siya darê, ji kesî re namîne êvarê.


dinya sar e û cilik ne ar e

glosses: Guhartoyeke çile sar e, cilik ne qahr e.


dinya sîya dara ye ji kesî re nadûmîne

glosses: Guhartoyeke dinya siya darê ye, ji kesî re nadomîne.


word: dinya sîya daraye, geh li vir e geh li wir e

glosses: Guhartoyeke dinya siya darê ye geh li vir e geh li wir.


word: dinya sîya darê ye, geh ii vir e geh li wir e

word: dinya siya darê ye geh li vir e geh li wir


word: dinya xan û man e, hin çû ne û hin man e, yên mayî jî mêvan e

glosses: Guhartoyeke dinya nan û man e, hin çûn e û hin man e, yê mayî ew jî mêvan e.


word: diran hebû nan nebû, nan hebû diran nebû

glosses: Guhartoyeke diran hebû nan tune bû, nan hebû diran tune bû.


diranê feqîra di pelûlê de dişkê

glosses: Guhartoyeke didanê jara li pelorê dişkê.


word: diranê xwe veşêrin, kûçik li hestîya digerin


dîwaro bi eyb û qusûr, lê bi sitaro

forms: dîwaro, eyb û qisûr staro


word: dîwaro ji te re dibêjim, bûkê tu fêhm bike

glosses: Guhartoyeke dîwaro ji te re dibêjim, bûkê tu fêm bike.


word: dîya diza du tira dike yekê ji kêfê yekê ji tirse

glosses: Guhartoyeke diya diza du tira dike, yek ji kêfa yek ji tirsa.


word: dîya qîza pirû da dîza, dîz çêkirin xelkê birin


diz ji diza dizî, erd û ezman lê pirsî

glosses: Guhartoyeke dizan ji dizan dizî, erd û esman lê pirsî.


diz ji malê be, ga di kulekê re derdixe

glosses: Guhartoyeke dizê malê ji malê be ga di kulekê re derdikeve.


diza ji diza dizî erd û ezman lê pirsî

word: dizan ji dizan dizî, erd û esman lê pirsî


dizê bistana mukir hat zivistana

glosses: Guhartoyeke dizê bîstana mukur tê zivistana.


doayê derwêşa û tirrê gamêşa

glosses: Guhartoyeke aqilê serxweşan, tira gamêşan.


word: doayên kûçika qebûl biba, dê ji ezmana hestî bibarîya

glosses: Guhartoyeke duê kûçika qebûl biba, wê ji ezmên hestî bibariya.


dost di roja teng de belû dibe

glosses: Guhartoyeke dost di roja teng de bêlî dibin.


word: dostê te bigirîne başe, ne yê te bikenîne

glosses: Guhartoyeke dostê te bigirîne baş e, ne ê te bikenîne.


du kesek li serê kesekekê bela ne

glosses: Guhartoyeke du kesek li serê kesekê bela ne.


word: du mişk ji qulekê derketin, yekî ji yê din re got tu ji ku hatîye

glosses: Guhartoyeke du mişk ji qulekê derketin, yekî ji yê din re got: “tu ji ku derê têyî”.


du parê xizanîyê nezanîye

glosses: Guhartoyeke du parên xizani yê, nezani ye.


word: du serî ne wek hev bin, li ser balîfkê ranazên

glosses: Guhartoyeke du serî ne wek hevbin, narin ser balgîkî.


ê bikeve golê, ji baranê natirse

glosses: Guhartoyeke merîkî ket golê ji baranê natirsê.


ê bin deng nake, ê ser qar qarê dike

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: ê derewîn vala hilda xwe, yê rast tije hilda xwe


word: ê deveha bihewîne wê devê derîyê xwe bilind çêke

glosses: Guhartoyeke ê ko deva xwedî bike deryê xwe bilind dike.


word: ê deveha xwedî dike, derîyê xwe bilind dike

word: ê ko deva xwedî bike deryê xwe bilind dike


ê dinê li dinê û ê gur li bizinê

forms: dinê li dinê, çavê gur li bizinê


ê dîza çê dike, çembil jî pê ve dike

glosses: Guhartoyeke ê dîza çêdikê, çempil jî pêve dikê.


word: ê fedî bike, derpîyê sohr li ber serê xwe nabîne

forms: tu derpiyê sor li ber serê xwe nebînî


ê fedî neke, çi bike wê bike

glosses: Guhartoyeke te fedî ne kir, çi dikî bike.


word: ê gelacîyê li ba te bike, wê gelacîya te jî li ba yê din bike

glosses: Guhartoyeke ê ko gelaciya li ba te bikê, wê gelaciya te jî li ba xelkê bikê.


word: ê got û kir mêr e, û ê negot û kir şêr e, û ê got û nekir tira kerê me yê nêr e

glosses: Guhartoyeke yê negot û kir şêr e, yê got û kir mêr e, yê got û nekir kerê bê kêr e.


ê here masîya wê qûnê şil bike

glosses: Guhartoyeke ê here masiya divê qûna wî şilbibe.


ê ji derve hat yê hundur qewirand

glosses: Guhartoyeke ê ji derve hatî yê hindur derkir.


ê ji gura bitirse, pez xwedî nake

glosses: Guhartoyeke kî ji guran bitirse, nikane pez xwedîke.


word: ê ji miletê xwe hez bike, zimanê xwe ji bîr nake

glosses: Guhartoyeke ê ji zikê xwe hez dikê, hevalê xwe winda dikê.


word: ê ji zikê xwe hez dike, hevalê xwe wenda dike

word: ê ji zikê xwe hez dikê, hevalê xwe winda dikê


ê ku mar pêvede, ji şerîta ditirse

glosses: Guhartoyeke mar pêvedayî, ji wêrîs ditirsê.


ê nabîne reşîyê, nabîne xweşîyê

glosses: Guhartoyeke ê nebîne reşiyê, nabîne xweşiyê.


word: ê nav şeqê dîya min şil neke, ne birayê min e


ê ne di malikê de, nizane bi halkê

glosses: Guhartoyeke kesê ne li malekê, nizanê bi halekê.


word: ê neke bi a mezina wê sturehê wî bibe wek ê bizina

glosses: Guhartoyeke ku tu neke bi ya mezina wê quloçê te bibin wek yê bizina.


word: ê neke bi a mezina, qoçelê wan dibin wek ê bizina

glosses: Guhartoyeke yê neke bi ya mezina, qiloçê wî dibin yê bizina.


ê nizane bi karê xwe, dûr e ji warê xwe

glosses: Guhartoyeke yê nizanê bi karê xwe, dûre ji warê xwe.


ê pey gelekî dikeve, hindikî wenda dike

glosses: Guhartoyeke ê pê pirî dikevê, hindikî hinda dikê.


word: ê pîreka hatin ber ara, û ê zilama çûn ber dîwara

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ê pîvazê nexwe, bêhn jê nayê

glosses: Guhartoyeke yê pîvazê nexwe, bihîn jê nayê.


ê rojî negre, bi bihayê cejnê nizane

glosses: Guhartoyeke ê rojiyê negirê, bi buhayê cejnê nizanê.


word: ê ser singila bimeşe, wê singil pêde herin

glosses: Guhartoyeke yê li ser singan bigere wê sing pêde her in xwar.


ê sîrê nexwe bêhn jê nayê

glosses: Guhartoyeke kesê sîra nexwê bîn jê nayê.


word: ê te di kenîne dûre te digrîne û ê te digirîne dûre te dikenîne

glosses: Guhartoyeke kesê ku te dikenîne, pê re bigrî, û kesê ku te digrîne, pê re biken.


ê têkeve dawetê wê xwe bihejîne

glosses: Guhartoyeke kesê ku têkeve dîlanê wê xwe bihejîne.


word: ê zane ji xwe zane, ê nizane dibê qey ji bo baqê nîska ne


ê zane yek bes e, ê nizane hezar bes e

glosses: Guhartoyeke ê zanê yek bes e, ê nizanê hezar nebes e.


word: ê zanî zanî û ê nizanî dibêje baqê nîska ye

glosses: Guhartoyeke î zanê zanê, î nizan ê baqê nîska ye.


ebid tevdîra dike û xwedê teqdîra dike

glosses: Guhartoyeke meriv tevdîra dike, xwedê teqdîra dike.


eger bê cenga min, tê bibîne henga min

forms: ku bê çengê min, tê bibînî rengê min


word: eger bê jin be, mîr e, bi jin be wezîr e, ku zarok jê re bûn, gizîr e

glosses: Guhartoyeke eger bê jin bê, mîr e, bi jin bê wezîr e, ku zaro jêre bûn gizîr e.


eger deşt yan zozan, pez kula şivan

glosses: Guhartoyeke eger deşt yan zozan, peze kula şivan.


word: eloyê simbêl boş totika lêdixe îyar, goşt, rûn dikire nafiroşe


em dibêjin ga ye, dibêje bidoş

glosses: Guhartoyeke em dibêjin nêre, ew dibêje bidoşe.


em ne ji malekê ne, lê em ji rewşekê ne

glosses: Guhartoyeke em ne ji maleke ne, lê bi halekî ne.


emanet tanî qîyamet

forms: emanet, tarî qiyamet


erdekî hişk û ezmanekî ziwa

glosses: Guhartoyeke erdekî hişk û ezmanekî bilind.


word: erê erê, xuha heft bira talî şandin ber kerê


word: ereba talanê me bir, me bi xebera tiştek nekir


esîl xera nabe, hingiv genî nabe

glosses: Guhartoyeke hesîl xiranabe, hingiv genî nabe.


ev dil e, ne kevçîk burxul e

forms: ev dil e, ne bilxur e


eveya nîna ye, hîn tirnîna bi şûn de ye

forms: ev hîn nîna ye, tirnîna hîn maye


ew bejn e, lê ne ew bal e

forms: ew hewş e lê ne ew rewş e


ew bi agir be, dewsa xwe naşewitîne

forms: ger agir be wê xwe bişewitîne


word: ew çîye tu diçîne? Kengî şîn bû tê bibîne

glosses: Guhartoyeke ew çi ye diçînî, şînbibê tê bibînî.


ew li ku û mala dawetê li ku

glosses: Guhartoyeke tu li ku, mala dawetê li ku?!.


word: ew rîya te berê xwe dayê, ez jê hatime belayê

glosses: Guhartoyeke ew riya te berê xwe da yê ez jê hatime.


word: ewrê bi gur gur û mêrê bi tir tir bê kêr in

glosses: Guhartoyeke ne ewrê bi gur gur, û ne mêrê bi zir zir.


ewrê mi dîtîye, ne yê baranê ye

glosses: Guhartoyeke ew ewrê ku min dîtiye, ne yê baranê ye.


eyşik e bi xwe biş

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: eyşike ji xwe şike


word: ez axa û tu axa, wê kî golika bibe nav baxa

glosses: Guhartoyeke ez axa, tu axa, kî golika bibe nav baxa.


word: ez bêjim ez, û tu bêje ez, wê kî here ber pez

glosses: Guhartoyeke ez bê ez tu bê ez wê kî here ber pez.


word: ez bi te me û tu bi min e, em herdu jî bi Xwedê ne

glosses: Guhartoyeke ez bi te, tu bi min, em tev de jî bi xwedê.


ez bi te tu bi mi, em tev de bi Xwedê

glosses: Guhartoyeke ez bi te tu bi min, em tev bi xwedê.


word: ez bi tehta digirim ew jî hatîye bi mi digire


word: ez bûm gur mi pezê gişa xwar, ma mi çi te xwar?


word: ez can bûm, ez nezan bûm daxilî qebrê bûm, ez poşman bûm


ez çi dibêjim bilûra mi çi dibêje

glosses: Guhartoyeke ez çi dibêjim bilûra min çi dibêje.


word: ez çi kevirî bilind dikim, tu di bin de ye

glosses: Guhartoyeke (filan kes/a) kîjan kevirî hilîne, ew di bin da ye.


ez çîya û tu çîya golik ma bê gîya

glosses: Binêre ez çiya tu çiya golik ma bê giya.


word: ez çûm serê çîya, zûrîyam wek gura, birazî nabin bira

glosses: Guhartoyeke ez çûm serê çiyan, zûriyam wek guran, birazî nabin biran.


ez çûme daweta wî, ew hate dizîya min

glosses: Guhartoyeke ez hatim daweta te, tu hatî diziya min.


ez dibêjim bira, ew dibêje min kirîvo

glosses: Guhartoyeke ez dibêjim bira, tu dibêjî kirîv.


word: ez dibêjim hirç va ye, tu dibêjî şop va ye

glosses: Guhartoyeke ez dibêjim hirç va ye, tu dibêjî: 'rêç wa ye'.


ez dibêjim stewr e, tu dibêjî bidoş

glosses: Guhartoyeke ez dibêjim stewr e, tu dibêjî: 'bidoşe'.


word: ez dibêjim tu kurê kê ye, dibêje baba xan apê min e

glosses: Guhartoyeke ez dibêjim: tu kurê kê yî ew dibêje: babaxan apê min e.


word: ez hêdî diçim bela dighê min, ku zû diçim ez dighêm


word: ez karim te tî bibim ser avê û te tî vegerînim

glosses: Guhartoyeke ezê te tî bibim ser avê û tî vegerînim.


word: ez li azmana li te digerim, tu li qadê bi destê min ketî

glosses: Guhartoyeke ez li ezmana li te digerim, va ye tu li erdê bi dest min ketiye.


ez mêr û tu mêr, kî ji me şêr

glosses: Binêre ez mêr, tu mêr, kî ye ji me şêr!.


ez mîr û tu mîr, wê kî bibe wezîr

glosses: Guhartoyeke ez mîr, tu mîr kî wê bibe wezîr.


word: ez nakim mêra, kunda naxim dewsa -şûnda- şêra

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: ez namirim bi vê derbê,ez dê bimirim bi vê kerbê


ez ne kewê davika te me

forms: ez ne kewê dafika te me


word: ez nebînim pîra bi xirxal û kalê bi dest gopal

glosses: Guhartoyeke ez nebînim pîra ling bi xirxal, û kalê dest kopal.


word: ez tilîya xwe bi şekir bikim bidim devê te, tê bê tehl e

glosses: Guhartoyeke tiliya min bi şekir bê, ez bêxim devê xelkê, wê bêjin: tal e.


word: êzîdî kirasê sipîy e, gerek deq lê nekeve

glosses: Guhartoyeke êzdî kirasê sipî ye gereke deq lê nekevin.


fêda gavana nihandina kera ye

glosses: Guhartoyeke fêda gavana, niyandina kera ye.


feqîr çû dizîye heyv ji êvarê de derket

glosses: Guhartoyeke feqîr çû diziyê, heyv ji êvar de derket.


word: feqîr çûn xwe daleqînin dîtîn ku dewlemend li ba dibin


fermana devehê rabû, rovî xwe veşart

forms: fermana dêwê derket rovî xwe veşart


word: ga dimre çerm dimîne û insan dimre nav dimîne

glosses: Guhartoyeke ga dimire çêrm dimîne, mêr dimire nav dimîne.


ga dimre, gagirok pir dibin

glosses: Guhartoyeke ga ku mir, gagora pir dibin.


word: ga ku kok dibe, sitirhê xwe li kendala dixe


gava kûçik bezîya gur, gur mir

glosses: Guhartoyeke gava kûçik bezya gur, gur mir.


word: gavan ber bi mal bû, jina gavan ber bi kar bû

glosses: Guhartoyeke gavan ber bi mal bû, jina çavan şixulkar bû.


word: gayê pîs tim golik e, merivê pîs tim lawik e

glosses: Guhartoyeke gayê pîs timî golik e, mirovê pîs tim zarok e.


word: gayê xerab tim golik e û zilamê xerab tim lawik e

glosses: Guhartoyeke gayê dîn tim gulike, mêrê dîn tim zaroke.


word: gayê xişt û mêrê bê pişt, kî digihê dibêje min kuşt

glosses: Guhartoyeke gayê xişt û mêrê bê pişt, kî dighê dibêjê: min kuşt.


word: gelek hene ne bi kêrî defê tên û ne bi kêrî zirnê tên

glosses: Guhartoyeke (filan kes) ne bikêrî daholê tê, û ne bikêrî zirnê tê.


genim bavê ser latê wê şîn bibe

glosses: Guhartoyeke (filan kes) gênim bavêje ser latê şîn dibe.


genim hilanî, têr xwar zivistanî

glosses: Guhartoyeke genim hilanî, têr xwar li zivistanî.


word: ger tu xwelîyê li xwe bike, bere xwelîyek germ be

glosses: Guhartoyeke ger tê xweliyê li xwe bikî, bila xweliyek germ be.


word: gerek mirov dost û dijmina ji hev nasbike

glosses: Guhartoyeke gereke mirov dost û dijminî xwe li serhev derkê.


gêsinê bê kar, zingar digire

glosses: Guhartoyeke gîsnî bi kar ne yê, zingar digre.


gîha dibin kevir de namîne

glosses: Guhartoyeke giya di bin keviran de namîne.


gilî tê gotin ji bo bihîstinê

glosses: Guhartoyeke gilî ( gotin ) têne gotinê, ji bonî bihîstinê.


girêka xwe bi ber xwe de anî

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: axiriya xwe bi xwe re anîn


girêkê dara, bûn kevanîyê mala

glosses: Guhartoyeke kûsiyêd kendala bûn kebaniyêd mala.


girîyê gawira bi halê wî tê

glosses: Guhartoyeke (filan kes) giriyê gawira bi rewşa wî tê.


gîzer zer e kiron li ser e

glosses: Guhartoyeke gêzer zer e, kirtîn li ser e.


word: go erebê çima pişta te reş e? Go Malê mi ev e

glosses: Guhartoyeke gotin: erebê kûna te reş e, got: malê min ev e.


word: go pisîkê mîza te derman e, firîya çûye ezmana

glosses: Guhartoyeke gotin: "qijikê zîrça te derman e. firiya çû ezman e.


word: go pîso çima tu pîs î ? Go xwedê li enîya min nivîsî

glosses: Guhartoyeke gotin: 'pîso tu çima pîs î' got: 'xwedê li eniya min nivîsî.


word: go pîso çima tu pîs î? Go xwedê li ser enîya min nivîsî

word: gotin: 'pîso tu çima pîs î' got: 'xwedê li eniya min nivîsî


word: go Jîjo were ser xelîçê, got Zivir e û gij e

glosses: Guhartoyeke gotin jûjî: "were ser xalîçeyê. got: "zivir e û gij e.


word: go Ne ji ber wî rabûm, ji ber porê wî yê sipî rabûm

glosses: Guhartoyeke gotin: 'ne ji ber wî rabûm, ji ber pora wî ya spî rabûm.


word: go Peyala mîr ketîye şikest yan kupîya? Got hey deng jê hat

glosses: Guhartoyeke gotin: 'piyala mîr ketiye, şikest yan kupiya' got: 'hey deng jê hat'.


go Te çiqas temen kir? Got Qasî vê gavê

glosses: Guhartoyeke gotin: 'te çiqasî emir kir' got: 'bi qasî vê demê'.


go Te dinya çawa dît? Got Qasî dilê xwe

glosses: Guhartoyeke gotin: 'te dinya çawa dît' got: 'wekî dile xwe.


word: go tu ji ku warî ye ? Got Cîyê ku min jê anîye

glosses: Guhartoyeke gotin: tu ji kû warî ye got: cîyê ku min jin jê anîye.


word: golik diçin rêxa xwe li cem gayê mezin dikin


gorî makê, berxî pakê

forms: gorî makê, golik pak e


word: goştê dizîyê naxwe, lê nanê xwe di avdonka wî dadike

glosses: Guhartoyeke goştê diziye naxwe lê pariye xwe di avşorê de dike.


goştê ga ye, li ber çava ye

glosses: Guhartoyeke goştê ga ye, li pêş çava(n) ye.


goştê genî bere bimîne di dîza xwedî de

glosses: Guhartoyeke goştê genî di dîzika xweyî de.


word: gotin ji devê re çima lêva te xwahr e? Got ma ku dera min rast e

glosses: Guhartoyeke gotin deve: çima pişta te xwar e got: ma kû dera min rast e.


word: gotin ji kerê re Were em te bibin Buhuştê, got Ma gevzînok lê heye

glosses: Guhartoyeke gotin: "kero, were em te bibin cinetê. got: "ma givzonek li wir heye".


gotin ji mirdala, sipêh ji qerpala

glosses: Guhartoyeke gotin ji mirdara, sipî ji qerpara.


gotin li rû, guneh efû

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: peyva li rû, guneh efû


word: gotin pişo gûwê te derman e, firîya çû ezmane

glosses: Guhartoyeke gotin: 'pişo gûyê te derman e. firiya çû ezmanê.


gotin rihet e, kirin zehmet e

glosses: Guhartoyeke gotin rehet e, kirin zehmet e.


word: gotin, flankeso baş e, rabû çû di cirnê gund de rî

glosses: Guhartoyeke gotin filankeso baş e, çû di curnê gund de rî.


word: gotin "Bavê te siwara kuşt ya peya?" Got "Wekî kuştin, ha siwara ha peya"

glosses: Guhartoyeke gotin: "bavê te siyaran kuşt an peyan" got: "ew ku kuştin, ha siyaran ha peyan.


word: gotin "Bavête ji birçîna mir," got "We jê re şorba birincê çêkira" "

glosses: Guhartoyeke gotin: "bavê te ji birçînan mir. got: "we jê re şorbeya birinc çêbikira.


word: gotin "Gurî çima porê te tune?" Got "Porê xaltîka mi pir e"

glosses: Guhartoyeke gotin: 'gurî çima porê te tune" got: 'porê xaltîka min gur e'.


word: gotin "Guro em ê te bikin şivan," Got "Ez ji siûda xwe ne bawerim"

glosses: Guhartoyeke gotin: 'guro em ê te bikin şivane berxan. got: 'ez ji siûda xwe ne bawer im'.


word: gotin "Kero dehşikek ji te re çê bû" Got "Êmê mi kêm bû û barê mi zêde bû"

glosses: Guhartoyeke gotin: "kero ji te re dehşek bû. got: 'êmê min kêm bû, barê min zêde bû'.


word: gotin"Apo jina te kevir e," got "Ji minetê çêtir e"

glosses: Guhartoyeke gotin: 'apo jina te kevn e.' got: 'ji minetan çetir e.'.


word: gotina bikeve devê zaroka, digere li hemî tahran

glosses: Guhartoyeke gotina bikevê devê zara digerê li hemî tar û bajara.


gotina paşî li a pêşî dixe

glosses: Guhartoyeke gotina paşî berî ya pêşî nebêje.


gotina rast bi mirov ne xweş tê

glosses: Guhartoyeke gotina rast bi mirov ne xwaş tê.


word: gotina xweş bide dijminê xwe, parîya xweş bide xwedîyê xwe

glosses: Guhartoyeke xebera xweş bide dujminê xwe, pariyê xweş bide hevalê xwe.


gotina xweş mar ji qulê derdixe

glosses: Guhartoyeke gotina xweş mara ji qulê derdixe.


word: gotine qijikê gûyê te derman e, firîye çûye ezman e

glosses: Guhartoyeke gotin: "qijikê zîrça te derman e. firiya çû ezman e.


word: gotinek dikeve nav sîh û sê dirana, wê têkeve nav sîh û sê mala

glosses: Guhartoyeke xeber ket nav sî û sê (du) diranan, wê bikeve nava sî û sê bajaran.


gotinên êvara, dikevin qulê dîwaran

glosses: Guhartoyeke gotinên êvara dikevin qulê diwara.


gotinên mezina, neqşên li bara ne

glosses: Guhartoyeke gotinên mezina nexşên li ser beran e.


gotinên pêşîya, bingehê xanîya

glosses: Guhartoyeke gotina pêşiya, bingeha xaniya.


govenda mirîşkan di mala feqîran de ye

glosses: Guhartoyeke govenda mişkan di mala feqîran de ye.


gû ji gû re dibê "Delalê ber dilê min"

glosses: Guhartoyeke gû ji gû re dibêje: delalê ber dilê min.


gul bê sitrî nabe, goşt bê hestî nabe

glosses: Guhartoyeke gul bê istirî nabin, rind bê kêmasî nabin.


gulan e şingîna dasan e

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: gulan e, şingîniya dasan e


gundê ava ji dûr ve xuya ye

glosses: Guhartoyeke gundê mezin ji rê ve xuya ye.


word: gundê bê rez, konê bê pez, mirovê dibêje ez û ez, hemî ne tu tişt e

glosses: Guhartoyeke ne gundê bê rez, ne konê bê pez, ne mêrê bibêje, ez û ez.


gur bi ku de diçe, gurîtîya xwe dike

glosses: Guhartoyeke gur li ku be gurîtiya xwe dike.


word: gur girtin şîret kirin, got Zûka paşîya kerîya ji destê min çû

glosses: Guhartoyeke gur girtin û şîret kirin, got: 'zû bibêjin, paşiya kerî ji deste min çû'.


gur hate wara, wey li halê hejara

glosses: Guhartoyeke gur hat nav waran, wey li halê hejara.


word: gur ku ket nav kerî, ji şabûna devê wî tê girtin

glosses: Guhartoyeke gur ku dikeve nav keriya, ji kêfa re dev tê girtin.


word: gur ku ket nav pez, kûçik li kelaşa digere


gur ku min nexwe, bere hezar salî bijî

glosses: Guhartoyeke ew gurê ku min naxwe, bila hezar carî bijî.


gur pîr dibe dibe qeşmerê kuçika

glosses: Guhartoyeke gur pîr bibê dibê qeşmerî kûçka.


word: gura kêra hesin xwar, ne gazin û ne hewar


gurî dimirin, porsor dibin

glosses: Guhartoyeke kêl dimrin, temri sor dibin.


word: gurî ji ser kurkirinê natirse, ji sûravkê ditirse

glosses: Guhartoyeke keçel ji serkukirinê natirsin, ji şorafkê paşi ditirsin.


word: gurîyo navê mi li te û kumê mi li serê te

glosses: Guhartoyeke keçelo navê min li te, kumê min li serê te.


guzek û guzek dibe dîzek

glosses: Guhartoyeke gwîzek û gwîzek, dibê dîzek.


ha şêwra jina ha bêrîya bizina

glosses: Guhartoyeke şêwra jinan, bêriya bizinan.


word: halê me ne tu hal e, gaz û nîv li derê mal e


word: hat Hemoyê li takî, rêxa wî ya gakî, di mala wî de tune arvanê xewarkî, her roj xwe diguhere li awakî


hate cîyê min, rabû li rûwê min

glosses: Guhartoyeke hate ciyê min, rabû li riwê min.


word: hatin nav me bi bîyanî, ji me standin rez û kanî


havînî tû dixwe û zivistanî gû dixwe

forms: havîne to xwar, zivistane gû xwar


haya nema li bûka û xew nema Ji biçûka

glosses: Guhartoyeke xew nema li biçûkan, fedî nema li bûkan.


hayê wî ji bayê felekê tune ye

forms: hay ji baye felekê tune bûn


heçî jar e, li havînê jî sar e

glosses: Guhartoyeke herçî jar e, li havînê jî sar e.


word: heçî jinekê bîne, divê tûrek perê wî, yan barek derewê wî hebe

glosses: Guhartoyeke kesê jinekê bîne, divê an tûrek perê wî an jî barek derewê wî hebe.


word: heçî yê nizane rûmeta xwe, ew dûr e ji dewleta xwe

glosses: Guhartoyeke yê nizane bi hêza xwe, dûr e ji dewleta xwe.


word: heft hevling xistine bin mekebê, gotine hîn cîh heye

glosses: Guhartoyeke heft hevling xistine bin nekebê gotin: 'hê cih heye.'.


word: heftê piştgirêdayî, ji yekî piştvala re kar dikin

glosses: Guhartoyeke heft pişt girêdayî ji yekî pişt vekirî ra kar dikin.


word: heger dewê tirş vexwaribe, wê hayê wî ji dora wî tune be

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: heger hebe, şilik û pelik û heger tune be, keser û kulik


word: heger mirov ji rezek tirî xwaribe, nabe ku pişta xwe bide wî

glosses: Guhartoyeke heke mirov ji rezekî tiri xwaribe, nabe pişta xwe bidê yê.


word: heger tu biçî mêvanê gura, kûçikê xwe bi xwe re bibe

glosses: Guhartoyeke ger tu çû mêvantiya gura, kûçkê xwe bi xwe re bibe.


heger virr bin, bera pir bin

glosses: Guhartoyeke heger vir bin, bila pir bin.


word: heke diduwa ji te re gotin kumê te ne li serê te ye, destê xwe bavêje ser serê xwe

glosses: Guhartoyeke diduwa ji te re got: kumê te ne li serê te ye, destê xwe bavêje ser serê xwe.


hem hicet, hem tîcaret

forms: hem ziyaret, hem ticaret


hem ji dêrê bû, hem jî ji mizgeftê

glosses: Guhartoyeke him ji dêrê bû him ji mizgeftê.


hem ji dêrê ne û hem ji mizgeftê ne

forms: hem ji dêrê, hem ji mizgeftê bûn


hem serê xwe dişkîne hem xercê xwe dide

glosses: Guhartoyeke him serê xwe dişkîne, him xercê xwe dide.


word: hemi çêlek tê dotin, hemi gotin nayên gotin

glosses: Guhartoyeke her mangek tê dotin, lê her gotinek nayê gotin.


hemî kera bi wişkê najo

glosses: Guhartoyeke hemî keran bi şivekê ne ajo.


hemî kes bi darekî nayê ajotin

forms: her kes bi şiveke ajotin


hemî qubê sipî ne zîyaret in

glosses: Guhartoyeke hemî qubên spî ne ziyaret in.


heqî di destê niheqîyê de bare bare

forms: heqiyê di destê neheqiyê de barebar e


word: her çêlek tê dotin, her gotin nayê gotin

word: her mangek tê dotin, lê her gotinek nayê gotin


her darek ji berê xwe tê naskirin

glosses: Guhartoyeke her darek bi berî xwe tê naskirin.


her dîk li ser sergoyê xwe bandide

glosses: Guhartoyeke her dîkek li ser sergo yê xwe qî dikê.


word: her ez singekî dikutim, tu tûrkî pê dadike


her gelîyek dengek jê tê

forms: her seriyek dengek jê çûn


her gîha li ser koka xwe şîn dibe

glosses: Guhartoyeke her giyak li ser koka xwe şîn dibe.


her gulîsorek çavreşek li dû heye

glosses: Guhartoyeke her gulîsorek çavreşek li dûv heye.


her gulîzerek, simbêlsorek li ber e

glosses: Guhartoyeke her kezîzerek simêlsorek li ber e.


her kes di mala xwe de şêr e

glosses: Guhartoyeke her kes li mala xwe qeral e.


her ku serî bimîne wê qûn ecêba bibîne

glosses: Guhartoyeke heta serî sax dimîne, qûn ecêba dibîne.


word: her nêr li mê siwar e, lê gotina mê li ya nêr siwar e

glosses: Guhartoyeke her nêr li mê sware, tenê gotina mê li ya nêr sware.


her teyr bi baskê xwe difire

glosses: Guhartoyeke her teyrek bi baskên xwe difire.


word: her û her bi destê bêbexta camêr têne kuştin

glosses: Guhartoyeke dilêr bi destî bêbextan têne kuştin.


here nav miletan, bigere adetan

glosses: Guhartoyeke here nav miletan, bigre adetan.


word: hertişt li bendî demê dimîne, lê dem li bendî tiştekî namîne

glosses: Guhartoyeke hemî tişt li bendê demê ye, lê dem ne li bendê tiştiye.


hesp diçe siwarî xwe dipesinîne

glosses: Guhartoyeke hesp dibezin siwar xwe dipesinin.


hespê nêr ji simê xwe şer nake

glosses: Guhartoyeke hespê nêr ji simê xwe şerm nake.


word: hêştir radibin hev, hêstir û ker li ber lingê wan diçin

glosses: Guhartoyeke hêştir radibin hev, hêstir û ker di bin lingê wan de diçin.


word: heta av zelal nebe, tiştê binî xuya nabe

glosses: Guhartoyeke heya av zelal nebê, tiştê binî xuya nabin.


word: heta barê qantirê giran nebe, nizane bavê wî ker e

glosses: Guhartoyeke heta barê qantirê giran nebe nizanê ker bavê wî ye.


word: heta hebû dims, ez mam û tu pis, gava nema mohtî, ez Şervî û tu Bohtî

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


word: heta hebû şillik millik, gava nema keder û kulik

glosses: Guhartoyeke heta hebû şilik milik, dema nema keder kulik.


heta hîn bû, pîr bû

forms: heta hîn bûm, pîr bûm


word: heta kefa dest reş nebe, tama dev xweş nabe

glosses: Guhartoyeke kefa dest reş nebe, tama dew xweş nabe.


word: heta meriv xeraba nebîne, baş di bîra meriv de nayên

glosses: Guhartoyeke ger mirov xirapa nebîne, başa bi bîr nayîne.


heta mirinê çav li kirinê

forms: heta mirinê çav li kiinê


word: heta nava dest reş nebe, tahma dev xweş nabe


word: heta te xwe nas kir, te malê xwe xelas kir

glosses: Guhartoyeke heta mi xwe naskir, mal li xwe xelaskir.


word: heta tu li karê xwe nepirsî, tu kes li te napirse

glosses: Guhartoyeke heya tu li karê xwe nepirsê, kes li te napirsê.


heta Xwedê ji me pirsî, kefenê me rizî

glosses: Guhartoyeke heta xwedê li me pirsî, kefenê me rizî.


hevalê roja xweş e, ne yê roja reş e

glosses: Guhartoyeke (filan kes) hevalê rojên xweş e, ne yê roja reş e.


word: hevrîşim bi bihayê xwe û hirî bi bihayê xwe

glosses: Guhartoyeke hevrîşim bi biha yê xwe, hirî bi biha yê xwe.


hewar avê ez birim, ez ji tîna mir im

glosses: Guhartoyeke hewara, avê ez birim, ez ji tîna mirim.


word: heya serê mirî li heda nekeve, bi hişê xwe ve nayê

glosses: Guhartoyeke heya serî mera li darheda nekevê mera baqil nabê.


heya serî sax dimîne, çav ecêba dibîne

glosses: Guhartoyeke heta serî sax dimîne, qûn ecêba dibîne.


word: heya tu bêje gur û rovî, wê çerm bibe bi nêvî

glosses: Guhartoyeke heya tu bêje gur û rovî, wê îyar bibe bi nêvî.


word: heya tu bêje gur û rovî, wê îyar bibe bi nêvî

glosses: Guhartoyeke heta tu bejî gur û rovî, dê eyar be nêvî.


heyfa heyva ronayî, şeva reş li pê ye

glosses: Guhartoyeke heyfa ronahiyê tarî li pêye.


word: heyva gulanê, gamêşê qiranê, ne li vir û ne li derya Wanê

glosses: Guhartoyeke heyva gulanê, gamêşê qeranê, ne li vir û ne li derya wanê.


higivê te nebin, mêş li te nacivin

glosses: Guhartoyeke hingivê te nebê, mêş li te nacivin.


word: him kêfa xwe dikin, him avê li xwe dikin

glosses: Guhartoyeke hinek kêfa xwe dikin, hinek avê li xwe dikin.


word: hîn bîya hîn neke û te wan hîn kir wan ji bîr neke

glosses: Guhartoyeke hînkar hîn meke, te hîn kir ji bîr neke.


hîn hesp nekirîye, hevsara çêdike

glosses: Guhartoyeke hê hesp nekirîne, jê ra afir çê dike.


hîn li ser zînê, tira di şeqînê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: hîn li ser zîn tiran dişeqîne


hîn nebû ye mirîşk, hêka dike

glosses: Guhartoyeke hê nebûye mirîşk, hêka dikê.


word: hindik bixwe, hindik bipeyive, hindik raze

glosses: Guhartoyeke hindik bixwe, hindik xeber bide, hindik raze.


word: hinek hene bi mal û dîwan û hinek hene ne parîk nan

glosses: Guhartoyeke hineka mal û dîwan e, û hina ne parîk nan e.


word: hinek hingiv dixwin û hinek mêş bi wan vedidin

glosses: Guhartoyeke hin hungiv dixwin, û hin mêş bi wan vedidin.


word: hirç û govend, rovî û sûk, kêroşk û devlok?

glosses: Guhartoyeke hirç û govend, rovî û sûk, kevrojk û dewlok!.


hirçê heta di xwe de nedî, bawer nekir

forms: hirçê heta di xwe de nedît, bawer nekir


hirhira hespê ji bin gunê gêye

glosses: Guhartoyeke îhîna hesp ji bin gunê ga ye.


hisabê der û malê li hev dernakeve

glosses: Guhartoyeke karê mal û sûkê li hev derneket.


word: hosta necar, raza wek her car, ta sibê mîr dimre, dimîne necar

glosses: Guhartoyeke hostenecar razê wekî her car Xwedê yek e dergeh hezar.


word: hoste hesinkar, raza wek her car, xwedê yek e û dergeh hezar

word: hostenecar razê wekî her car Xwedê yek e dergeh hezar


hundir bi qurbana ji derve be

forms: hundir qurbana derve be


hûr bajo kûr bajo lê gayê pîr ne êşîne

glosses: Guhartoyeke hûr biajo, kûr biajo lê gaye pir neêşîne.


hûr bajo û kûr bajo û tahdê nede dewara

glosses: Guhartoyeke hûr bajo, kûr bajo, û dewara ne westîne.


hurrê tenûr dada û qehpê hat pêveda

forms: hûrê tendûr dada, qehpê pê veda


word: însanê bê esas, ne dibe tevr û ne dibe das

glosses: Guhartoyeke însanê bê esas, ne dibe tevir ne dibe das.


word: îro derzîkek dizî, sibê dê hêştirekê bidize

glosses: Guhartoyeke îro derzîk dizî, siba wê deve bidizê.


îro mij e, gur qij e

forms: îro mij e, gur gij e


îro rola te ye û sibê ya min e

glosses: Guhartoyeke îro roja te ye, sibê roja min e.


word: îro sir û sermaye, sibê def û zirne ye, dusibe pîrê (mîro) daweta te ye


word: ji ava xuş xuş netirse, ji ava nermik bitirse

glosses: Guhartoyeke ji avê çelq metirse, ji ya meyî bitirse.


ji ber dîlopê çû ber merzîbê -şîrînekê-

glosses: Guhartoyeke ji ber dilopê çû ber şirînekê.


ji ber şirikê, çû ber mezrîbê

glosses: Guhartoyeke ji ber şirike çû ber mezîlê.


ji bêrîyê tê ji mi şîr dixwaze

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ji bêriyê tê ji min şîr dixwaze


ji betalî rabû serê kîrê xwe jêkir

glosses: Guhartoyeke ji betalî bi serê kîrê xwe re lîstin.


ji bo golika, diçe şolika

forms: ji bo golikan, diçe şolikan


word: ji bo gulê meriv dirrî û dike paşila xwe

glosses: Guhartoyeke ji bo xatirê gulê mirov şîlavê dike paşila xwe.


ji bo kêçekê lihêfekê dişewitîne

glosses: Guhartoyeke ji bo kêçekê lihêfek şewitandin.


ji bo nanekî ervanekî xera dike

glosses: Guhartoyeke ji bo nanekî, xera dike arvanekî.


ji bo xatirê xatira dan barê qantira

glosses: Guhartoyeke ji bo xatirê xatiran, da barê qantiran.


word: ji bo xatirê xatira, meriv radihêje barê qantira

glosses: Guhartoyeke bo xatirê xatira, mirov dikeve bin barê qantira.


word: ji bo xatirê xatira, mirov diçe serolê hêstira

word: bo xatirê xatira, mirov dikeve bin barê qantira


ji çavekî ez hezdikim ji şarekî

forms: ji bo çavekî, dihebînim çiyayekî


ji dê û bava dikevin hezar hawa

glosses: Guhartoyeke ji dê û bavan dikevin her hawan.


ji dêrê jî bû û ji mizgeftê jî bû

glosses: Guhartoyeke ji dêrê ma, û ji mizgeftê ma.


ji devehê ketîye hop hop jê tê

forms: ji deveyê ketiye, hop hop jê tê


ji dîna re her ro dawet e

glosses: Guhartoyeke ji (yekî) re her roj dawet e.


word: ji diza heye herkes diz e û ji hîza heye herkes hîz e

glosses: Guhartoyeke ji diza were her kes diz e, û ji hîza were her kes hîz e.


word: ji ereba're ne bêjin merheba, wê ben ser kurk û eba

glosses: Guhartoyeke heke te gote ereba merheba, dê rûne ser kurk û eba.


word: ji gira girê xerezê, kulê avête merezê, ez dev ji te bernadim heya xwê şîn bibe û qantir bizê


ji gura birçîtir e û ji diza tazîtir e

glosses: Guhartoyeke ji gur birçîtir e, ji mar tazîtir e.


ji hêlînê, heta kulînê

forms: ji hêlînê çû kulînê


ji hêştirê ketîye, ji hop hopê namîne

glosses: Guhartoyeke ji hêştir ketiye û ji hop-hopê xwe namînê.


word: ji hevala re dehşekî bixwaze, da Xwedê kerekî bide te

glosses: Guhartoyeke hespekî ji cîranê xwe re bixweze, da xwedê kerekî bide te.


word: ji kirinên şêx û melan dîsa rehmet li cahilan

glosses: Guhartoyeke ji kirinên şêx û melayan, dîsa rehmet li cahîlan.


ji kîsî kur im, xweş dibirim

forms: ji kîsê kirim, xweş dibirim


ji kurê jinbîya, neke tu hêvî

glosses: Guhartoyeke ji kurê jinebiya, neke tu hêviya.


word: ji mala bavê bû bi mal, ji mala xezûr bû teral

glosses: Guhartoyeke li mala bavê bû mal, li mala xezûr bû teral.


word: ji mala xwe têr nan e û ji mêrê xwe têr gan e

glosses: Guhartoyeke ji mala xwe têr nan e, ji mêrê xwe têr gan e.


ji malê yek bi qalê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ji malê, yekî qalê


ji mecbûrî meriv goştê mirîşka dixwe

glosses: Guhartoyeke ji bêçarî, mirov goştê mirîşka dixwê.


word: ji mêra ew kesê ne dide pêş û ne dide paş

glosses: Guhartoyeke mêrê baş ne bide pêş û ne bide paş.


ji mêra nav dimîne, ji ga çerm

glosses: Guhartoyeke ji mêra nav dimîne, ji gayan çerm dimîne.


ji minê û li minê

forms: ji mino, li mino


ji pezê pir, ma kavirê kor

forms: ji pezê pir, ma kavira kur


ji pira pir diçe, ji hindika hindik

glosses: Guhartoyeke ji pira pir, ji hindika hindik.


word: ji pîsbûna kûçikê me, rovî qula xwe di ber dîwarê me de çêkirîye


word: ji pokê re kewgir e û ji xwe re kîsogir e

glosses: Guhartoyeke ji xelkê re jîr e, ji xwe re kor e.


word: ji qantir pirsîn bavê te kî ye? Go hesp xalê min e

glosses: Guhartoyeke ji qantirê re gotin: "bavê te kî ye" got: "hesp xalê min e.


word: ji qantirê pirsîn "Bavê te kî ye?" Got "Hesp xalê min e"

word: ji qantirê re gotin: "bavê te kî ye" got: "hesp xalê min e


word: ji rovî fenektir tune carna ew jî dikeve xefkê

glosses: Guhartoyeke ji rovî fenektir tune, ji eyarê wî pirtir tune.


word: ji sed cîha birîndarim êdî nîzamin bibêm saxim


ji şîr tirs dike, pif dew dike

glosses: Guhartoyeke ê ji şîr tirsî, pife dêw dike.


word: ji welîya dibin xwelî, ji xwelîya dibin welî

glosses: Guhartoyeke ji xweliyan pelî ji peliyan xwelî.


word: ji wî miletî dûrkevin yê bi daholê bicivin û ji ber dar birevin

glosses: Guhartoyeke ji wî miletî dûrkevin: ê ku bi daholê bicivin, û ji ber dar birevin.


word: ji xezalê bezatir tune ew jî rizqe xwe dixwe

glosses: Guhartoyeke ji xezalê bezatir nîne, ji nanê xwe pêve naxwe.


word: ji xezalê bezatir tune lê ji rizqê xwe pêve naxwe

word: ji xezalê bezatir nîne, ji nanê xwe pêve naxwe


jin bi xeftan e, mêr bi kurtan e

glosses: Guhartoyeke jin bi xeftana, mêr bi qapana.


jin birîye, qelen ne birrîye

forms: jin biriye, hê qelen nebiriye


jin çûn hewara, mêr ketin kewara

forms: jin çûn hewaran, mêr ketin kewaran


jin hem gul in hem jî kul in

glosses: Guhartoyeke jin him gul in, û him kul in.


jin hene jinkok hene

glosses: Guhartoyeke jin jî hene, jinkok jî hene.


word: jin hene, jan jî hene, melhemên dilan jî hene

glosses: Guhartoyeke jin jî hene, jan jî hene, melhema dilan jî hene.


jina berdayî wek kerê bi dorê ye

glosses: Guhartoyeke jina berdayî weke kerê bi dorê ye.


jina bî li ku be, ew der bê şer nabe

glosses: Guhartoyeke jinebî li kur e şer li wir e.


word: jina bidin jinmirîya û ga biding gamirîya

glosses: Guhartoyeke jina bidin jinmiriya, kera bidin kermiriya.


word: jina bîne ji mala, bere xwarzê bên li xala

glosses: Guhartoyeke jina bîne ji mala, da xwarzî bidin bi pê xala.


word: jina çê meriv dike vezîr, jina xerab meriv dike rezîl

glosses: Guhartoyeke jina çê mirov dike wezîr, jina xirap mirov dike rezîl.


jina mêra be, li ber stêrk û pêwira be

glosses: Guhartoyeke jina mêra be, li ber stêrk û dîwara be.


word: jina xweşik dil diêşîne, jina nexweşik çav diêşîne

glosses: Guhartoyeke jina xweşik dil dêşîne, jina ne xweşik çava dêşîne.


word: jinbavê kafirbavê, ez birçîme li ber dolabê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


jinê bira, çêlîkê gura

glosses: Guhartoyeke çûkê bira(yan), çêlikê guran.


word: jojî dest çêlîkê xwe dide û dibêje, "Peryê wan çi nermik e"

glosses: Guhartoyeke jûjî destê xwe li çêliken xwe dide û dibêje: 'pore wan çi nerm e'.


word: kahnîya bi regez ziwa nabe, mirovê nebez riswa nabe

glosses: Guhartoyeke kaniya bi regez, ziwa nabe, mirovê nebez riswa nabe.


word: kahnîya ku tu avê jê vexwî kevira navêjîyê

glosses: Guhartoyeke kaniya ku tu avê jê veduxwî keviran nevêjê.


word: kaniya ( yan bîra ) tu jê avê vedixwî, keviran nevêje

word: kaniya ku tu avê jê veduxwî keviran nevêjê


word: kapê gotîye dêya min teke bavê min teke heft roj ser min bar neke paşî min di gelîya werke

glosses: Guhartoyeke kapê gotiye: "diya min yek e, bavê min yek e, heft rojan li ser min bar neke, paşê min di geliyan re wer ke.


word: kar bike ji bingehî, da li ber xwe neke lehî

glosses: Guhartoyeke kar bike ji bingehî, da li ber xwe nebê lehî.


word: kar şêr e, wexta dest lê dike, dibe rovî

glosses: Guhartoyeke kar şêr e, dema tu dest pê dikî dibe rovî.


word: karçîyê mala xwe be, şêrînê ber dilê hevalê xwe be

glosses: Guhartoyeke karkirê karî xwe be, şêrînê hevalî xwe be.


word: karê mala sed û sîh, ne qirş û av ji hev belîne

glosses: Guhartoyeke karê malê sed û sîn e, qirş û av ji hev bêlîne.


word: karê mêr tevr û bêr, xemla jinê zîv û zêr

glosses: Guhartoyeke karê mêr tevir û bêr, xemla jinê zîv û zêr.


word: karê ne ji min re, bayê wê di ser min re

glosses: Guhartoyeke karê ne ji mi re, ba yê wê di ser mi re.


karê xwe pir kir û porê xwe kur kir

forms: karê pir kirê, keziya xwe kur kirê


word: kaş bilind e û ker kulek e û bar giran e Wê çawa be?

glosses: Guhartoyeke kaş bilind, ker kulek û bar giran, wê çawa bê.


kaxet çêkir ji qîzê, gû hat bi mîzê

glosses: Guhartoyeke nivişt çêkir ji qîzê re, gû hat bi mîzê re.


kaxet jî ya te ye û pênûs jî ya te ye

forms: kaxez jî ya te ye, qelem jî ya te ye


word: kaxeta rovî ye, kî dê bixwîne û kî dê lê guhdarî bike

glosses: Guhartoyeke kaxeza roviyan, kî wê bixwîne, û kî wê lê guhdarke.


kê tir kir? Yê bêdê û bêbav tir kir

glosses: Guhartoyeke kê tir kir, pîra gund tir kir.


word: keçel hekîm baya wê dermanek ji sere xwe re bidîta

glosses: Guhartoyeke keçel hekîm bûya wê dermanek ji serê xwe re bidîta.


keçika mîran bi qelenê gavana nayê

glosses: Guhartoyeke keça mîra, bi qelenê gavana nayê.


word: keda helal dibe mû naqete, keda heram bibe werîs jî diqete

glosses: Guhartoyeke keda helal dib mû lê naqete, keda heram bibe werîs jî diqete.


kefenê xwe li serê xwe pêçaye

glosses: Guhartoyeke kefenê xwe li ber serê xwe danîn.


word: ker bi gem û hevsar e mêr bi soz û biryar e

glosses: Guhartoyeke ker bi gem û hefsara, mêr bi soz û biryara.


word: ker bi gem û hevsar e, mêr bi soz û biryar e

word: ker bi gem û hefsara, mêr bi soz û biryara


ker bi kurtan e, pîrek bi kitan e

glosses: Guhartoyeke ker bi kurtana, jin bi xeftana.


ker dikeve, diran dişkê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: ker bikeve, diran dişkê


ker jî dibêje ji dengê min xweştir nîne

glosses: Guhartoyeke ker jî dibêjin: ji dengê min xweştir nîne.


ker ji ku zanin zafaran çi ye

glosses: Guhartoyeke ker çi dizanê zahferan çi ye.


word: ker ket herîyê ji xwedî pê ve kesî ranehişt terîyê

glosses: Guhartoyeke ker ket heriyê, ji xwedî pê ve kes ranehişt teriyê.


ker ket herîyê, ji xwedî xurtir tuneye

glosses: Guhartoyeke ker ket kurrê (herî), ji xudî mezintir nîne.


ker winda kirîye, bi pey kurtan ketîye

glosses: Guhartoyeke ker winda kiriye ( yan: hêştiye ), pê palên ketiye.


word: kera min li garanê, pirsa min li şivên e


word: kera nebin cem kera, ji hevdu ne elimin fis û tira

glosses: Guhartoyeke kera girê nedin li ba hev, da ji hev fêr nebin fis û tira.


word: kera nebin nav kera, da ji hev fêrnebin tir û fisa

word: kera girê nedin li ba hev, da ji hev fêr nebin fis û tira


word: kerê di buhurkê de carekê bikeve carek din di wira re nare

glosses: Guhartoyeke ker bi kerîtiya xwe li ciyê bikevê, carek dî tê ra nare.


word: kerê guh sist, tirên şidyayî dike ( yan tirê bendîn dikê )

glosses: Guhartoyeke kerên guh sist, tirrên şidyayî dikin.


kerê guhsist, tirrê bendîn dike

glosses: Guhartoyeke kerê guh sist, tirên şidyayî dike.


kerê lal e, kela te gîha newalê

forms: kerrê û lalê, kela wê giha newalê


word: kerê reş, li ber danîn qaşilê şebeş, go "Mi dîvê welatê xweş

glosses: Guhartoyeke kerê reş, li ber danîn qaçilên zebeş, got: "min divê welatê xweş.


kerê xwe ji dest xwe berneda

glosses: Guhartoyeke gire xwe bi destê xwe bixurîne.


word: kero nemir bihar hat, pîrê nemir qîvar hat

glosses: Guhartoyeke kalo nemir bihar tê, pirê nemir qîvar tê.


kes ji birçîna nemirîye

glosses: Guhartoyeke kes ji birçîbûna re nemiriye.


word: kes naxwaze kes jê çêtir be, her kes dixwaze lawê wî jê çêtir be

glosses: Guhartoyeke bav dixwaze law jê çêtir be, xoce dixwazê şagirt jê jîrtir be.


kes nikare qismetê kesî bixwe

glosses: Guhartoyeke kes nikane qismetî kesî bibe.


kes şûrê xwe naxe bin şûrê kesî

glosses: Guhartoyeke kes aqilê xwe nade bi yê kesî.


kes tu tuştî bi xwe re nabe gorê

glosses: Guhartoyeke kes ti tiştî bi xwe re nabê tirbê.


kesa kes nemirî, gulîyê xwe jêkirî

glosses: Guhartoyeke kesek jê nemirî guliyid xwe dibirî.


word: kesê ku mirinê bibîne, bi nexweşîyê razî ye

glosses: Guhartoyeke kesê mirinê dibîne bi nexwaşiyê razî dibe.


kesê li dû rîya binêre ew şaş dibe

glosses: Guhartoyeke yê ku li du riyan dinêre şaş dibe.


kesê mar pê vede, ji werîsa ditirse

glosses: Guhartoyeke mar pêvedayî, ji wêrîs ditirsê.


kesê nezan wek darên bê ber in

glosses: Guhartoyeke kesê nezan wekî darê bêber in.


kesê rast bi axive, kumê wî bi qul e

glosses: Guhartoyeke kesê rast go, serê kumê wî xwar e.


kesê sîra nexwe, bêhin jê nayê

glosses: Guhartoyeke kesê sîra nexwê bîn jê nayê.


word: kesê zimanê xwe ji bîr dike, welatê xwe winda dike

glosses: Guhartoyeke ê ji zikê xwe hez dikê, hevalê xwe winda dikê.


kesî destê camêra negirtîye

glosses: Guhartoyeke kesî destê camêran ( xoşmêra ) negirtî ye.


kesî destê mêrê qenc negirtîye

word: kesî destê camêran ( xoşmêra ) negirtî ye


word: kevanîya zexel xav e û bêbextî tayekî zirav e

glosses: Guhartoyeke kebeniya zexel nanê wê xav e, û bêbextî takî zirav e.


kevir avête mêşê, zîyan gîhande gamêşê

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms: kevir avete mêşê, ziyan gihand gameşê


word: kevir û kuçik li mi barîn, xêr û xweşî li te barîn


kevir xwîn jê nayê

forms: bûye kevir, xwîn jê nayê


kevirê giran di cîyê xwe de baş e

glosses: Guhartoyeke kevrî giran li ciyî xwe dimînê.


kevirê havînê, bavê bin kulînê

glosses: Guhartoyeke kevrê havînê çek bin qulînê.


kevirê mezin ne yê lêxistinê ye

glosses: Guhartoyeke kevirê mezin ne ê nîşanê ye.


kêvjalên çema, bûn kevanîyên mala

glosses: Guhartoyeke kûsiyêd kendala bûn kebaniyêd mala.


kezebê xezebê, te da ser siwarê neqebê

forms: dengê kezebê, da ser siwarê neqebê


kezî rewşa qîza e, simbêl rewşa lawa e

glosses: Guhartoyeke kezî rewşa qîzan e, simbêl rewşa lawan e.


word: kêzikên kendala, hatin bûne kebanîyên mala

glosses: Guhartoyeke kêzikên kendalan, hatine bûne kabanîya malan.


kî dibêje mirî tira nakin

forms: kê got, mirî tira nakin


word: kirasê min kitan e û dilê min reş qitran e

glosses: Guhartoyeke serê min bikitan e, dilê min biqetran e.


word: kîsokê kendala, xwe dikin hemberî xezala

glosses: Guhartoyeke kîsokê hindala, xwe didin hember xezala.


ko kela şorbê çû, behayê hesko perêk

glosses: Guhartoyeke ku kela şorbê çû buha yê heskê pera nake.


word: ko ker ket herîyê, xwedî wê rahêje terîyê

glosses: Guhartoyeke ker ket heriyê, ji xwedî pê ve kes ranehişt teriyê.


word: koç li bendî pîrê ma û pîrê li bendî koçê nema


word: koç li bendî pîrê ma, pîrê hat û guh neda koçê


word: kom dikim bi çoçika, wekî ez didim kûçika


word: kor çilo li xwedê dinêre, xwedê jî wer lê dinêre

glosses: Guhartoyeke kor çilo li xwedê dinêre, xwedê jî werê lê dinêre.


word: kor korê xwedê ne, nîv kor emelê dinyê ne

glosses: Guhartoyeke kor korê xwedê ne, nîvkor bela dinê ne.


korê bê dar, pîra bê zar

glosses: Guhartoyeke korê bê dar, wek pîra bê zar.


koza berxa ye, li ber qula gura ye

glosses: Guhartoyeke koza berxan li ber qula guran.


word: ku agir bi çîyê keve, ter û hişk tev de dişewitîne

glosses: Guhartoyeke ku agir bi çiyê ket, ter û hişk tevde dişewitin.


word: ku dê dibe damarî, bav dibe filehê Bahwarî

glosses: Guhartoyeke gava dê bibe damarî, bav dibe filê gavarî.


ku der dibe tav, ew kurkê xwe lê dirax

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ku dera mirov biêşe, can di wir de ye

glosses: Guhartoyeke kuder te bêşê can di wir da ye.


ku mirî ne mukrih be, gor lê nayê hev

glosses: Guhartoyeke mirî ne modî be gor lê teng nabe.


word: ku te bavê xwe nedîta, tenê bigota ez lawê kê me

glosses: Guhartoyeke bavê xwe nedîba wê bigota ez lawê kê me.


ku tu bibe hesp, wê siwarê te zêde bin

glosses: Guhartoyeke ku tu bibî hesp wê swar pirbin.


word: ku tu çû mala mêrê xwe, ji bîr bike xeysetê mala bavê xwe

glosses: Guhartoyeke ku tu çûyî mala mêrê xwe, jibîr bike xeysetê mala bavê xwe.


ku tu li derîya nexî, venabin

glosses: Guhartoyeke ku li deriya nexê, li te venabin.


ku zik têr be, bere ji qaşilê dêr be

glosses: Guhartoyeke ku zik têr bê, bila ji qaşilê dêr bê.


kûçik çiqas biqusênî nabe tajî

glosses: Guhartoyeke kûçika çiqas biqusîn , nabin tajî.


kûçik hestî dixwe, ha ji qûna xwe dike

forms: kûçik hestiyan dixwe haj qûna xwe dike


kûçik ji kê bitirse bi wî alî direye

glosses: Guhartoyeke kûçik ji ku bitirse bi wî alî de direwe.


word: kûçik li ber sîya dîwar rûnişt got Sîya min çi mezin e

glosses: Guhartoyeke kûçik li ber siya dîwêr ketibû, digot: "siya min çiqasî mezin e.


kûçik li ku nan dixwe, li wir di ewte

glosses: Guhartoyeke kûçik li kû nan dixwe, li wir direyê.


word: kûçikê me ye, li ber derîyê xelkê direye

glosses: Guhartoyeke kûçikê me ye, li ber derê xelkê direyê.