şûştin

text:
Destekê sunnet e tê da di yekê nessê kitab e
Dil bişo tu j' vê nifaqê ko bidit sîne beraqê
Bi sefa hemrehê erbabê dil û ehlê sefa be

text: Xwîn bi xwînê nayê şûştin.

ref: Hasan Polat, Nêrinek li ser romana Mîrzayê Reben https://web.archive.org/https://www.gazeteduvar.com.tr/kitap/2020/02/18/nerinek-li-ser-romana-mirzaye-reben/ arşîv, gazeteduvar.com.tr, 18.02.2020

text: Du dest cilên mela bazîd hebûn, yek berşûştûnê bû yek dişûştin yek jî ber dikirin. Jina mela bazîdî înan ew destêd cilêd mayî ku berşûştûnê bûn, daye jaran...

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 60, ISBN 978-605-5683-27-6

forms:
dişom (present)
dişoyî (present)
dişo (present)
dişon (present)
bişo (imperative singular)
bişon (imperative plural)
şûşt (past)
şûşt (past)
şûşt (past)
şûşt (past)
–şo– (root present)
–şûşt– (root past)
ez dişom (indicative present positive)
ez naşom (indicative present negative)
min şûşt (indicative past positive)
min neşûşt (indicative past negative)
tu dişoyî (indicative present positive)
tu naşoyî (indicative present negative)
te şûşt (indicative past positive)
te neşûşt (indicative past negative)
ew dişo (indicative present positive)
ew naşo (indicative present negative)
wê/wî şûşt (indicative past positive)
wê/wî neşûşt (indicative past negative)
em dişon (indicative present positive)
em naşon (indicative present negative)
me şûşt (indicative past positive)
me neşûşt (indicative past negative)
hûn dişon (indicative present positive)
hûn naşon (indicative present negative)
we şûşt (indicative past positive)
we neşûşt (indicative past negative)
ew dişon (indicative present positive)
ew naşon (indicative present negative)
wan şûşt (indicative past positive)
wan neşûşt (indicative past negative)
min dişûşt (imperfect positive)
min nedişûşt (imperfect negative)
min şûştibû (positive)
min neşûştibû (negative)
te dişûşt (imperfect positive)
te nedişûşt (imperfect negative)
te şûştibû (positive)
te neşûştibû (negative)
wê/wî dişûşt (imperfect positive)
wê/wî nedişûşt (imperfect negative)
wê/wî şûştibû (positive)
wê/wî neşûştibû (negative)
me dişûşt (imperfect positive)
me nedişûşt (imperfect negative)
me şûştibû (positive)
me neşûştibû (negative)
we dişûşt (imperfect positive)
we nedişûşt (imperfect negative)
we şûştibû (positive)
we neşûştibû (negative)
wan dişûşt (imperfect positive)
wan nedişûşt (imperfect negative)
wan şûştibû (positive)
wan neşûştibû (negative)
ez ê bişom (future positive)
ez ê neşom (future negative)
minê şûştibe (future perfect positive)
minê neşûştibe (future perfect negative)
tu yê bişoyî (future positive)
tu yê neşoyî (future negative)
teyê şûştibe (future perfect positive)
teyê neşûştibe (future perfect negative)
ew ê bişo (future positive)
ew ê neşo (future negative)
wê/wîyê şûştibe (future perfect positive)
wê/wîyê neşûştibe (future perfect negative)
em ê bişon (future positive)
em ê neşon (future negative)
meyê şûştibe (future perfect positive)
meyê neşûştibe (future perfect negative)
hûn ê bişon (future positive)
hûn ê neşon (future negative)
weyê şûştibe (future perfect positive)
weyê neşûştibe (future perfect negative)
ew ê bişon (future positive)
ew ê neşon (future negative)
wanê şûştibe (future perfect positive)
wanê neşûştibe (future perfect negative)
min şûştiye (perfect positive)
min neşûştiye (perfect negative)
min şûştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neşûştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te şûştiye (perfect positive)
te neşûştiye (perfect negative)
te şûştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neşûştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî şûştiye (perfect positive)
wê/wî neşûştiye (perfect negative)
wê/wî şûştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neşûştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me şûştiye (perfect positive)
me neşûştiye (perfect negative)
me şûştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neşûştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we şûştiye (perfect positive)
we neşûştiye (perfect negative)
we şûştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neşûştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan şûştiye (perfect positive)
wan neşûştiye (perfect negative)
wan şûştibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neşûştibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bişom (present subjunctive positive)
(bila) ez neşom (present subjunctive negative)
(bila) min şûştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neşûştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bişoyî (present subjunctive positive)
(bila) tu neşoyî (present subjunctive negative)
(bila) te şûştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neşûştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişo (present subjunctive positive)
(bila) ew neşo (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî şûştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşûştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bişon (present subjunctive positive)
(bila) em neşon (present subjunctive negative)
(bila) me şûştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neşûştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bişon (present subjunctive positive)
(bila) hûn neşon (present subjunctive negative)
(bila) we şûştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neşûştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bişon (present subjunctive positive)
(bila) ew neşon (present subjunctive negative)
(bila) wan şûştibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neşûştibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bişûşta (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neşûşta (imperfect subjunctive negative)
(bila) min şûştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neşûştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bişûşta (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neşûşta (imperfect subjunctive negative)
(bila) te şûştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neşûştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bişûşta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşûşta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî şûştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neşûştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bişûşta (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neşûşta (imperfect subjunctive negative)
(bila) me şûştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neşûştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bişûşta (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neşûşta (imperfect subjunctive negative)
(bila) we şûştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neşûştibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bişûşta (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neşûşta (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan şûştibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neşûştibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bişûşta (present conditional positive)
minê neşûşta (present conditional negative)
minê şûştibûya (preterite conditional positive)
minê neşûştibûya (preterite conditional negative)
teyê bişûşta (present conditional positive)
teyê neşûşta (present conditional negative)
teyê şûştibûya (preterite conditional positive)
teyê neşûştibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bişûşta (present conditional positive)
wê/wîyê neşûşta (present conditional negative)
wê/wîyê şûştibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neşûştibûya (preterite conditional negative)
meyê bişûşta (present conditional positive)
meyê neşûşta (present conditional negative)
meyê şûştibûya (preterite conditional positive)
meyê neşûştibûya (preterite conditional negative)
weyê bişûşta (present conditional positive)
weyê neşûşta (present conditional negative)
weyê şûştibûya (preterite conditional positive)
weyê neşûştibûya (preterite conditional negative)
wanê bişûşta (present conditional positive)
wanê neşûşta (present conditional negative)
wanê şûştibûya (preterite conditional positive)
wanê neşûştibûya (preterite conditional negative)
(tu) bişo (imperative present positive)
(tu) neşo (imperative present negative)
(hûn) bişon (imperative present positive)
(hûn) neşon (imperative present negative)
شووشتن
şîştin
şuştin
şwîştin
balav

etymology_text:
Ji proto-îranî*xşaud- ("şûştin"),
avestayî: xşaod- ("to become liquid"), xşaodah- ("herrikîna avê"),
partî: şwd- ("şûştin"),
pehlewî: şwd-, şws-, şus- ("şûştin"),
farisî: şo- ("şustin"),
belûçî: şuş-, şus- ("şûştin"),
kîrîbatî: şos- ("şûştin"),
kurmancî: şûştin- ("şûştin"),
soranî: şûştin, şordin- ("şûştin"),
hewramî: şi- ("şûştin"),
zazakî: şiten / şi-) ^(alfabeya arî),
sanskrîtî: kşod ("to dissolve", "to disintegrate")
Çavkanî: Cheung p.455

ܣܚܐ

roman: sħā

ধোৱা

roman: dhüa

йыуыу

roman: yïwïw

мыць

roman: mycʹ

памы́ць

roman: pamýcʹ

праць

roman: pracʹ

ধোয়া

roman: dhoẏa

ধোওয়া

roman: dhooẏa

ми́я

roman: míja

измивам

roman: izmivam

ဆေး

roman: hce:

угааха

roman: ugaaxa

ᏕᎬᎩᎶᎠ

roman: degvgiloa

洗

roman: xǐ

洗滌

roman: xǐdí

沖洗

roman: chōngxǐ

ҫу

roman: śu

һууй

roman: huuy

غَسَلَ

roman: ḡasala

լվալ

roman: lval

լվանալ

roman: lvanal

авдай

roman: awdaj

хилкадай

roman: hilkadaj

авми

roman: awmi

силкими

roman: silkimi

شستن

roman: šostan

𐌸𐍅𐌰𐌷𐌰𐌽

roman: þwahan

რეცხვა

roman: recxva

გარეცხვა

roman: garecxva

ბანვა

roman: banva

धोना

roman: dhonā

רָחַץ

roman: rakháts

שָׁטַף

roman: shatáf

уһах

roman: uhax

چھَلُن

roman: chalun

жуу

roman: cuu

씻다

roman: ssitda

ລ້າງ

roman: lāng

ຊັກ

roman: sak

ສ່ວຍ

roman: suāi

мие

roman: mie

ᠣᠪᠣᠮᠪᡳ

roman: obombi

угаалга

roman: ugaalga

ӕхсын

roman: æxsyn

ییقامق

roman: yıkamak

ياقىماق

roman: yaqimaq

يۇماق

roman: yumaq

يۇيماق

roman: yuymaq

жумақ

roman: zhumaq

жуймақ

roman: zhuymaq

ولل

roman: wlᶕl

اندرېيل

roman: andreyál

жуу

roman: juu

мыть

roman: mytʹ

помы́ть

roman: pomýtʹ

вы́мыть

roman: výmytʹ

стира́ть

roman: stirátʹ

постира́ть

roman: postirátʹ

क्षिपति

roman: kṣipati

ꠗꠃꠣ

roman: dóua

мꙑти

roman: myti

шустан

roman: šustan

கழுவு

roman: kaḻuvu

அலம்பு

roman: alampu

ล้าง

roman: láang

ซัก

roman: sák

కడుగు

roman: kaḍugu

ఉతుకు

roman: utuku

юарга

roman: yuarga

བཀྲུ་བ

roman: bkru ba

чуур

roman: çuur

𐎗𐎈𐎕

roman: rḥṣ

ми́ти

roman: mýty

пра́ти

roman: práty

чуурға

roman: çuurğa

លាង

roman: liəng

וואַשן

roman: vashn

πλένω

roman: pléno

πλύνω

roman: plúnō

νίπτω

roman: níptō

λούω

roman: loúō


şûştin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: bi avê pakkirina tiştek an jî kesekî ji qilêrî û lekeyan, karê paqijiya bi avê


aman

glosses:
Tiştên ku xwarin tê de tê çêkirin (wek qazan)
yan xwarin jê tê xwarin (wek sênî)
yan jî pê tê xwarin (wek kefçî).

glosses: Her tiştê av yan xwarin tê de tê parastin.

forms:
ئامان
аман

etymology_text: Ji ermenî աման (aman) ji ամամ (amam, “tê kirin, dagirtin, tijî kirin, tijî kirin”) + -ան (-an, “paşgireke navdêrçêker e”).

табак

roman: tabak

табаҡ

roman: tabaq

тәрилкә

roman: tärilkä

тале́рка

roman: taljérka

мі́ска

roman: míska

блю́да

roman: bljúda

থালা

roman: thala

чини́я

roman: činíja

блю́до

roman: bljúdo

ᎤᎿᏩ

roman: uhnawa

碟子

roman: diézi

盤子

roman: pánzi

طَبَق

roman: ṭabaq

طبق

roman: ṭabaʔ

صحن

roman: ṣaḥn

ափսե

roman: apʻse

պնակ

roman: pnak

بشقاب

roman: bošqâb

دیس

roman: dis

თეფში

roman: tepši

საინი

roman: saini

प्लेट

roman: pleṭ

צַלַּחַת

roman: tsalákhat

тарелка

roman: tarelka

талиңке

roman: taliñke

тамак

roman: tamak

접시

roman: jeopsi

ຈານ

roman: chān

чинија

roman: činija

танир

roman: tanir

таваг

roman: tavag

صحن

roman: sahan

тәрелке

roman: tärelke

тамақ

roman: tamaq

ⲗⲓϫⲓ

roman: liji

таре́лка

roman: tarélka

табақча

roman: tabaqča

бушқоб

roman: bušqob

จาน

roman: jaan

тәлинкә

roman: tälinkä

قاب

roman: qāb

طباق

roman: tabāq

تھالی

roman: thālī

тарі́лка

roman: tarílka

ми́ска

roman: mýska

ចាន

roman: caan

πιάτο

roman: piáto

πίναξ

roman: pínax

πινάκιον

roman: pinákion

λοπάς

roman: lopás


aman

text: aman Allahım

text: aman, bir daha yapmam tobe

text: aman, öyle söylemeyin

text: aman bırakın beni

text: aman çocuğa iyi bak

text: aman ne güzel şey

text: aman, öyle sözler söyledi ki donakaldım

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-aman.wav


firax

glosses:
Tiştên xwarin tê de tê çêkirin (wek qazan)
yan xwarin jê tê xwarin (wek sênî)
yan jî pê tê xwarin (wek kefçî)

text: Xanima min jî di vê navê de ew texlît xwarinên ku min navên wan li jor hejmartin di firaxên porselen yên xweşik de li ser masê bi awayekî spehî bi cih kiribûn û mîna xanim û bermaliyeke bi xwe bawer li benda mêvanan bû.

ref: Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 16

text: Jin û mêr bi lez firaxên ku hebûn danîne ber dilopan, lê firaxên wan têra hemû dilopan nekirin, pir dilop bê firax man.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms:
فراخ
fera
firaq
ferax

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha fireh, bi farisî فراخ (firax: fireh). Bi heman awayî bide ber îngilîzî plate (sênîk) ji yûnanî πλατύς (platûs: fireh). Maneya "firax" jî divê berê "sênîk" be lê paşî bûye aman.

إناء

roman: ʾināʾ

ipa: /fɪˈɾɑːx/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-firax.wav

hyphenation: fi·rax


hesin

glosses:
kanzayek magnetîk yê qurs û qayîm yê rengzîvî ye lê jengarî jî dibe
 (jimareya wî ya atomî 26 e û sembola wî ya kîmyayî Fe ye), cencere

forms:
هەسن
asn
asin
hasn
hasin
esn
esin
hesîn
hesn
ḧasn
ḧasin
ḧesn
ḧesin
hêsan

etymology_text: Asin / hesin ji proto-hindûewropî *h₂eyos (madenek, bronz, mis, paxir, sifir), proto-îranî *eyes-, hevreha sanskrîtî अयस् (ayas) (eyes: bronz yan sifir), avestayî eyeh, farisiya navîn asîn, farisî آهن (ahen), latînî aes (eyes: bronz yan sifir; pare), îngilîzî ore (kan, maden)... Hêjayî gotinê ku tevî nêzîkî dengî ya "asin"a kurdî û Eisen (bixwîne: aysin) ya almanî û iron (bixwîne: ayron) ya îngilîzî, ew ne hevreh in.

ئاسن

roman: asn

аиха

roman: āixā

гъучӏы

roman: ġ°č̣ə

𑜎𑜢𑜀𑜫

roman: lik

темир

roman: temir

ብረት

roman: bərät

ܦܪܸܙܠܵܐ

roman: prizlā

פרזלא

roman: parzlā, parzlo

লো

roman: lü

লোহা

roman: lüha

махх

roman: maχ̄

𐬀𐬌𐬌𐬀𐬢𐬵

roman: aiiaŋh

тимер

roman: timer

жале́за

roman: žaljéza

آسن

roman: ásan

লোহা

roman: loha

اهین

roman: âhin

желя́зо

roman: željázo

သံ

roman: sam

түмэр

roman: tümer

эчиг

roman: ečig

ᏔᎷᎩᏍᎩ

roman: talugisgi

鐵

roman: thiet

鐵

roman: tiě

鐵

roman: tiék

鐵

roman: thih, thiat

тимӗр

roman: timĕr

мегь

roman: meh

ދަގަނޑު

roman: dagaⁿḍu

حَدِيد

roman: ḥadīd

երկաթ

roman: erkatʻ

кшни

roman: kšni

хэл

roman: həl

сэлэ

roman: sələ

хэлэ

roman: hələ

шэлэ

roman: şələ

элдэн

roman: əldən

кирун

roman: kirun

آهن

roman: âhan

𐌴𐌹𐍃𐌰𐍂𐌽

roman: eisarn

લોખંડ

roman: lokhaṇḍ

რკინა

roman: rḳina

লুহা

roman: luha

लोहा

roman: lohā

آهِن

roman: âhen

בַּרְזֶל

roman: barzel

аьшк

roman: äšk

гъущӏ

roman: ġ°ṣ̂

төмр

roman: tömr

ಕಬ್ಬಿಣ

roman: kabbiṇa

дэмир

roman: demir

යකඩ

roman: yakaḍa

кӧрт

roman: kört

लोक्कंड

roman: lokkaṇḍa

薩

roman: so

철

roman: cheol

쇠

roman: soe

ᓲᐢᑲᐧᐦᐃᑲᐣ

roman: sooskayhikan

ᐱᐋᐧᐱᐢᐠ

roman: piaaypisk

дэмыр

roman: dämır

クルガニ

roman: kurugani

мах

roman: maχ

ເຫຼັກ

roman: lek

ერკინა

roman: erḳina

დემირი

roman: demiri

ракь

roman: raq̇

железо

roman: železo

ഇരുമ്പ്

roman: irumpŭ

ᠰᡝᠯᡝ

roman: sele

ке̄р

roman: kēr

लोखंड

roman: lokhaṇḍa

кӹртни

roman: kÿrtni

төмөр

roman: tömör

еся

roman: esja

फलाम

roman: phalām

नँ

roman: nam̐

баса

roman: basa

てぃち

roman: tichi

ӕфсӕн

roman: æfsæn

ӕфсӕйнаг

roman: æfsæjnag

تۆمۈر

roman: tömür

وسپنه

roman: wᶕspәna

اوسپنه

roman: óspәna

темір

roman: temır

ⲃⲉⲛⲓⲡⲉ

roman: benipe


asinker

ipa: /ɑːsɪŋˈkɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-asinker.wav

hyphenation: a·sin·ker


hesinker

ipa: /hɛsɪŋˈkɛɾ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-hesinker.wav

hyphenation: he·sin·ker


nal

glosses:
asinê dixin binê simên anku piyên hespan û dewarên din
(daku simên dewaran neêşin û birîndar nebin)

forms:
نال
нал

etymology_text: Hevreha nial, niyal û bi metatezêliyan, hemû ji erebî نعل (ne'l) ji aramî נעל (ne'l) ku bi rêya erebî herwiha serekaniya ناڵ (nał) ya soranî, نال (nal) ya belûçî, نعل (ne'l) ya farisî û nal ya tirkî ye jî. Bo guherîna "e + eyn" bide ber "maqûl, marûf, marîfet". Herwiha "eyn + e" jî di kurdî de dibe "a", binere: "alif, aqil, ala".

даға

roman: dağa

падко́ва

roman: padkóva

نال

roman: nál

নাল

roman: nal

подко́ва

roman: podkóva

သံခွာ

roman: samhkwa

馬掌

roman: mǎzhǎng

馬蹄鐵

roman: mǎtítiě

馬蹄

roman: mǎtí

такан

roman: takan

حَدْوَة

roman: ḥadwa

حِدْوَة

roman: ḥidwa

نَعْل

roman: naʿl

պայտ

roman: payt

نعل اسب

roman: na'l-e asb

نعل

roman: na'l

بشک

roman: bašk

ნალი

roman: nali

नाल

roman: nāl

खुरप

roman: khurap

अश्वनाल

roman: aśvanāl

פַּרְסָה

roman: parsá

тах

roman: tax

така

roman: taka

편자

roman: pyeonja

ເຫລັກໂຄບຕີນມ້າ

roman: lek khōp tīn mā

ເກີບມ້າ

roman: kœ̄p mā

потковица

roman: potkovica

поткова

roman: potkova

тах

roman: tah

تاقا

roman: taqa

таға

roman: tağa

наъл

roman: naʾl

லாடம்

roman: lāṭam

గుర్రపునాడా

roman: gurrapunāḍā

རྨིག་ལྕགས

roman: rmig lcags

підко́ва

roman: pidkóva

ទ្រនាប់ជើងសេះ

roman: trɔɔnŏəpcəəngseh

боккуоп

roman: bokkuop

פּאָדקאָווע

roman: podkove

πέταλο

roman: pétalo

ipa: /nɑːl/


sole

audio: LL-Q652 (ita)-Ciampix-sole.wav


nalbend

glosses: kesa/ê ku nalan dike simên dewaran (bi taybetî hespan)

forms:
nalçêker
nalder
nalkar
nalker
nalsaz
نالبهند

etymology_text: Ji nal + -bend, hevreha soranî ناڵبهند (nałbend), farisî نعلبند (ne'lbend), ji zimanên îranî, "nal" ji erebî نعل (ne'l), "bend" ji îranî ji proto-hindûewropî. նալբանդ (nalband) ya ermenî û nalbant ya tirkî ji îranî hatine wergirtin.

налбантин

roman: nalbantin

蹄鐵匠

roman: títiějiàng

بَيْطَار

roman: bayṭār

պայտար

roman: paytar

նալբանդ

roman: nalband

نعلبند

roman: na'lband

નાલબંદ

roman: nālband

потко́вувач

roman: potkóvuvač

на́лбат

roman: nálbat

кузне́ц

roman: kuznéc

конова́л

roman: konovál

πεταλωτής

roman: petalotís


erdnasî

glosses: Zanista lêkolînan li ser taybetmendiyên fîzîkî yên dinyayê dike.

glosses: (li fêrgehan) dersa taybetmendiyên fîzîkî yên dinyayê dide fêrkirin

forms:
erdnîgar
erdzanî

etymology_text:
Ji erd + -nasî.
yanerdnas + î

география

roman: geografija

географический

roman: geografičeskij

ipa: /ʕɛɾdnɑːˈsiː/


erdnasî

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
erdnasîtir (comparative)
herî erdnasî (superlative)
erdnasîtirîn (superlative)

ipa: /ʕɛɾdnɑːˈsiː/


erdnîgar

glosses: zanista lêkolînan li ser taybetmendiyên fîzîkî yên dinyayê dike

glosses: dersa xwendina taybetmendiyên fîzîkî yên dinyayê dide fêrkirin

forms:
erdnasî
erdzanî

etymology_text: Ji erd + nîgar.

ipa: /ɛɾdniːˈɡɑːɾ/

hyphenation: erd·nî·gar


cografya

glosses: Dersa xwendina taybetmendiyên fîzîkî yên dinyayê dide fêrkirin.

forms:
coxrafya
cuxrafya

etymology_text: Hevreha farisî جغرافیا (coẍrafiya) û tirkî coğrafya, hemû ji erebî جغرافيا (cuẍrafya) ji yûnanî γεωγραφία (geografía) ji γῆ (gê: erd, ax) + γράφω (gráphō: nivîsîn). Heman peyvê bi rêya latînî geographia di piraniya zimanên ewropî de jî cih girtiye: fransî géographie, îngilîzî geography, îtalî û portugalî geografia, spanî geografio, rusî география (geografija)... Ji eynî rehî: jeopolîtîk, grafîk.

агеографиа

roman: āgeogrāfiā

ⵜⴰⵔⴰⴽⴰⵍⵜ

roman: tarakalt

ভূগোল

roman: bhugül

география

roman: geografiya

геагра́фія

roman: hjeahráfija

ভূগোল

roman: bhugol

геогра́фия

roman: geográfija

地理學

roman: dei⁶ lei⁵ hok⁶

地理學

roman: dìlǐxué

جُغْرَافِيَا

roman: juḡrāfiyā

جُغْرافيا

roman: juḡrāfya

աշխարհագրություն

roman: ašxarhagrutʻyun

گیتاشناسی

roman: gitâ-šenâsi

جغرافیا

roman: joğrâfiyâ

ભૂગોળ

roman: bhūgoḷ

გეოგრაფია

roman: geograpia

भूगोल

roman: bhūgol

גֵּאוֹגְרַפְיָה

roman: geográfya

ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

roman: bhūgōḷaśāstra

지리학

roman: jirihak

ພູມສາດ

roman: phūm sāt

земјопис

roman: zemjopis

газарзүй

roman: gazarzüj

ᠭᠠᠵᠠᠷᠵᠦᠢ

roman: ɣaǰarǰüi

جۇغراپىيە

roman: jughrapiye

ځمکپوهنه

roman: źməkpohəna

география

roman: geografiä

жағрафия

roman: jağrafiä

भूगोलः

roman: bhūgolaḥ

ҷуғрофия

roman: juġrofiya

புவியியல்

roman: puviyiyal

భూగోళశాస్త్రం

roman: bhūgōḷaśāstraṃ

جغرافیہ

roman: juġrāfiya

геогра́фія

roman: heohráfija

земле́пис

roman: zemlépys

ភូមិសាស្ត្រ

roman: phuumisaastrɑɑ

געאָגראַפֿיע

roman: geografye

γεωγραφία

roman: geografía

γεωγραφία

roman: geōgraphía


coxrafya

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre cografya.


cografî

text: Ji ber sedemên cografî.

forms:
cografîtir (comparative)
herî cografî (superlative)
cografîtirîn (superlative)
cografîk
cografîkî
cografyayî
coxrafî
coxrafîk
coxrafîkî
coxrafyayî
cuxrafî
cuxrafîk
cuxrafîkî
cuxrafyayî

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]geos (dinya) + graphein (nivîsîn)^([Divê were berfirehtirkirin])

географический

roman: geografičeskij


erdnas

glosses: pispora/ê erdnasiyê, şarezaya/ê erdnasiyê, zanistvana/ê erdnasiyê

forms: erdzan

etymology_text: Ji erd + nas.

географ

roman: geograf

ipa: /ɛɾdˈnɑːs/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-erdnas.wav

hyphenation: erd·nas


cografyavan

forms:
cograf
cografînas
cografîvan
cografîzan
cografyanas
cografyazan
coxraf
coxrafînas
coxrafîvan
coxrafîzan
coxrafyanas
coxrafyavan
coxrafyazan
cuxraf
cuxrafînas
cuxrafîvan
cuxrafîzan
cuxrafyanas
cuxrafyavan
cuxrafyazan


erdnîgarnas

glosses: pispora/ê erdnîgarê, şarezaya/ê erdnîgarê, zanistvana/ê erdnasiyê

forms:
erdnîgarvan
erdnîgarzan

etymology_text: Ji erdnîgar + nas.


herrî

glosses:
çamûr, gilk, gîl, mole, mûle, ax digel avê, teqn,
axa pirr av di nav de

forms:
حهڕی
herî
herri
ax
gêç
qûm
xîz
miriq

etymology_text: Gengazanehevrehazazakîherr (“erd”).

аӽәынҵәа

roman: āӽwənc̣°ā

кир

roman: kir

বোকা

roman: büka

хӏарщ

roman: ḥarš̄

бруд

roman: brud

гразь

roman: hrazʹ

কাদা

roman: kada

кал

roman: kal

тиня

roman: tinja

ရွှံ့

roman: hrwam.

ဗွက်

roman: bwak

мода

roman: moda

坭

roman: ní

污泥

roman: wūní

طِين

roman: ṭīn

وَحْل

roman: waḥl

طينة

roman: ṭīna

غيس

roman: ḡīs

ցեխ

roman: cʻex

գայռ

roman: gayṙ

گل

roman: gel

ტალახი

roman: ṭalaxi

कीचड़

roman: kīcaṛ

पंक

roman: paṅk

בֹּץ

roman: bots

баткак

roman: batkak

진흙

roman: jinheuk

ຕົມ

roman: tom

ບົງ

roman: bong

ຂີ້ຕົມ

roman: khī tom

ചെളി

roman: ceḷi

ചേറ്

roman: cēṟŭ

ᠯᡳᡶᠠᡥᠠᠨ

roman: lifahan

шавар

roman: šavar

हिलो

roman: hilo

гам

roman: gam

چامور

roman: çamur

لاي

roman: lay

балшық

roman: balşyq

батпақ

roman: batpaq

ⲗⲱⲓϩⲓ

roman: lōihi

ⲗⲟⲓϩⲉ

roman: loihe

грязь

roman: grjazʹ

сля́коть

roman: sljákotʹ

боло́то

roman: bolóto

ꠙꠦꠇ

roman: fex

лой

roman: loy

гил

roman: gil

лоиқа

roman: loyiqa

சேறு

roman: cēṟu

โคลน

roman: kloon

เลน

roman: leen

బురద

roman: burada

ఆడుసు

roman: āḍusu

འདག་པ

roman: 'dag pa

грязь

roman: hrjazʹ

болото

roman: boloto

багно

roman: bahno

ភក់

roman: pūək

бадараан

roman: badaraan

בלאָטע

roman: blote

λάσπη

roman: láspi

πηλός

roman: pilós

βόρβορος

roman: vórvoros

γύψος

roman: gýpsos

βόρβορος

roman: bórboros

ἰλύς

roman: ilús

ipa: /hɛˈriː/, /ħɛˈriː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-herrî.wav

hyphenation: her·rî


çamûr

forms:
ax
gêç
qûm
xîz

etymology_text: Ji tirkî çamur

грязь

roman: grjazʹ


gilk

forms:
gîl
ax
gêç
qûm
xîz

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


mole

forms:
mûle
ax
gêç
qûm
xîz


mole

glosses:
korebeşk, koremişk,
 canewerekê biçûkê şîrdar e ku kunan dirûst dike, pûrtekê nerimê tarî û dêmekê dirêj û çavên pirr biçûk hene, kirman û canewerên biçûkên wek wan dixwe

glosses: mol, avahiyê mezin, kêşana gerdîgiranî, qulind


teqn

etymology_text: Ji erebî تقن (tiqn), hevreha aramî ܬܘܩܢܐ (tuqna), îbrî תקן (téqen).


herî

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: hokerek e bo diyarkirina ku tiştek yan kesek xwedî taybetmendiyekê ye ji hemî tiştên yan kesên din zêdetir:

glosses: hokerek e dikeve berî kêm yan zêde yan hin peyvên din û wateya "bi kêmî" yan "bi zêdeyî" û hwd.

forms: هەری

etymology_text: Hevreha tewrî, ji her (“hergav, herdem”) + -î, bi ramana "tiştê/a ku (bêvan)tirîn a her demê heta niha ye". Bide ber îngilîzî ever ku ji bo heman ramanê bi kar tê.

эҥ

roman: eŋ

найбо́льш

roman: najbólʹš

най-

roman: naj-

цзуй

roman: czuy

最

roman: zuì

اَلـ

roman: al--

ամենա-

roman: amena-

-գույն

roman: -guyn

सबसे

roman: sabse

सब से

roman: sab se

הכי

roman: ha'khi

эң

roman: eñ

가장

roman: gajang

제일

roman: jeil

최-

roman: choe-

инг

roman: iñ

...ທີ່ສຸດ

roman: ...thī sut

ئەڭ

roman: eng

наи-

roman: nai-

са́мый

roman: sámyj

наибо́лее

roman: naibóleje

-е́йший

roman: -éjšij

-а́йший

roman: -ájšij

эң

roman: eň

...ที่สุด

roman: ...tîi-sùt

найбі́льш

roman: najbílʹš

инъ

roman: inʺ

ជាងគេ

roman: cieŋ kee

ipa: /hɛˈɾiː/

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-herî (Navdêr 1).wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-herî (Navdêr 2).wav

hyphenation: he·rî


herî

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-herî (Navdêr 1).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-herî (Navdêr 2).wav


herî

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê


hirî

forms:
herî
hîr
xurî
هری

etymology_text:
Ji proto-hindûewropî *h₂wĺ̥h₁neh₂, proto-îranî *herine-, hevrehaخوری (xurî) ya soranî, verina ya avestayî, ऊर्णा (ū́rṇā) ya sanskrîtî, hulana ya hîtîtî, գեղմ (geġm)
ya ermenî, волна (volna) ya rusî, wool ya îngilîzî, Wolle ya almanî, λῆνος (lē̃nos) ya yûnaniya kevn, lāna ya latînî (> laine ya fransî), vìlna ya lîtwanî... (Di navbera zimanên proto-hindûewropî de û di eynî zimanî de jî li aliyekî dengê "h" û yê "w" û li hêla din jî dengê "l" û yê "r" bi hev diguherin. Nimûne: hişk û wişk; şelwal û şelwar. Loma di hin zimanan de ev peyv "h-r-" û di hinan de jî "w-l-" ye.) Peyvên kurdî pirç, por, pûrt jî ji eynî rehî ne.

উণ

roman: un

йөн

roman: yön

παμανο

roman: pamano

во́ўна

roman: vóŭna

шэрсць

roman: šerscʹ

پژم

roman: pažm, pažam

въ̀лна

roman: vǎ̀lna

ᎤᏩᏂ

roman: uwani

羊毛

roman: yángmáo

صُوف

roman: ṣūf

բուրդ

roman: burd

գեղմ

roman: geġm

инңакта

roman: inңakta

پشم

roman: pašm

𐍅𐌿𐌻𐌻𐌰

roman: wulla

მატყლი

roman: maṭq̇li

ऊन

roman: ūn

צֶמֶר

roman: tsémer

жүн

roman: cün

털실

roman: teolsil

양모

roman: yangmo

ຂົນ

roman: khon

მონტკორი

roman: monṭḳori

во́лна

roman: vólna

കമ്പിളി

roman: kampiḷi

миж

roman: miž

მონტყორი

roman: monṭq̇ori

ноос

roman: noos

ଉଲ

roman: ulô

фист

roman: fist

фӕсм

roman: fæsm

жүн

roman: jün

шерсть

roman: šerstʹ

вльна

roman: vlĭna

მა̈ტყ

roman: mäṭq̇

ขน

roman: kǒn

బొచ్చు

roman: boccu

йон

roman: yon

བལ

roman: bal

ха

roman: χa

во́вна

roman: vóvna

ឧណ្ណា

roman: ʼŏnna

រោមចៀម

roman: roomciəm

וואָל

roman: vol

μαλλί

roman: mallí

ἔριον

roman: érion

εἶρος

roman: eîros

𐀔𐀪

roman: ma-ri


cihû

glosses:
bawermendên cihûtiyê,
 kesên li ser dînê Hz Mûsa

forms:
cihûd
cuhî
cuhû
coleke
jihû
îbranî
îsraîlî

etymology_text: Ji îbranî יהודי (yehûdî). Ji guherîna "y" bi "c" diyar e ku ev peyv ji mêj ve di kurdî de heye û ne bi rêya erebî piştî îslamê ketiye kurdî. "Y" ya îraniya kevn di kurdî û farisî de bi pirranî dibe "c", wek "yesne- > cejn, yew- > cuda, *yem(l) > caw. "E" bi pirranî di kurmancî de dibe "i", wek "behar" > "bihar". "D" jî bi pirranî di kurmancî de ji dawiya peyvê dikeve, wek soranî "kird", kurmancî "kir" yan farisî "damad", kurmancî "zava". جوو (cû) ya soranî jî hevreha "cihû" ye. Bi heman awayî "y/ie" ya latînî jî di hin zimanên ewropî de bûye "c/j": latînî "Iūdaeus" > îngilîzî Jew (bixwîne: cû), fransî Juif (bixwîne: jwîf). Peyva yehûdî wergirtineke nû ya bi rêya erebî ye.

джурт

roman: ǯ̍wrt

𐕛𐔰𐕖𐔰𐕙

roman: vačar

йәһүд

roman: yähüd

яўрэ́й

roman: jaŭréj

яўрэ́йка

roman: jaŭréjka

габрэ́й

roman: habréj

габрэ́йка

roman: habréjka

іўдзе́й

roman: iŭdzjéj

іўдзе́йка

roman: iŭdzjéjka

юдэ́й

roman: judéj

юдэ́йка

roman: judéjka

жыд

roman: žyd

жыдо́ўка

roman: žydóŭka

ইহুদি

roman: ihudi

евре́ин

roman: evréin

евре́йка

roman: evréjka

ဂျူး

roman: gyu:

жуьгти

roman: žügti

猶太人

roman: jau⁴ taai³ jan⁴

猶太人

roman: Yù-thai-ngìn

猶太人

roman: yóutàirén

猶太人

roman: Iú-thài-lâng

يَهُودِيّ

roman: yahūdiyy

يَهُودِيَّة

roman: yahūdiyya

հրեա

roman: hrea

یهودی

roman: yahudi

جهود

roman: johud

𐌹𐌿𐌳𐌰𐌹𐌿𐍃

roman: iudaius

ებრაელი

roman: ebraeli

यहूदी

roman: yahūdī

यहूदिनी

roman: yahūdinī

יְהוּדִי

roman: yehudí

יְהוּדִית

roman: yehudít

יְהוּדִים

roman: yehudím

יהודיות

roman: yehudiyót

ಯೆಹೂದ್ಯ

roman: yehūdya

жөөт

roman: cööt

유대인

roman: yudaein

유태인

roman: yutaein

ຢິວ

roman: yiu

ຄົນຢິວ

roman: khon yiu

ജൂതൻ

roman: jūtan

يەھۇدى

roman: yehudi

яһуди

roman: ähudi

иуде́й

roman: iudéj

иуде́йка

roman: iudéjka

евре́й

roman: jevréj

евре́йка

roman: jevréjka

жидовинъ

roman: židovinŭ

жидъ

roman: židŭ

жидинъ

roman: židinŭ

யூதர்

roman: yūtar

жугьур

roman: çuhur

คนยิว

roman: kon yiu

ชาวยิว

roman: chaao yiu

యూదు

roman: yūdu

ជ្វីស

roman: cviih

ជ្វីហ្វ

roman: cviifɑɑ

ייִד

roman: yid

Εβραίος

roman: Evraíos

Εβραία

roman: Evraía

Ισραηλίτης

roman: Israïlítis

Ισραηλίτισσα

roman: Israïlítissa

Ιουδαίος

roman: Ioudaíos

Ῐ̓ουδαῖος

roman: Ioudaîos

ջհուտ

roman: ǰhut


zemînnas

glosses: pispora/ê zemînnasiyê, şarezaya/ê erdnasiyê, zanistvana/ê erdnîgarê

forms: zemînzan

etymology_text: Ji zemîn + nas.

географ

roman: geograf


cihûtî

glosses:
dînê cihûyan,
 dînê li ser bingehê Tewratê ku ji aliyê Mûsa-pêxember ve hatiye damezrandin

forms:
cihudî
cihûdî
cuhîdî
cuhîtî

etymology_text: Ji cihû + -tî.

𐕛𐔰𐕖𐔰𐕙𐕒𐕡𐕎

roman: vačarun

іудаі́зм

roman: iudaízm

ইহুদি ধর্ম

roman: ihudi dhôrm

юдаи́зъм

roman: judaízǎm

猶太教

roman: jau⁴ taai³ gaau³

猶太教

roman: Yù-thai-kau

猶太教

roman: yóutàijiào

猶太教

roman: Iû-thài-kàu

ޔަހޫދީދީން

roman: yahūdīdīn̊

يَهُودِيَّة

roman: yahūdiyya

հուդայականություն

roman: hudayakanutʻyun

یهودیت

roman: yahudiyat

იუდაიზმი

roman: iudaizmi

यहूदी धर्म

roman: yahūdī dharma

יַהֲדוּת

roman: yahadút

иудаизм

roman: iudaizm

ජුදා ආගම

roman: judā āgama

유대교

roman: yudaegyo

јудаи́зам

roman: judaízam

яһудилік

roman: ähudilık

иуде́йство

roman: iudéjstvo

ศาสนายูดาย

roman: săasàná yoodaai

яһүдилек

roman: yahüdilek

یہودیت

roman: yahūdiyat

іудаї́зм

roman: iudajízm

юдаї́зм

roman: judajízm

សាសនាជ្វីហ្វ

roman: saasnaa cwiif

ייִדישקײַט

roman: yidishkayt

ייִדישקייט

roman: yidishkeyt

יהדות

roman: yaades

יודאַיִזם

roman: yudaizm

ιουδαϊσμός

roman: ioudaïsmós

Ἰουδαϊσμός

roman: Ioudaïsmós

ipa: /d͡ʒɪhuːˈtiː/

hyphenation: ci·hû·tî


mûsawî

forms:
mûsewî
îbranî
îsraîlî

etymology_text: Ji Mûsa + -wî.

еврей

roman: jevrej


Mûsa

pos: name

pos_title: Serenav

forms:
مووسا
Îsa

etymology_text: Ji erebî موسى (Mûsa) ji îbranî משה (Moşê) belkî ji misrî msy (“xwedêdayî”) yan ms (kurr). Wek Moses ketiye îngilîzî û gelek zimanên din jî yên ewropî.

ሙሴ

roman: Musse

ࠌࠦࠔࠨࠄ

roman: mūši

Муса

roman: Musa

Майсе́й

roman: Majsjéj

মূসা

roman: mūsa

Моисе́й

roman: Moiséj

摩西

roman: mo¹ sai¹

梅瑟

roman: mui⁴ sat¹

摩西

roman: Mô-sî

摩西

roman: Móxī

梅瑟

roman: Méisè

摩西

roman: Mô͘-se

مُوسَىٰ

roman: mūsā

Մովսես

roman: Movses

Մովսէս

roman: Movsēs

موسی

roman: musâ

მოსე

roman: mose

מֹשֶׁה

roman: moshé

מֹשֶׁה רַבֵּנוּ

roman: moshé rabénu

मूजे

roman: mūje

^모세

roman: Mose

Муса идавс

roman: Musa idaws

Мојсеј

roman: Mojsej

موسی

roman: musa

Мұса

roman: Mūsa

མོ་ཤི

roman: mo shi

Мойсе́й

roman: Mojséj

ម៉ូសេ

roman: mousee

משה

roman: moyshe

Μωυσής

roman: Moysís

Μωϋσῆς

roman: Mōüsês

Μωσῆς

roman: Mōsês


mûsawîtî

glosses:
dînê mûsawiyan, dînê cihûyan
 dînê li ser bingehê Tewratê ji alî Mûsa-pêxember ve hatî damezrandin

forms: mûsewîtî

etymology_text: Ji mûsawî + tî.

Иудаизм

roman: Iudaizm


yehûdîtî

glosses:
dînê cihûyan, dînê yehûdiyan
 dînê li ser bingehê Tewratê ji alî Mûsa-pêxember ve hatî damezrandin

forms:
yehudîtî
yahûdîtî

etymology_text: Ji yehûdî + tî.


ajawe

glosses:
fitne, şiltaxî, ajîtasyon, şarandin, sorkirin, provokasyon,
têkoşîn bo peydakirina nearamiyê

glosses: qehirandin, provokekirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji soranî ئاژاوە (ajawe), ji lêkereka wek *ajaftin, hevreha aşofandin, partî 𐫀𐫀𐫢𐫇𐫁 (ʾʾšwb /āšōβ/, “hengame, ajawe”)farisî آشفتن (aşoften) ( >aşifte) û آشوب (aşûb) (bi gengazî >aşop).

агитация

roman: agitacija

ipa: /ɑːʒɑːˈwɛ/

hyphenation: a·ja·we


kordunde

glosses: Jin-û-mêrên ti zarok nînin, malbata bêzarok.

forms:
kordundetir (comparative)
herî kordunde (superlative)
kordundetirîn (superlative)
kordûnda
kordûnde
kordûndan
kordûndeh
kurdûnda
kurdûndan
kurdûnde
kurdûndeh
kurdinde
kurdunde

etymology_text: Ji kor + dunde.

ipa: /koːɾdʊnˈdɛ/

hyphenation: kor·dun·de


torr

glosses: Komek benan e ku bi hev ve hatine girêdan bi awayekê wisa ku kun di navbera wan de çêdibin (bi taybetî bo girtina masiyan tê bikaranîn).

text: ...tor diavet û masî digirtin.

ref: Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, 2022 ["1857"], r. 198

forms:
tor
cel
celik
daf
dafik
dam
dargap
dav
davik
heşare
lap
labik
lep
lepik
şebeke
şilik
tap
tapik
tele
tel
telik
tevne
xef
xefik
xep
xepik

etymology_text: Ji zimanên tirkîkî. tirkî tor; azerî tor, qazaxî тор (tor), qirqîzî тор (tor), ozbekî to'r.

сеть

roman: setʹ

ιστός

roman: istós


torr

glosses: Yekeya wişarpestana esmanî ko temet wişara yek milîmetra cîweyî ye.


çaydank

glosses: Amaneke biçembil e çay tê de tê kelandin.

forms:
چایدانک
çadan
çadank
çaydan
çeydan
çaydang
çeydank
sirrehî

etymology_text: Ji çay + -dank.

찻주전자

roman: chatjujeonja

чајник

roman: čajnik

چادان

roman: çadan

چایدان

roman: çaydan

τσαγιέρα

roman: tsagiéra

ipa: /t͡ʃɑːjˈdɑːŋk/

hyphenation: çay·dank


qorî

forms:
qorîk
surrehî

ipa: /qoːˈɾiː/

hyphenation: qo·rî


çadank

ipa: /t͡ʃɑːˈdɑːŋk/

hyphenation: ça·dank


çaydan

glosses: alavek ku av têda tê kelandin bu dem kirina çay.

forms:
çadan
çadank
çaydank
çeydan
çaydang
çeydank

etymology_text: Ji çay + -dan.


çadan

ipa: /t͡ʃɑːˈdɑːn/

hyphenation: ça·dan


ça

pos: pron

pos_title: Cînav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-ça.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-ça.wav


tovçay

glosses:
tovê çayê,
 tovê dikin nav avê û dikelînin daku çay jê çêbibe,
giyayê hişkkirî yê dikin nav avê û dikelînin yan jî dikin nav ava kelandî daku çay jê çêbibe

forms:
tofça
tovça

etymology_text: Ji tov + çay.

ipa: /toːvˈt͡ʃɑːj/

hyphenation: tov·çay


dunde

glosses: Hemû zarok û nevî û nevîçirk û hwd yên kesekî.

forms:
دووندە
dûnde
dûndan
dûndeh
dwîndeh

etymology_text: Belkî têkildarî dû (dûv) lê herwiha bidin ber tirkî döl û paşgira ermenî -ունդ (-und) wek di peyva սերունդ (serund) (dunde, zuriyet) de. Bide ber herwiha kurdî tûde (“gel, xelk, kesûkar”).

потомок

roman: potomok

отпрыск

roman: otprysk

ipa: /dʊnˈdɛ/

hyphenation: dun·de


dundan

pos: unknown

pos_title: Mane

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


bêdunde

forms:
bêdundetir (comparative)
herî bêdunde (superlative)
bêdundetirîn (superlative)
bêdûndan
bêdûndeh
bêdûnde

etymology_text: Ji bê- + dûnde.


zurryet

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre zuryet.


zuryet

glosses: hemî zaro û nevî û nevîçirk û hwd yên kesekê/î

forms:
زوڕیەت
zirryet
zirriyet
zurriyet
ziriyet

etymology_text: Ji erebî ذُرِّيَّة (ḏurriyya).

ipa: /zʊɾˈjɛt/


zurriyet

text: Zürriyetsiz bir aile.


nevî

text: (...) Lê ji kû dapîra Zuleyxa û neviya wê Besna erebiyê dizanin!

ref: Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996

forms:
نهڤی
nebîk
nevîk
nebî
nevê

etymology_text: Ji proto-îranî *nepat-, ji proto-hindûewropî *h₂népōts. Hevreha soranî نەوە (newe), farisî نوه (nevê), farisiya navîn nep, farisiya kevn 𐎴𐎱𐎠 (n-p-a), avestayî 𐬥𐬀𐬞𐬁𐬙 (nepat), sanskrîtî नपात् (nepat), latînî nepōs, yûnaniya kevn ἀνεψιός (anêfiyos, “kinêz, kuzen”), îngilîziya kevn nefa û inglîziya nû nephew. Nevis ya kurmancî jî ji heman peyvê ye.

নাতি

roman: nati

নাতিনী

roman: natini

васасул вас

roman: wasasul was

ясальул яс

roman: jasal’ul jas

ミッポ

roman: mitpo

নাতনি

roman: natni

внук

roman: vnuk

вну́чка

roman: vnúčka

မြေး

roman: mre:

孫子

roman: sūnzi

孫兒

roman: sūn'ér

孫女

roman: sūnnǚ

حَفِيد

roman: ḥafīd

حَفِيدَة

roman: ḥafīda

թոռ

roman: tʻoṙ

թոռնիկ

roman: tʻoṙnik

نوه

roman: nave

შვილიშვილი

roman: švilišvili

नाती

roman: nātī

पोता

roman: potā

पोती

roman: potī

נכד

roman: nekhed

손주

roman: sonju

외손주

roman: oesonju

ຫລານ

roman: lān

вну́ка

roman: vnúka

പേരക്കുട്ടി

roman: pērakkuṭṭi

പേരക്കിടാവ്

roman: pērakkiṭāvŭ

ач

roman: ač

зээ

roman: zee

фыртыфырт

roman: fyrtyfyrt

чызджыфырт

roman: ḱyzǵyfyrt

вну́ки

roman: vnúki

नपात्

roman: napāt

نوه

roman: nava

หลาน

roman: hlǎan

уруунуң уруу

roman: uruunuñ uruu

уруунуң оглу

roman: uruunuñ oglu

оглунуң уруу

roman: oglunuñ uruu

оглунуң оглу

roman: oglunuñ oglu

внуча́

roman: vnučá

онуча́

roman: onučá

унуча́

roman: unučá

ចៅ

roman: chav

នត្តា

roman: noattaa

אייניקל

roman: eynikl

εγγόνι

roman: engóni

ἔγγονος

roman: éngonos

ipa: /nɛˈviː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-nevî.wav

hyphenation: ne·vî


bizir

text: Werhasil, ev cemeet ne jibo xêrê ye û xelas! Îcar em bên ser başûrê Kurdistanê û vê cemeeta tarî. Rêxistina Fethûllah Gulen (ku şagirdekî Melle Seîdê Kurdî – Seîdê Nûrsî) ye, ji 1994an û vir ve giranîya xwe daye başûrê Kurdistanê û ha ha bizrê Tirkitiyê di nav ciwanên Kurd de direşîne.

ref: Lotikxane.com, 6/2007

glosses: rûnê ku bi çend cure melzeme tevlihev dikin li ser çermê gamêşa didin ji bo ku spî nekevin, ev rûn bîhneke pir giran lê heye

forms:
bezir
bezr
bizr
bizar
mîbzer
bizin
kizir

ipa: /bɪˈzɪɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-bizir.wav

hyphenation: bi·zir


winda

glosses:
berze, hinda, ne berçav, ne xwiya, ne diyar,
tişta/ê ku nayê dîtin û nayê zanîn ka li kû ye,
li ber çavan nemayî, ji ber çavan dûrketî

text: Pirtûka min winda bûye.

text: Ev du sal in kurrê wê winda ye.

text: Zuhel dûr bit bi şeş bircanÛ winda bit di xerbê daJi qundus Zuhre peyda bit

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: li rêya xwe şaş bûn, rêya xwe xelet kirin

text: Şev tarî bû lewre em winda bûn.

text: Divê lîstikê de em hemî dê winda bikin (bixusirin).

forms:
windatir (comparative)
herî winda (superlative)
windatirîn (superlative)
handa
henda
hinda
hunda
hota
wenda
wunda

etymology_text: Hevreha soranî ون (win), zazakî vindîfarisî گم (gom). Gengazkî ji proto-îranî *wi- (“ve, ji, jeva”) + *maiH- (“ziyan dan, çilmisîn, kêm bûn”). Pêşgirk ji proto-hindûewropî *wi (“jeva, cihê, dûr”), û pêkhateka paşîn jî ji *mey- (“biçûk, hûrik”). -da- ber teşeya peyda bi ser va hatiye kirin.


berze

glosses:
winda, hinda, ne berçav, ne xwiya, ne diyar,
tişta/ê ku nayê dîtin û nayê zanîn ka li kû ye,
li ber çavan nemayî, ji ber çavan dûrketî

text: Pirtûka min berze bûye.

text: Şev tarî bû lewre em berze bûn.

text: Divê lîstikê de em hemî dê berze bikin (bixusirin).

forms:
berzetir (comparative)
herî berze (superlative)
berzetirîn (superlative)
بهرزه
berz

etymology_text: Hevreha soranî bizir, belûçî gisir-, sindî visirenu ji proto-îranî


ferhengvan

glosses:
danera/ê ferhengan yan ferhengekê,
nivîsera/ê ferhengan yan ferhengekê,
kesa/ê ferhengan dinivîse yan amade dike

forms:
ferhengçêker
ferhengdaner
ferhengkar
ferhengnivîs

etymology_text: Ji ferheng + -van

лексикограф

roman: leksikograf


nivîser

glosses: kesa/ê tiştekê/î dinivîse yan tiştek nivîsiye

glosses: nivîskar, kesa/ê karê wê nivîsîna pirtûkan

glosses: nivîsvan, katib, kesa/ê li daîreyekê karê wê / wî nivîsîna belgenameyên fermî ye

forms:
نڤیسهر
nivêser
nivêsîner
nivîsîner
nivser
nivsîner

etymology_text: Ji nivîs + -er.

ipa: /nɪviːˈsɛɾ/

hyphenation: ni·vî·ser


ferhengdaner

forms:
ferhengçêker
ferhengkar
ferhengnivîs
ferhengvan

etymology_text: Ji ferheng + daner.


bêjenamedaner

glosses:
danera/ê bêjenameyan yan bêjenameyekê,
nivîsera/ê ferhengan yan ferhengekê,
kesa/ê ferhengan dinivîse yan amade dike

forms:
bêjenameçêker
bêjenamekar
bêjenamenivîs
bêjenamevan

etymology_text: Ji bêjename + daner.


peyvnamedaner

glosses:
danera/ê peyvnameyan yan peyvnameyekê,
nivîsera/ê ferhengan yan ferhengekê,
kesa/ê ferhengan dinivîse yan amade dike

forms:
peyvnameçêker
peyvnamekar
peyvnamenivîs
peyvnamevan


dêbav

glosses: Hemî mirovên mezin yên zarokan xwedî dikin.

forms:
daybab
daybav
dayikûbab
dayikûbav
daykûbab
daykûbav
deykûbab
daykûbav
deybab
deybav
deyûbab
deyûbav
dêbab
dêbav
dêûbab
dêûbav

etymology_text: Ji dê + bav.

𐔱𐔼𐕀𐔰𐔾

roman: bixal

ܝܠܘܕܐ

roman: yālōḏā

ܝܠܘܕܬܐ

roman: yālōḏtā

эбел

roman: èbel

эмен

roman: èmen

ата-әсә

roman: ata-äsä

ба́цька

roman: bácʹka

радзі́цель

roman: radzícjelʹ

радзі́целька

roman: radzícjelʹka

পেরেন্ট

roman: perenṭ

অভিভাবক

roman: ôbhibhabôk

роди́тел

roman: rodítel

роди́телка

roman: rodítelka

父母

roman: fu⁶ mou⁵

親

roman: qīn

父母

roman: fùmǔ

وَالِد

roman: wālid

وَالِدَة

roman: wālida

وَالِدَان

roman: wālidān

ծնող

roman: cnoġ

منبع

roman: manba'

𐌱𐌴𐍂𐌿𐍃𐌾𐍉𐍃

roman: bērusjōs

𐍆𐌰𐌳𐍂𐌴𐌹𐌽

roman: fadrein

მშობელი

roman: mšobeli

הוֹרֶה

roman: horé

මව්පිය

roman: mawpiya

부모(父母)

roman: bumo

어버이

roman: eobeoi

jenitor

roman: יניטורזﬞ

ພໍ່ແມ່

roman: phǭ mǣ

родител

roman: roditel

родителка

roman: roditelka

ᠠᠮᠠ ᡝᠮᡝ

roman: ama eme

роди́тель

roman: rodítelʹ

роди́тельница

roman: rodítelʹnica

родител҄ь

roman: roditelʹĭ

ཕ་མ

roman: pha ma

ада-ие

roman: ada-ie

роди́тель

roman: rodýtelʹ

ба́тько

roman: bátʹko

батьки́

roman: batʹký

роди́телька

roman: rodýtelʹka

ឪពុកឬម្ដាយ

roman: əv puk rɨɨ mdaay

γονέας

roman: gonéas

γεννήτορας

roman: gennítoras

γονεύς

roman: goneús


sêwî

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha partî sêweg

сирота

roman: sirota

сирота

roman: syrota

יתום

roman: ysum

oρφαvό

roman: orfavó


êtîm

forms:
ئێتیم
yetîm
yêtîm
hêtîm

etymology_text: Hevreha soranî ههتیو (hetîw), farisî یتیم (yetîm), hemû ji erebî يَتِيم (yatīm), hevreha îbranî יתום (yeṯom), aramî ܝܬܡܐ (yesma).


têjik

glosses:
çêlik, varik, cewrik, çêjik,
zarokên ajelan, ajelên di temenê biçûk de

text: Karik têjikên bizinan in.

text: Golik têjikên mangeyan in.

text: Xistibû nava lêvên xwe, wekî pisîkên mak ên ku rahêlin têjikên xwe.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 76, ISBN 9786054497010

forms:
تێژک
çêjik
çêjk
çêşk
têjk
têşk

телёнок

roman: teljónok

ipa: /teːˈʒɪk/


bêmak

forms:
bêmaktir (comparative)
herî bêmak (superlative)
bêmaktirîn (superlative)

etymology_text: Ji bê- + mak.


bimak

forms:
bimaktir (comparative)
herî bimak (superlative)
bimaktirîn (superlative)

etymology_text: Ji bi- + mak.


makdar

forms:
makdartir (comparative)
herî makdar (superlative)
makdartirîn (superlative)

etymology_text: Ji mak + -dar.


evîn

glosses: hezkirina kûr (bi taybetî ji bo mirovan: zelam ji jinê, jin ji zelamî, zelam ji zelamî, jin ji jinê û hwd.)

text: Şubhê Ferhad û ŞirînêWer ji ber 'işq û evînêMin di rê çit ev kilox

forms:
ئهڤین
vîn

etymology_text:
Herwiha hevîn, forma "kurdîkirî" ji peyva "hebîn", belkî bi têkilkirina li gel peyva "vîn, viyan" ya esil-kurdî, ji erebî حب (ḥebbe, “hez kirin, vîn, viyan”) + -în ya kurdî, têkilî حب (ḥubb, “evîn, eşq, viyan, işq”), hevrehaaramî ܚܘܒܐ (ḥubba, “evîn, hezkirin, viyan, vîn”), îbranî אהב (ahava), ugarîtî 𐎀𐎅𐎁𐎚 (ảhbt/ʾahabtu). Bo guherîna b/v bide ber "bab/bav, xirab/xirav, vapor/bapor..." Herwiha bo ketina "h" bide ber van peyvan: hesp/esp, erzan/herzan, ewr/hewr, asin/hesin..." Ne ji "e+vîn" hatiye çêkirin ji ber ku di kurdî pêşpirtikek wisa ya peyvsaz nîne.
ئهوین (ewîn) ya soranî vê dawiyê ji kurmancî (behdînî) hatiye wergirtin û hê jî baş di soranî de belav nebûye. Ji eynî rehê erebî: hebandin, hebîb, mehbûb, mihbet...
Lê wekî din, dibe ku ew kanibe ji evistin be (forma niha -ev- , jê hez kirin) peyvê ku ji rehek îranî ye.
;Çavkanî:
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010, r. 36-37
* Husein Muhammed: Rehnas, Ferhenga etîmolojiya kurdî, 2016
* Hasanpoor, Jafar (1999) A Study of European, Persian and Arabic Loans in Standard Sorani (Reports on Asian and African Studies; 1), Uppsala: Uppsala University

шӏулъэгъуныгъ

roman: ṣ̂°łăġ°nəġ

сӱӱ-

roman: süü-

сӱӱш

roman: süüš

сӱӱм

roman: süüm

ⵜⴰⵢⵔⵉ

roman: tayri

ፍቅር

roman: fəḳr

መውደድ

roman: mäwdäd

ܚܘܒܐ

roman: ḥūbbā

মৰম

roman: morom

চেনেহ

roman: seneh

мөхәббәт

roman: möxäbbät

һөйөү

roman: höyöw

любо́ў

roman: ljubóŭ

каха́нне

roman: kaxánnje

মহব্বত

roman: môhôbbôt

ভালোবাসা

roman: bhalobaśa

любо́в

roman: ljubóv

о́бич

roman: óbič

မေတ္တာ

roman: metta

дуран

roman: duran

ᏥᎨᏳᎢ

roman: tsigeyui

愛情

roman: oi³ cing⁴

нэ

roman: ne

愛

roman: oi

愛

roman: ài

愛情

roman: àiqíng

愛

roman: o̿

愛

roman: ái

愛情

roman: ài-chîng

情愛

roman: chêng-ài

юрату

roman: juratu

дигай

roman: digaj

ލޯބި

roman: lōbi

бага

roman: baga

حب

roman: ḥob

حُبّ

roman: ḥubb

مَحَبَّة

roman: maḥabba

عِشْق

roman: ʿišq

غرام

roman: ḡarām

ريدة

roman: rĩda

սեր

roman: ser

вечкема

roman: večkema

عشق

roman: 'ešq

محبت

roman: mohabbat, mahabbat

مهر

roman: mehr

𐤇𐤌𐤃𐤕

roman: ḥmdt

𐍆𐍂𐌹𐌾𐌰𐌸𐍅𐌰

roman: frijaþwa

પ્રેમ

roman: prem

სიყვარული

roman: siq̇varuli

प्यार

roman: pyār

इश्क़

roman: iśq

मुहब्बत

roman: muhabbat

सम्मोह

roman: sammoh

स्नेह

roman: sneh

अनुराग

roman: anurāg

प्रीति

roman: prīti

इष्ट

roman: iṣṭ

אַהֲבָה

roman: ahavá

сүйүү

roman: süyüü

махабат

roman: mahabat

сүйүш

roman: süyüş

ආදරය

roman: ādaraya

사랑

roman: sarang

애정

roman: aejeong

ຄວາມຮັກ

roman: khuām hak

ოროფა

roman: oropa

љубов

roman: ljubov

സ്നേഹം

roman: snēhaṃ

ഇഷ്ടം

roman: iṣṭaṃ

ჸოროფა

roman: ʾoropa

хайр

roman: hajr

дур хүсэл

roman: dur hüsel

אמורי

roman: amore

माया

roman: māyā

なさき

roman: nasaki

ପ୍ରେମ

roman: premô

уарзондзинад

roman: warzonʒinad

مۇھەببەت

roman: muhebbet

ئاشىق

roman: ashiq

ئاشىقلىق

roman: ashiqliq

مينه

roman: mína

ਪਿਆਰ

roman: piāra

ғашықтық

roman: ğaşyqtyq

махаббат

roman: maxabbat

сүйіс

roman: süiıs


ئەوین

forms: ewîn (romanization)

etymology_text: Deyn ji kurmancî evîn.


mak

text: Berxek û maka xwe.

text: Ji vê, meyla xwe jê berdeÇira ax mak e, qehar eDinê mehd e, dinê mak e

ref: Feqiyê Teyran,

forms:
ماک
mad
têjik

etymology_text:
Ji peyvek proto-hindûewropî ya ku herwiha çavkaniya peyva memik e jî. Herwiha mother ya îngilîzî, Mutter ya almanî, mor ya swêdî, μετερ (meter) ya yewnanî, mater ya latînî, мать (matʹ) ya rusî, madre ya spanî mère ya fransî û mama ya navneteweyî jî ji heman serkaniyê ne. Di van zimanan de ew peyv bi wateya dayik tê bikaranîn.
* proto-hindûewropî: *māter- ("dayik")
*:proto-îranî: *māter ("dayik")
::avestayî: māter ("dayik")
::pehlewî: māta, mātar ("dayik")
::farisî: māder ("dayik")
::partî: māder ("dayik")
::belûçî: māt, mās ("dayik")
::osetî: māde ("dayik")
::makedonî: mār ("dayik")
::tatî: māye ("dayik")
::talîşî: mā ("dayik") ... ^(alfabeya arî)
::zazakî: may) ("dayik")
:sanskrîtî: mātar ("dayik")
:yûnanî: mētēr ("dayik")
:latînî: māter ("dayik")
:almanî: Mutter ("dayik")
:îngilîzî: mother ("dayik") ...
:Çavkanî: Horn p.213, Watkins p.50, Etymonline

ipa: /mɑːk/

hyphenation: mak


mak

glosses: guhdar, îtaetkar (guhdara/ê şîret an fermanan)


sêwîxane

glosses: Xaniyê ku zarokên sêwî tê ve tên xwedîkirin.

forms: sêwîgeh

etymology_text: Ji sêwî + -xane.

孤儿院

roman: gū'éryuàn

دار الأيتام

roman: dar el-eytam

یتیمخانه

roman: yatim-xâne

अनाथ आश्रम

roman: anāth āśram

сиропиталиште

roman: siropitálište

детский дом

roman: détskij dom

детдом

roman: detdóm

приют для сирот

roman: prijút dlja sirót

అనాధశరణాలయం

roman: anādhaśaraṇālayaṃ

ορφανοτροφείο

roman: orfanotrofeío


êtîmxane

glosses: xaniyê êtîm ango sêwî tê ve tên xwedî kirin

text: Pîrka min -Şaka Ereb, tevî 2-3 kûlfeta, tevî zara bi zor-cefakî têne Aştarakê, diçine wê êtîmxanê.

ref: Frîda Hecî Cewarî, Bîranînên Min, Weşanên Lîmûş, 2010

text: Dîrektorê êtîmxanê - Badalyan, bê Karê tu şêwr darî destpênedikir, pirsên berpirsiyarî û konflîktan de gotî Karê timê li wir bûya...

ref: Dê û Dêmarî, Egîdê Xudo, Weşanên Nûdem

forms: êtîmgeh

etymology_text: Ji êtîm + -xane.


leksîkograf

forms: leksîkografer

etymology_text: Ji leksîk + -graf.

лексикограф

roman: leksikograf


qamûsdaner

forms:
qamûsçêker
qamûsnamekar
qamûsnamenivîs
qamûsnamevan

etymology_text: Ji qamûs + daner.


êvar

text: Dilo rabe diJo rabeVeke çavan ku êvarNezan û be» di xew da be

glosses: dema nivistinê ango raketinê ango razanê

forms:
êvare
êvarî
ئێڤار
евар

etymology_text:
hevrehasoranî ئێوار (êwar), farisiya kevn 𐎠𐎱𐎼 (apara, “dereng, paşî”), avestayî 𐬀𐬞𐬀𐬭𐬀 (apara, “dereng; piştî”), [[hv|sa|अपर|tr=ápara|w=paşî, piştî, derengtir}}, gotî 𐌰𐍆𐌰𐍂 (afar, “piştî”).... hemû proto-hindûewropî*h₂epero- (
Ji peyvek hindoewropî ya bi wateya "dereng" ku herwiha serkaniya "evening" ya îngilîzî, "Abend" ya almanî û "afton" ya swêdî ye.Îre/êre (esr) ya kirdkî ji "ayara" (roj) a avestayî ye, wek early ya înglizî ji rehekê (PIE: "ayer" : roj) tên. Mebest ji "êvar"ê, derengiya rojê / piştî rojê ye. (D)

а́хәылԥаз

roman: ā́x°əlpāz

а́хәылбыҽха

roman: ā́x°əlbəčxā

кеч

roman: keč

ምሽት

roman: məšt

ܪܲܡܫܵܐ

roman: rāmša

アンチカㇻ

roman: ancikar

кис

roman: kis

ფსარლო

roman: psarlo

уве́чар

roman: uvjéčar

ўве́чар

roman: ŭvjéčar

ве́чар

roman: vjéčar

সন্ধ্যা

roman: śônddha

শাম

roman: śam

ве́чер

roman: véčer

суьйре

roman: süjre

хубар

roman: hubar

晚上

roman: wǎnshang

黃昏

roman: huánghūn

каҫ

roman: kaś

مَسَاء

roman: masāʾ

مسا

roman: masa

ليل

roman: lēll

երեկո

roman: ereko

իրիկուն

roman: irikun

երեկոյ

roman: erekoy

чокшне

roman: čokšne

شامگاه

roman: šâmgâh

عصر

roman: 'asr

ایوار

roman: ivâr

𐌰𐌽𐌳𐌰𐌽𐌰𐌷𐍄𐌹

roman: andanahti

સાંજ

roman: sā̃j

საღამო

roman: saɣamo

მწუხრი

roman: mc̣uxri

დაისი

roman: daisi

शाम

roman: śām

विकाल

roman: vikāl

संध्या

roman: sandhyā

עֶרֶב

roman: erev

сайре

roman: sajre

ಸಂಜೆ

roman: sañje

кеч

roman: keç

저녁

roman: jeonyeok

геч

roman: geç

ຍາມແລງ

roman: nyām lǣng

ლუმჯი

roman: lumǯi

ლიმჯი

roman: limǯi

вечер

roman: večer

സന്ധ്യ

roman: sandhya

संध्याकाळ

roman: sandhyākāḷ

सांज

roman: sāñja

شوسری

roman: šuseri

ონჯუა

roman: onǯua

үдэш

roman: üdeš

орой

roman: oroj

ゆさんでぃ

roman: yusandi

изӕр

roman: izær

ئاخشام

roman: axsham

كەچ

roman: kech

ماښام

roman: mâẍâm

кеш

roman: keş

кешкілік

roman: keşkılık

ⲣⲟⲩϩⲉ

roman: rouhe

де́нь

roman: dénʹ

ве́чур

roman: véčur

संध्या

roman: saṃdhyā

सायंकाल

roman: sāyaṃkāla

вечеръ

roman: večerŭ

ნა̈ბუზ

roman: näbuz

шом

roman: šom

மாலை

roman: mālai

เย็น

roman: yen

ค่ำ

roman: kâm

సాయంత్రం

roman: sāyantraṃ

సాయంకాలం

roman: sāyaṅkālaṃ

ⵜⴰⴷⴳⴳⵯⴰⵜ

roman: tadggʷat

ⵜⴰⵎⴷⴷⵉⵜ

roman: tamddit

кич

roman: kiç

ምሸት

roman: məšät

𐰛𐰃𐰲𐰀

roman: 𐰛iča

དགོང་དག

roman: dgong dag

وکال

roman: vakāl

ве́чір

roman: véčir

ល្ងាច

roman: lngiəc

យប់

roman: yup

រាត្រី

roman: riətrəy

សាយណ្ហ

roman: saaynhɑɑ

សញ្ឈា

roman: sɑɑsɑñchiə

ពេលល្ងាច

roman: peillngiəc

киэһэ

roman: kiehe

אָוונט

roman: ovnt

εσπέρα

roman: espéra

βράδυ

roman: vrády


êvare

forms:
êvar
êvarî

etymology_text:
Ji peyvek hindoewropî ya bi wateya "dereng" ku herwiha serkaniya "evening" ya îngilîzî, "Abend" ya almanî û "afton" ya swêdî ye.
Bi pehlewî êbêreg bû, bi hind û ewropî *epi. Bi soranî êware ye.


kerrecal

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerecal.


kerecal

glosses: cejnek êzidiyan e her biharê tê pîrozkirin

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /kɛɾɛˈd͡ʒɑːl/

hyphenation: ke·re·cal


gorederpî

glosses:
Cilek e derpî û gore bi hev ve ne.
(bi taybetî ji alî keç û jinan ve tên bikaranîn)

forms:
derpêgore
dergîgore
gorederpê
derpî
gore
hevalkiras

etymology_text: Ji gore + derpî.


gog

glosses: tiştek gurovir e bo pêlîstinê ango yarîpêkirinê

forms:
go
gok

etymology_text:
Ji zimanên îranî ji proto-hindûewropî *gog (“gog”) , hevreha soranî گۆ (go) (go), zazakî gudi (gilovir), farisî گو (go), گوی (goy), pehlewî goy. Peyvên hevreh: gund, gone, gildik, gilik, gindir, gundor, gindor, kundir, kund, girêl, gindirandin, kunêr... ܓܘܝܐ (goya) ya aramî ji îranî hatiye wergirtin.
Gog û hol herdu jî peyvên kevnar yên kurdî ne. Ew hevrehên peyva "gilovir/girovir" û "gund" in ("gund" maneya meydana gilovir dide û ji zimanekî îranî derbasî ermenî jî bûye niha jî di ermenî de bi maneya "gog"ê ye). Bi sanskrîtî jî gog/hol "गोला (gola) ye û bi hin zimanên slavî jî wiha ye: slovakî "guľa", çekî "koule", ukraynî куля (kulya), polonî "kula". Di zimanên cermenî de jî "kula" heye lê bi taybetî bi maneya yên req yên asinî/hesîn li kar e, wek swêdî "kula", almanî "Kugel", danmarkî "kugle"...

мяч

roman: mjač

ipa: /ɡoːɡ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-gog.wav

hyphenation: gog


gogane

forms:
goganetir (comparative)
herî gogane (superlative)
goganetirîn (superlative)


mî

glosses:
pezê mê,
heywanek kedî ya çarpê ye ku bihirî ye û tê dotin

forms: mih

etymology_text:
Ji proto-îranî*mayšáh, ji proto-hindûaryayî*mayšás, ji proto-hindûewropî*móysos. Hevreha avestayî𐬨𐬀𐬉𐬱𐬀 (maēša), sanskrîtîमेष (meṣá), partî𐭌𐭉𐭔 (mēš), soranîmê, feylîmye, lekîmê, hewramîmey, belûçîمیش (mēš), pehlewî𐭬𐭩𐭱 (mēš), farsîمیش (mīš), prûsiya kevnmoasis, îrlendiya kevn. Bo guherîna Ş bi H di kurmancî de, binêre herwiha: çav / çehv, tî / tihnî, heyv û hîn (hîn bûn/kirin).
* proto-hindûewropî: *moiso- ("mih; meşk")
:*proto-îranî: *maiša- ("mih")
::avestayî: maeša- ("mih")
::pehlewî: meš ("mih")
::farisî: meš ("mih")
::belûçî: meš ("mih") ... ^(alfabeya arî)
::kurdî: mī ("mih")
::hewramî: miş ("mih")
::zazakî: meşna ("mih")
::soranî: merr
:sanskrîtî: mešá ("mih")
:rusî: mex ("çerm")
:latviyayî: maiss ("çante")
:lîtwanî: maišas ("çante") ...
Çavkanî: Horn p.226, MacKenzie P.122 | Pokorny: 447

گوشت

roman: guşt

mêş

sense: Leki

ماه

roman: mah

авечка

roman: avječka

πρόβατο

roman: próvato

ipa: /miː/


mih

text: Pêşî, û paşî dubur; uz̤n-i guh; eṭrûş-i kerrZ̤ewb ?bihatin (helandin); z̤eneb dûv e; biraştî şewaʾŞat-i pez e; ḍeʾn-i mih; meʿz-i bizin; hecm e, ker

ref: Ehmedê Xanî, Nûbihara Biçûkan, 1683

مه

roman: mih


çarpî

forms:
çarpîtir (comparative)
herî çarpî (superlative)
çarpîtirîn (superlative)

etymology_text: Ji çar + pî.


çarling

forms:
çarlingtir (comparative)
herî çarling (superlative)
çarlingtirîn (superlative)

etymology_text: Ji çar + ling.


çarnig

forms:
çarnigtir (comparative)
herî çarnig (superlative)
çarnigtirîn (superlative)

etymology_text: Ji çar + nig.


beran

text:
Dem dem we dida li deff-i mermer
Bêşubhe dilê beran dibû ker
Gava ko nezer dikir li avan

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms:
بهران
berx
berindir
beyindir
celeb
kerî
mih
mî
pez
pez
sewal
tewal

etymology_text: Hevreha berx ya kurmancî, بهران (beran) ya soranî, بره (berrê, “berx”) ya farisî, virşnî- ya avestayî, veşn / vosn / vons yên zazakî, उरण (úraṇa: beran; berx) ya sanskrîtî, գառն (gern: berx) ya ermenî, баран (barán: beran) ya rusî, beran (beran) ya çekî, ἀρήν (arēn: berx) ya yûnaniya kevn, vervēx (herwiha: berbēx, verbēx: beranê xesandî > fransî brebis: mih), norwecî vær (beran), danmarkî vædder, îngilîziya kevn waru > îngilîzî ware (berhemên firotinê)... hemû ji proto-hindûewropî *vərēn (berx, beran).

аҭыӷь

roman: ātəγ̍

тәкә

roman: täkä

һарыҡ тәкәһе

roman: harïq täkähe

бара́н

roman: barán

викьер

roman: viqʼer

ове́н

roman: ovén

коч

roman: koč

公羊

roman: gōngyáng

كَبْش

roman: kabš

خروف

roman: xarūf

խոյ

roman: xoy

قوچ

roman: quč

تکل

roman: tekel

راک

roman: râk

ვერძი

roman: verʒi

मेंढ़ा

roman: meṇṛhā

भेड़ा

roman: bheṛā

मेष

roman: meṣ

אַיִל

roman: áyil

کَٹھ

roman: kaṭh

кой

roman: koy

кочкор

roman: koçkor

숫양

roman: sudyang

овен

roman: oven

ᠪᡠᡴᠠ

roman: buka

ერჯი

roman: erǯi

фыр

roman: fyr

قوچ

roman: koç

قوچقار

roman: qochqar

қой

roman: qoi

қошқар

roman: qoşqar

उरण

roman: uraṇa

овьнъ

roman: ovĭnŭ

баранъ

roman: baranŭ

боранъ

roman: boranŭ

гӯсфанд

roman: güsfand

гӯспанд

roman: güspand

қӯшқор

roman: qüšqor

тагал

roman: tagal

పొట్టేలు

roman: poṭṭēlu

тәкә

roman: täqä

ווידער

roman: vider

κριάρι

roman: kriári

κριός

roman: kriós

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-beran.wav

hyphenation: be·ran


beran

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a binavkirî ya ber.

forms: berî (masculine definite oblique singular)


berx

glosses: Peyvek şirîn bi taybetî dêbav li gel zarokên xwe bi kar tînin.

forms:
beran
berindir
beyindir
celeb
kerî
mih
mî
pez
pez
sewal
tewal

etymology_text: Hevreha pehlewî werreg, farisî berre, sanskrîtî उरण (úraṇa: beran; berx), գառն (gern: berx) ya ermenî, ἀρήν (arēn: berx) ya yûnaniya kevn, vervēx (herwiha: berbēx, verbēx: beranê xesandî > fransî brebis: mih), îngilîziya kevn waru > îngilîzî ware (berhemên firotinê) ji proto-hindûewropî *vərēn, *vr̥rēn (berx, beran)

а-сы́с

roman: ā-sə́s

а-ҭсы́с

roman: ā-tsə́s

шъынэ

roman: ŝənă

къегӏер

roman: q̇̄eʿer

бәрәс

roman: bäräs

ბოტ

roman: boṭ

ბოჰ̡

roman: boh̡

ჩუჲხი̂

roman: čuyxî

ягня́

roman: jahnjá

ягнё

roman: jahnjó

бара́нчык

roman: baránčyk

بره

roman: bare

а́гне

roman: ágne

хурьган

roman: xurʹgan

ӏахар

roman: ʿaχar

羊羔

roman: yánggāo

羔

roman: gāo

羔羊

roman: gāoyáng

путек

roman: putek

حَمَل

roman: ḥamal

خَرُوف

roman: ḵarūf

أُوزي

roman: ʔūzī

خروف

roman: ḵrūf

خروفة

roman: ḵrūfa

نعجة

roman: naʕja

حولي

roman: ḥawli

գառ

roman: gaṙ

գառն

roman: gaṙn

بره

roman: barre, bare

𐍅𐌹𐌸𐍂𐌿𐍃

roman: wiþrus

𐌻𐌰𐌼𐌱

roman: lamb

ბატკანი

roman: baṭḳani

კრავი

roman: ḳravi

बर्रा

roman: barrā

मेमना

roman: memnā

טָלֶה

roman: talé

שֶׂה

roman: se

ӏаьхарг

roman: ʿäχarg

хурһн

roman: xurhn

چھِرٕ

roman: chirụ

어린양

roman: eorinyang

მჩხუიში თიკანი

roman: mčxuiši tiḳani

јагне

roman: jagne

कोकरू

roman: kokrū

ورکا

roman: varkā

კირიბი

roman: ḳiribi

хурга

roman: hurga

уӕрыкк

roman: wærykk

далыс

roman: dalys

قوزی

roman: kuzı

پاقلان

roman: paqlan

ਲੇਲਾ

roman: lēlā

ягнёнок

roman: jagnjónok

а́гнец

roman: ágnec

бара́шек

roman: barášek

агнѧ

roman: agnę

агньць

roman: agnĭcĭ

ꙗгнѧ

roman: jagnę

ჟინაღ

roman: žinaɣ

𐎛𐎎𐎗

roman: ỉmr

ягня́тко

roman: jahnjátko

бараан оҕото

roman: baraan oğoto

לאַם

roman: lam

αρνί

roman: arní

ἀμνός

roman: amnós

ἀρήν

roman: arḗn

ipa: /bɛɾx/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-berx.wav

hyphenation: berx


berx

text:
Berxekem nerm û noll e, perwerdey herd û çoll e
Le yarî tund û toll e
xurêkey sipî û soll e
êsk sûk e û xencîl e
dûg şor e, û giwê kerrîl e
Ba' ba'î naw malî
saz û sentûr û zîl e

ref: Kurd.info, polî duwem, berxekem


pez

text:
Anîn hemî mîr tejî rez kir
Axul ko şivan tejî pez kir

text: lakin boy xwe mexsûsen(bi taybetî, ji nefsa xwere) pezan serjênakin. Meger mêvanekî maqûl bêtin û yaxo pezekî nexweş hebitin, ewî serjêdikin. Lakin bi xwe dimirin, pezekî ji boy xwe serjênakin.

ref: Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, ISBN 9789944360678

forms:
پهز
پهظ
beran
berindir
beyindir
celeb
kerî
mexel
mih
mî
sewal
tewal

etymology_text:
Hevreha soranî پهز (pez), kurdiya başûrî pes yan pez, şahzênî/şêxbizinî pes, lekî pes, zazakî pes, avestayî pesu-, fşu-, osetî фыс (fis), sanskrîtî पशु (paśu), lîtwanî pēkus (pez û dewar), latînî pecūs (pez) û pecunia (maliyet), proto-germenî * fehu (pez û dewar, maliyet), îngilîziya kevn feoh (pez û dewar, maliyet, pare), almanî Vieh (pez û dewar), swêdî fä (dewar, heywan), danmarkî fæ (pez û dewar, maliyet), îngilîzî fee (biha, nirx)... hemû ji proto-hindûewropî*peḱu- (pez û dewar).
:Çavkanî: Watkins p.63, Etymonline
:Ji eynî rehî: şivan

𒇻

roman: immeru

በግ

roman: bäg

ভেৰা

roman: bhera

ভেৰা ছাগলী

roman: bhera sagoli

ヒチュチ

roman: hicuci

һарыҡ

roman: harïq

ποσο

roman: poso

аве́чка

roman: avjéčka

аўца́

roman: aŭcá

میش

roman: mēš

پس

roman: pas

ভেড়া

roman: bheṛa

মেষ

roman: meś

овца́

roman: ovcá

သိုး

roman: sui:

хонин

roman: xonin

ལུག

roman: lug

уьстагӏ

roman: üstaġ

ᎠᏫ ᎤᏃᏕᎾ

roman: awi unodena

綿羊

roman: min⁴ joeng⁴⁻²

羊咩

roman: joeng⁴ me¹

мянён

roman: mi͡ani͡on

ён

roman: i͡on

綿羊

roman: miányáng

羊

roman: yáng

綿羊

roman: mî-iûⁿ

羊

roman: iûⁿ

羊仔

roman: iûⁿ-á

сурӑх

roman: surăh

خَرُوف

roman: ḵarūf

خاروف

roman: ḵārūf

غنمة

roman: ḡanama

غنم

roman: ḡanam

غنم

roman: ḡnam

خروف

roman: ḵrūf

خروفة

roman: ḵrūfa

نعجة

roman: naʿja

حولي

roman: ḥawli

ոչխար

roman: očʻxar

በግዕ

roman: baggə'

беру

roman: beru

گوسفند

roman: gusfand

میش

roman: miš

قوچ

roman: quč

గొర్రె

roman: gorre

𐌻𐌰𐌼𐌱

roman: lamb

ઘેટું

roman: gheṭũ

ცხვარი

roman: cxvari

भेड़

roman: bheṛ

मेष

roman: meṣ

כֶּבֶשׂ

roman: kéves

устагӏ

roman: ustaġ

хөн

roman: xön

ಕುರಿ

roman: kuri

کَٹھ

roman: kaṭh

گٔب

roman: gạb

кой

roman: koy

බැටළුවා

roman: bæṭaḷuwā

ыж

roman: yž

양

roman: yang

면양

roman: myeonyang

ແກະ

roman: kæ

ჩხური

roman: čxuri

ᦵᦈᧃ

roman: ṫsen

овца

roman: ovca

ചെമ്മരിയാട്

roman: cemmariyāṭŭ

ᡥᠣᠨᡳᠨ

roman: honin

шарык

roman: šaryk

گاسفند

roman: gâsfand

گسن

roman: gəsan

შხური

roman: šxuri

хонь

roman: honʹ

သဵု

roman: sɒ

भेंडा

roman: bheṇḍā

ମେଣ୍ଢା

roman: meṇḍha

фыс

roman: fys

قویون

roman: koyun

قوي

roman: qoy

مړېيه

roman: lṛeyǝ́

مېږ

roman: meẓ

مږه

roman: mᶕɀa

پسه

roman: pәsᶕ, psᶕ

ګډه

roman: gǝ́ḍa

ਭੇਡ

roman: bhēḍ

𐤔

roman: s

қой

roman: qoi

ове́чка

roman: ovéčka

သိ

roman: thoh

अवि

roman: avi

word: Bizin (Bizatiştîra duberî) - Çar salî - mê

word: Bizin (Bizatiştîra sêberî) - Pênc salî - mê

word: Bizin (Bizatiştîra çarberî) - Ji bênc salî mestir - mê

word: Nêriyê Qerde - Ji pênc salî mestir - nêr

word: Hoguç - Ji çar salî mestir (Beranê xurt)


pez

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Walter Mendia (Mr. Moonlight)-pez.wav


bizin

text: Di nav kerîyê pez de bizineke nebixêr, nesitirî, ziyankar û çilek hebû, wexta kerî nêzî zevîyekî biçûya bizina ziyankar Kolê berê xwe dida zeviyê zerar didayê.

ref: Remo û Bizina çilek https://web.archive.org/https://demacirok.wordpress.com/2012/11/08/remo-u-bizina-cilek/ arşîv, demacirok.wordpress.com, 2012

text:
Bizina pîrê çu çolê
Lê da berf û bagerê
Piriq derket ji malê
He! he!...

ref: Hawar, Bizina Pîrê, Herekol Azîzan, Nûdem, cîld 1, hj. 8, 1932-1933, r. 3

forms:
بزن
бьзьн
bizn
mih
mî

etymology_text:
Hevreh soranî بزن (bizin, bizn), kurdiya başûrî bizin, lekî bizin û biz, zazakî bize, hewramî بزه (bize), belûçî بز (buz), farisî بز (berê "buz", niha "boz"), tacikî буз (buz), pertî wiz, pêştûyî وز (wiz), pehlewî 𐮱𐮵𐮿 (bûz), avestayî 𐬠𐬏𐬰𐬀 (būze, “beran, ?nêrî”), ermenî բուծ (buc, “karik”), sanskrîtî बुक्क (bukke, “nêrî”), îngilîziya kevn buc / bucca (“nêrî”), îngilîziya nû buck (“heywanê nêr”), almanî Bock (“nêrî, heywanê nêr”), holendî bok (“nêrî”), swêdî bock (“nêrî”), danmarkî buk, norwecî bukk... hemû ji proto-hindûewropî *bʰuǵ-.
Peyva îranî wek բզաք (bzakʻ) ketibû ermeniya kevn.
-in ya dawiya peyva bizinpaşgireke kevnar e ku peyvan dike mê û belkî hevreha paşgira çalak ya almanî -in û ya ne-çalak ya îngilîzî -en be. Binêre nogin û dibe ku herwiha kîr kujin.
;Çavkanî:
*
* Расторгуева В. С., Эдельман Д. И. Этимологический словарь иранских языков. [Rastorguyeva V.S., Edelman D.I.: Ferhenga Etîmolojî ya Zimanên Îranî] (bi rûsî) 2000-2011, r. 191-192.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 49.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em, r. 13
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.
* Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959, r. 161

аџьма

roman: āǯ̍mā

аџьмаб

roman: āǯ̍māb

пчэны

roman: pčănə

𐕛𐔴𐔾

roman: vel

𒍚

roman: enzu

ፍየል

roman: fəyäl

ܥܸܙܵܐ

roman: ʿizza

ছাগলী

roman: sagoli

ছাগল

roman: sagol

цӏцӏе

roman: c̣̄e

дегӏен

roman: deʿen

кәзә

roman: käzä

გაზაჼ

roman: gazã

каза́

roman: kazá

казёл

roman: kazjól

ছাগল

roman: chagôl

বকরা

roman: bôkra

بز

roman: boz

коза́

roman: kozá

козе́л

roman: kozél

ဆိတ်

roman: hcit

ямаан

roman: jamaan

газа

roman: gaza

бож

roman: bož

ᎤᎦᏐᏣᏁᏛ

roman: ugasotsanedv

山羊

roman: saan¹ joeng⁴

山羊

roman: sân-yòng

羊

roman: yáng

山羊

roman: shānyáng

山羊

roman: soaⁿ-iûⁿ

качака

roman: kačaka

بیز

roman: biz

مَاعِز

roman: māʿiz

عَنْزَة

roman: ʿanza

معز

roman: maʕz

معزة

roman: maʕza

سخل

roman: saχel

عنزة

roman: ʿanze

عتروس

roman: ʿatrous

այծ

roman: ayc

նոխազ

roman: noxaz

քոշ

roman: kʻoš

քաղ

roman: kʻaġ

քօշ

roman: kʻōš

քաղ

roman: kʻał

сея

roman: seja

каир

roman: kajir

𐌲𐌰𐌹𐍄𐍃

roman: gaits

બકરી

roman: bakrī

თხა

roman: txa

ქოშიკი

roman: košiḳi

עֵז

roman: ez

бжэн

roman: bžăn

яман

roman: yaman

ಮೇಕೆ

roman: mēke

ژھاوُل

roman: ċhāvul

ژھاوٕج

roman: ċhāvụj

эчки

roman: eçki

ළුළුවා

roman: ḷuḷuwā

кӧза

roman: köza

염소

roman: yeomso

산양

roman: sanyang

цӏуку

roman: c̣uku

кьяца

roman: q̇jaca

ແບ້

roman: bǣ

ქოშატი

roman: košaṭi

цӏегь

roman: c̣eh

ᦶᦢᧉ

roman: ḃae²

коза

roman: koza

јарец

roman: jarec

ആട്

roman: āṭŭ

ᠨᡳᠮᠠᠨ

roman: niman

शेळी

roman: śeḷī

بز

roman: bez

сява

roman: sjava

ямаа

roman: jamaa

दुगु

roman: dugu

ひーじゃー

roman: hiijaa

ଛେଳି

roman: cheḷi

цӕу

roman: cæw

сӕгъ

roman: sæǧ

كچی

roman: keçi

بز

roman: büz

ئۆچكە

roman: öchke

وزه

roman: wozzah

ਬੱਕਰੀ

roman: bakkarī

ешкі

roman: eşkı

теке

roman: teke

козёл

roman: kozjól

अजा

roman: ajā


bizin

glosses: Bi alfabeya latînî nivîsina بزن (bizn, “bizin”).


guhandar

glosses: Heywanên guhan hene; heywanên ku şîr didin têjikên xwe.

text: Hesp, hirç û meymûn hinek nimûneyên ji guhandaran in.

etymology_text: Ji guhan + -dar.

স্তন্যপায়ী

roman: stoinnopayi

স্তন্যপায়ী প্ৰাণী

roman: stoinnopayi prani

млекако́рмячае

roman: mljekakórmjačaje

сысу́н

roman: sysún

звер

roman: zvjer

স্তন্যপায়ী

roman: śtônjôpaẏi

боза́йник

roman: bozájnik

декха дийнат

roman: deqa dīnat

哺乳類

roman: bǔrǔlèi

哺乳動物

roman: bǔrǔ dòngwù

ثَدْيِيّ

roman: ṯadyiyy

կաթնասուն

roman: katʻnasun

پستاندار

roman: pestândâr

ძუძუმწოვარი

roman: ʒuʒumc̣ovari

स्तनपायी

roman: stanpāyī

स्तनधारी

roman: standhārī

יוֹנֵק

roman: yonék

ಸಸ್ತನಿ

roman: sastani

сүт эмүүчүл

roman: süt emüüçül

ක්ෂීරපායීන්

roman: kṣīrapāyīn

포유류

roman: poyuryu

ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມ

roman: sat līang lūk duāi nom

цицач

roman: cicač

хөхтөн

roman: höhtön

ਥਣਧਾਰੀ

roman: thaṇdhārī

сүтқоректі

roman: sütqorektı

млекопита́ющее

roman: mlekopitájuščeje

зверь

roman: zverʹ

ширхӯр

roman: širxür

క్షీరదం

roman: kṣīradaṃ

имезүче

roman: imezüçe

ستنپایی

roman: satnapāyī

ссаве́ць

roman: ssavécʹ

звір

roman: zvir

ថនិកសត្វ

roman: thânĭkstâv

זויגער

roman: zoyger

θηλαστικό

roman: thilastikó


karik

glosses:
bizinên temenbiçûk,
xezalên jiyê wan biçûk

text: Weh ko bê şahid û mehbûbê te 'umrê xwe biwarKarikê rabe bike weqt e ko êvar e derengBerê meqsûdê ji tobê negirîn me'lûm e

forms:
کارک
kar
kahir
kahr
kahrik
kehr
kehrik
berx
beran
berindir
beyindir
mih
mî
pez

etymology_text: Hevrehên din yên kurmancî kehr, kerik, kar (3), soranî karjîle, kar, karjołe, feylî kyer, lekî kyerê, kyerî, hevreha yan ji ermenî գառ (gaṙ), ermeniya kevn գառն (gaṙn), ji proto-hindûewropî*wrH(e)n ku herwiha serekaniya beran û berx e jî.

казляня́

roman: kazljanjá

я́ре

roman: járe

козле

roman: kozle

小山羊

roman: xiǎoshānyáng

جَدْي

roman: jady

جدي

roman: gedi

ուլ

roman: ul

بزغاله

roman: bozğâle

هیرک

roman: hirak

თიკანი

roman: tiḳani

גדי

roman: g'dí

مۄنٛگُر

roman: mọngur

مۄنٛگٕر

roman: mọngụr

улак

roman: ulak

јаре

roman: jare

اوغلاق

roman: oğlak

ਮੇਮਣਾ

roman: mēmṇā

лақ

roman: laq

козлёнок

roman: kozljónok

козьлѧ

roman: kozĭlę

మేకపిల్ల

roman: mēkapilla

анай

roman: anay

козеня́

roman: kozenjá

цапеня́

roman: capenjá

ציגעלע

roman: tsigele

κατσικάκι

roman: katsikáki

κατσίκι

roman: katsíki

ἔριφος

roman: ériphos

ipa: /kɑːˈɾɪk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-karik.wav

hyphenation: ka·rik


pispor

text: Dîroka kurdnasîya ûrisî ji destpêbûna nîveka duda ya sedsaliya XIX hate nişankirin bi çapkirina nivisarê Pyotr Lêrxva, pisporekî nav û deng dereca zanebûnê zimanê rohilatê.

ref: Ordîxanê Xelîl, Kurdskiĭ folʹklor https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=Re4JAQAAIAAJ&q=%22pisporek%C3%AE%22&dq=%22pisporek%C3%AE%22&hl=&cd=8&source=gbs_api arşîv, 1978

text: Saxlûx dan û gotin ko di perê dinyayê de pisporekî mezin heye.

ref: Jîna nû, Ronahî https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=VvRD8bJALnAC&q=%22pisporek%C3%AE%22&dq=%22pisporek%C3%AE%22&hl=&cd=9&source=gbs_api arşîv, 1942

glosses: Zarokê/a ku dest pê kiriye ji tiştan fehm dike.

forms:
bispor
bistipor
bistpor
pispêr
pistipor
pistpor

etymology_text: Ji proto-îranî *wise(h)-pusre- (wisa(h)-puθra-) ku maneya "kurrê malê" dide. "Pusre-" di kurmanciya niha de wek "pis-" e (di peyva "pismam" de), di farisî de jî wek "pûr" e.

ዓዋቂ

roman: ʿawaḳi

белгес

roman: belges

экспе́рт

roman: ekspjért

экспэ́рт

roman: ekspért

বিশেষজ্ঞ

roman: biśeśôgg

দক্ষ

roman: dôkkh

專家

roman: zyun¹ gaa¹

高手

roman: gou¹ sau²

高手

roman: kô-sú

專家

roman: zhuānjiā

專門家

roman: zhuānménjiā

高手

roman: gāoshǒu

高手

roman: ko͘-chhiú

مُتَخَصِّص

roman: mutaḵaṣṣiṣ

مُتَخَصِّصَة

roman: mutaḵaṣṣiṣa

خَبِير

roman: ḵabīr

خَبِيرَة

roman: ḵabīra

փորձագետ

roman: pʻorjaget

خبره

roman: xebre

متخصص

roman: motexasses

ექსპერტი

roman: eksṗerṭi

სპეციალისტი

roman: sṗecialisṭi

მცოდნე

roman: mcodne

विशेषज्ञ

roman: viśeṣagy

माहिर

roman: māhir

कबीर

roman: kabīr

सिद्धहस्त

roman: siddhahast

מומחה / מֻמְחֶה

roman: mumkhé

билгич

roman: bilgiç

숙련자

roman: sungnyeonja

전문가

roman: jeonmun-ga

명인

roman: myeong-in

ຜູ້ຊ່ຽວຊານ

roman: phū siāu sān

експерт

roman: ekspert

мэргэжилтэн

roman: mergežilten

шинжээч

roman: šinžeeč

متخصص

roman: mütehassıs

مۇتەخەسسىس

roman: mutexessis

ماهر

roman: māher

متخصص

roman: motaxases

сарапшы

roman: sarapşy

маман

roman: maman

специали́ст

roman: specialíst

специали́стка

roman: specialístka

знато́к

roman: znatók

мутахассис

roman: mutaxassis

белгеч

roman: belgeç

фахіве́ць

roman: faxivécʹ

знаве́ць

roman: znavétsʹ

ជំនាញ

roman: cumniəñ

អ្នកឯកទេស

roman: ʼnâkʼékâtés

εμπειρογνώμων

roman: empeirognómon

εμπειροτέχνης

roman: empeirotéchnis

δεξιοτέχνης

roman: dexiotéchnis

ἐπιστήμων

roman: epistḗmōn

ipa: /pɪsˈpoːɾ/


şareza

glosses: Kesa/ê dizane filan cih li kû ye yan dizane li derekê bigerre bêyî ku winda bibe.

forms:
شارەزا
şahreza
şehreza

etymology_text: Ji şehreza ji şehr + -e- + -za anku "bajarî, zaroka/ê bajariyan" anku "zana", bide ber "gundî" ku herwiha bi maneya "nezan" jî tê bikaranîn. Herwiha bide ber beled (bi maneya "şareza") ku ji peyva erebî "beled" (bajar) e û herwiha "pispor" ku ji îraniya kevn "*wise-pusre" anku "kurrê malê" ye. "e" ya navbera "şar" û "za" ji ber hindê ye ku forma kevntir "şehreza" bû û bo sivikkirinê "e" di navbera herdu peyvên bingehîn de cih girtiye daku du herfên bêdeng li pey hev neyên. Lê paşî bûye "şareza" anku "h" jê ketiye lê dîsa jî "e" maye. şar û -za herdu ji zimanên îranî ne.

ዓዋቂ

roman: ʿawaḳi

белгес

roman: belges

экспе́рт

roman: ekspjért

экспэ́рт

roman: ekspért

বিশেষজ্ঞ

roman: biśeśôgg

দক্ষ

roman: dôkkh

專家

roman: zyun¹ gaa¹

高手

roman: gou¹ sau²

高手

roman: kô-sú

專家

roman: zhuānjiā

專門家

roman: zhuānménjiā

高手

roman: gāoshǒu

高手

roman: ko͘-chhiú

مُتَخَصِّص

roman: mutaḵaṣṣiṣ

مُتَخَصِّصَة

roman: mutaḵaṣṣiṣa

خَبِير

roman: ḵabīr

خَبِيرَة

roman: ḵabīra

փորձագետ

roman: pʻorjaget

خبره

roman: xebre

متخصص

roman: motexasses

ექსპერტი

roman: eksṗerṭi

სპეციალისტი

roman: sṗecialisṭi

მცოდნე

roman: mcodne

विशेषज्ञ

roman: viśeṣagy

माहिर

roman: māhir

कबीर

roman: kabīr

सिद्धहस्त

roman: siddhahast

מומחה / מֻמְחֶה

roman: mumkhé

билгич

roman: bilgiç

숙련자

roman: sungnyeonja

전문가

roman: jeonmun-ga

명인

roman: myeong-in

ຜູ້ຊ່ຽວຊານ

roman: phū siāu sān

експерт

roman: ekspert

мэргэжилтэн

roman: mergežilten

шинжээч

roman: šinžeeč

متخصص

roman: mütehassıs

مۇتەخەسسىس

roman: mutexessis

ماهر

roman: māher


deranîn

pos_title: Lêker

text: Hacet niye cana yedê beyda bi deranîninkara di dîn da nebit i'caz-i çi hacet

forms:
dertînim (present)
dertînî (present)
dertîne (present)
dertînin (present)
derîne (imperative singular)
derînin (imperative plural)
deranî (past)
deranî (past)
deranî (past)
deranî (past)
der –în– (root present)
der –anî– (root past)
ez dertînim (indicative present positive)
ez dernayînim (indicative present negative)
min deranî (indicative past positive)
min dernanî (indicative past negative)
tu dertînî (indicative present positive)
tu dernayînî (indicative present negative)
te deranî (indicative past positive)
te dernanî (indicative past negative)
ew dertîne (indicative present positive)
ew dernayîne (indicative present negative)
wê/wî deranî (indicative past positive)
wê/wî dernanî (indicative past negative)
em dertînin (indicative present positive)
em dernayînin (indicative present negative)
me deranî (indicative past positive)
me dernanî (indicative past negative)
hûn dertînin (indicative present positive)
hûn dernayînin (indicative present negative)
we deranî (indicative past positive)
we dernanî (indicative past negative)
ew dertînin (indicative present positive)
ew dernayînin (indicative present negative)
wan deranî (indicative past positive)
wan dernanî (indicative past negative)
min derdianî (imperfect positive)
min dernedianî (imperfect negative)
min deranîbû (positive)
min dernanîbû (negative)
te derdianî (imperfect positive)
te dernedianî (imperfect negative)
te deranîbû (positive)
te dernanîbû (negative)
wê/wî derdianî (imperfect positive)
wê/wî dernedianî (imperfect negative)
wê/wî deranîbû (positive)
wê/wî dernanîbû (negative)
me derdianî (imperfect positive)
me dernedianî (imperfect negative)
me deranîbû (positive)
me dernanîbû (negative)
we derdianî (imperfect positive)
we dernedianî (imperfect negative)
we deranîbû (positive)
we dernanîbû (negative)
wan derdianî (imperfect positive)
wan dernedianî (imperfect negative)
wan deranîbû (positive)
wan dernanîbû (negative)
ez ê derînim (future positive)
ez ê derneyînim (future negative)
minê deranîbe (future perfect positive)
minê dernanîbe (future perfect negative)
tu yê derînî (future positive)
tu yê derneyînî (future negative)
teyê deranîbe (future perfect positive)
teyê dernanîbe (future perfect negative)
ew ê derîne (future positive)
ew ê derneyîne (future negative)
wê/wîyê deranîbe (future perfect positive)
wê/wîyê dernanîbe (future perfect negative)
em ê derînin (future positive)
em ê derneyînin (future negative)
meyê deranîbe (future perfect positive)
meyê dernanîbe (future perfect negative)
hûn ê derînin (future positive)
hûn ê derneyînin (future negative)
weyê deranîbe (future perfect positive)
weyê dernanîbe (future perfect negative)
ew ê derînin (future positive)
ew ê derneyînin (future negative)
wanê deranîbe (future perfect positive)
wanê dernanîbe (future perfect negative)
min deraniye (perfect positive)
min dernaniye (perfect negative)
min deranîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min dernanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te deraniye (perfect positive)
te dernaniye (perfect negative)
te deranîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te dernanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî deraniye (perfect positive)
wê/wî dernaniye (perfect negative)
wê/wî deranîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî dernanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me deraniye (perfect positive)
me dernaniye (perfect negative)
me deranîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me dernanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we deraniye (perfect positive)
we dernaniye (perfect negative)
we deranîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we dernanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan deraniye (perfect positive)
wan dernaniye (perfect negative)
wan deranîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan dernanîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez derînim (present subjunctive positive)
(bila) ez derneyînim (present subjunctive negative)
(bila) min deranîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) min dernanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu derînî (present subjunctive positive)
(bila) tu derneyînî (present subjunctive negative)
(bila) te deranîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) te dernanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew derîne (present subjunctive positive)
(bila) ew derneyîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî deranîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî dernanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em derînin (present subjunctive positive)
(bila) em derneyînin (present subjunctive negative)
(bila) me deranîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) me dernanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn derînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn derneyînin (present subjunctive negative)
(bila) we deranîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) we dernanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew derînin (present subjunctive positive)
(bila) ew derneyînin (present subjunctive negative)
(bila) wan deranîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan dernanîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) min deraniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) min dernaniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) min deranîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min dernanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te deraniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) te dernaniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) te deranîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te dernanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî deraniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî dernaniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî deranîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî dernanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me deraniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) me dernaniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) me deranîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me dernanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we deraniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) we dernaniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) we deranîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we dernanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan deraniya (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan dernaniya (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan deranîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan dernanîbûya (pluperfect subjunctive negative)
minê deraniya (present conditional positive)
minê dernaniya (present conditional negative)
minê deranîbûya (preterite conditional positive)
minê dernanîbûya (preterite conditional negative)
teyê deraniya (present conditional positive)
teyê dernaniya (present conditional negative)
teyê deranîbûya (preterite conditional positive)
teyê dernanîbûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê deraniya (present conditional positive)
wê/wîyê dernaniya (present conditional negative)
wê/wîyê deranîbûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê dernanîbûya (preterite conditional negative)
meyê deraniya (present conditional positive)
meyê dernaniya (present conditional negative)
meyê deranîbûya (preterite conditional positive)
meyê dernanîbûya (preterite conditional negative)
weyê deraniya (present conditional positive)
weyê dernaniya (present conditional negative)
weyê deranîbûya (preterite conditional positive)
weyê dernanîbûya (preterite conditional negative)
wanê deraniya (present conditional positive)
wanê dernaniya (present conditional negative)
wanê deranîbûya (preterite conditional positive)
wanê dernanîbûya (preterite conditional negative)
(tu) derîne (imperative present positive)
(tu) derneyîne (imperative present negative)
(hûn) derînin (imperative present positive)
(hûn) derneyînin (imperative present negative)
دهرانین
der anîn
derhanîn
derhênan
derhînan
derênan
derînan

etymology_text: Ji der- + anîn.


deranîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


antîsemîtîzm

glosses: Nijadperistiya dijî cihûyan; bîr û baweriyên yan kar û xebatên dijî cihûyan.

text: Divê em vê bizanibin û vê bigihînin zarokên xwe jî ko cihûyên Kurdistanê, wek kurdên êzîdî, elewî, file, birayên me ne. Divê şaşiyên siyaseta welatekî tu carî nebe gir û nefreta li hemberî cihûyan, divê em hertim holokosta cihûyan bi bîr bînin, tu carî firsetê nedin ko fikra antîsemîtîzmê li ba me, li welatê me, li nav welatiyên me ên mervan bi pêş bikeve. Herweha ez hêvîdar im ko ez ê rojekê, mîna gera li nav bajarê Stockholmê, li bajarê kurdan jî, bi rêberiya dîroknasekî/ dîroknaseke kurdên cihû li şopa bermayên cihûyên Kurdistanê bigerim.

ref: Firat Cewerî: Ka cihûyên Kurdistanê?, Nefel.com, 9/2012

forms: antîsiyonîzm

etymology_text: Ji îngilîzî anti-Semitism, ji almanî Antisemitismus. Wekheva antî- + semîtîzm.

антысеміты́зм

roman: antysjemitýzm

антисемитизъм

roman: antisemitizǎm

反猶太主義

roman: fǎn-Yóutài-zhǔyì

مُعَادَاةْ السَّامِيَّة

roman: muʿādāt as-sāmiyya

հակասեմականություն

roman: hakasemakanutʻyun

یهودیستیزی

roman: yahudi-setizi

یهودستیزی

roman: yahud-setizi

ანტისემიტიზმი

roman: anṭisemiṭizmi

यहूदी विरोधवाद

roman: yahūdī virodhvād

אַנְטִישֵׁמִיּוּת

roman: antishémiyut

반유대주의

roman: banyudaejuui

антисемити́зам

roman: antisemitízam

антисемитизм

roman: antisemitizm

антисемити́зм

roman: antisemitízm

юдофо́бия

roman: judofóbija

การต่อต้านยิว

roman: gaan dtòr dtâan yiw

ضد سامیت

roman: ḍid sāmīt

антисеміти́зм

roman: antysemitýzm

αντισημιτισμός

roman: antisimitismós

ipa: /ɑːntiːsɛmiːˈtiːzm/

hyphenation: an·tî·se·mî·tîzm


antî-

pos: prefix

pos_title: Pêşgir

glosses: pêşgirek e dikeve gel hin peyvan û maneya "dijî" didiyê, wek:

etymology_text: ji yûnanî "antî" (dijî)


dij-

forms: dije-

etymology_text: dij


gur

glosses: Ajelek e dişibe seyan anku kûçikan lê kûvî ye (bi taybetî êrişî sewalan dike û ji wan dixwe).

glosses: Kesa/ê dixwaze ziyanê bigihîne kesek din.

text: Hevrê û rêberê min ê evîn û evîndariyê Ovidius li derekî jî weha gotibû; "Meriv gurên hev in..." Di wan rojên tarî yên nêçîra Ruhistîn de, ez gelek caran li vê gotinê fikirîm. Meriv, bi rastî, gurên hev bûn, mîna guran diketin gewriya hev û cîh li hev dikirin gola xwînê. Hê hingî, ez li Pera'yê, cîhê gurên mezin difikirîm. Hem ji bo qesta felekê hem ji bo fahmkirina çerxa dinê û şerê guran.

ref: Mehmed Uzun, Bîra Qederê, 1995

glosses: Kesên fêde, camêr, yên ku xwe bi rê ve dibin.

text: Min dî bi wext ew nêk bi xet îro li text fexfûr-i bûFexfûrsur e sîmadur e heybetpur e pir dil gur eEw hate miş min çûne hiş dil min di 'iş -qê fûr-i bû

forms:
گور
gurg
gwir
gwirg
gurî

etymology_text:
Ji proto-îranî *wŕ̥kah (“gur”), ji proto-hindûîranî *wŕ̥kas (“gur”), ji proto-hindûewropî *wĺ̥kʷos (“gur”). Hevreha soranî گورگ (gurg) û ورگ (wirg), kurdiya başûrîgurg, lekî gurg, farisî گرگ (gorg, gurg), tacikî гург (gurg), belûçî گرک (gurk), partî 𐫃𐫇𐫡𐫃 (gurg), pehlewî 𐭢𐭥𐭫𐭢 / 𐬔𐬎𐬭𐬔 (gurg), tatî wurg, hewramî werg, sogdî ܘܝܪܩ (wyrg), mazenderanî ورگ (wurg, virg), zazakî verg, gîlekî ورگ (verg), hexamenişî 𐎺𐎼𐎣 (varka, /verke/), avestayî 𐬬𐬆𐬵𐬭𐬐𐬀 (vəhrka, /vihrke/), sanskrîtî वृक (vṛ́ka), hindî वृक (vŕk), bulgarî вълк (vǎlk), rûsî волк (volk), çekî/slovakî vlk, polonî wilk, lîtwanî vil̃kas, latviyayî vìlks, hîtîtî 𒉿𒀠𒆪𒉿𒀸 (wa-al-ku-wa-aš: tiştê xirab), inglîziya kevn wulf, inglîziya niha û holandî wolf, almanî Wolf, danmarkî/norwecî/swêdî ulv û herwiha bi metatezê yûnanî λύκος (lýkos) û latînî lupus.
Forma bi G li dawiyê (gurg) di kurmanciya rojhilatî de hatiye parastin lê di kurmanciya navendî û kurmanciya rojavayî de G jê ketiye û bûye gur.
Tevî nêzîkiya dengî jî li gel hevwateya xwe ya tirkî kurt, ji aliyê etîmolojî ve ew ne ji eynî rehî ne û kurt ya tirkî jî hevrehê xwe di zimanên din yên tirkîkî de hene û ne ji zimanekî îranî hatiye wergirtin, bo nimûne: azerî qurd, qazaxî құрт (qurt), oyxurî قۇرت (qurt) (qurt)...
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press.
* Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg
* MacKenzie, David Neil, The dialect of Awroman (Hawraman-i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, Kommissionaer: Munksgaard (København), 1966
* Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010
*
* Turner, Ralph Lilley (1969–1985): A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press.
* Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots https://web.archive.org/http://www.amazon.com/American-Heritage-Dictionary-Indo-European-Roots/dp/0618082506 arşîv, Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2em
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <etymonline.com> by Douglas Harper.
* The Tower of Babel - An Etymological Database Project [Birca Babilê - Projeyeke Danegeha Etîmolojî] (bi îngilîzî û rusî): http://starling.rinet.ru/

квыджьма

roman: k°əǯ’mā

абгаду

roman: ābgādu

ақәыџьма

roman: āk°əǯ̍mā

тыгъужъ

roman: təġ°ẑ

𐕒𐕡𐔾

roman: ul

𒌨𒁇𒊏

roman: barbaru [UR.BAR.RA]

бӧрӱ

roman: börü

ተኩላ

roman: täkula

ܕܐܒܐ

roman: dēḇā

ܕܐܒܬܐ

roman: dēḇtā

דֵּיבָא

roman: dêḇā

бацӏ

roman: bac̣

ホㇿケゥ

roman: horkew

ウォセカムィ

roman: wose-kamuy

شانكو

roman: shanko

бүре

roman: büre

ბჵორწ

roman: bōorc̣

воўк

roman: voŭk

ваўчы́ца

roman: vaŭčýca

ваўчы́ха

roman: vaŭčýxa

گرک

roman: gurk

নেকড়ে

roman: nekṛe

вълк

roman: vǎlk

шоно

roman: šono

𑄤𑄇𑄴

roman: wāk

ꨔꨪꩂ

roman: thing

ꨀꨧꨭꩃ ꨔꨪꩂ

roman: asơu thing

بورى

roman: böri

борз

roman: borz

ᏩᏯ

roman: waya

лон

roman: lon

мулон

roman: mulon

лонвазы

roman: lonvazɨ

狼

roman: lòng

狼

roman: láng

狼

roman: lông

иʼны

roman: iʼny

ээʼгычгын

roman: ėėʼgyčgyn

кашкӑр

roman: kaškăr

бөрө

roman: börö

ذِئْب

roman: ḏiʾb

ديب

roman: dīb

ذيب

roman: ḏīb

ذيب

roman: ḏīb, dīb

գայլ

roman: gayl

верьгиз

roman: verʹgiz

иргичи

roman: irgiçi

گرگ

roman: gorg

ورگ

roman: varg

तोडेल्ली

roman: tōḍēllī

𐍅𐌿𐌻𐍆𐍃

roman: wulfs

ભેડીયો

roman: bheḍīyo

მგელი

roman: mgeli

भेड़िया

roman: bheṛiyā

वृक

roman: vŕk

गुर्ग

roman: gurg

זְאֵב

roman: z'év

дыгъужь

roman: dəġ°ẑ

чон

roman: çon

ತೋಳ

roman: tōḷa

رامہٕ ہوٗن

roman: rāmụ hūn

ӄыт

roman: qyt

карышкыр

roman: karışkır

වෘකයා

roman: wr̥kayā

кӧин

roman: köin

늑대

roman: neukdae

이리

roman: iri

гʼэгылӈын

roman: ʕeɣəlŋən

барцӏ

roman: barc̣

ໝາປ່າ

roman: mā pā

ໝາໄນ

roman: mā nai

ສິຄາລະ

roman: si khā la

жанавур

roman: žanavur

волк

roman: volk

ചെന്നായ്

roman: cennāyŭ

ᠨᡳᠣᡥᡝ

roman: niohe

लांडगा

roman: lāṇḍgā

वृक

roman: vruk

пирӹ

roman: pirÿ

ورگ

roman: vërg

გერი

roman: geri

врьгаз

roman: vrʹgaz

чоно

roman: čono

ब्वाँसो

roman: bwā̃so

лиғс

roman: liꜧs

бирӕгъ

roman: biræǧ

قۇرت

roman: qurt

بۆرە

roman: böre

قاراشقاۇ

roman: qarashqau

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-gur (ajal).wav


gur

glosses: xur, nexweşiyek e ku mirov û ajelan dixurîne

գայլ

roman: gayl

ipa: /ɡʊɾ/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-gur.wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-gur (ajal).wav

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-gur.wav

hyphenation: gur


gur

glosses: girê, girêk, girêdan (bi taybetî ji terikên daran yan jî bi qor û qamîşî)


gur

text:
Xwînbarî dikir bi herdu çavan
Seyla cegerê wesa li gur hat
Goya ko bi ser Erez ve gur hat

forms:
gurtir (comparative)
herî gur (superlative)
gurtirîn (superlative)
gurr

etymology_text:
Hevreh bi soranî گوڕ (gurr, “têhn; hêz”), sanskrîtî घृण (ghṛṇa), ji *gurn, proto-îranî *gr̥náh, proto-hindûîranî *gʰr̥nás, proto-hindûewropî *gʷʰer- (“germ, kel”), hevreh bi germ û kel. Guherra ramanê a mecazî ji têhn, germî va di zimanên din da jî peyda ye. Bêtêkilî tirkî gür û güç.
Ramanên din ên wek "dengê brûskan" onomatopoetîk in.


hirç

glosses: Heywanek kovî ya mezin û têr-pûrt ya guhandar e.

glosses: Mirova/ê tirsnak (bi taybetî kesa/ê ku porê/pirça wî/wê qijavij e û riyên xwe netiraşîne).

text:
Ez xweş mirov im
Ne hirç û hov im
Lê çi b'kim bê şer
Dijmin naçî der

ref: Cegerxwîn

forms:
hurç
هرچ
һьрч

etymology_text:
Hevreha soranî ورچ (wirç), kurdiya başûrî hirç / hirs, lekî xirs, hewramî heşe, zazakî heş, belûçî ہرس (ہرس) (hirs), mazenderanî ارش (erş) û اش (eş), farisî خرس (xers), pehlewî xirs, osetî арс (ars), avestayî 𐬀𐬭𐬴𐬀 (arṣ̌a), sanskrîtî ऋक्ष (ṛ́kṣa), ermenî արջ (arǰ), albanî ari, lîtwanî irštvà (kunca hirçê), bretonî arzh, latînî ursus, romanî urs, îtalî orso, fransî ours, spanî oso, yûnanî άρκτος (árktos), hîtîtî 𒄯𒁖𒂵𒀸 (ḫartaggaš)... hemû ji proto-hindûewropî*h₂ŕ̥tḱos ("hirç").
Hêjayî gotinê ye ku ev peyv di zimanên germenî de (wek almanî, îngilîzî, holendî û swêdî) û di zimanên slavî (wek rusî, polonî û sirbî) de nemaye. Di zimanên germenî de li cihê wan peyveke ji navê rengê qehweyî hatiye çêkirin, bo nimûne îngilîzî bear, almanî Bär û swêdî björn. Zimanên slavî peyveke bi maneya "hingivxwer" li wê kiriye, bo nimûne rusî медве́дь (medvédʹ), polonî niedźwiedź û sirbî мѐдвед (mèdved). Sebebê nemana vê peyvê di şaxên germenî û slavî yê zimanên hindûewropî de ihtimalen tabû be: ji ber sehm an tirsa vê heywanê, navê wê yê rastîn lê nehatiye kirin û bi bernavekî behsa wê hatiye kirin heta ku taliyê navê wê yê eslî bi temamî ji zimanên germenî û slavî winda bûye.
:Çavkanî: Horn p.105, Watkins p.6, MacKenzie P.117, Etymonline

мшвы́

roman: mš°ə́

амшә

roman: āmš°

мышъэ

roman: məŝă

𒊍

roman: asu

айу

roman: ayu

ድብ

roman: dəb

דבא

roman: debā, debo

ভালুক

roman: bhaluk

ци

roman: ci

カムィ

roman: kamuy

イソ

roman: iso

エペㇾ

roman: eper

金馬

roman: *kəma/*kuma

айыу

roman: ayïw

ჩა

roman: ča

мядзве́дзь

roman: mjadzvjédzʹ

مم

roman: mamm

خرس

roman: xers

мечо́к

roman: mečók

ме́чка

roman: méčka

ဝက်ဝံ

roman: wak-wam

баабгай

roman: baabgaj

དོམ

roman: dom

ꨌꨈꨭꨥ

roman: chagơw

योम्

roman: yom

ᏲᏅ

roman: yonv

ᏲᎾ

roman: yona

熊人

roman: hung⁴ jan⁴⁻²

щүн

roman: xün

熊

roman: yùng

熊

roman: xióng

魋

roman: tuí

熊

roman: hṳ̀ng

熊

roman: hîm

кэйӈын

roman: kejŋən

умӄы

roman: umqə

упа

roman: upa

синка

roman: sinka

эбэкээ

roman: ebekee

پورسوغ

roman: pursuğ

دُبّ

roman: dubb

دُبَّة

roman: dubba

دبَّة

roman: debba

دبّ

roman: debb

արջ

roman: arǰ

овто

roman: ovto

амака

roman: amaka

хомоты

roman: homoti

сиᵸгьи

roman: sĩhi

*𐌱𐌰𐌹𐍂𐌰

roman: *baira

રીંછ

roman: rī̃ch

დათვი

roman: datvi

भालो

roman: bhālo

भालू

roman: bhālū

रीछ

roman: rīch

𒄯𒁖𒂵𒀸

roman: ḫartakkaš

דֹּב/דּוֹב

roman: dov

массу

roman: massu

ಕರಡಿ

roman: karaḍi

айыу

roman: ayıw

اَذِغْ

roman: aδïɣ

та̄лл

roman: tāll

ہاپُتھ

roman: hāputh

ہاپٕژ

roman: hāpụċ

ӄой

roman: qòj

аюу

roman: ayuu

වලසා

roman: walasā

ош

roman: oš

곰

roman: gom

умӄа

roman: umqa

кайӈын

roman: kajŋən

ᒋᔖᔮᒄ

roman: cishaayaakw

ᐅᓵᐅᔅᒄ

roman: osaaoskw

ᒪᔉᐗ

roman: maskwa

ᑳᑰᔥ

roman: kaakoosh

ᒪᔅᒄ

roman: maskw

аюв

roman: ayuw

цуша

roman: cuša

ໝີ

roman: mī

მთუთი

roman: mtuti

сев

roman: sev

ᦖᦲ

roman: ṁii

мечка

roman: mečka

കരടി

roman: karaṭi

ᠯᡝᡶᡠ

roman: lefu

अस्वल

roman: asval


pêlîstok

glosses:
tiştên ku pê tê lîstin
 tiştên ku yarî pê tên kirin

etymology_text: pê- + lîst + -ok

цацка

roman: tsatska

играчка

roman: igračka

玩具

roman: wánjù

משחק

roman: mešeheq

ᐱᙳᐊᖅ

roman: pinnguaq

장난감

roman: jangnangam

игрушка

roman: igrouchka

іграшка

roman: ihrachka

παιχνίδι

roman: paichnídi


yarîk

glosses: tiştên bo xweşiyê tên kirin (yên bi taybetî zarok dikin)

glosses:
tiştên pê tê lîstin
 tiştên yarî pê tên kirin

forms:
یاریک
yarî

etymology_text: Ji yarî + -k.


lîstok

glosses: Tiştên pê tê lîstin, tiştên yarî pê tên kirin.

glosses: Çalakiyên bo xweşiyê tên kirin(bi taybetî yên zarok dikin).

glosses: Tiştên tên kirin daku mirov pê bêt xapandin.

forms:
leyistok
leyiztok
leyîstok
leyîztok

etymology_text: Ji lîst + -ok.

ipa: /liːsˈtoːk/


landik

glosses: Textê ku zarokên sava dikin tê de û dihejînin.

forms:
لاندک
land
lanik
lank
lehindik
lehink
lehndik
lahindik
lahink
lahndik
lahnk
colank
hêsk

etymology_text: Nayê zanîn, hevreha soranî لانک (lanik), feylî lelû / helülik, têkilî hêlanek ("hêsk") û hêl kirin ("hejandin")

люлка

roman: ljulka

مهد

roman: mehd > mehdik

요람

roman: yoram

колыбель

roman: kolybelʹ

люлька

roman: ljulʹka

អង្រឹង

roman: ɑŋrɨŋ

וויג

roman: vig

κούνια

roman: koúnia