misandin

forms:
dimisînim (present)
dimisînî (present)
dimisîne (present)
dimisînin (present)
bimisîne (imperative singular)
bimisînin (imperative plural)
misand (past)
misand (past)
misand (past)
misand (past)
–misîn– (root present)
–misand– (root past)
ez dimisînim (indicative present positive)
ez namisînim (indicative present negative)
min misand (indicative past positive)
min nemisand (indicative past negative)
tu dimisînî (indicative present positive)
tu namisînî (indicative present negative)
te misand (indicative past positive)
te nemisand (indicative past negative)
ew dimisîne (indicative present positive)
ew namisîne (indicative present negative)
wê/wî misand (indicative past positive)
wê/wî nemisand (indicative past negative)
em dimisînin (indicative present positive)
em namisînin (indicative present negative)
me misand (indicative past positive)
me nemisand (indicative past negative)
hûn dimisînin (indicative present positive)
hûn namisînin (indicative present negative)
we misand (indicative past positive)
we nemisand (indicative past negative)
ew dimisînin (indicative present positive)
ew namisînin (indicative present negative)
wan misand (indicative past positive)
wan nemisand (indicative past negative)
min dimisand (imperfect positive)
min nedimisand (imperfect negative)
min misandibû (positive)
min nemisandibû (negative)
te dimisand (imperfect positive)
te nedimisand (imperfect negative)
te misandibû (positive)
te nemisandibû (negative)
wê/wî dimisand (imperfect positive)
wê/wî nedimisand (imperfect negative)
wê/wî misandibû (positive)
wê/wî nemisandibû (negative)
me dimisand (imperfect positive)
me nedimisand (imperfect negative)
me misandibû (positive)
me nemisandibû (negative)
we dimisand (imperfect positive)
we nedimisand (imperfect negative)
we misandibû (positive)
we nemisandibû (negative)
wan dimisand (imperfect positive)
wan nedimisand (imperfect negative)
wan misandibû (positive)
wan nemisandibû (negative)
ez ê bimisînim (future positive)
ez ê nemisînim (future negative)
minê misandibe (future perfect positive)
minê nemisandibe (future perfect negative)
tu yê bimisînî (future positive)
tu yê nemisînî (future negative)
teyê misandibe (future perfect positive)
teyê nemisandibe (future perfect negative)
ew ê bimisîne (future positive)
ew ê nemisîne (future negative)
wê/wîyê misandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nemisandibe (future perfect negative)
em ê bimisînin (future positive)
em ê nemisînin (future negative)
meyê misandibe (future perfect positive)
meyê nemisandibe (future perfect negative)
hûn ê bimisînin (future positive)
hûn ê nemisînin (future negative)
weyê misandibe (future perfect positive)
weyê nemisandibe (future perfect negative)
ew ê bimisînin (future positive)
ew ê nemisînin (future negative)
wanê misandibe (future perfect positive)
wanê nemisandibe (future perfect negative)
min misandiye (perfect positive)
min nemisandiye (perfect negative)
min misandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nemisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te misandiye (perfect positive)
te nemisandiye (perfect negative)
te misandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nemisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî misandiye (perfect positive)
wê/wî nemisandiye (perfect negative)
wê/wî misandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nemisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me misandiye (perfect positive)
me nemisandiye (perfect negative)
me misandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nemisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we misandiye (perfect positive)
we nemisandiye (perfect negative)
we misandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nemisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan misandiye (perfect positive)
wan nemisandiye (perfect negative)
wan misandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nemisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bimisînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nemisînim (present subjunctive negative)
(bila) min misandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nemisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bimisînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nemisînî (present subjunctive negative)
(bila) te misandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nemisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimisîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nemisîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî misandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nemisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bimisînin (present subjunctive positive)
(bila) em nemisînin (present subjunctive negative)
(bila) me misandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nemisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bimisînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nemisînin (present subjunctive negative)
(bila) we misandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nemisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bimisînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nemisînin (present subjunctive negative)
(bila) wan misandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nemisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bimisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nemisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min misandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nemisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bimisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nemisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te misandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nemisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bimisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nemisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî misandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nemisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bimisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nemisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me misandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nemisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bimisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nemisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we misandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nemisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bimisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nemisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan misandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nemisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bimisanda (present conditional positive)
minê nemisanda (present conditional negative)
minê misandibûya (preterite conditional positive)
minê nemisandibûya (preterite conditional negative)
teyê bimisanda (present conditional positive)
teyê nemisanda (present conditional negative)
teyê misandibûya (preterite conditional positive)
teyê nemisandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bimisanda (present conditional positive)
wê/wîyê nemisanda (present conditional negative)
wê/wîyê misandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nemisandibûya (preterite conditional negative)
meyê bimisanda (present conditional positive)
meyê nemisanda (present conditional negative)
meyê misandibûya (preterite conditional positive)
meyê nemisandibûya (preterite conditional negative)
weyê bimisanda (present conditional positive)
weyê nemisanda (present conditional negative)
weyê misandibûya (preterite conditional positive)
weyê nemisandibûya (preterite conditional negative)
wanê bimisanda (present conditional positive)
wanê nemisanda (present conditional negative)
wanê misandibûya (preterite conditional positive)
wanê nemisandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bimisîne (imperative present positive)
(tu) nemisîne (imperative present negative)
(hûn) bimisînin (imperative present positive)
(hûn) nemisînin (imperative present negative)
مساندن
fisandin
qusandin

ipa: /mɪsɑːnˈdɪn/

hyphenation: mi·san·din


misandin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Zeyneb

forms:
Zêneb
Zeynel

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /zɛjˈnɛb/

hyphenation: Zey·neb


Zêneb

forms:
Zeyneb
Zeyno
Zêno
Zênel


Zênel

forms:
Zeynel
Zêneb

ipa: /zeːˈnɛl/

hyphenation: Zê·nel


Zeynel

pos: name

pos_title: Serenav

forms:
Zênel
Zeyneb

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


zêwar

glosses: bûngeh, cihê ku kesek yan tiştek lê welidiye

forms: zîwer

etymology_text: Ji zê + war.

ipa: /zeːˈwɑːɾ/

hyphenation: zê·war


dorp

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-dorp.wav


dorp

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-dorp.wav


ava heyatê

glosses:
ava jiyanê, avilheyat
li gor baweriyê avek e ku hemû nesaxiyan sax dike û her kesê wê vexwe êdî namire

text: Dîde rewşen bûn bi dîna dêmdurê sîmînxebebÊ vi Xudrî ra divêt ava heyatê bit nesîbDê bi se'y û cehdê yeksan bin li bal wî roj û şeb

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

etymology_text: Ji av + -a + heyat + -ê

ยาอายุวัฒนะ

roman: yaa aa-yóo wát ná

ยาชุบชีวิต

roman: yaa chóop cheewít

ipa: /ɑːˈvɑː hɛjɑːˈteː/

hyphenation: a·va he·ya·tê


ava jiyanê

glosses:
ava heyatê,
li gor baweriyê avek e ku hemû nesaxiyan sax dike û her kesê wê vexwe êdî namire

etymology_text: Ji av + -a + jiyan + -ê

ipa: /ɑːˈvɑː ʒɪjɑːˈneː/

hyphenation: a·va ji·ya·nê


doccia

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-doccia.wav


candle

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-candle.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-candle.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-candle.wav


свещ

audio: LL-Q7918 (bul)-Kiril kovachev-свещ.wav


bougie

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines6-bougie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines2-bougie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines4-bougie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines1-bougie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines3-bougie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Aemines5-bougie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-bougie.wav


orge

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-orge.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-orge.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-orge.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-orge.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-orge.wav


orzo

audio: LL-Q652 (ita)-XANA000-orzo.wav


cebada

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-cebada.wav


korn

glosses: şax, strû, qiloç, qoç (hestiyê bi serê hin heywanan ve)

audio: LL-Q12107 (bre)-LucieDZ-korn.wav


arpa

audio: LL-Q9292 (aze)-Firuze Nesibli-arpa.wav


arpa

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-arpa.wav


arpa

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-arpa.wav


mur

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-mur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-mur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-mur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-mur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-mur.wav


chevelure

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-chevelure.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-chevelure.wav


sjø

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-sjø.wav


bánh mì

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bánh mì.wav


パン

glosses: exlewik, tawe (amana pan û ne kûr ya ku xwarin tê de tê çêkirin)


pâine

audio: LL-Q7913 (ron)-Filosoful-pâine.wav


famiglia

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-famiglia.wav


bankruptcy

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-bankruptcy.wav


fantasy

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-fantasy.wav


haricot

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-haricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-haricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Fhala.K-haricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Exilexi-haricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-haricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-haricot.wav


fagiolo

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-fagiolo.wav


שעועית

audio: LL-Q9288 (heb)-YaronSh-שעועית.wav


boon

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-boon.wav


boon

text: Finding the dry cave was a boon to the weary travellers.

text: Anaesthetics are a great boon to modern surgery.


boon

pos: adj

pos_title: Rengdêr

text: boon voyage


zuri

audio: LL-Q8752 (eus)-Aioramu-zuri.wav

audio: LL-Q8752 (eus)-Xabier Cañas-zuri.wav


cieco

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-cieco.wav


blinda

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-blinda.wav


aveugle

audio: LL-Q150 (fra)-Kiminou1-aveugle.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-aveugle.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-aveugle.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-aveugle.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-aveugle.wav


korr

glosses: dezgeh, sazî, enstîtû, akademî, avanî, saziman

text: Korrî Zanyarî Kurd.

translation: Saziya Zanistî ya Kurdî - li Iraqê.

forms:
soranî-erebî:
کۆڕ
kor

etymology_text: Ji tirkî, kurtkirina kurum yan kural ji kurmak (damezrandin), têkilî mongolî курал (kural: civat, meclis) ji кура- (damezrandin, ava kirin).


peroş

text: Diyarbekir bibû stûdyoya Radyoya Dengê Êrîvanê û beşdar jî wekî ku li gundên xwe, li ber roniya çirayê Radyoya Êrîvanê guhdarî bikin dixuyan. Hest û raman, coş û peroş rih û giyaneke kurdewar di konserê de afirand.

ref: Peyamner.com, 2/2008

text: Bi du mehan piştî serlêdana wê, piştî ku hemû referansên xwe bo têketina vê akademiyê bi kar anîbû, hatibû qebûlkirin û vê qebûlbûnê bi wê re coş û peroşeke mezin çekiribû.

ref: Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1em, r. 23, ISBN 9786054497010

glosses: axûn, şewq, azwerî, azgînî, hewes, arezû, xasma ji bo hunerê.

etymology_text: Hevreha soranî پەرۆش (peroş, “perîşanî, xem”), kurmancî perîşan, farisî پریشیدن (perêşîden, “belawela kirin, belav kirin; hiş belav kirin, bala yekî belav kirin”). Wateyaresenbelav bûn/kirin bûye û paşê bûye hişîbelav bûn ku bi farisî û soranî bo mebestakonseptaxemgînî û bi badînî jî maneyaji kelecanê hiş belav bûn wergirtiye. Bo guherînên di navberamaneyêngurmijîn-berketin-qîrîn-kelecan-şa bûn binêre heyecan, xiroş û excite, outburst... Divê ji peroşîn çêbûbe. Ev herwihadipeyitîne ku perîşan ji farisî ye. Guherînadengên /ê/-/û/ di kurdî de berbelav e. Herçend bi wekheviyadengî, bi gengazîhevrehaxiroş nîne.


heyecan

glosses:
peroş, kelecan, xiroş, coş, kelobîn, heyranî,
piçekê tirsîn yan bimereq bûn ji ber ku nizane ka dê baş bi ser keve yan ne

forms: hêcan

etymology_text: Ji erebî هَيَجان (hayajān), ji هاج (hāj, “gurmijîn, arîn”). Ne ji heye + can. Bo wekheviyawateyî wek gurmijîn û peroşîn binêre xiroş û îngilizî outburst û excite. Ber vê modelê peyva kelecan çêbûye.

حَماس

roman: ḥamās

إِثارة

roman: ʾiṯāra

هیجان

roman: heyecan


spirit

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-spirit.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-spirit.wav


fit

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-fit.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-fit.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-fit.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-fit.wav


fit

pos: verb

pos_title: Lêker


fit

text: odanın uzunluğu on fit


trade

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-trade.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-trade.wav


board

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-board.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-board.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-board.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-board.wav


safe

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-safe.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-safe.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-safe.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-safe.wav


ears

pos_title: Formeke navdêrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-ears.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-ears.wav


evidence

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-evidence.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-evidence.wav


captain

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-captain.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-captain.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-captain.wav


kaptan

forms:
kapitan
kapîtan
kapten
kaptin

etymology_text: Ji tirkî kaptan ji fransî capitaine yan îngilîzî captain ji latînî capitaneus ji caput (“ser”).

капитан

roman: kapitan

隊長

roman: duìzhǎng

كَبْتِن

roman: kabtin

ավագ

roman: avag

کاپیتان

roman: kâpitân

קֶפְּטֵן

roman: kepten

캡틴

roman: kaeptin

капитен

roman: kapiten

संघनायक

roman: saṅghnāyak

कर्णधार

roman: karṇadhār

कॅप्टन

roman: kĕpṭan

капита́н

roman: kapitán

αρχηγός

roman: archigós

ipa: /kʰɑːpˈtɑːn/


dare

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-dare.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-dare.wav


science

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-science.wav


science

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-science.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-science.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-science.wav


freedom

etymology_text: Ji free + -dom.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-freedom.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-freedom.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-freedom.wav


-dom

pos: suffix

pos_title: Paşgir

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl--dom.wav


mîrgeh

glosses:
mîrnişîn, mîrîtî
welatê ku mîrek yan paşayek yan jî şabaniyek serokatiya wî dike

forms: komar

etymology_text: Ji mîr + -geh

राष्ट्र

roman: rāṣṭra

королевство

roman: korolevstvo

королівство

roman: korolivstvo

βασίλειο

roman: vasíleio


space

text: "min diristkir" are three separate words; you need a space between dirist and kir.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn space, ji anglo-normanî space, guhartoyeke espace, espas û spaze, guhartoyeke espace, ji latînî spatium, ji proto-hindûewropî *(s)peh₂-.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-space.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-space.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-space.wav


choose

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-choose.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-choose.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-choose.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-choose.wav


serve

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: ji aliyê serî ve, layê ji derve yê tiştekî

forms: سەرڤە

etymology_text: Ji ser + -ve.


serve

forms:
servetir (comparative)
herî serve (superlative)
servetirîn (superlative)


serve

glosses: pêşkêş kirin, raber kirin, araste kirin, îkram kirin, servîs kirin, danê, dayînê

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-serve.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-serve.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-serve.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-serve.wav


lord

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-lord.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-lord.wav


writing

audio: Um, I’m writing.ogg

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-writing.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-writing.wav


writing

pos_title: Formeke lêkerê


forest

audio: LL-Q1860 (eng)-Greenman-forest.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-forest.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-forest.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-forest.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Exilexi-forest.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-SpringProof-forest.wav


famous

forms: infamous

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-famous.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-famous.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-famous.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-famous.wav


contact

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-contact.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-contact.wav


shoulder

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-shoulder.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-shoulder.wav


mercy

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-mercy.wav


mihrevanî

glosses: dilovanî, dilsojî, rehm, merhemet, dilnermî

forms:
mihrebanî
mihrebanîtî
mihrebantî
mihrevanîtî
mihreantî

etymology_text: Ji mihrevan + -î


Rizwan

glosses: (li gor îslamê) melekê dergevanê biheştê ye

forms: Ridwan


şoperêç

text: Şoperêçên Ergenekonê ta ber derîyê Serkanîya Giştî derin.

ref: Mahmut KILINC, Şoperêçên Ergenekonê Ta Ber Derîyê Serkanîya Giştî Derin [arşîv], netkurd.com, 30.01.2008

forms: şopl


kêşmekêşî

glosses: anarşîzm, alozî, tevlihevî, geremolî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

ipa: /keːʃmɛkeːˈʃiː/

hyphenation: kêş·me·kê·şî


deq bi deq

glosses: kirina tiştekî bi eynî şêweyî, kopyakirina bizav an karekî

text: lê piştî rizgarkirinê ew her eynî modelê ji bo perwerde û zimanê resmî hildibijêrin, wê netewetiyê diparêzin ku deq bi deq qopyeya ya kemalîzmê, baasîzmê û stalînîzmê ye.

ref: ISRARA ”ZIMANEKÎ YEKGIRTÎ” STALÎNÎZM E, Netkurd.com, 05/02/2008

forms: deq u deq

etymology_text: deq + bi + deq


kêsek

glosses: Axa li ser hev hişk bûye û gilokan an tertên piçûk çêdike. Piştî cotkirina erd gelek kêsek çêdibin


tert

glosses: Madeyên li ser hev hişk dibin û perçeyên mezin pêk tînin.

glosses: Tozên hev girtine, hişk bûne û bûne qalib.

forms:
telt
tertan
kêsek
kerpîç
tepik

ipa: /tɛɾt/

hyphenation: tert

notes:
(Lêker) tert bûn
(Lêker) tert kirin
(Navdêr) tertbûn
(Navdêr) tertkirin
(Rengdêr) tertbûyî
(Rengdêr) tertkirî


îfşa

glosses: diyarkirin, daxwiyandin, aşkerekirin, xwiyakirin

notes:
îfşa kirin
îfşakirin
îfşakirî


hedîse

glosses: bûyer, bûniş, serpêhatî, rûdan, qewimîn, waqe, qewam, pêkhatin

text: Ji bo ku ez minaqeşeya absurd a ji rastî û zanistiyê dûr a li ser zimanê yekgirtî bidim, ji bilî vê îdîaya Dilşad Ebdurrehman (a ku bikaranîna kurmancî ê neteweyê kurd perçe bike) ez ê hedîseyekê biguhêzim, di serê min re derbas bûye.

ref: Mûrad Ciwan, Israra "zimanê yekgirtî" stalînîzm e, Netkurd.com, 2/2008

forms:
hadîse
hedîs

ipa: /hɛdiːˈsɛ/


jêrav

forms:
jêravtir (comparative)
herî jêrav (superlative)
jêravtirîn (superlative)

etymology_text: Ji jêr + -av.


cencere

glosses:
kam, amûrê ku gêre pê tê kirin,
amûrek e ku dexlûdan pê tê kutan

forms:
جەنجەرە
cencer
cercere
çencer
kam
gam
moşene
mewşene

etymology_text: Ji proto-îranî, hevreha farisî جندره (cendere > tirkî cendere) û sanskrîtî यन्त्र (yentre: amûr, alet, alav, makîne)


sutfe

glosses:
ne çaverêkirî, pîşatî, tesedif,
 rwîdana kiriyarekê an jî hevdîtinekê ji nişkê ve an jî bêyî hebûna peywendiyan

forms:
سوتفە
sitfe
sudfe

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /sʊtˈfɛ/

hyphenation: sut·fe


tolk

forms:
tolik
strîzer

etymology_text: Hevreha tûłe, zazakî tolike, belkî ji ermenî [Peyv?], bi ermeniya navîn tolî (mey) ji urartûyî [Peyv?]udulî (tirî), têkilî tilletu (tirî) ya akadî, binere tirî. Ev etîmolojî ne bi temamî zelal e ji ber ku maneya tolk û ya tirî ji hev dûr e.

mauve#French

roman: mauve

malva#Swedish

roman: malva


qerraş

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qeraş.

ipa: /qɛɾˈɾɑːʃ/

hyphenation: qer·raş


mehîr

glosses: Şorbeya ku ji şîrî û birincê tê çêkirin.

text: Lotikvana xwînşîrîn, bedewa axirzemana, Alessandra Ambrosio ya ku bi xweşikbûna xwe jina min li ber çavê min reş kiriye, salê 5 milyon dolar ji şîrketa Victorias Secret distîne. Malxerabê ewqasî li ber dilê min şîrîn e ku, ez dikarim ji bo xatirê lotikek wê xwarina mehîrê jî li dê û bavê xwe heram bikim ellawekîl! Offffffffffff, belkî hûn bawer nekin, lê gava ez çav li wê bêbavê dikevim, yekser xwêdan bi min dikeve û dikevim taya mirinê.

ref: Lotikxane.com, 2/2008

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


abloqe

glosses:
ambargo, gemaro, rêgirî, asteng, rênedan,
qedexekirina bazirganîkirinê li gel welatekî,
qedexekirina çûna nav yan derketina ji welatekî

forms:
abloke
ebloke
ebloqe

etymology_text: Ji îtalî a blocco < blocco.

ipa: /ɑːbloːˈqɛ/

hyphenation: ab·lo·qe


gemaro

glosses:
ambargo, abloqe, rêgirî, asteng, rênedan,
qedexekirina bazirganîkirinê li gel welatekî,
qedexekirina çûna nav yan derketina ji welatekî

etymology_text: Têkildarî gemar

hyphenation: ge·ma·ro


mide

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-mide.wav


fealiyet

glosses: bizav, çalakî, xebat, tevgerr, kar, aktîvîte, hereket

text: Abdullah Ocalan yek ji wan kesan bû ku ket nav Ergenekona ku di kontrola Emerîkayê de bû û di nav wê de hat perwerde kirin, ew endamê rêxistinê bû. Bi hevkariya dewletên kûr Emerîka, Brîtanya, Îsraîlê û Ergenekonê ji bo kontrolkirina dînamîkên cudaxwaz yên li cem hemwelatiyên Tirkiyeyê yên esilkurd biryar hatibû dan ku rêxistineke cudaxwaz ya terorîst li Abdullah Ocalanî bidin ava kirin û wê bixin fealiyetê.

ref: Bulent Orakogluyê cihgirê berê yê serokê Daîreya Istixbarata Emniyeta dewleta tirkan li gor Nefel.com, 2/2008

forms: faaliyet

активность

roman: aktivnostʹ

hyphenation: fe·a·li·yet


faaliyet

glosses: bizav, çalakî, xebat, tevgerr, fealiyet, kar, aktîvîte, hereket


kemalîst

glosses: Kesê ku kemalîzmê diparêze yan ji kemalîzmê hez dike. Dilsozê kemalîzmê, piştevanê kemalîzmê.

text: (...) dive kurd xwe ji şaşî û çewtiyên ku nivîskaren kemalîst kirine, biparezin.

ref: Mehmed Uzun, Hêz û Bedewiya Pênûsê, Weşanên Nûdem, 1993

etymology_text: Ji tirkî Kemalist (ji navê Mustafa Kemal Ataturk); wekheva Kemal + -îst.


konvensiyon

glosses: peyman (bi taybetî yên dada navneteweyî)

forms: konvensyon

etymology_text: Bi rêya fransî convention ji latînî conventio (peyman)


muteber

etymology_text: Ji erebî مُعْتَبَر (muʿtabar).


weset

forms:
waset
weste

etymology_text: Ji erebî وَسَط (wasaṭ)


qaşilk

glosses: Qalikê zirav û nerm, wek qalikê xoxan û pitatan û qalikê petêxan

forms:
qaşûlk
qaşûl

ipa: /qɑːˈʃɪlk/


eleyhîselam

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses:
silav lê bin
(bi taybetî li gel navê pêxemberan tê gotin)

text: Mûsa eleyhîselam piştî ponijîn û endîşeyan çû çîyayê Turê û xwest Xweda bibîne.

forms:
eleyhî selam
eleyhîsselam


ins

text: Paşê avêteçihar behrê mezinWî Xudayê “Layezalê” ins û cin

ref: Mela Hisênê Bateyî


ins

pos: abbrev

pos_title: Kurtenav

text: Ich habe das ins Deutsche übersetzt.


şîn hatin

glosses: rûstin, şên bûn, bişkivîn, derketin û çêbûna giya û riwekên din, peldana daran

text: Piştî baranê zad şîn hat.

forms:
şîn
hêşîn
aj dan
zîl dan
pişkivîn

etymology_text: Ji şîn + hatin.

ipa: /ʃiːn hɑːˈtɪn/

hyphenation: şîn ha·tin


tepa serî

glosses: Ciyê herî bilind li tasika serî an serê mirov

etymology_text: Ji tepa + serî.

ipa: /tɛˈpɑː sɛˈɾiː/

hyphenation: te·pa se·rî


hûrjînewer

glosses: organîzmayên ew çend hûrin ku bi çavê bê alîkarî nayên dîtin.Bakterî hûrjînewer tê hesibandin


kujê lêvê

glosses: Ew ciyê ku lêva jorîn û lêva jêrîn dighêje hevdû

etymology_text: Ji kujê + lêvê.

ipa: /kʊˈʒeː leːˈveː/

hyphenation: ku·jê lê·vê


teme

glosses:
şandina agahiyekê, şandina gotinekê an jî şandina tiştekî din bi rêya rêwiyeke an keseke din
 min Barîn teme kir ku rewşa me ji Zelalê re bibêje

text: Ye'nî ji teme' dirav û dînarHeryek ji me ra we bûne dildar

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses:
ji dereke din ji kesekî tiştek xwestin
 min Bengîn bo girtina sê kîlo xiyar teme kir

ipa: /tɛˈmɛ/

hyphenation: te·me

notes:
teme bûn
teme kirin
temebûn
temekirin
temebûyî
temekirî


cerrebe

glosses: ezmûn, tecrûbe, serpêhatî, îbret, ceribandin

text: Em sazûmaniyeke bi rêxistin in. Em ji hîmekî bingehîn ê siyasî tên. Gelê me jî di vî warî de xwedî cerebe ye. Demên borî jî partiyên me hatin girtin.

ref: Ahmet Turk li gor Azadiyawelat.com, 12/2008

forms: cerebe

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî ceribandin, tecrûbe


maskot

glosses: kespik, tişta/ê ku mirov li gel xwe hildigire û bawer dike ku pê şansê mirovî baş dibe

glosses: mirovê ku cilên komekê li xwe kirine û piştevaniya wê dike

etymology_text: Ji fransî mascotte yan ji îngilîzî mascot (dîsa bi rêya fransî) ji latînî masca (kabûs), hevreha mask

маскот

roman: maskot


hinarik

glosses: Herdu rexên rû yên li herdu alên difinê; cihê rihên zilaman lê şîn dibin.

glosses: Hestiyê piçûk ku li aliyê jor yê gepa mirov e.

forms:
hinark
hinarok
enarok
henarok

etymology_text: Ji hinar + ik.

буза

roman: buza

ᐅᓗᐊᖅ

roman: uluaq

щока

roman: ščoka

ipa: /hɪnɑːˈɾɪk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-hinarik.wav

hyphenation: hi·na·rik


çala gerdenê

glosses: Ew kortika li ser sîngê mirove. Ciyê vê kortikê jî ew dere ku hestiyê depa sîngê û herdû hestiyên pirika mil dighêjin hevdûye

etymology_text: Ji çal + sîng.


zengilor

glosses: Boriya zirav ku bi kirkirke û zengilokê bi bronşa ve girêdide, boriya nefesê an henaseyê.

forms: zengelor

ipa: /zɛnɡɪˈloːɾ/


zengelor

text: Her ku gepa xwe dadiqurtant, girêka zengelorka wî jî dadiket û radibû.

ipa: /zɛnɡɛˈloːɾ/


masturbasyon

glosses:
destperkî, destper, destperrî, lêdan, îstîmna, onanîzm,
repkirina kîrê xwe yan xurrandina quzê xwe

text: Mamosteyê min alîkarîya min bike. Ez jineka 29 sal î û zewicî me. Min roja berê li malê bi serê xwe masturbasyon kir. Paşê min dît ku gustîlka min ne di pêçîka min de ye, êvarê jî sanco dest pê kir. Mêrê min dixwazê û ez jê direvim, ez ê niha çi bikim?

ref: Netkurd.com, 2/2008

glosses: destperk^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Bi rêya fransî masturbation ji latînî masturbārī belkî ji manus (dest) + turbāre (têk vedan) anku bi destan têk vedan

онанизм

roman: onanizm

мастурбация

roman: masturbacija


vîbrator

glosses: amûrên mîna kîrî yên ku jin destperkiyê dikin

etymology_text: Ji îngilîzî vibrator ji vibrate (leqandin, vehejandin) latînî vibrare (leqandin, vehejandin)

ipa: /viːbɾɑːˈtoːɾ/

hyphenation: vîb·ra·tor


altax

text: Xwediyê raporê di dawiya rapora xwe de PDK û YNKê bi îxanetiyê tawanbar dike û dibêje, bê guman pêwendiyên cînartî normal in, lê PDK û YNK îstixbaratan difroşin û di sînor de ji wan [rejîma Îranê] re altaxiyê dikin, alîkar dibin.

ref: Fuad Sîpan: Îdia û tawanbariyên Michael Rubin, Netkurd.com, 2/2008

forms:
antax
alçax


diha

text: Li Kurdistana Azad qudreta herî mezin û payebilind ya xelkê Kurd e û divêt ew dengê xwe bilind bikin, li dijî vê rewşa xerab derên, ku hên gelê Kurd rûbirû tiştên diha jî xerabtir nebûne.

forms:
daha
deha

etymology_text: Ji tirkî daha.


baxleme

forms:
baxlama
baxlame
baxlema

etymology_text: Ji tirkî bağlama

ipa: /bɑːxlɛˈmɛ/

hyphenation: bax·le·me


melûm

glosses:
diyar, xwiya, aşkere, berçav, belî,
tişta/ê ku gelek baş tê zanîn

glosses: aşkira, xuya, zelal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
melûmtir (comparative)
herî melûm (superlative)
melûmtirîn (superlative)
malûm
me'lûm
mahlûm
mehlûm
me'lîm

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî ilm


rontgen

glosses: Cûnek ronahiyê ye ku pê wêneyên hestî û hinavên mirovan yan jî nava tiştan tên girtin.

text: Sultan Kosemê 26 salî dirêjtirîn mirov e li Tirkiyeyê. Ew bi eslê xwe ji gundê Dede yê Dêrikê ye. Derdê Sultan van rojan ew e ku ji ber girse û kîloyên xwe nikare MR-ê (rontgen) xwe bikişîne.

glosses: Wêneyên ku bi wê ronahiyê hatine girtin.

etymology_text: Ji almanî Röntgen ji navê peydakerê wê Wilhelm Conrad Röntgen.

рентген

roman: rentgen

倫琴

roman: lúnqín

뢴트겐

roman: roenteugen

рентге́н

roman: rentgén


qurreder

pos: intj

pos_title: Baneşan

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qureder.


teme kirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
teme dikim (present)
teme dikî (present)
teme dike (present)
teme dikin (present)
teme bike (imperative singular)
teme bikin (imperative plural)
teme kir (past)
teme kir (past)
teme kir (past)
teme kir (past)
teme –k– (root present)
teme –kir– (root past)
ez teme dikim (indicative present positive)
ez teme nakim (indicative present negative)
min teme kir (indicative past positive)
min teme nekir (indicative past negative)
tu teme dikî (indicative present positive)
tu teme nakî (indicative present negative)
te teme kir (indicative past positive)
te teme nekir (indicative past negative)
ew teme dike (indicative present positive)
ew teme nake (indicative present negative)
wê/wî teme kir (indicative past positive)
wê/wî teme nekir (indicative past negative)
em teme dikin (indicative present positive)
em teme nakin (indicative present negative)
me teme kir (indicative past positive)
me teme nekir (indicative past negative)
hûn teme dikin (indicative present positive)
hûn teme nakin (indicative present negative)
we teme kir (indicative past positive)
we teme nekir (indicative past negative)
ew teme dikin (indicative present positive)
ew teme nakin (indicative present negative)
wan teme kir (indicative past positive)
wan teme nekir (indicative past negative)
min teme dikir (imperfect positive)
min teme nedikir (imperfect negative)
min teme kiribû (positive)
min teme nekiribû (negative)
te teme dikir (imperfect positive)
te teme nedikir (imperfect negative)
te teme kiribû (positive)
te teme nekiribû (negative)
wê/wî teme dikir (imperfect positive)
wê/wî teme nedikir (imperfect negative)
wê/wî teme kiribû (positive)
wê/wî teme nekiribû (negative)
me teme dikir (imperfect positive)
me teme nedikir (imperfect negative)
me teme kiribû (positive)
me teme nekiribû (negative)
we teme dikir (imperfect positive)
we teme nedikir (imperfect negative)
we teme kiribû (positive)
we teme nekiribû (negative)
wan teme dikir (imperfect positive)
wan teme nedikir (imperfect negative)
wan teme kiribû (positive)
wan teme nekiribû (negative)
ez ê teme bikim (future positive)
ez ê teme nekim (future negative)
minê teme kiribe (future perfect positive)
minê teme nekiribe (future perfect negative)
tu yê teme bikî (future positive)
tu yê teme nekî (future negative)
teyê teme kiribe (future perfect positive)
teyê teme nekiribe (future perfect negative)
ew ê teme bike (future positive)
ew ê teme neke (future negative)
wê/wîyê teme kiribe (future perfect positive)
wê/wîyê teme nekiribe (future perfect negative)
em ê teme bikin (future positive)
em ê teme nekin (future negative)
meyê teme kiribe (future perfect positive)
meyê teme nekiribe (future perfect negative)
hûn ê teme bikin (future positive)
hûn ê teme nekin (future negative)
weyê teme kiribe (future perfect positive)
weyê teme nekiribe (future perfect negative)
ew ê teme bikin (future positive)
ew ê teme nekin (future negative)
wanê teme kiribe (future perfect positive)
wanê teme nekiribe (future perfect negative)
min teme kiriye (perfect positive)
min teme nekiriye (perfect negative)
min teme kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min teme nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te teme kiriye (perfect positive)
te teme nekiriye (perfect negative)
te teme kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te teme nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî teme kiriye (perfect positive)
wê/wî teme nekiriye (perfect negative)
wê/wî teme kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî teme nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me teme kiriye (perfect positive)
me teme nekiriye (perfect negative)
me teme kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me teme nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we teme kiriye (perfect positive)
we teme nekiriye (perfect negative)
we teme kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we teme nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan teme kiriye (perfect positive)
wan teme nekiriye (perfect negative)
wan teme kiribûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan teme nekiribûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez teme bikim (present subjunctive positive)
(bila) ez teme nekim (present subjunctive negative)
(bila) min teme kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) min teme nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu teme bikî (present subjunctive positive)
(bila) tu teme nekî (present subjunctive negative)
(bila) te teme kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) te teme nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew teme bike (present subjunctive positive)
(bila) ew teme neke (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî teme kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî teme nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) em teme bikin (present subjunctive positive)
(bila) em teme nekin (present subjunctive negative)
(bila) me teme kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) me teme nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn teme bikin (present subjunctive positive)
(bila) hûn teme nekin (present subjunctive negative)
(bila) we teme kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) we teme nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew teme bikin (present subjunctive positive)
(bila) ew teme nekin (present subjunctive negative)
(bila) wan teme kiribe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan teme nekiribe (preterite subjunctive negative)
(bila) min teme bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) min teme nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) min teme kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min teme nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te teme bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) te teme nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) te teme kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te teme nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî teme bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî teme nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî teme kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî teme nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me teme bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) me teme nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) me teme kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me teme nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we teme bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) we teme nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) we teme kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we teme nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan teme bikira (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan teme nekira (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan teme kiribûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan teme nekiribûya (pluperfect subjunctive negative)
minê teme bikira (present conditional positive)
minê teme nekira (present conditional negative)
minê teme kiribûya (preterite conditional positive)
minê teme nekiribûya (preterite conditional negative)
teyê teme bikira (present conditional positive)
teyê teme nekira (present conditional negative)
teyê teme kiribûya (preterite conditional positive)
teyê teme nekiribûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê teme bikira (present conditional positive)
wê/wîyê teme nekira (present conditional negative)
wê/wîyê teme kiribûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê teme nekiribûya (preterite conditional negative)
meyê teme bikira (present conditional positive)
meyê teme nekira (present conditional negative)
meyê teme kiribûya (preterite conditional positive)
meyê teme nekiribûya (preterite conditional negative)
weyê teme bikira (present conditional positive)
weyê teme nekira (present conditional negative)
weyê teme kiribûya (preterite conditional positive)
weyê teme nekiribûya (preterite conditional negative)
wanê teme bikira (present conditional positive)
wanê teme nekira (present conditional negative)
wanê teme kiribûya (preterite conditional positive)
wanê teme nekiribûya (preterite conditional negative)
(tu) teme bike (imperative present positive)
(tu) teme neke (imperative present negative)
(hûn) teme bikin (imperative present positive)
(hûn) teme nekin (imperative present negative)

etymology_text: Ji teme + kirin.

ipa: /tɛˈmɛ kɪˈɾɪn/

hyphenation: te·me ki·rin


temekirin

ipa: /tɛmɛkɪˈɾɪn/


kaşûn

glosses: kêşkêşk, palak, xijîjank, skî, kaşkaşok:* amraza ku mirov pê xwe yan tiştekî li ser berfê dixwişîne

text: Perîhan Oter ku li gundê Haştaka Motkê ya Bedlîsê rûdinê û nexweşa bêhnfişkiyê ye, bi şev nexweş ket. Oter, heta serê sibê sekinandin. Ji ber ku riya ji berfê hatiye girtin venebû, Oter bi kaşûnê gihandin nexweşxaneyê.

ref: Welat.com, 2/2008

glosses: kaşkaşok^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ambûlans

glosses: Tirimpêlên ku nexweş û birîndaran digihînin nexweşxaneyê.

forms:
ambulans
embûlans

etymology_text: Ji fransî ambulance ji latînî ambulans partîsîpa niha ya ambulō (“meşîn”).

ܪܲܕܵܝܬܵܐ ܕܟܪ̈ܝܼܗܹܐ

roman: rādayta d-krīhe

ܐܲܡܒܘܼܠܵܢܣ

roman: āmbulans

এম্বুলেঞ্চ

roman: embuleñs

ху́ткая дапамо́га

roman: xútkaja dapamóha

ху́ткая

roman: xútkaja

অ্যাম্বুলেন্স

roman: ôjambulenś

лине́йка

roman: linéjka

бъ́рза по́мощ

roman: bǎ́rza pómošt

လူနာတင်ကား

roman: lunatangka:

သူနာတင်ကား

roman: sunatangka:

救傷車

roman: gau³ soeng¹ ce¹

救護車

roman: jiùhùchē

救生車

roman: jiùshēngchē

救護車

roman: kiù-hō͘-chhia

سَيَّارَة إِسْعَاف

roman: sayyārat ʔisʕāf

إسعاف

roman: ʔisʕāf

շտապօգնության մեքենա

roman: štapōgnutʻyan mekʻena

շտապօգնություն

roman: štapōgnutʻyun

آمبولانس

roman: âmbulâns

بیمارستان سیار

roman: bimârestân-siyâr

სანიტარული ავტომანქანა

roman: saniṭaruli avṭomankana

एम्बुलेंस

roman: embulens

रोगी-वाहन

roman: rogī-vāhan

אַמְבּוּלַנְס

roman: ámbulans

тез жардам

roman: tez cardam

ගිලන් රථය

roman: gilan rathaya

ගිලන්රථය

roman: gilanrathaya

ගිලන්රිය

roman: gilanriya

앰뷸런스

roman: aembyulleonseu

구급차

roman: gugeupcha

ລົດສຸກເສີນ

roman: lot suk sœ̄n

ລົດພະຍາບານ

roman: lot pha nyā bān

ລົດໂຮງໝໍ

roman: lot hōng mǭ

амбу́лантна ко́ла

roman: ambúlantna kóla

бр́за по́мош

roman: bŕza pómoš

ആംബുലൻസ്

roman: āmbulansŭ

хээрийн эмнэлэг

roman: heerijn emneleg

түргэн тусламжийн тэрэг

roman: türgen tuslamžijn tereg

यम्बुलेन्स

roman: yambulensa

امبولانس

roman: ambulāns

ژغورګاډی

roman: žorgāḍay

жедел жәрдем

roman: jedel järdem

ско́рая по́мощь

roman: skóraja pómoščʹ

неотло́жка

roman: neotlóžka

санита́рная маши́на

roman: sanitárnaja mašína

ско́рая

roman: skóraja

ёрии таъчилӣ

roman: yoriyi taʾčilī

நோயாளர் ஊர்தி

roman: nōyāḷar ūrti

بیمار گاڑی

roman: bīmār-gāṛī

طبی امدادی گاڑی

roman: tibī-imdādī-gāṛī

швидка́ допомо́га

roman: švydká dopomóha

швидка́

roman: švydká

រថយន្តសង្គ្រោះ

roman: rôthâyntâsângkruŏh

אַמבולאַנס

roman: ambulans

ασθενοφόρο

roman: asthenofóro

ipa: /ɑːmbuːˈlɑːns/

hyphenation: am·bû·lans


mozelan

glosses: cihê ku taybetî dewar lê dicivin û radiwestin, lê bênvedanê dikin, ji bo pêz nayê bikaranîn

glosses: cihê bênvedana dewaran, dema ku nîvro hewa germ dibe dewar li vir radiwestin


miştax

glosses: Cihê ku tirî lê tê hişkkirin daku bibe mewîj.

text: Heyva tebaxê, tirî ket miştaxê.

ref: metelokek kurdî ye

etymology_text: Ji aramî [Peyv?].


kanûnkiz

forms:
kanûnkut
kanûnkiş


mestir

pos_title: Formeke rengdêrê

text: Elmasxan yek ji kurdên bakurê Kurdistanê, ji binecîhên bajarê Cizîra Botanê ye. Ew keça Mihemed û Asya xanimê ye ko di sala 1894an de li gundê Xargulê hatiye dinyayê. Elmasxan dotmama dengbêja navdar Meryemxanê ye û ew deh salan ji Meryemxanê mestir bûye.

ref: Enwer Karahan, Elmasxan, Nefel.com, 2/2008

forms: meztir

etymology_text: Têkilî mezin + -tir, hevreha farisî مهتر (mehter), pehlewî mih/mêh (mezin), ji proto-hindûewropî, binere mezin.


seferber

glosses: cimandî, mobîlîze, birêkxistî, amadekirî

text: Elmasxanê wê demê îmkanekpêde kiriye û ev îmkan ji bona xizmeta huner û hunermandên kurd seferber kiriye.

ref: Enwer Karahan: Elmasxan, Nefel.com, 2/2008

forms:
seferbertir (comparative)
herî seferber (superlative)
seferbertirîn (superlative)

etymology_text: Ji sefer + -ber.


nesrîn

text: Mela:Nesrîn û gul tebeqekSeher ji baxê gulan

ref: Feqiyê Teyran,

forms: نهسرین

etymology_text:
Hevreha soranî نهسرین (nesrîn), farisî نسرین (nasrin) û pehlewî nesterven, hemû ji zimanên îranî.
نسرين (nesrîn) ya erebî, nesrin ya tirkî, մասրենի (masreni) ya ermenî û несрин / nesrin ya gelek zimanên balkanî ji zimanên îranî ne.

نسرين

roman: nesrîn

шиповник красно-бурый

roman: šipovnik krasno-buryj

ipa: /nɛsˈɾiːn/

hyphenation: nes·rîn


Şêrwan

ipa: /ʃeːɾˈwɑːn/


Beşîr

forms:
بهشیر
(Beşîr)

etymology_text: Ji erebî بشير (Beşîr: mizgîn)


mihîb

forms:
mihîbtir (comparative)
herî mihîb (superlative)
mihîbtirîn (superlative)
mihûb
muhîb

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: mi- + hub


Mehmûd

forms: Mehmîd

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî hemd, Mihemed


Kanîmasî

glosses: Deverek e li wîlayeta Dihokê li Başûrê Kurdistanê.

text: Parlamentoya Kurdistanê îro bi lez ji bo minaqeşekirina dagirkirina axa başûrê Kurdistanê ji aliyê hêzên eskerî yên tirkan ve civiya û gelek parlamenteran rexneyên dijwar li Tirkiyeyê girt û hat xwestin ko ne tenê eskerên tirkan yên ko niho ketine Kurdistanê lê belê eskerên tirkan yên ko ji sala 1996-ê ve li Bamernê, Kanîmasî û cihên dî yên Kurdistanê ne jî derkevin.

ref: Pukmedia.com, 2/2008

forms:
Kanîmas
Kanîmasê

etymology_text: Ji kanî + masî.


qitîsk

forms: qirîsk


cemawer

glosses:
girse, kitle, girseya gel,
koma mirovan (bi taybetî koma guhdarên yan temaşevanên bernameyekê)

text: Di dawiyê de jî [Kemal] Kerkûkî ji bo dîtina çareseriya arîşeya heyî û rawestandina problemên ordiya tirkan, herweha şandina nameyekê bo serokê Emerîkayê ko rasterast bê nav meseleyê, hewlên dîplomatik yên serokê Kurdistanê bilind nirxand û spasî wezareta pêşmerge û navxwe ya hikûmeta Kurdistanê kir û destxweşî li cemawerê deverên Behdînan kir bo hevkarîkrina hêzên pêşmerge.

ref: , Pukmedia.com, 2/2008

forms:
جهماوهر
cemaher
cemahir
cemawir

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî cimhûr

ipa: /d͡ʒɛmɑːˈwɛɾ/

hyphenation: ce·ma·wer


Truva

glosses: Troya, bajarek kevnar bû li Asyaya Biçûk

forms: Trûva


hespê Troyayê

glosses: (li gor destanek yûnanî) hespek xulole bû ku dijmin pê ketin nav bajarê Troyayê

glosses: kesê yan tiştê ku dijmin pê tên xapandin

forms: hespê Trûvayê

etymology_text: Ji hespê + Troyayê.


xulole

glosses: ne peyt, ne mukim, ne qayim, ne xurt, bêserûber

forms:
xuloletir (comparative)
herî xulole (superlative)
xuloletirîn (superlative)
xilole

etymology_text: Ji aramî ܚܠܠܐ (xilala, “xulole, kun, çal”), hevreha îbrî חלל (xalal: xulole, kun, qul, çal, navber...), erebî خلال (xilal: navber, navbir, navbeyn). Ji eynî rehî: qul.

vide#French

roman: vide


seqimîn

glosses: qerisîn, cemidîn, qefilîn, tezîn, pir sar bûn, bûn qeşa, bûn qerise, bûn cemed, bûn bûz

forms:
hilisîn
qifilîn
qerimîn
şemitîn
tehisîn

etymology_text: Ji seqem + -în.

ipa: /sɛqɪˈmiːn/

hyphenation: se·qi·mîn


hers

pos: pron

pos_title: Cînav

etymology_text: Ji her + -s.

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-hers.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-hers.wav


jêrxane

text: [Parlementoya Kurdistanê] daxwaz ji hikûmeta Iraqê dike ku xwedî helwesteke aşkere û berpirsiyarane be li hember operasyona Tirkiyeyê ya li ser axa herêma Kurdistanê û binpêkirina sinorê navdewletî yê dewleta Iraqê û têkdana jêrxana aborî û gefxwarin li jiyana welatiyên herêma Kurdistana Iraqê ko ji ber topbaran û bombebaranên asmanî û operasyonên domdar, zerer û ziyaneke pir gihandiye welatiyên deverên bombebarankirî ên berjewendiyên wan.

forms: jêrxan

etymology_text: Ji jêr + -xane.

인프라

roman: inpeura

инфраструктура

roman: infrastruktura


îşgal

glosses:
dagirtin, tijî kirin, mişt kirin
(bi taybetî rêyek yan cihek)

etymology_text: Ji erebî إِشْغَال (ʾišḡāl).


heftiyar

text: Me di çend hejmarên Lotikxanê de qala pezkûviyan, dehbên wek hirç û heftiyar (leopard) û hinek giyayan kiribû. Hinek sedemên wê yên biçûk jî me raxistibûn ber çavan. Lê paşê me nêrî di vê derê de hinek tişt kêm in. Dema me rewşa ekolojiya Kurdistanê ya berê û ya niho da ber hev, derket holê ku ew tiştên me ji bo parastina çend cûreyên dahban, ên ku neslê wan ber bi windabûnê ve diçin û hewceyî parastinê ne bang dikir, têr nake. Mesele gelek kûrtir, kevintir, û giringtir e. Hewce ye mirov gelek li ser bisekine û li gor girîngîya wê hewil bide xwe û tevbigere.

ref: Bavê Jîndar: Xwerista Kurdistanê, 2/2008

леопард

roman: leopard


pars

glosses: parsekî, xwestokî, xwazokî, pare ji xelkê xwestin, xêr ji xelkê xwestin

text:
Bi mehdera wî barî ye
Bo çak û parsa b'carekê
L'cennet bikin serdarî ye

etymology_text: Hevreha farisî پارسه (parsê, “parsek”) ji zimanên îranî.

ipa: /pɑːɾs/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-pars.wav

hyphenation: pars


pars

etymology_text: Hevreha farisî پارس (pars) ji zimanên îranî, bo zêdetir agehiyan binêre: piling.


pars

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-pars.wav


Tiflîs

text: Silêman di vê revê de dê û bavê xwe û birayekî xwe winda dike. Silêman û birayê wî Sala êdî sêwî dimînin. Paşê hêdî hêdî tên bajarê Tiflîsê, li wir parsektiyê dikin.

ref: Rohat Alakom, Gelo kesekî ku malbata Silêman nas bike heye?, 2008

text: Meger Memedî ev mal û hestîr birîne Tiflîsê firotine

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 61, ISBN 978-605-5683-27-6

forms:
Tiblîs
Tivlîs
Tebrîz

etymology_text: Ji gurcî თბილისი (tbilisi, “germ”).

Қарҭ

roman: Kārt

ትብሊሲ

roman: təblisi

Тбилиси

roman: Tbilisi

Тулпис

roman: Tulpis

ქალიქ

roman: kalik

Тбілі́сі

roman: Tbilísi

Тыфлі́с

roman: Tyflís

তিবিলিসি

roman: tibiliśi

Тиблиси

roman: Tiblisi

第比利斯

roman: dai⁶ bei² lei⁶ si¹

第比利斯

roman: Dìbǐlìsī

تِفْلِيس

roman: tiflīs

تِبِلِيسِي

roman: tibilīsī

تْبِليسي

roman: tbilīsi

Թբիլիսի

roman: Tʻbilisi

Թիֆլիս

roman: Tʻiflis

Տփղիս

roman: Tpʻłis

تفلیس

roman: teflis

تبیلیسی

roman: tebilisi

თბილისი

roman: tbilisi

ტფილისი

roman: ṭpilisi

तिबलिसी

roman: tiblisī

Каьлаке

roman: Kälake

ටිබිලිසි

roman: ṭibilisi

^트빌리시

roman: Teubillisi

Тюплис

roman: Tüplis

Ттуплис

roman: T̄uplis

ທາບິລິຊິ

roman: thā bi li si

თიჶლიზი

roman: tiflizi

თფილისი

roman: tpilisi

ქართი

roman: karti

Тбилис

roman: Tbilis

Калак

roman: Kalak

طفلس

roman: tefles

Тифли́с

roman: Tiflís

ქა̈რთ

roman: kärt

Тбилисӣ

roman: Tbilisī

Тифлис

roman: Tiflis

திபிலீசி

roman: tipilīci

ཁྲེ་བྷི་ལི་སི

roman: khre bhi li si

طفلس

roman: tiflis

ប៊ីលីស៊ី

roman: biiliisii

ធូប៊ូលីស៊ី

roman: thuubuuliisii

Τιφλίδα

roman: Tiflída

ipa: /tʰɪfˈliːs/


apatîk

glosses:
bêhest, terkexem, bêmereq,
kesa/ê mereqê ji ti tiştî nake

forms:
apatîktir (comparative)
herî apatîk (superlative)
apatîktirîn (superlative)

etymology_text: Bi rêya fransî apathique ji apatî ji yewnaniya kevn ἀπάθεια (bêhestî) ji ἀ- (bê-; ne-) + πάθος (hest)

апатичный

roman: apatičnyj


aztek

glosses: miletek hindiyanî bû ku berî hatina ewropiyan li Meksîkê dijiyan

etymology_text: Ji zimanê aztekî


arîk

glosses: Beşê jor yê avahiyekê yan ciyekî girtî ku rast û dûze û parallelî erdê ye. Dijwateya zemîn

glosses: Jora dev ku di navbera valahiya dev û valahiya poz deye. Ji de başan pêk tê: 1-arîka nerm ku ji goşte û arîka hişk ku bi hestiye

etymology_text: Bi lazî (zimanê Laz'an) ji bo "arîk" em dibêjin "ç'eri" , bi dimilî (devoka Dêrsim'ê) em dibêjin "çêrang" .

ipa: /ɑːˈɾiːk/

hyphenation: a·rîk


kilox

glosses: Pêkhateya ku ji hemû hestiyên serî çêbûye. Beşê hestî yê serê ajal û mirovan. Hemû organ û endamên serî li ser wî rûdinê. Ev pêkhateya hestî mejî ji derve diparêze

text: Wer ji ber 'işq û evînêMin di rê çit ev kiloxSuhbeta çerx û sema tê

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /kɪˈloːx/

hyphenation: ki·lox


dîrektîv

text: Buyukanit, bi tundî li dijî îddiayên ku artêşa tirk bi dîrektîfên DYA-yê ji axa Kurdistana azad vekişiya derket û got: “Ji destpêkê heta dawîyê, plana vê operasyonê me çêkir. Dema ketinê û vekişînê me destnîşan kir. Em di bin bandora tu kesî de neman.”

glosses: (dadnasiya Yekîtiya Ewropayê) hin cûn qanûnên şîretî ne

forms: dîrektîf

etymology_text: Ji fransî directive.


keleşêr

text: Sibehan dema ku ez li ser dengê sê keleşêran ji xew radibim, di xwe re nabînim herim dibistanê, lê Mujde; hemkara min weke gerînekekê min dikişîne dibistanê.

ref: Jan Dost, Mijabad, r. 15

text: Ez nizanim gelo qet bala we kêşaye ku li Kurdistanê dîkil (dîk -keleşêhr ) spêdê (serê sibehê) radibin dikin qêrîn, bang didin û çi dibêjin?"

ref: Lotikxane.com, 2/2008

forms: keleşêhr

etymology_text: Ji soranî کەڵەشێر (kelleşêr).

ipa: /kɛlɛˈʃeːɾ/

hyphenation: ke·le·şêr


pirpitîn

text: Hemû gotinên generalan vala derketin. Tirk niha ji bêçaretiyan wek teyrên bê bask dipirpitin.

ref: Fuad Sîpan: Ezbera tirkan xirab bû, tirk di şokê de ne, 3/2008

forms: perpitîn

ipa: /pɪɾpɪˈtiːn/

hyphenation: pir·pi·tîn


pirpitîn

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kartû

text: Nanê kartû, şîrê kartû...

ref: Cîhan Roj: Peyvên herêmî, Diyarname.com, 3/2008

forms:
kartûtir (comparative)
herî kartû (superlative)
kartûtirîn (superlative)
kartî
karto
wêdetir
wêvetir

etymology_text: Ji ermenî [Peyv?].


ziya

text: Marekî wisa mezin bû însan digot qey ziya ye.

ref: Cîhan Roj, Peyvên herêmî https://web.archive.org/https://diyarname.com/article.php?Idx=103 arşîv, Diyarname.com, 3/2008

forms:
zîya
zîha
wêdetir
wêvetir
ziwa

etymology_text: Ji avestayî 𐬀𐬲𐬌 (aži)

ipa: /zɪˈjɑː/

hyphenation: zi·ya


ziya

etymology_text: Ji erebî ضِياء (ḍiyāʾ)


ziya

etymology_text: Ji erebî زِيادة (ziyāda)


ziya

etymology_text: Ji osmanî ضيا (ziya), ji erebî ضِياء (ḍiyāʾ)


fehş

forms:
fehştir (comparative)
herî fehş (superlative)
fehştirîn (superlative)
faş
fahş
fahîşe
fihûş

hyphenation: fehş


Şemdîn

glosses: navek zelaman e, kurteya Şemseddîn e bernavê wî Şemo ye

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

ipa: /ʃɛmˈdiːn/

hyphenation: Şem·dîn


matador

glosses:
gakuj, gamêşkuj, toreador, torero,
kesa/ê ku dijî gamêşekî şer dike û temaşevan lê dinerin

text: Helal be jihewe re jinên matador ên kurd. Reng û remzên Kurdan bûne kabûsê dewleta gamêşan.

ref: xwendevanek di Netkurd.com de, 3/2008

etymology_text: Ji spanî matador (kujer)

матадор

roman: matador

ταυρομάχος

roman: tavromáchos


hiyeroglîf

glosses:
nivîsîna bi wêneyan
 (ku berê dihat bikaranîn û her wêneyek bi wateya peyvekê yan jî dengekî bû)

text: Dîroka nivîsê ango ya alfabeyê xwe dispêre berî 5000 sal, ji hêla sûmeriyan ve peydakirina alfabe û nivîsa bizmarî. Piştî alfabeya sûmerî/bizmarî, misriyan alfabeya hiyeroglîf peyda kiribe jî şaristaniyên kone yên niştecihênMezra Botan û li derdora; aqadiyan, hurriyan, babîlî û hitîtiyan bi vê alfabeyê zimanê xwe veguheztine ser qahfikên kîlî, berdên reş, qeteçerm, papîrûs û kaxizê...

ref: Arjen Arî, Kurdî: Zimanê herî qedîm, lê belê bêalfabe, Netkurd.com, 3/2008

glosses: her wêneyê yan dengê wê pergala nivîsînê

etymology_text:
* hiyeroglîfî
* hiyeroglîfîk
* hiyeroglîfnas
* hiyeroglîfnasî

иероглиф

roman: ijeroglif


Mezra Botan

glosses:
Mezopotamya,
deverên navbera çemê Dîcle û yê Firat

text: Dîroka nivîsê ango ya alfabeyê xwe dispêre berî 5000 sal, ji hêla sûmeriyan ve peydakirina alfabe û nivîsa bizmarî. Piştî alfabeya sûmerî/bizmarî, misriyan alfabeya hiyeroglîf peyda kiribe jî şaristaniyên kone yên niştecihên Mezra Botan û li derdora; aqadiyan, hurriyan, babîlî û hitîtiyan bi vê alfabeyê zimanê xwe veguheztine ser qahfikên kîlî, berdên reş, qeteçerm, papîrûs û kaxizê..


papîrûs

glosses: Perên anku kaxezên ku berê ji wê riwekê dihatin çêkirin.

text: Dîroka nivîsê ango ya alfabeyê xwe dispêre berî 5000 sal, ji hêla sûmeriyan ve peydakirina alfabe û nivîsa bizmarî. Piştî alfabeya sûmerî/bizmarî, misriyan alfabeyahiyeroglîf peyda kiribe jî şaristaniyên kone yên niştecihên Mezra Botan û li derdora; aqadiyan, hurriyan, babîlî û hitîtiyan bi vê alfabeyê zimanê xwe veguheztine ser qahfikên kîlî, berdên reş, qeteçerm, papîrûs û kaxizê...

ref: Arjen Arî: Kurdî: Zimanê herî qedîm, lê belê bêalfabe!, Netkurd.com, 3/2008

etymology_text: Bi riya fransî papyrus yan îngilîzî papyrus ji latînî papyrus ji yûnaniya kevn πάπυρος (pápuros) ji serekaniyek nenas.

ipa: /pɑːpiːˈɾuːs/

hyphenation: pa·pî·rûs


dilîn

text: Desthelat ne li gorî hest û dilînên xwe, li gorî siyaseta neteweyî, bo berjewendî û dahatûya neteweyekî xwedî yek xak, yek ala tev bigere, dê desthilat be.

ipa: /dɪˈliːn/


înisiyatîv

glosses:
pêşgavî, ewlewiyet,
destpêkirina yan pêşniyazkirina karekî

text: Tişta ko divêt AKP bike ew e ko di demekê zû de xebata ji bo qanûna esasî ya demokratîk bide destpê kirin û di pirsa kurdî ya ko ketiye bin înisiyatîva Emerîkayê de jî bi hevkariya DTP-ê û hêzên dî îradeya çareseriyê nîşan bide û înisiyatîvê bêxe destê xwe de.

ref: Aysel Tugluk li gor Nefel.com, 3/2008

forms:
insiyatîf
înîsiyatîf
înîsyatîv

etymology_text: Ji fransî initiative, ji latînî initiare (dest pê kirin).

начинание

roman: načinanie

ipa: /iːnɪsɪjɑːˈtiːv/


şelik

glosses: Ew kevnik yan qumaş yan tiştekî wek wane ku fireye. Ew dema 6-10 kîsên şekir yan arvan yan genim bi ser hev ve bê dirûtin şelikek çê dibe. Mesela pîrekên gundî hendirê şelikê dije pûş dike, li pişta xwe dike û bi vî avayî pê tiştan bar dike


dey

glosses: Ew giyayê hişk yan şîn yan jî pûşê li ser hev hatiye dayîn û dewisandin. Komika pûş û giyha

ipa: /dɛj/


deya pûş

glosses: Ew pûşê li ser hev hatiye komkirin û dewisandin. Binê deyê çembere yanî girovere û çiqas bi jor ve dere ew qas zirav dibe. Şiklê deyê konîye. Çapa Çemberê li dora 4-10 metro ye û bilindbûna deyê jî nêzîka 5-10 metro ye

etymology_text: Ji dey + pûş.

ipa: /dɛˈjɑː puːʃ/


mîkutok

glosses: Nexweşiyek zarokaye. Vîrûsa ku nexweşiyê çêdike varicella-zoster vîrûs e. Li çermê zaroyan pêşî pitik û xalên sor çêdibin, ewana dibin peqên avê, dûr ewana diçirin û qalik digrin. Nexweşiyek perokî yan jî têgere

ipa: /miːkʊˈtoːk/

hyphenation: mî·ku·tok


fezleke

glosses: bîrname, skala, xulase, memorandûm, rapor

text: Parlamentoya tirk Ji bo parlamenterê kurd Sirri Sakik di mitîngek hilbijartinê de bi kurdî got; "Ji min re avê bînin" , bi îdîaya Sakikî qanûna hilbijartinê îhlal kirîye felzeke amade kir. Di fezlekê de tê xwestin ku masûnîyeta Sakikî were rakirin, da ku di derbarê wî de doz were vekirin.

ref: Netkurd.com, 3/2008

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].^([Divê were berfirehtirkirin])


tacegul

text: Ji ber bêtaqetiya xwe û meşiyana bi gupalan Celal Talebanî nekarî bi derenceyên qebra Atatirkî ve derkeve jor û tacegulekê dane ser qebra wî, lewra danîna tacegulê bû para wezîrê ewlekariyê yê Iraqê Şêrwan El-Wailî.

ref: Nefel.com, 3/2008

forms: تاجەگول

etymology_text: Ji tac + -e- + gul.

венок

roman: venok

ipa: /tɑːd͡ʒɛˈɡʊl/

hyphenation: ta·ce·gul


fitne

glosses: dubendî, hevrikî, hengerî, gelacî, dijberî, dijminatî

text:
Sewaşek rêhte dîsa 'alema dil
Bi cadoyê du çeşim fitne engîz


fitne

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-fitne.wav


sansasyonel

glosses: sansasyonî, provokatîv, sosret, seyr, ecêb

etymology_text: Ji sansasyon + -el.


komunîkasyon

text: Ji bo ko Tirkiye vê problemê çareser bike divêt têkiliyên komînîkasyona dîrekt digel hikûmeta herêma Kurdistanê çêke. Û di vê çarçeweyê de ez tewsiye dikim ko hon Nêçîrvan Barzanî dawetî Enqereyê bikin.

ref: serokkomarê Iraqê Celal Talebanî li gor rojnameya tirkî Hürriyetê, Nefel.com, 3/2008

etymology_text: Navmiletî.


kirt

glosses: Dengê "kirt", dengê ku ji li hev ketin an ketina tiştekî tê.

glosses: Bi alet an amarekî tûj gava kêleka tiştekî bê qewartin an rihoştin kortikek çêdibe. Navê vê kortikê kirt an kirtike.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

hyphenation: kirt


kirtînî jê anîn

forms:
kirtînî jê derneketin
kirtînî jê derketin

etymology_text: Ji kirtînî + jê + anîn

ipa: /kɪɾtiːˈniː ʒeː ɑːˈniːn/

hyphenation: kir·tî·nî jê a·nîn


rehimandin

glosses: bexşandin, efû kirin, lê borîn, xefirandin

forms:
direhimînim (present)
direhimînî (present)
direhimîne (present)
direhimînin (present)
birehimîne (imperative singular)
birehimînin (imperative plural)
rehimand (past)
rehimand (past)
rehimand (past)
rehimand (past)
–rehimîn– (root present)
–rehimand– (root past)
ez direhimînim (indicative present positive)
ez narehimînim (indicative present negative)
min rehimand (indicative past positive)
min nerehimand (indicative past negative)
tu direhimînî (indicative present positive)
tu narehimînî (indicative present negative)
te rehimand (indicative past positive)
te nerehimand (indicative past negative)
ew direhimîne (indicative present positive)
ew narehimîne (indicative present negative)
wê/wî rehimand (indicative past positive)
wê/wî nerehimand (indicative past negative)
em direhimînin (indicative present positive)
em narehimînin (indicative present negative)
me rehimand (indicative past positive)
me nerehimand (indicative past negative)
hûn direhimînin (indicative present positive)
hûn narehimînin (indicative present negative)
we rehimand (indicative past positive)
we nerehimand (indicative past negative)
ew direhimînin (indicative present positive)
ew narehimînin (indicative present negative)
wan rehimand (indicative past positive)
wan nerehimand (indicative past negative)
min direhimand (imperfect positive)
min nedirehimand (imperfect negative)
min rehimandibû (positive)
min nerehimandibû (negative)
te direhimand (imperfect positive)
te nedirehimand (imperfect negative)
te rehimandibû (positive)
te nerehimandibû (negative)
wê/wî direhimand (imperfect positive)
wê/wî nedirehimand (imperfect negative)
wê/wî rehimandibû (positive)
wê/wî nerehimandibû (negative)
me direhimand (imperfect positive)
me nedirehimand (imperfect negative)
me rehimandibû (positive)
me nerehimandibû (negative)
we direhimand (imperfect positive)
we nedirehimand (imperfect negative)
we rehimandibû (positive)
we nerehimandibû (negative)
wan direhimand (imperfect positive)
wan nedirehimand (imperfect negative)
wan rehimandibû (positive)
wan nerehimandibû (negative)
ez ê birehimînim (future positive)
ez ê nerehimînim (future negative)
minê rehimandibe (future perfect positive)
minê nerehimandibe (future perfect negative)
tu yê birehimînî (future positive)
tu yê nerehimînî (future negative)
teyê rehimandibe (future perfect positive)
teyê nerehimandibe (future perfect negative)
ew ê birehimîne (future positive)
ew ê nerehimîne (future negative)
wê/wîyê rehimandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nerehimandibe (future perfect negative)
em ê birehimînin (future positive)
em ê nerehimînin (future negative)
meyê rehimandibe (future perfect positive)
meyê nerehimandibe (future perfect negative)
hûn ê birehimînin (future positive)
hûn ê nerehimînin (future negative)
weyê rehimandibe (future perfect positive)
weyê nerehimandibe (future perfect negative)
ew ê birehimînin (future positive)
ew ê nerehimînin (future negative)
wanê rehimandibe (future perfect positive)
wanê nerehimandibe (future perfect negative)
min rehimandiye (perfect positive)
min nerehimandiye (perfect negative)
min rehimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nerehimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te rehimandiye (perfect positive)
te nerehimandiye (perfect negative)
te rehimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nerehimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî rehimandiye (perfect positive)
wê/wî nerehimandiye (perfect negative)
wê/wî rehimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nerehimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me rehimandiye (perfect positive)
me nerehimandiye (perfect negative)
me rehimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nerehimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we rehimandiye (perfect positive)
we nerehimandiye (perfect negative)
we rehimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nerehimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan rehimandiye (perfect positive)
wan nerehimandiye (perfect negative)
wan rehimandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nerehimandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez birehimînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nerehimînim (present subjunctive negative)
(bila) min rehimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nerehimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu birehimînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nerehimînî (present subjunctive negative)
(bila) te rehimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nerehimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew birehimîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nerehimîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî rehimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nerehimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em birehimînin (present subjunctive positive)
(bila) em nerehimînin (present subjunctive negative)
(bila) me rehimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nerehimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn birehimînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nerehimînin (present subjunctive negative)
(bila) we rehimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nerehimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew birehimînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nerehimînin (present subjunctive negative)
(bila) wan rehimandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nerehimandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min birehimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nerehimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min rehimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nerehimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te birehimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nerehimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te rehimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nerehimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî birehimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nerehimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî rehimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nerehimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me birehimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nerehimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me rehimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nerehimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we birehimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nerehimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we rehimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nerehimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan birehimanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nerehimanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan rehimandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nerehimandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê birehimanda (present conditional positive)
minê nerehimanda (present conditional negative)
minê rehimandibûya (preterite conditional positive)
minê nerehimandibûya (preterite conditional negative)
teyê birehimanda (present conditional positive)
teyê nerehimanda (present conditional negative)
teyê rehimandibûya (preterite conditional positive)
teyê nerehimandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê birehimanda (present conditional positive)
wê/wîyê nerehimanda (present conditional negative)
wê/wîyê rehimandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nerehimandibûya (preterite conditional negative)
meyê birehimanda (present conditional positive)
meyê nerehimanda (present conditional negative)
meyê rehimandibûya (preterite conditional positive)
meyê nerehimandibûya (preterite conditional negative)
weyê birehimanda (present conditional positive)
weyê nerehimanda (present conditional negative)
weyê rehimandibûya (preterite conditional positive)
weyê nerehimandibûya (preterite conditional negative)
wanê birehimanda (present conditional positive)
wanê nerehimanda (present conditional negative)
wanê rehimandibûya (preterite conditional positive)
wanê nerehimandibûya (preterite conditional negative)
(tu) birehimîne (imperative present positive)
(tu) nerehimîne (imperative present negative)
(hûn) birehimînin (imperative present positive)
(hûn) nerehimînin (imperative present negative)
rehmandin

etymology_text: Ji rehm + -andin.

ipa: /rɛhɪmɑːnˈdɪn/

hyphenation: re·hi·man·din


rehimandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


fenanî

text: Serokkomarê Tirk Abdullah Gul fenanî mizginiyê bide mam Celal, ku Tirkan şer li dijî çekdarên PKKê di hundirê Kurdistana Azad de vekirine û di heman demê de jî wî vedixwîne, dawetî Tirkiyê dike.

ref: Fuad Sîpan: Mam Celal, Netkurd.com, 3/2008

text: ...dilê min fenanî etfek tirî diguvişî

ref: Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.36

text: ez bivirekî wisan bidim te ku fenanî şûrekî ye

ref: Zeynelabidîn Zinar: Xwençe Cild I Weşanxana Çanda Kurdî, 1987, r.200

etymology_text: fena (3) + -nî

ipa: /fɛnɑːˈniː/


skor

glosses:
encam, netîce, gol
(bi taybetî di futbolê de)

etymology_text: Ji îngilîzî score


hîsterî

text: Hun rastiyê bêjin hin caran û ji hin paragrafên daxwiyaniyan meriv qenaet dike ku ew yên Abdullah Öcalan bi xwe ne, ji hesasiyet, gumanperestî, hîsterî û îxtîrasa wî bi xwe tên, lê hin caran jî meriv dikeve wê gumanê ku ew ji bal hin destên derve ve, bi armanca dayina mesajeka taybetî a li gor wê demê hatine nivîsîn.

ref: Mûrad Ciwan: Daxwiyanên Öcalan kî dinivîse?, Netkurd.com, 3/2008

etymology_text: Ji fransî hystérie û hîsterya ji îngilîzî hysteria herdu ji latînî hysteria ji hystericus ji yûnanî [Peyv?]ὑστερικός (husterikós: "hinavî", kesa/ê ku ji zik û hinavên xwe ve ditirse) ji ὑστέρα (hustéra: guhan).

υστερία

roman: ystería


kalorîfer

etymology_text: Ji fransî calorifère.

قالوریفر

roman: kalorifer


cotestandardî

glosses:
durûtî,
nepejirandina heman mafan yan erkan bo hemû kesan

etymology_text: Ji Ji cotestandard + -î ji cot + -e- + standard + -î


gij

text: Porê gij.

forms:
gijtir (comparative)
herî gij (superlative)
gijtirîn (superlative)
gêj
giş

hyphenation: gij


kix

pos: unknown

pos_title: Mane

glosses:
pîs, pîs e (nexwe)
(peyvek bo zarokan tê bikaranîn daku ew tiştek pîs nexwin yan dest nekinê)

forms:
bive
tix
kixe


Sefîn

glosses: çiyayek e li Başûrê Kurdistanê li devera Behdînan

text: Dema ku balefirên cengê li hindavî Qendîl û Sefînî bûn, Serokê Kurdistanê rêzdar Mesûd Barzanî li quntara çiyayê Sefînmeşxela geş ya agirê azadiyê pê bû û dixwest bêje serdest û xwediyên hemû çekên nûjen: "Va ye em ronî dikin, hûn nikarin tarî bikin.

ref: Necîb Balayî: Balefirên Cengê û Leyla Zana, Netkurd.com, 3/2008

forms:
sefîn
sefîne
sefînk

etymology_text: sefînî


Şakir

forms: Şakîr

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî şikir û Şukrî

ipa: /ʃɑːˈkɪɾ/

hyphenation: Şa·kir


Şukrî

forms: Şikrî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî şikir û Şakir

ipa: /ʃʊkˈɾiː/

hyphenation: Şuk·rî


îdane

glosses: rûreşkirin, şermezarkirin, protestokirin, mehkûmkirin, li dijî derketin, nepejirandin, qebûlnekirin

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


krîstalîze

forms: kirîstalîze

etymology_text: Ji îngilîzî crystallize herwiha wek krîstal + -îze.


first lady

glosses: xanima yekem, xanima yekê, jina serokkomarî

text: Wênaya tazî ya first lady ya Fransayê Carla Brûnî meha bê di 10 nîsanê de ê li New Yorkê bi rêya lêzêdekirina vekirî (mezadê) dê bê firotin.

etymology_text: Ji îngilîzî first lady ji first (“yekem”) + lady (“xanim”).


topmodel

glosses: sûpermodel, modelên herî baş, mankenên herî bijare û jêhatî

etymology_text: Ji îngilîzî: top + model


sûpermodel

glosses: topmodel, modelên herî baş, mankenên herî bijare û jêhatî

forms: supermodel

etymology_text: Ji sûper + model.


hîjyen

glosses: Ew şert û pratîkên ku tendiristiyê diparêzin û tendiristbûnê destek dikin.

forms: hîgyen

etymology_text: Ji fransî hygiène, ji yûnaniya kevn ὑγιεινός (hugieinós, “saxlemî”).

хигиена

roman: higiena

위생학

roman: wisaenghak

гигиена

roman: gigijena

आरोग्यशास्त्र

roman: ārogyaśāstra

پاک

roman: pāk

гігієна

roman: hihijena

υγιεινή

roman: ygieiní

ipa: /hiːʒˈjɛn/

hyphenation: hîj·yen


wesîqe

glosses: belge, delîl, şahidî, şehade, sertîfîkat

glosses: belgename, dokument, palpişt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: wesîqa


moloz

text: Ger li deverekê erdelerzek çêbibe, ku ev afateka siruştî ye, wekî mînak di 17ê tebaxa 1999an de li Yalovayê erdlerzek çêbû, gelek avahî û bîna ruxiyan. Paşê, ji ber avahiyên ruxiyayî mutehît, muhendis, kontrolor, şaredarî… ango çi kesên ku di çêkirina wan avahiyan de roleka wan hebû giş hatin darizandin. Her kes li gorî berpirsiyarî û qusûrên xwe mehkûm bû. Bona ku bîna ruxiyane qey dê tenê hesin û beton bihatana darizandin? Herwekî tê zanîn, moloz hatin analîzkirin bê hela dozaja betonê û hesin çi ye. Li gorî encama analîzên cihê bi cihê yên wekî saxlemiya zemînê, pilansaziya bajarvaniyê û hwd. qusûrên ku hatine kirin tesbît bûn û berpirsîyar hatin mehkûmkirin. Mexdûr jî hatin qerebûkirin (tazmînkirin).

ref: Roşan Lezgîn: Di çand û wêjeya kurdî de xetereyên civakî, Amidakurd.com, 3/2008

etymology_text: Ji yûnanî μόλος (mólos).


hidet

glosses: nifir, xezeb^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
hiddet
hîddet
hîdet


zeraq

glosses:
hingura êvarê,
tava zer yan sor ya ku roj êvaran dide esmanan

text: Dema zeraqa tavê sor bû û ber bi avabûnê ve çû, agir bi tekeran ket. Di nav çend deqeyan da li bilindahiyan şewqa bi dehan agiran çiya ronî kir.

ref: Aram Gernas: Kurmê şîrî heta pîrî, Kovara W, HJ. 19/2008

forms: jen

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


centilmen

etymology_text: Deyn ji îngilîzî gentleman ji gentle + man.


centilmen

glosses: xweşmêr, ciwamêr, ciwanmêr, mêrê çê, kibar, ciwanmerd, camir

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-centilmen.wav


teqabil

text: Ji beşa nasnavê kovarê tê xuyakirin ku şêwirmendê huqûqê yê kovarê jî heye. Weşanger û sazîyên kurd ji ber ku hertim rastî neheqîyên dewletê tên pêwîstî bi şêwirmendekî huqûqê dibînin. Lê ez hêvî dikim, bila ji şêwirmendê xwe yê huqûqê bipirsin -em etîka weşangeriyê bidin alîyekî- bê hela ev îbareyên ku di vê çîrokê de bi vî awayî derbas dibin di huqûqa heyî de teqabulê çi dikin? Gelo bi riya kovara wan mafê merivan nehatiye îhlalkirin? Herçendî di beşa nasnanavê kovarê de îbareyek wekî “Her nivîskar ji nivîsa xwe berpirsiyar e” hatibe nivîsîn jî gelo dîsa bi rêya çapemeniyê (kovara W) nebûne sedem ku gundek, êl û eşîrek, kes û malbat bibin hedef? Bi riya kovara wan grûbek, komeka civakêalenen nehatiye tehqîrkirin, li ber çavê xelkê nehatiye reşkirin?

ref: Roşan Lezgîn çîrrokek Aram Gernas şirove dike, Amidakurd.com, 3/2008

forms: teqabul

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


alenen

glosses: bi aşkereyî, zelal, xwiya, bêguman, berçav

text: Ji beşa nasnavê kovarê tê xuyakirin ku şêwirmendê huqûqê yê kovarê jî heye. Weşanger û sazîyên kurd ji ber ku hertim rastî neheqîyên dewletê tên pêwîstî bi şêwirmendekî huqûqê dibînin. Lê ez hêvî dikim, bila ji şêwirmendê xwe yê huqûqê bipirsin -em etîka weşangeriyê bidin alîyekî- bê hela ev îbareyên ku di vê çîrokê de bi vî awayî derbas dibin di huqûqa heyî de teqabulê çi dikin? Gelo bi riya kovara wan mafê merivan nehatiye îhlalkirin? Herçendî di beşa nasnanavê kovarê de îbareyek wekî “Her nivîskar ji nivîsa xwe berpirsiyar e” hatibe nivîsîn jî gelo dîsa bi rêya çapemeniyê (kovara W) nebûne sedem ku gundek, êl û eşîrek, kes û malbat bibin hedef? Bi riya kovara wan grûbek, komeka civakê alenen nehatiye tehqîrkirin, li ber çavê xelkê nehatiye reşkirin?

forms:
elenen
e'lenen

etymology_text: Ji erebî عَلَنِيّ (ʿalaniyy) + -en. Tekildar îlan.


alenen

glosses: bi aşkerahî, aşkere aşkere, li ber çavan


alerjî

glosses:
hestokî, lûr, şepelûr, hesasî,
nexweşiyên ku dikin ku mirov nikare hin tiştên normal xwerbar in bixwe yan nêzîk bibe

glosses: antîpatî, nefret, kerb, kîn jêheznekirin

etymology_text: Bi rêya fransî allergie ji elmanî Allergie ji yewnaniya kevn

αλλεργία

roman: allergía

ipa: /ɑːlɛɾˈʒiː/

hyphenation: a·ler·jî


biyok

glosses:
Bih, bî, heybe, bihok,
fêkiyek e ku dişibe hirmiyan.

text:
Birîna te çerxek
di kezeba demê de
veda, veda,
vedanek,
bi qûnax
mîna
bêhna pûng û biyoka
hermel û dirankiroka

ref: Mehmûd Ako: Şaristanîya Mirinê, Poetasdelmundo.com, jêwergirtin: 3/2008

etymology_text: Ji zimanên îranî, hevreha به (bih) ya farisî, بههێ (behê) û بهی (bey) yên soranî, beyi ya zazakî û bey ya hewramî ye.

хӏавагӏеч

roman: ḥawaʿeč

дюля

roman: djulja

սերկեւիլենի

roman: serkewileni

به

roman: beh

بهی

roman: behi

კომში

roman: ḳomši

ბია

roman: bia

वीही

roman: vīhī

बिही

roman: bihī

гьайва

roman: haywa

гьайва терек

roman: haywa terek

ду́ња

roman: dúnja

ਸ੍ਰੀਫਲ

roman: srīphal

айва́

roman: ajvá

κυδωνιά

roman: kydoniá

абиа

roman: ābiā

𒄑𒄒𒆳𒊏

roman: supurgillu

ܐܣܦܪܓܠܐ

roman: ʾespargəlā

ܣܦܪܓܠܐ

roman: spargəlā

бигь

roman: bih

дю́ля

roman: djúlja

榲桲

roman: wēnpo, yùnbó

سَفَرْجَل

roman: safarjal

سفرجل

roman: sfarjal

սերկեւիլ

roman: serkewil

חַבּוּשׁ

roman: chabúsh

айва

roman: ayva

бихи

roman: bihi

마르멜로

roman: mareumello

дуња

roman: dunja

къомси

roman: k’omsi

айва

roman: aiva

ኮቶኛ

roman: kotoña

κυδώνι

roman: kydóni

κυδώνιον

roman: kudṓnion

μῆλον στρουθίον

roman: mêlon strouthíon

ipa: /bɪˈjoːk/


damezre

glosses: dezgeh, sazî, organîzasyon, teşkîlat, ajans

text: Yekem karê akademiyê şopandina peyvên zanistî yên qonaxa xwendina navendî û amadeyiyê û yekalîkirina wan peyvan bi hevkariya Wezareta Perwerdeyê ye. Akademiya me dê bi lekolîn û hewlên ku bo yekxistina rastnivîsîna kurdî tên dayîn ve mijûl bibe. Encamên wan lêkolînan dê bi ser hemû dezgeh û damezreyên hikûmeta herêmê de bên dabeş kirin û dê bibe bingeha zimanekî standard yê kurdî.

ref: serokê Akademiya Kurdî Dr. Şefîq Qezaz li gor Pukmedia.com, 3/2008

etymology_text: Têkildarî damezrandin


waz

glosses: Birîneke pîs e, li serî der dikeve, heger biçare nebe û kevin bibe, dibe keçelî.

ipa: /wɑːz/

hyphenation: waz


waz

glosses: waz lê anîn: dawî lê anîn, bes kirin, êdî nekirin

text: Li destpêkê min di çend çavpêkeftinên rojnamevanî da li gel dezgehên rageyandinê, dawa li deselatdarên Turkiya kir ko waz li zimanê gef û herreşa bînin û bo zimanê mentiqê eqlî vegerrên û bi awayekê aştiyane pirsa rewa ya milletê kurd çareser biken, çûnkî ez di wê bawerrê da bûm ko hîç hêzek nikarît milletê kurd di qada xebat û berxodanê da bo gehiştin bi azadî û serxobûnê dûr bêxît.

ref: Edhem Barzanî: Bangewazek li Edhem Barzanî bo re‘ya giştî li Kurdistanê, Nefel.com, 3/2008

glosses: waz lê hatin: bi dawî bûn, êdî nebûn, xilas bûn, qedîn, neman

glosses: rehê peyva xwaz ê. û lehçeyan hewramî û zazakî de, bi wateya peyva xwaz ê

etymology_text: Zimanê medî: was(xwaz)


paranoyak

glosses:
nexweşê/a paranoyayê,
kesa/ê ku êşa paronayayê heye

text: [Îlhan Selçuk] paranoyakek heyranê postalan e.

ref: Emre Akoz li gor Netkurd.com, 3/2008

forms: paranoyd

etymology_text: Ji paranoya + -k.


paranoya

etymology_text: Bi rêya fransî paranoïa yan îngilîzî paranoia ji yûnaniya kevn παράνοια ji παρά (para-) + νους (giyan, ruh)

парано́я

roman: paranója

بَارَانُويَا

roman: baranūyā

جُنُون اِضْطِهَاد

roman: junūn iḍṭihād

պարանոյա

roman: paranoya

پارانویا

roman: pârânoyâ

პარანოია

roman: ṗaranoia

संविभ्रम

roman: sãvibhram

פָּרָנוֹיָה

roman: paranóya

паранойя

roman: paranoyya

편집병

roman: pyeonjipbyeong

편집증

roman: pyeonjipjeung

파라노이아

roman: paranoia

паранойя

roman: paranoiä

парано́йя

roman: paranójja

παράνοια

roman: paránoia


paranoya

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-paranoya.wav


tesfiye

glosses: safîkirin, xwerûkirin, zelilandin, zelalkirin, paqijkirin, pakkirin, arîkirin, sadekirin

forms: tasfiye

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: te- + safî

notes:
tesfiye bûn
tesfiye kirin
tesfiyebûn
tesfiyekirin
tesfiyebûyî
tesfiyekirî


zelilandin

glosses: zelal kirin, safî kirin, xwerû kirin, paqij kirin, pak kirin, arî kirin, sade kirin

forms:
dizelilînim (present)
dizelilînî (present)
dizelilîne (present)
dizelilînin (present)
bizelilîne (imperative singular)
bizelilînin (imperative plural)
zeliland (past)
zeliland (past)
zeliland (past)
zeliland (past)
–zelilîn– (root present)
–zeliland– (root past)
ez dizelilînim (indicative present positive)
ez nazelilînim (indicative present negative)
min zeliland (indicative past positive)
min nezeliland (indicative past negative)
tu dizelilînî (indicative present positive)
tu nazelilînî (indicative present negative)
te zeliland (indicative past positive)
te nezeliland (indicative past negative)
ew dizelilîne (indicative present positive)
ew nazelilîne (indicative present negative)
wê/wî zeliland (indicative past positive)
wê/wî nezeliland (indicative past negative)
em dizelilînin (indicative present positive)
em nazelilînin (indicative present negative)
me zeliland (indicative past positive)
me nezeliland (indicative past negative)
hûn dizelilînin (indicative present positive)
hûn nazelilînin (indicative present negative)
we zeliland (indicative past positive)
we nezeliland (indicative past negative)
ew dizelilînin (indicative present positive)
ew nazelilînin (indicative present negative)
wan zeliland (indicative past positive)
wan nezeliland (indicative past negative)
min dizeliland (imperfect positive)
min nedizeliland (imperfect negative)
min zelilandibû (positive)
min nezelilandibû (negative)
te dizeliland (imperfect positive)
te nedizeliland (imperfect negative)
te zelilandibû (positive)
te nezelilandibû (negative)
wê/wî dizeliland (imperfect positive)
wê/wî nedizeliland (imperfect negative)
wê/wî zelilandibû (positive)
wê/wî nezelilandibû (negative)
me dizeliland (imperfect positive)
me nedizeliland (imperfect negative)
me zelilandibû (positive)
me nezelilandibû (negative)
we dizeliland (imperfect positive)
we nedizeliland (imperfect negative)
we zelilandibû (positive)
we nezelilandibû (negative)
wan dizeliland (imperfect positive)
wan nedizeliland (imperfect negative)
wan zelilandibû (positive)
wan nezelilandibû (negative)
ez ê bizelilînim (future positive)
ez ê nezelilînim (future negative)
minê zelilandibe (future perfect positive)
minê nezelilandibe (future perfect negative)
tu yê bizelilînî (future positive)
tu yê nezelilînî (future negative)
teyê zelilandibe (future perfect positive)
teyê nezelilandibe (future perfect negative)
ew ê bizelilîne (future positive)
ew ê nezelilîne (future negative)
wê/wîyê zelilandibe (future perfect positive)
wê/wîyê nezelilandibe (future perfect negative)
em ê bizelilînin (future positive)
em ê nezelilînin (future negative)
meyê zelilandibe (future perfect positive)
meyê nezelilandibe (future perfect negative)
hûn ê bizelilînin (future positive)
hûn ê nezelilînin (future negative)
weyê zelilandibe (future perfect positive)
weyê nezelilandibe (future perfect negative)
ew ê bizelilînin (future positive)
ew ê nezelilînin (future negative)
wanê zelilandibe (future perfect positive)
wanê nezelilandibe (future perfect negative)
min zelilandiye (perfect positive)
min nezelilandiye (perfect negative)
min zelilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min nezelilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te zelilandiye (perfect positive)
te nezelilandiye (perfect negative)
te zelilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te nezelilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî zelilandiye (perfect positive)
wê/wî nezelilandiye (perfect negative)
wê/wî zelilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî nezelilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me zelilandiye (perfect positive)
me nezelilandiye (perfect negative)
me zelilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me nezelilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we zelilandiye (perfect positive)
we nezelilandiye (perfect negative)
we zelilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we nezelilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan zelilandiye (perfect positive)
wan nezelilandiye (perfect negative)
wan zelilandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan nezelilandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bizelilînim (present subjunctive positive)
(bila) ez nezelilînim (present subjunctive negative)
(bila) min zelilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min nezelilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bizelilînî (present subjunctive positive)
(bila) tu nezelilînî (present subjunctive negative)
(bila) te zelilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te nezelilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bizelilîne (present subjunctive positive)
(bila) ew nezelilîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî zelilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî nezelilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bizelilînin (present subjunctive positive)
(bila) em nezelilînin (present subjunctive negative)
(bila) me zelilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me nezelilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bizelilînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn nezelilînin (present subjunctive negative)
(bila) we zelilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we nezelilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bizelilînin (present subjunctive positive)
(bila) ew nezelilînin (present subjunctive negative)
(bila) wan zelilandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan nezelilandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bizelilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min nezelilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min zelilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min nezelilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bizelilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te nezelilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te zelilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te nezelilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bizelilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nezelilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî zelilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî nezelilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bizelilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me nezelilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me zelilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me nezelilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bizelilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we nezelilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we zelilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we nezelilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bizelilanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan nezelilanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan zelilandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan nezelilandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bizelilanda (present conditional positive)
minê nezelilanda (present conditional negative)
minê zelilandibûya (preterite conditional positive)
minê nezelilandibûya (preterite conditional negative)
teyê bizelilanda (present conditional positive)
teyê nezelilanda (present conditional negative)
teyê zelilandibûya (preterite conditional positive)
teyê nezelilandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bizelilanda (present conditional positive)
wê/wîyê nezelilanda (present conditional negative)
wê/wîyê zelilandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê nezelilandibûya (preterite conditional negative)
meyê bizelilanda (present conditional positive)
meyê nezelilanda (present conditional negative)
meyê zelilandibûya (preterite conditional positive)
meyê nezelilandibûya (preterite conditional negative)
weyê bizelilanda (present conditional positive)
weyê nezelilanda (present conditional negative)
weyê zelilandibûya (preterite conditional positive)
weyê nezelilandibûya (preterite conditional negative)
wanê bizelilanda (present conditional positive)
wanê nezelilanda (present conditional negative)
wanê zelilandibûya (preterite conditional positive)
wanê nezelilandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bizelilîne (imperative present positive)
(tu) nezelilîne (imperative present negative)
(hûn) bizelilînin (imperative present positive)
(hûn) nezelilînin (imperative present negative)
زهڵاندن

etymology_text: Ji zelal + -andin.

ipa: /zɛlɪlɑːnˈdɪn/

hyphenation: ze·li·lan·din


zelilandin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xetîre

glosses: yelmûm, sûk, argûr, çirax, gûrnewt, pêtal, mêlede, meşal, meşxel, meş'al, meşale, meş'ale, bizot, xetîrên agirî

text: Pîverê dawiyê ”Be erşifkirdinî zarawekanî tir” çi xedrek mezine li zimanê xwe bi xwe dikin! Zimanekê ku pêwistî bi geşkirin û harîkariyê hebît, zimanekê li dijî esîmîlasyonê têkoşîn kiribe, zimanekê bi milyonan kes rojane pê diaxivin û dinivîsin, zimanekê ku bi hezaran şehîd ji bona azadiya wî hatibin dan, zimanê ku xwediyê dastana Mem û Zînê bît di felsefeya Xanî de xetîrek bit, zmanê ku helbestên Melayê Cizîrî û Feqê Teyran himbêz kiribe, bi çi awayekî nahêt ”erşîfkirin”.

ref: Nazif Mayî: Bersivek bo peyama ”erşîfkirina” zimanê kumancî, Gelavej.com, 7/2008

forms:
خهتیره
xetîr
çira
find
şemal

مِشْعَل

roman: míšʕal

факел

roman: fakel


sekran

text:
Saqî şewişîn bi abî hengûr
Mitrib herişîn bi hîtî sentûr
Qewal û muxenî û xezelxwan
Mexmûr û siyah û mest û sekran

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


Elest

glosses:
"ma Ez ne Xwedayê we me?"
(ji ayetek Quranê)

text:
Saqî mi bigir ko ez bidest im
Mexmûr im û meynexwarî mest im Gava ko vexwar Memê û Zînê
Axift li min cihê birînê Em ‘aşiq eger çi meyperest in
Emma ji meya Elestê mest in Ew mey ne wekî meya te al e
Ew mey ji cemala Zulcelal e Ew hubba ‘hebîba pakzat e
 Qinwanê ‘hedîqeyê sifat e Saqî bide min ji boy Xwedê ra
Camek ji meya te duh digêra


Hîroşîma

glosses: bajarek Japonyayê û bi hindê navdar e ku DYAyê di dawiya Cenga Duyem ya cîhanê de atomek lê teqand û bi sedan hezaran kes lê hatin kuştin

forms: Helebçe


tetbîq

glosses: bikaranîn, di kar birin, karbird, sepandin, peyikandin, xebitandin, pratîzekirin

text: Li Tirkiyeyê demokratîkbûn pirseka girîng e. Beşdarîya bo Yekîtîya Ewropayê û pêkanîna demokratîkbûnê, amanceka bingehîn a hukûmetan e. Wekî mînak, hukûmeta Partîya Edalet û Pêşveçûnê (AKP) carînan behsa vê amancê dike. Demokratîkbûn jî, ji rûyê polîtîkaya kurd ya antî-demokratîk çênabe. Ji ber vê yekê, di warê beşdarîya bo Yekîtîya Ewropayê de pêşveçûneka ciddî pêk nayê. Di pirsa kurd û Kurdistanê de, polîtîkaya pingehîn ya tirk asîmîlasyon e. Ji dema Îttîhad we Teraqqîyê û bi vir de bona pêkanîna asîmîlasyonanê her şêwe metod têne tetbîqkirin. Tetbîqatên asîmîlasyonê ku ji salên dawîn yên dewleta Osmanî, ango ji dema Îttîhad we Teraqqîyê dest pêkiribûn, bi destpêkirina dema komara Tirkiyeyê re hîn bêhtir bi awayekî sîstematîk û biryardar hatin kirin. Asîmîlekirina kurdan bo tirkîtîyê û asîmîlekirina elewîyan bo muslamntîyê, polîtîkayeka bingehîn ya dewletê ye. Tunekirina ew kurdê ku bo tirkîtîyê nehatiye asîmîlekirin, dîsa, polîtîkayeka bingehîn ya dewletê ye.

ref: İsmail Beşikçi: Komeleya Piştgiriya Jiyana Nûjen Çi Dide Kurdan?, wergerrandin: Roşan Lezgîn, Peyamaazadi.com, 3/2008

forms: tatbîq

etymology_text: Ji erebî تَطْبِيق (taṭbīq).


garnîzon

text: Ev çalakîyên hanê ligel parêzgaran, ligel qaymeqaman, ligel mudirên asayîşê, ligel garnîzonên leşkerî û jendermeyan, rastîya wê, bi alîkarî û teşwîqa van sazîyan ev karê hanê tê kirin. Lê hîç nehatiye dîtin ku Komeleya Piştgirîya Jiyana Nûjen, wekî mînak, ligel komeleyeka mafên mirovan hevkarîyekê kiribe.

etymology_text: Ji fransî garnison ji garnir

гарнізо́н

roman: harnizón

гарнизо́н

roman: garnizón

駐軍

roman: zhùjūn

衛戍部隊

roman: wèishù bùduì

衛戍地

roman: wèishùdì

حَامِيَة

roman: ḥāmiya

կայազոր

roman: kayazor

پادگان

roman: pâdegân

ساخلو

roman: sâxlo

გარნიზონი

roman: garnizoni

חֵיל מַצָּב

roman: khil matsáv

주둔지

roman: judunji

φρουρά

roman: frourá

φρούριον

roman: phroúrion

φρουρά

roman: phrourá


empoze

glosses:
sepandî, ferzkirî, zerûrîkirî, mecbûrkirî, neçarkirî,
 bi zorê dayî pejirandin, bi kotekî dayî qebûlkirin

text: Amanca bingehîn a van çalakîyan ev e ku di kurdan de, di jin û zarokan de nasnameya kurd bipelêxe, tune bike. Ji bilî tunekirina zimanê kurdî û kultura kurdî, di şûna wan de empozekirina zimanê tirkî û kultura tirkî, wekî din tu wateyeka din têde nîn e.

forms:
empozetir (comparative)
herî empoze (superlative)
empozetirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî imposé ji imposer.


fişartin

glosses: çewisandin, zordarî lê kirin, kotekî lê kirin, zext lê kirin, tade lê kirin

forms: fişardin

etymology_text: Ji fişar + -tin.

ipa: /fɪʃɑːɾˈtɪn/

hyphenation: fi·şar·tin


fişartin

ipa: /fɪʃɑːɾˈtɪn/


qîzîn

glosses:
keçîn, yê keçan, yên qîzan,
têkildarî keçan anku qîzan

text: Ev polîtîkaya ku li hemberî kurdan tê şuxulandin, helbet polîtîkayeka paşverû ye. Polîtîkayeka wisa ye ku nasnameya meriv a bingehîn, nirxên kesayetîya meriv dipelêxe, tune dike. Lê yek ji yên ku herî zêde piştgirî didin vê polîtîkayê, yên ku vê tawana li hemberî merivayetîyê pêk tîne Komeleya Piştgirîya Jiyana Nûjen e. Komele û sereka komeleyê Profesor Türkan Saylan di warê asîmîlekirina zarokên kurdan de, bi taybet asîmîlekirina zarokên qîzîn yên kurdan, yên herî li pêş, yên herî çalak in. Divê ev kampanyayên “Bavo min bişîne xwendegehê”, “Haydê keçno xwendegehê” di vê çarçoveyê de bêne dîtin. Xwendegeh, xwendin bona herkesî girîng in. Bona kurdan jî. Lê amanca bingehîn a xwendegehên bona kurdan ew e ku kesayetîya kurd û nasnameya kurdî bipelêxin, amanc ew e ku wan bikin tirk. Ji vê çendê ne nûjen e.

forms:
qîzîntir (comparative)
herî qîzîn (superlative)
qîzîntirîn (superlative)
qîzî
qîjîn

etymology_text: Ji qîz + -în.


aborijîn

glosses: miletên resen yên ku berî ewropiyan li Awistralyayê dijiyan

text: Sereka Komeleya Piştgirîya Jiyana Nûjen profesor Türkan Saylan ji ber ku polîtîkaya qelandina koka xwecihîyên Awusturalyayê meşandiye, hukûmeta Awusturalyayê rexne dike. Dewleta Awusturalyayê di sedsala 21. de ji aborjînên xwecihî lêborîna xwe xwestiye, profesor Saylan vvê yekê wekî durûtîyê dihelsengîne. Lêbelê, li meydanê ye kurd bêhtir ji aborjînan dibin amancên polîtîkayên asîmîlasyonê. Aborjîn, civakeka wisa ne ku muameleyeka cihê dibînin lê otonomîya xwe ya hundirîn diparêzin û ligel nirxên xwe yên etnîkî jiyana xwe dewam dikin. Profesor Türkan Saylan a ku ji ber aborjînan hukûmeta Awusruralyayê rexne dike, ew bi xwe xwedîyê wê polîtîkayê ye ku li hemberî kurdan tê meşandin, tê tetbîqkirin. Ev çendî nakokîyeka kûr e,cotestandardîyeka çendî seyr e...

forms: aborîjîn

etymology_text: Ji îngilîzî aborigine


cereyan

glosses: bizav, tevgerr, hereket, liv, lebat, xebat

text: Profesor Türkan Saylan dide zanîn ku olperestî û netewepererstîya tund mil dane hev, paşverûtîya olperest hêzdar bûye. Lê em dizanin ku Li Tirkiyeyê dîn û cereyanên dîndarîyê bi tevayî di bin kontrola dewletê de ne. Ger serpûşî zêde bûbe, ger bûye sembola îslamîyeta sîyasî, di bingeha viya de teşwîq û xweşbînîya dewlet û hukûmetê heye.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /d͡ʒɛɾɛˈjɑːn/


cereyan

text: su cereyanı

text: elektrik cereyanı

text: işi kendi cereyanına bırakalım

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-cereyan.wav


avadanî

glosses: Avakirina binesaziyên civakî; xizmeta dewletê yan bajarvaniyê bo welatiyan yan şêniyan.

text: Li salên 1960yan, li salên 1970yan, li salên 1980yan bo Afrîkaya Başûr nîjadperesttrîn dewlet dihate gotin. Wê demê çermsipîyên ku li îqtîdarê bûn ji çermreşan re digotin, “Hûn mekevin nava me. Bila taxên we ji me cihê bin, bila xwendegeh û salonên sporê û otelên we ji me cihê bin, bila sînema û plajên we ji me cihê bin…” Bona vê yekê, meydanên gelek fireh ku jê re “bantustan” dihate gotin, bi têldirîyan hatibûn dorpêçkirin. Xelkê xwecihî di van qadan de diman. Di van deran de xizmeta 'avadanîyê' gelek kêm bû. Lêbelê xwecihî xwedîyê xodmuxtariya xwe ya hundirîn bûn û ligel nirxên xwe yên etnîkî jiyana xwe dewam dikirin.

ref: İsmail Beşikçi: Komeleya Piştgiriya Jiyana Nûjen Çi Dide Kurdan?, wergerandin: Roşan Lezgîn, Peyamaazadi.com, 3/2008

forms:
abadanî
avedanî

etymology_text: Ji avadan + -î.

ipa: /ɑːvɑːdɑːˈniː/

hyphenation: a·va·da·nî


şexsen

text: Li salên 1960yan, li salên 1970yan, li salên 1980yan bo Afrîkaya Başûr nîjadperesttrîn dewlet dihate gotin. Wê demê çermsipîyên ku li îqtîdarê bûn ji çermreşan re digotin, “Hûn mekevin nava me. Bila taxên we ji me cihê bin, bila xwendegeh û salonên sporê û otelên we ji me cihê bin, bila sînema û plajên we ji me cihê bin…” Bona vê yekê, meydanên gelek fireh ku jê re “bantustan” dihate gotin, bi têldirîyan hatibûn dorpêçkirin. Xelkê xwecihî di van qadan de diman. Di van deran de xizmeta avadanîyê gelek kêm bû. Lêbelê xwecihî xwedîyê xodmuxtariya xwe ya hundirîn bûn û ligel nirxên xwe yên etnîkî jiyana xwe dewam dikirin. Ez şexsen di wê qenaetê de me ku kirinên asîmîlasyonê yên ku li Tirkiyeyê li hemberî kurdan têne meşandin, ji wan kirinan gelek nîjadperesttir, gelek paşverûtir in.

forms: şaxsen

etymology_text: Ji erebî شَخْصًا (šaḵṣan): şexs + -en


çaq

glosses: çîp^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
çak
çeq

ipa: /t͡ʃɑːq/

hyphenation: çaq


teras

glosses: Qada avahiyekê ya vekirî li qata herî jor.

text: Di xwarina fitarê ya ku ji aliyê Şaredarê Bajarê Mezin ê Amedê Osman Baydemîr ve li qata terasê ya şaredariyê hate dayîn de muxtarên navend û taxên derdorê û her ji muxtariyetekê azeyek amade bûn.

ref: Diclehaber.com, 10/2007

forms: têras

etymology_text: Ji fransî terrasse yan ji îngilîzî terrace ji latînî terracea (dik, platform) ji terra (erd)

περίπτερο

roman: períptero


berhewa

glosses:
tişta/ê ku li derve ye anku li ber hewayî ye,
tişta/ê ku ne li hindir anku têde ye

text: Ji sedsalan vir de wan (tirkan) kurd ji xwe re ewqas piçûk û nizm dîtine ku qasî zerêqeder mafek kurdan yê neteweyî û mirovî nenasîne û bi dilê xwe nedane. Ji bo vê jî, ji tirkan tiştek, an jî aştî hêvîkirin her berhewa ye. Bêjeya "aştî" gotinek hêja ye. Aşî navbeyna du hêzan de pêk tê. Hêzek bi serê xwe ti caran nikare aştiyê çêbike. Ji bo vê sedemê jî bi xwesteka yekalî aştî nabe!

ref: A. Balî: Rewşa tirk û kurdan li Tirkiyê, Gelawej.org, 12/2006

forms:
berhewatir (comparative)
herî berhewa (superlative)
berhewatirîn (superlative)
بەرهەوا
berhawa

etymology_text: Ji ber- + hewa.


dehşet

glosses: erjeng, tirsa pirr, saw, kabûs, xof, sam, sehm, hijmet, hêb, hêw, fewqulade, qurf

text: Sermayeyê wehşeta cunûnanMermûzê di dehşeta 'uyûnan

forms: dahşet

ipa: /dɛhˈʃɛt/


dehşet

glosses: saw, sehm, hêb, hêw, toqîn, qurf, erjeng, sersûrhêner

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-dehşet.wav


hijmet

glosses: erjeng, tirsa pirr, saw, kabûs, xof, sam, sehm, hêb, hêw, fewqulade, qurf, dehşet

forms:
hejmet
hujmet