jineolojî

glosses: Ekoleke ramana femînîst e ku ji hêla komên çepgir yên Kurdistanê ve tê piştgirîkirin.

text: Divê li ser beşa Jineolojiyê ya wekî şaxa jêrîn a civaknaiyê ye yan yekûna disiplinan e bê niqaşkirin û zelalkirin.

ref: Encamnameya Jin û tenduristî https://web.archive.org/https://www.amidakurd.net/ku/nuce/encamnameya_jin_û_tenduristî arşîv, Amîda Kurd, 2012

text: Di vê wateyê de jineolojî – weke feraseta jinê di nasnameya PAJK’ê de sazî bûye.

ref: JINEOLOJIYA KU DI DÎROKA ME YA JINÊ DE HERIKIYE Û HATIYE, BINGEHA JI NÛ DE AVAHÎBÛNÊ YE https://web.archive.org/https://pajk.org/jineolojiya-ku-di-diroka-me-ya-jine-de-herikiye-u-hatiye-bingeha-ji-nu-de-avahibune-ye/ arşîv, pajk.org, 2015

ref: Yekemîn Komxebata Navenda lêkolînên Jineolojiya destpê kir https://web.archive.org/http://www.hawarnews.com/kr/galeri/yekemn-komxebata-navenda-lkolnn-jineolojiya-destp-kir-g8292.html arşîv, hawarnews.com, 2019

forms:
jinelojî
Apoîzm

etymology_text: Ji jin + -e- + -olojî.

ipa: /ʒɪnɛoːloːˈʒiː/

hyphenation: ji·ne·o·lo·jî


jineolojiya

pos: noun

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya jineolojî.

forms: jineolojiyên (feminine definite construct plural)


jineolojiyê

glosses:
Formeke jineolojî:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms:
jineolojiyan (feminine definite oblique plural)
jineolojiyino (feminine definite vocative plural)


jineolojiyek

glosses: Rewşa navkî nebinavkirî yekjimar ya jineolojî.

forms: jineolojiyin (feminine indefinite nominative plural)


jineolojiyeke

glosses: Rewşa îzafeyî nebinavkirî yekjimar ya jineolojî.

forms: jineolojiyine (feminine indefinite construct plural)


jineolojiyekê

glosses: Rewşa çemandî nebinavkirî yekjimar ya jineolojî.

forms: jineolojiyinan (feminine indefinite oblique plural)


jineolojiyên

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî pirjimar ya jineolojî.

forms: jineolojiya (feminine definite construct singular)


jineolojiyan

glosses: Rewşa çemandî binavkirî pirjimar ya jineolojî.

forms: jineolojiyê (feminine definite oblique singular)


pinched

pos: verb

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera pinch.


prosthetic

pos: adj

pos_title: Rengdêr

glosses: protezî, amûra sunî yê ku li şûna parçeyeke wicûdê tê bikaranîn


prosthetic

pos_title: Navdêr

glosses: pêveke ku li parçeyeke aktor hwd. tê danîn ji bo guherandina xuyaniya wan

etymology_text: Ji yûnaniya kevn προσθετικός (prosthetikós, “tevlîkirin; qeweteke zêdetir dan”), ji πρόσθεσις (prósthesis, “pêvek”), ji προστίθημι (prostíthēmi, “Min tevlî kir”), ji πρός (prós, “ji ... re”) + τίθημι (títhēmi, “Min bicih kir”).


prosthesis

etymology_text: Bi riya latînî, ji yûnaniya kevn πρόσθεσις (prósthesis, “pêvek”), ji προστίθημι (prostíthēmi, “min tevlî kir”), ji πρός (prós, “li ...”) + τίθημι (títhēmi, “min bicih kir”), ji proto-hindûewropî *próti, *préti + *dʰédʰeh₁- (“danîn, bicih kirin”).


çûçî kirin

pos_title: Lêker

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ڕۆڵە

text: ئێمە ڕۆڵەی ڕەنگی سوور و شۆڕشین.

translation: Em kurên rengê sor û şoreşê ne.

roman: Ême roley rengî sûr û şorriş în.

forms: role (romanization)


دلاک

forms: dallâk (romanization)

etymology_text: Ji erebî دَلَّاك (dallāk)

դալլաք

roman: dallakʻ

დალაქი

roman: dalaki

دلاك

roman: dellak


measly

glosses: Xisûsen li ser xinzîr an goştên xinzîran: yê bi şirîtekurm larval an trîşîn (bi îngilîzî: "trichinae" kurmikên gilover ên parazîtîk) enfekte bûye.

text: Then take five or six apples, pick out the cores and fill up the holes thus made with flour of brimstone; stop up the holes and cast in the apples to the measly hog.

ref: William Youatt, The Pig: A Treatise on the Breeds, Management, Feeding, and Medical Treatment, of Swine; with Directions for Salting Pork, and Curing Bacon and Hams, 1847, r. 113

text: A measly boy, he looked like a tramp, probably one of the street boys from the village, just walked up here and made himself at home, and when I told him to leave, he wouldn't.

ref: The Epworth Herald, 1902

etymology_text: Ji measle (“yekjimara measles”) + -y; peyva measle jî ji holendiya navîn masel (“a peqokeke tijî xwîn; girmişkek, mîrxiçek”), an almaniya jêrîn a navîn masel (“lekeyeke laşê sor”), ji proto-cermenî *masuraz (“girêk an xêzikeke li ser darê”), ji *mas-, *mēs- (“nuqteyekê; rêça birînekê;”), ji proto-hindûewropî *mos- (“birîneke laşê”).


بزاز

etymology_text: Ji بَزّ (bazz, “caw”)

بزاز

roman: bezzaz

բազազ

roman: bazaz


joyride

glosses: Nimûneyeke erebeyeke bimotor bêxem û leqeydane ajotinê, xisûsen yê bêyî destûra xwediyê wê.

forms: joy ride


joyrides

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera joyride.


qozek

glosses: Guhartoyeke qopik (“qozê ser pişta mirovan”).

ipa: /qoːˈzɛk/

hyphenation: qo·zek


qopikê

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya qopik.

forms: qopikên (masculine definite construct plural)


qopikên

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî pirjimar ya qopik.

forms: qopikê (masculine definite construct singular)


qopikan

glosses: Rewşa çemandî binavkirî pirjimar ya qopik.

forms: qopikî (masculine definite oblique singular)


hump

glosses: qopik, qoz, qilûz (qozê ser pişta mirovan)


outskirt

text: Many people commute into the business district from the outskirts of town.


outskirted

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera outskirt.


boçiksor

text: Çawa be roja eydiyê cixare jî serbest bû ko mirov (heger mirov zarok jî bûya) rahiştayê. Wê gavê jî li kêm malan cixareyên boçiksor hebûn. Ji xwe ne yên boçiksor bûne, me jî ranedihiştê.

ref: Enwer Karahan, Eydiya we bimbarek be! https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=28&RubricNr=&ArticleNr=2516 arşîv, nefel.com, 2007

text: Evdilqadirê şifêr jî bi vêxistana cixareyeke boçiksor weke filehê nû bibe misilman eşheda xwe nû dikir, û pê re serê kihêla xwe berdida..

ref: Arjen Arî, Bîhoka li pişt sînor, Avesta, 2010, r. 57

etymology_text: Ji boçik + sor.


petsits

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera petsit.


petsat

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera petsit.


primal scene

glosses:
Sehneya ewilî,
Di teoriya Freudyen de, cara ewil ku zarok şahidê têkiliya cinsî yê dêûbavên xwe dibe û fam dike.

etymology_text: Wergerandina yekser ji almanî Urszene. Ji aliyê Sigmund Freud ve di 1914an de hatiye çêkirin.

audio: en-au-primal scene.ogg


compensatory

etymology_text: Deyn ji fransî compensatoire. Wek compensate + -ory.


qerram

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qeram.


detests

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera detest.


detested

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera detest.


jezve

forms:
cezve
gezve

etymology_text: Deyn ji osmanî جزوه, ji erebî جَذْوَة (jaḏwa) an جِذْوَة (jiḏwa).


gorristan

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre goristan.

ipa: /ɡoːɾɾɪsˈtɑːn/

hyphenation: gor·ris·tan


Θ

pos: character

pos_title: Tîp

glosses: Theta; heştem tîpa alfabeya yûnanî ye (girek).


Α

glosses: Alfa; yekem tîpa û yekem dengdêra alfabeya yûnanî ye (girek).


Karikaturistin

etymology_text: Ji Karikaturist (“karîkaturîst”) + -in.


nivîsbarî

glosses: Hemû bername, zimanên bernamekirinê û belgeyên ku di kombersê de ji bo xebitandina hişkalavan tên bikaranîn.

text: Linux ku dendikeke pergala xebitandinê ya ji bo komputeran e, nivîsbariyeke azad e û kodên wê vekirîne.

ref: PC Kurd, Linux Ubuntu https://web.archive.org/http://ontwikkel2.mvanlaar.net/Portals/0/adam/Blog%20App/ZSc4m6huekiEgBOFlJdCjw/File/pckurd_02.pdf arşîv, Amed Ç. Jiyan, hj. 2, r. 5

text: Endezyarê Nivîsbariya Kompûterê Baysal beşeke din a lîstikê bi navê ‘Peyvên Kurdî’ li aplîkasyonê zêde kir û bi zaravayê kurmancî amade kir.

ref: Lîstika ‘Peyvên Kurdî’ bi 8 zimanan tê lîstin https://web.archive.org/https://xwebun.org/listika-peyven-kurdi-bi-8-zimanan-te-listin/ arşîv, xwebun.org, 2021

etymology_text: Ji nivîs + -bar + -î. Wergerandina yekser ji tirkî yazılım.

بَرْمَجِيَات

roman: barmajiyāt

ipa: /nɪviːsbɑːˈɾiː/

hyphenation: ni·vîs·ba·rî


Software

etymology_text: Deyn ji îngilîzî software.

audio: LL-Q188 (deu)-Beat Ruest-Software.wav


دقائق

forms: daqâeq (romanization)


دقیقه‌ها

forms: deqîqe-ha (romanization)


impeccably

pos: adv

pos_title: Hoker

glosses: bêqisûrkî, bi awayekî perfekt, bi awayekî bêqisûr.

text: The great pianist was a prolific composer, who wrote impeccably for the piano.

translation: Piyanîsta mezin, kompozîtorek berhemdar e ku ji bo piyanoyê bêqisûrkî nivîsiye.

ref: 1995, David Dubal, Art of the Piano: Its performers, literature, and recordings, rûpel 433

text: It is difficult to distinguish one bourgeois from another: the grande bourgeoisie are impeccably dressed at all times and don't speak to anyone outside their own class; the bonne bourgeoisie are impeccably dressed and speak to everyone; the petite bourgeoisie are impeccably dressed and speak only to complain […]

translation: Ev yek zehmet e ku mirov burjuvaziyekê ji yê din derxe: burjuvaziyên mezin hergav bêqisûrkî cillixwekirî ne û ji xeynî sinifa xwe bi ti kesî re mijûl nabin; burjuvaziyên bonne bêqisûrkî cillixwekirî ne û bi her kesî re xeber didin; burjuvaziyên biçûk bêqisûrkî cillixwekirî ne û tenê ji bo gilîûgazindkirinê xeber didin […]

ref: 1999, The Xenophobe's Guide to the French, rûpel 17

text: In fact, even when I did make some small mistakes with grammar, people still said I spoke impeccably.

translation: Ya rastî, ger min min xeletiyên rêzimanê yên biçûk bikira jî, însan hê jî digotin ku ez bêqisûrkî xeber didam.

ref: 2009, Susanna Zaraysky, Language Is Music, rûpel 19

etymology_text: Ji impeccable + -ly.


superfluous

glosses: zêde (tiştê ji hewcedariyê pirtir an ji miqdarê kêmmayî pirtir)

text: With a full rain suit, carrying an umbrella may be superfluous.

etymology_text: Ji latînî superfluus (“superfluous”), ji superfluō (“overflow”), ji super (“above, more than, over”) + fluō (“flow”). Bide ber mellifluous ûfluid, herwiha ji latînî. Herfiyen dişibe "overflow" (bi ser de çûn), ji latîniyê zêdetir germanîk e.


eleqeya

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya eleqe.

forms: eleqeyên (feminine definite construct plural)


eleqeyê

glosses:
Formeke eleqe:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms:
eleqeyan (feminine definite oblique plural)
eleqeyino (feminine definite vocative plural)


eleqeyeke

glosses: Rewşa îzafeyî nebinavkirî yekjimar ya eleqe.

forms: eleqeyine (feminine indefinite construct plural)


pirrbêj

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirbêj.


décubitus

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-décubitus.wav


labelliser

forms:
labéliser
labeliser

etymology_text: Ji label + -iser.

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-labelliser.wav


labéliser

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-labéliser.wav


keelhauls

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera keelhaul.


keelhauled

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera keelhaul.


similarity

etymology_text: Ji fransî similarité; wekheva similar + -ity.


title: بزنمشك

redirect: بزنمشک

pos: hard-redirect


autisme

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-autisme.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-autisme.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-autisme.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-autisme.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Roptat-autisme.wav


autismes

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-autismes.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Roptat-autismes.wav


ĉambroj

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-ĉambroj.wav


ĉambron

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-ĉambron.wav


ĉambrojn

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-ĉambrojn.wav


turns down

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera turn down.


turned down

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera turn down.


hîrrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hîrîn.

hyphenation: hîr·rîn


earliest

pos_title: Formeke rengdêrê

glosses:
Forma sûperlatîv ji rengdêra erken.
herî zû, zûtirîn


earlier

glosses:
Forma komparatîv ji rengdêra early.
hêşta zû, zûtir

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-earlier.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-earlier.wav


daha erken

glosses:
Forma komparatîv ji rengdêra erken.
hêşta zû, zûtir


fiskele

glosses: , Kêzikek e ku li ser daran dijî û bêna genî derdixe.


ungrateful

glosses: dinyanedîtî, ne memnûn, ne şikirdar, ne spasdar


xozneber

glosses: Kesa/ê noqî avê dibe (bi taybetî ji bo xilaskirina kesekî).

text: Mûsa pêxember diçe ber wê berê. Cem wî kevirî xozneber hebûne berê, xoznebera dike avê kevira derdixe.

ref: Heciyê Cindî, Hikyatêd Cimeta Kurda (Kitêba VI) https://web.archive.org/http://bnk.institutkurde.org/images/pdf/SA1C329LZD.pdf arşîv, Weşana Asoxîk, 2005, r. 138

text: Ji Fermandariya Hêzên Behrê komeke xozneber bi armanca ku tevlî xebatên lêgerîn û xilaskirina bûyera binavbûna ferîbotê bibin, çû Mûsilê.

ref: Abdullah Tel, Ji Tirkiyeyê bo xebatên lêgerîn û xilaskirinê yên li Mûsilê piştevanî https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/dinya/ji-tirkiyey%C3%AA-bo-xebat%C3%AAn-l%C3%AAger%C3%AEn-%C3%BB-xilaskirin%C3%AA-y%C3%AAn-li-m%C3%BBsil%C3%AA-pistevan%C3%AE/1433390 arşîv, aa.com.tr/kk, 2019

text: Paleya sibê zû taştêya xwe li ber serê zeviyê dikir, navroja nîvro ji malê dihat, kevaniya malê dema savarê nîska di dizê de ser agirê kuçik diximximand, hilm û gulma savar bêhna rûnê nivîşk dûrîva diavête ser çavê meriva, rûnê wê jî hinekî serdeste lê dikir tevî avdewa bi ava kaniyên nava mêrgan de te dixwest tu mîna xozneberekî noqî binê gola rûnê dîzê bibî.

ref: Yûcel Aslan, Gayê Kama û Kalmasta Bêdera / Yûcel Aslan https://web.archive.org/https://www.bernamegeh.org/2021/04/11/gaye-kama-u-kalmasta-bedera-yucel-aslan/ arşîv, bernamegeh.org, 10.04.2021

водолаз

roman: vodolaz

ضِفْدِع بَشَرِيّ

roman: ḍifdiʿ bašariyy

אִישׁ צְפַרְדֵּעַ

roman: ish tsfardea

водола́з

roman: vodoláz

легководола́з

roman: lexkovodoláz

βατραχάνθρωπος

roman: vatrachánthropos


koramikinon

glosses: Forma akûzatîv ya yekjimar ji koramikino.


koramikinojn

glosses: Forma akûzatîv ya pirjimar ji koramikino.


Rodîn

pos: name

pos_title: Serenav

glosses:
Navekî lawan e.
Tîna rojê, germa rojê

etymology_text: Roj+tin=Rodîn(j ketî ye.)


snippet

glosses: Parçeyekî biçûk ê tiştekî, wekî stranek an qûmaşek; nimûne.

text: From the snippet I heard of their rehearsal, they sound pretty good.

text: He cut his coats without waste; according to his embroidered cloth, they were very small ends and snippets that lay about upon the table

translation: Ew saqoyê xwe bêyî îsrafkirinê qusand; li gor qûmaşê wî yê nexşandî, ew dûmahîkên pir biçûk bûn û parçeyên biçûk yên li ser mase disekinîn bûn ...

ref: 1902, Beatrix Potter, The Tailor of Gloucester


snippet

glosses: Parçeyekî biçûk yê tiştekî çêkirin; xulasa kirin.

text: We snippeted the blog posts for display on the home page.

glosses: Birînên biçûk kirin, xisûsen bi meqesan parçeyên biçûk çêkirin.

etymology_text: Ji snip + -et. Bide ber snippock.

notes: ‘tt’ya cotkirî nerast e li gor qaîdeyên bilêvkirinê yên stadard, lê belê pir berbelav in.


nullification

etymology_text: Ji null + -ification.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-nullification.wav


squirted

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera squirt.


teblîxat

text: Walîtî û qeymeqatiyên ku me bi wan re hevdîtin ki destnîşan kir ku wan di derbarê mijarê de ji nişteciyan re teblîxat şandine.

ref: Av û ceyrana nişteciyên Sûrê yên malên xwe terk nekirine hat birîn https://web.archive.org/https://www.kelhaamed.com/news/709/av-ceyrana-nisteciyn-sr-yn-maln-xwe-terk-nekirine-hat-birn arşîv, kelhaamed.com, 2016

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


handyman

glosses: Kesê ku di bicihanîna wezîfe û karên ecîb de jêhatî ye.

forms: handiman

etymology_text: Ji handy + -man.


numskull

forms: numbskull

etymology_text: Ji numb (“deadened”) + skull.


refers

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera refer.


referred

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera refer.


geezer

text: You are a silly young geezer.

ref: P. G. Wodehouse, Right Ho, Jeeves, 1922

glosses: Yekî dostane, xûbaş lê exlaqen gumanbar.

glosses: dost, heval, Termeke ku zilamekî îşaret dike.

text: Hi, geezer, you alright?

glosses: kalêmêr, keltox. Êxtiyarek cirnexweş, bi piranî ji bo mêran tê bikaranîn.

glosses: Awayekî din yê nivîsîna geyser (“qazana avê a malê”).

etymology_text: Ji guiser. Herwiha bide ber almaniya jêrîn a almanî Kieser (“kesê serhişk; qebe; wehşî”).


foolhardy

glosses:
sersar, laqeyt, har, bêhnteng;
Yê bi bêxemiya xwe an îhmalkariya xwe ya li hemberî talûkeyan tê zanîn.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn folehardy, foolhardi, folherdi, ji fransiya kevn fol hardi (“wêrekiya ehmeqane”), ji fransiya kevn fol (“ehmeqî; dîn û har”) (ji latînî follis (“pişik; zik”), netîceten ji proto-hindûewropî *bʰelǵʰ- (“jê derbas bûn”)) + fransiya kevn hardi (“xurt, qewî, wêrek”) (dema borî ya hardir (“xurt kirin”), ji frankiya kevn *hartjan ya nepeyitandî, ji proto-cermenî *harduz (“xurt; wêrek”)), wekheva fool + hardy. Bide berfool-bold, fool-large, hwd.


Celal

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hilite

text: The hilite of my summer holiday.


sedentary

etymology_text: Ji fransiya navîn sédentaire, ji latînî sedentārius (“sitting”), ji sedeō (“Rûdinim, rûniştî me”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sedentary.wav


heretical

glosses: Yê eleqedarê fikrên şaş ên dînî, fikrên zindiqî, murtedî an xirriyayî.

forms: hæretical

etymology_text: Ji îngilîziya navîn, deynkirî ji fransiya navîn eretical û ji latîniya serdema navîn haereticalis, ji haereticus. Binêre heretic.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-heretical.wav


detoxify

glosses: bêjehr kirin, Rakirina madeyên jehrî ji tiştekî.

text: As a result of this, in some way or other, unknown to us, a diminished power of oxidation results and the organism loses the power to detoxify substances absorbed from the intestine which have been present there in excess; these circulate in the blood, exerting their poisonous action and cannot be excreted by the kidneys because they are not brought to them in the proper form.

translation: Wekî netîceya vê yekê, bi hin awayan an awayekî din, ku em nizanin, qeweta oksîdasyonê kêm dibe û organîzma qeweta xwe ya bêjehrkirina madeyên ku ji rûviyê hatine kişandin û di wir de pir zêde hene winda dike. Ev di nav xwînê de diçin û tên, kiryarên jehrewî pêk tînin û ji ber ku bi formeke dirust nayên, ji aliyê gurçikan ve nikarin ji wicûdê bên avêtin.

ref: Transactions of the American Pediatric Society, Some possible etiological factors in the recurrent vomiting of children, John Howland, cîld 18, 1907, r. 295

forms: de-toxify

etymology_text: Ji 1905 û pê ve hatiye teyîdkirin (12 sal berî toxify), ji de- + tox- + -ify. (Detoxicate salek berê, ji 1904 û pê ve hatiye teyîdkirin.)

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-detoxify.wav


تەنانەت

text: من هەمیشە ڕاستییەکان دەڵێم، تەنانەت ئەو کاتەش کە درۆ دەکەم.

translation: Ez her tim rastiyan dibêjim, tenanet wê demê jî ko derew dikim.

roman: Min hemîşe řastiyekan dełêm, tenanet ew kateş ke diro dekem.

etymology_text: Herwehan تەنانە (tenane), تا تەنانە (ta tenane, “heta tenane”), gengazkî têkileka tena, ne û dibe ku heta jî. Bide ber badînî tenane.


firsthand

glosses: Rasterast, ji desta yekem, bêyî wasiteyan.

text: firsthand knowledge

forms:
first hand
first-hand

etymology_text: Ji first + hand.


happenstance

glosses: Bûyer an rûdaneke ku bi tesadifî rû dide.

text: By happenstance.

glosses: Çalakî an rewşekî ku bi şansê an bi tesadifî pêk tê.

text: The happenstances of life.

etymology_text: Têkilkirin ji happening + circumstance.


anison

glosses: (Moldavya, Bukovîna) Awayekî din yê nivîsîna anason.


アニソン

etymology_text: Ji アニ(メ) (anime) + ソン(グ) (songu).


title: ئاوەلناو

redirect: ئاوەڵناو


アニメ

etymology_text: Qusandin ji アニメーション (animēshon), deynkirî ji îngilîzî animation.

audio: LL-Q5287 (jpn)-葵心-アニメ.wav

аниме

roman: anime


anime

forms: animé

etymology_text: Deyn ji japonî アニメ (anime), kurtkirina アニメーション (animēshon), ew jî ji îngilîzî animation.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-anime.wav


popsicle

glosses: ava fêkiyê yê ji cemedê, an ava bi aromayên şêrîn yê wek qeşa.

text: Turn up the thermostat! We're all turning into popsicles in here!

etymology_text: Ji navê ticarî yê Popsicle, têkilkirin ji (soda) pop an lollipop + Epsicle (“navê ticarî yê eslî”), ew jî ji têkilkirin ji Epperson (“paşnavê îcadkerê”) + icicle.


coinkidink

text: I didn’t plan it. It was just a coincidink.

forms: coinkydink

etymology_text: Guherandina henekî ya coincidence.


coinkydink

forms: coinkidink

etymology_text: Guherandina henekî ya coincidence. Muhtemelen tesîrgirtî ji "rinky-dink".


buzz off

pos: intj

pos_title: Baneşan

text: Don’t let anyone say, “Buzz off!”

audio: en-au-buzz off.ogg


buzz off

text: The bee was flying around my head, but then it buzzed off.


skyrocket

glosses: Cureyekî agirbaziyê ye ku ji bo zû bilind bibe bi motoreke xurt tê bikaranîn û li hewayê efektên wek cur bi cur derdixe holê.


skyrocket

glosses: pekîn, Bi yekcarî û bi ekstremî zêde bûn.

text: The shortage caused prices to skyrocket.

etymology_text: Ji sky + rocket.


cig

glosses: goşt (goştê heywanan yê ji bo xwarinê tên bikaranîn)


skyrockets

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera skyrocket.


silverware

glosses: Kas, kûpa, serkeftina di pêşbaziyekê de.

etymology_text: Ji silver + -ware.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-silverware.wav


gavl

glosses: Di birêveçûnê de firehiya navbera her du lingan


gorefest

glosses: Çalakî, hal, fîlm, novel, hwd., tiştê ku bi miqdareke zêde yê xwînê karakterîze bûye.

text: This horror novel is a real gorefest: everybody gets decapitated.

etymology_text: Ji gore + -fest.


pigtail

glosses: Porê kezîkirî, xisûsen yê wek dûvikê. [ji sedsala 18em]

etymology_text: Ji pig + tail.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-pigtail.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-pigtail.wav


wekî din jî

glosses: tê bikar anîn ji bo nîşandana babetekî ku ti peywendî bi ya hatiye peyivîn ve nîne.

etymology_text: wekî+din+jî


title: xwedê hezke

redirect: xwedê hez bike


title: Xwedê hezke

redirect: Xwedê hez bike


Xwedê bibêje erê

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: bi îzna Xwedê, Xwedê bike, inşela, Xwedê hez bike

etymology_text: Ji Xwedê+gotin+erê.


bawîzok

glosses: Bayê ku zû dilive û pirî caran li dora xwe dizivire û tozê radike.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɑːwiːˈzoːk/

hyphenation: ba·wî·zok


plebeian

glosses: Endamekî/ê pleban, hemwelatiyên ji rêzê yên Romaya kevnare.

glosses: avam, gundî, însanên ji tebeqeya jêr (xisûsen bi maneya biçûkker)


plebeian

glosses: Yê eleqedarê pleban, hemwelatiyên ji rêzê yên Romaya kevnare.

glosses: gundî, avam, (bi maneya biçûkker) qebe, hov, nemedenî

forms:
plebian
plebeyan
plebean
plebeane
plebien

etymology_text: Ji latînî plēbēius (“kesê ji rêzê; xelk”) + -an (“çêkirina rengdêran”), ji latînî plēbēs + -ius (“çêkirina rengdêran”), muhtemelen di bin tesîra fransiya navîn plebeyen, plebein, plebien (“kesê ji rêzê”) û plebeien (“yê eleqedarê xelkê”). Bnr. latîniya serdema navîn plēbēiānus (“kesek ji xelkê”), ji plēbēius + -ānus.


kinkshame

glosses: Ji ber fetîşên wan an tercîhên wan ên seksî, heneka xwe bi yekî kirin, wî/ê dan şermîkirin an sûcdar kirin.

forms:
kink-shame
kink shame

etymology_text: Ji kink + shame.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-kinkshame.wav


زەردەخەنە

text: تەنیا باشترین هاوڕێکەت دەتوانێت ئازاری پشت زەردەخەنە ساختەکەت ببینێت.

translation: Tenê baştirîn hevalê/a te dişê jana pişt girnija te ya sexte bibîne.

roman: Tenya baştirîn hawřêket detwanêt azarî pişt zerdexene saxteket bibînêt.


wholeheartedly

glosses: Bi dilsozî; bi dilûcan, bi coş; bê şertûmerc.

text: He jumped in wholeheartedly and began to learn the language.

forms: whole-heartedly

etymology_text: Ji wholehearted + -ly.


meat shield

glosses: "Tank"ekî ku armanca wî ya esasî girtina aggroyên ji MOBan û kêmkirina derbeyan e.

glosses: Mertala goştî; Karakterekî dijminê yê ku li hemberî êrîşan wekî mertalekî tê bikaranîn.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-meat shield.wav


شاردنەوە

text: خۆت بشارەوە

translation: Xwe veşêre.

roman: Xot bişarewe.

forms: şardinewe (romanization)


şilûpil

glosses: şipşil, şilopilo, şilomilo, şilopeyî, şilîpilî, şilpil, şilav, çelepeyî


foolproof

glosses: Yê ku li hemberî xeta an bikaranîna şaş hatiye muhafezekirin an bi plan hatiye dîzaynkirin.

glosses: Yê ku di hemû îxtîmalan de bi ser dikeve, an neçewtbariya wê hatiye pejirandin.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-foolproof.wav


foolproof

glosses: Neçewtbar kirin, bêqisûr kirin; Li dijî xeta an xeletbikaranînê dîzayn kirin.

text: We foolproofed the operations.

etymology_text: Ji fool + -proof.


leotard

glosses: Kirasê yekparçeyî yê teng, bêmil û bêpê (bi piranî jîmnastîkker, akrobat, qebûvan, avjen, hwd. vê kirasê li xwe dikin)

etymology_text: Piştî akrobata fransî Jules Léotard nav lê hatiye danîn.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-leotard.wav


gymnast

etymology_text: Ji yûnaniya kevn γυμναστής (gumnastḗs, “perwerdekarê atletan”), ji γυμνάζω (gumnázō, “Bêcil perwerde dibim, egzersîz dikim”), ji γυμνός (gumnós, “bêcil”)


rush hour

glosses: Dema qerebalix. Wextên rojê yên ku trafîk ji ber kesên ku ji kar derdikevin qerebalix e.

text: It takes 30 minutes to drive there, but maybe 2 hours during the rush hour.

audio: En-au-rush hour.ogg


rush-hour

text: The rush-hour trains are normally extremely busy.


peak hour

glosses: Eleqedarê periyodên qerebalix, di trafîk an veguhestinê de.


gobble up

text: supper gobbled up in haste

glosses: Bi riya tevlîkirinê bi berdewamî berfireh kirin an hildan nava xwe.

text: The city grew over the years by gobbling up land around its limits.


gobbles up

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera gobble up.


gobbled up

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera gobble up.


adorbs

text: Thanks Nella. Your ballerina butterfly costume is adorbs!

translation: Malî ava Nella. Kostûma te ya pirpirokî yê balerînê pir xweşik in!

ref: Trinket, "The Halloween Hippogriff", Nella the Princess Knight, 2017


delusional disorder

glosses: Nexweşiyeke zîhnî ye ku bi rewrewkên îzolekirî yên bêyî semptomên wekî halusînasyonan, nelirêtiya fikirînê, an hestên yeknesak (flat affect) karakterîze dibe.


delusional

glosses:
ewhamî, waswasî,
Yê ku ji ber ewham û waswasan êş dikişîne an yê ku bi wan karakterîze bûye.


delusional

glosses: Kesê ku ji ber ewham û waswasan êş dikişîne.

etymology_text: Ji delusion + -al.


hallucination

etymology_text: Ji lêkera hallucinate çêbûye, ji latînî hallucinatus. Bide ber fransî hallucination. Bi îngilîzî bikaranîna pêşîn yê ku tê zanîn ji Sir Thomas Browne ye.


hallucination

etymology_text: Deyn ji latînî hallūcinātiō; bi senkronîze tevî halluciner + -ation tê analîzkirin.

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-hallucination.wav


limelight

glosses: Şewqa sehneyê. Cureyekî şewqên sehneyan e ku demekê li şanogehan û li salonên muzîkê dihatin bikaranîn, bi bikaranîna kalsiyûm oksîdê harkirî şewqeke biriqok hatiye çêkirin.

glosses: Dîqet, ferqkirin, roleke sereke an merkezî, navûdeng.


punch drunk

glosses:
Gêj, hayjixwene, sersam.
Kesê ku ji ber kulman gêj bûye an serê wî tevlihev bûye.

text: The fighter looked harmlessly punch drunk, but he was only faking and suddenly threw a vicious, skillful, blow.

glosses: Hereketkirina bi şiklê gêjbûyî, sersambûyî.

forms:
punch-drunk
punchdrunk


di xwe de

glosses: kesê/a ku di xwe de veşartî, rengê xwe nade der


entrepreneurship

etymology_text: Ji entrepreneur + -ship.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-entrepreneurship.wav


lapel pin

glosses: Rozetên ber singê. Aksesûareke sade ye ku bi derziyê an bi raptiyeyê bi cilan ve tên danîn, bi piranî gilover û xwedî dîzayn, logo an peyamekê ne, û wek dekorasyon, an ji bo nîşandana nasnameyê, têkildariya siyasî an civakî hwd tên bikaranîn.


permasî

glosses: Masiyekî ku perên wî hene û dikare bifire.

etymology_text: Ji per + masî.

летучая рыба

roman: letučaja ryba

ipa: /pɛɾmɑːˈsiː/

hyphenation: per·ma·sî


co-dependent

glosses: girêdayî hev (xisûsen yê têkiliyeke psîkolojîk yê nedirist ku kesekî tiryakî an halûhereketên yekî din yê zerardêr dide dewamkirin)


fave

etymology_text: Kurtkirina favorite yan favourite.


playpen

glosses: rekeha zarokan, qefesa zarokan, rekeha lîstinê, qefesa yarîkirinê

etymology_text: Ji play + pen.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-playpen.wav


goody-two-shoes

glosses: Awayekî din yê nivîsîna goody two shoes.


goody two shoes

glosses: Kesê ku xwe wek pir qenc nîşan dide; kesekî/ê biistisnaî qenc û belkî jî ji-xwe-memnûn, betran.

etymology_text: Bi piranî tê fikirîn ku eslê vê gotinê ji karaktera esasî ya The History of Little Goody Two-Shoes tê. Lê belê tê zanîn ku ev gotin bi kêmanî sedsal berî weşana wê kitêbê jî li kar bûye.


foolproofs

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera foolproof.


foolproofed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera foolproof.


heterochromia

glosses:
Cihê-rengî.
Halekî anatomîk e ku tê de çav, çerm an porên mirov bi pîgmentasyon an rengên ji hev cuda derdikevin holê.

etymology_text: Ji hetero- + -chromia.


talkative

glosses:
peyivok, bixeberdan, xeberdanhez, axivok
Kesê ku pir xeber dide.

etymology_text: Ji îngilîziya navîn talkatyve, wekheva talk + -ative.


anachronistic

glosses:
anakronîk, deredemî, dembihurî, li derî çaxê.
Yê ji bo wê zemanê neneminasib an nelicih.

text: If you know where to look in the movie, you can spot an anachronistic wrist watch on one of the Roman soldiers.

text: And many experts think the change is both necessary and urgent because the current system is anachronistic, in other words it is still anchored in the last century and is failing to address the needs of the digital age.

etymology_text: Ji anachronism + -ic.


intensive care unit

glosses: yekeya çavdêriya awarte (Kurtkirin: ICU)

forms: intensive-care unit


intensive-care unit

glosses: Awayekî din yê nivîsîna intensive care unit.


brainwave

glosses:
Pêla mejiyê.
Her yek ji bilindbûn û daketinên potansiyela elektrîkê a mejiyê, xisûsen yên ku li ser elektroensefalogramê tên dîtin.

glosses: Fikr, famkirin an îlhamekî ji nişka ve; tofana mêjî.

forms: brain wave

etymology_text: Ji brain + wave.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-brainwave.wav


monochrome

glosses: Rismekî ku bi nuansên yek rengê hatiye çêkirin.


monochrome

glosses: Rengan bi nuansên rengê gewr temsîl kirin.

etymology_text: Ji yûnaniya kevn μονόχρωμος (monókhrōmos), ji μόνος (mónos, “yek”) + χρῶμα (khrôma, “reng”); wekheva mono- + -chrome.


monochrome

etymology_text: Ji mono- + chrome, ji yûnaniya kevn μονόχρωμος (monókhrōmos), ji μόνος (mónos, “yek”) + χρῶμα (khrôma, “reng”).


artificial insemination

glosses: Dolkirina sunî. Sperman ji xeynî têkiliya cinsî bi riyên din xistin rehm an patika rehma (cervix) jinê.


title: فاميل

redirect: فامیل


malbab

glosses:
mal an malbata babê (bavê) kesekî,
mala zarokîtiyê ya kesekî:

text: Ew çûye serdana malbaba xwe.

forms:
malbav
malbat

etymology_text: Ji mal + bab.


dietitian

forms: dietician

etymology_text: Bilêvkirina nêdetî yê diet + -ician, muhtemelen têsirgirtî ji dietetic

notes: Kesên ku vî karî praktîkê dikin peyva dietitian tercîh dikin li şûna dietician û zahfê saziyan difikirin ku bilêvkirina ku tê tercîhkirin muhîmtir e, lê belê BNC nîşan dide ku ew li Keyaniya Yekbûyî di eynî dereceyê de berbelav in. Corpus of Global Web-based English (GloWbE) nîşan dide ku nivîsîna tercîhkirî teqrîben %40 belavtir e.


corn snake

glosses:
Marê genimxwer.
Cureyeke marên mişkxwer (rat snake) yê amerîkaya bakurî ne ku dirêj in û di navbera çavên wan de îşareteke rim-şeklî heye, (Elaphe guttata guttata).


let the cat out

glosses: Ji bo maneya nemecazî bnr. let, cat, out.

text: Every night I open the door and let the cat out before retiring to bed.


let the cat out of the bag

glosses: Îfşakirina sirrekê; Bûn sedem ku sirr derkeve meydanê, bi piranî bêhemdî..

text: It was going to be a surprise party until someone let the cat out of the bag.

audio: En-au-let the cat out of the bag.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-let the cat out of the bag.ogg


the genie's out of the bottle

glosses: Kirin ku tiştekî (yê ku li ser kesekî tesîreke wê yê pir mezin hebe) ji aliyê herkesî ve were zanîn. Tiştê ku bûye û êdî nikare li halê xwe yê berê were zivirandin. Êdî pir dereng e.

audio: En-au-the genie's out of the bottle.ogg

ogg_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-the genie's out of the bottle.ogg


girly

glosses: Yê aîdê an eleqedarê jineke ciwan û cazib.


boarding house

glosses: Mêvanxane. Xaniyên xisûsî yê ku miqabilê heqê wî ji bo mişteriyan cihê razanê û xwarin tê dayîn.

glosses: Dibistana bi şevborîn yê ku di dewrên mektebê de xwendekar lê dimînin.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Back ache-boarding house.wav


ڕوانین

text: لێت دەڕوانم دیمەنت بە نازە

translation: Li te dinerim dîmena te bi naz e.

roman: Lêt deřwanim dîmenit be naz e.

text: وەرە لە ڕەنگی نیگام بڕوانە

translation: Were li rengê awirê min binere.

roman: Were le řengî nîgam biřwane.

هەڵڕوانین

roman: hellrrwanîn


fekirin

glosses: nêrîn, temaşe kirin, mêzandin, berê xwe danê, hêv kirin, mêze kirin, seh kirin

text: Hezkirin ne ew e ku li çavên hev bêt fekirin; ew fekirina berev heman alî ve ye.

ref: Antoine de Saint-Exupéry, Husein Muhammed, Mehname hj. 43, 8/2003

forms:
fedikim (present)
fedikî (present)
fedike (present)
fedikin (present)
feke (imperative singular)
fekin (imperative plural)
fekir (past)
fekir (past)
fekir (past)
fekir (past)
fekirîn
fekirtin
fedî kirin
fikirîn
vekirin

etymology_text: Ji fe + kirin.

ipa: /fɛkɪˈɾɪn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-fekirin.wav

hyphenation: fe·ki·rin


fekirin

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hetirîn

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


خێرا

etymology_text: Hevreha xurt û parîkî xîret jî, bibîne xurt. Guherra li ramankê ji ber tevlihev kirina چوست (çust, “çist, çalak”) (ji proto-hindûîranî *čutˢtás, proto-hindûewropî *(s)kud-tó-s) û چوستی (çustî, “têbînî, zanahî”) (ji proto-hindûîranî *čítˢtiš (“bîrok, ponij”), proto-hindûewropî *kʷeyt- (“pê hesîn”)) çê bûye; wek bîr-bilez, hiş-çist > bilez, zû


seqîn

glosses: qerisîn, cemidîn, qefilîn, qerimîn (ji ber sermayê qeşem girtin)

forms: seqiyan

etymology_text: Belkî têkildarî seqem an jî seqa


title: Ekster

redirect: ekster


crusader

glosses: Şervanekî/ê di Seferên Xaçparêzan ya Serdema Navîn de.

text: the crusaders of the Middle Ages

etymology_text: Ji crusade + -er.


رومال

glosses:
destmal, kemnik, mendîl, rûpak
 Parçeya ku pê dest û rû tê paqijkirin.

etymology_text: Ji رو "rû" + مال "mal" ji مالیدن "malîn, paqij kirin".


title: iztāc

redirect: iztac


title: chīchīltic

redirect: chichiltic


title: cōztic

redirect: coztic


title: tlīltic

redirect: tliltic


tototl

glosses: firinde, balinde, çivîk, çûçik, teyr, tilûr, terewîl


crusade

text: During the crusades, many Muslims and Christians and Jews were slaughtered.

glosses: Her herbê ku ji aliyê dêrê ve bi idîaya meqsedên dînî hatibe teşwîqkirin û wek pîroz hatibe nîşandan. Xisûsen kampanyayên eskerî yê li dijî kafir û murtedan yê ku ji aliyê Papayê ve hatibe pejirandin û teşwîqkirin.

glosses: Micadele; Hewleke mezin yê hevgirtî yê ji bo xwedêgiravî armanceke biqîmet.

text: A crusade against drug abuse.

glosses: Civîneke komî yê di kampanyayeke siyasî de an di hewleke hişyarkirina dînî de.


crusade

text: He crusaded against similar injustices for the rest of his life.

forms: Crusade


Adam's apple

glosses: Tabernaemontana divaricata, giyayeke malî yê bêhndar yê bi eslê xwe ji Asyaya başûr-rojhilat.


houseplant

glosses: Giyayek e ku li cihên hundirîn yên wekî mal an ofîsê ji bo mebestên dekoratîv tê çandin.

text: Herbert thought that adding some houseplants would brighten up his desk.

glosses: Cureyê giyayê yê ku xisûsen guncav e ji bo gihandina li malê, an yê ku bi piranî li cihên wisa tê mezinkirin.

text: "I always thought a begonia was a houseplant!" exclaimed Sue, staring at the towering tropical specimen.

forms: house plant

etymology_text: Ji house + plant.


spyware

glosses:
Bernameyên casûs.
Bernameyên xirab yên ku bi dizî aktîvîteyên bikarhênerekî kombersê dişopînin û rapor dikin.

etymology_text: Ji spy + -ware.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-spyware.wav


spyware

glosses: bernameyên casûs (bernameyên xirab yên ku aktîvîteyan dişopînin û rapor dikin)

etymology_text: Deyn ji îngilîzî spyware.


spyware

forms: spajvér


anachronistically

glosses: Bi awayekî anakronîstîk, bi şiklekî deredemî, dembihurî, derî çaxê.

etymology_text: Ji anachronistic + -ally.


decorative

glosses: Giyayek, qermîtekî ku ji bo dekorasyonê tê bikaranîn.

etymology_text: Ji latînî decorātus + -ive. Hevrehê fransî décoratif.


decorative

glosses: Forma pirjimar a femînîn yê "decorativo".


rat snake

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-rat snake.wav


mişkxwer

forms:
mişkxor
mişkxur

etymology_text: Ji mişk + -xwer.


dekoratîv

text: Wekî her sal, vê carê jî Şaredariya Moskowê li hemû park û meydanan bazarên kevneşopî yên dekoratîv ava dike

ref: Kamîz Şeddadî, SERÊ SALÊ - Ji bo xemilandina paytext 10 milyon dolar [arşîv], Rûdaw, 17-12-2016

forms:
dekoratîvtir (comparative)
herî dekoratîv (superlative)
dekoratîvtirîn (superlative)
dekoratîf

ipa: /dɛkoːɾɑːˈtiːv/


delusion

glosses:
ewham, waswas, deluzyon
Baweriyeke xelet yê ku li dijî rûbirûbûna rastiyan israr dike.

glosses: Halê xapandîbûn, rêşaşkirîbûnê an pêvajoya xapandina kesekî/ê.

text: It is far better to grasp the universe as it really is than to persist in delusion, however satisfying and reassuring.

glosses: Yê bi şaşî an bi rêşaşkirinê hatiye bawerkirin an belavkirin; baweriya xelet; çewtiya di baweriyê de.

etymology_text: Ji latînî delusio.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-delusion.wav


reassures

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera reassure.


reassured

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera reassure.


reptiye

glosses: Amûrekî rast û serê wê fireh yê mîna bizmarê ye ku ji bo eliqandina tiştûmiştên wekî kaxiz an kartonê tê bikaranîn.

forms: raptiye

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].

кабарче

roman: kabarče

پونز

roman: punez

ჭიკარტი

roman: č̣iḳarṭi

압정

roman: apjeong

канцеля́рская кно́пка

roman: kanceljárskaja knópka

кно́пка

roman: knópka


thumbtack

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-thumbtack.wav


thumbtack

glosses: Tiştekî bi reptiyeyê zeliqandin, pêve kirin.

etymology_text: Ji thumb + tack.


thumbtacked

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera thumbtack.


transitive

text: The English verb "to notice" is a transitive verb, because we say things like "She noticed a problem".

glosses: Yê xwedî taybetiyeke wisa ye: ger element x eleqedarê element yyê û y jî eleqedarê zyê be, wê gavê x divê eleqedarê zyê be.

text: "Is an ancestor of" is a transitive relation: if Alice is an ancestor of Bob, and Bob is an ancestor of Carol, then Alice is an ancestor of Carol.

etymology_text: Ji latînî trānsitīvus, ji trānsitus, ji trāns (“ji hemberî”) + itus, ji eō (“derbas bûn”).


transitive

glosses: Forma pirjimar a femînin a "transitivo".


transitive

glosses: Rewşa baneşanî mê yekjimar ya trānsitīvus.


𒅴𒂠

glosses: Emegir (devoka sereke ya sûmerî), Zimanê sûmerî

forms: eme-gir₁₅ /emegir/ (romanization)


𒅴𒂠

forms:
eme-gir₁₅ /emegir/ (romanization)
𒅴𒄀

etymology_text: Ji 𒅴 (eme, “ziman”) + 𒂠 (gir₁₅, “xwemalî”).


𒅴𒊩

glosses: Emesal ("zimanê nazik", zaravaya jinan a sûmerî)

forms: eme-sal /emesal/ (romanization)

etymology_text: Ji 𒅴 (eme, “ziman”) + 𒊩 (sal, “nazik, hesas”).


bindor

glosses: Gayê gêreyê ê navendî ku gayê din ên rêzê pê ve girêdayî ne. gayê qummê, sergêle, gêle, gagêle, sergêre

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /bɪnˈdoːɾ/

hyphenation: bin·dor


bingêr

ipa: /bɪnˈɡeːɾ/

hyphenation: bin·gêr


gayê qummê

ipa: /ɡɑːˈjeː qʊmˈmeː/

hyphenation: ga·yê qum·mê


Edi ile Büdü

forms: Edi ile Büdü, Şakire dudu

etymology_text: Ji îngilîzî Bert and Ernie ji rêzefilmê Sesame Street.


sergêle

ipa: /sɛɾɡeːˈlɛ/

hyphenation: ser·gê·le


gagêle

ipa: /ɡɑːɡeːˈlɛ/

hyphenation: ga·gê·le


bingêre

ipa: /bɪnɡeːˈɾɛ/

hyphenation: bin·gê·re


sergêre

ipa: /sɛɾɡeːˈɾɛ/

hyphenation: ser·gê·re


junk food

glosses:
tehmetîk,
Xwarinên ku qîmeta wan a adanê kêm in an qet tine ne, bi piranî bi şiklê qeretûnên paketkirî ne û ji bo çêkirina wan haziriyeke mezin hewce nake.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-junk food.wav


checklist

glosses:
Lîsteya kontrolê.
Lîsteya wezîfeyên ku bên temamkirin, navên ku bên dîqetkirin, şertûmercên ku bên tesdîqkirin hwd li serê tên nivîsîn.

glosses: Envanter, lîsteya hêmanan. Xisûsen yê cureyên heywanan.

text: A checklist of the plants of the Guiana Shield.

etymology_text: Ji check + list.


title: Wîkîpediya:AutoWikiBrowser


kubîk

text: Îcar taybetiya Wêneyê Kubîk jî ew e ku bi hesabê geometriyê tê çêkirin û şikl û dirûvên geometrîk tên bikaranîn.

ref: Hevpeyvîn: Amed Çeko Jiyan, Dilawer Zeraq: Nivîsandina kurdî rûtemek e [arşîv], Diyarname, 2009-07-01

forms: kûbîk


verbal noun

glosses: Navdêra lêkerî. Navdêrekî ku morfolojîken eleqedarê lêkerekî ye û xwedî maneyeke nêzîk e.

notes:
Brisk walking is good exercise.
::* Birêveçûna bilez egzersîzeke baş e.


fanatical

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-fanatical.wav


money-making

text: a moneymaking idea

text: He's always working on one money-making project or another.

text: We're a moneymaking enterprise, not a charity.

forms: moneymaking


gruesome

etymology_text: Ji grue (“to shudder”) + -some. Bide ber danmarkî û norwecî grusom (“xofdar”), almanî grausam (“zordar”), û holendî gruwzaam (“hêwilnak”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-gruesome.wav


power trip

glosses:
Nifûz-nîşandan, hêz-nîşandan.
Her fealiyetê ku hesta biqewetbûnê yê li ser kesên eleqedar dide.

glosses: Kelecana bi netîceya aktîviteyên bi vî awayî derdikeve holê.


power-trips

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera power-trip.


power-tripped

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera power-trip.


taillight

glosses:
lembeya stopê, eletrîka dûvikê.
Yek ji lambeyên sor ên cot yên li paşiya erebeyê montekirî ye ku ji bo bi şev ji paş ve were xuyan tê danîn.

forms:
tail-light
tail light

etymology_text: Ji tail + light.


taillamp

etymology_text: Ji tail + lamp.


death wish

glosses: Xwestekekî ji bo mirina xwe an kesek din, xisûsen li binhişê.

etymology_text: Wergerandina yekser ji almanî Todeswunsch.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-death wish.wav


Verbandsgemeinde

glosses: Yekîneyeke îdarî li herêmên Rheinland-Pfalz û Saksonya-Anhaltê yên Almanyayê.

etymology_text: Ji Verband + Gemeinde.


take-away

glosses: yê eleqedarê xwarinên ji bo li derveyî tesîsê bên xwarin


take-away

glosses: Netîce, qenaet an dersekî ku li hin çalakiyan ji bo bikaranîna li dahatûyê hatiye hînbûyîn.

glosses: Restoranteke ku servîsa wan a paketê heye. Ango wek dikare xwarinan wek paket bide hazirkirin û bistîne, bibe.


home-style

glosses: (ji bo xwarinan) Yê ku bi şiklê kevneşopî hatiye pijandin an hazirkirin, wekî ku li malê hatibe çêkirin.

etymology_text: Ji home + style.


navhikûmetî

glosses: Ya/yê ku di navbera du an zêdetir hikûmetan de ye.

text: Jêre 8 sal hevdîtin, rêzik, konferansên navhikûmetî, referandûmên têsîra trawmayê kirin, lihevkirin û civînên bilind ên Ewrûpayê diviyabû ku Peymana Lîzbonê pêkbînin - ji bo vê diviyabû dev jî^([sic]) peymana destûra bingehîn were berdan.

ref: Le monde diplomatique kurdî, Kî siyaseteke derve ya Ewrûpa’yê dixwaze? https://web.archive.org/https://diplo-kurdi.com/sites/default/files/2019-02/lmd-kurdi-hejmar-4.pdf arşîv, Federico Santopinto (wergêr Lokman Turgut), hj. 4, 2010, r. 7

text: Bi çavdêriya Otorîteya Pêşketinê ya Navhikûmetî (IGAD) hevdîtinên aştiyê hatin kirin û di 17ê tebaxa 2015an da di navbera aliyan da lihevkirin çêbûbû, lê di 8ê tîrmeha 2016an da li Cubaya paytext pevçûnan cardin dest pê kiribû.

ref: İbrahim Atmaca, Li Sûdana Başûr piraniya nifûs li ber xelayê ye https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/dinya/li-s%C3%BBdana-bas%C3%BBr-piraniya-nif%C3%BBs-li-ber-xelay%C3%AA-ye/1074786 arşîv, aa.com.tr/kk, 27.02.2018

text: Xebatên koma pisporan a Panêla Guherîna Avûhewayê a Navhikûmetî (IPCC) ya bi ser Neteweyên Yekbûyî (NY) nîşan didin ku germbûna global demeke pir nêz wê derbeke giran li Efrîkayê bide.

ref: GERMBÛNA CÎHANÎ WÊ PIR BANDORÊ LI SER EFRÎKAYÊ BIKE https://web.archive.org/http://www.denge-welat.org/2021/03/germbuna-cihani-we-pir-bandore-li-ser-efrikaye-bike/ arşîv, denge-welat.org, 24.,03.2021

etymology_text: Ji nav- + hikûmetî.


kotows

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera kotow.


kowtowed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera kowtow.


kotoos

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera kotoo.


kotooed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera kotoo.


kowtower

glosses: Kesê ku hereketa çong şikandin û serî danînê dike.

etymology_text: Ji kowtow + -er.


name-drop

glosses: Ji bo xwe muhîm nîşandanê, an ji bo xwe zana, modern nîşadandanê behsa kesekî navdar an binavûdeng kirin.

forms:
name drop
namedrop


name-dropped

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera name-drop.


name-drops

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera name-drop.


namedrops

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera namedrop.


namedropped

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera namedrop.


name dropped

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera name drop.


name drops

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera name drop.


backfist

glosses: Şikleke kulmlêdanê ye ku bi derveyî destê tê kirin.

etymology_text: Ji back + fist.


suspended animation

glosses: Sekna demkî ya nefesgirtin û hişê mirov e ku dişibe mirinê; bi piranî bi netîceya asfîksiyê derdikeve holê.


שאלה

audio: LL-Q9288 (heb)-Buffer-שאלה.wav


Shalom

etymology_text: Deyn ji îbranî שָׁלוֹם (shalóm).


shalom

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-shalom.wav


shalom

etymology_text: Deyn ji îbranî שָׁלוֹם (shalóm, “aştî; silav”), ji proto-samî *šalām- (“aştî”). Cotrehê salaam, deynkirî ji erebî.


leisures

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-leisures.wav


slammer

glosses: Kesê ku di pêşbaziya helbestê yê bi navê "poety slam"ê de pêşbazî dike.

etymology_text: Ji slam + -er.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-slammer.wav


juvie

glosses: Ciwanek, gêncek, xisûsen yê ku tevlî sûcên krîmînal bûye.

forms: juvy

etymology_text: Bi kurtkirina juvenile+-ie.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-juvie.wav


komxiz

ipa: /koːmˈxɪz/

hyphenation: kom·xiz


siesta

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-siesta.wav


siesta

etymology_text: Deyn ji spanî siesta.


siesta

cupid

raw_tags: Rumantsch Grischun, Sursilvan, Sutsilvan, Puter, Vallader


siesta

etymology_text: Ji latînî sexta (hora) (“sixth hour, noon”), forma mê ya sextus (“sixth”). Bide ber bi portugalî sesta.

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-siesta.wav

սիեստա

roman: siesta

σιέστα

roman: siésta

сие́ста

roman: sijésta


siestaed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera siesta.


long-winded

glosses: Yê dûvedirêj; yê ku zêde wext dide xerckirin.

text: He launched into a long-winded discussion about environmental improvement.

forms: longwinded

etymology_text: Mecazî, ji long + winded.


misayib

glosses: Li nav kurdên elewî û êzdî, xwişk û biratîya giran, birayê axretê.

forms: misayîb

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


maxtli

glosses: derpê (دهرپێ)


ਕਰਨਾ

text: ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?

roman: tusī̃ kī kar rahē ho?


glutinous

glosses:
Mezeloqî, zeliqok.
Tişt an kesê ku mîna glutenê pê ve digire.

etymology_text: Ji latînî glūtinōsus; wek gluten + -ous.


hamster

glosses:
Hamster.
Canewereke gelek biçûk û bi purt, kotinkerek, kuriya wî kurt e, û ajeleke kedî bi taybetî curê wan Mesocricetus Auratus yan hamsterê surî.


pîngaze

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


lie low

glosses: Xwe veşartin; xwe avêtin ser siya piştê.

text: I'll lie low here until you get back, good luck!

forms: lay low


lies low

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera lie low.


preambled

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera preamble.


conquest

etymology_text: Ji îngilîziya navîn conquest, ji fransiya kevn conqueste (fransî conquête).


configure

etymology_text: Ji fransiya kevn configurer, ji latînî configurare.


configures

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera configure.


configured

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera configure.


mahremîyeta

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya mahremîyet.

forms: mahremîyetên (feminine definite construct plural)


mahremîyetê

glosses:
Formeke mahremîyet:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: mahremîyetan (feminine definite oblique plural)


mahremiyeta

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya mahremiyet.

forms: mahremiyetên (feminine definite construct plural)


mahremiyetê

glosses:
Formeke mahremiyet:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: mahremiyetan (feminine definite oblique plural)


refreshes

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera refresh.


confirms

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera confirm.


confirmed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera confirm.

audio: LL-Q1860 (eng)-Back ache-confirmed.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-confirmed.wav


claustrophobic

glosses: Klastrofobîk, kesê ku nexweşê klastrofobiyê ye; ji man û asêmayîna li cihên dorgirtî tirsîn.

glosses: Bi awayê ku bibe sedema klastrofobiyê teng û dorgirtî.


battle-cruiser

glosses: Cureyeke keştiyên herbê ye ku ji keştîcengên din siviktir e, lê belê ji kruvazorên edetî mezintir û girantir e û bi zirx an sîleh û cebilxane ye (lê ne herdukan bi hev re ye).

forms:
battlecruiser
battle cruiser

etymology_text: Ji battle + cruiser.


slowpoke

glosses:
Zexel, tiral.
 Kesê ku hêdî hereket dike an tiştekî kirina wî pir wext digire.

text: Hey, you slowpokes in the back! Get a move on!

etymology_text: Ji slow + poke.


monitor

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-monitor.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-monitor.wav


monitor

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


monitor

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-monitor.wav


massaged

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera massage.


godhood

etymology_text: Ji îngilîziya navîn *godhod, ji îngilîziya kevn godhād, wekheva god + -hood. Bide ber godhead û holendî godheid wekî almanî Gottheit.


positivism

glosses: Fikreke îlmê hiqûqê ye ku tê de hiqûq ji nirxên exlaqî cuda tên dîtin; nimûneten "qaîdeyên hiqûqê ji aliyê qanûndaneran (însanan) ve tên çêkirin".

etymology_text: Ji fransî positivisme, ji positif (“pozîtîv”).


humanoid

glosses: Yê xwediyê xuyang an xisûsiyetên însanê ye; Bi hin krîteran (fizîkî, mental, genetîkî, etolojîk, etîk hwd.) antromorfîk bûn.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-humanoid.wav


humanoid

glosses: Heyîneke ku xwediyê xuyang an xisûsiyetên însanê ye.

etymology_text: Ji human + -oid.


humanoid

audio: LL-Q809 (pol)-Olaf-humanoid.wav


rov

glosses: Ew pirça ku li ser organê zayendî (kîr, quz) derdikeve.


bestializes

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera bestialize.


bestialized

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera bestialize.


bestialised

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera bestialise.


bestialises

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera bestialise.


sapûtik

glosses: Bara di jorve an dinav da ya serbanê xanîyekî ko pirranî jî bi karîteyan hatîye çêkirin. Pirranî jî bi kom dihêt bikar anîn, wekê mînak, bin sapûtkan, wate bara jorve ya serbanê xanîyekî.


مرحاض

glosses: Avdisxane, WC, rîtinxane, mîstinxane,destavxane.


blowfish

glosses: Her cure masiyan yên ji malbata Tetraodontidae ku gava li hemberî xwe bi tehdîdekê bihesin xwe bi şiklê gilover pif didin û bi daqurtandina avê xwe ji mezinahiya xwe ya normal çend qatî mezintir dikin.

glosses: Xwarineke populer a li Japonyayê ye, ku ji masiyên xav ên wekî sushi an jî belkî sorkirî pêk tê. Ger bi awayekî xelet were hazirkirin, dibe ku bi dereceyeke zêde neurotoksîn bihewîne û bibe sedema mirinê.

etymology_text: Ji blow + fish.


pê hatin

text: Min nan nekirî çûnku pereyê min pê nedihat.

text: Çi bi te hatiye?

etymology_text: Ji pê (bi + wê) + hatin.

ipa: /peː hɑːˈtɪn/

hyphenation: pê ha·tin


tummyache

etymology_text: Ji tummy + ache.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-tummyache.wav


yûrd

text: Paşê, dema ku min di îlahîyatê de dixwend, carekê camêrek hat yûrda Dîyarbekirê.

ref: Lêkolîn, Li ser Bedîûzeman Seîdê Kurdî: M. Malmîsanij: (Hevpeyvîn: Zilkîf Xweşhêvî) https://web.archive.org/http://institutakurdi.com/sites/default/files/content/lekolin/kovara-lekolin/kovar/Le%CC%82koli%CC%82n-17.pdf arşîv, Kovara Înstîtûta Kurdî ji bo lêkolîn û zanist, hj. 17, 2012, r. 180

text: Li mala xwendevanan (ogrencî yurdu) dimam. Xwediyê yûrdê leskerek^([sic]) teqawîtî bû.

ref: Dilşêr BÊWAR, TUCMAC https://web.archive.org/https://diyarname.com/news.php?Idx=41964 arşîv, diyarname.com, 2020

text: Hûn li kîjan yûrdê (ciyên xwendevan lê dimînin) man?

ref: Zinarê Xamo, AKP gav bi gav dewleta tirk ji kurdan paqij dike https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2016/10/akp-gav-bi-gav-dewleta-tirk-ji-kurdan.html arşîv, zinarexamo.blogspot, 2016

etymology_text: Ji tirkî yurt (“war, wargeh”).


serders

glosses: Perik an jî tişta ku dikeve nav perên pirtûkê ji bo rûpela berdest neyê jibîrkirin.

forms: serdersik

ipa: /sɛɾˈdɛɾs/


ascertains

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera ascertain.


ascertained

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera ascertain.


fédéralisme

etymology_text: Ji fédéral + -isme.

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-fédéralisme.wav


title: sakunâ

redirect: sakuna


لێشاو

forms: lêşaw (romanization)

etymology_text: Ji *lêş- (hevreha lehî) + ئاو (aw, “av”).


gardener

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-gardener.wav


briskly

glosses:
zûka, bilez.
Bi awayekî aktîv, bilez an enerjîk.

etymology_text: Ji brisk + -ly.


midwinter

etymology_text: Ji holendiya navîn middewinter, ji holendiya kevn [Peyv?], ji proto-cermeniya rojava *midiwintru. Wekheva mid- + winter.


midwinter

glosses: Rojvegera zivistanê; nêzî 21 an 22ê kanûna yekem.

forms: mid-winter

etymology_text: Ji îngilîziya navîn midwinter, ji îngilîziya kevn midwinter, ji proto-cermeniya rojava *midiwintru, ji proto-cermenî *midjawintruz (“midwinter”), wekheva mid- + winter. Bide ber bi frîsî midwinter (“nîvê zivistanê”), holendî midwinter (“nîvê zivistanê”), almanî Mittwinter (“nîvê zivistanê”), danmarkî midvinter (“nîvê zivistanê”), swêdî midvinter (“nîvê zivistanê”).


çavê li deriya xwelî li seriya

pos: proverb

pos_title: Gotineke pêşiyan

glosses: Binêre çavên li deriyan, xwelî li seriyan.


eaux

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-eaux.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-eaux.wav


windowsill

glosses:
Teqişk, kenarê pencereyê.
Cihê kûr yê ku qismê binî yê pencereyê pêk tîne.

forms: window sill

etymology_text: Ji window + sill.


incarcerate

glosses: zîndan kirin, bend kirin, hefs kirin, desteser kirin, destgîr kirin, girtin


incarceration

glosses: zîndankirin, bendkirin, hefskirin, desteserkirin, destgîrkirin, girtin


temp

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-temp.wav


temp

glosses: Kurtkirina temporary (“miweqqet, demkî”).


temp

etymology_text: Ji sicîlî tempu û/an îtalî tempo, herdu ji latînî tempus.


temp

forms:
temps
taimp
tains

etymology_text: Ji latînî tempus, ji proto-hindûewropî *tempos (“dirêj”), ji rihê *temp- (“dirêj kirin”).


iterative

glosses: Yê aîdê prosedûreke ku ji bo gihîştina netîceya xwestî tekrarkirina gavan dihewîne.

glosses: Vegotina çalakiya ku pir tê tekrarkirin.


şûna (yekî) xwanê bûn

glosses: Dema mirov li ciyekî gelek dimîne û kesên li wî ciyî jê hez dikin û dûre ji wî ciyî vediqete tê gotin.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


هەستان

text: لاوی کورد هەستایە سەر پێ وەک دلێر.

translation: Lawê kurd rabû ser pêyan wek dilêran.

roman: Lawî kurd hestaye ser pê wek dilêr.


filles

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-filles.wav


ambidextrous

glosses: Kesê ku bi her du destên xwe jî xwedî eynî qabiliyetê ye; xisûsen kesê ku dikare bi her du destên xwe yên rastê û çepê baş binivîse.

glosses: Yê ku ji aliyê destçepan ve jî, destrastan ve jî karbar e (wek amûr an ensturmanekê).

glosses: Xebitîn û alîgiriya bi her du aliyan re.

glosses: Kesê pir jêhatî; hostabûna ji yekî zêdetir qad, cure û stîlan hwd. de.

etymology_text: Ji ambi-. latînî dexter (“rast”) + -ous (wekî her d dest jî destê rastê bin, ku di piraniya însanan de destê rastê xurttir e).


marketplace

glosses: Cihê bazarê. Heqîqî an metaforî, cihê ku bazar lê tê xebitandin.

text: Some high-street retailers were slow to enter the new digital marketplace of the Internet.

glosses: Cihê ku lê her tişt dikare were veguhastin, wekî fikr an mode.

forms: market place

etymology_text: Ji market + place.


medical school

glosses: Dibistana tibbê. Mekteba ku lê tibb tê hînkirin.


magnanimity

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-magnanimity.wav


magnanimously

glosses: camêrane, merdane, bi camêrî, bi merdî, bi dilovanî


incubus

glosses: Ruhê şeytanî ku tê bawerkirin gava însan radizên wan tengav dike, ditengijîne, xisûsen bi jinan re têkiliya cinsî datîne gava ew razayî ne.

glosses: Her kesê tengavker, zexmker, eziyetker; bar.

glosses: Yek ji çendîn kêzikên parazîtî, xisûsen binfamîlyeya "Aphidiinae".

etymology_text: Ji latîniya dereng incubus, ji latînî incubō (“kabûs, kesê xwe li ser yên razayî datîne”), ji incubāre (“xwe li ser danîn”), ji in- (“li ser”) + cubāre (“xwe li serê dirêj kirin”).


incubus

etymology_text: Ji latîniya dereng incubus, ji latînî incubo (“kabûs, kesê xwe li ser yên dirêj dike”), ji incubare (“xwe li serê danîn”).


incubus

etymology_text: Ji incubō¹ (“Xwe li serê dirêj dikim”, “Ez lê barekî me”), muhtemelen bi riya guhertina latiniya klasîkincubō² (“kabûs”).

инку́б

roman: inkúb


çav dan

forms:
çav didim (present)
çav didî (present)
çav dide (present)
çav didin (present)
çav bide (imperative singular)
çav bidin (imperative plural)
çav da (past)
çav da (past)
çav da (past)
çav da (past)

etymology_text: Ji çav + dan.


şeveng

forms: şebeng


gets off

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera get off.


tetele

glosses: Texte yan berên kevnar ên ku ji bo lisernivîsînê bi kar dihatin, keval.


title: fomulieren

redirect: formulieren


navtêhildan

pos: pron

pos_title: Cînav


یافته

forms: yâfte (romanization)

etymology_text: Ji یافتن (yâftan).


ویرمك

forms: virmek, vermek (romanization)

etymology_text: Ji proto-tirkî *bēr- (“dayîn”). Ji heman rehî herwiha bêrdî/bêldî yên kurdî.

آلمق

roman: almak


آلمق

forms: almak (romanization)

etymology_text: Ji proto-tirkî *ạl- (“girtin”).

ویرمك

roman: virmek, vermek


mètre

etymology_text: Ji yûnaniya kevn μέτρον (métron, “pîvan”).

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-mètre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-mètre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Shareculture-mètre.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-mètre.wav


شکۆ

etymology_text: Hevreha farisî شگفت (şigoft), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (škypt’ /škeft/), ji proto-hindûewropî *skep-, bi pêkanî ji *speḱ- (>spas). Hevreha avestayî 𐬯𐬐𐬀𐬞𐬙𐬀 (skapta, “şikomend”), yûnaniya kevn σκέπτομαι (sképtomai, “venihêrrîn, pişkinîn”), ku jê îngilîzî sceptic.


zûgotinok

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

etymology_text: Ji zû + gotin + -ok.


تاوتوێ کردن

glosses: li ser peyivîn, hûrbînî kirin, analîz kirin, tehlîl kirin

text: سەرۆک بارزانی و نوێنەری پووتین داهاتووی کورد لە سوورییا تاوتوێ دەکەن.

translation: Serok Barzanî û niwînerê Pûtînî paşeroja Kurdan a li Sûrîyeyê hûrbînî dikin.

roman: Serok Barzanî û nwênerî Pûtîn dahatûy Kurd le Sûriya tawtwê deken.

etymology_text: Ji تاوتوێ (tawtwê) + کردن (kirdin)


chokeberry

glosses: Her du cinsên ji Aronia-yê, carina jî wek Photonia, teraşên pelwer, li Rûsya û Amerîkaya Bakur xwecih e û bi piranî li daristanên nemdar û li çiravan peyda dibe.

etymology_text: Ji choke + berry, hişkiya fêkiyên ku gava xav in nayên xwarin tarîf dike.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-chokeberry.wav


هەڕەشە

text: داعەش هەڕەشەیەکی ڕاستەقینەیە بۆسەر خەڵکی ناوچە کوردستانییەکان.

roman: Daeş heřeşeyekî řasteqîne ye bo ser xełkî nawçe Kurdistaniyekan.


perjîn

glosses: dîwarê darîn ê dora bîstan, bax û her wekî din


perjîn kirin

glosses: (ji bo parastina ji ziyanan) li dora bîstan, bax û her wekî din sûr jenîn


Seezunge

etymology_text: Ji See (“behr”) + Zunge (“ziman”)


anchois

etymology_text: Ji oksîtaniya kevn anchoia.

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-anchois.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-anchois.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-anchois.wav


roja

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a binavkirî ya roj.

forms: rojên (feminine definite construct plural)

ipa: /roːˈʒɑː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-roja.wav

hyphenation: ro·ja


rojên

glosses: Rewşa îzafeyî ya binavkirî ya pirjimar ya mê ya roj.

forms: roja (feminine definite construct singular)


rojino

forms: rojê (feminine vocative singular)

ipa: /roːʒɪˈnoː/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rojino.wav

hyphenation: ro·ji·no


rojeke

glosses: Rewşa îzafeyî ya yekjimar a nebinavkirî ya roj.

forms: rojine (feminine indefinite construct plural)

ipa: /roːʒɛˈkɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rojeke.wav

hyphenation: ro·je·ke


rojine

glosses: Rewşa îzafeyî ya pirjimar a nebinavkirî ya roj.

forms: rojeke (feminine indefinite construct singular)

ipa: /roːʒɪˈnɛ/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rojine.wav

hyphenation: ro·ji·ne


rojinan

glosses: Rewşa çemandî ya pirjimar a nebinavkirî ya roj.

forms: rojekê (feminine indefinite oblique singular)

ipa: /roːʒɪˈnɑːn/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-rojinan.wav

hyphenation: ro·ji·nan


pozî

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya poz.

forms: pozan (masculine definite oblique plural)


pozekî

glosses:
Formeke poz:
## rewşa îzafeyî nebinavkirî yekjimar
## rewşa çemandî nebinavkirî yekjimar

forms:
pozine (masculine indefinite construct plural)
pozinan (masculine indefinite oblique plural)


pozo

forms: pozino (masculine vocative plural)


-gilgilîn-

pos: root

pos_title: Rehekî lêkerê

glosses: Rehê dema niha ji lêkera gilgilandin (tewandin).


-gilgiland-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera gilgilandin (tewandin).


severed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera sever.


avê

glosses: Rewşa çemandî ya yekjimar a binavkirî ya av.

forms:
avan (feminine definite oblique plural)
avino (feminine definite vocative plural)

ipa: /ɑːˈveː/


سڕینەوە

text: زەردەخەندە لە سەر لێوت بیسڕەوە چوون حەرامە.

translation: Girnijê ji ser lêvên xwe bimale çimkî heram e.

roman: Zerdexende le ser lêwit bîsřewe çûn heram e.


azixro

forms:
azixrotir (comparative)
herî azixro (superlative)
azixrotirîn (superlative)

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


nerawestiyayî

forms:
nerawestiyayîtir (comparative)
herî nerawestiyayî (superlative)
nerawestiyayîtirîn (superlative)


helkan

text: Heso gelek ê feqîr e, hema yê helkan e.

forms:
helkantir (comparative)
herî helkan (superlative)
helkantirîn (superlative)


accumulates

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera accumulate.


xusl

glosses: Ji hêla misilmanan ve şuştina leşî bi temamî da ku leş bikeve rewşek paqijiyê.

forms: xusil

etymology_text: Ji erebî غُسْل (ḡusl)

غُسْل

roman: ḡusl

غسل

roman: ğosl


xuslê

glosses:
Formeke xusl:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: xuslan (feminine definite oblique plural)


unshackles

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera unshackle.


-qoqilîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera qoqilandin (tewandin).


-qoqiland-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera qoqilandin (tewandin).


tevgerr kirin

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre tevger kirin.


rédacteur

forms: rédactrice (feminine)

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-rédacteur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-VictorDtmtc-rédacteur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-rédacteur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Sartus85-rédacteur.wav


immoralism

glosses: Felsefeyeke ku prensîbên exlaqî qebûl nake.

etymology_text: Ji immoral + -ism.


immoralisme

etymology_text: Ji immoral + -isme.

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-immoralisme.wav


title: sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yer

redirect: sütten ağzı yanan, yoğurdu üfleyerek yer


întîhal

text: Di encama lêkolînekê de derket ku ji 4 unîversiteyên Tirkiyeyê 67 meqaleyên 15 fizîkerên tirk întîhal in, yanî ji derên din hatine dizîn.

ref: Netkurd.com, 9/2007


plagiat

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-plagiat.wav


plagiato

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-plagiato.wav


انتحال

forms: intihal (romanization)

etymology_text: Ji erebî اِنْتِحَال (intiḥāl).


plagiarize

forms: plagiarise

etymology_text: Ji plagiary + -ize, taliyê ji latînî plagiare (“revandin”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-plagiarize.wav


plagiarizes

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera plagiarize.


plagiarized

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera plagiarize.


plagiarises

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera plagiarise.


plagiarised

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera plagiarise.


conservatism

glosses: kevneperestî, kevneparêzî, adetperestî, muhafizekarî

etymology_text: Ji latînî cōnservāre (“muhafizekirin, parastin”)


vanhoillinen

glosses: mihafizekar, kevneperest, kevneparêz, adetperest

etymology_text: vanhoill- + -inen


océanographie

etymology_text: Ji océan + -graphie.

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-océanographie.wav


enstîtûya

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya enstîtû.

forms: enstîtûyên (feminine definite construct plural)


enstîtûyê

glosses:
Formeke enstîtû:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: enstîtûyan (feminine definite oblique plural)


enstîtûyên

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî pirjimar ya enstîtû.

forms: enstîtûya (feminine definite construct singular)


enstîtûyan

glosses: Rewşa çemandî binavkirî pirjimar ya enstîtû.

forms: enstîtûyê (feminine definite oblique singular)


institut

etymology_text: Ji latînî instituo.

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-institut.wav


astonishes

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera astonish.


-bişkurîn-

glosses: Rehê dema niha ji lêkera bişkurandin (tewandin).


-bişkurand-

glosses: Rehê dema borî ji lêkera bişkurandin (tewandin).


bişkurand

glosses:
Formeke bişkurandin:
## dema borî ya sade kesa yekem/duyem/sêyem yekjimar
## dema borî ya sade kesa yekem/duyem/sêyem pirjimar


hive

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-hive.wav


nazis

etymology_text: Ji slaviya rojavayî ya kevn ножь (nožĭ, “kêr”).


abolishes

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera abolish.


balaxaneya

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya balaxane.

forms: balaxaneyên (feminine definite construct plural)


balaxaneyê

glosses:
Formeke balaxane:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: balaxaneyan (feminine definite oblique plural)


tattoo

etymology_text: Ji tattaow, tattow, deyn ji zimanên polînezî wekî samoayî tatau (“deq; lê dan, lê xistin”).

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-tattoo.wav


semis

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-semis (pl).wav


transits

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-transits.wav


transits

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera transit.


mandolîn

etymology_text: Ji fransî mandoline, ji îtalî mandolino.

мандолина

roman: mandolina

洋琵琶

roman: yángpípá

曼陀林

roman: màntuólín

曼多林

roman: mànduōlín

만돌린

roman: mandollin

мандоли́на

roman: mandolína

מאַנדאָלינע

roman: mandoline

μαντολίνο

roman: mantolíno


mandoline

etymology_text: Ji îtalî mandolino.

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-mandoline.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ltrlg-mandoline.wav


epîgrafî

glosses: Lêkolîn an deşîfrekirina nivîsan, bi taybetî yên kevnare.

text: Dîrokzan bi alîkariya arkeoloji, antropolojî, paleografî (nivisnasî), epîgrafî (nivisarnasî), coxrafya, etnografya, kronolojî, dadnasî, wêje, felsefe, sosyolojî, îstatîstîk, nûmîzmatîk (dîravnasî), belgenameyên dîplomatîk, filolojî û selimandinên genetîk dozîneyên dîrokê amade dikin.

ref: Ali Husein Kerim, DI ZIMANÊ KURDÎ DE PEYVÊN NÛWAZE https://web.archive.org/https://institutakurdi.com/kur/columnist/ali-husein-kerim/di-zimane-kurdi-de-peyven-nuwaze arşîv, institutakurdi.com, 17.01.2021

etymology_text: Ji fransî épigraphie.

金石学

roman: jīnshíxué

эпигра́фика

roman: epigráfika

អភិលេខន៍

roman: ak phi lekh

επιγραφική

roman: epigrafikí


épigraphie

etymology_text: Ji épi- + -graphie.

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-épigraphie.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-épigraphie.wav


epigraphy

etymology_text: Ji epigraph + -y.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-epigraphy.wav


textekar

glosses: Maseya li pêşiya dikanan cihê ku dikandar lê disekine dema mirov dixwaze heqê tiştên kirî bide.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /tɛxtɛˈkɑːɾ/

hyphenation: tex·te·kar


accredits

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera accredit.


accredited

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera accredit.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-accredited.wav


Αιγαίο πέλαγος

etymology_text: Ji yûnaniya kevn Αἰγαῖον πέλαγος (Aigaîon pélagos), ji Αἰγαῖος (Aigaîos).


Ägäisches Meer

forms: ägäisches Meer

audio: De-Ägäisches Meer.ogg


mer Égée

audio: LL-Q150 (fra)-DenisdeShawi-mer Égée.wav


Erebîstan

text: Erebîstana Saudî îro Duşemê bi armanca bidawîkirina şerê li Yemenê însîyatîfeke nû ya aştiyê pêşkêş kir.

ref: Erebîstana Saudî bo Dawîkirina Şerê li Yemenê Nexşerêyeke Nû Pêşkêş Dike https://web.archive.org/https://www.dengeamerika.com/a/saud%C3%AE_yemen_a%C5%9Fti/5824227.html arşîv, dengeamerika.com, 2021


Erebîstana

pos_title: Formeke serenavê

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya Erebîstan.

forms: Erebîstanên (feminine definite construct plural)


Erebîstanê

glosses:
Formeke Erebîstan:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: Erebîstanan (feminine definite oblique plural)


Erebîstanek

glosses: Rewşa navkî nebinavkirî yekjimar ya Erebîstan.

forms: Erebîstanin (feminine indefinite nominative plural)


Erebîstaneke

glosses: Rewşa îzafeyî nebinavkirî yekjimar ya Erebîstan.

forms: Erebîstanine (feminine indefinite construct plural)


Areopagist

glosses: Endamê parlementoya Aeropagus di Yûnana kevn de.


aries

etymology_text: Ji proto-hindûewropî *h₁r-i-(e)t- (“heywanekî kedîkirî”).


Aristotelean

etymology_text: Deyn ji latînî Aristoteleanus, ji Aristoteles + -anus.


babysits

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera babysit.


babysat

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera babysit.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-babysat.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-babysat.wav


baby-sits

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera baby-sit.


baby-sat

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera baby-sit.


Babîl

etymology_text: Ji erebî بَابِل (bābil), ji aramî ܒܒܠ/ܒܒܝܠ (bāḇel/bāḇēl), ji akadî 𒆍𒀭𒊏𒆠 (Bābilim, “Deriyê Xwedê”).

巴比伦尼亚

roman: Bābǐlúnníyà

بَابِل

roman: bābil

بابل

roman: bâbel

बाबुल

roman: bābul

बॅबिलॉनिया

roman: bĕbilŏniyā

Вавило́ния

roman: Vavilónija

อาณาจักรบาบิโลเนีย

roman: aanaa jàk baabìlohnia

Βαβυλωνία

roman: Vavylonía

Βαβυλωνία

roman: Babulōnía

𒆍𒀭𒊏𒆠

roman: bābili

בָּבֶל

roman: bāḇel

বাবেল

roman: babel

巴比伦

roman: Bābǐlún

بَابِلُ

roman: bābilu

Բաբելոն

roman: Babelon

𐎲𐎠𐎲𐎡𐎽𐎢𐏁

roman: b-a-b-i-ru-u-š

בָּבֶל

roman: bável

Вавилон

roman: Vavilon

^바빌론

roman: Babillon

ᠪᠠᠪᡳᠯᠣᠩ

roman: babilong

बॅबिलॉन

roman: bĕbilŏn

Бабыл

roman: Babyl

Вавило́н

roman: Vavilón

בבֿל

roman: bovl

Βαβυλώνα

roman: Vavylóna

Βαβυλών

roman: Babulṓn


Babîlê

glosses:
Formeke Babîl:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: Babîlan (feminine definite oblique plural)


بابل

etymology_text: Ji aramî ܒܒܠ/ܒܒܝܠ (bāḇel/bāḇēl), ji akadî 𒆍𒀭𒊏𒆠 (Bābilim, “Babîl, deriyê xwedê”).


Babylonia

etymology_text: Deyn ji latînî Babylonia, ji yûnaniya kevn Βαβυλωνία (Babulōnía), ji Βαβυλων (Babulōn, “Babîl”) + -ία (-ía).


environmentalist

glosses: jîngehparêz, ekologîst, hawirdorparêz, siriştparêz, parêzvanên jîngehê

etymology_text: Ji environmental + -ist.


backs down

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera back down.


backed down

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera back down.


acquitted

audio: LL-Q1860 (eng)-Persent101-acquitted.wav


title: behind one's back

redirect: behind someone's back


suxirandin

glosses: hilgirtina îş û karî, daxebitandin, bikaranîn, karpêkirin, di karekî de damezrandin


cœurs

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-cœurs.wav


coeur

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-coeur.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Estrie-coeur.wav


coeurs

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-coeurs.wav


soeurs

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-soeurs.wav


eyesore

glosses: Dîmeneke nememnûnker; tiştekî bi berbiçavî kirêt an nedelal e.

forms: eye-sore

etymology_text: Ji îngilîziya navîn eye sor, eie-sor, eyen soore, eæge-sare, wekheva eye + sore.

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-eyesore.wav


ميلاد

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-ميلاد.wav

میلاد

roman: milâd


میلاد

forms: milâd (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî مِيلَاد (mīlād).


Şaxewan

etymology_text: Ji şaxewan (“çiyavan, çiyager, çiyayî”) ji şax (“çiya”) + -ewan (“-van”), beramberî navê Çiya yê kurmancî.


kefşen

text: Ji kefşenê nav herdu zeviyan re jî benge tê gotin.

text: Ev kefşenê gundê me ye, ew jî yê wan e, pezê xwe li wir neçêrînin.

ipa: /kɛfˈʃɛn/

hyphenation: kef·şen


benge

glosses: Ew rêya teng e ku di navbera du zeviyan de dimîne û herwiha hidûdê wan jî diyar dike.

text: Bengeya herdu zeviyan neçêrînin, şerm e, heqê herdu aliyan jî tê de heye.

ipa: /bɛnˈɡɛ/

hyphenation: ben·ge


kaktûs

text: Di xeyalé^([sic]) xwe de kaktûsa xwe ceza dikir.

ref: Yextîyarekî bi jartîyer https://web.archive.org/http://berfasor.blogspot.com/2019/04/yextiyareki-bi-jartiyer.html arşîv, berfasor, 2019

forms: kaktus

etymology_text: Ji tirkî kaktüs, ji fransî cactus, ji latînî cactus, yûnaniya kevn κάκτος (káktos, “artîşok”).

кактус

roman: kaktus

𑄙𑄝𑄚

roman: dhābānā

仙人掌

roman: sin¹ jan⁴ zoeng²

仙人掌

roman: xiānrénzhǎng

刺球

roman: chhì-kiû

仙人球

roman: sian-lîn-kiû

仙人掌

roman: sian-jîn-chióng

صَبَّار

roman: ṣabbār

კაქტუსი

roman: ḳakṭusi

कैक्टस

roman: kaikṭas

צבר

roman: tsabar

선인장

roman: seoninjang

ਥੋਹਰ

roman: thohar

ка́ктус

roman: káktus

கள்ளி

roman: kaḷḷi

ตะบองเพชร

roman: dtà-bɔɔng-pét

กระบองเพชร

roman: grà-bɔɔng-pét

ཀླུ་ཥིང

roman: klu ṣing

κάκτος

roman: káktos


kaktûsa

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya kaktûs.

forms: kaktûsên (feminine definite construct plural)


kaktûsê

glosses:
Formeke kaktûs:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms: kaktûsan (feminine definite oblique plural)


kaktûsên

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî pirjimar ya kaktûs.

forms: kaktûsa (feminine definite construct singular)


dakar

etymology_text: Ji erebî ذَكَر (ḏakar, “male”).


dalai lama

etymology_text: Ji tîbetî ཏཱ་ལའི་བླ་མ (tā la'i bla ma).

audio: Nl-dalai lama.ogg


dallied

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera dally.


דמשק

forms: dammeśeq (romanization)

etymology_text: Bide ber aramî דַּרְמֶשֶׂק (darmeśeq), siryaniya klasîk ܕܿܲܪܡܣܘܼܩ (darmsūq).


Berwarî

text: Wezareta Navxweyî aşkere kiriye ku li Berwarîyê navçeya Sêrtê di dema operasyonê de şer derketiye.

ref: Li Sêrtê şer derketiye: 2 polîs mirine https://web.archive.org/https://bianet.org/kurdi/mafen-mirovan/227512-li-serte-ser-derketiye-2-polis-mirine arşîv, bianet.org, 2020


Xesxêrê

glosses:
Formeke Xesxêr:
## rewşa çemandî binavkirî yekjimar
## rewşa baneşanî binavkirî yekjimar

forms:
Xesxêran (feminine definite oblique plural)
Xesxêrino (feminine definite vocative plural)


Xesxêra

glosses: Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya Xesxêr.

forms: Xesxêrên (feminine definite construct plural)


furball

glosses: Herbeke hewayî yê mezin yê ku ji gelek firokeyên şerker pêk tê.

etymology_text: Ji fur + ball.


mémoires

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-mémoires.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-mémoires.wav


dorxi

text: La va çî la! Yaxî vana me dikujine. Va ne îşî misqeran e. Vana dorxi dorxi nîşana me digrine.

ref: Jan Dost: Kobanî, r. 69

forms:
dorxî
doxrî

etymology_text: Deyn ji tirkî doğru.


wîne

text: Sandiqên keskayî wîne û heşîşê têda biçîne

ref: Jan Dost: Kobanî, r. 74

etymology_text: Formeke lêkera anîn, ji pêşlêkera devokî wi- ("bi-") û rehê demê niha -în- yê lêkera anîn.


commie

glosses: Komunîstekî; kesê ku ji îdeolojiya komunîzmê hez dike; casûsekî komunîst.

audio: EN-AU ck1 commie.ogg


commie

etymology_text: Têkilkirin ji communist + -ie.


commie

etymology_text: Ji Commodore (“navê modeleke tirimpêlan”) + -ie (“paşgira biçûkkirinê”).


commie

etymology_text: Ji commercial vehicle


camion

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-camion.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-camion.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-camion.wav


camion

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-camion.wav


xezam

glosses:
pelwerîn, dawerîna pelgên daran,
pelgên darên zerbûyî li payizê,
xemla payizê

text: Li derve xezamên rengîn diweşiyan û li erdê mîna berrên bineqş dihatin raxistin.

ref: Jan Dost: Kobanî, r. 119

forms:
xezan
xezal
xizêm

etymology_text: Hevreha soranî خەزان (xezan) û farisî خزان (xezan, “payiz”), her sê ji zimanên îranî. Heman peyv bi riya farisî wek hazan ketiye tirkî jî.

ipa: /xɛˈzɑːm/

hyphenation: xe·zam


noticeably

text: We all saw it: he paled noticeably.

text: It suddenly became noticeably cooler when the sun went behind a cloud.

text: Noticeably, what had been merely annoying to her was becoming infuriating.

etymology_text: Ji noticeable + -ly.


غزال

audio: LL-Q13955 (ara)-Fjmustak-غزال.wav

غزال

roman: ğazâl


gazelles

audio: LL-Q150 (fra)-Lyokoï-gazelles.wav


کثیف کردن

glosses: gemar kirin, lewitandin, rêvin kirin, germegû kirin, kix kirin (di zimanê zarokan de), qirêj kirin

forms: kaṯīf kerden (romanization)


سووڕ

glosses: çerx, rewşa ku bo her maweyekê ducarî dibe.

text: سووڕی مانگانە

translation: Çerxa mehane (mehik, bênimêjî)


daweriqandin

glosses: daweşandin, xistin, werkirin, têwerkirin, lêxistin

text: Min kulmek dawiraqand reqîbê xwe.

text: Te dîsa daweriqand: te dîsa derew kir.

text: Neket dawa min; ket erdê: dawerikî/daweriqî.

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


afro

glosses: Stîleke porî ya ku bi têr xingalokbûna xwe karakterîze dibe.

text: sheʼd been unmissable sitting in the front row of the lecture theatre with a crazy-ass afro and stunning face

ref: Bernardine Evaristo, Girl, Woman, Other, Penguin Books (2020), 2019, r. 335

forms: Afro

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-afro.wav


afro

text: Dominik Feri shodil své legendární afro


afro

etymology_text: Deyn ji îngilîzî afro.


afro

etymology_text: Ji îngilîzî afro bi deyn hatiye girtin.


afro

audio: LL-Q150 (fra)-Kiminou1-afro.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-afro.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-afro.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Touam-afro.wav


afro

etymology_text: Ji îngilîzî afro.

audio: LL-Q809 (pol)-Poemat-afro.wav


afro

etymology_text: Ji fransî afro an îngilîzî afro.


gentlefolk

forms: gentlefolks

etymology_text: Ji gentle (“(kevinbûyî) yê ji malbateke baş an binemaleke qedirbilind bûye”) + folk.

audio: LL-Q1860 (eng)-AcpoKrane-gentlefolk.wav


old school

glosses: Stîl, awayek fikirînê an metodeke ji bo bicihanîna wezîfeyekê ku di çaxên berê de hatiye bikaranîn, ku an ji ber çêtirbûna wê ya li hermber metoda nûtir, an jî ji ber raserbûna wê ya li hemberî riya nû tê bibîrxistin.

text: Family experts are advocating a change away from the old school, advising parents not to medicate behavioral problems.

text: My mom's a good baker because she's of the old school. She'd never buy ready-made cookie dough.

etymology_text: Bi kurtkirina "the old school of thinking", "an old school of thinking", "an old school of thought" an hin gotinên mîna van.

audio: En-au-old school.ogg


old school

glosses: Ji bo destnîşankirina tiştekî an kesekî demode, mode-kevin an tradîsyonel tê bikaranîn, bi piranî wekî tesdîqker.

text: That teacher's old school methods aren't effective, they're just annoying.

text: Man, I love that jacket; it's so old school.

forms:
oldschool
old-school
old skool
oldskool

etymology_text: Eslen ji forma attributive ya navdêra jorî.


hamza

etymology_text: Deyn ji erebî هَمْزَة (hamza).

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-hamza.wav


Prokonsul

glosses: prokonsûl, konsûla di dema Roma ya antîk de ku ji dû saleke re dibûn walî


Libation

glosses: lîbasyon, di demên Antîk de pêşkêşkirina vexwartekê ya li xwedavendan


Meeresströmung

audio: LL-Q188 (deu)-Shisma-Meeresströmung.wav


Perfekt

glosses: kamil, temam, bêkêmasî, bêqisûr, bênuqsan


Performance

glosses: bicihanîn, encamdan, pêkanîn, performans


Perigäum

glosses: nêzikiya heyvê, nêzikbûna heyvê ya li dinyayê ya di regeha xwe de


Perihel

glosses: nêzikiya rojê, nêzikbûna rojê ya li dinyayê ya di regeha xwe de


Periodensystem

glosses: xiştey xûlî, cedwela çerxî, sîstema peryodê


Permafrostboden

glosses: sehola herdemî, cihê herqeşa, hercemed, ax/cihê tim cemed e


Legasthenie

glosses: peyivkoreyî, dîsleksiyta, dîsleksî, çetiniya elimîn3i

audio: LL-Q188 (deu)-Mukeber-Legasthenie.wav


leistungsfähig

glosses: karîger, bibandor, çalak, bitesîr, efektîv, tesîrker


Leitfähigkeit

glosses: pêşkêşî, pêşîkêşî


Lenker

glosses: destikê duçerxê, direksionê duçerxeyê, direksiyon


Rautenmuster

glosses: forma elmastan, xemlandina bi şiklê elmastan, nimûneya elmastî


Lenkstange

glosses: destikê zivirandinê, destikê dirêjê bo zivirandinê


Letter

audio: LL-Q188 (deu)-PetiteTrolline-Letter.wav


Leu

forms:
Lewe
Lew
Löwe

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn lewe, ji almaniya bilind a kevn leo, ji proto-cermeniya rojava *lēwō (“şêr”).


Lexikograf

glosses: ferhengsaz, ferhengvan, ferhengnivîs, leksîkograf

forms: Lexikograph

etymology_text: Ji yûnaniya kevn λεξικογράφος (lexikográphos); hevreha îngilîzî lexicographer, holendî lexicograaf, fransî lexicographe, hwd.


Lebenshaltungskosten

glosses: bihayê berhemkirinê, bihaya jiyanê, bihayê debarê


Kopfbruststück

glosses: sîng serî, serê pêşinê kêzikan ku şûna serî digire, sefalotraks


Ornat

glosses: xemlên Şahî, tac û cilûbergên xemla Şahan


Korrekturfahne

glosses: teksta sererastkirinêi, metnê sererastkirinê


Abweg

audio: LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller-Abweg.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller-Abweg.wav


Kot

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn quāt, ji almaniya bilind a kevn quāt, ji proto-cermeniya rojava *kwād.


Kot

forms: Gott

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn û almaniya bilind a kevn got.


Kotze

glosses: vereşîn, hilavêtin, dilrabûn, vereşan, vereşang

etymology_text: Paşvesazî ji kotzen (“vereşîn”)


künstlerisch

glosses: hunermendane, bi hunermendî, sinetkarane


Kunstmaler

etymology_text: Ji Kunst (“huner”) + Maler (“resam”).


Kukuruz

glosses: garis, genimok, genimê şamî, genimokê şamî, lazût


Ladestock

glosses: çatkêş, bistika tifingê, darikê tijîkirinê


Lagerhaus

etymology_text: Ji lagern (“depo kirin”) + Haus (“xane, mal”).


Ephaptis

glosses: Efaptîs, cûreyek cilûberga Yewnanî ya antîk mîna cibeyan


Chlamys

glosses: Efaptîs, cûreyek cilûberga Yewnanî ya antîk a mîna cibeyan


Ranke

glosses: meqesa gil û giyayan bo xwe bi tiştan ve bigirin, guliyên xwe lêwerdanê


laut

pos: prep

pos_title: Daçek

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-laut.wav


laut

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn û almaniya bilind a kevn lūt, nêzîkî saksoniya kevn hlūd, ji proto-cermeniya rojava *hlūd.


lautmalerisch

glosses: şewqdar, denga holanê, dengên wek req-teqe-peq-bûm-gum û hwd.


Leidtragende

glosses: êşkêş, zorkêş


Epiphanie

glosses: cejna rojvegera Îsa pêxember, cejna xuyabûna Xwedê ya wek Îsa pêxember


Litze

glosses: qeytan, qeytana lihevwerdayî, şirîda pêçayî

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn litze, ji latînî līcia, pirjimara līcium. Bide ber fransî lisse, îtalî liccio.


logistisch

glosses: lojîstîkî, veguhastinî, têkilî veguhastinê, têkilî lojîstîkê


Löwin

etymology_text: Ji Löwe (“şêr”) + -in; hevreha hunsrikî Leevin.


Luxus

audio: De-ein unerschwinglicher Luxus.ogg


Sima

glosses: nexşên wek rêzên li derveyî abîdeyên antîk


Mamsell

glosses: keçika ciwan, xanima biçûk, herzekar, şajin, berze kirin, jê girtin

glosses: watt, west, white, witness, work, li, ji


Makron

glosses: nîşana dirêjiyê, nîşan li ser an jî bin herfan wek li ser û-ş-ç


Mandelentzündung

glosses: kulbûna gilaleyan, gilaleketin, iltihaba gilaleyan


in Betracht ziehen

glosses: dîqet kir, (tiştek) hesibandin, (tiştek) anîn bîra xwe, lê fikirîn

audio: De-in Betracht ziehen.ogg

audio: De-in Betracht ziehen2.ogg


meistens

glosses: bi piranî, exlebê caran, hema hema, bi asayî

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-meistens.wav


Membran

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Michael Schoenitzer (MichaelSchoenitzer)-Membran.wav


spitzbogig

glosses: qubeya poztûj, qubeya bi goşe, qentirme ya bi goşe


Methan

audio: LL-Q188 (deu)-PetiteTrolline-Methan.wav

audio: LL-Q188 (deu)-Shisma-Methan.wav


Metonymie

glosses: bêje berdêlî, mecaza hinartî, vegotina nerasterast


Misere

glosses: belengazî, perîşanî, şerpezetî, jarî, hejarî


Misskredit

glosses: zem kirin, bawer nekirin, guh nedan, bêewletî


Mitarbeit

glosses: harîkirin, hevarîkirin, alîkarî, hevkarî


Mittäterschaft

glosses: hevkariya bedî, hevkariya tawanî, hevkariya sûncê


monatlich

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-monatlich.wav


morgen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-morgen.wav


möglicherweise

glosses: belkî, dibe ku, mihtemelen, îhtîmal e ku


Isokephalie

glosses: hevbejnî, hevbejinya fîgûran a di nexşan de


naturbelassen

glosses: siriştî, xwezayî, xweristî, tebîî, natûrel, destnekirî


Negligee

glosses: kirasê dirêj, kirasê navmalê, kirasê şefaf


Neon

audio: LL-Q9051 (ltz)-Procrastineur49-Neon.wav


Nervenheilanstalt

glosses: dinxane, şêtxane, nexweşxaneya psîkiyatriyê


Nervenkrieg

etymology_text: Ji Nerven (“nerves”) + Krieg (“war”).


Neuigkeiten

glosses:
Pirjimara Neuigkeit (“nûçe”).
nûçe, dengûbas, xeber


Nichtbeachtung

glosses: tu nehesibandin, qedrnegirtin, îhmalkirin


Nichts

glosses: nebûn, tunebûn, hîçîtî, betal, bêwec, bêkêr, bikêrnehatî


Nippel

glosses: sermemik, serçiçik, çiçe, gomkî, bişkoja memikî, gopka memikî, çiçik


nur über meine Leiche

glosses: ne ticar, qet ne, encax di ser cesedê min re


Ohrensessel

glosses: kursîka çengkirî, kursîka plapişt bilind


olfaktorisch

glosses: aîdî bêhnkirinê, lebata bêhnkirin, seheka bêhnkirinê


Onomatopoese

glosses: dengê siriştî, peyva şewqê, gurergur-şireşir-gurmegurm


Quaderverkleidung

glosses: lêkirina serzemînê, çêkirina serzemînê, çêkirina peyarê


Operationssaal

glosses: nijdarîgeh, jora nijdariyê, ameliyetxane


störrisch

glosses: rikoyî, eksoyî, riko, serhişk, rijd, eynat


Ostermond

etymology_text: Ji almaniya bilind a navîn [Peyv?], ji almaniya bilind a kevn [Peyv?], ji aliyê Karl der Große ve di sedsala 8an de hatiye çêkirin. Wekheva Ostern + Mond (“heyv”). Bide ber îngilîzî Eastermonth.


ÖTV

glosses: Gewerkschaft Öffentliche Dienste Transport und Verkehr


Papa

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-Papa.wav


Paradeiser

etymology_text: Ji Paradiesapfel (“sêvê cinnetê”), yan jî ji Paradeis + -er.


peinlich

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-peinlich.wav


Persona non grata

forms: persona non grata

etymology_text: Ji latînî persōna (“kes”) + nōn (“ne”) + grāta (from grātus (“qebûlbar”)).

audio: De-Persona non grata.ogg


zerspült

glosses: şûştî, veşûştî


Petting

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Michael Schoenitzer (MichaelSchoenitzer)-Petting.wav


Pianist

forms: Pianistin (feminine)

etymology_text: Ji Piano + -ist.

audio: LL-Q188 (deu)-Ltrlg-Pianist.wav


hervorsickern

glosses: bi der ve nizilîn, bi der ve zayîn(av-kanî)


Phase

glosses: qonax, merhele, gihanek, faz, qedem, gav


Phloem

glosses: borikên daran, qulikên di qurmê daran de


Phlogiston

glosses: flociston, teoriyek li ser agirê ku elementa agirê bi vêketinê re derdikeve holê


bildungsfähig

glosses: elimîn, perwerdebar, perwerdebûnê re hazir


Ausfuhrhandel

glosses: bazirganiya ixracetê, bazirganiya derfiroşiyê


entpuppen

glosses: ji qilifê xwe derketin, ji guzikê derketin


Bezugsquelle

glosses: cihê çavkaniyê, cihê jêderê, cihê lê tê anîn


Pilot

etymology_text: Ji îtalî pilota, qismên bi riya fransiya navîn pilote.


pittoresk

glosses: wêneyî, nexşeyî, hêjayî wênegirtinê, ciwan


Neuerungssucht

glosses: nûkirin, hewldana nÛkirinê, pêşketin, înovasyon


inbegriffen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-inbegriffen.wav


herumreiten

glosses: di dor re zivirîn, bi hespê di dor re zivirîn


Plutonium

audio: De-waffenfähiges Plutonium.ogg


Polen

audio: LL-Q188 (deu)-Natschoba-Polen.wav


Spalier

glosses: kordon parastinê, kordona di nav qerebalixan de


würfeln

glosses: hûr kirin, hebhebî kirin, parçeparçe bûn


Opus reticulatum

glosses: şêweya lêkirina avahiyan di dema antîk de, şêweya xemlandina avahiyan a di dema antîk de


Mergel

glosses: merl, marn, cûreyek kevirê gilêcî, kevirê pûr


nivellieren

glosses: rast kirin, anîn eynî sewiyeyê, anîn eynî radeyê, hevta kirin


zufließen

glosses: av tev lê bûn, (çem) gihîştin, (av) tev lê bûn


chiotisch

glosses: xîyotî, kesê ji girava xiyosê, xiyosî, kesê ji girava xiyosê(tr. sakiz)


Positron

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Michael Schoenitzer (MichaelSchoenitzer)-Positron.wav


الله أكبر

pos_title: Hevok

etymology_text: Ji اللّٰه (allāh) + أَكْبَر (ʾakbar).


شبیه

forms: šabih (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî شَبِيه (šabīh).

متفاوت

roman: motafâvet


reenactment

glosses: Proseya cardin xistin meriyetê, cardin qanûnkirinê.

text: the reenactment of a former law

glosses: Tekrara bûyereke pêşîtir (bi piranî bûyereke tarîxî), wekî performanseke an wekî çalakiyeke civakî.

text: They're going to the Civil War battle reenactment this weekend.

forms: re-enactment

etymology_text: Ji re- + enact + -ment


title: -ێ-

redirect: ـێـ


ad-lib

glosses: Parçeyekê an temamê xeberdan an performansekê, jixweber (bêhazirî) kirin, xisûsen di komediyê de.

text: Don't worry too much about the official lines, just ad-lib as you see fit.

forms: adlib

etymology_text: Ji ad lib.

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-ad-lib.wav

드립

roman: deurip

sense: inappropriate or risqué joke


ad-libbed

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera ad-lib.


کیفر

forms: keyfar (romanization)

مجازات

roman: mojâzât

کیفردادن

roman: keyfar dâdan

کیفر دیدن

roman: kayfar didan


insidious

glosses: Bidizî, dizîkî. Yê bi dizî zerar dide, bi piranî derece bi derece.

glosses: Yê ku xistina dafikê niyet dike; yê cazib lê zerardêr.

text: The battle was lost due to the actions of insidious defectors.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-insidious.wav


Wonder Woman

glosses: Karektereke jin a xurt ji xêzeromanên DC Comics.

etymology_text: Ji wonder + woman.

audio: en-au-Wonder Woman.ogg


xêzeroman

glosses: Pirtûkeke ku rêzikên xêzkirî bi kar tîne da ku çîrokekê bêje.

text: Di nav şaxên hunerê da dîroka xêzeromanê xwe dispêre yekîtîya xêz û nivîsê.

ref: e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, YEK JI NIMÛNEYÊN EWIL YÊN XÊZEROMANÊ DI EDEBÎYATA KURDÎ DA: MIRINA JARO https://web.archive.org/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/896919 arşîv, İlyas Suvağci, hj. 3, 2019

text: Lê ne tenê mîna pirtûkê hatiye pêşberî hezkiriyên xwe. Herweha weke şano, opera, xêzeroman, bale, lîstika qomputirê, stranên muzîka qlasîk, rêzefilm, leyistika bukokeyan…

ref: Dawid Yeşilmen, - Incîleke Bê Xweda: Mîrzayê Piçûk / Dawid Yeşilmen https://web.archive.org/https://www.avestakitap.com/incileke-be-xweda-mirzaye-picuk-dawid-yesilmen arşîv, avestakitap.com, 2020

text: Kovara xêzeroman a kurdî Zrîng ku mehane tê weşandin, bi hejmara xwe ya 6’emîn gihîşt xwînerên xwe. Zrîngê di berga yekemîn de cih da Newrozê. Kaynak: Zrîng bi berga Newrozê derket

ref: Zrîng bi berga Newrozê derket Kaynak: Zrîng bi berga Newrozê derket https://web.archive.org/http://www.rupelanu.com/zring-bi-berga-newroze-derket-10113h.htm arşîv, rupelanu.com, 2020

etymology_text: Ji xêz + -e- + roman.


modeler

glosses: Kesê ku modelan çêdike, xisûsen yê ku ji amûreke plastîk yê wekî axesorkê.

glosses: Kesê ku halûhereketên sîstemeke fîzîkî model dike, xisûsen bi bikaranîna modela kompûterê.

glosses: Programeke kompûterê yê ku sîstemeke fîzîkî teswîr dike.

glosses: Bernameyeje kompûterê yê ku temsîla sê-rehendî (three dimensional) yê obje an sîstemekê çêdike.

forms: modeller

etymology_text: Ji model + -er.


modeler

glosses: Model kirin, şikil dan (fîzîken guhertina şiklê)

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-modeler.wav


روز

forms: ruz (romanization)

امروز

roman: emruz

دیروز

roman: diruz

روزنامه

roman: ruznâme

روزه

roman: ruze

روزانه

roman: ruzâne

نوروز

roman: nouruz

نیمروز

roman: nimruz

روزگار

roman: ruzgâr

روزمره

roman: ruzmarre

روزبهروز

roman: ruz-be-ruz

روزی روزگاری

roman: ruz-i ruzegar-i

audio: LL-Q9168 (fas)-Afsham23-روز.wav

audio: LL-Q9168 (fas)-Berrely-روز.wav


جدی

forms: jeddi (romanization)

etymology_text: Ji erebî جِدِّيّ (jiddiyy).


superiority

text: Many US colleges want to achieve superiority in the sport of football.

glosses: Heqên kesên raser, yê di erdên ku ji aliyê vasalan (kesên girêdayî mîran) ve tên didestgirtin.

forms: superiourity

etymology_text:
Ji îngilîziya navîn superiorite, ji fransiya kevn superiorite, ji latîniya serdema navîn superioritas, ji latînî superior.
Ji aliyê morfolojîk ve ji superior + -ity.


purse-snatching

glosses: Karê dizên ku radihêjin tiştekî û direvînin.


محاكمة

glosses: mehkeme, dadgeh; dezgeha biryarên qanûnî dide

محاکمه

roman: mohâkeme


togas

pos_title: Formeke navdêrê

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-togas.wav


محكمة

glosses: mehkeme, dadgeh; cihê biryarên qanûnî lê tên dan


embogs

pos_title: Formeke lêkerê

glosses: Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêkera embog.


embogged

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera embog.


مردم‌سالاری

forms: mardomsâlâri (romanization)

etymology_text: مردم (mardom) + سالاری (sâlâri)

دموکراسی

roman: demokrâsi


تمييز

etymology_text: Ji rehê م ي ز (m-y-z).

تمیز

roman: tamiz

تمییز

roman: temyiz

تمیز

roman: temiz


کمین

glosses: bose, heşare, neçarge, xefik, xepik, heşare, kemîn, kemîn, kemîn, tele


title: xîybet kirin

redirect: xiybet kirin


تصدیق

forms: tasdiq (romanization)

تصدیق کردن

roman: tastiq kerden


غليظ

pos_title: Rengdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ownself

text: You may be ashamed of your ownself, to disturb People at this Time of Night.

translation: Dibe ku tu jixwe şerm bikî, ji ber acizkirina însanan yê di vê saetê şevê de.

ref: 1749, Henry Fielding, Tom Jones

etymology_text: Ji own + self.


نذر

pos_title: Navdêr

forms: nazr (romanization)

etymology_text: Ji نذر کردن (nazr kerden).


طلوع

forms: tolu' (romanization)

طلوع افتاب

roman: tolu' âftâb

طلوع خورشید

roman: tolu' xoršid

طلوع کردن

roman: tolu' kerden


شاد

forms: šâd (romanization)

شادی

roman: šâdi

شادمان

roman: šâdmân

شادروان

roman: šâdravân

شاداب

roman: šâdâb

شادمهر

roman: šâdmehr

شاباش

roman: šâbâš

شاد باد

roman: šâd bâd

شادبهر

roman: šâdbahr

شادخواب

roman: šâdxâb

شاددل

roman: šâddel

شاد کردن

roman: šâd kerden


دعوة

etymology_text: Ji rehê د ع و (d-ʿ-w).

دَعوَت

roman: da'vat

دعوت

roman: da'vet


خمیر

forms: xamir (romanization)

etymology_text: Deyn ji erebî خَمِير (ḵamīr).

خمیرمایه

roman: xamirmâye


title: ناـ

redirect: نا


fosforlu mavi

glosses: şînê fîq, hêşînê fîq


روى

pos_title: Lêker

glosses: vegotin, rave kirin, çîrok gotin, gotin, behs kirin

etymology_text: Ji rehê ر و ي (r-w-y).


celibated

glosses: Dema boriya sade û partîsîpa borî ji lêkera celibate.


perennial

glosses: Yê ku li seranserê salê, an her daîm aktîv dimîne.

text: a perennial stream

glosses: Yê xwedî çerxa jiyanê yê ji du salan zêdetir e.

glosses: Yê bêsekn, an bênavber dewam dike. Biberdewamî, ebedî, hetahetayî.

text: His artwork has a perennial beauty.

glosses: tekrarker; xuyabûn an bûna cardin û cardin.

text: Change is a perennial theme in politics.

text: a perennial candidate

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-perennial.wav