eyisandin

glosses:
teyisandin, biriqandin, çirisandin, birisandin,
geş kirin, ron kirin,
teyisok dan yan teyisok jê anîn,
ronahî dan yan ronahî jê anîn

forms:
dieyisînim (present)
dieyisînî (present)
dieyisîne (present)
dieyisînin (present)
beyisîne (imperative singular)
beyisînin (imperative plural)
eyisand (past)
eyisand (past)
eyisand (past)
eyisand (past)
–eyisîn– (root present)
–eyisand– (root past)
ez dieyisînim (indicative present positive)
ez nayeyisînim (indicative present negative)
min eyisand (indicative past positive)
min neyeyisand (indicative past negative)
tu dieyisînî (indicative present positive)
tu nayeyisînî (indicative present negative)
te eyisand (indicative past positive)
te neyeyisand (indicative past negative)
ew dieyisîne (indicative present positive)
ew nayeyisîne (indicative present negative)
wê/wî eyisand (indicative past positive)
wê/wî neyeyisand (indicative past negative)
em dieyisînin (indicative present positive)
em nayeyisînin (indicative present negative)
me eyisand (indicative past positive)
me neyeyisand (indicative past negative)
hûn dieyisînin (indicative present positive)
hûn nayeyisînin (indicative present negative)
we eyisand (indicative past positive)
we neyeyisand (indicative past negative)
ew dieyisînin (indicative present positive)
ew nayeyisînin (indicative present negative)
wan eyisand (indicative past positive)
wan neyeyisand (indicative past negative)
min dieyisand (imperfect positive)
min nedieyisand (imperfect negative)
min eyisandibû (positive)
min neyeyisandibû (negative)
te dieyisand (imperfect positive)
te nedieyisand (imperfect negative)
te eyisandibû (positive)
te neyeyisandibû (negative)
wê/wî dieyisand (imperfect positive)
wê/wî nedieyisand (imperfect negative)
wê/wî eyisandibû (positive)
wê/wî neyeyisandibû (negative)
me dieyisand (imperfect positive)
me nedieyisand (imperfect negative)
me eyisandibû (positive)
me neyeyisandibû (negative)
we dieyisand (imperfect positive)
we nedieyisand (imperfect negative)
we eyisandibû (positive)
we neyeyisandibû (negative)
wan dieyisand (imperfect positive)
wan nedieyisand (imperfect negative)
wan eyisandibû (positive)
wan neyeyisandibû (negative)
ez ê beyisînim (future positive)
ez ê neyeyisînim (future negative)
minê eyisandibe (future perfect positive)
minê neyeyisandibe (future perfect negative)
tu yê beyisînî (future positive)
tu yê neyeyisînî (future negative)
teyê eyisandibe (future perfect positive)
teyê neyeyisandibe (future perfect negative)
ew ê beyisîne (future positive)
ew ê neyeyisîne (future negative)
wê/wîyê eyisandibe (future perfect positive)
wê/wîyê neyeyisandibe (future perfect negative)
em ê beyisînin (future positive)
em ê neyeyisînin (future negative)
meyê eyisandibe (future perfect positive)
meyê neyeyisandibe (future perfect negative)
hûn ê beyisînin (future positive)
hûn ê neyeyisînin (future negative)
weyê eyisandibe (future perfect positive)
weyê neyeyisandibe (future perfect negative)
ew ê beyisînin (future positive)
ew ê neyeyisînin (future negative)
wanê eyisandibe (future perfect positive)
wanê neyeyisandibe (future perfect negative)
min eyisandiye (perfect positive)
min neyeyisandiye (perfect negative)
min eyisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min neyeyisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te eyisandiye (perfect positive)
te neyeyisandiye (perfect negative)
te eyisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te neyeyisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî eyisandiye (perfect positive)
wê/wî neyeyisandiye (perfect negative)
wê/wî eyisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî neyeyisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me eyisandiye (perfect positive)
me neyeyisandiye (perfect negative)
me eyisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me neyeyisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we eyisandiye (perfect positive)
we neyeyisandiye (perfect negative)
we eyisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we neyeyisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan eyisandiye (perfect positive)
wan neyeyisandiye (perfect negative)
wan eyisandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan neyeyisandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez beyisînim (present subjunctive positive)
(bila) ez neyeyisînim (present subjunctive negative)
(bila) min eyisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min neyeyisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu beyisînî (present subjunctive positive)
(bila) tu neyeyisînî (present subjunctive negative)
(bila) te eyisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te neyeyisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew beyisîne (present subjunctive positive)
(bila) ew neyeyisîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî eyisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî neyeyisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em beyisînin (present subjunctive positive)
(bila) em neyeyisînin (present subjunctive negative)
(bila) me eyisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me neyeyisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn beyisînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn neyeyisînin (present subjunctive negative)
(bila) we eyisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we neyeyisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew beyisînin (present subjunctive positive)
(bila) ew neyeyisînin (present subjunctive negative)
(bila) wan eyisandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan neyeyisandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min beyisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min neyeyisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min eyisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min neyeyisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te beyisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te neyeyisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te eyisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te neyeyisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî beyisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neyeyisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî eyisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî neyeyisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me beyisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me neyeyisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me eyisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me neyeyisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we beyisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we neyeyisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we eyisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we neyeyisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan beyisanda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan neyeyisanda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan eyisandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan neyeyisandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê beyisanda (present conditional positive)
minê neyeyisanda (present conditional negative)
minê eyisandibûya (preterite conditional positive)
minê neyeyisandibûya (preterite conditional negative)
teyê beyisanda (present conditional positive)
teyê neyeyisanda (present conditional negative)
teyê eyisandibûya (preterite conditional positive)
teyê neyeyisandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê beyisanda (present conditional positive)
wê/wîyê neyeyisanda (present conditional negative)
wê/wîyê eyisandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê neyeyisandibûya (preterite conditional negative)
meyê beyisanda (present conditional positive)
meyê neyeyisanda (present conditional negative)
meyê eyisandibûya (preterite conditional positive)
meyê neyeyisandibûya (preterite conditional negative)
weyê beyisanda (present conditional positive)
weyê neyeyisanda (present conditional negative)
weyê eyisandibûya (preterite conditional positive)
weyê neyeyisandibûya (preterite conditional negative)
wanê beyisanda (present conditional positive)
wanê neyeyisanda (present conditional negative)
wanê eyisandibûya (preterite conditional positive)
wanê neyeyisandibûya (preterite conditional negative)
(tu) beyisîne (imperative present positive)
(tu) neyeyisîne (imperative present negative)
(hûn) beyisînin (imperative present positive)
(hûn) neyeyisînin (imperative present negative)
ئهیساندن
eyîsandin
eysandin
eyişandin

etymology_text: Ji eys + -andin.

ipa: /ɛjɪsɑːnˈdɪn/

hyphenation: e·yi·san·din


eyisandin

pos: noun

pos_title: Navdêr

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


mihrab

glosses:
cihê kûr li dîwarê mizgeftê
(bi taybetî cihê ku mela lê disekine)

text:
Dînek afirand jiînkarê
 Bi secde û mihrab û menber
 Redda Xweda û pêxemberan kir
 Reddê kir xwede, xwe kir pêxember

ref: Rojen Barnas, Milkê Evînê, Nûdem, 1995, r. 18, ISBN 91 88592-146

forms: menber

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].

word: semicircular niche in the wall of a mosque that indicates the qibla


inkar

text: Tirk hebûna kurdan inkar dikin.

text:
Hacet niye cana yedê beyda bi deranîn
inkara di dîn da nebit i'caz-i çi hacet
Esrarê ezel dê di ebed bêne zuhûrê

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms:
ئنکار
înkar
înkar

etymology_text: Ji erebî إنكار

самоотвершенность

roman: samootveršennostʹ

самоотречение

roman: samootrečenije

отрещение

roman: otreščenije


inkar

glosses: nêrîn, mêze kirin, temaşe kirin, berê xwe dan, seh kirin, fekirin


menber

glosses: li mizgeftan cihê bilind yê ku mela jê weiz dide

forms:
مەنبەر
mihrab

etymology_text: Ji erebî منبر.


weiz

glosses:
gotara ku mela li mizgeftê bo guhdaran dixwîne
(ev peyv dikare bo dînên dî jî û pîrozgehên wan jî bêt bikaranîn)

forms:
وەعز
waz
waiz
wa'z
wehz
we'z
waz

etymology_text: Ji erebî وعظ

ipa: /wɛˈɪz/

hyphenation: we·iz


mixanet

forms:
muxanet
muxannet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


barû

text:
Ev keleh, keleha Meyafarqînê!
Gava Roja me derdikeve ji hêla Zêwetirkê
Berê xwe dide birca Zembîlfiroş
Birc û barûyên hêkerengî
Şewqa wê diavêje Kevanê Qîrê
di rasera girê di Tilmînê

ref: Rojen Barnas, Milkê Evînê, Nûdem, 1995, r. 21, ISBN 91 88592-146

forms:
baro
barût

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hişaza

pos: adj

pos_title: Rengdêr

forms:
hişazatir (comparative)
herî hişaza (superlative)
hişazatirîn (superlative)
hişazad

etymology_text: Ji hiş + aza.


çilwilîn

pos: verb

pos_title: Lêker

text: ...û rîmeke laxir a tîrêjên rojê di nav telpikên zîvirok re diçilwilî.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 33, ISBN 978-605-2246-80-1

glosses: teyisîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
چلولین
çilvilîn
çilmisîn

ipa: /t͡ʃɪlwɪˈliːn/

hyphenation: çil·wi·lîn


birisîn

forms: برسین

ipa: /bɪɾɪˈsiːn/


çixarî

glosses: Derketina bo nav siriştê û borandina çend seetekan li wir û xwarina li wir.

text: Gava keç û bûk derdikevin çixariyê d' serê gulanan

ref: Rojen Barnas, Milkê Evînê, Nûdem, 1995, r. 22, ISBN 91 88592-146


şemamok

text:
Sê hawe te deng, yek ji sira bayê siba ye
Hawayê dî ji dengê xuşîna dehl û reza ye
Hawê sisîya ji bihna şemamok û gula ye
Lewra ku li dinyê tu bi nav û tu meşûr e.

ref: Bilbilê Dilşadî, Seydayê Tîrêj

forms:
شهمامۆك
şimamok

etymology_text: Ji erebî شَمَّام (šammām, “şemam, gundor”) + -ok.

شَمَّام

roman: šammām


hewale

glosses: raguhezandin, ji cihekî birin yan hinartin cihek din

text: Ah-i ji destê wê sirê dil ji meyê hewale kirAh-i ji destê wê sirê dil ji meyê hewale kir

forms:
حهواله
hewal

ipa: /hɛwɑːˈlɛ/

hyphenation: he·wa·le


hewal

text: (Dihok) Hîvî dikeyn bawerîya xu bi hemî hewalên torên civakî neînin. Gelek peyca û dezgeha nivîsîbû ji ber dizîyê ev tawana kuştina şevê dî hatîye encamdan.

ref: دهوك پولیس Duhok Police, هیڤی دکەین باوەریا خو ب هەمی هەوالێن تورێن جڤاکی نەئین گەلەك پەیجا و دەزگەها نڤێسیبو ژبەر دزیێ ئەف تاوانا کوشتنا شڤێدی هاتیه ئەنجام دان.. https://web.archive.org/https://www.facebook.com/watch/?v=610634096062809 arşîv, facebook.com/, 13.02.2019

forms:
hewall
hewale
heval
ehwal

etymology_text: Ji erebî أَحْوَال (ʾaḥwāl), pirrjimara حَال (ḥāl) ku serekaniya peyva hal (rewş) ya kurdî ye.

ipa: /hɛˈwɑːl/


xêrindar

glosses: bixêr, xêrdar, qenc (bi taybetî wek bersiva "Bi xêr hatî" têt bikaranîn)

forms:
xêrindartir (comparative)
herî xêrindar (superlative)
xêrindartirîn (superlative)

etymology_text: Ji xêr + -in- + -dar.


demek

pos_title: Formeke navdêrê

glosses: wextek, çaxek, zemanek, katek, yek dem, hinek dem

glosses: Rewşa navkî ya mê ya yekjimar a nebinavkirî ya dem.

forms: demin (feminine indefinite nominative plural)

ipa: /dɛˈmɛk/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-demek.wav

hyphenation: de·mek


demek

pos: adv

pos_title: Hoker

etymology_text: Ji tirkî demek.


demek

text: ben bir şey demedim

text: Aleviler pire dede de derler

text: kamer ay demektir

text: küt dedi düştü

text: bu işe herkes ne der?

text: bundan sonra gelir mi dersin?

text: yağmur, kar demedi yola çıktı

text: demek yarın gelecek

text: ağzını açayım deme, çok fena olursun

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-demek.wav


kapasîte

etymology_text: Bi rêya fransî capacité ji latînî capacitas


kotî

glosses: Ji wî kesî/ê re tê gotin yê/a ku tûşî nexweşiya gurriyatiyê bûyî.

forms: کۆتی

etymology_text: Ji tirkî kötü (“xirab”) ji tirkiya kevn köti, hevreha gagawzî kötü.


cenab

text: Ger xadim e wî digêrî mexdûmBê secde te ey cenabê me'bûdAdem kire qiblegah û mescûd

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: cenabet

etymology_text: Ji erebî جناب

ipa: /d͡ʒɛˈnɑːb/

hyphenation: ce·nab


cebirîn

forms:
جهبرین
kewîn

etymology_text: Têkildarî cebar

ipa: /d͡ʒɛbɪˈɾiːn/


cebirîn

ipa: /d͡ʒɛbɪˈɾiːn/


cebirandin

text: (...) kevok danî ser masê û xwest ku here hin hevîr û rûn bîne, da pê ling û baskên kevokê bicebirîne.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms:
dicebirînim (present)
dicebirînî (present)
dicebirîne (present)
dicebirînin (present)
bicebirîne (imperative singular)
bicebirînin (imperative plural)
cebirand (past)
cebirand (past)
cebirand (past)
cebirand (past)
–cebirîn– (root present)
–cebirand– (root past)
ez dicebirînim (indicative present positive)
ez nacebirînim (indicative present negative)
min cebirand (indicative past positive)
min necebirand (indicative past negative)
tu dicebirînî (indicative present positive)
tu nacebirînî (indicative present negative)
te cebirand (indicative past positive)
te necebirand (indicative past negative)
ew dicebirîne (indicative present positive)
ew nacebirîne (indicative present negative)
wê/wî cebirand (indicative past positive)
wê/wî necebirand (indicative past negative)
em dicebirînin (indicative present positive)
em nacebirînin (indicative present negative)
me cebirand (indicative past positive)
me necebirand (indicative past negative)
hûn dicebirînin (indicative present positive)
hûn nacebirînin (indicative present negative)
we cebirand (indicative past positive)
we necebirand (indicative past negative)
ew dicebirînin (indicative present positive)
ew nacebirînin (indicative present negative)
wan cebirand (indicative past positive)
wan necebirand (indicative past negative)
min dicebirand (imperfect positive)
min nedicebirand (imperfect negative)
min cebirandibû (positive)
min necebirandibû (negative)
te dicebirand (imperfect positive)
te nedicebirand (imperfect negative)
te cebirandibû (positive)
te necebirandibû (negative)
wê/wî dicebirand (imperfect positive)
wê/wî nedicebirand (imperfect negative)
wê/wî cebirandibû (positive)
wê/wî necebirandibû (negative)
me dicebirand (imperfect positive)
me nedicebirand (imperfect negative)
me cebirandibû (positive)
me necebirandibû (negative)
we dicebirand (imperfect positive)
we nedicebirand (imperfect negative)
we cebirandibû (positive)
we necebirandibû (negative)
wan dicebirand (imperfect positive)
wan nedicebirand (imperfect negative)
wan cebirandibû (positive)
wan necebirandibû (negative)
ez ê bicebirînim (future positive)
ez ê necebirînim (future negative)
minê cebirandibe (future perfect positive)
minê necebirandibe (future perfect negative)
tu yê bicebirînî (future positive)
tu yê necebirînî (future negative)
teyê cebirandibe (future perfect positive)
teyê necebirandibe (future perfect negative)
ew ê bicebirîne (future positive)
ew ê necebirîne (future negative)
wê/wîyê cebirandibe (future perfect positive)
wê/wîyê necebirandibe (future perfect negative)
em ê bicebirînin (future positive)
em ê necebirînin (future negative)
meyê cebirandibe (future perfect positive)
meyê necebirandibe (future perfect negative)
hûn ê bicebirînin (future positive)
hûn ê necebirînin (future negative)
weyê cebirandibe (future perfect positive)
weyê necebirandibe (future perfect negative)
ew ê bicebirînin (future positive)
ew ê necebirînin (future negative)
wanê cebirandibe (future perfect positive)
wanê necebirandibe (future perfect negative)
min cebirandiye (perfect positive)
min necebirandiye (perfect negative)
min cebirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min necebirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te cebirandiye (perfect positive)
te necebirandiye (perfect negative)
te cebirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te necebirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî cebirandiye (perfect positive)
wê/wî necebirandiye (perfect negative)
wê/wî cebirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî necebirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me cebirandiye (perfect positive)
me necebirandiye (perfect negative)
me cebirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me necebirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we cebirandiye (perfect positive)
we necebirandiye (perfect negative)
we cebirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we necebirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan cebirandiye (perfect positive)
wan necebirandiye (perfect negative)
wan cebirandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan necebirandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bicebirînim (present subjunctive positive)
(bila) ez necebirînim (present subjunctive negative)
(bila) min cebirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min necebirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bicebirînî (present subjunctive positive)
(bila) tu necebirînî (present subjunctive negative)
(bila) te cebirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te necebirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicebirîne (present subjunctive positive)
(bila) ew necebirîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî cebirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî necebirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bicebirînin (present subjunctive positive)
(bila) em necebirînin (present subjunctive negative)
(bila) me cebirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me necebirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bicebirînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn necebirînin (present subjunctive negative)
(bila) we cebirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we necebirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicebirînin (present subjunctive positive)
(bila) ew necebirînin (present subjunctive negative)
(bila) wan cebirandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan necebirandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bicebiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min necebiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min cebirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min necebirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bicebiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te necebiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te cebirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te necebirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bicebiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necebiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî cebirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necebirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bicebiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me necebiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me cebirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me necebirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bicebiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we necebiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we cebirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we necebirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bicebiranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan necebiranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan cebirandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan necebirandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bicebiranda (present conditional positive)
minê necebiranda (present conditional negative)
minê cebirandibûya (preterite conditional positive)
minê necebirandibûya (preterite conditional negative)
teyê bicebiranda (present conditional positive)
teyê necebiranda (present conditional negative)
teyê cebirandibûya (preterite conditional positive)
teyê necebirandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bicebiranda (present conditional positive)
wê/wîyê necebiranda (present conditional negative)
wê/wîyê cebirandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê necebirandibûya (preterite conditional negative)
meyê bicebiranda (present conditional positive)
meyê necebiranda (present conditional negative)
meyê cebirandibûya (preterite conditional positive)
meyê necebirandibûya (preterite conditional negative)
weyê bicebiranda (present conditional positive)
weyê necebiranda (present conditional negative)
weyê cebirandibûya (preterite conditional positive)
weyê necebirandibûya (preterite conditional negative)
wanê bicebiranda (present conditional positive)
wanê necebiranda (present conditional negative)
wanê cebirandibûya (preterite conditional positive)
wanê necebirandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bicebirîne (imperative present positive)
(tu) necebirîne (imperative present negative)
(hûn) bicebirînin (imperative present positive)
(hûn) necebirînin (imperative present negative)
جهبراندن
kewandin


reşaş

glosses: Hin cûn tifekên otomatîk yan nîv-otomatîk in.

text: Li gundê Hemikan (Beşagaç) yê ser bi qezaya Bêşebabê ya Şirnexê ve, reşaşekirina mînîbusa ko gundî tê de bûn ji aliyê ordiya tirk û dûvelanka wê Jîtemê ve hatiye pêkanîn. Ev cînayet ji bo bitenêkirina gerîlayan û çavtirsandina gel tên kirin û paşê diavêjin ser milê PKK-ê da kiryara xwe veşêrin û da PKK-ê rûreş bikin.

ref: ji daxwiyaniyek HPGê li gor Nefel.com, 9/2007

forms:
reşaşe
resas

hyphenation: re·şaş


etnîk

glosses: gel, milet, netewe, qewm, xelk, etnîsîte, xelq

etymology_text: Bi rêya fransî ethnique ji yewnanî ethnos (gel, milet, xelk

ipa: /ɛtˈniːk/

hyphenation: et·nîk


yobaz

glosses: hur, serhişk, paşverû, kevneperist, fanatîk, fundamentalîst, bêtolerans, bêtehemil, murtecî

text: Hem ew jî, rastîyekî rast û çep e- bûye şepe- ku, Birêvebirên Sazmana PKK ya îro- ji sedî, nod û nehên wan- `Elewî ne, îdare û dubaretî ya wê, bi destê wane, di destê wan da ye, bi dîrektifa vane; ko `Elewî jî, -Elewî yên Tu (r)kîya yê- ji sedî nod û çend, Kemalîst in, karê wan, pêxwarin û vexwarine, pêra kirin û têra kirine, neyarî ya bîr û bawerîya ne, berbirî ya çareserî ya ne, yobaz û qurnaz in, hoya wana herî mezin jî, mey û ney û saz in; peyvendî yên wan, -bi tu avayî- bi Kurdistan û azadîya Kurdistanê tune, ji Kemalîstan zêdetir Kemalîst in, li pey komara Kemalîsta faşîst in; kelmîst ên bê wîstin, pirrên wan Ataîst in; Her çiqas ku, hinek nekemalîstên wan jî, hene, welat parêz in jî, lê mixabin, hem kêm in, hem jî, dêm in bejî ne bi kêm in!

ref: Abdurrahman Durre, Govend û Dîlan, sazbend û lîlan, Kerkuk-kurdistan.com, 8/2005


xilt

glosses: cird^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
xilte
xilf


heyf

glosses: dilsojî, biberketin, dilpêşewitîn, dilmanpêve

glosses: heyf e ku: mixabin, maalesef, cihê daxê ye ku, be daxewe

forms:
حەیف
heyif

hyphenation: heyf


yumuşak

text: Pamuk yumuşaktır.

text: Yaş dallar yumuşak olur.

text: Yumuşak bir teni var.

text: Yumuşak kumaş.

text: Yumuşak taş.

text: Yumuşak ekmek.

text: Yumuşak hava.

text: Yumuşak sözler.

text: Yumuşak bakışlar.

text: Yumuşak adımlarla geldi.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-yumuşak.wav


yasak

audio: LL-Q256 (tur)-Veravi95-yasak.wav


mum

forms:
mam
mom
Mom
Mum

etymology_text: Awayekî din yê mam, yan ji kurtkirina mummy. Bide ber mom, mama.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-mum.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-mum.wav


mum

etymology_text: Kurtkirina chrysanthemum.


mum

etymology_text: Deyn ji almanî Mumme, ji navê Christian Mumme, yê ku vê bireyê di sala 1492an de çêkiriye.


mum

glosses: mûm, find, mûmik, şam, şemal, şemamik, şemalik

text: Bal mumu.

etymology_text: Ji farisî موم (mum).

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-mum.wav


mêvanperwer

glosses:
kesa/ê ku qedrê mêvanan digire,
 kesa/ê ku ji mêvanan hez dike,
kesa/ê ku ji mêvanan re qenc e,
kesa/ê ku mêvanan xwedî dike

forms:
mêvanperwertir (comparative)
herî mêvanperwer (superlative)
mêvanperwertirîn (superlative)
mêhvanperwer
mihvanperwer
mîvanperwer

etymology_text: Ji mêvan + -perwer.


mêvandarî

glosses: mazûvanî, hostî, xwedîkirina mêvanan (daxwazkirina mirovan ku bên mala mirovî xwarinê bixwin)

text: Xusrewê ku bi mêvandarî hatiye mala hevalê xwe, bi dilxweşî U xwarinên ser masê dinêre (...)

ref: Hesenê Metê, Smirnoff, Weşanên Welat

forms:
مێڤانداری
mêhvandarî
mihvandarî
mîvandarî

etymology_text: Ji mêvandar + -î


têrav

glosses: Tiştê pirr av di nav de heye, dera ku av lê mişe ye; ne ziwa, ne kêmav, ne dêm.

forms:
têravtir (comparative)
herî têrav (superlative)
têravtirîn (superlative)

etymology_text: Ji têr- + av.

تێراو

roman: têraw

پاراو

roman: paraw

notes:
têrav kirin
têravkirin
têravkirî


hammer

glosses: çakûç, keçûç


hammer

glosses: çakûç, keçûç


hammer

audio: LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-hammer.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-hammer.wav


hammer

glosses: çakûç, keçûç


nalbendî

forms:
nalbendîtî
nalbendtî

etymology_text: Ji nalbend + -î


gap

glosses: Karê çend seetan yan çend rojan yê komek mirovan bo armancek hevpar dike.

forms: gep

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

ipa: /ɡɑːp/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-gap.wav

hyphenation: gap


brea

audio: LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-brea.wav


şeroke

forms:
şeroketir (comparative)
herî şeroke (superlative)
şeroketirîn (superlative)
şerrok
şerok
şerroke

etymology_text: şer + -ok + e


morire

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-morire.wav


mourir

audio: LL-Q150 (fra)-Guilhelma-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Roll-Morton-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-X-Javier-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-mourir.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Benoît Prieur-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-GAllegre-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Ash Crow-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Opsylac-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Madehub-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-mourir.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Eihel-mourir.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Kaderousse-mourir.wav


ölmek

forms: öldürmek

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ölmek.wav


morir

audio: LL-Q1321 (spa)-Rodelar-morir.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-morir.wav

audio: LL-Q1321 (spa)-Guergana-morir.wav


piste-pist

glosses:
pistîn, pistandin, li ber guhên hev bi dengê nizm peyivîn
(bi taybetî daku hinekên din nebîzin)

text: Di nav reşayiya şevê de dengê piste pistekê hat.

ref: Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

forms:
پستەپست
pistepist
pist-pist
pispist

etymology_text: Ji pist + -e- + pist.

ipa: /pɪstɛˈpɪst/

hyphenation: pis·te·pist


xişrûk

glosses:
pirzik, zirpik, pizrik,
niqteyên sor yên dikevin leşî

forms:
pizik
pirz
pirzk
pizrik
piziruk


peristîş

forms: perestîş

etymology_text: Ji peristin + -îş ji zimanên îranî, hevreha farisî پرستش (perestiş), farisiya navîn perestişn.

우러르다

roman: ureoreuda

ipa: /pɛɾɪsˈtiːʃ/

hyphenation: pe·ris·tîş


taet

glosses:
peristin, îbadet, peristîş,
dua û rojî û nivêj û karên wek wan

text: Hem hidayet hem nubûwwet rîf'et eTa'et e yazdeh şefa'et temmet e

ref: Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

forms:
taat
ta'et

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

우러르다

sense: peristin, îbadet'

ipa: /tɑːˈɛt/

audio: LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-taet.wav

hyphenation: ta·et


teqandî

glosses:
peqandî, teqî, teqiyayî,
ya / yê ku hatiye peqandin

glosses: peqiyayî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: * teqandin - -in + -î


pirtikandî

glosses:
pirtikî, pirt-pirtkirî, kirî pirtik-pirtik, peritandî, pijikandî, hûr-hûrkirî, parçe-parçekirî, çirandî, dirandî,
jihevveqetandî, kirî qed-qed, ker-kerkirî, rîçal-rîçalkirî, qed-qedkirî

etymology_text: pirtikandin + -in + -î


sparîş

glosses:
xwestina tiştek firotinê,
daxwaza kirîna tiştekî

forms:
siparij
siparîş
sparij
spariş

etymology_text: Ji farisî سفارش (sefâresh), ji سپار (sepâr-, “spartin, sparîş kirin”) + ش (-eš, “-îş”); wekheva spartin - -in + -îş.

заказ

roman: zakáz

παραγγελία

roman: parangelía


caduc

audio: LL-Q7026 (cat)-Marvives-caduc.wav


pejirîner

glosses: Ya/yê ku tiştekî dipejirîne anku qebûl dike.

forms: pejirêner

etymology_text: Ji pejirîn + -er.


pano

glosses: Lewheyê ku daxwiyanî li ser tên nivîsîn û berçavkirin.

text: Piştî ku reklam li ser panoya otobana Ebû Dabîyê hat dîtin rojnameyên Emîratê li ser vê yekê nivîsand û bi hezaran kesî jî telefonî Dawidî kir.

ref: Netkurd.com, 10/2007

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]


pano

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pano.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-pano.wav


appelkoos

audio: LL-Q14196 (afr)-Oesjaar-appelkoos.wav


abrikoto

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-abrikoto.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-abrikoto.wav

audio: LL-Q143 (epo)-Citoyenovice-abrikoto.wav


abricot

audio: LL-Q150 (fra)-PJLC-Wiki-abricot.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Mathieu Denel WMFr-abricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Yug-abricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-abricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Vahidmasrour-abricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-abricot.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-abricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Pamputt-abricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-abricot.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-abricot.wav


kayısı

glosses: arûng, mişmiş, zerdele, şelane, zerde, hîrog, hêrûg, qeysî

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-kayısı.wav


aprikos

audio: LL-Q9043 (nor)-Telaneo-aprikos.wav


aprikos

audio: LL-Q9027 (swe)-Moonhouse-aprikos.wav


абрикос

audio: LL-Q7737 (rus)-DomesticFrog-абрикос.wav

audio: LL-Q7737 (rus)-Nobody178-абрикос.wav

audio: LL-Q7737 (rus)-Adamboluu-абрикос.wav

audio: LL-Q7737 (rus)-Lvova-абрикос.wav


damasco

audio: LL-Q5146 (por)-MedK1-damasco.wav


morela

audio: LL-Q809 (pol)-Gower-morela.wav


משמש

audio: LL-Q9288 (heb)-Buffer-משמש.wav


albicocca

audio: LL-Q652 (ita)-Yiyi-albicocca.wav

audio: LL-Q652 (ita)-LangPao-albicocca.wav


albercoc

audio: LL-Q7026 (cat)-Millars-albercoc.wav


zirre-zirr

forms:
زڕە-زڕ
zirrezirr
zirr-zirr
zirrzirr
zirzir
zirezir
zir-zir

etymology_text: Ji zirr + -e- + zirr.


qebûlbar

glosses:
pejirbar, meqbûl,
tişta/ê ku tê yan dikare bêt qebûlkirin anku pejirandin

text: Min meseleya hebûna PKK-ê ya li bakurê Iraqê hem digel Barzanî û hem digel Talebanî axivî. Min ji wan re got ko çavlêgirtina hebûna PKK-ê ya li bakurê Iraqê ne qebûlbar e. Ev rê li ber lihevhatina li Iraqê digire.

ref: Zalmay Xelîlzad li gor Nefel.com, 10/2007

glosses: pejirandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
qebûlbartir (comparative)
herî qebûlbar (superlative)
qebûlbartirîn (superlative)
maqbûl

etymology_text: Ji qebûl + -bar


isqof

glosses: pîskopos, metran, serqeşe, rêber û rihbanên mesîhiyan

glosses: zalim, stemkar, bêwijdan, bêbext, bêrehm

forms:
ئسقۆف
esqof
esqûf
isqûf
usqof
usqûf

etymology_text: Hevreha farisî اسقف (usquf), tirkî üskuf, ji erebî اسقف (usquf) ji aramî ܐܦܝܣܩܘܦܐ (episqoppa) ji yûnanî ἐπίσκοπος (ἐpískopos) ji ἐπί (ἐpí, “lê, li ser”) + σκοπός (skopós, “çavdêr, serperişt, rêber”). Ji eynî rehî bi rêya tirkî ji yûnaniya nû: pîskopos. Dîsa ji eynî peyvê herwiha bo nimûne: swêdî biskop, almanî Bischof, îngilîzî bishop, fransî évêque, fînlendî piispa, spanî obispo... hemû bi maneya "metran, pîskopos. Ji ἐπί (êpî) herwiha bo nimûne epentez. Ji σκοπός (skopos) herwiha bo nimûne: mîkroskop, teleskop. Bo ketina çend dengan ji destpêka peyvê (aferez) di hin peyvên din jî yên dînî yên esil-yûnanî binêre: Incîl, Iblîs.

епі́скап

roman: jepískap

бі́скуп

roman: bískup

বিশপ

roman: biśôp

епи́скоп

roman: epískop

влади́ка

roman: vladíka

主教

roman: zyu² gaau³

主教

roman: zhǔjiào

主教

roman: chú-kàu

أُسْقُف

roman: ʾusquf

եպիսկոպոս

roman: episkopos

اسقف

roman: osqof

سکوبا

roman: sokubâ

ეპისკოპოსი

roman: eṗisḳoṗosi

बिशप

roman: biśap

धर्माध्यक्ष

roman: dharmādhyakṣ

בִּישׁוֹף

roman: bishóf

епископ

roman: yepiskop

주교

roman: jugyo

епископ

roman: episkop

бискуп

roman: biskup

владика

roman: vladika

хүрээний тэргүүн

roman: hüreenij tergüün

алчер

roman: alḱer

اسقف

roman: uskuf

ئېپىسكوپ

roman: ëpiskop

باش روھانىي

roman: bash rohaniy

اسقف

roman: osqóf

епи́скоп

roman: jepískop

єпискоупъ

roman: episkupŭ

бискоупъ

roman: biskupŭ

владꙑка

roman: vladyka

усқуф

roman: usquf

әскаф

roman: äskaf

єпи́скоп

roman: jepýskop

អេវ៉ែក

roman: ʼeevaek

בישאָף

roman: bishof

επίσκοπος

roman: epískopos


rihban

glosses:
rahîb, qeşe, metran, rêber û zanayên dînî
 (bi taybetî yên fileyan)

forms: ruhban


miqawe

glosses:
karton,
kaxiza stûr û req ya ku wek qutiya tiştan tê bikaranîn

forms: muqawe


filîne

glosses: stîroks, madeyekê nerim û sivik e ku di gelek biwaran de tê bikaranîn


trampolîn

glosses: nivînek jîmnastîkî ye ku mirov (bi taybetî zarrok) xwe li ser hildiavêjin

forms: tirampolîn


min girtî

pos: phrase

pos_title: Biwêj

glosses: bo nimûne, mînak, dê bêjîn, em bêjîn ku, meselen, wek mînak

forms:
me girtî
mi girtî
me-girtî
mi-girtî
min-girtî

etymology_text: Ji min + girtî.


ratib

text: Xelqê ko heta bi subh-i kazibHadir kiribûn bisat û ratib

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Îcarê Cergo hatiye mala xwe û ratibêd xwe girê dayî, siwar bûye, çûye xana Başxanê

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 85, ISBN 978-605-5683-27-6

forms: راتب

ipa: /rɑːˈtɪb/

hyphenation: ra·tib


kehanet

glosses: Haydarbûna ji bûyerekê berî ku ew bûyer biqewime.

text: Cuneyt Ulseverê kolumnîstê rojnameya tirkan Hurriyetê di nivîsara xwe ya îro de behsa serdana xwe ya Emerîkayê û fêmkirina çar kehanetan dike û dibêje wî ji emerîkiyan fêm kiriye ko Iraq dê bibe sê parçe û li başûrê Kurdistanê jî dewleteka kurdî dê ava bibe.

hyphenation: ke·ha·net


skotîn

glosses: zeliqok, nûsok, madeyek çir û ruhn e û bo zeliqandina tiştan bi hev ve tê bikaranîn

forms:
sikotîn
sîkotîn

etymology_text: Ji Seccotine, markeyeke nûsokê îrlendî ye.


pêxemet

glosses: bo, bo xatirê, ji ber, sera, seva, seba, di pênavê...

text: Em vê xebatê pêxemet rizgarbûna Kurdistanê dikin.

text: Me, pêxemet diyarkirina egerên hatina xwarê ya vê rêjeyê xwast dîtina bisporekî werbigirin û jê bizanin ka egerên vê rêjeya nizim û lawazbûna xwendinkaran li wîlayeta Dihokê çi ne.

ref: Kulturname.com, 8/2009

forms:
پێخەمەت
pêximet
ji pêxemet

etymology_text: Ji pêxem.


quickly

etymology_text: Ji quick + -ly.

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-quickly.wav


topçî

glosses: Eskerên ku di şerî de topan bi kar tînin.

text: Hêzên topçî yên ordiya tirkan şeva borî bi giranî hinek gundên qezaya Amêdiyê ya ser bi wîlayeta Dihokê ve topbaran kir ko yek ji wan gundan tenê yek kîlometreyê ji merkeza nahîyeya Dêrelûkê dûr e.

glosses: gogvan, tepikvan, lîstikvan, yarîker, toplîz

glosses: Zilamê ku kiriyarên seksî digel regezê nêr encam dide, zilamê ku di qûna regezê nêr dine.

etymology_text: Ji top + -çî.


şefaf

glosses: Tişta/ê ku mirov dikare tê re tiştek din bibîne.

text: Birêvebiriya Buş û Kongreyê fişar da ser hukumeta Bexdayê da ew ji bo qanûneka bikêrhatî ya şefaf bilezîne. Me jî welê kir. Lê tu yek ji me biserneket. Ew qanûna ku me di parlamentoya xwe de qebûl kir gelekî wek wê qanûnê ye ku di meha adarê de hemû partiyan li serê li hev kiribû.

ref: Nêçîrvan Barzanî di nameyekê de ku di rojanemeya Wall Street Journal de bi îngilîzî derketiye û Netkurd.com'ê kiriye kurdî, 10/2007

forms:
şefaftir (comparative)
herî şefaf (superlative)
şefaftirîn (superlative)
şeffaf
şelaf


serbazgeh

glosses: Bingehê serbazî, meydana ku esker û çekên wan lê ne.

forms:
serbazga
serbazge
serbazgih

etymology_text: Ji serbaz + -geh.


sûşî

glosses: xwarinek ji Japonyayê ye û bi taybetî masiyên xav û birinc di nav de hene

forms: sake

etymology_text: Bi rêya îngilîzî sushi ji japonî 寿司, 鮨, 鮓


sake

glosses: meya birincî, vexwirakek alkolî ya ji Japonyayê ye û birincî tê çêkirin

forms:
sakê
sakî
sûşî

etymology_text: Bi rêya îngilîzî sake ji japonî 酒 (alkol)


sake

glosses: (xwendin: /seyk/) bo xatirê, bo, pêxemet, sera, seba, seva

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sake (ee).wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-sake (ei).wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sake.wav


xeyalperist

glosses: Kesa/ê ku bawerî bi tiştên ku ne ihtimal e biqewimin heye, kesa/ê ku bawer dike ku dikare tiştek bingehîn.biguherîne yan bêt guherandin

forms:
xeyalperest
xiyalperest
xiyalperist

etymology_text: Ji xeyal + -perist.


xeyalperist

glosses: Kesa/ê ku bawerî bi tiştên ku ne ihtimal e biqewimin heye, kesa/ê ku bawer dike ku dikare tiştek bingehîn biguherîne yan bêt guherandin


feleknaz

glosses:
bextiyar, bisiûd, xweşbext,
berdiliya/ê felekê,
kesa/ê ku tê felek jê re qenc e.

etymology_text: Ji felek + -naz.


îdealîst

glosses:
Kesa/ê ku bawerî bi tiştên ku ne ihtimal e biqewimin heye,
kesa/ê ku bawer dike ku dikare tiştek bingehîn biguherîne yan bêt guherandin,
kesa/ê ku bawerî bi îdealîzmê heye

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


tebesim

text: Heta wê derecê go nekeve kortikên beşîşê ên ruwê wê (dema Çiller dibeşişî kortik, gamze diketin ruwê wê) hay ji pêgavên xwe heye. Ango bi tebessumên Çillerê hêsanî nayê xapandin.

ref: Guneri Civaoglu Du jimara mezintir, rojnameya Milliyet, 12/9/2007, wergerrandin di nivîsa Behzad Bettê de Tesadufek: 8-ê îlûnê 19-ê îlûnê – yazde sal navber, Nefel.com, 10/2007

forms:
tebessim
tebesum
tebessum

etymology_text: Ji erebî اِبْتِسَام (ibtisām) navdêra lêkerê ya اِبْتَسَمَ (ibtasama, “bişirîn”).


nexçer

forms:
nexçêr
neşter
xencer

প্রকৃতি

roman: prôkriti

priroda#Bosnian

roman: priroda


etîket

text: Ciwan Haco heta niha 15 albûm derxistine lê vê carê berovajî yên berê, bi etîketa Red Muzîkê, albûma xwe li ser platformên dîjîtal belav kir.

ref: Dilop, Ciwan Haco: Hatina welêt dîsa bû xewnek ji min re https://web.archive.org/http://www.kovaradilop.net/wp-content/uploads/2020/05/DILOP-03.pdf arşîv, Înanç Yildiz, hj. 3, 2018, r. 5

text: Hunermend Xêra Abbas vê carê 'Baranê Şevê' pêşkêş dike. Albuma ku bi etîketa Mîr û Kom muzîkê derketiye têde 11 stranênrockwarî û rîtimkarî cih digirin.

ref: Bi îngilîzî li 'Canê Canê' guhdarî bikin https://web.archive.org/https://diyarname.com/news.php?Idx=605 arşîv, diyarname.com, 05.06.2008

text: Hilberînerê albuma ku bi navê “Xewrevîn” derdikevê Ayhan Evci ye, album bi etîketa Pelrecordsê digîhîje guhdarvan û hezkirên muzîkê.

ref: Albuma duyem ya Jan Arslan ‘Xewrevîn’ derdıkeve! https://web.archive.org/https://www.mardinlife.com/albuma-duyem-ya-jan-arslan-xewrevn-derdikeve-haberi-11460 arşîv, mardinlife.com, 01.10.2013

forms:
êtîkêt
tiket

etymology_text: Ji fransî étiquette.

етикет

roman: etiket


eser

text:
Hem ji 'Usman û 'Elî çêbûn eser
Dîrhemek bêt serfê Mewlûda Nebî

forms: asar

etymology_text: Ji erebî أَثَر (ʾaṯar).


eser

text: Cegerxwin'in seçilmiş eserleri.

text: Burada sudan eser yok.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-eser.wav


asar

text:
Zînet ji wî ra bi dîn mu'erref
Asarê şeca'eta wî şahî
Dagirtî ji mah ta bi mahî

forms: eser

etymology_text: Ji erebî [Peyv?].


slovyoyî

glosses: zimanek destkir e û li ser bingehê zimanên slavî hatiye avakirin


alîterasyon

glosses: peyvên ku bi heman tîp anku herfê dest pê dikin li dû hev bikaranîn daku nivîs bibe helbestkî

text: Berhema wî ya sêyem, “Mem û Zîn”a navdar e; ev berhem, bi her awayê xwe berhemeke “mezin” e. Xanî, ji destana “Memê Alan” agirekî mezin ava kiriye û bera dinyayê daye. Dikare bê gotin kukodên kurd û kurdiyê têkildar dikin giş di vê berhemê de vehewiyane. Ji qodên zimên bigirin heta bi qodên kevneşopê yên wekî Newrozê û hwd; ji yê saziya “mîrîtî”yê ango desthilatdariya kurdan bigirin heta bi exlaqê kurdan; ji seyd, meraq, zewq, evîn, hevaltî û mêraniyê giş... Ji metaforiyan bigirin heta bi alîterasyonan, ji lîrîzmê bigirin heta bi epîzmê, ji şayesandinên wê bigirin heta bi felsefeya mutesawifiyê; mesnewiya wî, bi her awayê xwe hunereke bilind e, mirov dikare bêje ku Xanî hinekî jî ji girê serdestan dil, kezeb, mejî her tiştê xwe li ser kiriye. Berhem ji xeynî kurdan, serweteke dinyayê ye jî. Lê berhem, berhemeke hunerî ye, ne ya felsefî ye. Homeros, Dante, Fîrdewsî û Shakespaere çi bin “Xanî”yê me jî ew e...

ref: Rênas Jiyan: Xanî'yê me, Azadiyawelat.com, 10/2007

forms: allîterasyon

etymology_text: Ji fransî allitération.

ipa: /ɑːliːtɛɾɑːsˈjoːn/

hyphenation: a·lî·te·ras·yon


helbestkî

glosses: şiirî, wek helbestan, tişta/ê ku bi zimanek estetîk hatiye nivîsîn

forms: helbestî

etymology_text: Ji helbest + -kî.


girîzgeh

glosses: derbasok, bendek nivîsekê, paragrafek nivîsekê, parçeyek ji nivîsekê

ipa: /ɡɪɾiːzˈɡɛh/

hyphenation: gi·rîz·geh


delalet

glosses:
navbeynkarî, kar di navbera du yan hin kesan de bi cih anîn,
karê delalan, delalî, delalîtî, delaltî

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: delal (2) + -et

ipa: /dɛlɑːˈlɛt/


nikar

glosses: rex, hêl, alî, goşe, kinar, qerax, kuj, kuje, kujî, teref


sêpê

text:
Ev rastî ‘gunehkariya’ siyaseta kurd a di der barê pirsa ziman de kêm nake, belam; tirkan ji roja roj de, ji daxuyandina Komarê de dahatûya xwe ya neteweyî, heyîna xwe ya dewletî li ser siyaseta ‘qirker’ û sêpê, saz kirine:
Qet qet bike, parî parî bixwe, tune bike!

ref: Arjen Arî: Kujerên ku ‘teamûden’ ziman dikujin!, Diyarname.com, 10/2007

glosses: bingireke ji pêpikan pêhatîye ji bo ragirtina amêrên mîna kamêra, çek, pertalên wênegirtinê û htd. sêdark.

forms: sêpî


esef

text:
Xwîn tê pirê teşbîhê av
Firyad û efxan sed esef
Can dê nedit ew malxerab

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

forms: eşêf

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


zîwan

glosses: Giyayê ku di nav riwekên çandî de ji ber xwe ve şên dibe û lazim e ku bi xeparê bêt jêkirin û avêtin.

text:
Îro jî ew ‘şirtik’ in, em jî ‘gemara’ li ber pêyên wan in, û em ên ku bêne ‘paqijkirin’ in...
Mafdar in; heke vî ‘giyayê zexel’ ji zol û zeviyên Tirkiyeyê eşêf nekin, ‘zîwana’ di nava genimê tirkî û tirkîtiyê de neneqînin, kurd jî kurdî jî herûher dê ‘serêşiya’ wan be.

glosses: Piniyên li ser dêmê mirovî yan li laşê mirovî.

forms:
ziwan
zîwane

hyphenation: zî·wan


xepar

glosses: kêlana zevî û bûstanan daku giyayên zîwan bên jêkirin

forms: xepare

etymology_text: Ji aramî [Peyv?]ܚܦܪܐ (ḥipara: kolan, karê kolandinê) ji ܚܦܪ (ḥipar: kolandin, kêlan, kun kirin), hevreha îbranî חפר (ḥaᵽer) û erebî حفر (ḥefere), hemû ji proto-samî *ḥ-ᵽ-r-.

notes:
xepar kirin
xeparkirin
xeparkirî


teamiden

glosses: bi qesd,bi beled, bi zanetî, qesden, ne bêhemd, ne ji bêdestî

forms: teamuden

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: teamid + -en


medalye

glosses: ristika zêrrîn yan zîvîn yan bronzî ya ku kesên biserketî werdigirin

text: Yekîtiya Nivîskaran a Navneteweyî (PEN), Gerînendeyê Giştî yê Agosê Hrant Dînkê ku hat kuştin layiqê "Madalyaya Hermann-Kesten" dît.

ref: Diyarname.com, 10/2007

forms:
madalya
madalyon
madalyom
madalye
medalya
medalyom
medalyon
metal

ሽልማት

roman: šəlmat

миҙал

roman: miðal

меда́ль

roman: mjedálʹ

তকমা

roman: tôkma

পদক

roman: pôdôk

মেডেল

roman: meḍel

меда́л

roman: medál

獎章

roman: jiǎngzhāng

勛章

roman: xūnzhāng

مِيدَالِيَة

roman: mīdāliya

مِِيدَالْيَة

roman: midālya

وِسَام

roman: wisām

ميدالية

roman: mīdāliyya

մեդալ

roman: medal

ловмоярмак

roman: lovmojarmak

مدال

roman: medâl

પદક

roman: padak

ચંદ્રક

roman: candrak

მედალი

roman: medali

मेडल

roman: meḍal

तकमा

roman: takmā

तमगा

roman: tamgā

तमग़ा

roman: tamġā

बिल्ला

roman: billā

מֵדַלִיָה

roman: medaliya

медаль

roman: medalʹ

ຫລຽນ

roman: līan

ຫຣຽນ

roman: rīan

സ്മാരകമുദ്ര

roman: smārakamudra

ബിരുദമുദ്ര

roman: birudamudra

പതക്കം

roman: patakkaṃ

مدالیه

roman: madalya

ਮੈਡਲ

roman: maiḍal

меда́ль

roman: medálʹ

பதக்கம்

roman: patakkam

เหรียญ

roman: hrǐian

బిరుదు బిళ్ళ

roman: birudu biḷḷa

పతకం

roman: patakaṃ

རྟགས་མ

roman: rtags ma

មេដាយ

roman: meedaay

ឥស្សរិយាភរណៈ

roman: əhsa’ri’yiepʰea’rea’na’

μετάλλιο

roman: metállio

hyphenation: me·dal·ye


zîvîn

glosses: Tişta/ê ku ji zîvî hatiye çêkirin yan mîna zîvî ye.

forms:
zîvîntir (comparative)
herî zîvîn (superlative)
zîvîntirîn (superlative)
زیڤین
zîvî
zêrrîn
bronzî

etymology_text: Ji zîv + -în.

сярэ́браны

roman: sjarébrany

сре́бърен

roman: srébǎren

銀的

roman: yín de

فِضِّيّ

roman: fiḍḍiyy

لُجَيْن

roman: lujayn

արծաթե

roman: arcatʻe

արծաթյա

roman: arcatʻya

نقرهای

roman: noqra-ye

سیمین

roman: simin

𐍃𐌹𐌻𐌿𐌱𐍂𐌴𐌹𐌽𐍃

roman: silubreins

ვერცხლის

roman: vercxlis

चाँदी

roman: cā̃dī

сребрен

roman: srebren

сере́бряный

roman: serébrjanyj

వెండి

roman: veṇḍi

срі́бний

roman: sríbnyj

ασημένιος

roman: asiménios

αργυρός

roman: argyrós

ἀργύρεος

roman: argúreos

ἀργυροῦς

roman: arguroûs

ἀργύρειος

roman: argúreios

ἀργυρόεις

roman: arguróeis


kafeîn

glosses: madeyek kîmyawî ye û bi taybetî di nav qehweyê de heye û bandora wî ya serekî ew e ku pêwîstiya bi xewê hinekî kêm dike

forms: kofeîn


erê-na

forms:
erê û na
erêna
erê-û-na
herê-na
herê û na
herêûna

etymology_text: Ji erê + na.


firnik

glosses: herdu kunên difin, cote-qulên pozê, difnik, difink

text: Ew kûçik û tajiyên ko me bi zimanên wan “siyaset” dikir, îroj jahr û quzilqurt ji devên wan diherikin, di pêxîla zar û zêçên me de dibin bombe û teqîn, di beroş û sîtilên me de dibin DDT ûTNT; di çavên dayikên me de dibin du dulop hêsirên qerisî, di firnikên bav û bapîrên me de dibin keservedanên nefretê û li sikakên îxanetê dibin qêrîneke bêsûc û bêguneh.

ref: Enwer Karahan, Di siyasetê de xelitînekirin quretî ye û qebûlnekirina xelitiyan jî serkorî û minafiqî ye https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=28&RubricNr=&ArticleNr=2281 arşîv, Nefel.com, 7/2007

text: Mûyên canê wî lê gij bûbûn, çavên wî fireh dibûn û firnikên pozê wî radibûn û dadiketin.

ref: Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

forms:
firrnik
firnîk
firrnîk
firin

ноздря

roman: nozdrja

ніздря

roman: nizdrja

ρουθούνι

roman: routhoúni

ipa: /fɪɾˈnɪk/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-firnik.wav

hyphenation: fir·nik


senfonî

glosses: Berhemên muzîkê yên ku ji alî komên orkestrayê ve tên pêşkêşkirin.

text:
Dijubîleya zimanên mirî de
Senfoniya giriyê wahşan
Sîsalkeke gurrî li kêleka gurekî har dizûrriya

ref: Fewzî Bîlge: Bûkalemûn, kovara Çirûsk, hj. 1, 2007

forms:
semfonî
sîmfonî
sînfonî

etymology_text: Ji fransî synphonie.


orkestra

glosses: komek muzîkvanan ya ku bi hev re lê bi çend amûrên cuda dijenin

forms:
orkester
orkestira
opera
tiyatro

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]synphonie

оркестр

roman: orkestr

арке́стр

roman: arkjéstr

অর্কেস্ট্রা

roman: ôrkeśṭra

বাদকদল

roman: badôkdôl

орке́стър

roman: orkéstǎr

оркестр

roman: orkjestr

樂團

roman: yuètuán

樂隊

roman: yuèduì

管弦樂團

roman: guǎnxián yuètuán

管弦樂隊

roman: guǎnxián yuèduì

أُورْكِسْتْرَا

roman: ʔōrkistrā

նվագախումբ

roman: nvagaxumb

ორკესტრი

roman: orḳesṭri

बाजा

roman: bājā

ऑर्केस्ट्रा

roman: ŏrkesṭrā

תזמורת / תִּזְמֹרֶתf

roman: ʾtizmoret

오케스트라

roman: okeseuteura

ດຸລິຍາງ

roman: du li nyāng

ຕຸລິຍາງ

roman: tu li nyāng

ປີ່ພາດ

roman: pī phāt

оркестар

roman: orkestar

найрал хөгжим

roman: najral högžim

орке́стр

roman: orkéstr

хөгжүм

roman: xögjüm

آرکسٹرا

roman: ārkesṭrā

តុរិយាង្គ

roman: toriyiəngkɔɔ

ពិផាត

roman: piphaat

аркыастыр

roman: arkıastır

אָרקעסטער

roman: orkester

ορχήστρα

roman: orchístra


orkestra

text: Senfoni orkestrası.

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-orkestra.wav


girêl

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

forms:
girêltir (comparative)
herî girêl (superlative)
girêltirîn (superlative)
girrêl
grêl
grrêl

hyphenation: gi·rêl


gindirrîn

glosses: Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gindirîn.

ipa: /ɡɪndɪɾˈɾiːn/

hyphenation: gin·dir·rîn


gindirîn

glosses: girêl bûn, gêr bûn wergerîn û berjêr meşîn anku livîn

text: ...û kevir jî digindire, ên dîtir jî dide ber xwe

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 12, ISBN 978-605-2246-80-1

forms:
digindirim (present)
digindirî (present)
digindire (present)
digindirin (present)
bigindire (imperative singular)
bigindirin (imperative plural)
gindirîm (past)
gindirî (past)
gindirî (past)
–gindir– (root present)
–gindirî– (root past)
ez digindirim (indicative present positive)
ez nagindirim (indicative present negative)
ez gindirîm (indicative past positive)
ez negindirîm (indicative past negative)
tu digindirî (indicative present positive)
tu nagindirî (indicative present negative)
tu gindirî (indicative past positive)
tu negindirî (indicative past negative)
ew digindire (indicative present positive)
ew nagindire (indicative present negative)
ew gindirî (indicative past positive)
ew negindirî (indicative past negative)
em digindirin (indicative present positive)
em nagindirin (indicative present negative)
em gindirîn (indicative past positive)
em negindirîn (indicative past negative)
hûn digindirin (indicative present positive)
hûn nagindirin (indicative present negative)
hûn gindirîn (indicative past positive)
hûn negindirîn (indicative past negative)
ew digindirin (indicative present positive)
ew nagindirin (indicative present negative)
ew gindirîn (indicative past positive)
ew negindirîn (indicative past negative)
ez digindiriyam (imperfect positive)
ez nedigindiriyam (imperfect negative)
ez gindirîbûm (positive)
ez negindirîbûm (negative)
tu digindiriyayî (imperfect positive)
tu nedigindiriyayî (imperfect negative)
tu gindirîbûyî (positive)
tu negindirîbûyî (negative)
ew digindiriya (imperfect positive)
ew nedigindiriya (imperfect negative)
ew gindirîbû (positive)
ew negindirîbû (negative)
em digindiriyan (imperfect positive)
em nedigindiriyan (imperfect negative)
em gindirîbûn (positive)
em negindirîbûn (negative)
hûn digindiriyan (imperfect positive)
hûn nedigindiriyan (imperfect negative)
hûn gindirîbûn (positive)
hûn negindirîbûn (negative)
ew digindiriyan (imperfect positive)
ew nedigindiriyan (imperfect negative)
ew gindirîbûn (positive)
ew negindirîbûn (negative)
ez ê bigindirim (future positive)
ez ê negindirim (future negative)
ez ê gindirîbim (future perfect positive)
ez ê negindirîbim (future perfect negative)
tu yê bigindirî (future positive)
tu yê negindirî (future negative)
tu yê gindirîbî (future perfect positive)
tu yê negindirîbî (future perfect negative)
ew ê bigindire (future positive)
ew ê negindire (future negative)
ew ê gindirîbe (future perfect positive)
ew ê negindirîbe (future perfect negative)
em ê bigindirin (future positive)
em ê negindirin (future negative)
em ê gindirîbin (future perfect positive)
em ê negindirîbin (future perfect negative)
hûn ê bigindirin (future positive)
hûn ê negindirin (future negative)
hûn ê gindirîbin (future perfect positive)
hûn ê negindirîbin (future perfect negative)
ew ê bigindirin (future positive)
ew ê negindirin (future negative)
ew ê gindirîbin (future perfect positive)
ew ê negindirîbin (future perfect negative)
ez gindirîme (perfect positive)
ez negindirîme (perfect negative)
ez gindirîbûme (nonconfirmative pluperfect positive)
ez negindirîbûme (nonconfirmative pluperfect negative)
tu gindiriyî (perfect positive)
tu negindiriyî (perfect negative)
tu gindirîbûyiye (nonconfirmative pluperfect positive)
tu negindirîbûyiye (nonconfirmative pluperfect negative)
ew gindiriye (perfect positive)
ew negindiriye (perfect negative)
ew gindirîbûye (nonconfirmative pluperfect positive)
ew negindirîbûye (nonconfirmative pluperfect negative)
em gindirîne (perfect positive)
em negindirîne (perfect negative)
em gindirîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
em negindirîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
hûn gindirîne (perfect positive)
hûn negindirîne (perfect negative)
hûn gindirîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
hûn negindirîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
ew gindirîne (perfect positive)
ew negindirîne (perfect negative)
ew gindirîbûne (nonconfirmative pluperfect positive)
ew negindirîbûne (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bigindirim (present subjunctive positive)
(bila) ez negindirim (present subjunctive negative)
(bila) ez gindirîbim (preterite subjunctive positive)
(bila) ez negindirîbim (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bigindirî (present subjunctive positive)
(bila) tu negindirî (present subjunctive negative)
(bila) tu gindirîbî (preterite subjunctive positive)
(bila) tu negindirîbî (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bigindire (present subjunctive positive)
(bila) ew negindire (present subjunctive negative)
(bila) ew gindirîbe (preterite subjunctive positive)
(bila) ew negindirîbe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bigindirin (present subjunctive positive)
(bila) em negindirin (present subjunctive negative)
(bila) em gindirîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) em negindirîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bigindirin (present subjunctive positive)
(bila) hûn negindirin (present subjunctive negative)
(bila) hûn gindirîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) hûn negindirîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bigindirin (present subjunctive positive)
(bila) ew negindirin (present subjunctive negative)
(bila) ew gindirîbin (preterite subjunctive positive)
(bila) ew negindirîbin (preterite subjunctive negative)
(bila) ez bigindiriyama (imperfect subjunctive positive)
(bila) ez negindiriyama (imperfect subjunctive negative)
(bila) ez gindirîbûma (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ez negindirîbûma (pluperfect subjunctive negative)
(bila) tu bigindiriyayî (imperfect subjunctive positive)
(bila) tu negindiriyayî (imperfect subjunctive negative)
(bila) tu gindirîbûyayî (pluperfect subjunctive positive)
(bila) tu negindirîbûyayî (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bigindiriyaya (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew negindiriyaya (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew gindirîbûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew negindirîbûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) em bigindiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) em negindiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) em gindirîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) em negindirîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) hûn bigindiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) hûn negindiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) hûn gindirîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) hûn negindirîbûna (pluperfect subjunctive negative)
(bila) ew bigindiriyana (imperfect subjunctive positive)
(bila) ew negindiriyana (imperfect subjunctive negative)
(bila) ew gindirîbûna (pluperfect subjunctive positive)
(bila) ew negindirîbûna (pluperfect subjunctive negative)
ez ê bigindiriyama (present conditional positive)
ez ê negindiriyama (present conditional negative)
ez ê gindirîbûma (preterite conditional positive)
ez ê negindirîbûma (preterite conditional negative)
tu yê bigindiriyayî (present conditional positive)
tu yê negindiriyayî (present conditional negative)
tu yê gindirîbûyayî (preterite conditional positive)
tu yê negindirîbûyayî (preterite conditional negative)
ew ê bigindiriyaya (present conditional positive)
ew ê negindiriyaya (present conditional negative)
ew ê gindirîbûya (preterite conditional positive)
ew ê negindirîbûya (preterite conditional negative)
em ê bigindiriyana (present conditional positive)
em ê negindiriyana (present conditional negative)
em ê gindirîbûna (preterite conditional positive)
em ê negindirîbûna (preterite conditional negative)
hûn ê bigindiriyana (present conditional positive)
hûn ê negindiriyana (present conditional negative)
hûn ê gindirîbûna (preterite conditional positive)
hûn ê negindirîbûna (preterite conditional negative)
ew ê bigindiriyana (present conditional positive)
ew ê negindiriyana (present conditional negative)
ew ê gindirîbûna (preterite conditional positive)
ew ê negindirîbûna (preterite conditional negative)
(tu) bigindire (imperative present positive)
(tu) negindire (imperative present negative)
(hûn) bigindirin (imperative present positive)
(hûn) negindirin (imperative present negative)
gindirrîn

ipa: /ɡɪndɪˈɾiːn/

hyphenation: gin·di·rîn


gindirîn

ipa: /ɡɪndɪˈɾiːn/


hevan

glosses: Alava ku çermê bizinê va tê çêkirin dan , savar hrw.. têdixin hindirê wê

audio: LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-hevan.wav

hyphenation: he·van


berkêşk

glosses: sindoq yan dolabeke bi dîwar yan dolabeke mezintir ve ku bo vekirinê tê kişandin

text: ...berkêşkên kilîdkirî hatîbû vekirîn.

ref: Robert Louis Stevenson, (wergêr Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 35, ISBN 978-605-2246-80-1

text: Dû re min ji berkêşka xwe zerfek derxist, navê te nivîsî. Bi tîpên gir, tenê navê te. Ku min navnîşana te bizaniya gelo bişanda? Nizanim. Name di bêrika min de ye. Bêrika min nêzikî dilê min e. Dilê min di te de ye. Tu nêzikî dilê min î. Wê demê name bi te re ye.

ref: Can Dündar: Tu ewqas zêde di hundirrê min de yî ku..., wergerrandin: Sîmar Masîcanik, Xwejen.blogspot.com, 10/2007

etymology_text: ber + kêşk (ji "kêşandin")

ܡܲܓܪܫܬܵܐ

roman: māgrišta

тартма

roman: tartma

шуфля́да

roman: šufljáda

шуфля́дка

roman: šufljádka

чекмедже́

roman: čekmedžé

အံဆွဲ

roman: amhcwai:

အံ

roman: am

яьшка

roman: jäška

櫃桶

roman: gwai⁶ tung²

抽屜

roman: chōutì

屜

roman: tá̤

屜

roman: thoah

جَارُور

roman: jārūr

دُرْج

roman: durj

درج

roman: dirj

դարակ

roman: darak

کشو

roman: kešow

უჯრა

roman: uǯra

दराज़

roman: darāz

ड्रॉअर

roman: ḍrŏar

מְגֵרָה

roman: megerá

суурма

roman: suurma

서랍

roman: seorap

ລີ້ນຊັກ

roman: līn sak

ລີ້ນຕູ້

roman: līn tū

ລີ້ນ

roman: līn

фио́ка

roman: fióka

ᡨᠠᡨᠠᡴᡡ

roman: tatakū

шургуулга

roman: šurguulga

шургуул

roman: šurguul

татуур

roman: tatuur

ᠰᠢᠷᠭᠤᠤᠯᠭᠠ

roman: sirɣuulɣ-a

ᠰᠢᠷᠭᠤᠭᠤᠯ

roman: sirɣuɣul

ᠲᠠᠲᠠᠭᠤᠷ

roman: tataɣur

घर्रा

roman: gharrā

тартпа

roman: tartpa

я́щик

roman: jáščik

выдвижно́й я́щик

roman: vydvižnój jáščik

ғаладон

roman: ġaladon

เก๊ะ

roman: gé

సొరుగు

roman: sorugu

шухля́да

roman: šuxljáda

висувни́й я́щик

roman: vysuvnýj jáščyk

ថត

roman: thɑɑt

שופֿלאָד

roman: shuflod

συρτάρι

roman: syrtári

ipa: /bɛɾˈkeːʃk/

hyphenation: ber·kêşk


sindoq

glosses:
dolab, berkêşk, qutî, sabat, mîkab,
amanek bi piranî darîn yan kartonî û çarçuh û biqepax e û bo parastina tiştan tê de tê bikaranîn

text: Tabûteke zeringar û rengînSindoqeke xurdekare zerrînSerpoş ewê zemîn tela bit

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

glosses: çekmeçe, qemsor^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
سندۆق
sandoq
sendoq

etymology_text: Ji erebî صندوق (șundûq) ji aramî צנדוקא (șindûqa) ji yûnanî συνθήκη (synthíki) (sunthêkê: berhevok, komik) ji συντίθημι (suntîthêmi: kom kirin, danîn ser/rex hev) ji συν (sun: hev) + τίθημι (tîthêmi: danîn) ji proto-hindûewropî *dʰédʰeh₁- (“dadine”) ku rehê dema niha ji lêkera *dʰeh₁- (“danîn”) e ku herwiha serekaniya pêşlêkera / preverba kurdî da- ye ku liva ber bi jêr ve diyar dike. Di yûnaniya niha de peyva συνθήκη (sunthîki) wateya "peyman, eqd"ê dide anku "berhevoka bendan / şertan".

匣

roman: xiá

盒

roman: hé

чимшир

roman: čimšir

ящик

roman: jaščik

పెట్టె

roman: peṭṭe

ipa: /sɪnˈdoːq/


izdiham

glosses:
hêwirze, qerebalix, dengûdor, heytûhot, zingivor, heysûbeys, helehela, helehel, hêlemêl,
elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qiyamet

forms: îzdîham


izdiham

glosses: hevdedan, xawişte, xêrgele, xiringêle, heşirmeşir, xirtol, izdiham


qamet

text:
Ey Dîlbera gerdenletîf,
Way nazika qamet-elîf,
'Qamet ji reyhana xefîf,
Wêran ez im, malim xirab.

ref: Feqiyê Teyran,

glosses: Di nivêjê de sekinîna ji piyan ve anku li ser piyan.

forms: qemet

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî qiyamet

ipa: /qɑːˈmɛt/

hyphenation: qa·met


xefîf

text:
Ey Dîlbera gerdenletîf,
Way nazika qamet-elîf,
Qamet ji reyhana xefîf,
Wêran ez im, malim xirab.

ref: Feqiyê Teyran

forms:
xefîftir (comparative)
herî xefîf (superlative)
xefîftirîn (superlative)

etymology_text: Ji erebî خفيف (xefîf).


sewad

text: Şerh-i halê min Mela narit beyadê hê temamVê sewadê gerçi herdem jê birin sed intixab

etymology_text: Ji farisî farisî سواد (sewad/sevad) (xwendewarî) ji erebî erebî سَوَاد (sawād) (reşî, rengêreş) ku rengê nivîsan e. Di kurdî de peyv bi taybetî di axiftina rojane ya kurdên Rojhilatê Kurdistanê de tê bikaranîn.

notes:
sewad kirin
sewadkirin
sewadkirî


eu

pos: pron

pos_title: Cînav

audio: LL-Q5146 (por)-Santamarcanda-eu.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-eu.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-eu (diphthong).wav

audio: LL-Q5146 (por)-Waldyrious-eu.wav

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-eu.wav

audio: LL-Q5146 (por)-Sillim-eu.wav


mahîtab

glosses:
tavheyv, tavhîv, hîveron, tava heyvê,
ronahiya ku heyv dide dinyayê

forms:
mahtab
mehîtab
mehtab

etymology_text: Ji farisî mah (heyv, meh) + tab (tav)


afîtab

glosses:
tav, hetav, roniya rojê,
ronahiya ku roj dide dinyayê

forms:
aftab
efîtab
eftab

etymology_text: Ji farisî

ipa: /ɑːfiːˈtɑːb/

hyphenation: a·fî·tab


baxçik

forms:
bexçik
boxçik
buxçik

etymology_text: Ji baxçe + -ik.

ipa: /bɑːxˈt͡ʃɪk/

hyphenation: bax·çik


gulzar

text: Di sulûk û se'y û cehdê daBiçîn werdan ji gulzaranKo exyaran bi dest xar in

forms:
gul
zar
-zar

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

گوڵزار

roman: gullzar

گوڵجاڕ

roman: gullcarr


înşeat

forms: înşaat

ipa: /iːnʃɛˈɑːt/


înşaat

ipa: /iːnʃɑːˈɑːt/


misbet

glosses: erênî, pozîtîv, erêyî, qebûlker, pejirîner

forms:
misbettir (comparative)
herî misbet (superlative)
misbettirîn (superlative)
musbet
nisbet


Necîm

pos: name

pos_title: Serenav

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî necm


konservatiwar

forms: konservatuar

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]conservatoire


hîngeh

glosses: fêrgeh, dibistan, medrese, qutabxane, xwendingeh, mekteb

text: Nefel jî yek ji wan tecrubeyan bûye. Tê de ziman bi rênivîs û rastnivîsê ve, nûçeçêkirin bi perspektîfên kurdî û metodên kartêkirinê bi rêya nûçeyan li ser raya giştî ya kurdî û nivîsandina kolumnan ji min re hîngehek bûye.

ref: Sidqî Hirorî: Ev nivîsar ne xatirxwestin e, Nefel.com, 1/2008

glosses: devera hîn anku ne zêde germ û ne jî sar

forms:
hînga
hînge
hîngih

etymology_text: Ji hîn + -geh


drama

forms:
dirama
dirame
drame

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?].


amfîtiyatro

glosses: tiyatroya li derve, şanoya li ber bayî, dika ne li hindir

text: Piştî ku xwendina min a konservatuarê xelas bû min li Navenda Çanda Frensî de konserek taybet da. Ez hatim Serê Kaniyê, min li vir jî konserek da. Ez çûm Silêmaniyê, min li wir du konser da. Îsal jî ez beşdarî Festîvala Çand û Hunerê ya Şaredariya Mezin a Amedê bûm, min li ser dika Şanoya Amfî konserek da.

ref: hunermenda operayê Mizgîn Tahir di hevpeyivînekê de li gel Mustafa Gazî, Netkurd.com, 10/2007

forms: amfî

ipa: /ɑːmfiːtɪjɑːtˈɾoː/

hyphenation: am·fî·ti·yat·ro


wîşî

glosses: Koma libên tirî yên ku bi rex hev ve şên bûne.

text: Dema ez çûyim nav baxçeyî min wîşiyekî tirî xwar.

text: Netrik û tayên bi rîşîÊ di zêr in pê ve wîşîMin du fêris dîn di pêşî

forms:
ویشی
îşî
ûşî
gurşî
guşî
gûşî
goşî
weşî
wişî
wuşî
wûşî
wuşe

etymology_text: Herwiha guşî, hevreha soranî هێشوو (hêşû), kurdiya başûrîhûşig û xûşe / ẍûşe, farisî خوشه (xûşê), ji zimanên îranî. Formên bi W dest pê dikin aîdî kurmanciya rojhilatî ne, formên G li destpêkê di kurmanciya navendî de serdest in.

هێشوو

roman: hêşû

грозд

roman: grozd

ողկույզ

roman: oġkuyz

მტევანი

roman: mṭevani

гроздь

roman: grozdʹ

ipa: /wiːˈʃiː/

hyphenation: wî·şî


wuşe

forms:
wişe
wişî


Qurux

glosses: Navê stêrekê ye ku li Kurdistanê li payizê derdikeve.

text: Li Çiyayê Mazî germa her sê mehên havînê gelek dijwar e. Piştî ku di meha Tebaxê de Stêrka Qurux hiltê, dinya hêdî hêdî ber bi hênikbûnê ve diçe. Lê car carna germa havîne paşde vedigere û Roj bi hemû şewq û tîna xwe li naverasta ezman ji nû ve zîz dibe. Ji van rojên germ, ê serê meha Îlonê re dibêjin germa tirî. Piştî vê germê, tirî bi hemdê xwe digîhe û tê çaxa xwarinê.

ref: Receb Dildar: Li Çiyayê Mazî wextê rezan, Netkurd.com, 10/2007

forms: Qurix


Çiyayê Mazî

glosses: çiyayek e li devera Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê


mehser

glosses: Wîsle, cihê esirandina tirî daku bibe mey yan mewîj.

text: Li gundên Çiyayê Mazî meha Îlonê meha ser rezan e. Di vê mehê de gundî tevde diçin ser rez û gorayî mezinbûna rezê xwe çend rojekê li ser mahseran dimînin. Tirî diçinin, bi selikan dikşînin mahserê, dixin şal, diguvêşin, şîreya tirî bera teştan didin, teştan datînin ser kûrê, dikelînin û dikin dims.Di çêkirina dimsê de, gava şîre dikele hinek axa sipî diavêjin nava şîreyê, şîre pê dikewide. Dîsa gava şîre dikele xuşîl diavêjin navê, ev giya tahm û bîhneke taybet dide dimsê. Ji ber van taybetiyên wê, dimsa Çiyayê Mazî gelek bi nav û deng e.

forms:
مەحسەر
mahser
maser
mehsere
mehşer

etymology_text: Ji erebî معصرة.


mehşer

glosses: civîngeh, cihê ku mirov yan ajel lê civîne

text:
Ezşefî'ê wî me roja mehşerê
Dê vexwit ew tasek ava kewserê.

ref: Mela Hisênê Bateyî

glosses: cihê heşrê, roja qiyametê, roja dawiya dinyayê

forms:
mahşer
mehser

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


pustule

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-pustule.wav


bouton

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-bouton.wav

audio: LL-Q150 (fra)-0x010C-bouton.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-bouton.wav

audio: LL-Q150 (fra)-DSwissK-bouton.wav

audio: LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-bouton.wav


pryszcz

audio: LL-Q809 (pol)-Poemat-pryszcz.wav


bêqam

forms:
bêqamtir (comparative)
herî bêqam (superlative)
bêqamtirîn (superlative)

etymology_text: Ji bê- + qam.


-rew

pos: suffix

pos_title: Paşgir

etymology_text: Ji rewîn (çûn, meşîn, bi rê ve çûn)


bring up

glosses: mezin kirin, xwedî kirin, perwerde kirin

etymology_text: Ji bring + up.

wav_url: https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-bring up.wav


zulf

text:
Xatûn dibêje bavêjxeyalan,
Were ser doşek û palan,
Bihn ke zulf û xalan,
Law dibe zilfê herîre.

ref: Melayê Bateyî

forms:
zilif
zilf
zulif
zuluf

etymology_text: Ji farisî زلف (zulf). Di kurdî de tenê di zimanê helbestkî de peyda dibe.


pejir

forms: pejr


urbestro

audio: LL-Q143 (epo)-Lepticed7-urbestro.wav


maire

audio: LL-Q150 (fra)-Arthur Crbz-maire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Lepticed7-maire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-Poslovitch-maire.wav

audio: LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-maire.wav


maire

glosses: şax, strû, qiloç, qoç (hestiyê bi serê hin heywanan ve)


qurwelik

glosses:
gotinên nerast, agahiyên çewt, ji qiseyên xelet û derew mînak dan
paşgotinî, li paş yekî/ê derew xeber dan

forms: qurwelk


qitmir

glosses: tama, xesîs, yê/a ku maldar e lê naxwe, yê/a nemerd

forms: kitmir

ipa: /qɪtˈmɪɾ/

hyphenation: qit·mir


polîsiye

glosses: Polîsên ku li delîlan digerin daku tawanekê çareser bikin, (bi taybetî polîsên sivîl).

text: Enqereyê problem mezin kiriye. Em di destnîşankirina problemê de demekê dirêj xapiyan. Ji ber tabuyan îmkana me ya ko em problemê baş minaqeşe bikin û biçin nêv rayên wê de çênebû. Di destpêkê de me got ev grupeka ko ji 3–4 çeteciyan pêk têt e û me tedbîrên polîsiye wergirtin lê belê di netîceyê de em îro li hemberî rêxistinekê ne ko bi hezaran çekdarên wê hene.

ref: parlemanterê AKPê Ihsan Arslan di televizyona NTV ya tirkî de li gor Nefel.com, 10/2007

etymology_text: Deyn ji fransî policier, têkildarî polîs.


asîmîlasyon

etymology_text: Ji fransî assimilation.

ئاسمیلەکردن

roman: asmîlekirdin

ipa: /ɑːsiːmiːlɑːsˈjoːn/

hyphenation: a·sî·mî·las·yon


otoasîmîlasyon

glosses: pişivîn, xweasîmîlekirin yan bi xwe asîmîlebûn

etymology_text: Ji oto- + asîmîlasyon.


dabaş

glosses: mijar, babet, bas, suhbet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms: dabeş

ipa: /dɑːˈbɑːʃ/


sosyolojîk

text: Pîvanên netewebûnê çi ne? Ziman yek ji wan pîvanên netewebûnê ye an na? Bersiv erênî be, civaka kurd çima bi hewldaneke mezin ji zimanê xwe direve? Kîjan rastiyên sosyolojîk sedemên vê encamê ne? Saziyên me yên akademîk çi lêkolînên zanyarî kirine li ser van sedeman? Lêkolînek di nav malbatên kurd de hatiye kirin ku çima di nav mala xwe de bi zarokên xwe re bi zimanê xwe naaxivin? Ji sedî çend ên zarokên kurd bi zimanê xwe dizanin?

ref: Nijad Arda: Pirs, Amidakurd.com, 10/2007

forms:
sosyolojîktir (comparative)
herî sosyolojîk (superlative)
sosyolojîktirîn (superlative)


akademîk

forms:
akademîktir (comparative)
herî akademîk (superlative)
akademîktirîn (superlative)
ekademîk

etymology_text: Deyn ji îngilîzî academic ji fransî académique, ji latînî academia, ji yûnaniya kevn ἀκαδημικός (akadēmikós), ji Ἀκαδημία (Akadēmía) an Ἀκαδήμεια (Akadḗmeia), navê cihekî ye ku Platon ders dida.

академический

roman: akademičeskij

ακαδημαϊκός

roman: akadimaïkós


teşxîs

glosses:
kesandin, nasîn, pê hesîn ka kî ye yan çi ye,
vekolîn daku bizane ka çi ye yan kî ye,
îdentîfiyekirin, diyagnoz

text: Di destên akademîsyenan de materyalên zanyarî tunebin nikarin teşhîsek rast li problemê deynin.

forms: teşhîs

etymology_text: Ji erebî تَشْخِيص (tašḵīṣ), têkildarî şexs.


peyvkî

glosses: bi peyvan, bi gotinan, devkî, bi peyivînê, bi axivînê, ne nivîskî

forms: peyivkî

etymology_text: Ji peyv + -kî.


kujende

glosses: kujer, qatil, kesa/ê yan tişta/ê ku kesekî yan tiştekî dikuje

forms:
kujendetir (comparative)
herî kujende (superlative)
kujendetirîn (superlative)
kujinde

etymology_text: kuştin > -kuj- + -ende


desttengî

glosses:
tengasî, bêdelîvî, bêgavî, bêderfetî, bêfirsetî, bêmecalî, bêkeysî, neçarî, bêçaretî, tengavî,
desttengbûn, tinebûna derfet û delîvên baş

forms:
destengî
destengîtî
destengtî
desttengîtî
desttengtî

etymology_text: Ji destteng + -î


cihêreng

glosses: cuda, cihê, têvel, ciyawaz, cudaçeşn, cuda-cuda, ne mîna hev

text: Me gişan bi kêfxweşî li lîstikê temaşe kir. Lîstik beş bi beş bû. Yek beşek li ser mijareke cuda bû. Gelek tiştên cihêreng hatibûn ceribandin.

ref: Samî Tan: Xewn û xeyal, Amidakurd.com, 10/2007

glosses: ferq^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
cihêrengtir (comparative)
herî cihêreng (superlative)
cihêrengtirîn (superlative)

etymology_text: Ji cihê + reng. Bide ber soranî جیاواز (ciyawaz).

hyphenation: ci·hê·reng


piyango

glosses: Lîstikeke talih û nesîbî ye ku bi pare tê kirin û mirov dikare pê pare qezenc bike.

text: Me gişan bi kêfxweşî li lîstikê temaşe kir. Lîstik beş bi beş bû. Yek beşek li ser mijareke cuda bû. Gelek tiştên cihêreng hatibûn ceribandin. Mînak ji dansê bigire, heta lîstikeke bê axaftin… Ji aliyê mijaran ve jî lîstik dewlemend bû. Ji kesekî ku li kolanan dijî û jê re piyango derketiye bigire, heta dayikeke ku zarokekî xwe dişîne leşkeriyê, yekî dişîne nav refên gerîlayan, di encamê de yê leşker, ê gerîla dikuje...

etymology_text: Ji tirkî piyango.


loto

glosses:
piyango, loterî,
lîstikek talih û nesîbî ye ku bi pare tê kirin û mirov dikare pê pare qezenc bike

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


loterî

glosses:
loto, piyango,
lîstikek talih û nesîbî ye ku bi pare tê kirin û mirov dikare pê pare qezenc bike


grotesk

glosses: pêkenok, seyr, xerîb, ecêb, komîk, awawok

forms:
grotesktir (comparative)
herî grotesk (superlative)
grotesktirîn (superlative)


forûm

glosses: cihê ku lê suhbet li ser hin mijaran tên kirin

text: Roja 20’ê rêbandana 2007’an me li Şanogeha Navenda Çanda Mezopotamyayê forûmek li ser zimanê kurdî li dar xist. Bi vê çalakiyê me xwest tiştekî nû biceribînin, mijara parastin û pêşvebirina zimanê kurdî bi awayekî nû gotûbêj bikin. Armanca me ev bû nûnerên saziyên kurdan têkiliyên xwe yên bi kurdî re nîqaş bikin. Me xwest ew çîroka xwe vebêjin, bidin zanîn ka têkiliyê wan kurdî li ku dest pê kiriye, li ku derê qut bûye û em dikarin çawa vê têkiliyê ji nû ve saz bikin.

ref: Samî Tan: Ji bo parastina kurdî dema ceribandinên nû hatiye, Amidakurd.com, 1/2007

forms: form

etymology_text: Ji latînî forum (“meydan, bazar”).


forum

text: Basın, uygar toplumların formudur.


muzîkal

glosses: Şanoyê yan filmê ku bi piranî bi stranan û muzîkê tê pêşkêşkirin.

text: Sophia Loren di komediyeke muzîkal ku ji fîlmê Federico Fellini yê "Heşt û nîv" bandor girtine û dikişînin de dê bilîze.

ref: Diyarname.com, 10/2007

etymology_text: Ji îngilîzî musical.

мю́зікл

roman: mjúzikl

м'ю́зыкал

roman: mʺjúzykal

мю́зикъл

roman: mjúzikǎl

歌舞片

roman: gēwǔpiàn

音樂劇

roman: yīnyuèjù

مَسْرَح مُوسِيقِيّ

roman: masraḥ mūsīqiyy

մյուզիքլ

roman: myuzikʻl

تئاتر موزیکال

roman: te'âtr-e muzikâl

მიუზიკლი

roman: miuziḳli

მუსიკალური ფილმი

roman: musiḳaluri pilmi

म्यूज़िकल

roman: myūzikal

מַחֲזֶמֶר

roman: makhazémer

мюзикл

roman: myuzikl

뮤지컬

roman: myujikeol

мјузикл

roman: mjuzikl

мюзикл

roman: müzikl

мю́зикл

roman: mjúzykl

м'ю́зикл

roman: mʺjúzykl

מוזיקאַלישער ספּעקטאַקל

roman: muzikalisher spektakl

μιούζικαλ

roman: mioúzikal


diyakronîk

forms:
diyakronîktir (comparative)
herî diyakronîk (superlative)
diyakronîktirîn (superlative)
dîakronîk

etymology_text: Ji yûnanî [Peyv?]diya- / dîa- + kronîk.


rûp

glosses: lêb, hîle, xap, fêl, fena, qîle, dekûdolab, dek

text: Duyemîn hoy û mercên li pêşiya rewşenbîrên kurd, bikaranîne matematîka civakî ku xap û rûpan nasnake ye. Ev cureyê lêkolîn û lêgerînê dikare "heyecana fonolojî" bike destên me û me ji xap û rûpan, ji davikan biparêze.. Ji ber ku "gotin"ê jî gelê kurd kiriye nava xapandinê. Belê, gotin jî bi xap û rîp û davik in. Bi sedan sal e ku gelê kurd di davik û xefkên gotinê de digevize û hîna xwe ji van davik û xefkan xelas nekiriye. Tê zanîn ku têkiliya gotinê bi dîrokê re, bi olê re, bi zanistiyên civakî teva re heye. Gelên cîhanê zimanê xwe bi saya şoreşafonolojî xelas kiriye. Feylesofên cîhanê, xwe li "şema dengan" kirine xwedî û "wateya fonemî" di xemhilgiriya "şema dengan" de çareser kirine. Ev kar, karekî taybet e, yanî înfra-fonemîk... Zimanzanî jî, bi saya vê zanistê derketiye pêş û gihaye qada herî bilind a fîlolojîk.

ref: Medenî Ferho, Ziman û siyaset / Siyaset û ziman, Diyarname.com, 10/2007

text: Hesen Axa di gel dawetiyan diçitin ku bûkê bînin. Bûkê siwar dikin û têne deștek heye, Deșta Dubanê. Dibêjin weko xêlî têne wê deștê, bi emrê Xwedê, ba rûpekê ji rúyê Lalîxanê direvîne û rûyê Lalîxanê vekiri dimîne. Hesen Axa rûyê Lalixanê dibîne ku her weko hîvê bi dera di çardehê da.

ref: Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 75, ISBN 978-605-5683-27-6

forms: rîp


miherik

glosses:
hander, palder, teşwîqker, livîner, tehrîkker, hereketker,
tişta/ê yan kesa/ê ku tiştekî dilivîne

forms: muherik

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], محرّك (muḥarrik, “ya/yê ku dide hereketkirin”) têkildarî tehrîk, hereket.


raper

glosses:
hunermendê/a muzîka rapê,
kesa/ê ku stranên rapî dibêje

text: Raperê kurd Roj Yûnis

ref: sernavê nivîsek Sîrwan Hecî berko di Amude.com de, 10/2007

forms:
rapîst
reper
repîst

etymology_text: rap + -er yan ji îngilîzî rapper


rap

glosses: tawankirin, lêdan, tiştê pûç, pirte, gileyî, gazinde, biryara bendkirinê, têxurîn, rexneya dijwar

audio: LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-rap.wav


rap

pos: unknown

pos_title: Mane

text: Araba rap diye önümde durdu.


Kosova

glosses: parêzgehek Sirbistanê ye lê rûniştvanên wê bi piranî alban in û niha dixwazin ji Sirbistanê veqetin

forms: Kosovo


Kosovo

audio: LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Kosovo.wav

audio: LL-Q1860 (eng)-Soundguys-Kosovo.wav


karîger

glosses: çalak, çist, lebatî, aktîv, şipil, çibik, bibandor, bitesîr, efektîv

glosses: tesîrker, bandorker^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
karîgertir (comparative)
herî karîger (superlative)
karîgertirîn (superlative)
كاریگهر


mexsûs

text:
Mehda ji we ra dikim girînê
Mexsûs ji nik Sitî û Zînan
Hatim li we xweş bikim birînan

forms:
mexsûstir (comparative)
herî mexsûs (superlative)
mexsûstirîn (superlative)
maxsûs

etymology_text: ji erebî


fikar

glosses:
şayîş, nîgeranî, endîşe, qilal, hêsîbes
nerehetiya ji ber ku belkî tiştek nebaş biqewime

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]

боязнь

roman: bojaznʹ

ipa: /fɪˈkɑːɾ/

hyphenation: fi·kar


şayîş

glosses:
fikar, nîgeranî, endîşe, qilal, hêsîbes
nerehetiya ji ber ku belkî tiştek nebaş biqewime

forms:
şayiş
şayîs
qayîş

notes:
şayîş kirin
şayîş kişandin
şayîşkirin
şayîşkirî


qilal

glosses:
fikar, nîgeranî, endîşe, şayîş, hêsîbes
nerehetiya ji ber ku belkî tiştek nebaş biqewime

forms:
qelal
qulal
qirar


hêsîbes

glosses: Nerehetiya ji ber ku belkî tiştek nebaş biqewime.

forms:
heysîbes
heysûbeys


domînant

glosses: serwer, serdar, emirdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
domînanttir (comparative)
herî domînant (superlative)
domînanttirîn (superlative)

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]dominant ji dominer


domînans

etymology_text: Ji fransî [Peyv?]dominance ji dominer


pisxal

etymology_text: Ji pis + xal.

ipa: /pɪsˈxɑːl/

hyphenation: pis·xal


pisxalet

etymology_text: Ji pis + xalet.

ipa: /pɪsxɑːˈlɛt/

hyphenation: pis·xa·let


cacik

glosses: jajî, xiyarmast, mastê ku xiyarên hûrkirî hatine têkilkirin

forms:
caciq
cacix
cack

ipa: /d͡ʒɑːˈd͡ʒɪk/


cacik

glosses: qaçik, benîşt, cûyek, 'ilk, bênîşt, cûyok

ipa: /d͡ʒɑːˈd͡ʒɪk/


xiyarmast

glosses: cacik, mastê ku xiyarên hûrkirî hatine têkilkirin

glosses: jajî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
xeyarmast
xeyar-mast
xiyar-mast
çeqilmast
firdoqî

etymology_text: Ji xiyar + mast.

ipa: /xɪjɑːɾˈmɑːst/

hyphenation: xi·yar·mast


ebediyen

glosses: herûher, hetaûheta, bi ebedî, bêveger, bêdawî

text: Mehemed Uzun ebediyen ji nav me bar kir (anku mir)

ref: Netkurd.com, 10/2007

etymology_text: Bi rêya tirkî ebediyen ji erebî أَبَد (abad, “dem, bi taybetî dema gelek dirêj”).

לעד

roman: la'ad

לנצח

roman: laneitzach


ebediyen

audio: LL-Q256 (tur)-ToprakM-ebediyen.wav


baqî

glosses: ebedî, bêdawî, berdewam, mayinde, daîmî, xweragir, neguher, nemir

text: Em ê tev herin. Her kes li benda dora xwe ye. Baqî Xwedê ye helbet. Lê kê çi berhemek li dû xwe hiştibe, ew jî baqî ye. Xwezî bi wan kesan ku li dû xwe berhemên qenc dihêlin; hem xizmeta neteweya xwe dikin û hem jî xizmeta mirovatîyê dikin. Ez bawer im ku Mehmed Uzun bi dilekî rehet çû; hesret pê re nema.

ref: Roşan Lezgîn di deftera peyamên sersaxiyê de, Netkurd.com, 10/2007

forms:
baqîtir (comparative)
herî baqî (superlative)
baqîtirîn (superlative)

etymology_text: Ji erebî باقي (baqî)


tezkere

glosses: bîrname, not, memorandûm, mixtira, bîrnivîsk, pêşniyarname

glosses: belgename, dokûment, wereqe, ewraq, medrek


medrek

text: Medrekê 'ilmê demîrê şemmeyek wesfa te hatWer ne key 'alem bi şe'nê qedr û miqdarê te bî

ref: Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

glosses: belgename, dokûment, wereqe, ewraq, tezkere


memorandûm

glosses: bîrname, not, yadname, yadaştname, memo, mixtira, bîrnivîsk, mixtira, reşnivîsk, bernivîsk

glosses: tezkere^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

etymology_text: Ji latînî memorandum.


yadname

glosses: bîrname, not, memorandûm, yadaştname, memo, mixtira, bîrnivîsk, mixtira, reşnivîsk, bernivîsk

etymology_text: Ji yad + -name.


memo

glosses: bîrname, not, yadname, yadaştname, memorandûm, mixtira, bîrnivîsk, mixtira, reşnivîsk, bernivîsk

text: Dildadeyê meqsed û muradêilla ko tenê Memo û TacdînWan dane xwe duxterane tezyîn

ref: Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692

forms: Memo

etymology_text: Ji latînî memorandum


Mem

text: Mûyekê ez ji te nadim bi dused Zîn û ŞirînanÇi dibit ger tu hesêb kî mi bi Ferhad û MemêTe Firing û 'Erebistan û Mecer têk-i standin

forms:
مهم
mem

etymology_text: Qusandin ji Mihemed ji erebî محمد (Muḥemmed): Muhammed > Mihemed > Mehmed > Memed > Memê/Memo > Mem


afîş

glosses:
sewyan, poster, pankart,
wêneyê ku bi dîwarî ve tê daliqandin anku hilawîstin

etymology_text: Ji fransî affiche.

راية

roman: rāya

афища

roman: afišča


keynek

text: Na xebera xirabi, ze vewra Qerejdagî ma ser o varê. Felekê xayinî, azmênê ziwan û edebiyatê kurdî ra estareyê berd. Ez qehrê û kederê xal Aso, xanima to Zozani, keyneka to Zerya, lajekê to Alanî, bira û waran û heme merdimanê to ê bînan û wendoxan û sînayoxanê to zerrî ra bara kena û înan rê serweşey wazena. Wa sereyê kurdanweş bo! Ez wazene dubare bikera ke cayê to do dîroka ziwan û edebiyatê kurdî de tim bibirqo.

ref: Haydar Diljen: Azmênê ziwan û edebiyatê kurdî ra estareyê rijiya, Netkurd.com, 10/2007

forms: kênek


weş

text: Na xebera xirabi, ze vewra Qerejdagî ma ser o varê. Felekê xayinî, azmênê ziwan û edebiyatê kurdî ra estareyê berd. Ez qehrê û kederê xal Aso, xanima to Zozani, keyneka to Zerya, lajekê to Alanî, bira û waran û heme merdimanê to ê bînan û wendoxan û sînayoxanê to zerrî ra bara kena û înan rê serweşey wazena. Wa sereyê kurdan weş bo! Ez wazene dubare bikera ke cayê to do dîroka ziwan û edebiyatê kurdî de tim bibirqo.


title: Înna lillahi we înna îlehî racî'ûn

redirect: Înna lillahi we înna îleyhî racî'ûn

pos: hard-redirect


Înna lillahi we înna îleyhî racî'ûn

glosses:
"Em yên Xwedê ne û em ê li Wî vegerrin"
(tê gotin dema ku kesekî wefat kiribe)

text: Ji Xwedayê mezin dixwazim canê Xwedêjêrazî bi bihuşta fereh şad bike û hedariyê jî bi de hemû aliyan. "Înna lillah we înna îla racî’ûn."

ref: Mesûd Barzanî di nameyek sersaxiyê bi boneya wefata Mehmed Uzun, Netkurd.com, 10/2007

etymology_text: Bi erebî ye û ji ayetek Qur'anê ye


zeaf

text: Bi kinayî wî hemû zeafên wî qahremanê xwe yê îtirafkar bi şeklê têgîhştin û awayê mezinbûna wî ve motîve kiriye.

ref: Enwer Karahan: ”Gava Heyatê”, Nefel.com, 10/2007

forms: zaaf

etymology_text: Ji erebî ضعف (ḍe'f: zeîfî, qelsî, lawazî, têkildarî zeîf. Forma "zeaf" di bin tesîra tirkî "zaaf" de ketiye kurdî, ne yekser ji erebî hatiye.


şekawe

glosses: Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

text: Kurdistan Alayê te her şekawe be!

forms: şeqawe


VIP

glosses: Rîasî, kesa/ê xwedî hin imtiyazan, kesa/ê ku hin mafên taybet hene.


VIP

glosses:
kesa/ê xwedî hin imtiyazan,
kesa/ê ku hin mafên taybet hene

etymology_text: Ji îngilîzî veryimportantperson (kesa/ê gelekgiring)


fîxan

glosses:
hewar, gazî, qîrîn, feryad, gazin, zêmar,
 dengê bi axîn yê ku ji kesa/ê nesax yan xemgîn tê

forms: fîgan

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

hyphenation: fî·xan


fîgan

text: Gelo ew ‘kurdên’ dilsozê dewletê li ku derê bûn? Serokên wan ode û saziyên sivîl ên bakurê Kurdistanê yên îro dibêjin bila Tevgera Azadiya Gelê Kurd radestî dewletê bibe, li dijî van pêkanên Artêşa Tirk çi gotina wan hebû ku îro ji bo dewletê ketine nav feryad û fîganan?

ref: Azadiyawelat.com, 10/2007


îlelebed

glosses: herûher, ebeden, ebediyen, bêdawî, berdewam, hetaheta, hetaûheta

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]


qurnet

glosses:
cihê herî giring di odeyê
(bi taybetî cihê ku mirovek maqûl lê rûdine)

forms: qurrnet

ipa: /qʊɾˈnɛt/

hyphenation: qur·net


qermît

forms: qermîd

etymology_text: القرميد

ipa: /qɛɾˈmiːt/

hyphenation: qer·mît


serpas

glosses: neniximandî, nenixamtî, bê lihêf yan betenî li ser

text: Ez îşev serpas raketim. Hemû laşê min qerisiye.

ref: Haykurd, wb729437.one.se/peyv.htm

forms:
serpastir (comparative)
herî serpas (superlative)
serpastirîn (superlative)

notes:
serpas kirin
serpaskirin
serpaskirî


akord

forms:
akordtir (comparative)
herî akord (superlative)
akordtirîn (superlative)

ipa: /ɑːˈkoːɾd/

hyphenation: a·kord


akord

glosses: peyman, qebale, hevbendî, girêbest, kontrat

forms: akort


qizik

forms:
qizk
qîzik


qîzik

forms:
qîzk
qizik


gêzer

glosses:
riwekek reng-pirteqalî û dirûv-dirêjok e
kelandî yan xav tê xwarin

forms:
gizêr
gezel
gezêr
gêzel
gizêrî
gizêrk
gîzel
gîzer
gîzêl
gîzêr
گێزهر

etymology_text:
Hevreha farisî گزر (gezer), belûçî گزرک (gizirk), peştûyî گاجر (gacire), sanskrîtî गार्जर (gārjara), hindî गाजर (gājar), urdûyî گاجر (gājar)... hemû ji proto-îranî. Nêrîna ku peyva "gêzer" ji peyvên "giyayê zer" peyda bûbe li ber ronahiya berhevdana peyvê di zimanên lêzim de ne rast e û etîmolojiyeke gelêrî ye.^([çavkanî hewce ye])
Peyva erebî جزر (cezer) û ya ermenî գազար (gezer, bilêvkirina ermeniya rojava: kʰezer, bi devokî գյազար: gyezer) ji farisî yan kurdî ne. Hevwateya wê ya tirkî havuç jî ji farisî هویج (hevîc) hatiye wergirtin.

گێزهر

roman: gêzer

ажьаҷыркәа

roman: āž̍āč̣̍ərḳ°ā

пхъы

roman: pχə

моркоп

roman: morkop

ካሮት

roman: karot

ܓܸܙܵܪܵܐ

roman: gizara

ܓܙܪܐ

roman: gezzārā

গাজৰ

roman: gazor

ламадур

roman: lamadur

кишер

roman: kišer

мо́рква

roman: mórkva

گزرک

roman: gizirk, gazirk

গাজর

roman: gajôr

गाजर

roman: gājar

мо́рков

roman: mórkov

морхооб

roman: morxoob

жӏонка

roman: žʿonka

ᎠᏓᎵᏥᏍᏗᏍᎩ

roman: adalitsisdisgi

紅蘿蔔

roman: hung⁴ lo⁴ baak⁶

胡蘿蔔

roman: wu⁴ lo⁴ baak⁶

хуонлуәбу

roman: huonluəbu

胡蘿蔔

roman: húluóbo

紅蘿蔔

roman: hóngluóbo

紅菜頭

roman: âng-chhài-thâu

紅蘿蔔

roman: âng-lâ-pa̍k

紅蘿蔔仔

roman: âng-lo̍k-po̍k-á

番蘿蔔

roman: hoan-lô͘-po̍k

蘿蔔

roman: nâ-po̍k

山蘿蔔

roman: soaⁿ-lô-po̍k

蘿蔔菜

roman: lâ-pa̍k-chhài

кишӗр

roman: kišĕr

набадари

roman: nabadari

ކެރެޓް

roman: kereṭ

گزر

roman: gazer

جَزَر

roman: jazar

جزر

roman: gazar

جُزَر

roman: juzar

سفناري

roman: sfənnāri

سفنارية

roman: sfənnāriyya

خيزو

roman: xīzzo

زرودية

roman: zrūdiyya

جعدة

roman: jaʕda

جزر

roman: jázar

ստեպղին

roman: stepġin

пурька

roman: purʹka

моркопка

roman: morkopka

هویج

roman: havij

زردک

roman: zardak

სტაფილო

roman: sṭapilo

גזר

roman: gezer

шар луувң

roman: şar luuvñ

марку

roman: marku

ಗಜ್ಜರಿ

roman: gajjari

ಕೆಂಪು ಮೂಲಂಗಿ

roman: kempu mūlaṅgi

गाज़्रुर

roman: gāzrur

сабиз

roman: sabiz

зардек

roman: zardek

гӧрдкушман

roman: gördkušman

당근

roman: danggeun

홍당무

roman: hongdangmu

ᐅᐢᑳᑖᐢᐠ

roman: oskaataask

чыта

roman: çıta

къызыл чыта

roman: qızıl çıta

къур

roman: q̄ur

ຫົວກາລົດ

roman: hūa kā lot

морков

roman: morkov

ശീമമുള്ളങ്കിച്ചെടി

roman: śīmamuḷḷaṅkicceṭi

пурьхкя

roman: purʹxkja

лууван

roman: luuvan

шар лууван

roman: šar luuvan

хулууван

roman: huluuvan

ᠯᠤᠤᠪᠠᠩ

roman: luubang

ᠰᠢᠷᠠ ᠯᠤᠤᠪᠠᠩ

roman: sir-a luubang

ᠬᠤᠯᠤᠤᠪᠠᠩ

roman: quluubang

пыхы

roman: pıxı

ଗାଜର

roman: gajôrô

ӕпхӕ

roman: æpxæ

уырыдзы

roman: wyryʒy

سەۋزە

roman: sewze

сәбіз

roman: säbız

морко́вь

roman: morkóvʹ

морко́вка

roman: morkóvka

морква́

roman: morkvá

गाजरम्

roman: gājaram

गृञ्जनकम्

roman: gṛñjanakam

गार्जर

roman: gārjara

گَجَرَ

roman: gājara


parapet

glosses: Dîwarê yan şîşên ku li balkonan yan banan yan piran hene daku mirov jê nekeve.

glosses: senger^([Ji bo vê maneyê çavkanî hewce ye. (+) ])

etymology_text: Ji îtalî parapetto.


cax

text: ... kewê min ê gozel ê gogerçîn xwe dabû ser caxê pencerê kir guhdarî...

ref: Amadekar: Ömer Güneş & İbrahim Şahin, Dengbêj Şakiro - Antolojiya Dengbêjan 2, Nûbihar, 2018, çapa 3em, r. 536, ISBN 978-605-9413-43-5

text: Min serê xwe hilda û li orta caxê hesin nêrî: Ew pisîka han bû, li wir.

ref: Înan Eroglu, Heft û Heştên Mirinekê, Pall Weşan, 2023, r. 46

text: Hêlîna xwe çêkiriye li ser caxê vê eywanê...

ref: Amadekar: Mahmut Beğik, Reso Şahê Dengbêjan, 2018, çapa 3em, r. 119, ISBN 9786059413237

glosses: Gihayeke ku der bihara tê çinîn û xwarina wê tê çêkirin.

forms: çax

ipa: /d͡ʒɑːx/

audio: LL-Q36368 (kur)-Dildadil-cax.wav

hyphenation: cax


kupeşte

glosses:
parapet, cax, şifşe,
dîwarê yan şîşên ku li balkonan yan banan yan piran hene daku mirov jê nekeve


yadîgar

glosses:
bîranîn, bîrhatin,
bûyerên berê anîn bîra xwe,
tişta/ê ku bûyerên berê tîne bîra mirovî

forms:
yadgar
yadigar


seyîs

glosses: xwedîkerê hespan, xulamê ku karê wî xwedîkirina hespan e

forms:
sayis
sayîs
seyis

etymology_text: Ji erebî سَائِس (sāʾis /seîs/) ji aramî ܫܘܫ (şewş, şûş) ji formeka kevntir şûşbîn, ji akadî [Peyv?]şuşanu/susanu ji zimanên îranî*ese-panî / espe-panî (hespparêzî), bide ber sanskrîtî अश्वसनि (aśva-sani: çavdêrêhespan) ji अश्व (eśve: hesp > binere siwar, sîpe û hesp)

коняр

roman: konjar

馬夫

roman: mǎfū

سَائِس

roman: sāʾis

סַיָּס

roman: sayás

말꾼

roman: malkkun

마부

roman: mabu

коњушар

roman: konjušar

ко́нюх

roman: kónjux

ιπποκόμος

roman: ippokómos

ἱπποκόμος

roman: hippokómos


xwedîkirin

etymology_text: Ji xwedî + kirin.


şamik

forms:
şamî
şaşik
şimik


pamîdor

glosses: sorik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
bamedor
bamidor
pomador

etymology_text: Bi rêya rusî помидор (pomîdor) ji îtalî [Peyv?] "pomodoro" ye ku ji "pomo" (sêv) û "d'oro" (ya zêrî) anku "sêva zêrî/zêrîn" tê.


şimşaq

forms:
şemşaq
şimşal


teyfik

glosses:
sênî, dewrî, lalik, tepsî, sahan, binik, binsênî,
 amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerandina wan hêsan be yan xwarin jê nekeve erdê yan ser maseyê

forms:
تەیفک
têfik
têfî
teyfî


komando

glosses:
amûra ku pê ji dûr ve aletek elektronîk tê xebitandin
komandoyê televizyonê

forms:
qomando
qumando


mihteşem

glosses: Yê xwedî-ihtişam, bihişmet, bidebdebe, wurşedar.

forms:
mihteşemtir (comparative)
herî mihteşem (superlative)
mihteşemtirîn (superlative)
muhteşem

etymology_text: Ji farisî محتشم, ji erebî مُحْتَشِمْ (muḥtašim).


realîte

glosses: diristî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

forms:
reyalîte
riyalîte

etymology_text: Bi rêya fransî realité ji latînî realitas


miteesir

glosses:
bandorlêbûyî, kesa/ê yan tişta/ê ku bandora anku tesîra kesekî yan tiştekî lê bûye,
kesa/ê yan tişta/ê ku ketiye bin bandora anku tesîra kesekî yan tiştekî

forms:
miteesirtir (comparative)
herî miteesir (superlative)
miteesirtirîn (superlative)
muteesir

etymology_text: Ji erebî [Peyv?]: mi- + tesîr


menopoz

glosses:
qedîna mehikên jinê
(bi taybetî di jiyê anku temenê nêzî 50-salî de)

etymology_text: Bi rêya îngilîzî yan fransî menopause ji latînî menopausis ji yûnaniya kevn μήν (meh) + παῦσις (sekinîn, bênvedan)


broşûr

glosses: namilke, belavok, pamflet, daxwiyanî, kitêbk

text: Komeleya Osteoporoz û Menopoz ya Tirkiyeyê di sala 1992’yan de ji hêla grûbek doktoran ve hate avakirin. Armanca Komeleyê li ser menopozê kongreyan amade bike û pisporên cîhanê tevli nîqaşan bike. Her wiha komele der barê nexweşiyê de pirtûk û broşûran jî amade dike. Her wiha bi konferans, semîner û civînan dixwaze bigihîje jinan. Komele bi wan rêbazan perwerdehiyê dide jinan û wan agahdar dike. Her wiha komele dixwaze bi riya çapemeniyê jî gel ji pêşketinên nû agahdar bike. Komelê cara yekem di sala 1992’yan de kongreya xwe ya menopozê li dar xist.

etymology_text: Ji fransî brochure.

ipa: /bɾoːˈʃuːɾ/


pamflet

glosses: namilke, belavok, broşûr, daxwiyanî, kitêbk

forms: pamflêt

etymology_text:
Bi rêya îngilîzî pamphlet ji latînî [Peyv?]pamphiletus ku biçûkkerapamphilus e ku ji yûnanî [Peyv?] tê:
pan- + fîlos ku tê û wateya wê "hertişthez" anku "evîndara/ê her tiştî" ye.


dîplomatîk

glosses: têkildarî dîplomasiyê, bi rêyên dîplomasiyê

glosses: bi rêbazên gotûbêjan û ne bi yên çekdarî

forms:
dîplomatîktir (comparative)
herî dîplomatîk (superlative)
dîplomatîktirîn (superlative)

etymology_text: Têkildarî dîplomasî, dîplomat

ipa: /diːploːmɑːˈtiːk/

hyphenation: dîp·lo·ma·tîk


dîplomasî

glosses: kemoyarî, karê danûstandin û peymandanîna navbera du yan çend dewletan

glosses: hunera qanekirina mirovan bi rêya gotûbêjan

forms: dîplomatî

etymology_text: Bi rêya fransî diplomatie /diplomasî/ yan ya îngilîzî diplomacy ji latînî diplomatus (dîplomedar, kesa/ê ku dîplome heye) ji diploma (dîplome) ji yewnanî δίπλωμα (dîplome) ji διπλοῦς (dubare, cot)


sikûnet

glosses: sebr, tehemil, bêhnfirehî, aramî, hêwirî, baldirêjî, sekn

text: Jaap de Hoop Scheffer, di vê navberê daxwaz ji Gul kir ku Tirkiye sukûneta xwe biparêze û xwe ji esker şandina nav axa Kurdistana Iraqê dûr bixe.

forms:
skûnet
sukûnet
sikûn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî sekn, sikûn.


sekin

forms: sekn

etymology_text: Ji erebî [Peyv?], têkildarî sikûn, sikûnet


şkeste

glosses: têkçûn, dorandin, biserneketin, binketin, hezîmet

forms: şikeste

etymology_text: şkestin


kuşpene

glosses: Kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne.

text: Qey ji bo ku van rojan dewleta wî behsa êrîşên ser Kurdistana azad dike, Özkök bi kuşpenetiyeka vala, di meqaleya xwe ye îro de xwedêgiravî şiretan - lê esas tehdîdan - li kurdan dike, dixwaze ku kurd van rojan fîlmên li ser Vietnamê temaşe bikin û bibînin ku dema Amerîka bi hezîmeteka mezin ji Vietnamê vekişiya çawa dev ji wan hevkarên xwe yên vîetnamî berda, çewa ew li cih di nav destê dijminan de hiştin û bi vî awayî vekişiya.

ref: Murad Ciwan: Duh hezîmeta Balkan, îro Kurdistan, Netkurd.com, 10/2007

glosses: Kesê/a ku çi dihê ber devê wî dibêje, kesê/a ku bergîya zimanê xwe nizane.

forms:
kuşpenetir (comparative)
herî kuşpene (superlative)
kuşpenetirîn (superlative)
kişpene

etymology_text: : Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

arrogant#German

roman: arrogant

арогантен

roman: aroganten

арогантна

roman: arogantna

арогантно

roman: arogantno

傲慢

roman: ào màn

יהיר

roman: yahyr

hyphenation: kuş·pe·ne