dirsek çürütmek

di ber de mehf bûn (ji bo xwendinê bi salan xebitîn)


dirseklenmek

çeng dan (tiştek ku wekî çeng xwe biçivîne)


dirseklik

koltuk dirsekliği


disiplin

çistî, zeptûrept, dîsiplîn (rewşa îteatî ya rêzikên civakê çi nivîskî û çi jî nenivîskî)

dîsiplîn (tevahiya tedbîrin ji bo ku kes rîayetî raman û libatên giştî yên civata ku tê de dijîn, bikin)

dîsiplîn (tevahiya agahî û zanîn ku dibin an jî dê bibinijara hîndekariyê)


disiplinli

disiplinli okul


diskotek

dîsko, diskotek (kluba ku lê sêlik, bannd tên lêxistin)


distribütör

vîjav, distributor (aletê ku avê tewzîh dike)


ditme

jenandin, jentin, hiljendin, vepiçirandin


ditmek

jenandin, jentin, hiljendin, vepiçirandin (ji bo jendina hirî, pembû û tiştên nola wan)


divan durmak

di huzûra (yekî) de destliserhev sekinîn


divan kalemi

dîwanxaneya ku lê fermanên sedrezam dihatin nivîsandin


divane

dîn, dîn û har (kesê ku pir miriyê tiştekî ye)


divaneye dönmek

bûn wekî dînan (ji bo biberketineke pir)


divanı hümayun

dîwana hümâyûn (kuji padîşah, sedrezam û erkedarê payebilind ên dewletê pêk dihat)

dîwanxane (ya ku ew dîwana hanê lê rûdinişt)


divanî

nivîsa ku di belgeyên mîna ferman û belaxetê de hatiye bikaranîn ku ji divan kalemi derketine


divanî kırması

cureya nivîsa sivik û hêsankirî ya divanîyê


divitin

çeşîdek qumaşê ku aliyekî wê mîna pêjgîrê ye


divlek

tehlik (petêxa gihîştî ya ku qaçilê wê qalind e)


diyapozitif

(ji diapositive), diapozîtîv, dîa, slayt


diye

qey (du hevokan bi sebeb nîşandinê bi hev ve girê dide)

bu gün gelir diye geldim

sen anla diye yaptım

Hasan diye biri seni sordu


diyetetik

diyetetik (milê zanista tenduristiyê ya ku nexweşînên ji ber kêmxwedîkirinê û nirxên adanî xurekan vedikole)


diyez

diyez (îşareta notayê ya ku wê dengek nîv ton bê ziravkirin)

diyez (dengê ku bi vî terhî hatiye ziravkirin)


diz ağırşağı

keşka çokê, kasika çokê, kodika çokê, çortan, çortanok, kofik, textikê çokê


diz boyu

heta çokê, heta kabokê, heyanî jinûyan, li çokê


diz kemiği

hestiyê çokê, hestiyê jinûyê, hestiyê kabokê


diz üstü

en son Ali çöktü diz üstü


dizanteri

dîzanterî (çeşîdek nexweşîna zikêşê ya bi xwîn e ku mirov ji hev digirin)


dizdar

rojeke ew dizdar Qasim axa tête huzura Îbrahîm Paşa

Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1ê, r. 124, ISBN 978-605-5683-27-6


dizdirmek

dan rêzkirin, dan ristandin, dan qorkirin

dan pê vekirin (ji bo morî û tiştên wisa ku di ben, tel û wekî din re dikirin)


dızdızcı

dizdiz (ji bo çend kesên xapînok ku bala yekî didin ser tiştekî û perekên wî didizin) (argo)


dızdığının dızdığı

çikê çik (ji bo xizmtiya dûr a kesan tê gotin)

bu benim dızdığının dızdığının oğludu


dize getirmek

mil pê danîn, (yek) anîn ser afirê gayê kilo (argo)


dizel

(ji navê endezyarê Alman Diesel) dîzel (motora ku biazotê dişixule)


dizge

örneklenmiş dizge

bilgisayar dizgesi


dizgin vurmak

dezgîn kirin, lixav kirin, dezgîn kirin stû


dizginlenmek

hatin dezgînkirin, hatin lixavkirin, hatin legapkirin


dizginleri ele almak

mezinatî kirin destê xwe (îdareya tiştekî kirin destê xwe)


dizginleri koparmak

ben qetandin, benê xwe qetandin (ji bindestiyê xelas bûn)


dizginlerini kısmak

gema (yekî) şidandin (tehdeya li serê zêde kirin)


dizi

rist, ristik, şaran, şare, gilwaz, şerit (ji bo rêza tiştê pêvekirî)

iki dizi boncuk

altın dizisi

rêze, zencîre, xelek, serî (tevahiya tiştên ku pevre bitûnekê tîne pê)

kitaplarımın dizisi için bir önsöz yazmam gerekecek

ji bo rêzeya pirtûkên min min divê ku ez pêşgotinekê binivîsim

qor, rêz (heyberên ku li dû hev, li kêleka hev rêz bûne)

zincîre, xelek (ji bo fîlmê televizyon û sînemayê)


dizilemek

ristandin, qor kirin, sefandin, sef kirin, rêze kirin, zencîre kirin


dizilme

qorbûn, rêzbûn, şeridîn, dabiristîn, sefbûn, sefîn, ristbûn, ristîn


dizilmek

boncuklar ipliğe dizildi

qor girê dan, qor bûn, şeridîn, dabiristîn, ketin rêzê, ketin sefe, sefîn, ristîn, rist bûn


dizim

kitabın dizimi bitti


dizin

Pelrêç (Di komputergeriyê de ji bo navnişana pelekî tê bikaranîn)

Dosya dizinini seçiniz.

fihrist, pêrist, têxistî (lîsteya alfabetîk a ku di paşiya berhemê de ku der barê kes, mijar, cih û hwd de bi nimare nîşan dide)

pêrist (berhema ku wekî pirtûk an jî weşaneke vedor dertê û têkiliyê bi mijarên diyarkirî yên ku di pirtûkekê an jî kovarekê de derketine re datîne)

fihrîst, pêrist (lîsteya birêkûpêk a ku ji bo pirtûkxaneyekê, belgeyekê hatiye amadekirin û cihê wê belgeyê, wê agahiyê dinimîne)


dizini dövmek

li çokan xistin, li çokên xwe xistin, li ejnûyan xistin, li ejnûyên xwe xistin


dizinin dibi

li ber (yekî) ye, di nav dest û piyê (me) de ye (ji bo tiştê ku pir nêzik e)

dizinin dibindekini görmüyor, gelip bize dalaşıyor

ê li ber xwe nabîne, tê bela xwe di me dide


dizlerinin bağı çözülmek

çokên (yekî) lerizîn, kabokên (yekî) li hev ketin, çok lê sist bûn, çok lê şikiyan, çokên (yekî) şikestin, qidûmê (yekî) şikestin (an jî sist bûn)


dizlik

pêşmalk (pêşmalka ku di ber kar de tê wergirtin)


dizme

qorkirin, rêzkirin, şeridandin, sefandin, ristandin, dabiristandin


dizmek

pê ve kirin (ji bo pêvekirina tiştekî bi bend, têl û hwd)

ana kız oturmuş ceviz içlerini diziyorlardı

dê û keç rûniştibûn kakilên gûzan pê ve dikirin

qor kirin, bi rêz kirin, şeridandin, sefandin, sef kirin, ristandin, dabiristandin (danîna tiştan li rex hev, li dû hev an jî li ser hev)

sandalyeleri masanın etrafına dizdiler

kitabın yazılarını dizdim


dizyem

dehyek (di germpîvan de dehyeka santîgramê)


dığdığı

kesê ku gava dipeyîve r'yan mîna g'yan bi lêv dike


diğer

dîtir, diğer, dike, dîtirk, a din, ê din, dî

sen değil diğeri gelsin


diğerkâmlık

diğerkamlık
digerkamlık
digerkâmlık
diğergamlık
diğergâmlık

Ji farisî دیگر (dîger) (din, dî, dîtir) + erebî كام (kām) (kam:hez, arezû, xwestin).


dış

hafta sonunda şehrin dışına çıkıyoruz

em dawiya hefteyê derdikevin derveyî bajêr

derve (tiştê ku li derî mijarekê dimine)

bardağın dışı kirli

derve (di têgînên berbiçav de, tiştê ku ji navendê dûr e)

dış kapı

derveyî (tiştê ku bi bi welatên biyanî ve têkildar e)

dış siyaset


dış hat

xetên derveyî (riya ku ragihandin û veguhastina derve pê dibe)

dış hatlarda çalışan görevliler

erkedarên ku di xetên derveyî de dixebitin


diş bademi

Behîv firdik. Çeşîdekî behîvê ye ku qalikê wî nerm e û bi diranan jî tê şikandin.


diş bilemek

diran jê re sûtin, jê re diran cix kirin


diş diş

diranokî, dirdirkî, diran diran (ji bo tiştê ku niçikên wî hene)

bi awayekî dirdirkî, bi awayekî diranokî


dış dünyayla bağları kesik olmak

bi xwe bilî bûn, biliyê xwe bûn, meşqûlî xwe bûn


diş geçirememek

diranê (yekî) tê de neçûn (ji bo pê karibûnê)


diş gıcırdatmak

diran di hev dan, diran qirçandin, diranên xwe di hev dan, diranê xwe qirçandin


dış güçler

hêzên derve, dewletên mezin, dewletên hêzdar (ji aliyê siyaset û aboriyê ve)


dış işleri bakanı

şalyarê karê derveyî, wezîrê karê derveyî


diş kirası

berê li serayan an jî li qonaxên zengînan piştî fitarê diyarî an jî pereyên ku didan mêvanan

diyarî an jî pereyê ku zêde didin kesekî


dış yüz

dererû, rûyê derve (ji derve xuyahiya tiştekî)


diş özü

nava diran (kuji reh, sinêr û tiştên wisa tê pê)


dışarı

dışarıdan sesler

geceyi dışarıda geçirdi

dışarıyla alışveriş yapıyoruz

çocuk dışarıya kaçtı


dışarı atmak

derkirin, derxistin, veder kirin, kirin der (qewirandin, qewitandin)


dışarısı

derveyî (tiştekî), derveyî (tiştekî) girtî, sînorkirî


dışarıya vurmak

dan der, azlû kirin, derbirîn (beylû kirin)


dişe dokunur

yazıyı okudum, dişe dokunur bir şey yok

min nivîsar xwend, tê de tiştekî pak nîn e


dişemek

çocuğumuz dişedi


dişeği

fatûş, şewk (çakûtê ku pê kevir tê traştin)


dişeğilemek

değirmen taşını dişeğilemiş


dişi

mêçik, mêhik (ferda ku hêk dike an jî çêjik tîne)

dişi kedi

xav (ji bo tişt û aletên ku çalikên wê heye)

dişi kalıp


dışı eli yakar, içi beni yakar

Guhartoyeke dışı eli yakar içi beni yakar.


dışı kalaylı içi alaylı

xwezil bi derve kirî lê ne bi hundir kirî, menêrin li xanim û xatûnan, binêrin li kuçik û kanûnan


dışında

Bu kitabın dışında roman yazmadım.


dışında kalmak

ji derveyî (tiştekî) man, têkilî pê nekirin


dişinden, tırnağından artırmak

Guhartoyeke dişinden tırnağından artırmak.


dişine göre

diranê (yekî) tê de diçe (ji bo pêkaribûnê)


dişini sıkmak

çokên xwe şidandin, xwe şidandin (li ber xwe dan, tirûş kirin)


dişini sökmek

diranê (yekî) kişandin, diranê (yeki) rakirin


dişini tırnağına takmak

tiştê ku hatin milê (yekî) kirin, tiştê ku hatin qeweta (yekî) kirin


dişinin kovuğuna bile gitmemek

binê zimanê (yekî) negirtin (ji bo xwarinê, ku têr nake)


dışkı

insan dışkısı


dışkutsal

derepîroz (tiştê ku têkiliya wî bi pîroziyê nîn e, an jî ne li gor û ne jî li dij e)


dışlamak

yek an jî tiştek) heram kirin, heramoyî kirin, têkilî pê nekirin


dişlek

diranfîq, diranbeş, diranqîç, dirankevot


dişlemek

gestin, gez kirin, gez lê dan, gez lê xistin


dişlenmek

hatin gestin, hatin gezkirin, gez lê hatin xistin, gez lê hatin dan

xurt bûn (ji bo kesê ku êdî kes zû bi zû pê nikare, gotina wî pere dike)


dişleri dökülmek

diran di dev de neman (ji bo pîrbûn, kalbûnê tê gotin)


dişletmek

diran tê de dan çêkirin, diran tê de dan vekirin

testereyi dişletti


dişli

bidiran, bididan, dirandar (tiştê bidiran)

dişli bıçak

bizor, xurt (kesê ku gotina wî pere dike)


dişlik

berdirank (di boksê de ji bo ku boksor diranên xwe ji derban biparêze, dike diranên xwe)


dışrak

agahî û doktrina ku ji hînbûna herkesî re vekiri ye


dişten artırmak

ji zikê xwe kêm kirin (bi kêmkirina mesrefên xurikan pere dan ser hev)


dna

DNA (Molekula biyolojîk ku agahiyên derbarê gelek zîndeyan li ser wê hatiye kodkirin)


doksanlık

not libî, notanî (cihê not hebî, an jî tiştê ku not lib tê de ye)

doksanlık kaset


doktrinci

doktrînvanî (nêrîn an jî kesê ku pêgirê doktrînê ye)


doku

vehûn, tevînek (taybetmendî û bastûra bitûnekê)

dilin dokusu


dokuma

raçandin, çinîn, veçinîn (ji bo kare raçandinê)

pot û pertal, pirtû (tiştê ku dikare bibe qumaş)

pertal (cawê ku ji bo rûyê doşek, mînder û tiştên wisa ji tayê pembû yê boyaxkirî hatiye çêkirin)


dokumacı

korsker, tevnker, çolang, çilag, çinîner


dokumak

halı dokumak

weşandin (bi rewtan ji daran mêwe weşandin)

halı dokumak


dokunaklı

bibandor, bandorker, hîkarîdar, kartêker, tesîrker


dokunaklılık

bibandorî, bandorkerî, hîkarîdarî, tesîrkerî


dokundurmak

dest pê dan, dest tê dan, dan temaskirin

lafı dokundurdum


dokunma

pelandin, lepandin, palmisandin, rapelandin, desttêdan, destdan, destpêkirin, temas


dokunmak

dest dan (tiştekî), destê xwe dan (tiştekî), dest tê dan, dest pê kirin

sobaya dokunma, elini yakarsın

destê xwe nedî sobayê, tu dê destê xwe bişewitînî

bu kâğıtlara kimse dokunmasın

hırsız elbiselere dokunmamış

bu yemek bana dokundu

ev xwarin li min ket an jî ez bi vê xwarinê aciz bûm

jê venegerîn, têkilî (yekî) bûn, bela xwe tê dan, dest dan (yekî)

bu zavallı adama dokunmayın

gihîştin (di rêmanên xerabî û qenciyê de)

çok hatırlı adammış, belki sana yardımı dokunur

mirovekî xweyê qedrê xwe ye, belkî alîkariyeke wî bigihîje te

onun o ağlamaklı halı bana çok dokundu

dilê min pir bi halê wê yê kelegirî şewitî

sözleri bana dokundu

gotinên wî ez hingaftim an jî gotinên wî ez girtim

li ser (tiştekî), der barê (tiştekî), jê behs kirin

eğitim konusuna değinen bir yazı

nivîsarek e ku li ser mijara hêvotinê ye

rüzgâr estikçe, anten ağacın dallarına dokunuyor

her gava ku ba tê, antên li guliyên dare dikeve

jê re bûn şikestek, jê re şikestek bûn, jê re kêmahî bûn

Gafur'un yanına binsin, onuruna mı dokunur?

bila li pişt Xefur siwar bibe, qey wê ji şerefa wê re bibe şikestek?


dokunulmak

dest lê hatin gerandin, dest lê hatin dayîn


dokunulmaz

bêrî, bêguneh, destnedayî (kesê ku ji êrîşê mesûm e, ku Erebjê re teşrî'î masûniyet dibêjin)

destnedayî, têkilnebûyî (tiştê rexne nikare lê bê girtin)


dokunulmazlık

Haksız yere Selahattin Demirtaşın dokunulmazlığını kaldırdılar.

Bi neheqî parêzbendiya Selehedîn Demîrtaş rakirin.


dokunulmazlığını kaldırmak

bêrîtî ji ser rakirin, ji heqê teşrî'î masûniyetê bêpar hîştin


dokunum

pêhesan (bi saya ten û çerm bi weşfên heyberan ên wekî germî, sarî, hişkî, nermî hesin)


dokunuş

destêdayîn, destpêkirin destdayîn, temas


dokurcun

lod, diraxe, part (loda giya, diraxeya genim)


dokuz doğurmak

li hêviyê pîr bûn (bi awayekî coş û xuroş û bêsebr li benda tiştekî man)


dokuz köyden kovulmuş

kesê cirnexweş ê ku ji gelek cihan hatiye qewirandin


dokuzlu

neh libî (tiştê ku ji neh parça tê pê, an jî neh parçe tê de hene)

nehmend (kaxizê iskambile ya ku nimroya nehan li ser e)


dolak

tolaq (wekî goreyê ye, lê binî tune û ji gûzikê heta bin çokê tê)


dolam

bu yazma ancak iki dolam dolanabilir

beş dolam kuşak


dolama

marok, ragirtin (werma biêş ya serê tiliyan)

cureyek kincê bervekirî ku li ser cilan de tê wergirtin


dolamak

lê lefandin, pêçandin, lêpêçandin, alalandin

destên xwe avêtin stûyê (yekî) , destên xwe di stûyê (yekî) re birin

kollarını boynuma doladı


dolambaç

çivane, çivanok, fetlok, fetlonek, fetlanok


dolambaçlı

çivînî, çivdayî, fetlokî, fetlonekî, fetlanekî, fetlanokî


dolambaçsız

bêfetlok, bêçiv, bêfetlonek, bêfetlanok, bêfetlanek


dolandırıcı

xapxapok, delkbaz, quldir, sextekar (ew kesê ku bi dek û dolaban mal û pereyên xelkê ji wan distîne)


dolandırıcılık

xapxapokî, delkbazî, quldirî, firîwî, sextekarî


dolandırılmak

hatin herbilandin, hatin alandin, hatin lefandin


dolandırma

herbilandin, xerbilandin, gerdandin, alandin


dolandırmak

köye gelen hayvan tüccarı onları dolandırmıştı

têcirê pez ê ku hatibû gund ew xapandibûn

xerbilandin, şerbilandin, gerdandin, alandin, lefandin (li dorê lefandin)


dolanma

lefîn, alîn, herbilîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn, vizbûn


dolanmak

lefîn, alîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn, herbilîn, hebilîn, heristin (lefîna li dora tiştekî)

ip ağaca dolanmıştı

gerîn, zivirîn, doş bûn, fetilîn (gera li hawirê tiştekî)

arkadan dolanıp, uzaktan çevreyi gözetleyecekti

dê ji par re lê bifetiliya û ji dûr ve derdor raçav bikira


dolap

sindirûk, dolab, îşkaf (bi giştî ya ku darîn e, çavik û berkêşkên wê hene û biderî ye)

çamaşır dolabı

dolab (pergala ku digere û pê av ji bîran tê derxistin an jî ta pê tê ristin)

su dolabı

çevirilen dolabı sezdi

bi dek û dolaba ku dê li ser serê wî bihata gerandin hisiya


dolapçı

dolabvan (kese ku dolab û sindirûkan çêdike)


dolayı

Parasızlıktan dolayı gelmemiş.


dolayısıyla

lewma, loma, ji lew re, pêwanê, ji ber vê yekê

iş dolayısıyla onunla da tanıştık


dolaşık

lihevketî, levherbilî, levgeriyayî (ji bo por, ta û wekî wan), gijikî (ev tenê ji bo porê lihevketî)

buğday benizli saçları dolaşık bir kız

fetlonekî, çivane, fetlokî (riya ku bi fetlonekan dirêj dibe û diçe)

orası göründüğü kadar yakın değil, yol dolaşıktır

wekî ku xuya dike ew der ne nêzik e, riya wê fetlonekî ye

girîft (karê zor ê ku wisa bi hêsanî çareser nabe)

nerasterê (bi awayekî nerasterast tiştek avêtin guhê yekî)


dolaşılmak

her yer dolaşıldı


dolaşım

kan dolaşımı


dolaşmak

dışarı çıkıp biraz dolaştım

fetilîn (vegeriyan û ji hêla din de hatin)

dolaş arka kapıdan gel

gerîn (ji bo herikîna xwînê di damaran de)

damarlarında aynı kan dolaşıyor

li hev ketin, li hev herbilîn (ji bo por, ta û tiştên nolî wan)

saçları taranmamaktan dolayı dolaşmış

ji ber ku porên di wê nehatiye şekirin, li hev ketiye

li hev gerîn (ji aliyê gelek kesî ve hatin gotin)

ortalıkta onun bir düzmececi olduğu dolaşıyor

gotineke wisa li hev digere ku ew sextekar e

bu gün müzeyi dolaşacağım

gerîn (bi mebesta venihêrînê li cihekî gerîn)

li serê gerîn (ji bo henase û dest, ku bi teherekî sivik û nermik li ser tiştekî bigere)


doldurmak

hîşandin, heşandin, xeşandin (ev her sê yên dawî bêhtir ji bo tijekirina hûr, rûvî, balîcan û xwarinên wisa tê bikaranîn)

tüfeği doldurup ona veriyordu

tije kirin (tijekirina cihê vala yên kaxizên çapkiri)

faturanın boş yerlerini doldur

yirmi yaşını doldurdu

dagirtin (bi serê yekî de xwendin û ew pêşgarî yekî din kirin)

o gece, karısının onu doldurduğuna eminim

ez baş pê bawer im ku wê şevê jina wî ew tije kiriye

tijî kirin (ji bo deng, bêhn ku li cihekî zehf belav dibe)

odayı yemek kokusu doldurmuş

evi sade sesiyle değil, vücudu ile doldurdu

malê ne tenê bi dengê xwe bi gewdeyê xwe jî şên kir


doldurulmak

hatin tijekirin, serê (yekî) hatin tijekirin


dolduruşa gelmek

gotin di mêjiyê (yekî) de cemidîn, sîqilîn


dolgu

diş dolgusu


dolgun

ponponî, repisandî, daman (tiştê ku bi tijîkirinê şeklê wê giloverkî bûye)

dolgun yastık

dolgun bir vücut

(pereyekî) baş (ev bi peyva baş tê çêkirin)

dolgun ücret

têr, tijî (ji bo serikên dexl, fêkî û hwd)

müftüye karşı adamakıllı dolgundu


dolikosefal

ji dolicohocêphale, ku tê wateya serdirêj) delîkosefal


dolma biber

îsota giloverik (îsota ku topikî ye û hêşîna wan tê çêkirin)


dolmak

havuz ağzına kadar su ile doldu

tije bûn (li cihekî qerebalixa mirovan çêbûn, lê hatin ba hev)

meydan insanla doldu

qedîn, xelas bûn (ji bo mawe, hesab, qewl û hwd)

suresi doldu emekliye ayrıldı

jê tije bûn (ji ber hêrsbûnê nemana sebra yekî, ji ber hêrsbûnê xwe ranegirtin)


dolmalık

ê heşînê (tiştê ku bi kêrî heşandinê tê)


dolmuş

tijebûyî (tiştê ku cihê vala tê de nemaye)

dolmîş (ji bo wesaîta ku gava rêwiyên wê temam dibin, bi rê dikeve)


dolu

terg, zîpik, xişik, qicî, tîrî, teriz, xilor, xilxilok, gijlok, teyrok (ji bo zîpikên mezin), xijxijok (ji bo zîpikên biçûçik), savarok (ji bo zîpikên biçûçik)

dolu yağdı zîpik


dolu dizgin

serberdayî, bi çargavê, bi çar qewzê (bi leza heri pir, ji bo hespan)

serberdayî (ji bo rewşa ku mirov nikare xwe li berê bigire)


dolu yağmak

tijî, dagirtî, mişt, mişe (dijraberê vala)

tijî (li cihekî ji aliyê hejmar ve pirbûna tiştekî)

dağda keklik dolu

dolu araba

mijûl, meşqûl (kesê ku bi tiştekî mijûl dibe û wextê wî yê vala nîn e)

bu gün doluyum size gelemem

mişe, mişt, tijî (ji bo kar, mijûlî, bûyer û hwd)

tabanca doludur, dikkat et


dolum

benzin dolum tesisi


dolun ay

heyva tijî, hîva tijî, heyva çardeşevî, pazne


dolunay

heyva tijî, heyva çardeşevî, hîva çardeşevî, pazne


dolusu

kepçe dolusu yağ koydu


doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı

li jêr dinêrim rî ye, li jor dinêrim simbêl e


doluşmak

li hev civîn, li hev hêwirîn, li hev piçikîn


domalmak

çarlepkî bûn, bûl bûn, xwe bûl kirin, balot bûn, qoz bûn


domates

fringî, bacanê sor (ji bo riweka firingiyê) (Lycopersicon esculentum)

bacanê sor, pamîdor, tametêz (ji bo berê vê riwekê)


dominyon

domînyon (navê ku li welatên serbixwe yên ku endamên civata neteweyên Îngilîz in)


domur

pelq, pelqik, bilqik, bilqitk, peqik, peqpeqonk


domur domur

domur domur terlemiş

hastalıktan derisi domur domur olmuştu

ji ber nexweşînê çermê canê wê pelq pelq dabû


domuz gibi

eynî wehş e, eynî beraz e (kesê xiniz û xûynepak)

domuz gibi bilir de, söylemez


domuzluk

wehşîtî, beraztî, xiniztî (ji bo xiniztî, ernoktiyê)


domuzuna

ji wehşîtiya xwe, ji beraziya xwe (yanê ji ber inyada xwe)


don vurmak

qeşa lê xistin, qeşa lê dan, sir lê xistin, sir lê dan (hava)


don yağı

don, dwîn, bez (rûnê ku ji bezê ajelên mîna pez tê çêkirin)


don yağı gibi

nermijokî (ji kesê ku nedihilime û nejî dikilime, bêliv di cihê xwe de ye)


don çözülmek

qeşa şikîn (ji ber çêbûna germê helîna qeşemê)


donanım

Aras, hişkalav (Di kompîtûrgeriyê de) , reqalav (Di kompîtûrgeriyê de)


donanmak

xwe xemilandin, xwe kokandin, xwe arastin

baharda ağaçlar çiçeklerle donandı


donatılmak

hatin arastin, hatin kokandin, hatin tewizandin, hatin xemilandin


donatmak

Bütün bahçeyi çiçeklerle donattı.


donattırmak

dan tewizandin, dan xemilandin, dan arastin, dan kokandin


dondurma

Qeşaşîr, berfemot, berfmotik, berfeşîr, berfemit, bestenî, gulmast, bestenî.

Pastanede birer dondurma yedik.

Li pastexaneyê her yek ji me hebek berfemot xwar.


dondurmak

qerisandin, cemidandin, qefilandin, qerimandin

rawestandin, sekinandin (tiştek di rewşa neguher de girtin)

eşya fiyatları dondurmak


dondurucu

qerisokî, efsirîner (ji bo tiştê pir sar an jî mirovan diefsirîne)


dondurulmak

hatin qerisandin, hatin cemidandin, hatin qefilandin, hatin qerimandin


dondurulmuş

qerisandî, cemidandî, qerimandî (ji bo tiştên ku kirine wekî cemedê)

efsirandî, cemidandî (tiştê ku bi sar û sermayê hatiye hişkkirin)

dondurulmuş et


donma derecesi

pileya qerimanê, pileya qerisanê, pileya cemidînê


donma noktası

niqteya qerimanê, niqteya cemidanê, niqteya qerisanê


donmak

qerisîn, cemidîn, qefilîn, qerimîn (ji ber sermayê qeşem girtin)

qufilîn (ji ber sermaye jiyana xwe winde kirin)

efsirîn, qefilîn, qufilîn, sirîn (pir cemidîn)

sirîn (ji sermaye zerardîtina dar û beran)

hişk bûn (ji ber sedemeke kîmyewî req bûn)

çimento dondu

mit bûn, mat bûn (şaşwaz û bêlivmana ji ber rewşeke ku qet nedihate hêvîkirin)

herkes yerinde donmuş ona bakıyordu

her kes di cihê xwe de mat bûbû, lê temaşe dikir


donuk

donuk yıldızlar

zenûn (ji bo çavê ku tê de beysûs nîn e)

donuk gözlerle bana bakıyordu

zenanokî (ji bo kes an jî tiştê ne gewz û bêruhî)

donuk bir adam


donuk donuk

zeki ve yuvarlak yüzlü bir çocuk, anasına sarılmış donuk donuk bana bakıyordu

zarokekî jîr, gilover ku xwe bi diya xwe ve zeliqandibû, zenûn zenûn li min dinihêrt


donuna etmek

bi derpiyê xwe de kirin, nava derpê tije kirin


doruk

bandev, dihar, tep, kop, sertar, navser, şintîl, gumpil, lûtke, tepel, gopîtk (ji bo çiya)


doruklamak

bi serî kirin (derdanekê, ser bi lod tije kirin)


dosdoğru

rasterê, rasterast, rast û rê, rast bi rast (bêyî ku ji riya xwe averê bibe)


dost başa, düşman ayağa bakar

nexweşê mirov li pê dostê mirov serê mirov dinêre


dost tutmak

ji xwe re dostik girtin (an jî çêkirin) (ji bo jin an jî mêrê ku bi dostik û yar e)


dostun attığı taş baş yarmaz

dostê mirov bibe kevir, serê mirov naşikêne


dosyalamak

dosya kirin (kirina nivîsaran a dosyayê)


doyasıya

doyasıya babamı göremedim


doymak

doydum, başka bir şey istemem

dünyanın parasını kazandı, hâlâ doymamış

pereyên dinyayê qezenc kirine, lê hê jî jê têr nebûye

têr xwarin, têr bûn (hewcedarî pê neman)

toprak suya doydu


doyulmak

bu kadar yemekle doyulur mu?


doyum

pêrazî, pêqayîl (ji tiştê di dest xwe de razî bûn)


doyurmak

bu topraklar milyonlarca insan doyuruyor

bu işler beni doyurmuyor


doyurucu

têrker, tetmînkar (ji bo tiştê ku taybetiyeke wê ya têrkirinê heye)

têrker, tetmînkar (ji bo tiştê ku mirov dide bawerkirin)

soruma doyurucu bir cevab almadım

min ji pirsa xwe re bersiveke têrker nestend


doğa bilimleri

zanistên siruştê (mîna kîmya, fizîk, astronomi û hwd)


doğacılık

naturîzm (doktrîna ku dibêje gere berê awayê jiyanê û saziyên civakî li siruştê be)


doğal

siruştî, xwezayî, xweristî, xoristî, xwederî, tabi'î

doğal gaz

siruştî, xwezayî, tabi'î (tiştê ku li gorî rêzik û pêdiviyên xwezayê ne)

siruştî, xwezayî (tiştê ku ji xwe ber çêbûye)


doğal hukuk

hiqûqa siruştî (an jî xwezayî) , qanûna siruştî


doğallaştırmak

siruştî kirin, xwezayî kirin tabi'î kirin


doğallık

siruştîtî, xwezayîtî, xweristîtî, tabi'îtî


doğaç

jixweber, irticalî (jixweber gotina helbest an jî gotinekê bêyî ku mirov birame)


doğdurmak

hilanîn (ji bo hilhatina roj, heyv û stêran)


doğduğuna bin pişman

poşman e ku ji diya xwe bûye (ji bo kesê ku pir westiyayî ye)

poşman e ku ji diya xwe bûye (ji bo kesê tembel)


doğma büyüme

doğma büyüme Amedliyim


doğrama

pişartin, «pişêrandin, hewirandin, firidandin, hûrkirin, çandin (ji bo nan û tiştên wisa)

qesifandin, cengekirin, tîkekirin, hûrkirin (ji bo goşt)

derî, bace, dolab, ref û hwd ên avahiyekê


doğramak

pişartin, pişêrandin, firidandin, hewirandin, çandin (ji bo nan û tiştên wisa)

qesifandin, cenge kirin, tîke kirin, hûr kirin (ji bo goşt)


doğranmak

hatin hûrkirin, hatin cengekirin, hatin firidandin, hatin çandin, hatin pişartin, hatin kerîkirin, hatin pirtîpirtîkirin, hatin çîtîçîtîkirin, hatin pişêrandin, hatin hewirandin


doğratmak

dan hûrkirin, dan cengekirin, dan firidandin, dan çandin, dan pişartin, dan kerîkirin, dan pirtîpirtîkirin, dan çîtîçîtîkirin, dan pişêrandin, dan hewirandin


doğru

doğru yol

bana doğru cevab ver

rast, dirust (tiştê ku li gorî aqil û mantiqê ye)

hep birlikte adama saldırmanız doğru değildi

ne tiştekî rast bû ku we pêkve êrîşî mêrik kir

rast, durist (kesê ku girêdayî rêzikên exlaq, dab û nêrît û qanûnan e)

rast, durist (tiştê ku li gorî rastî û rêzikan e)

doğru hesap

söyleyin doğrusunu, insanoğlunun ahlâklı olabileceğine inanmıyorsunuz

rastiyê bibêjin, hûn bawer nakin ku ademîzad biexlaq bibe

çocuk yazıyı doğru okudu

doğru eve gitti

ağaçlar arasında dereye doğru giden araba

erebeya ku di nav daran re ber bi newalê ve diçe

nêz, nêzik (gava ku bi demê re bê bikaranîn)

sabaha doğru otomobil sesi duyuldu

nêzî serê sibehê denge otomobîlê hate bihîstin

ellisine doğru


doğru doğru dosdoğru

doğru doğru dosdoğru, bu işi yapan odur


doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar

cira rastan ne xweş e, rastî pere nake, heçiyê rastan ji esman de qetiyaye


doğru çıkmak

çocuğun dediği doğru çıktı


doğrulamak

esehî kirin, stûvandin, teqeze kirin, teyîd kirin

başka kaynaklardan alınan bilgiler Mehmet'in söylediklerini doğruluyor

agahiyên ku ji çavkaniyên din jî hatine stendin, gotinên Mihemed dibeliyînin

beliyandin, rast dêrandin, piştikandin, rast derêxistin, teyîd kirin (ji bo esehiya tiştekî vekolîna agahî û bûyeran)


doğrulanmak

hatin beliyandin, hatin rastandin, hatin teyîdkirin


doğrulmak

rast bûn (ji bo tiştekî xwar ku dûz bibe)

tahta doğruldu

rast bûn, xwe rast kirin (ji bo kesê rûniştî û vezelandî)

yattığı yerden doğrulup bize baktı

li ser cihê xwe xwe rast kir û li me fekirî

çocuk babasını görünce, ona doğruldu

iflas etmişti, ama kısa zamanda yine doğruldu

îflas kiribû, lê di demeke kin de xwe rast kir


doğrultmak

belini zor doğrulttu

yanlışları doğrulttu

araste kirin, berê (tiştekî) lê rast kirin

silahı ona doğrulttu, ama biz hemen onu engelledik

berê çeka xwe lê rast kir, lê em zûzûka gihîştinê û me nehişt

karşıkı tepelere bakarak yolumu doğrulttum

min li girên li hember nihêrt û wisa riya xwe rast kir


doğrultu

rê û rêzan (rê û azîneya ku yek daye serê)


doğu noktası

nuqteya rojhilat (nuqteya ku roj di l'ê Adarê û 'yê rezberê de lê hiltê)


doğulu

rojhilatî, rojhilatparêz (kesê ku pêgirê şaristaniya rojhilat e)


doğululuk

rojhilatîtî, rojhilatîbûn (bûna ji rojhilat)

rojhilatîtî, rojhilatîbûn (pêgiriya bi dab û nêrît û exlaqê rojhilat)


doğum

zayan, zahî,zayîn, bûyîn, razan, welidîn, weladet

kolay bir doğum

zayîn, bûyîn, welidîn (ji bo kesekê, sala bûyînê)


doğum sancısı

birû, xaşrûg, birûyên tengiyê (ji bo zarokanînê)

zehmetên tengiyê (gava ku yek dikeve rewşeke dijwar û ji berê zehmetiyan dikişine)


doğum yapmak

zarok anîn, razan, ketin nav cihan, zan (bi giştî zan ji bo heywanan tê bikaranîn)


doğumsal

zikmakî, irsî (tiştê ku bi welidînê re tê, ji esi tê)

doğumsal kalp hastalıkları


doğuranlar

zayînbar (çîna ajelên ku bi riya zayînê zêde dibin)


doğurgan

berhemdar (kesê ku gelek berheman diafirîne)


doğurma

zayîn, zan, razan, welidandin, zarokanîn


doğurmak

kadın bir kız çocuğunu doğurmuş

jinik razaye zarokeke keçîn aniye dinyayê


doğuş

zayîn, welidîn (awayê welidînê, bûyşînê)

hilhatin (hilhatina roj, heyv û stêrkan)


doğuştan

aferîşî, fitrî (tiştê ku bi bûyîna mirov re tê)

fitrî (tiştê ku bi bûyîna kesekî re hebûye, pişt re nehatiye bidestxistin)


dragon

di artêşên rojavahiyan de çîna leşkerên ku çi bi siwarî û çi jî bi peyadeyî bi hev re şer dikin


drahoma

drahoma (mal an jî pereyê ku bûk dide zavê (di nav fileh ûûsewiyan de)


draje

draje (heba ku serê bi şekerê birqokî hatiye girtin)

draje (mêweyên hişk ê ku ser wan bi çikolata hatiye girtin)


dram, drama

dram (leystika ku ji bo li ser sehneyê bê leyistin, hatiye nivisandin)

dram (cureyek leystika ku tê de hêlên kenawerîjî hene)


dramatik

dramatîk (tiştê ku xweserî leystika sehneyê ye)

dramatik (tiştê ku mirovan dike coş û xiroşê)


dramatize etmek

dramatîze kirin (esereke edebî kirina halê leystika TV, radyo an jî leystika ser sahneyê)

nitirandin, mezin kirin, dilşewat kirin, dramatize kirin


drezin

drezîn, vagona xwehej (erebeya biçûk ku di rêhesinan de ji bo kontrol û lêxweytîkirina rê tê bikaranîn)


dut gibi olmak

şermezarî bûn, di xwe de şeqizîn, di xwe de qusikîn, di xwe de şermî bûn


duvak

xaşe (zarokê ku hê nû tê dinyayê û li dora serê wî xaşeyeke mîna xêliyê heye)


duvak düşkünü

bûka serbixêlî, bûka destbihine (bûka ku hîna teze be û mêrê wê bimire)


duvaklı

bixaşe (ji bo zarokê ku hîna nû çêbûye û li dora serê wî xaşe heye)


duvaksız

bêxêlî, bêpûşî


duvar

Evin duvarı.


duvağına doymamak

mirad bi cil û cihêzê xwe nekirin, mirad bi xêliya xwe nekirin (bûka ku hîna teze be bimite an jî bê berdan)


duyar

hestyar, bihîzyar, pejnker, hisgir, hesas


duyarlı

hestyar, bihîzyar, pejnker, hesas, hisgir


duyarlık

hestyarî, bihîzyarî, pejnkerî, hesasî, hisgirî, hesasiyet

hestyarî, pejnkerî (helwest nîşandana tiştekî ya li dijî tiştekî din)


duyarlılık

hestyarî, pejnkerî, hesasî, hisgirî, hesasiyet


duyarsız

nepejnker, nebihîzyar, hisnegir, nehesas


duyarsızlaşma

nehestyar bûn, nepejnker bûn, bêhesasbûn


duyarsızlaşmak

nehestyar bûn, nepejnker bûn, bêhesas bûn


duyarsızlaştırmak

nehestyar kirin, nepejnker kirin, hisnegir kirin


duyarsızlık

nepejnkerî, nehestyarî, hisnegirî, bêhesasî


duygulandırma

dilzîzkirin, hestgermkirin, hestyarkirin, dilînîkirin, diltenikbûn, dilşoşîkirin


duygulandırmak

dilzîz kirin, hestgerm kirin, hestyar kirin, dilînî kirin, diltenik kirin, dilşoşî kirin


duygulanma

dilzîzbûn, zîzbûn, hestgermbûn, diltenikbûn, dilînîbûn, dilşoşîbûn


duygulanmak

dilzîz bûn, zîz bûn, hestgerm bûn, diltenik bûn, dilînî bûn, dilşoşî bûn, dilzîzî bûn, hestgermî bûn, diltenikî bûn, hestê () rabûn


duygularıyla davranmak

bi hestan tevgerîn, bi hîsan lebat kirin


duygulu

hestdar, pejndar, dilzîz, hestgerm, diltenik, dilşoş


duygulu anlar yaşanmak

rewşên dilzîzî lê qewimîn, rewşên hest germî çêbûn


duygululuk

pejndarî, hestdarî, dilzîzî, hestgermî, diltenikî, dilşoşî


duygun

hestyar, bihîzyar, pejnker, hisgir, hesas


duygunluk

hestyarî, bihîzyarî, pejnkerî, hisgirî, hesasiyet


duygusal

dilşewat, dilzîz, zî, dilhelûk, dilsoj, dilşoş (berhem an jî mirovê ku bandoreke hestê li mirov çêdike)


duygusal davranmak

bi hestên xwe tevgerîn, bi dilînî tevgerîn


duygusallaşmak

dilzîz bûn, zîz bûn, hestgerm bûn, diltenik bûn, dilînî bûn, dilşoşî bûn, dilzîzî bûn, hestgermî bûn, diltenikî bûn


duygusallık

dilşewatî, dilzîzî, zîzî, dilhelûkî, dilsojî, dilşoşî


duygusuz

dilqalind, dilkevir, qelpreş, qeterehm, bêrehm (ji bo kesê nedilşewat, bêrehm, ku li kesî naneyîre)


duygusuz olmak

dilqalind bûn, qeterehmî bûn, dilê (yekî) qalind bûn


duygusuzluk

dilqalindî, dilkevirî, qelpreşî, qeterehmî, bêrehmî


duymak

onun sesini duydum

pê hisîn, seh kirin (agahî stendin, hîn bûn, xeber girtin)

onun yaptıklarını duydum

yemeğin kokusunu duydum

elimin üzerinde bir böceğin gezdiğini duydum

ez pê hisiyam ku kurmikek li ser destê min digere

bi guhê (yekî) ve çûn, li ber guhê (yekî) ketin


duymamazlık

xwe li keritiyê danîn, xwe li nezaniyê danîn, xwe li xamiyê danîn


duymazlık

xwe danîna li kerîtiyê, xwe danîna li nezaniyê, xwe danîna li xamiyê


duymazlıktan gelmek

xwe li kerîtiyê danîn, xwe li nezaniyê danîn, xwe li xamiyê danîn


duyu

beş duyu organımız


duyu üstü

deresehekî (tiştê ku ne bi seken, lê belê bi hizirkirinê jê tê têgihîştên)


duyulmak

hatin bihîstin, hatin hisandin, hatin pê hisandin, hatin guhan

Bir köpeğin sesi dışında başka hiçbir ses duyulmuyordu.

Xeyn ji dengê segekî tu dengên din nedihatin guhan.


duyulur

sehbar (tiştê ku dikare bi sehakan bê hisandin)


duyumsal

sehekî (tiştê ku bi organê sehekî ve têkildar e)


duyumsama

pêhisîn, hestpêkirin, hîskirin, têderxistin


duyumsamak

pê hisîn, hest pê kirin, hîs kirin, tê derxistin (bi alîkariya sehekan jê têgihîştin)


duyurmak

dan hisandin, dan sehkirin, dan sehandin

sesini iyice duyur

ragihandin, rahiştin, elam kirin, ilam kirin, îlan kirin


duyuru

bu kamuoyuna son duyurumuzdur

ji raya giştî re ev bangewaziya me ya dawî ye


duyurulmak

hatin sehkirin, hatin hisandin, hatin sehandin


duş gelmek

rast lê hatin, rastî (tiştekî) hatin, leqayî (tiştekî) hatin, tûşî (tiştekî) hatin


duşak

duşeq, duçêq, kapok, kapik, qet (ku helboq dikin û diavêjin her du lingên heywanê)


dâhi

bilîmet, pîtol, dahî (kesê zêde jîr û aqilmend)


dökme

dökme demir


dökmek

lê kirin, nilşandin (ji bo rêtina avê), rokirin, rêtin, verijandin, verêtin, rijtin, darêtin, darêjtin, darijandin, dariştin (tiştek ji cihekî valakirin cihekî din)

tasla eline su döküyordu

buğday çuvalını ortalığa döktü

kül tablasını döküp

anne çocuğuna göz yaşı döktü

rijandin (di ber tiştekî de zor û zehmet dîtin)

senin için ter döktük

tavuklara yem döktü

saçlarını alnına dökmüş

werandin, werihandin, riwîtin, raweşandin (ji bo avêtina tiştê li ser xwe)

tavuk tüyünü döküyor

ağaçlar yapraklarını dökmüş, çıplak kalmışlardı

dan der, avêtin der (di can û ten de çêbûna pizrik, xurî, lûr û tiştên wisa)

darijandin (ji bo tiştekî ku mirov birêje qalibekî ku şeklê wî qalibî bigire)

pê de kirin, berî navê dan (ji bo hevîrê avşoqî ku bi rûnê sorkirî de tê kirin)

kişandin, rokirin (tiştekî li cihekî pir kirin, rokirin)

sınıra asker dökmüşler

düğünde çok para döktüler

ona o kadar dil dökmemize rağmen, yine bildiğini okudu

ew qas me jê re got jî, lê dîsa wê bi ya xwe kir

rijandin (ji ber nefirotinê avêtina tiştekî)

satılmayan balıkları hep denize döktüler

masiyên ku nehatin firotin gişk rêtin deryayê

derdini döktü


döktürmek

mû lê nefetilîn (tiştekî bi hêsanî û xweş gotin)


dökük

weşiyayî, weşandî, werihî, werandî, porweşandî

saçları dökük öğretmen

yaprakları dökük ağaç

saçları omuzlarına dökük

hilhilî, jihevdeketandî (ji bo tiştê pir kevnbûyî)

yıkık dökük evler

dükük bir elbise giymişti


dökülmek

rijîn, weşîn, werihîn, werîn, raweşîn, darijîn, verijîn, daheristin

hatin rijandin, hatin rêtin, hatin weşandin, hatin werihandin, hatin riwîtin, hatin darjiandin, hatin raweşandin, hatin verijandin

yemekler döküldü

lê bela bûn, lê tije bûn (li kuçe, kolan, pesar û tiştên wekî wan, li hev civîna mirovan)

olay günü herkes sokağa döküldü

evin tavanları dökülüyor

rûniştin (ji bo kincê ku li ser mirov xweş rûdinê)

rihilîn, ji xwe de ketin (ji ber westabûn û nexweşînê)

sırtı omuzu dirsekleri ağırıyor vücudu dökülüyordu

pişt, mil û enîşkên wê diêşiyan, canê wê dirihilî

bu nehir denize dökülüyor

kermitîn (ji bo perikdana dîwar û tiştên wisan)

ağzından güzel sözler dökülüyor, herkesi kendine hayran bırakıyordu

ji devê wê gotinên xweş derdiketin û her kes ji xwe re heyran dihişt


dökülüp saçılmak

di ber de rêtin (di ber tiştekî de pir pere zihê kirin)


döküm

darêj (heybera ku bi riya darijandinê hatiye çêkirin)

kitekit (bi kitkitan tiştek danîn ber çavan)

hesabın dökümü

yaprak dökümü

yaprak döküm


dökümlü

dökümlü elbise


dökünmek

su dökündü


döküntü

bermayî, dawşêle (kesê ku ji ber civatekê dimîne)

qalik (nîşaniya nexweşînên mîna kînor, pizrik û hwd)


döküp saçmak

döke saça


döl tutmak

jê kişandin (gava ku heywanan diavêjin ber hev û yek ji wan ji cisnan be)


dölek

sernerm, sergiran (ji bo kesê biaqil û di hedê xwe de)


dömivole

pîna lêxistina gogê, gava ku dikeve erdê û radbe pihîn lê têdan


döndürmek

zivirandin, çerixandin, gerandin, fetilandin, viz kirin (ji bo bi gerxisitina tiştekî)

Küçük çark büyüğünü döndürüyordu.

Tek başına o kocaman evi döndürüyor.

Bi tena serê xwe wê mala qirasê digerîne.


döndürülmek

hatin zivirandin, hatin çerixandin, hatin gerandin, hatin fetilandin


dönek

lader (çivanok, bêfirş, hulhulî, çivok, çarpîne; ev bêhtir bi awayekî mecazî tên bikaranîn)


döneklik

laderî (çivanoktî, bêfirşî, hulhulîtî, çivoktî, cebanî, çarpînetî)


dönekçe

laderane (çivanokane, bêfirşkî, hulhulîkî, çivokane, cebankî, çarpînekî)


dönem

heyn, heng, heyam, dewr, werçerx, zandûr, xol (parçeyeke demê ya ku xwedî taybetiyan e)

zandûr (maweya demê ya di nav serdemekê de)

meşrutiyet dönemi

werçerx (di maweya hîndekariye ya di nav salekê de)

kış dönemi sınavları


dönemeç

fetlonek, fetlanek, fetlok, çivane, fetilok, çilepelk, çiraçep, zivronek, zivirek, zivranok, çivang

dager, erx (merhaleya di ramanekê de, di helwestekê de, di rewşekê de)


döner

doner (goştê ku li gergerokê hatiye xistin)


dönerci

donervan (kesê ku donerê çêdike û difiroşê)


dönme dolab

geredolab (amraza kêf û şahiyê ya ku li dora xwe digere û cihê lê rûniştinc tê de hene)


dönük

vegeriyayî, zivirî, zivartî, fetilandî, qelibî, quliptî, piştlêbûyî

sırtı bana dönüktü

pişta wê li min bû an jî pişta wê li min zivartî bû

halka dönük eğitim


dönülmek

akşama eve dönülecek


dönüm

donim, dolim, berecot (pîvana sehayê ya beranberî

bu gün partinin yıl dönümü


dönüm noktası

savaşın dönüm noktası


dönümlük

evin arkasında üç dönümlük bahçemiz var

li pişta xanî bexçeyê me yê bi qandî sê donimî

donimî, bi qasî donimekê (ji bo pîvana toxim)

iki dönümlük buğdayım var


dönüş

eve dönüş yolundayım

fetl, zivir (gava yek lingê xwe ji erdê bibire û fetlek li dora xwe bide)


dönüşlü

vegerdar, dagerdar (tiştê ku vegera wê heye)


dönüşlü fiil

lêkera zivirandî, lêkera gerandî, lêgera vegerok


dönüşlü zamir

cînavka zivirandî, cînavka vegerok, cînavka lixwevegerandî


dönüşlü çatı

avaniya zivirandî, avaniya gerandî, avaniya vegerok


dönüşümlü

bidorê, bibedêl, bi dorvegerî (tiştê bi dorê, bi bedêl)

dönüşümlü açlık grevi

dönüşümlü yayın


dördüncü çağ

serdema çaremîn (serdema rûyê erdê ya du an jî sê milyonsalî)


dördüz

çarwîk (ku çar zarokên ku ji yek dayikekê pevre hatine dinyayê)


dört

dünyanın dört bucağında


dört ayak

çarlep (kesê ku destên xwe jî mîna piyên xwe bi kar tîne)


dört ayak üstüne düşmek

li ser çar piyên xwe ketin, zuwa jê filitîn


dört duvar arasında kalmak

ömrüm evde dört duvar arasında geçti

emrê min li malê di nav çar dîwaran de bihurî


dört dönmek

li çar alî gerîn (di qilqalê de li çareyekê gerîn)

li çar alî çûn û hatin (di qilqalê de ji bo helkirina karekî bi virde û wirde çûn)


dört gözle beklemek

bi çavekî na bi çar çavan li hêviyê bûn, bi çar çavan rêpanî kirin, bi çar çavan li bendê man


dört işlem

çar kirariyên bingehîn, bingehên hesêb (ji bo tevan, caran, deran û paranê)


dört köşe olmak

çargoşe bûn (ji ber kêfkirin û zewqstendinê)


dört nal

çargavê, talap, çarnalî (ji bo beza herî zêde a hesp)

bi lez û bez, bi bayê bezê (zûzûka kirina karekî)


dört nala

çargavkî, bi çargavê, bi talapê, biçamalê, bi bayê birûskê


dört nala gitmek

dan çar piyan, dan talapan, rabûn çargavê


dört yanı deniz kesilmek

çar alî rê lê hatin girtin (ji bo rewşa kesê ku bêhêvî û çare dimîne)


dört üstü, murat üstü

kêf kêfa (wî) ye (ji bo kesê ku karê wî li rê ye)


dörtlü

dörtlü abajur

çarmend (di domino an jî îskambîlê de kaxiz an jî pûlê ku li serê îşareta çaran heye)

kuartet (koma muzîkê ya ji çar kesan pêkhatî)


dörtlük

dörtlük cezve


döteryum

doteryûm, îzotopekeke atoma hîdrojenê ku tê de protonek û notronek heye û kurtebêja wê D ye


döviz

Pareyê biyanî (hemû navgînên dayînê yên ji bo navwelatan)

Dirav (hemû navgînên dayînê yên pareyan)

dowîz (caw an jî kartonê ku bi mebesta danasînê an jî propagandayê hatiye nivîsandin)


dövizci

peregihor, diwîzvan, perehûrker, pereguher


dövme

danê spî (genimê kutandî û xwarina ku jê tê çêkirin)

deqandin, deq (ku bi tiştekî sertûj li ser canê mirov şeklên ku jê naçe tê çêkirin)

kutandî (metalê ku bi awayê sorkirî tê kutandin)


dövmeci

deqker (kesê ku deqan li ser çermê canê mirovan çêdike)


dövmek

hingaftin, lê xistin, lê dan, kutan, dakutandin, daqutandin (bi lêdanê canê yekî êşandin)

şonik kirin (ji bo şonikkirina cilan, kincan da ku qilêra wan ji wan biçe)

döveçte sarmısak dövdü

yumurta akı dövdü

kutan (tiştê ku li ser agir hatibe nermkirin û paşê bê kutan)

demir dövmek

gemi kaleyi toplarıyla dövüyordu

ayaklarıyla suyu dövüyor balıkları ürkütüyordu

piyên xwe li avê dixistin û masî ditirsandin


dövülmek

hatin kutandin, hatin lêdan, hatin lêxistin, hatin hingaftin


dövünmek

Farsçayı öğrenmediğine dövünüyordu.


dövüşmek

li hev xistin, li hev dan, li êk dan, pev çûn


dövüştürmek

horoz dövüştürüyorlar


döşek

hizûr (debra çinandî ya ku ji bo gêrekirinê li ser benderê amade ye)


döşeme

tekber (di avahiyan de tiştê ku li bermalê tê raxistin)

qisîl (text û tiştên wisa ku li bermalê tên bicihkirin) tesisat


döşemek

raêxistin (ji bo texte, karo mermer û tiştên wisa ku li bermalê radixin)

raxistin (lê bela kirin, ku mirov tiştekî li cihekî belav dike)

halıyı odaya döşediler

evini döşedikten sonra gidip oturdu


düdük

fîrfîrk, fîq, tûtîk, pîpik, fitik, firik, pîzpîzk, tûtak, tûtûk, pîspîsk, vîrik, şawir


düdük gibi

sicûqî, eynî sicûq e (ji bo kincên teng)


düdük makarnası

miqarneyên navqul, miqarneyên qulqulîlkî


düdükçü

pîpikvan, firfîrkvan, fîqvan (kese ku pîpikan, fîrfîrkan çêdike)


düello

duelo (li ber çavên guvahan lihevxistina du kesan a bi çekan)

duelo (lihevxistina navbera du hêzên siyasî û abort)


dük

duk (li hin welatan nasnavê ku piştî prensiyê tê)


dükkan

kargeh, karistan (cihê wî kesê ku lê wekî erkedarekî dixebite)


düldül

dildil, dondil (hêstira ku Hz Muhemed dabû Hz Alî)


dümdüz

dümdüz bir yaşantısı var


dümen

dûmen (parçeyê livdar ê amyarên derya û hewayê ku pê berê wan tê guhartin)

ben, bend (di wateya îdare, kargêriyê de) (argo)


dümen eğri

li kêlekî ye, kesê ku li ser kêlekî diçe


dümen kırmak

dumen ba dan (ji bo guherandina berê amyarên mîna keştiyê)


dümen kullanmak

bi xasûktî (kar û barek) gerandin (argo)


dümen suyuna gitmek

li pey rêça (yekî) çûn (bi yekî ve bûn, bi yekî rabûn û rûniştin)


dümenci

dûmenvan (di keştiyan de kesê li ser dûmenê)


dümeni kırmak

serê xwe hilanîn û çûn, fisfîskandin û çûn (argo)


dün

Dün uyuyamadım.

Dün söyledi


dün cin olmuş bu gün adam çarpıyor

hê neçû ber kanî çi zû şeqînî jê anî (ji bo kesê ku hîna di karê xwe de nebûye osta û dest avêtiye hîle û xurdeyan), hîn nebûye congê li dewsa ga rêx dike, hê nebûye mişk tûr qul dike


dünden

dünden kalma yemek

o çalışmaya dünden razı


dünkü

dünkü yağmur

dünkü kaplan

ê/a duh (an jî do) (ji bo naşîbûn, teze û xeşîmiyê)

sen daha dünkü çocuksun


dünkü çocuk

zarokê do, sebiyê duh (kesê xeşîm û naşît)


dünya ahret kardeşim olsun

li ser doşeka Xwedê û pêxember xwişka min e, ew dê û xwişka min e (ku mêr bi çavê biratiyê li jinekê nanêre)

ew xişk (an jî, birayê) min ê axiretê ye âlem dinya alem, xelk û alem, am û xas


dünya başına yıkılmak

dinya li ser serê (yekî) rûniştin, esman li ser serê (yekî) rûniştin


dünya bir araya gelse

dünya bir araya gelse de fikrimi değiştiremez

dinya tev li min rabe jî, nikarin fikra min biguherînin


dünya durdukça durasın

tu hezar salî bî, Xwedê emrê te dirêj bike


dünya güzeli

eynî lemba ye, eynî şûşe ye (ji bo jin û mêrên pir xweşik û bedew)


dünya kadar

bi qasî dinyayekê, bi qandî dinyayekê (pirkî pir)

bu gece vakti eve dönsem, dünya kadar yolum var

ku ez vê şeva hanê vegerim malê, îcar bi qandî dinyayekê rê heye


dünya kelâmı

kelamê dinyayê (kelamê ji bilî kelamê Xwedê)


dünya kelâmı etmek

kilimîn, hilimîn, peyivîn, xeber dan, qise kirin


dünya varmış

içerisi zindan gibiydi, dışarda dünya varmış

hundir mîna zîndanê ye, o xweş derve çi xweş e


dünya yıkılsa umrunda değil

dinya xera bibe ne xema (wî) ye, agir bi erdê keve, gurzek pûşê wî naşewite


dünya yüzü görmemek

rûyê dinyayê nedîtin, ji Xwedê pê ve kesî nedîtin, haşa xwedê jî nedîtin (ji bo mayîna tim a di cihekî girtî de)


dünyada

li cîhanê, li dinyayê (di wateya qethî, hîç de)

bu kitabı dünyada kimseye vermem


dünyadan bihaber olmak

di guhê gê de bûn, haya (yekî) ji bayê felekê tune bûn


dünyadan elini eteğini çekmek

destê xwe ji kar û barê dinyayê kişandin


dünyadan haberi olmamak

(yek) di guhê ga de bûn, haya (yekî) ji dinyayê tune bûn


dünyalar onun oldu

jê re bûn wekî malê dinyayê (ji tiştekî re pir kêf kirin) nîn


dünyalığı doğrultmak

îş û karê xwe rast kirin (bi qandî ku yek karibe ebûra xwe bike, mal û pere dabe hev)


dünyanın dört bucağı

her çal aliyê dinyayê, li çar hêlên dinyayê, çarmedorê dinyayê, li çar kenarê dinyayê


dünyanın ucu uzundur

tu çi qas li dinyayê bimînî tu dê ji xwe re ecêban bibînî, heta ku serê min li vê dinyayê bijî, gelo qûna min wê çi ecêban bibîne


dünyaya gelmek

hatin dinyayê (ji bo mirovan, ji diya xwe bûn)


dünyaya kazık kakmak

emrê sîsyarekê kirin (kesê ku emrekî tam li dinyayê dike)


dünyayı gözü görmemek

dinya bûn tara bêjingê li ser serê (yekî) (ji bo kovan û kedere)

xwe winda kirin (ji ber kêfkirin û hêrsbûnê)


dünyayı toz pembe görmek

di rewşên kovan û xemgîniyê de jî bi çakbînî li dinyayê nihêrtin


dünyayı tutmak

li dinyayê belav bûn, li dinyayê deng dan

adı, şöhreti dünyayı tutmuş


dürbünün tersiyle bakmak

tiştek bi çûk dîtin, qedr û qîmet pê nedan


dürmeç

balîloçk, çop, loq, lûlik, etor (nanê loşê ku tiştişt dikine navê û li hev dipêçin û dixwin)


dürme

pêçan (ji bo lihevbadana tiştekî wekî xaliyê, kaxiz)

patîle (çeşîdekî nanê ku goşt, penêr û tiştên wisa dixine navê)


dürmek

pêçandin, kirin lûlik (ji bo li hev badana tiştekî)

halıyı dürmek

qat kirin, nûrandin, hilmaştin,lûrandin,qilozandin,qozîkirin,


dürtme

tehndan inguşk, nihiçandin, niçandin, zextandin, zextkirin, tizkirin, dexşandin, pîzkirin


dürtmek

zextandin, zixtandin, zext kirin, tiz kirin, dexşandin, pîzkirin (bi tiştekî ku serê wî tûj be) , nihiçandin, niçandin

dalar gibi olmuşsun, birden bire seni dürtüp uyandırıyorlar

mirov piçek xayîs dikeve nakeve ji nişka ve dinihiçînin mirov û hişyar dikin

zixtandin (ji bo halantêdanê, tehrîkkirinê), bi zextan çûn (yekî)

niçandin, tê hildan, tê re kirin (ji bo hişyarkirinê, îqazkirinê)


dürtüklemek

zixtezixt kirin, nixçenixç kirin, zextik dan (yekî), tûjik dan (tiştekî) (li ser hev zextandin kesekî)

nixçenixç kirin (ji bo hişyarkirin û fîtikkirina yekî)


dürtülmek

hatin zextandin, hatin nihiçandin, hatin tizkirin


dürtüştürmek

zextzext kirin, nixçenixç kirin (zextkirina liserhev û bi navberdayîneke pir hindik)


dürü

perû (diyariya ku xweyê dawetê dide dawetvaniyan) (II)er (mera kolanê)


dürüm

lûlik, balole, kulavkî (tiştê ku wekî şeklê silindir hatiye nûrandin)

balol, balîloçk, çop, loq, etor, matîk (nanê loşê ku tiştişt dikine navê û li hev dipêçin û dixwin)


dürümlemek

balolî kirin, balîloşşkî kirin, lûlikî kirin


dürüst

dirust, rast, rastgo (ji bo kesê namûskar û saxlem)

dürüst bir anlatım


düstur

distûr (pirtûka ku qanûna hildide nava xwe)


düttürü

şapoşewlo (kesê ku cil û bergên seyr lê ne)

heleqûtkî, tengokî (ji bo kincên teng û kin)


düttürü leylâ

şapoşewlê (ji bo jina ku cilên tengokî û seyr li xwe dike)


düvel

yedi düvele savaş açmıştı


düz ayak

rastedûz (riya ku kaş û berkaş tê de tune, an jî, mala ku tê de nêrdewan nîn e)


düz duvara tırmanmak

kaş û kendalan bi serê xwe de anîn xwarê (ji bo zarokên nerihet, har)


düze inmek

ji çiya daketin, dev ji rêbirtiyê berdan, terka eşqiyatiyê kirin


düzel

dev ji kurmên xwe yên nepak berdin û hinekî biedilin

aramız düzelecek gibi

xweş bûn (ji bo kêmbûna şilî û çîka sermayê)

havalar düzeldi

baş bûn, pak bûn, edilîn (ji bo nexweşan)

sen merak etme, yavrucak yakında düzelir

tu xeman mexwe, di nêzik de wê kurik baş bibe


düzelmek

burada toprak basıla basıla düzelmiş

erd li vir hingî hatiye pêdewskirin rast bûye

ketin rê, bi keys bûn, edilîn, çêbûn (ji bo başbûna rewşa têdeyî)

işlerimiz düzeldi

oda düzeldi


düzelti

rastkirin (rastkirina berhema li ber çapê)


düzeltmek

elbiselerimi sardım, valizimi de düzelttim

min kincên xwe li hev pêçan û valêzê xwe jî bi keys kir

saz kirin (tiştek tamîr kirin û kirin ku bişixule)

rast kirin, sererast kirin, edilandin (ji bo teshîhkirinê)

sen söyle, yanlış varsa düzeltelim

tu bibêje, eger çewtî hebin em rast bikin

yeri biraz düzelt


düzen

nîzam (ji bo sîstema ku li gorî rêzik û qaydeyên diyarkirî hatiye danîn)

rêkûpêk, serûber (rêzbûna heyberên berbiçav û razber ali gorî armancekê)

düşüncelerine bir düzen verdi

odanın düzenini beğenmedim

sîstem, rejîm (şeklê rêvebirinê ya dewletekî)


düzen kurmak

saz kirin (tiştek ku êdî karibe bişixule)

lê şek û pek kirin, lê dek û dolab gerandin


düzen vermek

bi keys kirin, bi hev xistin, sererast kirin, rêk û pêk kirin, bi ser û ber kirin


düzenbaz

dekbaz, fenek, delkbaz, xapxapok, hîlebaz, hîlekar, fênbaz


düzenbazlık

dekbazî, fenekî, delkbazî, xapxapokî, hîlebazî, hîlekarî, fênbazî


düzenci

delkbaz, dekbaz, fenek, xapxapok, hîlebaz, hîlekar, fênbaz


düzencilik

delkbazî, dekbazî, fenekî, xapxapokî, hîlebazî, hîlekarî, fenbazî


düzenini bozmak

pergala (yekî) xera kirin, konê (yekî) danîn


düzenleme

vesazkirin, veçêkirin, verastkirin, sazkirin, sazandin, daraştin, tertîpkirin


düzenlemek

odasını düzenledi

şenliği düzenleyen ekip

vesaz kirin, veçêkirin, verast kirin, sererast kirin

kok kirin, akort kirin (ji bo kokkirina saz û amûrên wisa)


düzenlenmek

hatin daraştin, hatin sazkirin, hatin amadekirin, hatin tertîpkirin


düzenleyicilik

sazgêrî, sazkerî, tertîpkerî, organîzatorî


düzenli

gidiş gelişleri düzenli

bi ser û ber, keyskirî, bi pîr û pergal, bi tertîb

düzenli bir işyeri


düzenlilik

biserûberî, birêkûpêkî, bipergalî (ji bo cih hu tiştên lihevhatî, ahengdar)


düzensizlik

bêpergalî, bêserûberî, bêrêkûpêkî, herzegî, bêtertîbî


düzgün

düzgün yol

tekûz (bêkêmasî) düzgün bir yazı nivîsareke tekûz

düzgün konuşuyor


düzine

bir düzine söz etti


düzlem küre

nexşeya taybet a ku hemû şeklên li ser rûyê dinyayê hene tê de ne


düzmek

çeyiz düzmüş

kağıtları bir güzelce düzdü

avluya oturmuş şiirler düzüyordu

bunlan nasıl düzüyor anlıyamıyorum e

z jê tênagihîjim bê çawa van tiştan li hev tîne

çawayê (yekî) kirin (ji bo gayînê), tê niyan, tê gayîn, niyan


düğme

bişkoşk, bişkov, bişkoj, bişkote, mêvok, mîwek, qumçe, qumçik, qufçik, qupçe (ji yên kincan, lihêfan û hwd)

bişkovk (ji bo yên hacetan, mîna bişkoja elektrîkê)


düğmeci

bişkokvan, bişkojvan, qumçikvan (ê ku bişkokan çêdike)


düğmeleme

bişkokkirin, bişkojkirin, qumçikkirin, qumçekirin


düğmelemek

bişkok kirin, bişkoj kirin, qumçik kirin, qumçe kirin, qulpok qefaltin


düğmelenmek

hatin bişkokkirin, hatin bişkojkirin, hatin qumçikkirin


düğüm

girê, îşk, giri (girêya ku li ta, ben, werîs û tiştê wisa tê xistin)

el düğümleri

tevîhev, lihevqelaptî (ji bo meseleya têkilhev)

ben aralarındaki düğümü çözebilirim

ez dikarim meseleya navbera wan a lihevqelibî hel bikim


düğüm noktası

serê gacê (di helkirina meseleyekê de nuqteya girîng)


düğümleme

girêlêdan, girêlêxistin, girêklêxistin, girêklêdan


düğümlemek

girê lê dan (an jî lê xistin) , girêk lê xistin (an jî lê dan)

kayığı demir halkaya düğümledi


düğümlenmek

trafik düğümlendi

li hev herbilîn (gelş û meseleyan ku tên li cihekî li hev diherbilin)


düğümlü

çınar ağacının düğümlü dalları


düğümünü çözmek

hela (tiştekî) kirin (ji bo aşkerekirina rewşa meseleyeke lihevketî û nediyar)


düğün

tarlayı satıp oğluma güzel bir düğün yapacağım

ez dê zeviyê bifiroşim û ji kurê xwe re bûyeke xweş çêkim


düğün değil, bayram değil, eniştem beni niye öptü?

xêr e, ev li dora me dide çeqlebaskan, bi xwe tê de tiştek heye?


düğün salonu

salona dîlanê, salona dawetê, salona bûyê


düğün çiçeği

cûng, gulbihar, zêringer, adirge (Ranuncus)


düğün çorbası

çeşîdekî şorbeyê ye ku ji goşt, ard û mast tê çêkirin û paşê rûnê sorkirî pê de tê kirin


düğüncü

dawetvanî, xweydîlî (kesê ku ji bo bûyê hatine vexwendin)


düğüncübaşı

serdawet, serê dawetê, serê meseleyê (kesê ku kar û barê dîlanê digerine)


düğünsüz

bêdawet, bêbû, bêdîlan, bêdengî (bêyî ku dîlan bê kirin)


düş gücü

hêza nîgaşê, hêza xiyalê (ji bo di zîhna xwe de sêwirandina tiştekî)


düş kurmak

ketin xiyalan, xiyalan ji xwe re çêkirin


düşe kalka

pê re rabûn û rûniştin, pê re dan û stendin (ji bo têkilî danînê)

düşenin dostu olmaz

hevalê barê xwar tune lingê şemitî kesê (wî) tune


düşeyazmak

kirin ketin (hema bimîne ku tiştek, kesek bikeve)


düşkün

birbirine düşkün karı koca

sigaraya çok düşkündü

topa düşkün biri

çocuk babasına çok düşkün

bêxatir, bêqîmet (kesê ku qedr û qîmeta xwe ya berê winda kiriye)

düşkün kadın

ketî (kesê ku nikare ebûra xwe bike, ji aliyê malê dinyayê ve ketiye)

ketî (ji bo kesê ku ji ber jidestçûna malê dinyayê dilxweşiya wî nemaye)

ketî (kesê ji ber kal û pîrbûnê, ê ku ji ber seqetbûn û wekî wan ji hêz û pertav ketiye)


düşkün olmak

li ser (tiştekî) mirî bûn, bi (tiştekî) ve bûn, miriyê (tiştekî) bûn, ruhê (yekî) li seré çûn, ketiyê (tiştekî) bûn


düşkünler evi

xêratxane (cihê ku kesên ji ber pîr û kaliyê ketine, lê tên xweyîkirin)


düşman

bedxwaz, xêmexwaz, nexweş (kesê ku ji yekî hez nake, jê nefret dike, dixwaze ziyanê bigihînê)

bana düşman gözlerle bakıyor

neyar (ji bo dewletên ku şerê hev dikin)

nexweş (her du aliyên ku ji hev ne xweş in û li ber hev in, dikin ku şerê hev bikin)

neyar (helwest û hêza ku li ber jiyîn, hewin û strîna tiştekî asteng e)

dijmin (kesê ku bi awayekî pir zêde tiştekî dibirîne, koka wî tîne)

ekmek düşmanı

dijmin (kesê ku ji hin tiştan acis e, jê nefret dike)

alkol düşmanı


düşman başına

li serê neyaran be, li serê neyarê te be, li serê dijminan be

ihtiyarlıktan yataklara düşmek düşman başına

ketina nav nivîna a ji ber kalbûnê bila li serê neyaran be


düşman kesilmek

jê re bûn dijmin, jê re bûn neyar, neyartiya (yekî) kirin

nedendir bilinmez, ama adam bize düşman kesilmiştir

ji ber çi ye nayê zanîn lê camêr ji me re bûbû neyar


düşman çatlatmak

dijmin behicandin, neyar behicandin, ji eksa neyar re, ji behica neyaran re


düşmanca

dijminane, neyarane, nayarkî, dijminkî, dijminwarî


düşmanlık

dijminayî, dijminatî, dijmintî, neyartî (ji bo neyarbûnê)

bana karşı her tavrında bir düşmanlık seziyorum

ez di hemû helwestên wî yên li hemberî xwe de neyariyekê dibînim


düşmek

ketin (ji ber bandora erdkişînê ji jor de ber bi jêr de ketin)

vurulan kuş evin üstüne düştü

ketin (tiştê ku ji şûna xwe, ji cihê ku pê girtiye dakeve jêrê)

ağaçtan bir yaprak yere düştü

ketin (ji bo li erdê ketinê, herifîna erdê)

çocuk koşarken yere düşmüştü

uçak düşmüş

ketin (cil û bergên fireh ku ji bedena mirov dikevin)

elbisesi düşüyordu

dağlara kar düşmüş

badem ağacının gölgesi yola düşmüştü

kitabın yeni baskısında buradan bir kelime düşmüş

xistin, jê) kuştin, derxistin (ji bo jêkêmkirinê)

aylığımdan borcumu düş

bir lokma ekmek için gurbete düşmüştü

bi pey ketin, bi ser de çûn (ji bo pir eleqe nîşandanê, hezkirinê)

bu işin üstüne fazla düştün

şüpheye düşmek

bu resim buraya iyi düştü

bu iş sana düşmez

para (yekî) ketin (tiştek wezîfeya yekî be, di bin rayedariya wî de be)

bana arada bir bakkala gitmek düşüyor

yolun karşısına düşen evde oturuyor

şanslı bir kadındı, iyi bir kocaya düşmüştü

jineke bisihûd bû, ketibû kevçiyekî mêrekî baş

babasının mirasından ona bir ev düştü

ketin (ji ber sedemeke ne baş li cihekî bûn)

timarhaneye düşmüş

kabine düştü

daketin (kêmbûna hêz, nirx û leza tiştekî)

paranın değeri düştü

danîn, kêm bûn (kêmbûna tîn, germ û pestoyê)

vücudunun ısısı düştü

geçenlerde Ali ağa'yı gördüm, nasıl da düşmüştü

çendê wî alî min Alî Axa dît, bê çima wisa ketibû

bu da nereden düştü

doğumum hangi aya düşüyor?

elime bir fırsat düştü

zayıf düşmüşüm

ketin (di şer de hew di ber xwe dan, ji dest hilanînê ketin)

Medine savaşta düşmüş

ben de önüne düştüm


düşük

daketî, şiqitandî, daleqandî (ji bo tiştên ku ber bi jêr daketiye)

düşük omuz

düşük faiz

düşük fiyat

düşük para

jitextketî, ketî (kesê ku ji îktidarê hatiye xistin)

şikestî (tiştê ku li rêzikên zimanekî nayê)

düşük cümle

jinirxketî (tiştê ku nirx û rûmeta wî ya berê nemaye)

jiberçûyî (ji bo zarokên ku beri qewlê xwe û bi miritî tê dinyayê) , beravêtî (ji bo heywanan)


düşük yapmak

ji ber çûn (ji bo mirovan), ber avêtin (ji bo ajelan)


düşüklük

şikestîbûn (ji bo riayetnekirina rêzikên ziman)


düşün

raman, hizr, fikir, îde (ji bo heybera ku hatiye fikirkirin, sêwirandin, mitaalekirin)


düşünce

hizir, fikir, hewan (nêrîna ku piştî hizirkirinê çêbûye)


düşünce özgürlüğü

serbestiya raman û derbirînê, serbestbûna ramanê, serbestiya fikr û îfadeyan


düşünceli

kötü düşünceli biri


düşünceye dalmak

ketin fikir û ramanan, ketin mutaleyan, xwe dan ser behra aqil


düşünceye varmak

gihîştin fikrekê, gihîştin baweriyekê (qeneatekê)


düşündürmek

ramandin, hizirandin, fikirandin, ponijandin

dan ramandin, dan hizirandin, dan fikirandin, dan hizirkirin, dan ponijandin


düşündürücü

düşündürücü bir olay


düşünme

ramîn, hizirîn, fikirîn, fikirkirin, hizrkirin, pûnijîn


düşünülmek

hatin ramandin, hatin hizirkirin, hatin hizirandin, hatin ponijandin, hatin fikirkirin, hatin fikirandin


düşünür

ramangêr, ramanwer, hizirmend, mutefikir


düşünüş

fikirîn, hizirîn, ramîn (kar û awayê fikirkirinê)


düşüp kalkmak

pê re rabûn û rûniştin (jin û mêr ên ku ne jin û mêrên hev bin û herine ba hev)

pê re rabûn û rûniştin (têkilî pê re danîn, dan û stendin pê re kirin)


düşürmek

onu ağaçtan düşürdüm

daxistin, daêxistin, jê kuştin, kêm kirin (ji bo jêxistina fiyet, nirx û buhayê malekî)

malın fiyatını düşürmek istemiyor

xistin (ji vicûdê kevir xistin) , avêtin (ji vicûdê kurm avêtin)

xistin (ji ser kar xistin) a bakanlar kurulunu düşürdü desteya wezîran xist

avêtin, kirin (li tiştekî rast anîn, tûşî tiştekî kirin)

onu sen tehlikeye düşürdün

bu halıyı bedestende çok ucuza düşürdüm

min ev xaliya hanê li qeyzerê pir bi erzanî girt

xistin (ji taqet xistin, ji pertav ketin)

verem annemi iyice düşürmüştü


e mi

Ayşeye söyle yarın gelsin, e mi?

Ji Ayşe re bibêje bila sibehê bê, te got erê?


ebatında

di çapa () de, di çapana () de, di ebada () de


ebe bulguru

xilorik, xiş, xişik (berfa ku kuliyê wê bi qandî libên savar e)


ebru

nexş û çînên li ser kaxizan e ku virdîvirdî ye


ebrucu

ê ku li ser kaxizan van çîn û nexşan çêdike


ebucehil karpuzu

henzel, petîşok, feltîşok (Citrullus colocynthis)


ebülyoskop

ebulyoskop (cîhaza ku pileya kela cisîman dipîve)


ecdat

(piraniya ced e, ku tê wateya bav û kalan, pêşiyên mirov), kavkal, bav û kal, pêşiyên me, ecdad


ecel aman verirse

ku ez nekevim axa sar, Xwedê emrê dirêj bide, Xwedê canê sax bide (yanê ku ez nemirim)


ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane

mirin hespê boz e li ber derê her kesî ye


ecel teri dökmek

xwêdan di canê (yekî) de avêtin, zipikê xwêdanê di eniya (yekî) de avêtin (ji ber tirs, acizî û buhranê)


ecel şerbeti içmek

çûn axa sar tehm kirin (mirin, serî danîn ser axa sar)


eceline susamak

li pey ecelê xwe çûn, li dû ecelê xwe çûn


eciniler top oynuyor

li (cihekî) çûçik lê negotin wiq, li (cihekî) benderuh tune bûn, semtexalî


ecir

kesê ku bi heqdestan, bi destmiziya xwe dixebite


ecnebi

biyanî, ecnebî (kesê ku ji welatekî din e)

ecnebi parası


ecza dolabı

dermandank, îlacdank, dolaba dermanan, dolaba îlacan


eczacı

dermanger, dermansaz, eczager (kesê ku îlacan çêdike)


eda etmek

borcunu eda etti


edebiyat bilimci

wêjenas, wejezan, edebiyatnas, edebiyatzan


edememek

bêyî (tiştekî) neqedandin, bêyî (tiştekî) nekarîn

ben onsuz edemem


edepini takınmak

bi edeba xwe rabûn û rûniştin, xweştevgerî kirin


edepli

pûşildar, bipûşil, biedep, xweyedeb, biterbiye


edepsiz

hetek, hetk, kanc, bêedeb (kesê ku bêarû bêterbiye ye)


edepsizlik

hetektî, hetkî, bêedebtî, bêartî, bêterbiyetî


edeptir söylenmesi

edebtir söylenmesi, donuna kaçırmış


edi

Loqo û Doqo (ku bi Tirkî jê re dibêjin Edi ile Bûdü)


edilgin

kartêbû, karlêbû, munfail (ê ku bandor û hîkarî lê dibe)

pelt (ê ku qet têkilî bi rûdan û bûyeran nake, bêbizav e)


edinmek

kirin (di wateya ji xwe re kirin, ji xwe re bi dest xistin de, lê bi piranî 'ji xwe re' tê pêşiya lêkera kirinê û welê tê bikaranîn)

bir çocuk evlat edinmeyi düşünüyor

lê difikire ku zarokek ji xwe re bike ewlad

bu konuda bilgi edinmek istiyorum

ez dixwazim der barê vê mijarê de hin agahî bi dest bixim

işlerim için bir at edinseydim iyi olurdu

ji bo kar û şolê xwe min ji xwe re hespek ray bikira dê rind bûya

kendine dost ve çevre edin


edip

wêjekar, wêjenivîs, wêjevan, torevan, edîb


efekt

filmin efektleri iyiydi


efendi

efendî (ji bo kesê ku perwerde dîtiye û xwende ye wekîasnavekî tê bikaranîn)

efendî (ji nasnavê mîr cudatir, mînaasnavekî tê bikaranîn)

efendî (kesê ku gotin û fermana wî pere dike)

bizim efendi artık geceleri de eve gelmiyor

efendi bir adamdır

hey efendi, az bakar mısın?

hê efendiyo, tu dikarî piçekî li me mêze bikî? b


efendi baba

bav (hin zarok û hin jî bûk ji xezûrê xwe re wisa dibêjin)


efendi efendi

wekî efendiyan (ji bo dengnekirin û rehetsekinînê)


efendice

efendiyane, efendîwarî, wekî efendiyan, bi efendîkî


efendim

Hasan, oğlum nerdesin? -efendim baba, burdayım

Hesen lawo tu li ku yî? lebê bavo, ez li vir im

te got çi, tu çi dibêjî (ji bo tekrarkirina gotina ku ne hatiye fêmkirin an jî ji bo pirskirinê, tê gotin)

bu olacak iş değil, efendim?

ezbenî (ji bo nezaket û giramiyê tê gotin)

haklısınız efendim


efendime söyleyeyim

ku ez ji efendiyê xwe re bibêjim, tu ku ez ji te re bibêjim, ez ji begê xwe re bibêjim


efil efil

milemil (ji bo tiştên mîna por, cil û sivik ku li ber bayê li vî alî û li wî alî dimilmilin)


efil efil esmek

bayeke nermenerm hatin (ku havînan bayeke nerm û hênik tê)


efil efil etmek

efil efil eder yarın yüzündeki zülüfleri


efkâr dağıtmak

biraz gidip efkâr dağıtalım


efkârlanma

xemxwarin, keribîn, kewgirîn, diltengbûn, xemdarbûn, xemgînbûn


efkârlanmak

xem xwarin, xemên (yekî) rabûn, xemgîn bûn, dilteng bûn, keribîn, xemdar bûn, kewgirîn


efkârlı

xemdar, xemgîn, kewgirî, dilteng, xembar, derdnak


eflâk ser çekmek

li ber perê esmanan bûn (ji bo bilindahiya pir)


eften püften

sinêde, bi fisê bi hev ve ye, serobero, tiroviro

eften püften bir iskele


ege

welî (kesê ku ji her tiştê zarokekî berpirs e)


egemen olmak

serwer bûn, serdest bûn, zal bûn, hakim bûn


egoist

xweperest, ezez, ezoperest, xodgam, xudbîn, egoîst


egoistlik

xweperestî, ezîtî, ezezî, ezoperestî, xodgamî, xudbînî, egoîstî


egoizm

xweperestî, ezîtî, ezezî, xodgamî, xudbînî, egoîzm


egosantrizm

egosantrîzm (lênêrîna felsefeyî ya ku di dinyayê de ezîtiya ferd wekî navend dibîne)


egzama

keno, kotî, êzimx, gezne, lîr, ezme, xişrûk, egzama (cureyek nexweşîna çerm e ku av digire, dixurê û sor dibe, lê kes ji hev nagire)


egzersiz

hînkarî, ferdan, hîndarî, meşq, temrin, hînek


egzogami

derezewacî, derecewatî, egzogamî (ji derve zewicîn)


egzotik

bêganeyî, egzotîk (tiştê ku ji welatên biyan û dûr hatiye, tiştê ku bi wan re têkil dar e)


ehlibeyt

ehlibeyt (navê malbata Hz Muhemed ku keç, zava û neviyên wî jî dikevine navê)


ehlisünet

ehlê sune, ehlê sunet (kesê ku îman bi Hz Muhemed aniye)


einstenyum

einstenyûm, elementeke çêkirî ku nimroya wê ya atomî


ek

veser, pêvek, qetab, îlawe (parçeyê ku ji bo temamkirina kêmasiyeke tiştekî bi ser ve tê zêdekirin)

demirin ekleri

paşko, îlawe (ji bo parçeyên rojname, kovar ku bêpere pê re tê belavkirin)

gazetenin eki

kobe (ji bo yên kincan) , parçe, qetab (parçeyê ku paşê bi ser tiştekî ve hatiye zêdekirin, an jî pê ve hatiye danîn)

ek yapı

qertaf, dawîne, pirtik, lêk, parek, xurde


ek eylem

çalışkanım

güzeldi


ek fiil

tewrlêker, qertaflêker, qertafên lêkera bûnê


ek görev

karê duyemîn (li daîreyên dewletê ji bilî karê esasî yê duyemîn)


ekerleme

bonbon (mêweyên ku di şerbeta şekir de têne kirin)

çavgermkirin (bêyî ku di nav cihan deirov rakeve)


ekici

cenan, cotkar (kesê ku berhemeke çandiyê hildibirîne an jî bi çandiniyê re bilî dibe)


ekili

ekili tarla


ekilmek

tarlaya buğday ekildi


ekin kargası

qijika reş, qelamizgînî, qijika zeviyan (Corvus frugilegus)


ekinci

cotyar, xweyê debrê (kesê ku debrê diavêje û hiltîne)


ekiniti gibi

qup (kesê ku xwe qup dike û bi awayekî kuşpene li kesê derdora xwe dinêre)


ekinoks

ekînoks (wekheviya dirêjbûnê ya şev û rojê)


ekip

on kişilik bir tiyatro ekibi

tîpeke tiyatroyê ya ji deh kesan pêkhatî


ekipman

ekîpment, ekîpman (eşyayê ku ji saziyekê re pêwîst in)


eklem

monik, movik, girêçk, geh, gehe, gehik, çemok, çewik, kawik, mofik, hebûk, kabik


eklem bacaklılar

famîleya ajalên mîna kurmik, kêzik, şehê mar û yên ku xweyqaçil in û ji girêçkan hatine pê


ekleme

lehiqandin, şingilandin, veserkirin, pêvekirin, biservekirin, qetabkirin, lêzêdekirin, lêkdan, îlawekirin


eklemek

lehiqandin, şingilandin, veser kirin, pê ve kirin, veser kirin, bi ser ve kirin, xistin ser (tiştekî), qitab kirin, kirin ser, lê zêde kirin, bi ser de kirin, bi ser êxistin, bi ser xistin, lêk dan, îlawe kirin


eklemeli

pêvekî, îltîsakî (zimanê ku gava tê kişandin û qertaf pê ve tê kirin, rayek û gewdeya wê nayê guhartin)


eklemlenmek

movik hev girtin, monik hev girtin, girêçk hev girtin


eklenme

lehiqîn, şingilîn, lêkbûn, veserbûn, biservebûn, lêzêdebûn, îlawebûn


eklenmek

lehiqîn, lêk bûn, şingilîn, veser bûn, bi ser ve bûn, lê zêde bûn, ketin ser (tiştekî), îlawe bûn

lê hatin zêdekirin, bi ser ve hatin kirin, hatin lehiqandin, hatin veserkirin, hatin qetabkirin, hatin şingilandin, hatin îlavvekirin


eklenti

lehêq, aksesiwar, pêvek (Di programên komputeran û hwd de)


ekleşme

qertafîbûn, lêkîbûn, parekîbûn (rêzimanî)


ekleşmek

qertafî bûn, lêkî bûn, parekî bûn (rêzimanî)


ekleştirmek

hingaftin, (bi şid) lê dan, gurmandin (yekî)


ekli

veserkirî, îlawekirî, qitabkirî, lêkdayî


ekmek aslanın ağzında

nan di devê şêr de ye, nan li eniya hirçê ye, pere di quzê dêlikê de ye (argo)


ekmek ayvası

bihokên kirkirpokî (cureyeke bihokê ya biav û kirkirpokî)


ekmek düşmanı

li zikê xwe dinêre, ê xwarinê ye (kesê ku naxebite û tenê li zikê xwe dinêre)


ekmek elden, su gölden

nan ji malan av ji malan taştiya palan, nan ji baniye av ji kaniyê


ekmek kadayıfı

çeşîdek şîraniya ku ji nanê gilover (mîna yê tenûrê) tê çêkirin


ekmek kapısı

cihê nan, nan jê hatin, nanê (yekî) jê hatin (cihê ku mirov debara xwe pê dike)

insan ekmek kapısına ihanet etmemeli

divê ku mirov xiyanetê bi cihê ku nanê mirov jê tê neke


ekmek kavgası

li nanê xwe cehdandin, cehda nanê xwe kirin, ji bo loqa nan


ekmek küfü

ekmek parası için yazıp duruyor


ekmek yoktur yemeğe atla gider sıkmağa

Guhartoyeke ekmek yoktur yemeğe atla gider sıçmağa.


ekmek çarpsın

nan xenîmî (yekî) bibe, ez bi vî nanî bikim


ekmeklik

ekmeklik un


ekmeksiz

bêqût, bêqût û pût (kese ku tiştikekî wî nîn e ku bixwe)

börek ekmeksiz yenilir


ekmekçi

firoşgeha nan (dikana ku lê nan tê fırotin)


ekmeğinden etmek

(yek) ji nanê (wî) kirin, nanê (yekî) birin


ekmeğine yağ sürmek

barê (yekî) rast kirin, dolaba (yekî) rast gerandin


ekmeğini kazanmak

nanê xwe derxistin, nanê xwe deranîn, nanê xwe qezenc kirin


ekmeğini yemek

adam bana iyi, ben ekmeğini yiyiyorum

heyra camêr ji min re baş e, nanê min jî wî ye

nanê (yekî) li ser (yekî din) bûn (bi alîkariya yekî din debara xwe kirin)


ekonomik

aboriyî, ekonomîk (tiştê bi aboriyê re têkildar e)


ekose

ekose (qumaşê damakî yê ji gelek cure rengi)


ekselans

ekselans (nasnavê şerefe ku didin kesê biyan ên xweymeqamên mezin ku ji wezîriyê heta serokkomariyê bilind dibin)


ekseri

pirtirîn, zêdetirîn, exleb, axlem, herî pir


ekseriya

bi piranî, bi zêdetirî, bi axlemî, pirî car


eksi

kêmek, negatif (hejmara ku ji sifirê biçûk e)


eksik

kêmasî, lazmatî, hewcedarî (tiştê ku pêdivî pê heye)

evin eksikleri çok

bu kitap eksik

derdimiz eksikmiş gibi sen de

bir sen eksiktin


eksik doğmak

netemam çêbûn (ji bo welidîna zarokê ku beriya wextê xwe tê dinyayê û wesleyên wî ne temam in)


eksik etmemek

sigarayı eksik etmiyor


eksik gedik kapamak

qul milên biçûk girtin (lazmatiyên xwe yên hûrik dabîn kirin)


eksik olsun

böyle yardım eksik olsun

bila Xwedê kêmahiya (wî) bide (di wateya bila bimire de)


eksik olmamak

sene boyunca evlerinde rutubet eksik olmuyor

salek dozdeh meh kam ji mala wan kêm nabe


eksiklik

kêmasî, kemanî, kêmayî, kêmahî, kêmayetî, kil û kêmasî, nuqsanî


eksiksiz

bêkêmasî, bêkêmanî, bêkêmayî, nekêm (tam, temam)


eksiltme

kêmkirin, daxistin, ihale (ji bo fiyet kêmkirinê)


ekspertiz

ekspertîz (mueyneya ku ji hêla pisporan ve tê kirin)


ekspoze

kurtasiya danezanê ya ku pêşkêşî cihekî dibe


ekspres

ekspres (keştî, tren an jî balafira ku pir zû diçe û tenê li rawestgehênezin disekine)

ekspres (tiştê ku bi posteyê tên şandin, ji bo tiştên ku dixwazin zûzûka bigihîje cihê xwe)


ekspres yol

riya ku wekî çûnehatê hatiye duristkirin


ekti

çil, çilek, nefsek, palaxî (kesê ku dilê wî dibije her çeşîd xwarinê)

kurtêlxur, devçêre (kesê ku li ser pişta yekî din debara xwe dike)


ekti püktüler

elo ep (ji bo wan kesên xwarinê, kurtêlxuran tê gotin)


ekvatoral

ekvatoral (çeşîdek dûrbînê ye ku pê bilindbûn û nizmbûna stêran tê pîvandin)


ekâbir

girgirek, giregir, mezinên dewletê (ji aliyê meqam ve)


ekşi

bu yemeğin ekşisi fazla kaçmış


ekşimek

hamur ekşidi

rûyê (yekî) tirş bûn, mehdê (yekî) tirş bûn, mirûzê (yekî) tirş bûn

hemen sinirli bir yüz ekşimesiyle kaşlarını çattı

hemen bi hêrsbûyî û bi rûyê xwe tirşbûyî birûyên xwe kirin cot


ekşitmek

mehdê (rûyê an jî mirûzê) xwe tirş kirin


el almak

jê destûr stendin (kesê ku ji osteyê xwe destûra çêkirina tiştekî distîne)

car jê birin (di leyîstika kaxizan de bi ser ketin)


el altından

di bin de, di binî de, di bin re (bi awayekî veşarî)


el arabası

destgere, ereboka destan, taxurk, xirxirk, totok


el atmak

rakirin (karekî), dest ayetin (karekî), dest dan (karekî) (ji bo tekilî pê kirinê)

rakirin (karekî), dest avêtin (karekî), rahiştin (karekî) (ji bo teşebûskirinê)

bahçeye olduğu kadar eve de el atmıştır


el ayak çekilmek

ben, el ayak çekildikten sonra, kitaplarımla başbaşa kalıyorum

ez, piştî ku dinya ker dibe, hîna bi pirtûkên re bi tenê dimînim


el açmak

kemnika xwe danîn, destê xwe vekirin (di rewşa alîkarî xwestinê de bûn)


el basmak

Kur'ana el basarım ki, ben değilim


el bağlamak

destên xwe dan ser hev, kemberbeste bûn (ji bo giramî pê danê)


el bebek gül bebek

delalî (kesê ku bi delalî hatiye xweyîkirin)


el bende

dor a min e (di leyîstikên îskambîlê de)


el bezi

destmal, potê destan, potikê destan, paçê destan


el beğenmezse yer beğensin

mirin ji halê me çêtir e, hema erd biqelişe ez pê de herîm


el birliği

el birliğiyle onun borcunu ödeyelim

em pevre deynê wî bidin an jî em di nav hev de deynê wî bidin


el değmemiş

dest lê negeriyaye, kurmorî lê negeriyaye (tiştekî ku hîna nehatiye bikaranîn)

dest lê negeriyaye, dest pê nebûye (safitiya wî xera nebûye)


el elde baş başta

em li serê rûniştin û me xwar qedand (tiştekî ku mirov bintûtî bibirîne, xelas bike)


el elden üstündür

(ta arşa kadar) dest di ser dest re ye (heta ba Xwedê)


el ele

destê (wan) di hev de, dest li dest (ji bo kesê ku bi destê hev digirin û diğerin)


el elin aynasıdır

eybika me li pişt me ye (ya hevalan li ber me ye)


el emeği

el emeği olarak on milyon verdik

destkar, destkirî, destlepî (karê ku bi destan tê kirin)


el erimi

bi qasî ku tu destê xwe dirêj bikî (ji bo ne dûrbûna tiştekî)


el ermez, güç yetmez

qeweta (yekî) negihîştinê, zêdeyî qeweta (yekî) bûn, ji qeweta (yekî) zêde bûn


el etek öpmek

der û daw lê qetandin, çûn dest û piyên (yekî) (bi lavahiyan karekî bi yekî dan kirin)

bi şelaqî û melaqiyan bi dora (yekî) ketin


el işi

destkirî, destkarî, destşol, destkar, kirê destan kadar destek goşt (ji bo kesê pizik, qicûcankî)


el kaldırmak

dest rakirin, dest bilind kirin, dest hilanîn (ji bo dengdanê)

dest birin xwe, bizav kirin, destê xwe hilanîn, dest hilanîn, destê xwe bilind kirin, destê xwe rakirin, dest bilind kirin, dest rakirin


el katmak

destê xwe kirin nav (tiştekî), destê xwe tê werdan (ji bo têkilîpêkirinê)

dest avêtin (tiştekî) (ji bo alîkarîkirinê) kirî qirêja destan, qilêra destan


el kızı

qiza xelkê, keça xelkê (ji bo bûk û jinê)


el koymak

dest dan (an jî danîn) serê (ji bo vekolandina tiştekî nelirê)

dest dan (an jî danîn) serê, desteser kirin


el mi yaman bey mi yaman?

her tişt bi pişta xelkê ye, ka kî berx e kî beran e


el pençe divan durmak

jê re dest dan ser hev, jê re destbeste sekinîn (di huzûra yekî de destê xwe dan ser hev û li piyan sekinîn)


el sallamak

destê xwe li ba kirin, destê xwe hejandin


el sıkmak

destê (yekî) guvaştin, bi destê (yekî) girtin, destê xwe dan hev (ji bo silavdanê)


el sürmek

dest lê gerendin, destê xwe tê dan, destê xwe pê kirin

namusuna el sürmüşler


el sürmemek

dest pê nekirin, destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî), dest nedan (tiştekî) (ji bo têkilîpênekirinê)

akşama kadar bir işe elini sürmedi


el tazelemek

yek kirin şûna xwe (gava ku yek di karekî de dibetile û radibe yekî din tîne dike şûna xwe)


el tutmak

di destê (yekî) de man, di ber (tiştekî) de man (gava ku mirov pir zêde bi karekî re bilî dibe, zêde di ber de dimine)


el uzatmak

niye bizim lokmamıza el uzatırlar

destê xwe dirêjî (tiştekî) kirin, dest dirêjî (tiştekî) kirin (ji bo alîkarîkirinê)

bize el uzatacak biri gerek

hewcedariya me bi yekî ku destê xwe dirêjî me bike, heye


el vermek

leyîstik dan (di leyîstika kaxizan de serweriya hemberî xwe pejirandin)


el vermemek

destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî)


el yazması

destnivîsar (pirtûka ku bi xetên destan hatiye nivisandin)

destnivîsar (tiştê ku bi xetê destan hatiye nivisandin)


el âlem

xelk û alem, xêr û dêro, xelk (di wateya biyanî de)

el âlem bize ne der?


el çabukluğu

bi hindazeyî (kesê ku zûzûka dek û ripa xwe dike û kes pê dernaxe)


el çekmek

dest jâ kişandin, dest jê şûştin, dev jê berdan


el çektirmek

destê (yekî) jê derxistin (gava ku yek ji karê wî bê derxistin)


el çırpmak

dest li hev xistin (ji bo gazîkirina yekî)


el öpmek

çûn destê (yeki), destê (yekî) maç (paç) kirin, destê (yekî) ramûsandin


elalemin ağzı torba değil ki büzesin

devê xelkê ne doxîna diya me ye ku em girê bidin, devê xelkê nebûye doxîna diya me ku em girê bidin


elastikiyet

qayişokîtî, vezenîtî, vamitoyîtî, elastîkîtî


elbet bir gün ölürüz

em sed sal li dinê bin em dê şevekê mêvanê qebrê bin


elbise

(piraniya libas e) kinc, cil, çek, berg, poşide, saye, cilûberg, lîbas


elbise dolabı

cildank, dolaba cilan, kincdank, dolaba kincan, sayekod


elbiseli

bikinc, biçil, biçek, bicilûberg, bilîbas


elbisesiz

bêkinc, bêcil, bêçek, bêpoşîde, bêsaye, bêberg, bêcilûberg, bêlîbas


elde avuçta kalmamak

tişt di dest de neman, vala bûn (ji bo qedandin û birandina mal û pere)


elde avuçta ne varsa

ked û kuspa xwe (tev), hebûn û nebûna xwe (tevde)


elde bir

di dest de (ji bo çêbûn û pêkhatina tiştekî bi awayekî misoger)


elde etmek

bi dest xistin, bi dest xwe re anîn, di bin destê xwe xistin, navdest kirin (lê bûn xwedî)


elde tutmak

di dest xwe re girtin, di destê xwe de hîştin


elden

parayı elden yolladım


elden almak

ji destê (yekî) derxistin, ji mista (yekî) derxistin


elden almak

bi dest jê girtin, bi dest jê stendin, bi dest jê kirin


elden ayaktan düşmek

ji dest û pê bûn, ji ber pîr û kalî an jî nexweşînê kar pê nebûn)


elden düşürmemek

ji destan neketin, ji dest xwe dernexistin


elden düşme

malê kelepir, malê xizmetbûyî, ji destan


elden ele dolaşmak

(tiştek) li destan gerîn, li ser destan gerîn, ji ser destan nehatin xwarê


elden gelmemek

ji destê (yekî) nehatin, ji qeweta (yekî) nehatin, pê nekaribûn


elden geçirmek

ser û guhê (tiştekî) dan hev (ji bo vekolandin û sazkirina tiştekî)


elden çıkmak

ji dest derketin, ji dest hatin derketin


elden çıkarmak

ji destê xwe derxistin, ji dest derxistin


ele almak

hildan destê xwe, li serê sekinîn, li serê xeber dan


ele avuca sığmamak

(yek) nehatin tewandin, bi heft werîs û bi heft kindiran nehatin girêdan (kesê ku pêkutî lê nayê kirin)

bi heft werîs û bi heft kindiran nehatin girêdan (ji bo kesên nehs û şûm)


ele gelmek

hatin milan (ji bo zarokên ku êdî mirov dikare wî bide milê xwe)


ele geçirmek

(yek) kirin dest, bi dest ve anîn, di bin destê xwe xistin (yanê qefaltin, zeft kirin)

(tiştek) kirin destê xwe (jê re bûn xwedê)


ele geçmek

ketin dest, berdest bûn (hatin qefaltin)


ele vermek

(yek) dan dest, berdest kirin (yek dan girtin)


elebaşı

sergerde (kesê ku serkêşiya karên ne pak û xerab dike)


elektrik

kareba, elektrîk (ronîdarkirina ji elektrîkê)

Elektrik fırını.


elektrik anahtarı

bişkoka karebayê (an jî elektrikê), enexdara karebayê (an jî elektrîkê), kilîda karebayê (an jî elektrikê)


elektriklendirmek

karebadar kirin, elektrîkdar kirin, bi elektrik kirin


elektriklenme

karebadarbûn, elektrîkdarbûn, elektrîkgirtin, karebagirtin


elektriklenmek

karebadar bûn, bûn bi elektrik, elektrik girtin, kareba girtin


elektriksel

Wekî elektrîkê, elektrîkane, elektrîkdar


elemek

bêjandin, seridandin, dawîtin, dabêtin, bêtin, dawêştin, hilqewişandin

unu ele


elemli

azarde, azarî, biahên, elemoyî, elemdar, elemnak, bielem


elenmek

hatin seridandin (ji pêşbirkê hatin deranîn)


eleştiri

rexne (karê vekolîna li ser rastı û şaşiya berhemekê, mirovekî an jîijarekê)

rexne, krîtîk (çeşîdê nivîsara li ser berhemeke wêjeyî an jî hunerî)

rexne, krîtîk (darizandin, ezmûnkirin û hilsegandina hîmê agahiyê)


eleştirici

eleştirici bir görüş


eleştirilmek

hatin rexnekirin, hatin tenkîdkirin, hatin krîtîkkirin


eleştiriye tabi tutulmak

(yek) ketin ber rexneyan, rexne lê hatin girtin


eleştiriye uğramak

ketin ber rexneyan, rexne lê hatin girtin


eleştirme

rexnekirin, sinarîn, pitandin, tenkîdkirin


eleştirmek

rexne kirin, sinarîn, pitandin, tenkîd kirin, kritik kirin


elhamdülillah

hemd ji Xwedê re, şikir ji Xwedê re, elhamdulillah


eli armut devşirmiyor ya!

sen bana vurursan benim elim armut devşirmiyor

ya ku tu li min bixî, qey destê min ne girêdayî ye


eli ayağı buz kesilmek

dest û piyên (yekî) cemidandî bûn, dest û piyên (yekî) hişk bûn


eli ayağı tutmak

çokên (yekî) girtin, dest û piyên (yekî) negirtin


eli aza varmamak

destbelav bûn (ji bo kesê ku ji tiştekî pir hildide an jî dide)


eli ağır

destgiran (kesê ku ji karê xwe re ne destsivik e)

destgiran (ê ku gava tepa xwe li yekî dixe wî diêşîne, destê wî giran e)


eli boş

betal (ji bo kesê ku ne xwedî karekî ye)


eli boş dönmek

destvala vegerîn (zivirîn an jî fetilîn), destvala bi ser (yekî) de hatin vegerandin


eli boş gelmek

destvala hatin (an jî çûn) (bi xwe re diyarî neanîn an jî çûn)

destvala hatin (hatina yekî bêyî ku tiştê jê dihat hêvîkirin)


eli dar olmak

(eli darda olmak) destteng bûn, di desttengiyê de bûn


eli dursa ayağı durmaz

deste wî bisekine piyê wî nasekine (piyê wî bisekine qûna wî nasekine, qûna wî bisekine serê wî nasekine)


eli ermez gücü yetmez

ne destê (wî) digihîjê ne jî qeweta (wî)


eli geniş

destgerm (kesê ku debara wî dibe û earner e)


eli genişlemek

destê (yekî) germ bûn (pereyekî pir ketin destê yekî)


eli hafif

destxweş, destsivik (kesên mîna cerah, berber û diransaz ku bêyî canê mirov biêşînin, karê xwe dikin)


eli kalem tutmak

dest qelem girtin (karîn nivîs nivîsandin)


eli kırılmak

destê (yekî) lê qusîn, destê (yekî) hînî (karekî) bûn


eli kolu bağlı kalmak

desten (yekî) li ser hev girêdayî man, destên (yekî) li ser hev girêdayî sekinîn


eli koynunda

destê (yekî) di binçengê yekî de bûn (betal û bêçare bûn


eli kulağında

dike bibe, hema hema, li ber rojan e (ev ji bo welidîna zarokan)


eli kurusun

destê (yekî) hişk bibe, dest û pêçiyên (te) biweşin


eli olmak

tiliya (yekî) tê de hebûn, pêçiya (yekî) di karekî de hebûn

Ahmet'in ölümünde onun eli var


eli para görmek

destê (yekî) pere dîtin, destê (yekî) germ bûn


eli sıkı

destgirtî, çekçivîn, timah, çikûs, çikot


eli silah tutan

destê (yekî) çek girtin, destê (yekî) sîleh girtin, ê tifaqê ye


eli yatmak

daha çatal bıçağı tutmasına eli yatmamıştı

hê destê wî hînî girtina kêr û çetel nebûbû


eli yüzü düzgün

eli yüzü düzgün bir festival


eli çabuk

destsivik, destçipik, destcerb, destlez, hêzik, çirpdest


eli şakaklarında düşünmek

destên (yekî) li ber rûyê (yekî) fikirin


eli şakağında

destê (yekî) li ber rûyê (wî) bûn, destê (yekî) li ber guhê (wî) bûn


elifi elifine

saat şimdi elifi elifine dokuzu gösteriyor


elin ağzı torba değil ki büzesin

devê xelkê ne doxîn e, mirov nikare devê xelkê girê bide, devê xelkê ne doxîna diya meriv e ku mirov girê bide


elin ipiyle kuyuya inilmez

bi cêrê xelkê mirov naçe avê, siwarê hespê xelkê tim peya ye


elin körü

elin körüne gidiyorum


elinde

çocuklar Elif hanımın elinde büyüdüler


elinde var

elinde mesleği var


elinde avucunda nesi varsa

di sî û stara (yekî) de çi hebe, çi liberdestê (yekî) hebe


elinde olmak

(karek) di destê (yekî) de bûn (ji bo tiştê ku bi yekî diqede, gava ku ew bixwaze dikare wî tiştî bike, bîne cih)


elinde olmamak

ne bi destê (yekî) bûn, (tiştek) ne bi hemdê (yekî) bûn

bu mesele hakkında yazılanlar elimde değil

tiştên ku der barê vê meseleye de tên nivîsandin, ne bi deste min in


elinde tutmak

di bin destê xwe de girtin, deste xwe dan serê

destê xwe lê dan hev (malekî nefirotin û kom kirin)


elinden

senin elinden çektiklerim yeter artık

bes e, êdî tiştên ku min ji deste te kişandine


elinden bir iş gelmemek

tiştek ji destê (yekî) nehatin, jê nehatin


elinden bir şey kurtulmamak

tiştek ji destê (yekî) nefılitîn (an jî xelas nebûn), tiştek ji ber (yekî) nefilitîn, (tiştek) ji berê nefilitîn


elinden geleni ardına komamak

Guhartoyeke elinden geleni arkasına komamak.


elinden geleni yapmak

çi ji destê (yekî) hatin kirin, çi jê hatin kirin

kızını iyileştirmek için elinden geleni yaptı

ji bo ku keça xwe baş bike, çi ji destê wê hat, kir


elinden gelmek

qadirê (yekî) bûn, ji (yekî) bûn, pê qedîn

elinden gelse çocuğu paralar

elinden gelse var ya kimseye rahat yüzü vermez

eger ew biqedîne heye ya, nahêle ku kes xweşiyê ji canê xwe bibîne

şiir yazmak elinden geliyor


elinden gelmemek

sana yol vermekten başka elimden bir şey gelmiyor


elinden iyi iş gelmek

karekî baş ji destî (yekî) derketin, destemel bûn, destê (yekî) zîv û zêr birîn


elinden iş çıkmamak

kar ji destê (yekî) derneketin, emelê yekî qet neçûn


elinden kaza çıkmak

qeza ji destê (yekî) qewimîn, derb ji destê (yekî) çêbûn


elinden kaçırmak

ji dest xwe berdan, bi der dan, ji dest çûn, ji destê (yekî) filitîn


elinden kurtulmak

ji destê (yekî) filitîn, ji ber (yekî) xelas bûn


elinden o kadarı gelmek

hew hatin milê (yekî), hew pê qedîn, hew pê bûn


elinden çekmek

ji destê (yekî) kişandin, ji destê (yekî) qarin


eline almak

kirin destê xwe (ku mirov îdareya tiştekî bike bin fermana xwe)

rahiştin (tiştekî), rakirin (tiştekî) (tiştek bi xwe çêkirin)


eline ayağına üşenmemek

tu dibêjî qey monik di dest û piyên (wê) de tune bûn


eline bakmak

li destê (yekî) nihêrtin, çav li destê (yekî) bûn


eline doğmak

navika (yekî) birin (yek ji biçûkiya wî ve nas kirin)


eline düşmek

kale düşmanın eline düştü

haydutların eline düştü

hatin ber destê (yekî) (ji bo hewcedarbûnê)

çocuk iyi bir öğretmenin eline düştü


eline erkek eli değmemiş olmak

eniya wê li mêran venebûye (ji bo kesa ku xweyî erz û namûsa xwe ye)


eline eteğine sarılmak

der û daw lê qetandin, xwe avêtin der û dawê (yekî)


eline fırsat geçmek

keys bi dest ketin, keysa (yekî) ketinê, firsend ketin destê (yekî)


eline geçmek

ketin destê (yekî), hatin destê (yekî) (ji bo ked û kuspan, ji bo destketiyan)

Eline çok para geçiyor.

Eline geçen her kitabı okur.

Çi pirtûka ku bikeve berdestê wî dixwîne.

Mektuplar elime geçti.


eline kalmak

di stûyê (yekî) de man, ketin stûyê (yekî)


eline sağlık

dest û pêçiyên we ter bin, dest û pêçiyên te ter bin, destxweş bî (an jî bin), destê te (an jî we) sax be (an jî bin)


eline tutuşturmak

mektubu elime tutuşturdu


elini ayağını kesmek

xwe ji (cihekî) kirin, dest û piyên xwe jê birîn, dest û piyên xwe jê kişandin


elini belli etmek

destê xwe nîşan dan (di lîstika kaxizan de)


elini eteğini çekmek

destê xwe jê kişandin, destê xwe jê şûştin

siyasetten elini eteğini çekmiş


elini kalbine koyarak söylemek

destê xwe dan ser wijdanê xwe û gotin (fikirîn an jî qerarê xwe dan)


elini kana bulamak

xwîn bi xwe de anîn, destê xwe di xwînê dan, destê xwe di xwînê werdan, destê xwe kirin xwînê


elini kesmek

bıçakla elini kesmiş


elini kolunu sallaya sallaya gelmek

bi serê şûştî hatin (kesê ku karê xwe hel nekiriye û vegeriyaye)


elini kolunu sallaya sallaya gezmek

fîkefika (yekî) bûn, çepilên xwe hejandin û çûn û hatin

katiller aramızda ellerini kollarını sallaya sallaya geziyorlar

qatil di nav me de çepilên xwe dihejînin û diçin û tên


elini oynatmak

ji destê xwe re texsîr nekirin (alîkariya pereyan kirin)


elini sallasa ellisi

Guhartoyeke elimi sallasam ellisi başımı sallasam tellisi.


elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak

destê xwe di ava sar û germ de nekirin, ji ber sifikê neçûn ber tifikê


elini sürmemek

destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî) (tekilî yekî nekirin)

destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî) (ji bo tenezûlnekirina tiştekî)


elini uzatmak

destê xwe dirêjî (yekî) kirin (ji bo alîkarîkirina bi yekî re)


elini veren kolunu alamaz

bi qîç û pîlan ji (yekî) nefilitîn, destê xwe dan hûçik xelas nekirin


elini çabuk tutmak

destê xwe zû girtin, deste xwe sivik kirin, destê xwe ecele kirin


elinin altında

liberdestê (yekî), di bin destê (yekî) de

elinin altındaki asker pek azdı


elinin hamuruyla erkek işine karışmak

karê ku ne karê (we) ye çima hûn têkilî pê dikin (ji bo jinan tê gotin), karê ku ne karê (wî) ye têkilî pê kirin, dest avêtin karê ku ne hosteyê (wî) bûn


elinize sağlık

dest û pêçiyên we ter bin, dest û pêçiyên te ter bin, destxweş bî (an jî bin), destê te (an jî we) sax be (an jî bin)


elinde kalmak

liberdestê (yekî) man, di destê (yekî) de man (ji bo rewşa kesê ku di bin emrê yekî de ye)

di destê (yekî) de man (ku mal neyê fırotin û di stûyê xweyê de bimîne)


eliyle

bütün işler onun eliyle yapılıyor


eliyle koymuş gibi

raftaki kavanozu elimle koymuş gibi hemen buldum

qebanoza li di refikê de wekî ku min bi xwe danî be, zûzûka min ew dît


elleme

elleme kömür


ellenmek

dest lê hatin gerandin, dest pê bûn, dest lê gerîn


eller yukarı!

destê xwe bilind bike (an jî rake), destê xwe bi rû xwe de berde! tevmeleqe!


ellerim yanıma gelsin

Xwedê li min bixe, destê min bişkên, Xwedê ruhê min bistîne


ellerin dert görmesin

destê we ter bin, dest û pêçî ter bin, Xwedê derdan nîşanî we mede


elleşmek

bi terpûskan çûn hev, bi niquçkan çûn hev (bi henekan hev dan ber tehn û niçan)

dest dan hev (di dan û stendinê de gava xweyê mal û kirox dest didin hev û baza rê dikin)

qar li hev xistin, bi tehn û niçan çûn hev

destê hev şidandin (bi destê hev girtin û sihêtiya qeweta hev kirin)

dest dan hev (gava çend kes bi hev re barekî rake)

dest dan hev, mil dan hev (alîkarikirina pev re)


elli

kocaman elli biriydi


ellik

qeynax (gava ku debir tê çinandin dikin destê xwe)


ellilik

pêncîwanî, pênciyanî, pênci libî (tiştê ku tê de pêncî lib hene)


elma şekeri

sêva şekirkirî (ku di ava şekirde radikin)


elâ gözlü

çavela, çavhingivî, çavgenimî, çavzer, çavmêşinî, çavzerikî


elçi

şandî, hinartî, henar, rêkirî, qasid, elçî

balyoz, sefîr (ji bo kesê ku dewletekê di hizûra yekî din de temsîl dike)


emek vermek

di ber de tehb dîtin, di ber de zehmet dîtin, di ber de xwêdan rêtin


emekleme

çarlepk, çalepk, çaplûk, çapûlkan, çelepok, çarçep, çalep, gagolekî


emeklemek

bi çarlepkan ketin, bi ser lepan ketin, bi çaplûkan çûn, bi çarlepkan çûn, bi gagolekê çûn


emeklilik

emekdarî, karkenarî, jikarketîbûn, malnişînî, xanenişînî, teqawidî


emekliye ayırmak

ji kar xistin, malnişînî kirin, karkenarî kirin, teqawid kirin


emekliye ayrılmak

malnişînî bûn, karkenarî bûn, teqawid bûn


emen

çaltik, kortik (çaitika ji bo danîna daran, şaxan)


emeği geçmek

di ber (tiştekî) de tehb (an ji zehmet) dîtin


emilmek

hatin mijandin, hatin mêtin, hatin mêştin


emir kipi

raweya fermanî (rêzimanî), forma fermanî.


emirlik

mîrnişîn, mîrgeh (cihê ku di bin fermanaîr de ye)


emisyon

emisyon (ji aliyê dewletê ve ajotina pere, sened û tehwîlên piyaseyê)


emme

torağın suyu emmesi


emniyet altına almak

parastin, hêvişandin, hifza canê (yekî) kirin


emniyet etmek

pêbawer kirin, pê ewle bûn, ewletiya xwe pê anîn, baweriya xwe pê anîn, amîniya xwe pê anîn, ewletî pê anîn, bawerî pê anîn


emniyet kemeri

kembera ewletiyê, kemera amîniyê, kembera emniyetê


empoze etmek

bi darê zorê dan pejirandin, empoze kirin


emprezaryo

kesê ku bi heqê xwe bername û xebatên hunermendekî eyar dike


emretmek

emretti patrik efendi!


emri vaki olmak

wextê (yekî) hatin, roja (yekî) temam bûn, Xwedê da ser, Xwedê mer kir sefê emrivaki bû û çû, bû û qediya


emri vaki yapmak

li (yekî) ecele kirin, ecele dan ser sere (yekî)


emrine amade durmak

ji (yekî) re hazir sekinîn, li ber (yekî) sekinîn


emrine girmek

ketin bin fermana (yekî), ketin bin emrê (yekî)


emrine vermek

dan bin ferman (yekî), dan bin emrê (yekî)


emtia

(piraniya met'a ye) , mal; tiştên ku tên firotin


emval

(piraniya mal e) mal; tiştên ku bi pereyan tên kirin


emzik

memik, pizîng, mostik, mijmijok, mijok, mismisok, mijmijk, pûlik (memikê kaûçik ê ku didin devê zarokan)

çaydanlğın emziği tıkanmış


emzik çocuğu

zarokê berşîr, zarokê li ber şîr (an jî pêsîrê)


emzikli

bidergûş, bizarok (jinika ku zarokê wê yê li ber şîr heye)


emziksiz

bêmemik, bêpizîng, bêmostik, bêmijmijok, bêmijok


en az

Herî hindik Herî kêm Hindiktirîn Kêmtirîn


en azından

zihar, balo, balê, qene, tew nebe, qet nebe


en aşağı

her daire en aşağı üç odalı


en büyük

herî mezin, tewrî mezin, mezintirîn, gewretirîn


en heyecanlı

filmin en heyecanlı yeri


endam aynası

eyneya mezin (neynika ku mirov bi tevahî nîşan dide)


endazelemek

hindaze kirin, endaze kirin (bi endazeyê pîvan)


enderun

enderim (dibistana ku erkedarên dewletê digihîne)


enderunlu

enderûnvanî (kesê ku li enderûnê perwerde dîtiye)


endişe

şayîş, fikar, endîşe, metirsî, diltirsî, qilal, hêsîbes


endişe etmek

şayîş kirin, qilqilîn, hêsîbes kirin, endîşe kirin


endişelenme

qeliqîn, qilqilîn, endîşekirin, şayîşkişandin, şayîşkirin


endişelenmek

qeliqîn, qilqilîn, endîşe kirin, şayîş kişandin, şayîş kirin, ketin şayîşan


endişeli

nîgeran, endîşedar, biendîşe, bifikare, endîşenak, bişayîş, şayîşdar, biqilqal


endişesizlik

bêendîşetî, bêendîşebûn, bêşayîşî, bêşayîşbûn, bêfikarî, bêfikarbûn, bêqilqalî, bêqilqalbûn


enerji

wîze, vejen, enerjî (hêza ku di daringê de heye û mînanî ronî dertê der)

wize, vejen, enerjî (hêza kartêker a organizmayê)


enerjik

wizeyî, vejenî, enerjîk (tiştê bi enerjiyê re têkildar e)

lexgîr, çalak, çipik (kesê hêzdar û çipik)

enerjîk (ê ku biryarên xwe di reftar û lebatên xwe de tîne cih)

enerjîk bir yönetim


enflâsyon

enflasyon (li hemberî mal û eşyayan bêqîmetbûna pere)


engebeli

kolik, çal û xwar, bi kurtik û mesîl, çal û mitik


engel olmak

jê re bûn manî, jê re bûn asteng, rê li ber girtin


engel çıkarmak

astengî derxistin, gelş derxistin, manî derxistin


engelleme

eşikandin, astengkirin, berastengkirin, berbendkirin, tegerekirin, pêşîgirtin, şekdan, manîkirin


engellemek

feşikandin, asteng kirin, berasteng kirin, tegere kirin, berbend kirin, peşî girtin, şek dan, berbest kirin, pêşî lê girtin


engellenmek

hatin feşikandin, hatin astengkirin, hatin berastengkirin, hatin manîkirin, hatin berbestkirin


engelli

astengdar, biasteng, berasteng, berbend, peşgirtî, bikendûkosp, manidar, berbestdar, biberbest, bifeşk


engelsiz

bêasteng, bêberbest, bêberasteng, bêkendûkosp, bêfeşk, bêmanî


engerek

margîsk, maregîsk, marê mirdarok (Vipera aspis)


eni konu

o üniversitede okurken, babası eni konu zengindi

gava ku wê li zankoyê dixwend, bavê wê êdî têra xwe zengîn bû


enik

cewr, cewrik (ji bo têjika dêlikê), xirnik (ji bo çêjika kêrgoşkê), kudik, gudik (ji bo têjika hirç, dêlegur û dêlikan), tûle


eniklenmek

teliqîn, deliqîn, cewrik anîn, kudik anîn (ji bo zayîna ajalên mîna pising û dêlikan)


enkaz

(piraniya nuqz e) kelefe, kavil, xirb, enqaz


enli

enli bir kumaş


ense

patik, stukur, şatik, çemar, gapir, kolik, katik, qamçik, qemçik, qamçir, stûkur, çemik, çem, parastû, patî, qirçik, gizir (kurmancên Dêrsîmê)

Cebinden küçük bir mendil çıkardı, yüzünü ve ensesini sildi.

Ji beriya xwe kemnikeke biçûk deranî, pê rûyê xwe û patika xwe malaşt.


ense kulak yerinde

yekî girê ser xwe re, devdeve (ji bo mêran)

bi ser û guh, bi dest û pê (ji bo kesê ku cil û bergên wî lihevhatî ne)


ense kökü

patika stû, qamçika stû, çemika stû, çema stû, çemara stû, şatika stû


ense çukuru

çalika dizan, tar, kortika dizan, çala dizan, kortika stû (argo), tara stû


enselemek

bi çemara stûyê (yekî) girtin, bi patika stûyê (yekî) girtin (ji bo girtin, qefaltina yekî)


enselenmek

bi çemara stûyê (yekî) hatin girtin, bi patika stûyê (yekî) hatin girtin


ensesi kalın

xurt (kesê ku gotina wî dibihure, xweyhêz e)


ensesine binmek

li çema stûyê (yekî) siwar bûn, li patika (yekî) siwar bûn


ensiz

bêberayî, kêmber, bêber, bêwer (ji bo tiştê ku berahiya wan hindik e)


enstrüman

sazamûr, enstruman (ji bo amrazên muzîkê)


enstrümantal

sazamûrî, enstrumantal (tiştê bi amûrên muzîkê re têkildar )


ensülin

insulin (hormoneke ku li dijî şekreyê tê bikaranîn)


entari

kiras (kirasê ku li welatên Ereban mêr li xwe dikin)


entelektüel

entelektuel (tiştê ku bi gelşên ramanî re têkildar e)


entipüften

entipüften sözler


entomoloji

kêziknasî, entomoloji (zanista kêziknasiyê)


enva türlü

(çeşitli veya çeşit) çeşîd çeşîd, texlît texlît


epe

epe (cureyek şûr e ku di spora eskrimê de tê bikaranîn)


epesinin tası atmak

dûman ji nav sere (yekî) çûn, qalpaxa serê (yekî) avêtin


epey

gavê, xelek, bêhemdê xwe, têra, xêlî, êpê


epidemi

şewb, şof, şor, epîdemî (nexweşiya perok)


epitel

(epitelyum) epîtelyûm (raçînkaji derû hundir ve cestae radipêçe)


epizot

epîzot (bûyera di pileya duduyan a di roman an jî çîrokekê de)


eprimek

şermixîn, pixunîn (tirşoqîbûn û rizîbûna tiştekî)

şermixîn, tehlûtirşî bûn (ji bo mêweyan ku hingî di cihê xwe de diminin digihîjin û nerm dibin)


er dişi

nêremo, eremûk, nêremûçk (kesê ku hem gametên wî yên nêritiyê û hem jî mêtiyê hene)

nêremûçk (ji bo çîçekan ku hem gametên wê yên nêritiyê û hem jî mêtiyê hene)


eradikasyon

sıtma erdikasyonu


erat

ji leşkerê bêrutbe heta yê bi rutbeya herî bilind


erbain

çileyê zivistanê (li gorî salnameya koçî ji


erbap

pêzan, karzan (kesê ku ji karekî fêm dike, pê dizane)


erbaş

leşkerê bi rutbeya onbaşi û çavuş er bezi hebûb, hebûbik, hebikên gunik, hêlik


erbiyum

erbiyûm, elementeke ku kêm peyde dibe û nimroya wê ya atomê


erdemlilik

bêhnpaktî, dilpakîtî, xûypaktî, fezîletdarî


ere gitmek

çûn mêr, çûn ber mal û mêran (ji bo keçan ku dizewicin)


erenlerin sağı solu beli olmaz

divê mirov li delalî û hezkiriyên berdilê xwe negire


ergene karı boşamak kolay

ne di govendê de ne govend bi wan xweş e


ergimek

helîn, bişivîn (bi germê helandina madeyeke hişk)


ergin

ergin incir


erginlemek

tê gihandin, tê gihîştandin (kesek gihandin, ew hînî tiştan kirin)


erim erim

erim erim erimişti


erimek

vebijîn, helîn, pişivîn (ji bo helîna tiştê req di şile de)

şeker suda erir

günden güne eriyordu kadıncağız

ona karşı kinimiz tümden erimişti


erinmek

kasilîn, di xwe re nedîtin, cangiranî kirin


eriten

helîner, bişivîner (şileya ku madeyeke req dikare bihelîne)


eritilmek

hatin helandin, hatin bişivandin, hatin bişaftin, hatin vehelandin, hatin bivaştin


eritme

helandin, pişaftin, vehelandin, pişivandin, bivaştin, bahatin, bihûjtin, kizandin


eriyik

bişav, helînek, mahlûl (şileya ku tê de madeyeke req bişiviye)


eriş

gihîj, gihîn, giyan (kar an jî awayê gihanê)


erişim

İki köy arasında erişim kesildi.

Gihaniya di navbera her du gundan de qut bû.


erişmek

gihîştin, stewîn, reşidin (ji bo mêwe û zebzeyan)


eriştirmek

stewihandin, gihîştandin (ji bo mêwe û zebzeyan)


erkek

köyün erkekleri çalışmaya gitmişlerdi

mêr, merd (kesê ku xweybext û gotina xwe ye)

kadın erkeğini göndermiyor

nêr (tiştê ku sirt û req e û bi hêsanî nayê tewandin)


erkek delisi

aşiqê meran, miriyê mêran (jina/keça ku miriyê mêran e)


erkek erkeğe

gel erkek erkeğe konuşalım


erkek olmak

bûn mêr (jina ku berê mêr bûye û cinsiyeta xwe guhartiye)

bûn mêr (kesê ku wekî mêran êdî lebat û fêşkan dike)


erkek çocuk

zarokê kurîn, ewladê nêr, dergûşa lawîn, gede


erkekler

evde erkekler yok


erkekleşmek

bun mêr, ketin darê mêraniyê (ji bo sip ü sengeleyên ku êdî dibine mêr)

bûn wekî mêran (keç û jinan ku mînanî mêran lebat û tevgerê dikin)


erkekli kadınlı

erkekli kadınlı bir kalabalık


erkeklik

mêranî, mêrînî (hêzaêraniyê ya fizyolojik)


erkeklik taslamak

xwe li mêraniyê danîn, mêranî li ser serê (yekî) kirin


erkeksiz

erkeksiz ev


erken seçim

hilbijartina pêşwext, hilbijartina berî wext


erkenden

sabah erkenden yola çıkacağız


erkeği rezil eden de vezir eden de kadındır


erkân

erkan (leşkerê xweyrutbeya general an jî amîral)

rê û rêzan, rê û dirb, rê û rêbaz, azîne


erkânı harbiye-i umumiye

serkantiya giştî erkânıharp serkan, serkantî


ermek

muradına erdi

gihaştin, gihîn (ku mirov bigihê û destê xwe pê bike)

eli tavana erdi

zer bûn, stewîn, gihîştin (ji bo riwek û berên wan)

ekinler ermeden biçilmez

kamil bûn, gihîştin (ji bo kesê ku tê bawerkirin dibine qencê Xwedê)

erdiğine erer, ermediğine taş atar


eros

eros (hemû daxwazên ku ji meylên cinsî çêdibin)

eros (diîtolojiya Yewnan de Xwedawenda evînê)


erosçu

erosparêz (kesê ku di roman, çîrok, peyker û wênesaziyê de cih dide daxwazên cinsî)


erotik

erotik, şehwanî (tiştê bi evînê re têkildar e)

erotik (tiştê ku bi têkiliyên cinsî re têkildar e)


ersemek

mêr xwestin, dilê (yekê) mêr xwestin (ji aliyê zayendî ve)


ersiz

ersiz kadın


ersizlik

bêmêrî, bêşûtî


erte

pey, pişt, paş (ji bo dema piştî bûyeran)

savaş ertesi


erteleme

girûkirin, texpaş kirin, paşxistin, paşdeavêtin, taloqkirin, taloqdan


ertelemek

girû kirin, bi paş de avêtin, avêtin paş, bi paş (de) xistin, bi şûn de avêtin, li paş xistin, texpaş kirin, taloq kirin, taloq dan


ertelenmek

bi paş ve hatin avêtin, bi paş (de) hatin xistin, bi şûn de hatin avêtin, hatin taloqkirin


erteleyiş

paşxistin, girûkirin, texpaşkirin, taloqkirin (ji bo kar û awayê taloqkirinê)


erzak

(piraniya rizq e) zimhêr, qût, xwarîş, xurîş, erzaq


erzurum

Erzîrom, Erzirom (Bajareke kurdistana bakur)


esamisi okunmamak

jê nehatin behskirin, navê (yekî) nehatin ser zar û zimanan


esasen

bu işin olmayacağını esasen biliyordu

ji binî de dizanibû ku wê ev tişt neçe serî

zahmet oldu demeyin, esasen gelecektim

mebêjin ku ji we re bû zehmet, jixwe ez dê bihatama


esaslanmak

bi bingeh bûn, bi binyat bûn, bi temel bûn


esaslı

toplantıda esaslı konuştu


esassız

bêhîm, bêbingeh, bêbinyat, bêkok, bêbinî

esassız bir iş

bu haber esassızdır


esef etmek

bi ber ketin, xem xwarin, heyf lê hatin, heyf lê anîn


eseflenmek

neyirîn dil pê şewitîn, bi ber ketin, heyfa xwe jê re anîn


eselemek

elequlemî kirin, bi elequlemiyan çûn (yekî)

eşeledi beseledi beni kandırdı


esen

şen ve esen kalınız


esenlemek

silav tê dan, silav lê dan, silav lê kirin


esenlik

Tanrı esenlik versin


esham

senede ku dide nîşan wê deyn kengê bên dayîn


esinti

kar esintisi


esir almak

dîl girtin, esîr girtin, destgîr kirin, berdest kirin, radest kirin


esirci

dîlgir, koledar (kesê ku kole û cariyeyan dikire û difiroşe)


esirgeme

hêvişandin, êvişandin, parastin, stirandin, dirixandin, dirix, texsîrkirin, gurêzandin teqsîrkirin


esirgemek

hêvişandin, êvişandin, hefidandin, dirixandin, dirix kirin, parastin, stirandin

texsîr kirin, teqsîr kirin (ji kirin an jî, ji dana tiştekî xwe bi dûr dan)

ondan esirgediğinizi ben almam

ew tiştê ku we jê texsîr kir, ez nastînim

insan yurdu için canını esirgemez

mirov ji bo welatê xwe canê xwe texsîr nake