hakkını vermek

Bu yemeğin hakkını vermemişsin.

Bu öğretmen her zaman öğrencilerin hakkını verir.

Ev mamoste tim heqê xwendekaran dide wan.


hakkıyla

İşi hakkıyla yapmış.


haklamak

Düşmanı haklamışlar.

Çocuk oyuncağını hakladı.

hel kirin, fît kirin (bi tinazî, tiştek xwarin qedandin)

Bir ekmeği hakladı.


haklaşmak

dewdabir bûn (heqê hev dan hev, kes ji kesî re deyndar nema û hev helal kirin)


haklı

rastî, heq, xwedayî (li cih, li gorî heqiyê)

Haklı bir söz.

Haklı bir dava.

mafdar, mafedar, heqdar, barheq (kesê ku daxwaza wî, ramana wî, doza wî xwedayî ye, li cih e)

İkisinden hangisi haklı ben de şaşırdım.

Ez jî, ji xwe re şaş mam ji van herduyan kîjan mafdar e.


hakperest

xwedayî, rast, durist, rastîparêz, heqperest (kesê ku ji rastiyê averê nabe)


haksız

Bu işte arkadaşınız haksız.


haksız yere

ji neheqiyê, cihê beredayî, cihê netune, belaheq


haksızca

Bana haksızca davranıyorsun.


haksızlık

Bu haksızlığa karşı köpürdü.


hakçası

Hakçası ben de suçluyum.


hal almak

ketin halekî xerab çaresi riya çareyê, çareserî


hal etmek

ji text de xistin, ji text de anîn xwarê


hal hatır sormak

li hal û wextê (yekî) pirs kirin, hal û hewal pirsîn, li hal û kêfa (yekî) pirsîn


halat

werîs, bizîng, kindir, tenaf, çoban (bendê ku ji kinfan çêdibe)


halay

Ji kurmancî hilayî ji lêkera hildan.
;Çavkanî:
* Nişanyan, Sevan, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî): halay


halay çekmek

govend gerandin, govend girtin, govend kirin, govend kişandin, baz dan


halayık

cariye, cêrî, xidam (jinika kole, ya bendî)


halaç

kevanjen, kurinc, libûdî, tavnejen, pereker, libûjen, livajen


halaç pamuğu gibi atmak

pê girtin û virvirandin, bi navê ketin û virvirandin


halaçlaçlık

kevanjenî, kurincî, libûdîlî, tavnejenî, perekerî, libûjenî, livajenî


halden anlamak

bi halê (yekî) zanîn, ji halê (yekî) fem kirin


halden düşmek

falxes bûn, ji hev de ketin, ji hal ketin, zinzilîn


halden düşürmek

zinzilandin, ji çermekî derxistin kirin çermekî din


haldır

xirexir, guregur (bi şid û bi deng xebitîn)

Makine haldır haldır çalışıyor.


hale

sîwan (di filehtiyê de roniya ku resman de li dora serê kesê azîz tê xêzkirin)nt

çêlika hêyvê (roniya wekî çember a dora heyvê)


hale gelmek

(yek) ji dinyayê derketin, ketin halekî bêhal


halef

paşewa, paşrew, dewsgir, şûngir, cîhgir, peyhatî, peyrew


halel gelmek

Sana halel gelmesini istemiyoruz.


halel vermek

şehitandin, lepikandin, ziyan gihandin (), zerar danê

Savaş ekonomiye halel verdi.


halelenmek

Ayın etrafı halelenmiş, yağmur yağacak.

Dora heyvê sîwan girtiye, dê baran bibare.


halen

hîna jî, hê jî, a niha, a nika, nûka, niho


halfa

riwekeke ji famîleya genim ku biskê wê di çêkirina çewal, kaxiz û û benan de tê bikaranîn (Stipa tenacissima)


halı

xalî, xalîçe, mehfûr, mafir, kulav, cilik


hali duman olmak

halê yekî (an jî halên wan) xerab bûn, halê (yekî) ne xweş bûn


hali tavrı yerinde

halê (yekî) bi keys bûn, bi ser û guh bûn


hali vakti yerinde

hal û wextê (yekî) li cih bûn, halxweş bûn, hal û wextê (yekî) li rê bûn

Ailenin hali vakti yerinde.


halıcı

xalîfiroş, mehfurfiroş (ê ku xaliyan difiroşe)


halife

İslam halifesi.

xelîfe (yek ji nasnavê padîşahên osmanî)


halihazırda

niha, a nûka, nika, nuha, di van rojan de


halile

riwekeke ku li rojhilatê Hindistanê hêşîn dibe (Terminallia)


haline bakmamak

li rewşa xwe nenihêrtin, li halê xwe mêze nekirin


haline gelmek

İşler bu hale gelene kadar neler çektik.

Me çi tehdehî dîtin ku heta karen me bên vîhalt.


haline köpekler gülüyor

kenê guran pê hatin, ketin halê kûçikan, kûçelanî bûn


halini hatırını sormak

Hatırını sormak.


halisane

Halisane bir tavsiye.


haliyle

Eğer derslerine çalışmasa haliyle sınıfta kalacak.

Eger li dersên xwe nexebite jixwe wê di sinifê de bimîne.


halk

gel, xelk (civata gelê ku li heman welatî dijîn, ji heman rajêrî ne)

gel, xelk (civata mirovan a ku ji heman nîjadî tên û li welatên cuda dijîn

Kürt halkı.

Yahudi halkı.

gel, xelk (her koma kesên ku liav sînorên welatekî dijîn û ji hemanîjadî tên

gel, xelk (tevahiya kesên ku li herêmekê an jî dorhêlekî dijîn)

Köy halkı.

Mahalle halkı.

gel, xelk (li gorî rêveberan, tevahiya kesên ku li welatekî dijîn)

gel, xelk (civata ku li derî rewşenbîran dimîne)

Halk ne derse desin bana ne


halka

helqe, heleq, dorez, bazne, şoreb, cerge, gungil

Kulağındaki altın halka.

Suda halkalar oluştu.

xelek (koma kesan ku wekî xelekê li hev civiyane)


halka dönük

Halka dönük eğitim.


halka oyunları

govendên xelekî (govendên ku govendgêr bi destê hev digirin û bi awayekî xelekî dileyîzin)


halka verir talkını kendi yutar salkımı

şîretan li xwe nake li hevalan dike (kesê ku şîretan li yekî dike û ew bi xwe wan tiştan dike), şîretan li xelkê dike û bi xwe wan bi cih nayîne


halkacı

xelekvan (kesê ku di lûnaparkan de bi xelekan qûmarê dide leyistikandin)


halkalama

xelekkirin xelqekirin, xelekî kirin, xelkoyîkirin


halkalamak

kirin xelek, kirin xelqe, xelekî kirin, xelkoyî kirin

şoreb kirin, cerge kirin (şoreb li dora tiştan xistin)


halkalanmak

bûn xelek, bûn xelqe, xelekî bûn, xelekoyî bûn


halkalı

xelkoyî, xelekdar, bixelek, bihelqe, gungilî

Kulağında halkalı bir küpe.


halkalı damar

reha xelekî ku pê riwek li xwe dixin û dişixulin


halkalı gözler

çavên bikobe (ên ku kobê çavên wan reş in)


halkçılık

gelparêzî, gelxwazî, gelperwerî, gelperestî

gelparêzî, populîzm (rêbaza ku di sedeyê XX de li Fransayê di warê wêjeyê de derketiye holê)


hallenmek

Hallenip küllenmek


halletmek

çareser kirin, hel kirin, safî kirin (ji tiştekî re riya çareye dîtin)

İşlerimi hallettim.


hallice

Durumu diğerlerinden hallice.


halt karıştırmak

tiştê ku nebûn kirin, tişt berî nava hev dan


halvet

xelwet, silûs (li cihekî xalî bi tene man)


halvet gibi

eynî hemam e, tu dibêjî qey hemame (ji bo cih an jî odeya pir germ)


halvethane

xelwetxane, silûsgeh (cihê ku derwêş ıl çilê xwe tije dikin û bi tena sere xwe lê îbadetê dikin)

xelwetxane (bere di serayan de odeya ku ketina wê ya hundirû qedexe ye)


halveti

Xelwetî (teriqeteke ku îbadetên xwe li cihekî tenha dikin)


ham etmek

em kirin (di zimanê zarokan de hema yek carê de xwarin)


ham hum

himehim (gava ku gotinên ku jê nayê fêmkirin tê kirin, tê gotin)

Ham hum edip durdu, ne dediği anlaşılmadı.

Kire himehim û rawestiya, çi got jê nehate sehkirin.


ham hum şaralop

lê bale çep bûn (bi destsivikî karek, tiştek kirin)


hamail

hemayîl (nivişta ku çeperast diavêjin stûyê xwe)


hamak

çincîr, hêlekan, hêlanek (çeşîdek hêlekana ji toran honandî)


hamallık

bargirî, barkêşî, bargirî, piştîkêşî, piştîvanî, hemalî


hamallığını etmek

suxreya (karekî) kirin, hemaliya (karekî) kirin


hamam böceği

zirkêtk, zirqîtik, zirxîtik (Blatta orientalis)


hamam otu

toza ku dikin mîna çamûrê û pê pûrta canê xwe radikin


hamama giren terler

ku mirov kete govendê gere xwe bihejîne, kî bikeve govendê wê xwe bihejîne, ê biçe masiyan qûnziwa venagere, mirovê ku here masiyan qûna wî şil dibe


hamamcı

hemamvan (kesê ku hemamê dide şixulandin)


hamarat

çapxûn, êgîn, libak, mikewnî, jina malan (ji bo jinan)


hamaratlaşmak

çapxûn bûn, êgin bûn, mikevnî bûn, libak bûn


hamaset

hemaset, mêrxasî, qehremanî, lehengî, gernasî, egîtî, dîlawerî


hamasi

destan an jî helbesta ku ji mêrxasiyê behs dike


hami

piştevan, piştvanek, piştvan, piştovan, piştgir, sinêde, parêzmend, piştdar, paşmêr, pêşmêr, parêzker


hamile bırakmak

ducanî hîştin, duganî hîştin, nesax hîştin, hemîle hîştin


hamile olmak

bi zarû bûn, bi zarok bûn, ducanî bûn, duganî bûn, hemîle bûn


hamilelik

ducanîtî, duganîtî, duhalîtî, nesaxî, hemîletî


hamilik

piştevanî, piştvanekî, piştovanî, sinêdetî, pêşmêrî, paşmêrî, piştdarî, parêzmendî


hamisi olmak

pişta (yekî) hebûn, bipiştvanek bûn, bipêşmêr bûn


hamisiz

bêpiştvanek, bêpiştevan, bêpiştovan, bêpiştgir, bêpêşmêr, bêpaşmêr, bêpiştdar, bêparêzmend, bêpişt, bêpenah


hamisizlik

bêpiştvanekî, bêpiştevanî, bêpiştovanî, bêpiştgirî, bêpêşmêrî, bêpaşmêrî, bêpiştdarî, bêparêzmendî, bêpiştî, bêpenahî


hamla

bêrikê carek kirin avê û derxistin (di deryavaniyê de)


hamlacı

kese ku li rûnişteka herî paş, bêrikê dikişîne


hamlama

qerimîn, xambûn, cewabûn, lihevgerîn, lihevqerimîn, lihevhişkbûn

beşa fîrinê ya ji bo pijandina derdan û amanên ji axc


hamlamak

li hev gerin, li hev qerimîn, li hev hişk bûn, xam bûn, qerimîn, cewa bûn

Dükkanda otura o tura hamlamış.

Hingî li dukanê rûniştiye li hev geriyaye.


hamse

hemse, di edebiyata dîwanê de berhema ku ji pênc mesnewiyan tê pê


hamsi

hemsî, hemse, hamsî, kîlke (Engraulis encrasicholus)


hamsin

maweya pênci roji ya zivistanê ku ji 2'ê rêbendanê dest pê dike


hamur boya

boyaxa donî ya wênesazan ku weki hevir di hev de hatiye surendin


hamur gibi

ji hev filitin (ji west û rehtbûnê ji pertavkenna mirov)

bûn helise, melhem dan hehme dan (ji bo helîmedana xwarinê


hamur yoğurmak

hevir strandin, hevir vestrandin, hevir surendin hevir kirin


hamursuz

çorekeke bêhevîrtirş ku Cihû di cejneke xwe de çêdikin


hamursuz bayramı

cejneke Cihûyan e ku her sal bi boneya derketina ji Misirê pîrozbayî dikin


han gibi

eynî xan e (ji bo cihêpir mezin û fireh)


han hamam sahibi

xweyê aş û dingan e, xweyê col û cobalan e, xwediyê mal û milkan e


handikap

handîkap (ji bo zorkirina beza hesp, eyarkirina giraniya sivvar û zînê hesp)


hane

Damada altmış dört hane var.


hanedan

xanedan (malbata mezin a ku eslê wan digihîje zadeganan)

malmezin, xanedan (malbata diyar û ku ji eslekî mezin tê)


hanefilik

Henîfîtî (yek ji mezhebê ehlê sune yê îslamê)


haneli

Yirmi haneli köy.

İki hanelik sayı.


hanelik

Seksen hanelik köy.


hangi

kîjan, kîjik, kîjşk (rendêra pirsyariyê)

Hangi yıl.

kîjan (di hevok û lêkera wê daxwaz û mercdaxwaziyê dide nîşan de, têgiha serveyê berfireh dike)

Hangi kitabı, açsanız bulursunuz.

Hûn kîjan pirtûkê vekin, hûn dê bibinin.


hangi dağda kurt öldü?

(nizanim) gur li ku miriye?, nizam gur li kîjan çiyayî miriye?

gur li ku mirîye? gur li ku mir? bê (bayî) tu anî?


hangi peygambere kulluk edeceğini şaşırmak

em dê ji azana mele bawer bikin an jî ji zirîna kerê


hangi taş pekse başını ona vur

Guhartoyeke hangi taş katı ise başını ona vur.


hangi taşı kaldırsan, altından çıkar

Guhartoyeke hangi taşı kaldırsan altında o çıkar.


hanidir

Hanidir onu görmüyorum.


hanım

stî, xanim, xatûn (nasnavê ji bo keç û jinan)

Çocuklar hanıma yolu tarif edin.

Ali amcamın hanımı.

xanim, canik, ciwanik (kesa ku xweyê hemû wesfên jinantiyê ye)

Çok hanım bir kadın.

xanim, xatûn (kesa ku rewşa wê ya civakî û aborî xweş e)


hanım hanımcık

xanima malan, xanim û xatûn, ciwanik (kesa ku bi mala xwe, bi zarên xwe û bi karê xwe ve ye, pir baş lê xweytî dike)

xanima malan, xanim û xatûn, ciwanik (kesa ku xwedî van şêl û helwestan e)


hanımefendi

xanim, xanimefendî, ciwanik (ji bo giramî nîşandanê)


hanlık

xanişîn (welatê di bin serweriya xan de)


hant hant

hey û hey (bi awayekî pir eşirî tiştek xwestin)

Para diye hant hant ötüyor.


hantallaşma

laşgiranbûn, axgiranbûn, betîbûn, himbilbûn


hantallaşmak

laşgiran bûn, axgiran bûn, betî bûn, himbil bûn


hantallık

laşgirî, laşgiranî, axgiranî, betîbûn, himbilî


hanyayı konyayı anlamak

helik û helwend dîtin (ji esehîya tiştekî fêm kirin)


hançerlemek

xencer lê xistin, bi xenceren dan, (yek) dan ber xenceren, bi xenceren fîlitîn (yekî)


hap

hem (di zimanê zarokan de daqurtandina xwarinê)


hapı yutmak

çûn jê de, pûş kutan (ketin rewşa xerab)


hapır hapır

(hapır hupur) firefîr (bi firefir xwarin xwarin)


hapis giymek

heps xwarin, heps dan ser piştê, heps dan (yekî)


hapishane

girtîgeh, girtîxane, bendîxane, taşxane, hepsxane, hebs


hapishane kaçkını

mişext, firarê hepsê (ku ceza stendinê lê belê xwe nadine dest)

serserî, xerab, nepak hapislik girtîtî, hepstî


hapsetmek

hepsandin, heps kirin (yek kirin cihekî û nehiştin ku jê derkeve)

heps kirin (jibo ku cezakişandinê yek avêtin gırtıgehe)

egle kirin, heyirandin, sekinandin (cihê beredayhi yek dan sekirnandin)


hapt

ziq (kirin ku yek nema katibe li berê bipeyîve, bersiv bide)nrf


hapçı

hepavêj (ê ku hînî efyon û hebên serxweşkirinê bûye û wan dadiqurtîne)


hapşırık

pênij, pişk, fişk, hilpişk, bênij, xişîk


hapşırıklı

bênijoyî, bipişkîn, bipişkepişk, bifişkîn


hapşırma

hilpişkîn, pijmîn, pişkin, pişkinîn, bênijîn, fişkîn, hişkîn, pinujîn, pişikîn


hapşırmak

hilpişkîn, pijmîn, pişkîn, pişkinîn, bênijîn, fişkîn, hişkîn, pinujîn, pişikîn


hapşırtma

hilpişkandin, pişikandin, pijminandin, pişkinandin, bênijandin, fişkandin, hişkandin, pinujandin, pişikandin


hapşırtmak

hilpişkandin, pişikandin, pijminandin, pişkinandin, bênijandin, fîşkandin, hişkandin, pinujandin, pişikandin


harabat

(piraniya xerabeyan) wêran, kambax, xerabe


harabati

kesê ku wextên xwe li meyxaneyan derbas dike


harabe

dêran, kavil, xopan, wêrane, kambax, dêris, ruman, pag, xilbe, xirbe (cihê ku ji serdemên berê mane)

dêran, kavil, xopan, wêran, kambax, dêris, xirbe (cavahiya ku ditke xera bibe)


harabelik

dêran, kavil, xopan, wêrane, kambax, dêris, xirbe


harakiri

harakîrî (di nav Japonan de bi kêrê qelaştina zik û xwe pê kuştin)


haram

hamoş, heram, bedgen (tiştê ku ji aliyê dînî ve qedexe ye, ne li gorî rêzikên dîn e)


haram bağırsak

rodiya (an jî rûviya) berate (an jî heram)


haram etmek

(tiştek) li (yekî) herîmandin, lê herîmandin, lê kirin helalî heram


haram olsun!

hemam be! li te heram be!, tu xêrfe nebînî!


haram olmak

(tiştek) li (yekî) bûn helalî heram, (tiştek) lê herîmîn

Uyku bana haram oldu.


harap

wêrane, kanbax, xopan, xapur, ersande (avahiya ku dike bipelişe)

perişan, bêhal (kesê ku westiyaye, ji pertav ketiye)


haraplaşmak

wêran bûn, kanbax bûn, xopanbûn, xapurbûn


harar

Deyn ji erebî غِرَارَة (ḡirāra, “tûrik”)


hararet basmak

wehca (yekî) pir bûn, wehca (yekî) rabûn (pir tî bûn)

heraret avêtin canê (yekî), agirê canê (yekî) rabûn


hararet kesmek

wehca (yekî) şikandin, kelewehca (yekî) danandin


hararet vermek

wehca (yekî) rakirin, kelewehca (yekî) zêde kirin


hararetlenmek

Tartışma hararetlendi.


haraç

xerc, bêş, xerac (di heyna Osmaniyan de baca ku ji xwediyên zeviyan dihate stendin)

xerc, xerac (di heyna Osmaniyan de baca ku ji kesê ne misilman dihate stendin)

xûgî, xiwîk, xûk, xerac (pereyê ku bi zorê ji yekî tê stendin)


haraçlı

xeracdar, xûgîdar (ê ku xerc û xeracê dide)


haraççı

xûgîxur (kesê ku bi zorê ji xelkê xûgiyê dixwe)


harbi

dewlet û tebayên ku bi dewleta Osmanî re peyman girê nedabûn

ecnebiyên ku di nav welatê Osmanî de bi bazirganiyê bilî dibûn


harcama

zêhakirin, mezaxtin, xerckirin, serfkirin


harcamak

zêha kirin, mezaxtin, mezixandin, zehî kirin, xerc kirin, serf kirin (pere tê dan)

Bu binaya on ton demir harcadık.

Ji bo vê avahiyê me deh ton hesin xerc kir.

Adamı boş yere harcadılar.


harcanmak

hatin zêhakirin, hatin mezaxtin, hatin xerckirin


harcayış

mezaxtin, xerckirin (kar û awayê xerckirin)


harcı olmak

Ata binmek yiğit harcıdır.


hardal tohumlu

tovxerdel hardaliye şîreya tin ya ku xerdel tê de heye


hareket

bizav, tevger, liv, libt, leqîn, livak, livek, cole, qelq, bizar, cule, hereket, hereke (rewşa heyberekê, cihguherîna wê)

liv, lebt, leqîn, cole, qelq (hereketên cest û bedenê)

Güzel bir hareket.

Hareketimize iki gün kaldı.

Özgürlük hareketi.

Siyasi hareket.

Hareket cetveli.


hareket etmek

tev gerin, liv bûn, bizav kirin, tepişîn

hereket kirin, lebat kirin (leqandina ezayê cestê)

Böyle hareket etme, sonun kötü olur.

Wiha tevmegere, nexwe wê dawiya te ne bi xêr be.


harekete geçmek

dest birin xwe, dest hilanîn, tevger kirin


hareketlendirmek

tevgerandin, livdar kirin, bizavdar kirin, pilpilandin


hareketlenmek

livdar bûn, bizavdar bûn, tevgerîn, pilpilîn


hareketli

livdar, livok, bizavdar, bibizav, tevgerdar, bihereket

Hareketli bir çocuk.


hareketlilik başlamak

li hev çûn û hatin, li hev gerîn, li ser hev re çûn û hatin


hareketsiz

bêliv, bêbizav, bêlebat, bêlebt, bêtevger, bêhereket


hareketsizlik

bêlivî, bêbizavî, bêlebatî, bêlebtî, bêtevgerî, bêhereketî


harekât

(gelejimariya liv û bizavan) tevger, herekat, operasyon


hareli

Hareli göz.


haremlik

heramseray, odeya malê, aliyê malê, cihê jinan, herem

Sana haremlik yapmam.


harfendaz

herfendaz (ê ku gotinên wisa dike ku pê rûmet û şerefa yekî tê binpêkirin)


harfi harfine

yek bi yek, herf bi herf (temam, bitûn, tevde)

Söyledikleri harfi harfine doğru.


harharyas

cure semasiyekî xeternak ku dirêjahiya wî digihîje du metreyî (Carcharhinus lamia)


harı geçmek

kela (yekî) danîn, hêrsa (yekî) danîn, parça (yekî) danîn


hariciye

nexweşînên derveyî, xarîciye (di bişîjkiyê de)

xarîciye (li nexweşxanan qawîşa nexweşînên derveyî laş)


harika

newaze, nuwaze, girtole, berzîş, derberz


harikalar yaratmak

tiştên nuwaze kirin (çêkirina tiştê ku mirov pê serfiraz dibe)


harıl harıl

bêsekn, bêatlebûn, bêhn jê re tune, sekn jê re tune

Harıl harıl örgü örüyor.

Soba harıl harıl yanıyor.


harıldamak

xulexul kirin, xumxumîn, kirin guregur (tiştek bêrawest herîkîn, şixulîn û şewitîn)


harıltı

xulînî, gurinî, xumînî, qirçîn (ji bo şewata êzingan)


harim

cihê ku ji têketina biyanan re qedexe ye, cihê ku pîroz tê dîtin û hêvişandin


harım

sênc (çît û çeperên li dora bexçe û zeviyan)


harisa olmak

(tiştek) li ber çavan girtin, li ber çavan hîştin


harisdan silinmek

(cihek) ji navê rabûn, bi erdê re bi yek bûn


haritacılık

nexşesazî, kartografî (karê nexşeçêkirinê)


hariç

On dakika yürüyünce kasabanın haricine çıkılır.

Ku mirov deh deqîqe bimeşe derdikeve derveyî bajarok.

derve, xaricî (li/ji derveyî welêt, li/ji welatê dîtir)

Şeker hariçten gelirdi.

O hariç hepimiz kalacağız.


hariç olmak

ji derveyî (tiştekî) bûn, li derveyî (tiştekî) bûn


hariçten gazel okumak

mala dawetê nizane vartan vartana (wî) ye

tu nizanî mala dawetê kîjan e te rakiriye kevçiyê xwe


harlı

Harlı ateş.


harman

bênder, bender bêder, coxîngeh (cihê ku gêre lê tê kirin)

Tütün harmanı.


harman dövmek

gêre kirin, gêle kirin, bender hur kirin, hol kirin


harman sonu

tiştê ku ji karekî mezin an jî serwetekî mezin maye


harman sonu dervişlerin

serê biskê (kesê ku ji tiştan bara baş a wan e)


harmanlanmak

sîwan girtin fli dora heyvê sîwan çêbûn)


harp zengini

zengînê dema şer (ku di wextên şer de kare nelirê kiriye û pê dewlemend bûye)


hart hart

xirt xirt, kirt kirt, xirp xirp, kirp kirp

Ayvayı hart hart ısırıyor.


hart hurt

kirpekirp, xirpexirp, kirtekirp, xirtexirt


hartama

texteyê tenik ku di şûna kiremîtan de tê bikaranîn an jî dikin binê wan


harç

xerc (pereye ku di pêkanîna muameleyên resmî de didin dewletê)

Duvar örmek için harç lazım.

Köfte harcı.


harçlı

xercdar(ji bo kirina karekî, pêwistîbûna bi xercê)

Harçlı duvar.


hasarlı

Hasarlı araba.


hasat

debr (debra ku bi palehiyê hatiye çinîn û dirûn)


hasatçılık

paletî (kesê ku bi paletiyê xwe dıdebırine)


hasbetenlillah

ji bo reza Xwedê, di riya Xwedê de, ji bo Xwedê


hasbi

xebeta bêbergîdan û ji fedîlê dilê xwe re


hasbi geçmek

di ser re çûn, guh pê nekirin, pûte ne nedan


hasbilik

kar û îşkirina bêbergîdan a ji fedîlê dil


haseki

nasnavê ku di dema Osmaniyan de didan kesê ku di erkekê de emr bihartiye

di heyna Osmanî de subayê payebiçûk ê Bostancı Ocağıye

hasekî (delaliya padîşah a ku ji nav qerweşan hatiye hilbijartin)


haseki sultan

qerwaşa ku ji padîşah bi zarok e, jê zarok aniye


haset

çavnebarî, zikreşî, kumreşî, bexîlî, pexîlî, dexesî


hasetlik

çavnebarî, zikreşî, kumreşî, bexîlî, dexesî


hasetçi

çavnebar, zikreş, kumreş, bexîl, behecok, dexes


hasıl

debra ku seridiye, simil daye hâsil mêrac, xuya, peyda, diyar


hasıl olmak

çêbûn, qewimîn, rûdan, xuya bûn, peyda bûn, teşqilîn, hesil bûn


hasır

zilûk, hesîr, esil, qesîl, barye, qesîr, hêsîr (ji bo cîraxan)

zilûk, hesîr, qesîl (tiştê ji zilûkan hatiye çêkirin)


hasır altı etmek

bincil kirin, bindoşek kirin, binxî kirin, bintî kirin, paçîn kirin, temir [[temir kirin


hasır otu

zil, qamir, qesîl, qeram, berdû, qur (Typha)


hasiyet

hîkarî, havil, sûd (ji bo xurek û vexurikan)


hasiyetli

sûdwar, havildar (ji bo xurek û vexurikan)


haspa

gotineke ku bi henek û tinazî ji keç û jinan re tê gotin


hasret gidermek

Uzun zamandır birbirimizi görmemişiz, bırak biraz hasret giderelim.

Me ji zû de hev nedîtiye, bihêle em hinek ji hev têr bibin.


hasret gitmek

bi hesreta (tiştekî an jî yekî) çûn, bi kesera (tiştekî/yekî) çûn


hasretini çekmek

hesreta (tiştekî an jî kesekî) kişandin, bi hesreta (tiştekî an jî yekî) bûn, bi kesera (tiştekî/yekî) bûn (ev ji bo rewşa ku mirov bi hesreta wî tiştî ye lê bi dest naxe)

Dünya barışın hasretini çekiyor.


hasretli

hesretdar, hesretkêş, bêrîkirî, bihesretraf


hasretmek

terxan kirin, veqetandin (tevahiya tiştekî dan tiştekî an jî jê re qetandin)

Bütün vaktini okumaya hasretmişti.

Hemû wextên xwe ji xwendinê re terxan kiribû.


hassas

zîz, dilzîz, hestgerm (kese ku zû hesgerm dibe)

hesas, nazik (tişte ku pir zû jî tiştekî hikaridar dibe)

Hassas cam.

hestyar, pejnker (ji bo hacetên ku pir nazik in û pîvangên misoger dide)

Hassas terazi.


hassasiyet

hestyarî, pejnkerî, pejnbarî, hesasî, hesasiyet

zîzî, dilzîzî, hestgermî (hestgermbûna bi awayekî pir zû)

hesasî nazikî (pir zû hîkarîdarbûna ji tiştekî)

hestyarî pejnkerî (ji bo hacetên ku pir nazik in û pivangenisoger dide)


hassaslık

zîzî, dilzîzî, hestgermî (hestgermbûna bi awayckî pir zû)

hesasî, nazikî (pir zû hîkaridarbûna ji tiştekî)

hestyarî, pejnkerî (ji bo hacetên ku pir nazik in û pivangenisoger dide)


hasta ziyareti

serdana nexweşan, ziyaretkirina nexweşan


hastabakıcılık

nexweşnêrî, nesaxnêrî (ji bo rewşa nexweşnêr)


hastahane

(hastane) nexweşxane, bîmaristan, bimargeh, xestexane


hastahanelik

ê nexweşxaneyê (nexweşê ku dive mirov wî rake nexweşxaneye)


hastahanelik etmek

ji hal de xistin, pir zêde li yekî xistin


hastahanelik olmak

bêhal bûn (nexweşê ku divê be rakirin nexweşxaneyê)


hastahaneye kaldırmak

rakirin nexweşxaneyê, avêtin nexweşxaneyê, revandin nexweşxaneyê


hastalık

nexweşî (ji aliyê derûnî û hişmendiyê ve)

nexweşî (ê ku bi awayekî pir zêde miriye tiştekî ye)

Temizlik hastası.


hastalıklı

nexweşok, nexweşînok, bîmarî, biêşîk, janoyî, nizar, marazdar, merezoyî


hat bekçisi

notirvanê xetê, zêrevanê xetê, paswanê xetê


hat çekmek

xet kişandin (ji bo raxistina telên telefon, elektrik, televizyon û yên mînanî wan)


hataya düşmek

ketin şaşiyê, ketin xetayê, ketin xeletiyê


hatif

melekê ku wekî ji xeybê deng dike û xeberêtîne


hatıl

fîz, girş (dîwarê ku dar dikin nav qorên wê)


hatim sürmek

xitm xwendin (xwendina xitmê ji bo dawî lê bîne)


hatip

gotardêr, axivker, bêjer, bêjekar, qiseker

gotarbêj, gotardêr, xatîb (di camiyan de)


hatiplik

gotardêrî, axivkerî, bêjerî, bêjekarî, qisekerî


hatır

Söyledikleriniz hatırımda.

Tiştên ku we gotine tev di bîra min de ne.

Sakın onun hatırını kırma.

xatir (giramî û hezkirina ku ji yekî re tê xweyîkirin)

Hatırınız için bu işi yaptım.


hatır gönül bilmemek

xatir nezanîn, rê û rêzan nezanîn, qedr û qîmet nizanîn


hatır hatır

kirpekir, xirtexirt, qirçeqirç (denge gava ku ji tiştekî req û hişk tê xwarin, tê jêkirin derdikeve)


hatır sormak

li hal û wext pirsîn, li hal û hewal pirsîn


hatıra

yadaşt, serhatî, bîrhatî, bîrewerî, bîranîn


hatıra gelmemek

nehatin bîr û gumana (yekî), nehatin hiş û aqilê (yekî), di gumana (yekî) de nehatin


hatırat

bîrewerî, bîrhatî, serhatî, bîrayî, xatirat


hatırı için

(tiştek, kesek) ji bo xatirê (), (tiştek an jî kesek) seba xatirê ()

Bu evi arsanın hatırı için aldım.


hatırı sayılır

Dışarda hatırı sayılır bir soğuk var.


hatırına bir şey gelmesin

tiştek neyê dilê te, tiştek neyê ba dile te, tiştek nebî dilê xwe


hatırına gelmek

hatin bîra (yekî), hatin hişê (yekî), bi bîra (yekî) ketin


hatırında kalmak

di bîra (yekî) de man, di hişê (yekî) de man


hatırında olmak

di bîra (yekî) de bûn, di hişê (yekî) de bûn


hatırında tutmak

kirin bîra xwe, di hişê xwe de girtin, kirin hişê xwe


hatırından geçmemek

di gumana (yekî) de neçûn, neketin bîr û gumana (yekî)


hatırından çıkmamak

ji xatirê (yekî) derneketin, xatirê (yekî) neşikandin, xatirê (yekî) nehiştin


hatırını kırmak

xatirê (yekî) şikandin, xatir nedan (yekî), dile (yekî) hîştin


hatırını saymak

xatirê (yekî) girtin, qedrê (yekî) girtin


hatırlamak

bi bîr anîn, anîn bîra xwe, di bîra (yekî) hatin, hatin bîra (yekî)


hatırlamaya çalışmak

dan bîra xwe, di bîra xwe anîn, anîn hişê xwe, anîn bîra xwea


hatırlanmak

bi bîra (yekî) ketin, bi bîra (yekî) hatin


hatırlatmak

bi bîr xistin, xistin bîra (yekî), bi bîra (yekî) xistin, kirin bîra (yekî)

hişyar kirin (ji bo ku ji bîr neke, yek hişyar kirin)


hatırlı

xweyqedr, rêzdar, bixatir, xweyxatir, biqedrûqîmet


hattat

xweşnivîs, paknivîs, bedewnivîs (ê ku destxetên wî xweşik in)

hêlkar; xetkar, xetkêş (kesê ku paknivîsiyê dike)


hatun

xatûn, xewatîn (di maneya jin, pîrekê de)

Bu benin hatunum olur.


hav

pûrtik (pûrtika li ser rûyê tiştên wekî qedîfe, cilên ji hiriyê)


hava almak

Peynir hava almış.

hewa stendîn, bêhna xwe decxistin (li derve gerin û xwe rihet kirin)

Havanı aldın değil mi?


hava açmak

hewaxweş bûn, dinya vebûn, dinya bûn xweşî


hava basmak

pir kirin esmanan, pişikê (yekî) mezin bûn (argo)


havsala

hestiyê kodikê, legen, hewsale (melekeya têgihîştinê)

Benim havsalam almıyor.


havsalası almamak

aqilê (yekî) negirtin, hişê (yekî) negirtin


havsalasına sığmamak

neketin aqilê (yekî), neketin hişe (yekî), pê serwext nebûn


havuz

Kum havuzu.

hewz (cihê ku keşktî lhe têne tamîrkirin)


havuzlamak

kişandin hewzê (ji bo tamîrkirinê kişandina hewzê ya keştiyê)


havuç

gizêr, gêzer, yarkok, karût, hawic (Daucus carota)


havyar kesmek

ker xesandin (ji bo kese ku betal wetal in, wextê xwe beredayî derbas dikin) (argo)


hay Allah!

Hay Allah sana akıl versin.


hay hayı gitmek vay vayı kalmak

Xalê Remedan e mal çûye maye ken û xeberdan e, xêr tê de neman, bêxêr bûn (ji bo kesê ku pîr û kal bûye an jî, ji ber nexweşînê hal tê de nemaye)


hayal

xeyal, nîgaş, aşop, sawêr, xiyal (tîştê ku di hiş û zêhn de tê sêwirandin)

Hayal ürünü bir hikaye.

Çocuk hayaller görüyor.

Aynadaki hayaline baktı.

Li sîwtanka xwe ya di eyneyê de meze kir.

reşe, reş (tiştê ku baş xuya nake bê çi ye)

leyistika ku bi sîberan li pişt perdeyê tê leyistikandin, mîna leyistika Karagöz


hayal etmek

nîgaş kirin, xeyal kirin, sêwirandin gibi zirav, nazik


hayal kırıklığına uğramak

mirad di ber de man, mexsed di berde man


hayal meyal

O günleri hayal meyal hatırlıyorum.


hayal olmak

jê re bûn mîna xiyalah, bûn bîrewer û serpêhatî


hayalci

nîgaşwer, aşopbaz, nîgaşperwer, nîgaşperest, xiyalbaz, xiyalker, nîgalperest, xiyalperest

kesê ku leyîstika Karagöz dide leyîstikandin


hayalcilik

nîgaşwerî, aşopbazî, nîgaşperwerî, nîgaşperestî, xiyalbazî, xiyalkerî, nigalperestî, xiyalperestî


hayalet

Gözümün önünden geçmeyen hayaller var.

Sepetên ku qet ji peş çaven min naçin hene.

reş, reşe (tiştê ku wekt reşekî tê ber çav lê belê nayê zanîn çi ye)


hayalhane

cihê ku lê leyîstîka Karagöz hat leyîstikandin


hayalifener

fanosa ku resm li ser cama wê hene û ew sih dikevin ser dîwaran

şivşivok, tajîlok (kesê pir qirûdî û lewaz)


hayalleri suya düşmek

xiyalê ku (yek) kirin dev çûn, bazara ku (yek) kirin tev çûn, hîsabê ku (yek) kirin tev çûn


hayat

jîn, jiyan, heyat (di maneya jî, temen û emr de)

jîn, jiyan, heyat (awayê jiyanê, hemû şert û mercên ku mirov tê de dijî)

Köy hayatı.

Öğretmenlik hayatı.

jîn, jiyan, heyat (tevahiya mercên debar û abûrê)

Hayatını yazılarıyla kazanıyor.

Bu evde hayat yok.

Hayat onları bir araya getirmedi.

jîn, jiyan, heyat (mercên ku jiyanê temîn dikin)

Ayda hayat yok.

jiyan, jîn, heyat (di maneya biyografiyê de, otobiyografiyê de)

İsmail Beşikçi'nin hayatı.


hayat adamı

kesê ku li xwe namîne heyirî, kesê ku cilika xwe ji avê derdixe


hayat geçirmek

jiyana xwe derbas kirin, heyata xwe derbas kirin


hayat mücadelesi

kêferata jiyanê, êsîriya heyatê, cehd û zehmeta ji bo jiyanê


hayat sigortası

ewletiya jiyanê, ewlehiya jînê, sîgorta jiyanê


hayata atılmak

ji xwe re kar kirin, dest bi xebatê kirin


hayata gözlerini yummak

çavê xwe ji dinyayê re girtin, serê xwe danîn ser axa sar, malavayî li jiyanê kirin, koçdawî bûn


hayata küsmek

dile (yekî) ji dinyayê sar bûn, ji dinyayê sar bûn


hayati

jînî, jiyanî, jîndarî, heyatî (tiştê bi jiyanê re têkildar)


hayatı kaymak

feleka (yekî) ters geriyan, keleka (yekî) qelibîn


hayatına girmek

ketin kevçiyê (yekî), di jiyana (yekî) de cih stendin


hayatını borçlu olmak

jê re deyndar bûn (jiyana yekî ji hêla yekî dîtir ve hatibe xelaskirin

jê re deyndar bûn (yek gava ku bi saya yekî din jiyana xwe berdevvam bike)


hayatını kaybetmek

Jiyana xwe ji dest da, çû ber rehma xwedê (dinsel bir söylem)


haybeci

beredayî (kesê ku naxebite û ji kîsê xelkê debara xwe dike)


haydamak

ho kirin (di wateya qewirandinê de) (argo)


haydan gelen huya gider

tiştê ku ji hayê de bê wê di hayê de jî here, bi baranê re hat lehiyê bir, bi bayê hat bi baranê re çû


haydari

xirxeyeke milqut, kurt ku derwêş li xwe dikin p


haydut

rêbir, rêgir, keleş, eşqiya, heydût, nijdevan

nerihet, nehs (ji bo zarokên şîrîn û netebt)


haydut gibi

cinawir, tibaret (kesê gir ê ku tirsê dixe dilê mirov)


haydutluk etmek

rêbirî kirin, eşqiyatî kirin, heydûtî kirin


hayhay

hayhay, li ser çavan, li ser çav û seran


hayıflanmak

heyfa xwe anîn, heyfa xwe lê anîn, heyfa (yekî) lê hatin


hayır

xêr, pîtîfer, qencî, xêrik (qenciya ku bêyî bergîdan tê kirin)

Hayır haberdir inşallah.


hayır

na (di hevokê neyînî de wateya neyîniyê xurt dike)

Hayır, o bir daha gelmez.


hayır etmemek

O kadar öğüt ettik, hayır etmedi.

Me ew çend şîret lê kirin, ser negirtin.


hayır gelmemek

xêra (yekî) jê re tune bûn, bi kêr nehatin

Artık ondan size hayır gelmez.


hayır görmemek

ji (tiştekî) xêr nedıtin, jê xêr nedîtin


hayır kalmamak

Bir iki yıl sonra, evden bir hayır kalmaz.

Salek du sal bi şûn de xêrek di xanî de namîne.


hayır sahibi

xwedanxêr, xwedanê xêrê, xwey xêr û xêratan


hayıra alâmet değil

Bu olay hayra alâmet değil.


hayırdır inşallah

xêr e înşalah (gava ku xewn tê tebîrkirin, tê gotin)

a bixêr, xêr be înşalah (şaşwaziyê derdibe)


hayırdua etmek

jê re dua kirin, jê re duayên xêrê kirin


hayırlaşmak

xêr di hev dan (di bazarkirina, di wateya hûn xêr ji bazara xwe bibînin de)


hayırlı

Hayırlı bir çocuğu var.


hayırlı olsun

li ser xêrê be, pîroz be, bi xêr be, a bixêr


hayırlı sabahlar

Hayırlı sabahlar güzel delikanlı.


hayırsever

xêrxwaz, qencîxwaz, xêrperest, xwedanê xêrê


hayırsız

Hayırsız evlât.


haykırışmak

bi hev re qîrîn, bi hev re kirin qîrîn, bi hev re dan qîran


haykırmak

gazî kirin (gava ku tiştek aşkera li ber çavan be tê bikaranîn)


haylaz

şûm, netebt, nehs (ji bo zarokên nerihet)


haymana

mêrga amê, men'a gund (ku heywanên beredayî berdidinê)


haymana beygiri gibi dolaşmak

betal wetal gerîn, eware eware ji xwe re gerîn,tor tor ji xwe re gerîn


hayran

heyran, heyranik, hejmetkar (kesê ku yekî diecibîne)

Onun hayranları çok.


hayran bırakmak

heyirandin, hetifandin, ji xwe re hijmetkar hiştin


hayran kalmak

jê re heyran man, jê re hejmetkar man, mat man


hayrat

xêrat (navê tiştê mîna kanî, camî, xan, pir û wekî wan ku ji bo gel jê xêrek bibîne, hatine çêkirin)


hayret

metel, şaşwazî, matî, şigev, ecêb, heyrî, heyret (şaşwazmayîna li hemberî tiştekî)

ecêb, matî, sersurman, şigev, heyret (li hemberî tiştekî ku mirov jê re metel dimîne tê gotin)


hayret etmek

ecêba (yekî) jê re çêbûn, şepilîn, şigev kirin, behitîn, veheyirîn, heyret kirin


hayrete düşmek

(hayretlere düşmek) metel man, şaşwaz man, ecêbmayî man, heyirî man, behitî man, dest û piyê (yekî) bi erdê ve zeliqîn


hayrette bırakmak

ecêbmayî hîştin, şaşwaz hîştin, metelmayî hîştin, heyirandin, şepilandin


hayrette kalmak

metel bûn, şaşwaz bûn, ecêbmayî bûn, behitîn, heyirîn hayrola xêr e, te xêr e


haysiyetine dokunmak

Bu söz haysiyetine dokundu.


haysiyetli

rûmetdar, birûmet, heysiyetdar, biheysiyet


hayvan gibi

eynî heywan e, wekî dewaran e (ji bo kesê bêaqil û debeng)


hayvan kömürü

komira ku ji madeyên organik ên mîna xwîn û hestiyan tê çêkirin û di hekîmtiyê de tê bikaranîn


hayvancık

ajalok, heywanok (ajelên biçûçik ku ancax bi mîkroskopê dikarin bên dîtin)


hayvancılık

ajaldarî, terşdarî, zandarî (xwedîkirina heywanan)


hayvani

ajalî, heywanî (tiştê bi ajelan re têkildar e)


hayvanlar koklaşa koklaşa, insanlar konuşa konuşa


hayvanlaşmak

Sen gittikçe hayvanlaşıyorsun, kendine dikkat et.

Tu her diçî dibî heywan, hay ji xwe hebe.


hayvanlık

heywantî, heywanetî, dewartî (wekî dewaran lebat kirin)


hayvansal

ajalî, heywanî (tiştê ku ji ajalan tê bidestxistin)


hayâ perdesi yırtılmak

heya xwe avêtin, şerm û heya jê re neman, heya xwe li eniya xwe xîstin


hayâsızca

bêheyane, bêşermane, bi bêfedîtî, bi bêfehitî, bi bêarî


hayâsızlık

bêheyatî, bêşermî, bêfedîtî, bêfehitî, bêarî


haz duymak

li xweşê hatin, li xweşê çûn, jê kêf stendin


hazar

êleke ku li derdora deryaçeya Hezarê (Qezwînî) jiyaye


hazım

dehm, herz, dehan, herîsan, ximaf, givêr, hezm


hazımsız

gircomî, şawêr, negivêrî, nexunafî (kesê ku xwarina xwe namehîne, lê naxunife)

neberbihêr, bêhnteng (kesê ku gotinan di xwe de derbas nake)


hazır

Ben hazırım, gidelim.

amade, eleste, hazir (tiştê ku ji bikaranînê re, ji tiştekî re hatiye amadekirin)

Yemek hazır.

hazir (tiştê ku ji bo fîrotanê hatiye çêkirin û amadekirin)

Hazır elbise.

Hazır gidiyorsun, onu da götür.


hazır bulunmak

Saat onda evde hazır ol geleceğim.

Seat di dehan de li malê amade be, ez dê bêm.

amade bûn, hazir bûn (di rewşa li ser tetikan de bûn)


hazır etmek

(tiştek) amade kirin, (tiştek) hazir kirin


hazır mezarın ölüsü

suxre bi olam e olam jî bi xulam e qijik bi qewraş e


hazır olmak

Aletler hazır olunca bana haber verin.

Gava ku hacet hazir bûn xeberê bidin min.


hazır yiyici

malxur, bavê haziro (kesê ku naxebite û malê heyî dixwe)


hazıra dağlar dayanmaz

avên bîran jî bi sexbêr, mirov bixwe bixwe wê qatiyê xaniyan jî bixwe


haziran

pûşper, hezîran (meha şeşemîn a salê ku sî roj dikişîne)


haziran böceği

cure kêzikek ku ziyanê dide riwekên çandiniyê (Amphimallus solstitialis)


hazırcevap

bersîvhazir, hazircewab, hadircewab, habilcewab, gotin di paşilê de, gotin di dev de


hazırcevap olmak

bersivhazir bûn, qabilcewap bûn, gotina (yekî) di paşila (wî) de hazir bûn


hazırda

Hazırda paramız hiç yok.


hazırdan yemek

ji kîsikê xwe xwarin, ji berê xwe xwarin, wekî deveya ku ji semere xwe dixwe


hazırlanış

amadebûnî, amadebûyîn (awa û karê amadebûyînê)


hazırlanmak

xwe hazir kirin, xwe amade kirin, xwe kar kirin

amade bûn, hazir bûn (an jî hatin amadekirin, hatin hazirkirin

Hazırlanıp geliyoruz.


hazırlatmak

dan amadekirin, dan hazirkirin, dan eyvezandin


hazırlık

berger, hazirî, tevdêr, tedarek, karûbar, bergeran


hazırlıklı

amadekirî, bitedarek, bitedarik, bitedbîr


hazırlıksız

bêamadehî, bêhazirî, bêtedarek, bêtevdêr, bêtedarik, bêtedbîr


hazırlıksız olmak

bêamadehî bûn, bêtedarek bûn, bêhazirî bûn


hazmedilmek

dehîn, herisîn, mehîn, mehikîn, gewirîn, givirîn, xunifîn, ferikîn, hezm bûn


hazmetmek

dehandin, herîsandin, mehandin; mehikandin, gewirandin, givirandin, xunifandin, ferikandin, hezm

di xwe de derbas kirin di xwe de bihartin, pê de çûn, dil lê bar dan, dil lê ronî dan, daxwarin (gava ku gotin li xweşa yekî neçe jî bersiv nede û di xwe de bibihêre)


hazret

hezret (nasnavê ku tê pêşiya navê bîn sor bûye)


haçlı

xaçparêz, xaçperest, xaçhebîn, xaçhilgir, selîbyar (ê ku HZ îsa dihebîne)


haçlılar

ehlê xaçparêz (navê kesê fileh û rojavahî ku di navbera sedeyê XI û XII de tevî wan seferên ku dixwestin cihên pîroz ji destê misilmanan derxin)


haşa huzurdan

di hizûra we de bê edebî tê, haşayî cemaeta hazir, dûrî civatê


haşarı

belhizok, behizok, nehs, şûmî, nerihet, netebt (ji bo zarokê nerihet û belhizok)

Çocukluğumdan çok haşarı birisiymişim.

Ez di zaroktiya xwe de yekî pir belhizokî bûme.


haşarılık

belhizoktî, nehesî, şûmîtî, nerihetî, netebtî


haşatı çıkmak

ji hev de ketin, ji hev belawela bûn, teribîn

ji hal de ketin, ji xwe de ketin (pir westiyan)


haşefe

tovilik (kîsikê kulîlkan ku tê de bizir heye)


haşere

hûrmêş, mêşlok,kurmûkêz,mêşûmoz, mêşûmor, kulî û kêz, zêndî, buxik


haşhaş

xaşxaş, heşîş, xaşxaşik (Papaver somniferum)


haşıl haşil

çeşîdek şîrêz


haşım haşım

Güneş altında haşım haşım haşlandık.


haşin

sirt, sext, no, gujm, zix, tûj, çors (kesê sirt û dilşikîn)


haşir

heşr (li gorî dîne îslamê roja qiyametê saxbûnairiyan û çûna wanaehşerê)


haşir neşir etmek

hînî (wan) kirin, bi wan re canêcanê kirin


haşiv

cihê beredayî nivîsar an jî axaftinê dirêj kirin


haşiş

heşîş (esrara ku ji kinfan tê derxistin)


haşlama

kemitandin, samitandin, kewitandin, zerevekirin, nermijandin

kelandin, partilandin, rakelandin, xaşandin

kizirandin, şewitandin (gava ku qeşa li dar û riwikan dixe û wan dişewitîne)

nîşa, çene, kelandî, xaşandî (xwarinên ku hatine kelandin)

Haşlama et.

Haşlama pirinç.


haşlamak

kemitandin, samitandin, kewitandin, zereve kirin, zer kirin, nermijandin (tiştek kirin ava kelandî an jı ava kelandî bi ser tiştekî de kirin)

Sebze haşlamak.

Nohut haşlamak.

Önce kısırlık bulgurunu haşlayın.

kelandin, partilandin, rakelandin, xaşandin (di avê de pijandin)

İki yumurta haşla da yolda yiyelim.

Du hêkan bikelîne da ku em bi re de bixwin.

qemitandin, peritandin (gava şilemeniyek bi tiştekî de dirije û dişewitînê)

Kaynar su ayağımı haşladı.

peritandin (gava ku mêş û mor, kêzik bi canê mirov dixwin, pê vedidin)

zerav kirin, kelandin (ji bo kelandina cil û kincan)

peritandin (gava ku mirov bi awayekî sirt berê xwe dide yekî, pê re pev diçe)


haşlanma

kemitîn, samitîn, kewitîn, zerevebûn, zerbûn, nermijîn


haşlanmak

kemitîn, samitîn, kewitîn, zereve bûn, zer bûn, nermijîn

peritîn (an jî hemû lêker bi alîkariya 'hatin'ê dikarin bi vî awayî ben bikaranîn; hatin kemitandin, hatin qemitandin, hatin kelandin, hatin samitandin, hatin zerevekirin, hatin nermijandin)


haşlatmak

dan kemitandin, dan samitandin, dan kewitandin, dan zerevekirin, dan nermijandin


haşmetli

xunkar, heşmetîn (ji bo inwanê hukumdaran)


haşviyat

di nivîsar û gotinê de beşên dirêjkirî, tijekirî


hemen hemen

Hemen hemen ortalık kararacak.

hemen hemen, kêm zêde (nêzikî filan tiştî)

Hemen hemen iki yıl oldu buraya gelmemiş.

Hemen hemen bûye du sal ku nehatiye vira.


hemofil

hemofîl (kesê ku xwîna wî nasekine jê diçe)


hemşire

hemşîre (kesên ku ji eynî pêsîrê mijiyane)

perestar, parêzdar, xwişka dilovaniyê, hemşîre, xweha dilovaniyê (nexweşnêra jin)


hemşirecilik

perestarî, parêzdarî, xwişkîtiya dilovaniyê, hemşîre


hengame

hengame, teqereq, hêwirze, xirecir, şemate


henüz

hê, hêj, hîn, hêna, hêja, hîna, hêjta (di hevokên erênî de, di maneya a niha, nû, vêga de)

Henüz geldim, eve gitmemişim.

hê, hêj, hîn, hêna, hêja, hîna, hêjta (di hevokên neyînî de, li şûna hîna jî, hê jî)

Yaz sıcakları henüz başlamadı.


hep beraber

tev bi hev re, gişt bi hev re, pêkve, tevde, vêkre, têtre


hep bir ağızdan

tev bi devekî gotin (ji bo bi hev re, pekve, tevde)

Bir ağızdan türkü söylemeye başladık.


hepatoloji

hepatolojî (zanista ku li nexweşîn, anatomî û fizyolojiya kezebê dikole)


hepiniz

hûn tev, hûn gişt, hûn hemû, hûn tevde, hûn temam, hûn tevek


hepçil

kesê ku hem bi adanên riwekî û ajalî xwe xwedî dike


her boyayı boyadı bir fıstıki yeşil mi kaldı

Guhartoyeke her boyayı boyadık de bir fıstıki yeşil mi kaldı?.


her dem taze

her demcihan e (ê ku her tim ciwan xuya dike)

herdemcihan (riweka ku salek dozdeh mez pelên wê kesk in)


her koyun kendi bacağından asılır

mih bi piyê xwe bizin bi piyê xwe her kes dikeve gora xwe, her mî bi lingê xwe bi dar de dibe, her pez û pepikê xwe, mî bi lingê xwe bizin bi lingê xwe


her kuşun eti yenmez

te me li ber aşê dîtiye lê em ne aşvan in, her kesî li rêçekê neajo


her ne ise

heger çibe, çiqas dibe ew zane, çiqas e evv zane


her nedense

Her nedense diğerleri kadar kuvvetli bir etki bırakmadı.

Ka bê ji ber çibe, biqasî yên din bandorek nehişt.


her ot kendi kökü üzerine yeşerir

her giha li ser helqa xwe dirêze, her giya li ser koka xwe hêşîn dibe


her yerdelik

liherderêbûn (li her derê hazir û nazirbûna Xwedê)


her yokuşun bir inişi her inişin bir yokuşu vardır

her hevrazek derbejêrek her derbejêrek hevrazek li ber e, her hevrazek nişîvek li dû ye, di pey tengahiyan de firehî di pey firehiyan de jî tengahî hene


her şakanın altında bir doğruluk payı vardır


her şey sıcağı sıcağına

her tişt germegerm, mêrkuştin jî germegerm, mêr kuştin nermenerm, qîzxwestin germegerm


her şeye maydanoz olmak

bûn heska her girarî, bûn pincara her girarî


her şeyin yenisi, dostun eskisi

dostê kevn ji birayê mirov çêtir e, dostaniya ku dirêj bike ji birayê mirov çêtir e


hercai

bêhawa (bêsoz û qirar, bêqeys û qerar, kesê ku bext jê re tune, sibeh û êvara wî li hev nanêrê)

bêhawa, bêsozûqerar (di evîndariyê de qerar jê re tune bûn)


hercümerç etmek

serûbinê hev kirin, berî nava hev dan, tarûmar kirin, jendûmend kirin, gijolandin


hercümerç olmak

serûbinê hev bûn, gijol bûn, jendûmend bûn


herek

serben, meherş (şiva ku li ber mêw û lobiyan de diçikilîn da ku mêw an jî lobî lê bilefin)


hereklemek

pêçandin (ji bo danîna serbena li rex mêwan)

meherş li ber danîn, şiv li ber danîn (ji bo lobiyan)


hergele

hergele, dewar (ji bo kesê bêpîr û pergal, bêterbiye)


herhangi bir

Herhangi bir adamdan farkım yok.


herhangi biri

Herhangi birisi gelsin.


herkes gider mersine o gider tersine

Guhartoyeke herkes gider mersin'e biz gideriz tersine.


herkes gücüne göre

silav li qewetê, her kes li gor qeweta xwe


herkes kaşık yapar, ama sapını ortaya getirmez

her kes nikare dîzikan çêke, gere çemilan jî pê ve deyne


herkes kendi derdini bilir

her kes bi derdê xwe dizane, her çiya di bin berfa xwe de ye


herkes kendisini düşünür

her kes li xwe ye, her kes di etra derdê xwe de ye, dema ba tê her kes kimê xwe li serê xwe digire


herkes sırasını savar

her kes li hêviya rêza xwe ye, dinya bi dor e ne bi zor e


herkesin geçtiği köprüden sen de geç

tiştê kes nekirî meke, hevalan çewa kir tu jî weka wan


herkesin tenceresi kapalı kaynar

ne malekî ne bi halekî, kes bi mala kesî nizane, mala (yekî) dîzika devgirtî ye


herzevekil

ewtere, tewşomewşo (kesê ku tewşik xeber dide)


hesaba almak

(tiştek, rewşek) kirin hesabê xwe dan ber çavên xwe


hesaba almamak

(yek) nekirin hesab, yek nekirin ortê (qîmetpê nedan)


hesaba gelmez

nehatin hesab (ji bo tiştê ku ji hêla hejmar ve gelek e)

tiştê ku hesab nekiribe (tiştê ku nehatibe hêvîkirin biqewime)


hesaba katmak

Beni evlendiriyorlar, ama fikrimi hesaba katmıyorlar.

Dê û bavê min dixwazin min bizewicînin, lê nabêjin ka fikra wî çi ye.


hesabı yok

ne îşê hesab e, îşê hesab nîn e, ne hed e ne hesab e

İçtiği kahvenin hesabı yok.


hesabına

ji hêla wî ve, ji aliyê wî ve, ji bo (yekî)

Zaten ben kendi hesabıma üzülüyorum.


hesabını bilmek

hesab û kîtaben xwe zanîn, hesabê paşî u pêşiya xwe kirin


hesabını görmek

hesabê (yekî) dan ditin (heq û hiqûqê yekî danê)

hesabê (yekî) dan dîtin (yek ceza kirin)


hesap

Bankada hesabım var.

Al eline kalemi hesablarımı görüver.

Benim hesabıma göre bu kumaş entariye yetmeyecek.

Li gor hesabê min ev qumaş dê têrî kiras neke.

hesab (tevahiya tedbîran ji bo biserketina tiştekî)

Bütün hesablar bozuldu.

Seninki de vur hesabı.


hesap açmak

hesab vekinn kredî vekirin (ji yekî re hesab vekirin, ji bo bi deyn pere dan yekî)


hesap etmek

hesab kirin, ji xwe re hesab kirin (fikirîn, sêwirîn)


hesap sormak

hesab pê re dan dîtm (ji bo wî kesê ku karekî ne li rê û xerab kiriye)


hesap vermek

hîsabê (tiştekî) dan (ji bo hesabdana karekî nelirê)


hesap çıkarmak

hesab derxistm (rewşa deyndarî û stînkariyê daxuyandin)


hesaplamak

hesab kirin (tiştekî têr rokirin û pîvan, têr baş li serê fikirîn)

İşle ilgili her şeyi hesaplamıştı.


hesaplanış

hesibandin, hesabkirin (kar û awayê hesabkirinê)


hesaplaşmak

bi hev re hesab dîtin, hesab bi hev re dîtin (ji bo dan û stendinê)


hesapsız

Hesapsız bir işe girişti.


hesapça

Hesabça şimdiye kadar gelmiş olmaları lazımdı.


heves duymak

eşqa (yekî) jê re hebûn, kêfa (yekî) jê re hatin


hevesi kursağında kalmak

mirad pê nekirin, mirazê (wî) di çavê (wî) de man, mexsed û miradê (yekî) di gewriya (yekî) de man, mexsed û miradê (yekî) di qirika (yekî) de man


hevesi olmak

eşqa (yekî) jê re hebûn, kêfa (yekî) jê re hebûn


hevesine düşmek

Doktor olma hevesine düşmüştü.


hevesini almak

kêfa (yekî) jê şikestin, kêfa xwe pê kirin, hewesa xwe jê stendin


hevesini kırmak

kêfa (yekî) şikandin, hewesa (yekî) şikandin


hevesli

dilxwaz, bidil, arzûmend, hewesdar, heweskar


hey heyamola

gava ku keştîvan an jî karker bi hev re tiştek kaş dikin di şûna (haydê bikişîn, de bavê de, ha bavê minino ha de dibêjin ile bi bi zehmetî


heybetli

sawdar, bisehwîr, hêwilnak, heybetdar, biheybet


heyecan vermek

heyecan dan (yekî), coş û xiroş dan (yekî)


heyecanlandırmak

peroşandin, xistin nav heyecanêy xistin coş û peroşê


heyecanlanmak

peroşîn, ketin xiroş û peroşê, ketin heyecanê


heyecansız

bêperoş, bêxiroş, bêcoşûperoş, bêheyecan


heykel gibi

vveka heykel, eynî mîna hîkel e (kesê ku nebervekiriye, ne dihilime û ne jî dikilime)

wekî peykeran e (kesê ku dar û derbên wî li hev in)


heyula gibi

girî zexm, telaşî dirêj, kerkere, devdeve


hezel

wergerandina helbestekê an jî parçehelbestekê li şêweyeke pêkenî


hezliyat

helbestên ku di şeklê hezel'ê de hatine nivîsandin


hicap duymak

şerm kirin, fedî kirin, bi ber xwe ketin


hicaz

hîcaz (meqamekî ku li ser qerarê perdeya dugahê ye)

hîcaz (diuzîka Tirkî de perdeya ku do diyezê dinimîne)


hiddetlendirme

qehirandin, kizkirin, xezibandin, hêrskirin, hêrsxistin


hiddetlendirmek

qehirandin, kiz kirin, xezibandin, hêrs kirin, hêrs xistin


hiddetleniş

qehirîn, kizbûn, hêrsketin (awa û karê qehirînê)


hiddetlenme

qehirîn, kizbûn, hêrsbûn, hêrsketin, xezibîn


hiddetlenmek

qehirîn, kiz bûn, hêrs bûn, hêrs ketin, xezibîn


hıdiv

hîdîw (di serdema Osmaniyan de, nasnavê ku piştî Kavalalı Mehmet Ali Paşa dane waliyên Misrê)


hidrobiyoloji

hîdrobiyolojî (zanista ku li ser candarên di avê de dijîn xebatê dike)

hîdrobiyolojî (tiştê bi vê zanistê re têkildar e)


hidrodinamik

hîdrodînamîk (zanista ku li ser tevgerên şilemeniyê dixebite)

hîdrodînamîk (tiştê bi vê zanistê re tekildar e)


hidroskopi

hîdroskopî (lêkolîn û lêgerînên li ser avên binê erdê)


higroskop

kambîn, hîgroskop (cureyek aletê kampîviyê)


hık

hîq (dengê hîqikê gava ku ji gewriye te der)

Hık demiş (anasının, babasının) burnundan düşmüş

pişk û li (bavê, dê) çûn hişkiye ji poz pişkiye, mûyek je bernedan mûyek jê şaş nekirin.

Kız hık demiş anasının burnundan düşmüş.


hık etmek

çiv û çur dan xwe (ji kar revîn, zexelî kirin)

di devê xwe de birin û anîn, di deve xwe de mizmizandin


hikâye

çîrok, qiset, serpêhatî, hîkaye (vegotina bûyerekê bi devkî an jî nivîskî)

kurteçîrok, çîrok (cureya pexşanê ya lê bûyereke rastîn an jî nîgaşî vedibêje)


hikâye anlatmak

Bize hikaye anlatmaya başladı onu tersledik.

Ji me re xeberoşk gotin em li urzê wî ketin.


hikâye bileşik zamanı

raboriya berdest a çîrokî, boriya berdest a çîrokî


hikâye etmek

vegotin, kitkitandin, jê çêl kirin, hekyat kirin


hikâyeci

çîroknivîs (ê ku çîrok û kurteçîrokan dinivîse)


hilal

i dîkik (ku pê nivis tê xwendin da ku şaşî çênebe)


hilat

xeftenê ku padîşa ji bo dilxweşkirinê li yekî dikirin


hile hurda bilmez

fen û benan nizane, şek û pekan nizane, hîle xurde nizane, hîle xurde li balê tune


hile hurda

fen û ben, şek û pek, dek û pîk, fir û fistan, fen û fol, hîle xurde


hileci

fenek, hilebaz, hîlekar, delkbaz, fendoyî, dexel, xapînok, felbaz


hilecilik

fenekî, hîlebazî, hîlekarî, delkbazî, fendoyîtî, dexelî, xapînokî, felbazî


hilekâr

fenek, delkbaz, fendoyî, finasker, lêbok, xapînok, firibaz, hilebaz, dewlok, rîpkar, fetbaz, sexrbaz, hîlekar


hilekârlık

fenekî, delkbazî, finaskerî, lêbokî, fendoyîtî, firîbazî, hîlebazî, hîlekarî, dewlokî, rîpkarî, fetbazî, sexrbazî, xapînokî


hileli

hîledar, bihîle (ku tiştek li nava tiştekî xistibûn)

Hileli süt.


hilesiz

Hilesiz benzin.


hıltan

kejik (wekî dirankolkan jî te bikaranîn)


hıltar

qet, kap, qetik, kapik, kapok (bendê ku dikin stûyê dewaran)


Hilvan

Curnê Reş, Hêlewan (Navçeyeke girêdayî Rihayê)


himayesine almak

kirin bin stara xwe, stara xwe dan serê, kirin bin muhafiza xwe, muhafizeya xwe dan serê


hımhım

xîzexîz, xirexir (kesê ku dengê wî ji qirikê dertê)

xîzexîz, xirexir (awayê derketina deng ji gewriyê)


hımış

dîwarê ji textan ku bi kelpîç an jî bi tûxlayan hatiyê lêkirin


hindi

şamî, şamik, elok, çûlik, eloşîş, eloelo, elelok, coqcok, hulhulî, hulî, cilûx (Meleagris gallopavo)


hindibaba

kasnî, talîşk, xêzimok (Cichorium endivia)


Hindoloji

hindolojî, hindzanî (zanista ku ji xwe re zimanê Hindê dike mijar)


hint keneviri

kinf, cût, benk, kirkir (Canabis sativa)


hint sarısı

zerê nêzî karîbanê ku di wêneyê zeytî de tê bikaranîn


hinterland

hînterland (herêma paş a li ber deryayê)


hınzır

wehş, xinzîr (ji bo kesê dilhişk, qeterehm û xedar)

mizawir (gava ku yekî tiştekî xweş kiribe, bi yarîkan jê re tê gotin)


hınç almak

kela xwe serê (yekî) de vala kirin, kela xwe di serê (yekî) de hêdî kirin, kela xwe di serê (yekî) de rêtin, tola xwe hildan


hiper

pêrkîteya ku wateyê berze, zêde, aşiriyê dide


hipertansiyon

hîpertansiyon, tansiyona zêde, xwînguvaştinî


hipodrom

hewşenga hespan, hîpodrom (meydana xarana hespa)


hırbo

kerkere, devdeve, zirteboxe (kesê gir û zexm)


hırdavat

kelûpel, tiştûmişt, kel û per (tişt miştên beredayî, bêkêr)


hırgür çıkarmak

hefteheşt kirin, xirecir kirin, teşqele derxistin


hırıldama

xirîn, xîzîn, xîzexîzkirin, xirexirkirin


hırıldamak

kirin xirînî, kirin xîzînî, xirexir kirin, xîzexîz kirin


hırıldayış

xirînî, xîzînî (kar û awayê xirexirkirinê)


hırıldaşmak

bi hev re kirin xirînî, bi hev re kirin xîzînî

bi hev re devjenî kirin, bi hev re hefteheşt kirin


hırızma

xizêm, xizmik, xeleka ku diavêjin poz an jî lêva dewaran

guhar, xişirên ku keç û jin bi pozê xwe ve diawêzin


hırlama

hirmijîn, giricîn, girijîn, mirijîn, nirîn (ji bo kûçikan)


hırlamak

reyîn, hirmijîn (gava ku yek hêrs dibe û gotinên ne xweş dike)


hırlatma

hirmijandin, girijandin, miricandin, giricandin, nirandin


hırlayış

hirmijîn, girijîn, miricîn (awa û kare hirmijînê)


hırlaşmak

hirmijîn hev û din, giricîn hev, mirijîn hev, nirîn hev


hırlı mıdır, hırsız mıdır?

Ben onu tanımıyorum, hırlı mıdır hırsız mıdır bilmem.

Ez wî nas nakim, nizanim qenc e xerab e.


hırpalamak

hincirandin (tehde lê kirin, pê re xeyîdîn)


hırpanîlik

tantirosîtî, xirpanîtî, pergendetî, derbederî


hırsını alamamak

hêrsa xwe nexwarin, bi hêrsa xwe nekarîn


hırsıza yol göstermek

rê nîşanî (yekî) kirin (gava ku mirov bêhemdî bibe sebebê tiştekî ne baş)


hırsızlık etmek

dizî kirin, ketin diziyê, ketin diziya ()


hırslanış

qarîn, qehirîn, hêrsbûn (kar û awayê hêrsbûnê)


hırtı pırtı

gincir mincir, pirtik mirtik, pirtî mirtî (eşyayê bêkêr û beredayî)


hırtlamba

pergende, derbeder (kesê ku cil û milên wî ji hev de pergende ye)


hırtlambası çıkmak

tîş û rîtolê (yekî) li ba bûn (kesê ku kincên wî peritandî ne)


hırçınlaşma

dexezarîbûn, harharebûn, nojekîbûn, hêrsokîbûn


hırçınlaşmak

dexezarî bûn, harhare bûn, nojekî bûn, hêrsokî bûn


hırçınlık etmek

nojekî kirin, dexezarî kirin, harharetî kirin


hısımlık

xizmatî, xismtî, lêzimî, merivatî, eqrebetî


hisleniş

hestgermbûn, dilînîbûn, dilzîzbûn, diltenikbûn, dilşoşîbûn (ji bo kar û awayê diltenikbûnê)


hislenme

hestgermbûn, dilînîbûn, dilzîzbûn, diltenikbûn, dilşoşîbûn


hislenmek

hestgerm bûn, dilînî bûn, dilzîz bûn, diltenik bûn, dilşoşî bûn


hisse

pay, par, beş, pişk, behr, lotim, hesa, hêsa

ders (ji bûyerekê ibret girtin, ji xwe re ders girtin)


hisse kapmak

ji xwe re jê aqil girtin (ji bûyerekê ders derxistin)


hisse senedi

belgeya pardariyê, belgeya behrê, seneda pardariyê


hissedar

pardar, pişkdar, behremend, behredar, behrewer, hesadar


hisseişayia

ne arizî, para ku ji malê şirîkatiyê nehatiye cihêkirin


hissetmek

hishisîn, pejinîn, pê hisîn, hest pê kirin, hest kirin

Geldiğini hissetmedim.

Hasta olduğunu hissediyorduk.


hissettirme

hishisandin, pêhesandin, lêwerqilandin, pejinandin


hissettirmek

hishisandin, pê hesandin, lê werqilandin, pejinandin


hissini vermek

Çocuk bana zengin hissini verdi.


hitam bulmak

dawî lê hatin, kutasî pê hatin, bi dawî bûn


hıyar

(di kirin û nekirina tiştekî de) serbestî


hıyar ağa

kundirê vala (ji bo kesê bêteşe û bêpîr)


hiyerarşi

hiyerarşî (rêza meqaman, pergala pileyan)


hız

Yağmur hızını artırdı.


hız vermek

şidandin, lez dan (), suret dan (tiştekî)


hiza

tang, texm, dehm, tax, dûş, hindam, hîza


hizalamak

kirin tangekê, kirin texmekê, kirin dehmekê, kirin hîzayekê


hizaya gelmek

ketin texmekê, ketin tangê, hatin hîzayê, ketin hîzayê


hızını alamamak

Araba hızını alamadı duvara tosladı.

xwe negirtin (ji bo kesê ku dikevin hêrsê û xwe nagirin)


hızını almak

Fırtına hızını aldı.


hızını kaybetmek

hukmê (tiştekî) neman, tesîra (tiştekî/yekî) neman, (tiştek) sist bûn

Savaş hızını kaybetti.


hizipleşmek

bendbendî bûn, beşbeşî bûn, partîpartî bûn


hızır gibi yetişmek

wekî Xocê Xizir li hawara (yekî) hatin, weka Xwedê li hawara (yekî) hatin


hızla

zûzûka, bi lezûbez, bi lezgînî, bi lezayî


hızlı

lezgîn, şeil, lezok, çist, zû, bilez, bi hijd, hijdîn

Hızlı yürüyorlardı.

Hızlı vurmak.

Hızlı konuşuyor.

Hızlı yürüyorlardı.

Ew pît dimeşîyan, wî erebê pît ajot û wergerand.

Hızlı vurmak.

zû,(zû here xwe di hevalên xwe bigihîne)

Hızlı konuşuyor.


hızlı sağanak tez geçer

tiştê zû tê zû diçe, agir li pûş xweş diçe, hema dewama wî tune


hizmet

Bu bahçe çok hizmet ister.


hizmetçi

suxrevan, qulixdar, xizmetkar, xidmetkar


hiç

hîç, hêç, tu, çu, kok, qet (wateya lêkerê xurt dike)

hîç, tu, çu, qet (di hevokên pirsyariyê de dema nediyarkirî nîşan dide)

Hiç ava gittiniz mi?

Hûn hîç çûne nêçîrê?

hîç, tu, çu, qet (gava ku mirov bersiveke aşkera nede pirsekê)

-Ne gördün? -hiç.

O benim gözümde bir hiçtir.


hiç de değil

Küçük tıpkı dedesi -hiç değil.


hiç değilse

Hiç olmasa ben bu kitapları okudum.

Hiç olmasa on tane var.

Qene deh tene hene kimse tu kes, çu kes.


hiç yoktan

qet cihê tune, hîç, cihê beredayî, bîlesebeb


hiçbi

Nevin hiçbir insana kin gütmemişti.

Nevîn ji tu mirovî re kîn nekudirandibû.


hiçe saymak

bi tiştekî nehesibandin, qet paxav pê nekirin, bi tu tiştî nehesibandin, tune kirin


hıçkırık

qulp, qulpik, hîqik, hîqînî, xirikî (ji ber xwarinê û wekî din)

herzing, hinarî, îskîn, îsk, îskîng, îşk, xîsk, niqrisk, niqilîsk (ji ber girînê)


hıçkırık tutmak

qulpik pê girtin, qulpik (an jî hîqik) hatin (yekî)

îskîn pê girtin, îskeîsk pê ketin, herzing hatin (yekî), îskeîsk hatin (yekî), bi niqilîskan ketin


hıçkırmak

qulpik anîn xwe, hîqik anîn xwe, hîqik jê çûn

îskîn, xîsikîn, hinarî anîn xwe, herzing anîn xwe /Ibw (ji bo girînê)

Hıçkıra hıçkıra.

Hıçkıra hıçkıra ağlamak.

Kirin kûrekûr, got kûr û girin, kirin îskînî.


hıçkırtmak

qulpik anîn (yekî), hîqik anîn (yekî), hîqînî jê anîn


hiçlik

hîçayî, hîçî


hiçten

Bu masrafı hiçten yapıyorsun.


hışıltılı

ir, biirîn, bixîzîn, bixîzexîz, dengê sefirî (ji bo deng)


hışır

kal, kalik (ji bo zebeş û petêxên negihîştî)


hışırdama

xuşîn, xuşexuşkirin, xuşînîkirin, xişînîkirin, xişexişkirin


hışırdamak

xuşîn, xuşexuş kirin, kirin xuşînî, kirin xişînî, xişexiş kirin


hışırı çıkmak

bi hev ve neman, ji hev de filitîn (ji bo eşyayan)

bi hev ve neman, ji hev de filitîn (ji bo kesê ku hingî xebitiye pir westiyaye)


hodan

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hodkâm

xudbîn, xwedbîn, xweperest, xudkam, egoîst


hokka gibi oturmak

tam lê rûniştin, tam lê bûn (ji bo kincan)


hollandalı

Holandî (kesê ji gel an jî nîjada holandayê)


holmiyum

holmiyûm, elementek e ku nimroya wê ya atomê 67, giraniya wê 164, 94 û kêm peyda dibe. Kurtebêja wê Ho ye


homur homur

himehim, xurmexurm, pilewil, bilebil, çewteçewt


homurdamak

mirqandin, himehim kirin, himînî kirin, xurminî kirin, çewteçewt kirin, pilewil kirin, bilebil kirin

urtîn kirin, urteurt kirin (ji bo yê hirçê)

ringering kirin, xirexir kirin, ringering jê çûn, xirexir jê çûn


homurdanma

mirqandin, himîn, xumîn, himehim, xurmîn, çewteçewt, pilewil, bilebil

ringering, xirexir (ji bo amyar, amraz û tiştên wisa)


homurtu

himînî, pilewilî, xumînî, mirqînî, xurmînî


homurtusuz

bêhimînî, bêpilewilî, bêmirqînî, bêxurmînî

bêringînî, bêxirînî (ji bo dengê hacet û amyaran)


hoplama

çindik, lotik, hol, tûl, çing, firqas (ji ber kefe an jî leystikê)


hoplamak

hol bûn, çidik dan, lotik dan, tûl dan, firqas dan (ji ber kêfe an jî leystikê)


hoplatmak

avêtin hilobiyan, hilavêtin (gava ku mirov bi zarokên biçûk şad dibe û wan ber bi hewayê ve hildiavêje)


hoplaya hoplaya

bi çindikan, bi lotikan, bi tûlan, bi çindikdanê


hoppa

çirtik, hirhop, huphup, vitik, hop, xirxop, tiredîn


hoppaca

çirtikî, hirhopî, vitikî, huphupkî, tiredînkî


hoppala

de yellah, ha yellah (ji bo zarokan ku cesaretê bidine wan tê gotin)

de were ha, de haydê, helah (di rewşa şaşwazî û lomekirinê de)

Hoppala, bu nereden çıktı?


hor bakmak

kêmî xwe dîtin, lomandin, xore, xorandin, xorekirin, xoretî


hor kullanmak

ji hev de xistin, ji hev de peritandin (tiştek bêhimetî bi kar anîn)


hora

cerbeze (govendek e ku gelek kes bi destê hev digirin û dileyîzin)


horasani

xorasanî (celebek şaşika seyda ûeleyan e)


horlamak

kirin xirînî, xirînî kirin, pirxîn, xirexir kirin

Sen uykuda horluyor musun?


horon

Çeşîdekî govendê ye ku pirtir li nav lazan tê leyîstin.


horoz

dîkik, dîklok, çakûç (ji bo çekên agirbar)


horoz ağırlık

di boks, gulaş û halterê de giraniya ku mîna


horoz gibi

tu dibêjî qey dîkê qoqo ye (ji bo mêrên qubede)


horoz gözü

riwekek ji familyeya bexdenûsan ku kulîlkên wê spî an jî pembe ne


horoz siklet

di boks, gulaş û haltere de giraniya ku mîna


horoz ötmek

dîk bang dan, dîkil azan dan, dîk qîk kirin, dîk xulxulîn


horozlanmak

xwe gij kirin, guh bel kirin (weka dîkan xwe gij kirin, qubedetî kirin)


horozlar ötmek

dîkên sibehê lê dan, dîkên serê sibehê xulxulîn, dîkê sibehê bang (an jî azan) dan


horozu çok olan köyde sabah geç olur

berxa li ber du maka, ji birçîna li helaka


hortum

xortim, nikul (ji bo poz û nikulên ajalan, mîna filan)

gerdebil, xortim, xortom (ew tiştê plastîk ku li mislixên avê û hwd dixin)

babilîsk, balîsok, babelîsk, bagêje, gilêle, babîsok, bageran, balistok, balbalîsk (gava ku hewa an jî av li dora xwe dizivire û wekî stûnekî bi jor de hildibe)

lûle (bi giranî ji bo yên hesin û cam tê gotin)

belênek (ji bo misinê avê jî tê karanîn)


hortum sıkmak

xortim lê kirin, bi xortimê av li agir kirin


horul horul

Horul horul uyuyor.


hotoz

kimşik, kofî, popîn (pûrta li ser serê teyrê tawis ûirîşkan)


hovarda

destbelav (kesê ji bo kêf û zewqê pere xerc dike)

tolaz, tewlaz, jinbaz, qopik, xweberda, doxînsist, pûşilpîs (ji bo mêran)


hovardalık

tolazî, tewlazî, qopikî, jinbazî, xweberdatî, pûşilpîsî


hoş bulduk

Tu di nav xweşiyê de bî, tu di nav xêrê de bî, xêredar bî (bersiva gotina "tu bi xêr hatî" ye)


hoş geldiniz

hûn bi xweşî hatin, hûn bi xêr hatin, hûn bi xêr û xweşî hatin, hûn bi serçavan hatin, hûn bi serseran hatin


hoşgörülü

xweşbîn, xwedî xweşbînî, xwedî rêbuwarî, bimusamaha


hoşlanmak

hez jê kirin, kêfa (yekî) jê re hatin, jê hez kirin, li xweşê hatin (an jî çûn)

Biliyorsun ki ben siyasetten hoşlanmam.

Tujî dizanî ku kêfa min ji siyasete re nayê.


hoşnut

dilxweş, kêfxweş, xweşhal, dilniya, razî, xoşnûd


hoşnut etmek

dilxweş kirin, kêfxweş kirin, xweşhal kirin, xoşnûd kirin, razî kirin


hoşnut olmak

dilxweş bûn, xweşhal bûn, xoşnûd bûn, razî bûn


hoşnutluk

dilxweşî, kêfxweşî, xweşhalî, razîbûnî, xoşnûdî


hoşnutsuz

nevîn, nedilxweş, nekêfxweş, nexweşhal, nerazî, nexoşnûd


hoşnutsuzluk

nevînî, nedilxweşî, nekêfxweşî, nexweşhalî, nerazîtî, dilmanî, nexoşnûdî


hoşsohbet

axiftinxweş, sihbetxweş, xweşsihbet, qezîxweş, xeberxweş


hoşuna gitmek

li xweşiya (yekî) hatin, li xweşiya (yekî) çûn, lê xweş hatin, pê xweş bûn, li xweşa (yekî) hatin, li xweşa (yekî) çûn


hoşça kal

bimîne di xweşiyê de (an jî bimînin di xweşiyê de), bi xatirê te (an jî bi xatirê we)


hristiyanlaşma

filehbûn, Îsawîbûn, mesîhîbûn, xiristiyanbûn, mexînbûn


hristiyanlaşmak

bûn fileh, bûn îsawî, bûn mesîhî, bûn xiristiyan, bûn mexîn


hristiyanlaştırma

filehkirin, îsawîkirin, mesîhîkirin, xirîstiyankirin, mexînkirin


hristiyanlaştırmak

kirin fileh, kirin îsawî, kirin mesîhî, kirin xiristiyan, kirin mexîn


hristiyanlık

filehî, filehtî, îsawîtî, mesîhtî, xiristiyanî

alema filehiyê, alema filehan, alema xiristiyanan


hu

hê (di wateya 'li min binêre, tu li ku yî' de)

hû (di nav derwêşan de gotina selavkirinê)


hububat

(piraniya heb e) dexl, tebare, dexl û zad, dexl û dan


hudut dışı etmek

dersînorî kirin, dertixûb kirin, welatderî kirin


hudutsuz

bêsînor, bêtixûb, nesînorkirî, netixûbkirî


hukuk

hiqûk, qanûn (hemû qanûnên ku civakê sererast dike û hikmê dewletê tîne pê)

hiqûq (zanista ku van qanûnan ji xwe re dike mijar)

hiqûq (beşa qanûnan a ku pêwendiya wê bi sizadanê nîn e, bi dan û stendina heq û hiqûqan bilî dibe)

Hukukumdan vaz geçmem.


hukuklu

hiqûqvanî (kesê ku xwendekarê fakulteya hiqûqê ye)


hulus çakmak

meleqî kirin, şalûsî kirin, xweşekî kirin


hulâsa

kurte, kurtasî, xulase, kurtebirî (bi kurtî naveroka tiştekî)

Sütteki yağ hulâsası.


humbara ocağı

tofa leşkeran a ku qûmberan çêdike an jî di şer de wan bi kar tîne


humbaracı

qûmbereavêj, xumberevan (leşkerê ku qûmbereyan bi kar tîne)


hummalı

Tiyatroda hummalı bir çalışma vardı.


hurafe

çewtbawerî, vajbawerî, xurafe (bîr û baweriyên tewş û vala ku paşê ketine nav dîn)


hurda

xurde, xurdik, xure (tiştê ku parçe wesle bûye, ji hev de ketiye)

xurde (tiştê ku hingî ziyan gihîştiyê bêkêr bûye)

Altında bir tane hurda bir araba var.


hurdahaş etmek

xurdexaş kirin, hûrxweş kirin, parçewesle kirin, helûhûrî kirin


hurdahaş olmak

helûhûrî bûn, xurdexaş bûn, parçewesle bûn


huri gibi

eynî horî ye (ji bo keç û jinên sspeb û bedew)


hurufat

xurûfat (qalibên herfan, ji bo çapkirinê)

xurûfat (hemû cureyên tîpan ku di karê tîprêziyê de tê bikaranîn)


hurufilik

mezhebeke ku ji herfên Quranê hin mane û hikman derdixin


hususi

Hususi eşya.


hususiyet

taybetî, gevvşenî, taybetmendî, xusûsiyet


huy

xûy, kurm, mişwar, xislet, sem, cir, xeyset.

Can çıkar da huy çıkmaz.

Bawer bike ku çiya ji cihê xwc diçe lê kurmê tasan ji însan naçe.

mişwar, kurm, xûy, micir, adet, tebîet (ji bo tiştê ku bûye mîna adet)


huy edinmek

ji xwe re kirin kurm, ji xwe re kirin mişwer, ji xwe re kirin xûy


huylanmak

bi xwe şik bûn, jê re şubhe çêbûn, jê re şik çêbûn, jê re saw çê bûn

Ayak sesleri duyarak huylanmış sabaha dek uyumamış.

Ji ber repîna lingan jê re saw çêbûbûn û hetanî serê sibehê raneketiye.

Adamı görür görmez huylandı.

jê enitîn, çixrî bûn, xidîkî bûn, jê xûy girtin, xûy pê ketin, xurîtîka (yekî) hatin, xurîtîk hatin (yekî), qîdîq hatin (yekî), qîdîq jê hatin

Diş gıcırtısından huylanıyor.


huylu

Babasından daha iyi huylu birisi.

Kötü huylu bir çocuk.

cinoqî, cinoyî, şemûs (ji bo heywana tirsonek)

Huylu at.


huysuz

cirnexweş, bêcir, cirxerab, serkêş, xûynepak, bêxulq, arûnî, berzeq, şemûs, tebîetnexweş, exlaqnexweş (kesê ku muemeleya bi wan re ne xweş e)


huysuz olmak

cirnexweş bûn, exlaqê (yekî) ne xweş bûn, bêxulq bûn


huysuzca

bêcirane, xûynepakane, bi cirnexweşî, bi bêcirî, bi serkêşî, bi xûynepakî


huysuzlanma

cirnexweşîbûn, bêcirîbûn, serkêşîbûn, arûnîbûn, bêxulqbûn, xûynepakîbûn


huysuzlanmak

cirnexweşî bûn, bêcirî bûn, serkêşî bûn, arûnî bûn, şemûsî bûn, bêxulq bûn, xûynepakî bûn, moc pê girtin


huysuzlaşma

cirnexweşbûn, bêcirbûn, serkêşîbûn, arûnîbûn, xûynepakbûn


huysuzlaşmak

cirnexweş bûn, bêcir bûn, serkêşî bûn, arûnî bûn, bêxulq bûn, xûynepak bûn

Çocuk büyüdükçe huysuzlaşıyor.

Kurik her çiqas mezin dibe cirnexweş dibe.


huysuzlaştırma

cirnexweşkirin, bêcirkirin, serkêşîkirin, arûnîkirin, bêxulqkirin


huysuzlaştırmak

cirnexweş kirin, bêcir kirin, serkêşî kirin, arûnî kirin, bêxulq kirin


huysuzluk

cirnexweşî, bêcirî, serkêşî, xûynepakî, cirxerabî, arûnîtî, bêxulqî, tebîetnexweşî, exlaqnexweşî


huysuzluk etmek

cirnexweşî kirin, serkêşî kirin, arûnîtî kirin


huyu huyuna suyu suyuna

Guhartoyeke huyu huyuna suyu suyuna uygun.


huyuna suyuna gitmek

bi destê (yekî) re çûn, bi destê (yekî) re hatin


huyundan vazgeçmek

kurmê xwe terikandin, terka kurmê xwe kirin


huyunu bilmek

bi kurmê (yekî) zanîn, bi exlaqê (an jî tebîetê yekî) zanîn


huyunu düzeltmek

cira xwe xweş kirin, kurmê (an jî tebîetê) xwe xweş kirin


huzur

xweşî, aramî, asûdetî, hêmin, hizûr (dilrihetî, seqirandina serî)

Mahallenin huzurunu kaçırdılar.

Sizin huzurunuzda bunu söylüyorum.

Huzurunuza çıkmak istiyorlar.


huzur hakkı

pereyê ku didin heyeta ku ji bo hela tiştekî li hev rûniştine


huzur vermek

kêfxweşî dan, dilrihetî dan, hizûr dan (yekî)


huzurunu kaçırmak

xweşî ji (yekî) re nehiştin, hizûr ji (yekî) re nehiştin, aram lê birîn


hâd

lêçêr, lêşixul (ji bo nexweşîna ku zû bi pêş dikeve)

rageş, aşirî (ji bo rewşên mîna qeyran, bernebihêrî, bêaqûbetî)


hâdise

bûn, qewm, diyarde, xuyangî, hewl, hewale

bûyer, qewam, teşqele, bûniş, gertev, hadîse


hâkim

Şehrin hâkimi.

Mahkemede hâkimin karşısında sus pus oldu.

Li dadgehê li hemberî dadger his û pis jê demeket.

pêkar, serdest, hakim (ê ku bi xwe, bi zimanê xwe dikare)

Eşine hâkim birisi.

serbest, serdest (ê ku di kar û barê xwe de jêhatiye)

Dile hakim bir yazar.

Denize hâkim bir köşk.


hâkim olmak

serdest bûn, serwer bûn, hakim bûn (kirin bin deste xwe)


hâl

rewş, timtel, hal (tevahiya mercên ku kesek an jî tiştekî ku tê de ye, an jî tevahiya wesfên wî kesî an wî tiştî)

Herkes hâline göre bir hediye verdi.

Senin bu hâline bir anlam veremiyorum.

Ez li rewşa te dinerim tu tiştî jê fêm nakim.

Bu hâlde bir şey yapamam.

hal (di maneya pertav, taqet û mecal de)

Dışarıya çıkacak hâlim yok.

Başına ne hâller geldi.

irase, hal (cihê sergirtî ku lê tiştên wekî mêwe, zerzewat û qatix têrî fîrotin)


hâlâ

hîn jî, hîna, hîn hê, hêna, hêj, hêja, hêjta

Seksen yaşına geldi, halâ hafızası yerinde.

Bûye heştê salî, lê hîna jî hişê wî li serf wî ye.

Hala o masal.


hâsıla

encam, akam, hasila (encama ku di dawiya karekî de bi dest ketiye)


hâsılat

Bu günkü dükkanın hâsılatı az.


hâsılı

bi kurtasî, puxteya gotinê, hasilî kelam


hâşâ

heşa, qethî (dide nimandin ku tiştekî, rewşekê hîç napejirîne)

dûrî, heşa (gava ku ji tiştekî dînî tê behskirin, tê gotin)

Hâşâ, Allah bir olacağı yerde iki olsaydı

Heşa, li cihê ku Xwedê yek bûya, ku dudo bûya.


hödük

Hödük alınlı.


höllük

xweliya sor (xweliya ku berê dikirin binê zarokan)


hörgüç

hawîd, kopare, qopik, milik, kilik, hêcin (ji bo hêştiran)

Deve hörgücü.


höst

şoş (ji bo sekinandina hesp û hêstiran) ho (ji bo sekinandina çêlek û dewaran)

hoş, hoş kero (bi awayekî qebe deng li yekî kirin)


höt

hut, hişt (ji bo geflêxwarinê, tirsandinê)


höyük

gir, tepik, til, tilm, tilik, mitik (cihê bilind ê ku ji kavilbûna avahiyan hatiye pê)

gir, girik, mit, mitik, tûm, tilik, kepel, diz, tepik, qot, qotik (girê ji xweliyê)


höşmerim

helawa penêr, cure helawek e ku ji penêrê teze yê bêxwê, ardê birine tê çêkirin


hücre

çavî, çavik, hicrik, hicrok, silûk (odeya biçûçik)

malik, xane, hucre (odeya biçûk a ku girtî an jî cezaxwarî tê de bi tenê dimînin)

komik (civata rêxistineke siyasî ku bi awayekî veşarî kar û barên xwe dikin)


hücum

hêwirîn, piçikîn (li cihekî kom bûn, li hev kom bûn)

êrîş, hicûm (ji bo êrîşkirinê ferman kirin)


hükmü geçmek

hikmê (yekî) derbas bûn, hikmê (yekî) bihurîn, gotina (yekî) derbas bûn

Kışın hükmü geçti.


hükmü parasına geçmek

bi pereyê xwe karin kirin, bi pereyê xwe karin xeber dan


hükmünde olmak

Kaynata, baba hükmündedir.


hüküm

Mahkemenin hükmü.

Kışın hükmü geçti.


hüküm sürmek

Başbakan olarak yirmi yıl hüküm sürdü.

Bi serokwezîrî bîst sal hikm derbas kirin.

Kış bu sene hüküm sürdü.


hükümdar

fermandar, ferwerdar, ferwermend, hikumdar


hükümdarlık

qiralgeh (welatê di bin destê hikumdar de)


hükümet

Ji osmanî حكومت (hüḱumet), ji erebî حُكُومَة (ḥukūma).

hikûmet (hemû dem û dezgehên birêvebirinê)

Osmanlı hükümeti zamanında.


hükümet darbesi

wergerandina hikûmetê, ji kar xistina hikûmetê


hükümet etmek

hikm kirin, serwerî kirin gibi kesê pir xurt ku her daxwaza xwe dikare bîne cih


hükümlü

cezaxwarî, cezagirtî, hikumxwarî, mehkûm


hükümran

serwer, fermanrewa, ferweran, zal, zoran, hikumran


hükümranlık

serwerî, fermanrewatî, ferweranî, hikumranî


hükümsüz

Bu yasa hükümsüz.


hümanist

mirovhez, mirovperwer, mirovperest, humanîst


hümanizm

mirovhezî, mirovperwerî, mirovperestî, hûmanîzm


hümayun

hümâyûn (tiştê ku bi padîşah re têkildar e)

hemayûn (meqamê ku qerarê wê li ser perdeya dugahê ye)


hünkârbeğendi

xwarina balîcanê şeliqandî ku goştê bi ava firingiyan datînin serê


hürmetkar

giramgir, rêzgir, rûmetgir, qedirgir, hurmetkar


hürya

gur (gava ku çend kes bi hev re têkevin cihekî an jî jê derkevin)


hürya etmek

Hürya edip içeriye girdiler.


hüsnükuruntu

tebîreke baş lê xistin (rewşekê li gor dilê xwe şîrove kirin)


hüthüt

silêmanê dunikul, dodoyê dunikil, dawudê dunikul, dîksilêman, hudhudk, hudhud (Upopa epops)


hüzzam

di muzîka Tirkî de meqamê di perdeya sêgahê de ye


hüzünledirme

kedirandin, kewgirandin, hizinandin, hedinandin


hüzünleniş

kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznîbûn (kar û awayê kedirînê)


hüzünlenme

kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznîbûn, hedinîn


hüzünlenmek

kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznî bûn, hedinîn


ı

Tîpa yazdehemîn a alfabeya Tirkî ye ku ji aliyê denganiyê ve dengdêreke stûr û dûz û teng e.


ıbret almak

zende girtin, honawerî girtin, zende man, zendemayî bûn, ibret girtin


ıhlamur

axlemûr (kulîlka vê riwekê ya bêhndar ku tê hişkkirin û wekî çayê tê vexwarin)


ıhtırmak

nîxandin, êx kirin, nîx kirin (ji bo hêştir ango deveyan)


ıkınmak

intîn, kirin intînî, int dan xwe, birî dan xwe, birh dan xwe (ji bo ketina ber tengiyê)

İyice ıkın.


ıklamak

kirin intînî, kirin iftînî (di binê bar de bi zorekê hilm dan û stendin)

helkehel pê ketin, kirin helkînî (di dema girînê de)


ılgar

nijde (bi çargavê hespê xwe ji nişka ve ajotin ser dijmin)


ılgın

kifêrî, gers, gez, saqol, seqawîn (Tamarix)


ılgıt ılgıt

nermenem, hêdî hêdî (ji bo wezîna ba û herîkînê)


ilhak

tevîkirin, berîserdan, bestandin, îlheq, îlhaq


ılık

tênşîr, şîregerm, şîrgerm, çêrme, tînegerm, tîngerm, tînşîrî, şîloz, bizare, sarsu, xovan


ilik gibi

eynî mêjî ye (ji bo tişt ku pir gihîştiye, pijiyaye)

eynî lemba ye (ji bo jin an jî keçika bedew)


ılıklaşma

şîregermîbûn, tînegermîbûn, çêrmebûn, şîrokîbûn, tînoyîbûn, bizarebûn, xovanbûn


ılıklaşmak

şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn, şîrokî bûn, tînoyî bûn, bizarebûn, xovanbûn


ılıklaştırma

şîregermîkirin, tînegermîkirin, çêrmekirin, bizarekirin, şîrokîkirin, tînoyîkirin, xovankirin


ılıklaştırmak

şîregermî kirin, tînegermî kirin, çêrme kirin, bizarekirin, şîrokî kirin, tînoyî kirin, xovan kirin, sarûgerm kirin, sarsûrî kirin


ılımak

hênik bûn, şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn


ılıman

hênikî, hênkayî, nermhewa, nermayî (herêmên ku germî û sermaya wê ne pir e, wisa di navê re ye)

Ilıman bir hava.


ılındırmak

şîregermî kirin, tînegermî kirin, çêrme kirin


ılınmak

şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn, xovanbûn


ilinti

pêwendî (têkiliya di navbera du tiştan de)


ımızganmak

bihurîn (ji bo agirê ku ber bi temirinê ve diçe)


imiğine sarılmak

destkirin tînika (yekî), pê dan kirin ser (yekî)


ince

zirav (li gorî manendê xwe ne pehn û dirêj, tiştê zirav û dirêj, dîjraberê stûr)

İnce minare.

Nice değnek.

İnce iplik.

hûr (tiştê ku lib û teneyên wê hûr in, dijraberê gir)

İnce un.

İnce kum.

giran (ji bo karê ku mirov pê re ve pir dimîne, li serê diricife û gêjahiyên wî hene)

İnce nakış.

İnce işleri var, kız peşinde koşuyor.

Kare wî yê giran heye, li dû keçikekê ketiye.

ron, riwîn, tenik (ji bo şilemeniyan ku ne tîr û qalind in)

İnce ayran dewê ron.

tenik (ji bo tiştên ku pehniya wan ne qalind e)

İnce tahta.

İnce kâğıd.

İnce bir insan.

İnce ses.

İnce gülüş.


ırak

di muzîka Tirkî de meqamekî ku di notaya fa diyeze de tê lêxistin


ıraksak

dûrakî (xêz û tîrêjên ku ji hev dûrd dikevin)


ıramak

dûr ketin (ji hev dûr ketin, navber ketin navberê)


ırgalanmak

hatin qeliqandin, hatin hejikandin, hatin livandin


iri

Getirdiği iri elmaları yedik me.


ırk

Irk ayrımı.


ırkçı

nijadperest, nîjadperwer, regezperest, regezperwer


ırzını bozmak

(yek) bêsoz kirin, dest avêtin namûsa (yekê)


irşat

pêşvekirin, hişyarkirin, îrşad (riya rast derpêş kirin)


ısı

agir, kel (ji ber nexweînê germa canê mirov)


ısınış

germbûyîn, germijîn, sincirîn (ji bo kar û awayê germbûnê)


ısınmak

Havalar ısındı.

Biraz sobaya yaklaş da biraz ısın.

Hinek ber bi sobayê de were da ku tu germ bibî.

Bu adama nedense bir tiirlü ısınmadım.

Ez nizanım ji ber çi ye, carek dilê min li vî zilamî ronî neda.


ısınmaya yüz tutmak

tîn tê re çûn, tîn tê çûn, tîn ketin (tiştekî)


ısıracak it dişini göstermez

segê bihewte dev li mirov nake, ji kûçikê ku reyiya netirse, ewrê giregir jê baran nayê


ısırgan

gezik, gezek, gezgezk, gezgezok, gezinik, gezgezik, gezok, durzik, dêrzînik, gezende, durzile, giyagezk (Urtica)


ısırıcı

gezok, gezek, gezende, gezker, gezgezok, devlok (ê ku gez dike, diranên xwe tê re dike)

girûzekî (ji bo cil û qumaşên ku canê mirov dixwin)


ısırık

Bir ısırık elma.


ısırılmak

hatin geztin, hatin gezkirin, hatin gezandin


ısırmak

ges kirin, geztin, gez kirin, gezandin, dagestin (kirin nav diranên xwe û didanên xwe tê de şidandin)

ges kirin, gez kirin, gestin, dev lê kirin, dan ber gezan, leq dan (bi gezan jê kirin)

Ekmeği ısıra ısıra yiyiyor.

Bu kazak beni ısırıyor.

Yılan beni ısırdı.

qerisandin, cemidandin (ji bo bayê zivir)


ısıtılmak

hatin germkirin, hatin germijandin, hatin sincirandin


ısıtış

germkirin, germijandin, sincirandin (kar û awayê sincirandinê)


ısıtma

germkirin, germijandin, sincirandin, germandin


ısıtmak

Çayı ısıtmış.

germ kirin, germijandin, sincirandin, germandin, hilkirin, şarandin

Tandırı ısıttı.


ıskala

skala (di besteyan de koma heman dengan)


ıskala yapmak

tiliya xwe hînî perdeyên amûrên muzîkê kirin


ıskalamak

fewt çûn, libêrêxistin, vitkirin, keşavêtin, babihewakirin, li armancê nexistin, nîşan nehingaftin


ıskarmoz

navê darên xwar ên ku parsûyên keştiyê tînin pê

darê ku bi kêleka kelek û qeyikan ji bo bêrikan hatine danîn


ıskaça

di keştiyên bixêlî de cihê ku direk dikevinê


ıslah

tîmar, îsleh (ji bo sererastkirinê, pakkirinê)


ıslah etmek

Allah sizleri ıslah etsin.


ıslak

şil, hêmî; lihêmî, nedawî, şilêrî (ji bo al û kincên tam ziwa nebûyî)


ıslak karga

seyê şil, kûçilçg şil (kesê ku pir şil bûye)

ziravpisîk, ziravwelaq (kesê tirsonek) (argo)


ıslaklık

şilayî, şilayî, şilekayî, şilbûn, şilbûnî, hêmîtî, şilêritî, lihêmîtî, nedawîtî


ıslamak

dilê xwe rihet kirin (bûyereke xweş bi alkole şahînet kirin)


ıslatılmak

hatin şilkirin, hatin şilerîkirin, hatinlihêmîkirin


ıslık

fîk, fikîn, fîtik, fût, kiwît, fikav, fîkan, fiştik


ıslık çalmak

fikandin, fîkandin, fût dan, kiwîtandin, fîtik kutan, fîtik lê xistin, fitandin, fîsikandin, fiştik dan


ıslıklanmak

hatin kiwîtandin, hatin fikandin, hatin fîsikandin, hatin fitandin


ısmarlamak

radî kirin, (ji bo xwe ji yekî kirrîna tiştekî xwestin)

Çarşıya gidiyorum, bir şey ısmarlayacak mısınız?

Ez diçim çar û sûkê hûn tiştek ji min radî dikin?

Elbise için kumaş ısmarladım.

Kendime bir takım terziye ısmarladım.

îkramî (yekî) kirin (gava ku mirov pereye tiştekî bide û wî pêşkeşî yekî bike)

Gel sana bir çay ısmarlayayım.

ji xwestin, radî kirin (ji bo xwe ji yekî kirrîna tiştekî xwestin)

Ez diçim sûkê hûn tiştek ji min dixwazin?

Baban seni bana ısmarladı.

Ben sana böyle mi ısmarlamışım?


ıspanak

siyale, îspenax, silqok (Spinacia oleracea)


ispanya

toza tebeşîr ku di boyaxvaniyê de bi kar tînin


ısparmaça

di deryayê de li hev herbilîna çend zincîran


ıspavli

nexekî stûr ku di keştiyan de tê bikaranîn


ispenç

baca ku ji kesên fileh en cotkar dihate stendin


ısrar etmek

pêkolî kirin, pê dan erdê, heter kirin, îsrar kirin, di ber dan

Orada kalmam için çok ısrar etti.

Pir di ber min da ku ez li wirê bimînim.

ravajtin, li ber gerîn, jê lavayî kirin, ûd kirin, pê ve zeliqîn, di ber (yekî) dan, di ber dan, li ber dan


ıssızlık çökmek

Her tarafa ıssızlık çökmüştü.


istadya

alavake ku navbera du niqteyên ku li dûr in, dipîve


ıstıraplı

Istıraplı günler geride kaldı.


istirdat

jêstendin, xelaskirin (cihekî ji nû ve xistin destê xwe)


ızgara

izxare (amraza ku bi caxikan hatiye çêkirin)

Kapı ızgaraları sağlam.

bistik, caxik, izxare (ku goşt li serê dikizirînin)

Izgara et.


ızgın

riwekeke ku ji dendikên wê run te derxistin


ığıl

ava nerm (ava ku pir hêdî û nermenerm diherîke)


ığıl ığıl

Çay ığıl ığıl akıyor.


ışıklı

ronî, ronak, rewşen, ronîdar, pertewdar, rondar, rewneqdar, rondar


ışıkçı

ronîvan (di sinema û tiyatroyê de kesê ku bi karê ronîkirinê re têkildar e)


ışıl ışıl

Işıl ışıl gözler.


ışılama

çirûsîn, birisîn, teyisîn, zeriqîn, beriqîn, îsîn, îsikîn


ışıldak

îsîsokî, çirçirsokî, birbirsokî, birbirqokî


ışıldama

çirûsîn, birisîn, teyisîn, zeriqîn, îsîn, îsikîn, birbisîn, birûskîn, çayisîn, çilwilîn, çirisîn, çiriskîn


ışıldatma

çirûsandin, birisandin, teyisandin, zeriqandin, beriqandin, îsandin, îsikandin, birbisandin, birûskandin, çayisandin, çilwilandin, çirisandin, çiriskandin


ışıltılı

çirûskdar, zeraqdar, birqdar, biçirûsk, bibirqîn


ışımak

Gün ışırken.


işkembe

hûr, ûr, ûrik (beşa peşin û mezin a mîdeya ajalên ku dikayên)


iade etmek

lê vegerandin, lê zivirandin, lê fetilandin, lê zivartin

li hev vegerandin, li hev fetilandin, lêk vegerandin


ibadethane

perestîşgeh, perestîşxane, îbadetxane, îbadetgeh


ibadullah

Pazarda balık ibadullah.


ibaret olmak

Bu kurul on kişiden ibaret.

Hepsi bundan ibaret.


ibibik

silêmanê dunikul, dawudê dunikul, dîksilêman, huthut (Upopa epops)


ibik

kator, şe(h), pûşî, kimik, tarik, katar, xîlok, tac (çermikê ku li ser serê dik, şamî û yên wekî wan in)

lûlik, bilbilik, pîpik, bilbilîlk, pilpilînik, zembûrek


ibikli

bikator, bipûşî, bikimik, bitarik, bikatar


ibiş

qirdikê ku di leyîstika bi navê orta oyunuyê de dileyîze


ibnelik

qundetî, qûnekî, îbnetî (rewşa qûnekbûnê)


ibriktar

erkedarê ku di seraya Osmanî de ji derdanên minanî misîn û leganan berpirsyar e


ibriktar usta

qewraşa ku di herema seraya Osmanî de li misin û legana padişah dinihêrt û xizmeta wî dikir


ibzal

texsimekirin û zêdezêde dan, gotin û kirin


icabına bakmak

lê hihêrtin (serê yekî di av de kirin, serê yekî li tehtekî xistin)


icabında

eger pêwist bike, ku hewce bike, heke îcab bike icar deman, îcare


icap etmek

deman kirin, bi deman girtin, îcare kirin


icat

Ji erebî إِيجَاد (ʾījād)

Yazının icadı.


icat etmek

dahênandin, nûvandin, nûve dan, icat kirin


icazet almak

destûr girtin, îzin stendin, icazet stendin


icra

cirandin, kirin, rewandin, bicihanîn, pikanin icra

icra (notayên berhemeke muzike qelabtin ser deng)

İcraya başvur.


icraat

(piraniya icra ye) kirdarî, kiryarî, pêkhênan, icraet


idadî

navê berê yên dibistanê ku di pileya lîseyan de bû


idam etmek

daleqandin, şeniqandin, bi dar de kirin, berdar kirin, îdam kirin, şenq kirin


idam sehpası

sêdar, sêpê, darê sêpikê, sêpikên dardekirinê, darsêpî, darê îdamê


idam sehpasına çıkmak

çûn ber kindirê darê sêpikê, çûn ber kapê mirinê


idamlık

berdarî, ê îdamê (kesê ku bi cezayê daleqandinê hatiye cezakirin)

cezayê îdamê (sûcê ku hingî giran e, jê re îdam divê)


idare

kargêrî, dolîwgerî (desteya ku saziyekê digêrîne)

dolîwgeh, kargêrî (cihê ku kargêrî lê tê kirin)

Her şeyi idare ile kullanmak lazım.

Divê ku mirov her tiştî bi îdare bi kar bîne.

Bu parayla idare edemiyoruz.


idare etmek

gêrandin, bi rê ve birin, kar gêrandin, gerandin, îdare kirin

xelas kirin, îdare kirin (di dan û stendinê de)

Bu kumaşı o fiyata veremem, beni idare etmez.

Ez vî qumaşî bi wê fiyetê nadim, min xelas nake.

Sen de bizi biraz idare et, paramız bu kadar.

Tu jî me piçek îdare bike, pere me ev qas e.


idarece

ji hêla kargêriyê ve, ji aliyê rêveberiyê de, ji layê dolîwgeriyê ve


idareci

rêveber, kargêr, dolîwger, dager, debîr, îdareker, îdarevan


idarecilik

rêvebertî, kargêritî, dolîwgeritî, îdarevanî


idareimaslahatçı

kesê ku li goranî rewşa çawalêhato tevdigerin


idaresiz

bêxêr, bêkêr (kesê ku nikare tiştan ji hev derxe, rê û rêzanan nizane)


iddia etmek

angaştin, angişandin, tiwijandin, îdîa kirin


iddiacı

İddiacı bir çocuk.


ideal

İdeal evlilik.


idil

kurtehelbesta ku di nav jîna çolteriyê de evînê ji xwe re kiriye mijar


idrak etmek

tê gihîştin, serwext bûn, bîr birin, berfehm bûn, pê gihîştin


idraklı

bîrbir, berfehm, fehmber, fehma, fehmdar


idraksiz

bêfehm, bîmebir, tênegihîştî, korfehm, bêîdraq


ifade

Güzel bir ifade.

Onun ifadesine göre bu iş bu kadarıyla kalmamış.

Li gor gotina wê ew tişt bi ev çendî jî nemaye.


ifade etmek

Benim için dostluk çok şeyi ifade ediyor.


ifadesini almak

îfadeyên (yekî) stendin, îfadeyên (yekî) girtin, (yek) kişandin ber îfadeyan

îfadeyên (yekî) jê girtin (îfadeyê guwahê bûyerê nivisandin)

ifadeyên (yekî) jê stendin, serkut kirin (argo)


iflas etmek

tek çûn, îflas kirin (di raman, îdîa û hwd de)


ifrat

rapirî, îfrat, pê de çûn (der barê tiştekî de ji hed bihurîn, zêde pê de çûn)


ifraz

ifraz (dabeşkirina erd, parselkirina erd û arazî)


ifrazat

(piraniya îfraz e) hemû tiştên mîna xwêdan, xwîn û kêmê ku ji wicûda mirov derdikevin


ifrit etmek

(yek) kirin fitîl, (yek) behicandin, qehirandin


ifrit kesilmek

bûn agir, bûn agir u ketin xwê, bûn fitîl û man (pir behicîn, qehirîn


iftar açmak

rojiya xwe şikandin, rojiya xwe xwarin, fitirin


iftariye

xurek û çerezên ku ji bo fitarê hatine hazirkirin


iftihar etmek

şanazî kirin, pê şanaz bûn, pê pesinîn, şanazîn listesi lîsteya şanaziyê


iftira atmak

şiltaxî lê kirin, bêbextî lê kirin, şel lê kirin, nebî lê kirin, îftira lê kirin, buxtan kirin, qeremet lê kirin


iftira etmek

şiltaxî kirin, bêbextî kirin, îftira kirin, şel kirin, buxtan kirin


iftiracı

şiltax, qewatker, bêbext, nebîker, îftiraker


iftiracılık

şiltaxtî, nebîkerî, bêbextîtî, îftirakerî


iftirada bulunmak

derew lê kirin, neweyî lî kirin, bêbextî lê kirin, bêbextî pê de anîn, vir lê kirin


iftiraya uğramak

bêbêxtî lê bûn, şiltaxî lê bûn, nebî lê bûn, buxtan lê bûn, nebî pê de hatin, bêbextî pê de hatin


iguana

ji zimanê Karaîbî) îguana (ıguana tuberculara)


iham

di edebiyatê de gotineke ku du wateyê wê hebin lê belê ya ku kêm tê zanîn mirov wê derxe pêş


ihanet etmek

pê re xayîn (an jî qelp) gerîn, pê re qelp derketin

xiniztî kirin, xiyanet kirin, îxanet kirin, bêbextî kirin, xayîn gerîn


ihanete uğramak

pê re xayîn gerin, xiyanet lê hatin kirin, îxanet lê bûn


ihbar

îxbar, exbar (bi dizîka ve der barê yekî tawanbar de saloxî daneqamên rayedar)


ihbarcılık

sîxurî, altaxî, pêvederî, îxbarkerî, muxbîrî


ihbarname

xetername, saloxname, îxbarname, elametname


ihlas

Ji erebî إِخْلَاص (ʾiḵlāṣ).


ihlâl

xerakirin, ziyandan, zerardan, şîkandin, binpêkirin, îxlal


ihlâl etmek

xera kirin, ziyan dan, zerar dan, zerar gihandin (tiştekî), şikandin, têk dan, îxlal kirin, binpê kirin, pêşêl kirin


ihmal etmek

sersarî kirin, xemsarî kirin, feramoş kirin


ihracat

(piraniya îxracê ye) hinarde, derveşandinî, dervefiroşî, îxracat


ihram

ehram, hêram (di serdemên berê de kincê bêdirûtin ku Romayî û Yewnan li xwe dikirin, ku îro Berberî li xwe dikin)

ehram, hêram (kincê haciyan, gava ku diçin Kabeyê werdigirin)


ihraz etmek

bi dest xistin, gihîştin (tiştekî), qezenc kirin


ihraç

hinare, derinamî, dervefiroşî, îxraç (fırotinaalan ji bo derve)


ihraç edilmek

Partiden ihraç edildi.


ihraç etmek

hinare kirin, derinamî kirin, îxraç kirin


ihtar etmek

bi bîr xistin, hişyar kirin, îhtar kirin, bal kişandin, serine kişandin


ihtarname

hişyarname, balkêşname, ihtarname, protesto


ihtida

abalbûnî (ji dînekî dageriyan ser dînê îslamiyetê)


ihtilaf

cihêtî, ciyawazî, dubendî, berberî, hevrikî, lihevnekirin, îxtilaf


ihtilafa düşmek

li hev nekirin, ava (wan) di cihekî de neçûn


ihtilâl

Fransız ihtilali.


ihtilât vermemek

îhtimal nedanê, guman nekirin, aqilê (yekî) nebirîn


ihtimam etmek

pûte pê dan, bayex pê dan, qeşe pê dan ihtira nûvedan, dahênan (tiştekî nû keşf kirin)


ihtisar

ji nivîsarekê derxistina gotinên ne pêwist û zêde


ihtisas yapmak

pisporî kirin, perwerdehiya pisporiyê dîtin


ihtiva etmek

hundirandin, vehewandin, hewandin, îhtiwa kirin


ihtiyaca cevap vermek

pêwistî dabîn kirin, lazmatî peyde kirin


ihtiyar

pîra dê, bavê kal ihtiyar heyeti=heyeta rûspiyan, civata pîrmendan


ihtiyar etmek

bijartin, neqandin, hilbijartin, raser girtin


ihtiyarlanmak

kal bûn, pîr bûn, extiyar bûn (jî û temen bi pêş ve çûn)

kal bûn, pîr bûn, extiyar bûn (dirûvê kal û pîran pê ketin, wekî kalan xuya kirin)


ihtiyat

wuryayî, semt, semtik, endaz, fesal îhtiyad


ihtiyatsız

bisemt, bêwurya, bêendaze, beîhtiyad, bêtedbîr


ihtiyatsızlık

bêsemtî, bêwuryatî, bêhendazetî, bêîhtiyadî


ihtiyaç

pêdivî, hewcetî, hewcedarî, hewceyî, pêwistî, îhtiyaç, lazmatî


ihtiyaç duymak

pêwistî pê çêbûn, hewcetî pê çêbûn, îhtiyaç pê çêbûn, pêwistî pê dîtin


ihtişamlı

semyandar, ewreng, mirêsdar, şemldar, wurşedar


ihvan

Îxwan. Kesê ji heman dibistan an jî teriqetê.


ikame

îkame, kirin şûna (tiştekî), kirin şûnî, di cihê tiştekî de bi kar anîn


ikame etmek

kirin şûna (tiştekî), kirin şûnê, îkame kirin

li ser lingan hiştin, li ser piyan sekinandin


ikame mallar

tiştê ku di cihê hev de dikarin bên bikaranîn; wekî mot û şekir


ikamete mamur edilmek

(yek) nefî cihekî kirin, cezayê sirgunê dan (yekî)


ikaz

îqaz, hişyarî, hişdarî, serinckişan, balkişan


ikaz etmek

serinc kişandin, bal kişandin, hişyar kirin


ikbal

cariyeya guzîde (ku dike bi padîşah an jî şixzade re bizewice)


ikbal düşkünü

kesê ketî (kesê ku berê di halekî xweş de bûye, lê belê pişt re ketiye)


iken

Ben evde iken o gelmiş.


iki ahbab çavuşlar

wekî Leyla û Mecnûn in, dûvê hev in (ji bo du kesê ku tim bi hev re ne, ji hev naqetin)


iki arada bir derede kalmak

ji xwe tê de man, wekî kerê ku bikeve çamûrê û nizanibe rê bi ku de ye


iki ayağını bir pabuca sokmak

piyên (yekî) kirin ferek solê, lingên (yekî) kirin solekê


iki büklüm olmak

qulûzî bûn, piştqulûzî bûn, bi dev çûn erdê, xûl bûn, kolî () bûn, di hev de tewîn (ji ber nexweşîn, pîr ûkaliyi)

bi dev çûn erdê, xûl bûn, kolî () bûn, (ji bo giramiyê)


iki cambaz bir ipte oynamaz

serê du beranan di dîzê de napije, serê du beranan di beroşekê de nakele, li ser textê kişwerekê du padîşah nabin


iki cami arasında kalmış

beynamaz di navbera Xelîl û Celîl de man


iki canlıl

duganî, ducanî (ji bo jina nefsnexweş, bihemîle)


iki dirhem bir çekirdek

xwe bi heft û nîvan girê dan (kincên xweşik li xwe kirin)


iki eli böğründe kalmak

destê (wî) di kêleka (wî) de man, dest di kêlekê de man


iki eli kanda olsa

serê (wî) bi hîro be jî, destê (wî) di rûn de be jî, destê (yekî) di ava sar û germ de be jî

Sen yeter ki çağır, elim kanda olsa dahî gelirim.

Hema tu bes gazî min bike, destê min di rûn de be jî ez dê bêm.


iki eli yakasında olmak

desten xwe kirin pêsîra (yekî), desten (yekî) di pêsîra (yekî) de bûn, roja qiyametê dawedarî îmana (yekî) bûn


iki evcikli

riweka ku kullîlka wê ya ner û mê di riwekên cuda cuda de hene


iki gözü iki çeşme

stêr wekî ava kaniyê ji çavên (yekî) de hatin


iki gözüm

( gözümün nuru) çavê min, roniya her du çavên min


iki hırtı bir pırtı

ne kerekî ne perekî di mala (wî) de tune


iki kaptan bir gemiyi batırır

(karek, tiştek) bi du seriyan nabe (an jî naçe serî)


iki kat olmak

bûn kimûmik, qulûzî bûn, piştqulûzî bûn, bi dev çûn erdê


iki rahmetten biri

ji du deriyan deriyek, ji du deriyan deriyek lê vekirin (ji bo nexweşên giran, an baş bibe an jî bimire)


iki söz bir pazar

bi du kilîman çû dilê hev (di bazarkirinê de)


iki ucu boklu değnek

serê dar bi gû ye binê dar bi gû ye (nava dar bigû ye)


iki yakası bir araya gelmemek

berstûka (yekî) nehatinhev dû din, qulek girtin yeke din vebûn, yeka (yekî) nebûn dudo


iki yaşayışlı

dujiyanî, amfîbî (ajalên ku hem di avê û hem jî di bejahiyê de dikarin bijîn)


iki yüzlü

dualî (qumaşê ku rast û vajiyî wî yek e)


iki çenekliler

famîleya dutelaşiyan, familyeya dufelqiyan (ji bo riwekan ku tovin wan dutelaşî ne)


iki çıplak bir hamama yakışır

her du jî feqîr, kotîtî ye, tazî û çîplax rastî hev tên


ıkıl ıkıl

Çok hastayım, ıkıl ıkıl gelebildim.

Ez pir nexweş im, ez bi inteint heta virê hatim.


ikilemek

dubare kirin, ducarî kirin, carandin, tekrar kirin

seyifandin, dugîsnî kirin (zevî du car cot kirin)


ikilenmek

hatin dubarekirin, hatin ducarîkirin, hatin carandin


ikiletmek

dan dubarekirin, dan ducarîkirin, dan carandin


ikili

İkili priz.

dumend (di leyîstikên mina iskambil domînoyê de)

du alî, du hêlî (tiştê ku di navbera du aliyan de hatiye kirin)

İkili anlaşma.

du kes (civata ku ji du kesan hatiye pê)


ikilik

Aramızda ikilik var.


ikinci

duyem, duyemîn (rêza rengderin a hejmaran)

duyem, duyemîn (tiştê ku ji hêla giringiyê ve piştî yê yekemîn tê)

duyem, duyemîn (rêza ji hêla giringiya kesekî an jî tiştekî ve)


ikinci plana düşmek

Adam kötü yönetimi sonucu ikinci plana düştü.

Camêr ji ber kargêriya xwe ya ne baş ji pêş çav ket.


ikinci yarı

dewra duduyan, dewra duyemîn, nîvê duyem


ikindi

berêvar (dema berîya êvarê, jixwe ji peyvê jî tê gihiştin ku çi deme.)

'esr (hem ji dema berêvarêre hemjî ji hemî demîre tê gotin, bi wateya"dem")


ikindiden sonra dükkan açmak

berê êvarê hê siya darê (gava ku yek dereng dest bi kirina karekî dike, tê gotin)


ikirciklenme

dilxuşûşî bûn, dilxweşîş bûn, lê xweşîş çêbûn


ikisini bir kazana koysalar kaynamazlar

tu wan bikî coniyekî bikutî jî wi xwîna her kesî li aliyekî here, ava wan di cihekî de naçe


ikiyüzlü

dualî (qumaşê ku rast û vajiyê wî yek e)


ikiz

cêwî, cêwîk, hevalcêwî, hevalza, hevzik (du kesê ku bi hev re hatine dinyayê, çêbûne)

cêwîk (du kes an jî tiştên ku dişibin hev)


ikiz doğurmak

îmana (yekî) tê de çûn, îmana (yekî) ji sere (yekî) çûn


ikizli

xweycêwîk (ji bo jina ku du cêwiyên wê hene)

dumilî, duçembilî (alava ku du qulpên wê hene)


ikişer

Bu ikişer katlı binalar.


ikmal

tuman, temamkirin, îkmal (tiştekî kêm temam kirin)


ikna etmek

îqna kirin, qaneh kirin, qane kirin, aş kirin


ikna olmak

qanî bûn, îqna bûn, qeneh bûn, qane bûn, aş bûn


ikram

pêşkêş, îkram (tiştek wek diyarî dan yekî)

îkram (di dan û stendinê de kêmkirina buhayê mal ji hêla firoşer ve)


ikram etmek

îkram kirin (di dan û stendinê de buhayê tiştekî kêm kirin)


ikramiye

gihev, ikramiye (pereyê ku ji bili mehaniyê didin xebatkarekî)

ikramiye (pere an jî tiştê ku ji piyangoyê derdikeve)


ikrar etmek

li xwe mukur hatin, li xwe danîn, mukur hatin


iksir

îksîr (şilemeniya ku berê jê dihat bawerkirin ku pê jiyan nemir dibe û maden pê dibin zêr)

îksîr (vexurek an jî îlaca ku dilê mirov pê muferih dibe)

îksîr (vexurika serdar a ku evînê pêşkêş dike)


iktibas

jêgiran, jêwergirî, jêwergiran, jêgirtin, îqtibas


iktidardan düşmek

ji desthilatê bûn, ji desthilatê ketin, ji îqtidarê ketin


iktisadiyat

paşrojmendî, rewşa aboriyê (ji bo dewletekê)


ilamaşşallah

kengê sala pilingê (ji bo dema ku ne diyar e)


ile

digel, ligel, bi re, pê re (wateya bihevratiyê, pêretiyê dide)

Çocuk arkadaşıyla geldi.

Benimle gel.

Merhametle kıza bakıyordu.

û (di hevokekê de du hêmanên ku erka wan yek e, pev re girê dide)

Annesi ile babası geldiler.

Gelmeleri ile gitmeleri bir oldu.


ile beraber

Güneşin batmasıyla beraber hava soğudu.

digel, ligel (di maneya ji bilî, ji xeynî)

Mektup yazmakla beraber telgraf da çekti.

Digel nivîsandina nameye birûske jî hinart.

Yıllarca çalışmakla beraber yine başaramadı.

Ligel ku bi salan xebitî dîsa bi ser neket.


ileri

pêş (hêl û terefê tiştekî ku mirov dê bigihê)

Yolun ilerisi düz.

İleri karakol.

pêş (ji bo seata ku ne rast nîşan dide û li pêş e)

Saat beş dakika ileridir.

pêşketî, pêşveçûyî (tiştê ku li gorî hevalên xwe bi pêş ve çûye)

pêşve, bikiş (ber bi armancê ve mesekine here)

Masayı ileri çekelim.

pêş, ber (di sporê de aliyê ku berê serê solan lê ye)


ileri gelmek

Birçok hastalık pislikten ileri geliyor.


ileri geri konuşmak

li paş û pêş nenihêrtin gotin (an jî xeber dan)


ileri geçmek

ketin pêş (ji meqamekî derketin meqamekî mezin)


ileri gitmek

bi pêş de çûn, zêde pê de çûn, ji serê xwe derketin, bi navê ketin


ileri götürmek

Bu arsızlığını çok ileri götürdün.


ileri sürmek

anîn pêş, berpêş kirin, derpêş kirin, poncîn (ji bo raman û pêşniyazan)


ilerisini gerisini hesaplamamak

hesabî pêş û paş nekirin, hezra pêş û paşiya xwe nekirin


ilerleme

pêşketin, terfî (di kar û erka xwe de terfîkirin)


ilerlemek

kişîn, bi pêş ve çûn, lê çûn (ber bi pêş ve kişîn, çûn)

li pêş ketin, bi pêş ve ketin (zêdebûna pileya nexweşîn û lêzimtiyê)

Ahbablık ilerledi.

bi pêş ketin, bi pêş ve çûn (ketin teraqiyê, bi pêşveçûna tiştekî)


ilerletmek

bi pêş xistin, bi pêş ve birin, pêş xistin, bi pêş de birin, li pêş xistin


ilerleyiş

Güçlerimizin düşman kamplarına ilerleyişi.

Kişîna hêzên me ber bi baregehên dijminî ve.


iletilmek

hatin ragihandin, hatin veguhastin, hatin neqilkirin


iletim

ragih, ragihîn, veguhaz (karê ragihandinê)

ragih, veguhaz (tiştê ku di xwe de elektrik û tînê dibuhêre)


iletişim

ragihan, komunîkasyon, pevguhazî (bi riya telefon, telgraf, televizyon, radyo û hwd)


iletken

ragihbar, veguhêzbar, raguhêzbar, buwar, gihîner


iletkenlik

ragihbarî, veguhêzbarî, raguhêzbar, buwarî


ilga

rakirin, betal (ji holê rakirina hebûna kesekî, tiştekî)


ilgi duymak

pêwendî pê kirin, eleqe pê kirin, pê pêwendîdarbûn, pê eleqedarbûn


ilgi göstermek

têkilî nîşan dan, eleqe nişandan, poz pê kirin, guh dan (yekî), guhdariya (yekî) kirin


ilgi zamiri

cînavka pêwendiyê, pronava pêwendiyê (rêzimanî)(birine karşı)


ilgileme

kêldan, derabdan, deribandin, şelandin, henekirin


ilgilemek

kêl dan, derab dan, deribandin, şelandin, hene kirin


ilgilendirmek

têkildar kirin, eleqedar kirin, eleqeya (yekî) pê ketin (bala yekî kişandin, giringi pc dan)

Ne yaptığı beni ilgilendiriyor.

pewendidar kirin, eleqedar kirin (der barê, der heqê de bûn)

İşçileri ilgilendiren bir karar.

têkildar kirin pêwendîdar kirin, eleqedar kirin (munasib ditin)

Çalışmalarınız bizi ilgilendiriyor.


ilgilenme

têkildarbun, eleqedarbûn, guhdan, lênerîn, miqatebûn


ilgilenmek

têkildar bûn eleqedar bûn, eleqeya xwe jê anîn (eleqe nişanî yekî dan)

Doktor hastayla ilgileniyor.

têkildar bûn, peywendidar bûn, eleqedar bûn, eleqeya xwe pe kirin, îşê xwe pê anîn, karê (yekî) jê hebûn (meraqa tiştekî kirin, hewesdarî tişteki bûn)

Arkadaşım yeni buluşlarla ilgileniyor.

Hevalê min bi dahênanên nû re têkildar dibe.

bilî bûn, pê de ketin, pê mijûl bûn, pê ve bûn, eleqedar bûn (li ser mijarekê xebitin, bilîbûn)

Lisede sporla ilgilendim.


ilgili

têkildar, pêwende, pêwendîdar, gizdar, peywendar, eleqedar


ilgisini kesmek

têkiliya xwe jê birin, pêwendiya xwe jê birin, eleqeya xwe jê birin (an jî qut kirin)


ilgisiz

bêpewend, bêgiz, bêeleqe, guhnedêr, guhnedar, guhnedan


ilhak etmek

veserandin, berî ser dan, îlheq kirin (cihek kirin bin serweriya xwe)


ilham

Ji erebî إِلْهَام (ʾilhām, “sirûş, îlham”).

sirûş, îlham (raman û hesten ku Xwedê kiriye dilê pêxemberan)


ilhanlık

împaratorî (welat û neteweyên di bin fermanrewatiya îlhan de)


ılıklık

şîregermîtî, tînegermîtî, çêrmetî, bizaretî


ılıkça

şîregermoyî, tînegermoyî, şîrokî, tînoyî, çêrmoyî, bizareyî


ılımlı

nerm, nermok, devnerm, mutedil (di siyasete de kesê ku ne tûj e û zêde pê de naçe)

Ilımlı biri.


ılınma

şîregermîbûn, tînegermîbûn, çêrmebûn, xovanbûn


ilintilemek

deribandin, şelandin, derab dan, şûl kirin, henc kirin


iliğine

Güneş bizi iliklerimize kadar ısıtıyordu.


iliğine kadar ıslanmak

hefdayeke ziwa tê de neman, şilopilo bûn


iliğini kemirmek

jê xwarin, lê mijîn, (yek) ziwa kirin (keda yekî xwarin)


iliğini kurutmak

(yek) ji post kirin, hestiyê (yekî) xwarin


ilişik

pêpestî, pêvedayî, girêdayî, pêgir, hevpêçî

biservekirî, lêzêdekirî (beşa ku lêhatiye zêdekiri)


ilişik kalmamak

pe wendî pê re neman, têkilî pê re neman


ilişki

têkilî, têkilayî, pêwendî, peywendî, eleqetî

Kar yağınca köylerle ilişki kesildi.

Piştî ku berf bariya têkilî bi gundan re hate birin.


ilişki kurmak

têkilî danîn, pêwendî beştin, pêwendî girê dan, eleqetî girhe dan


ilişkin

Kitle iletişim araçlarını kulanımına ilişkin kanun.

Qanûnê der barê bikarhênana navgînên ragihanê.


ilişkisini kesmek

têkiliya xwe jê birin, xwe jê girtin, xwe jê kirin


ilişmek

pê bûn, bi (tiştekî) bûn (bi nermî dest pê kirin)

Elim çiçeklere ilişti vazo devrildi.

Bana ilişmeyin.

Sedire köşeden ilişti.

O konuya hiç ilişmediler.


ilk göz ağrısı

nûxwirî (zaroke ku pgşîn ji dê û bavê xwe re çêbûye)

dilê ewil (kcsê ku sere peşin jê hatiye hezkirin)

Canım, unutma sen benim ilk göz ağrımsın.

Cana min, ji bîr meke ku tu dilê min ê ewilî harf seretîp.


ilk kânun

berfenbar, kanûn, kanuna ewil (meha dawin a sale ku


ilk planda tutmak

di serî de girîngî dan (), berî her tiştî girîngî dan ()

Derslerini birinci planda tutuyor.


ilk teşrin

kewçêr, cotmeh, çiriya pêşîn, çiriya ewil, çiriya berê (meha dehan ku


ilk önce

sifteh, serê pêşîn, berê pêşîn, pêştir, pêşiyê, pêşiya pêşî


ilk öğretim

hîndekariya seretayî, hîndekariya destpêke


ilke

hêman, unsûr (madeya pêşîn ku tiştên din jê zêde bûne)


ilkel

seretayî, serdestpêkî, îptîdayî, hoveber (tiştê ku hîna di heyna xwe ya dcstpêkî de ye)

İlkel toplum.

prîmîtîf (navê ku bi taybetî di sedeyê XIV û XV de li resamê îtalyan û di dawiya Serdema Navîn de jî li resamên Ewrûpî dihate kirin)

hov, hovjiyan (ji bo kesê bêpîr û pergal)


ilkel toplum

civaka hoveber, komala seretayî, civaka çandiniyê


ilkellik

hoveberî, seretayitî, îptîdayîtî, primîtîfî


ilkin

pêşîn, ewilîn, serê pêşîn, berê ewil, sifteh, bere pêşin, nuxşecar, nuxşê, nuxşîn, nuxşîn car,


illallah etmek

îlellah kirin, ji ber (yekî) dan qaqa reş


ille velhakin

de îja em werin, digel vî qasî, ligel vê yekê


illetli

nexweşok, êşîkdar, janoyî, hîledar, iledar, biilet


ilmek

gozegirê, girêk (girêka xwe xweş vedibe)


ilmik

gozegire, girêk (gireka xwe xweş vedibe)


ilmiye

çîna meleyan ku bi kar û barên dînî mijûl dibin


ilmühaber

rewşname, îlmuhaber (belgeya ku rewşa kesekî yên mîna zewac, cih, rewş û hwd nîşan dide)

girtename (belgeya ku teslîmgirtina tiştekî dide xuyakirin)


iltifat

nûwaz, xweşgotin, xweşdarî, devxweşî, iltifat


iltifat etmek

nûwaztin, xweşgotinî kirin, giramî nîşan dan, xweşdarî kirin, iltifat kirin


iltifatlı

nûwazdar, xweşdar, birûkenî, bixweşgotin, biîltifat


iltihak etmek

tevî bûn, tevlî bûn, beşdar bûn, beşdarî lê kirin


iltihaplanma

ragirtin, axivîn, hilgirtin, teşenek, teşene


iltimas etmek

mêza (yekî) kirin, meza (yekî) kişandin, mêza (yekî) girtin, iltimas kirin, hewedarî kirin

meyla (yekî) kişandin, alî girtin, hişma (yekî) kişandin


iltimasçı

mêzgir, mêzkêş, piştgir, piştvanek, îltimasker


iltisak

pêvekî, îltîsakî (zimanê ku gava tê kişandin û qertav pê ve tê kirin, rayek û gewdeya wê nayê guherîn)