ha

Ha göreyim seni!

Amma da güzelmiş ha.

Sakın ha, ağlamanı istemiyorum.

Ha, şimdi anladım.

Geldin ha?

Ha ben gelmişim ha o.

Çalış ha çalış.

Yağmur ha yağdı ha yağacak.


zurriyet

Zürriyetsiz bir aile.


ey

Ey arkadaş.

Ey köylüler.

Ey bu topraklar için toprağa düşmüş insanlar

Hey mirovên ku ji bo van axan serê xwe danîne ser axa sar

Ey, yeter be.

Ey, bu tezgah burada ne arıyor?


eh

gidelim mi? eh, haydi gedelim

eh işte, fena bir ev değil


cebar

komeke stêrkan ku li başûrê asîman tê ditin


pes

hew, waxwax, ecêb b bemî, pist, nerm, pes


camekan

araya bir camekan yaptırdım

li hemaman cihê bicam ku lê kincên xwe vêdixin


rap

Araba rap diye önümde durdu.


ge

ge, navê herfa heştemîn a alfabeya Tirkî


kitlî

niftekirî, qefaltî, qufaltî, kilîtkirî, girtî, dadayî, radayî


acı görmüş

Bu kadın çok acı görmüş.


ada yavrusu

lotkeya masîgiran ku bi du an jî sê cot bêrik e


adam gibi

wekî mirovan, bîna merivan (ji bo kesên hêvotî, biedeb)

burayı adam gibi temizle


adamı

sen tam da bu işin adamısın


af buyurun

li me negirin, li me biborin, me bibexşînin


af edici

bexşîner, bexşende, efûker, lêbihur, lêborîner, efker


afetzade

bobelatjentî, karesatjentî, afetjentî, afetzade


afrika domuzu

heywanekî ku dişibe berazan û yeksimî ye, li Afrîkayê dijî û çermqalind e (Phacochoerus aethiopicus)


ahdiatik

kitêbên pîroz (ji bo yên beriya zayîna îsa)


ahlakıyat

sinenasî, exlaqnasî, etîk ahlakî sincî, rewiştî, exlaqî


akla gelmedik

tiştê ku nehate aqilan, tiştê ku () bîr nebirê, bîra (tiştekî) nekirin

akıla gelmedik zulum yaptılar


aklına şaşarım

şaş dimînim ji aqilê wan re, heyret dimînim ji aqilê wan re, ji aqilê wan re ecêbmayî dimînim

sana güvenenin aklına şaşayım

ez şaş diminin ji aqilê wî re ku bi te ewle dibe


aklına şaşayım

sana güvenenin aklına şaşayım


aklında olsun

bila di bîra de te be, bila di hişê te de be, bila di aqilê te de be


akçakale

Kaniya Xezalan (Navçeyeke girêdayî Rihayê)


akşam gazetesi

rojnameya êvarkî (rojnameya ku çapa wê nîvrokî tê kirin ji bo ku êvarê derke ve)


akşam piyasası

peyaseya êvarê (gera ku êrarkî tê kirin)

akşam piyasasına çıktık


akşama sabaha

di van nêzan de dan êvarkî, ji êvarê dan a her êvar


akşamlar hayrolsun!

êvarbaş, êvara we bixêr (gava mirov êvarkî diçe cihekî dibêje), êvara we bimîne xweş, êvarbaş (gava mirov ji cihekî radibe, dibêje)

nerede akşam orada sabah


al yuvar

sorgilorik, gilorikê sor, erîtrosît (gilokên sor ên di nava xwînê de ne û alîkariya guhestina oksîjenê dikin)


al!

al bir aksilik


alabanda ateş

ji nişka ve bi topên li hêleke keştiyê agir kirin


alacağı olsun

alacağın olsun, bir gün bunun öcünü senden alacağım

bila bi deyn be, rojekê ez dê heyfa vê ji te bistînim

alacağım olsun da ala kargada olsun

deyn ewladê nêr e, bila çêlek avis be kengê za


alaturka saat

saeta elatirkî, saeta ku çûna ava ya rojê di


alcak verecek

dan û stan (ji bo têkiliya kirin û firotinê)


alegro

alegro (dide nîşan ku parçeyeke muzî kê bi awayekî sivik û coş tê jendin)


aleste

meğer sokak kapısının önünde her şey hazır, her şey aleste imiş meğer

li ber deriyê kuçeyê her tişt amade, her tişt li tetikan bûye


alevî

Alewî, Elewî (kesê ku pêgirê Alewîtiyê ye)


aleykümselam

aleykümselam (xweşî li ser be), ev gotin li ser gotina selamuneley kum tê dayîn ku ew jî tê maneya xweşî, selamet li be


alimallah

bunu yaparsa alimallah yüzüne bakmam

bi Xwedê ku ew vî tiştî bike ez nema li rûyê wê binerim b


Allah bilir

Xwedê zane, Xwedê zanibe, bi Xwedê ye, Xwezan, Xwezanî, Xwazan

ne zaman geleceği Allah bilir

Allah bilir, bu iş karışacağa benziyor

ji min re wisa tê ku, wê ev tişt li nava hev bi keve


Allah göstermesin

Xwedê nîşan nede, Xwedê nîşanî (yekî) nede, Xwedê neke


Allah için

ji bo Xwedê, ji bona Xwe dê, hawayê Xwedê, weka Xwedê, heqa Xwedê, ji xêra Xwedê re, bi xatirê xwedê

Allah için, güzel konuşuyor


Allah kahretsin

Xwedê qehra xwe lê bike, Xwedê qehr û xezeba xwe lê bike


Allah korusun

Xwedê bistrîne, Xwedê xweyî bike, Xwe dê muhafize bike


Allah var

Xwedê heye, Xwedayê (yekî) li seriya me ye

Allah var, böyle bir işi o yapmaz

Xwedê heye (an jî Xwedayê wê li seriya me ye) ew karekî wiha nake


Allah vermesin

Allah vermesin, gitse yandım


Allah versin

Xwedê bide, Xwedê karê (yekî) li hev bîne

Xwedê bide (ji bo qe wirandina parsekan)


allaha emanet

Allaha emanet, iyi çocuktur


allaha ısmarladık

emanetî Xwedê be (an jî emanetî Xwedê bin), Xwa hafiz


allaha yalvar

ji Xwedê bixwaze, lavahiyan ji Xwedê bike


allaha şükür

sed hezar bar şikur ji xwe dê re, sed hezar car şikur ji Xwedê re, hemd ji Xwedê re, hemdê Xweda şikur, şabaş ji Xwedê re


Allah'ın adamı

budelayê Xwedê, feqîrê Xwedê, ev dalê Xwedê


Allah'ın cezası

belaya Xwedê (ji bo kesên netebt ku wekî teniya bidon bi mirovan ve dizeliqin)


Allah'ın günü

bu adam Allahın günü burda


Allah'ın hikmeti

Allahın hikmeti, kayanın içinde kocaman bir ağaç bitmiş

hikmeta Xwedê ye, di nav zinêr de dareke mezin heşîn bûye


Allah'ın kulu

burada yol gösterecek Allahın kulu yok mu

li vir evdekî Xwedê tune ku rê nîşanî me bide


allahını seversen

tu xwedê, tu Xwedayê xwe bihebînî, tu bi Xwedê bikî, tu bi Xwedayê xwe bikî


allahtan

yağmur başladı, Allahtan şemsiyemi yanıma almışım

baranê dest pê kir, Xwedê kir ku min sîwana xwe bi xwe re anîbû

gözleri Allahtan sürmeli


alman gümüşü

mayşor (pêkhatiyeke ji çînko, sifir û nîkel ku dişibe zîv)


alman papatyası

cureyeke beybûnê ye ku li naverasta Ewrûpayê hêşîn dibe (Anthe mis mobilis)


almancı

Almanvanî (karkerên Tirk û Kurd ku li Almanyayê dixebitin)


alt tarafı

alt yanı bir milyonluk kitap


altın bilezik

nanê pehtî (ji bo pîşe û meslekê ku jê pere tê)

marangozlük altın bileziktir


altın kesiği

zêrê paqij ku ji erdê mîna kulçe derdikeve


altın küpü

kûpê zêran (kesê ku mal û pereyan dide hev, zengîn)


altın oluk

xercî, sîm û gulavdûnên li ser qûmaşê hevrîşim


altın top

greyfurt, dara greyfurt (Citrus decumana)


altın topu

topikî (ji bo zarokên gingirî ku hî na li ber hembêzê ne)


altmış dörtlük

şêstûçarî (notaya ku nirxa wê ji şêst û çaran yek e (mûzîk)


alâmetifarika

marka (markaya li ser malên bazirganiyê)


alçılı su

alçılı bacak


ama ne

ama ne film!

ama ne kılık


aman derim!

evi satacakmışsın, aman derim


amerikanist

Amerikanîst (zanyarê ku bi dîrok û çanda Amerikayê bilî dibe)


ana mal

sermaye (ji bo sazkirina karekî bazirganî sermaye û hemû tiştên ku çi çaxa mirov bixwaze bikaribe bike pere)


ana malcı

sermayedar, kapitalîst (kesê xwediyê amrazên hilberînê)

sermayedar, kapitalîst (kesi ku pergala sermayedariyê diecibîne, diparize


anam!

denglêkirina bêteklîf li her kesî, çi mêr çi jin, çi zarok çi mezin


ananevî

gerdîşî, bastaneyî, kevnetoreyî, kevneşopî, bastanî


anası yerinde

di şûna diya wî de ye (ji bo jina pîr ku bi xortekî re dide û distîne an jî pê re zewiciye)


anasının kızı

ne qîza wê dê ye (ji bo keça ku kurm û xû yên diya xwe hilaniye)


anglikanizm

Anglîkanîzm (aqîdeya ku dêra Îngilîz pê girtiye)


anglosakson

Anglosakson (navê ku li êlên ji nîjada germen tê kirin ku di sedsa la V û VI de Brîtanyaya mezin dagir kirîbûn)

Anglosakson (kesi ku zimanê wî yê maderî îngilîzî ye)

Anglosakson (tiştê ku xweserî Îngilîzan e)

Anglosakson eğitimi


anıtkabir

gora ku ji bo şexsiyetin dîrokî hatiye çikirin


antiparantez

Nerast hatiye nivîsandin. Ji bo ya rast Binêre antrparantez.


anzart

dareke bejnkurt ku li welatên germ hêşîn dibe (Sarcocolla)

xîç û be nîştê vê darê ku di tedawiya bîrînan de tê bikaranîn


aptes

destav, avrêj (ji bo mîzkirin û valakirina rûviya stûr)


aptesinde namazında

hişê (yekî) li nimêj û destmêja (yekî) ye


araban kürdî

meqameke muzîkê ye ku kêm hatiye bikaranîn


arabist

Erebîzan (zanyarê ku bi ziman û wêjeya Erebî re bilî dibe)


arajman

duristkirin, sererastkirin, arajman (mûzîk)


arap olayım

bi awayekî henekî ji bo ku mirov ê li hemberî xwe bide bawer kirin tê gotin


arap saçı

kafîrkeratî, linavhevketî, rewşa tevlihev


arap uyandı

sûravka xwe xwarin, hişê (yekî) hatin serê (yekî)


arasat

Eresat (li gorî baweriya misilmana cihê ku roja qiyametê wê mirî lê bicivin hev)


arganot

arganot, ajaleke ku dişibe ahtapotê (Argonauta argo) (zoolojî)


arı gibi

(kesê) çibik, jêhatî, çeleng, merkemotê kulê


arkadan

arkasından onu övdü


arkaplan

Rûerd (Di komputergeriyê de ji bo wêne an jî rengê di binê tiştekî de êRengê rûyê erdê, wêneya rûyê erdê an jî wêneya sermaseya komputerm)


arkası pek

pişta (yekî) qewî ye, pişta (yekî) saxlem e


arkası yufka

gava ku xwarineke xweş tê xwarin, ji bo tunebûna xwarineke din tê gotin

li hemberî ser mayê xwe baş nenixumandin


arnavut ciğeri

kezeba sorkirî (cîgera ku di taweyê de tê sorkirin)


arnavut kaldırımı

peyariya berkin (peya rêya ku bi kwvirên gir û hûr û bi awayekî serobero hatiye çêkirin)


artist gibi

(kesê) bi bejn û bal, bedew û lihevhatî, eynî artîst e


artçıl

artçıl deprem


arzuhal gibi

wekî erzûhalê (ji bo pir dirêji ya tiştekî)


aslan gibi

mîna şêran, xortê bibejn û bal, lihevhatî


aslanım

şêro!, bera no! (ji bo denglêkirina li xortan)


asrı saadet

esrê saadet, zamane ku Hz Mihemed tê de jiyaye


at cambazı

cambazê hespan (ji bo kesê ku hespan di kire)

cambazê hespan (cambazê ku li sîrkan li ser hespan pêşaniyê dike)


at taşı

bazdok, bazdonek, bazber, kevi rê bestan, pê bazdonek, bazdanok, pêbazk


ateş gibi

eynî a gir e, sor e (ji bo tiştê pir germ)

agir e, eynî agirê sor e, eynî afat e (ji bo kesên jê hatî, bikêr û jîr)


ateşler içinde

di nav agir de ye (ji bo kesê nexweş ê ku canê wî pir dikele)


atlı prens

kız atlı prensini görmüş gidecek


atom ağırlığı

atom bombası


avam kamarası

meclîsa parlementerên îngîltereyê, kamereya avaman


ay çiçeği

gulberojk, gula berberoj, gula berbero, gula berbiro (Helianthus annuus)


ayak bağı

bu çocuk bana ayak bağı oluyor


ayağının altında

(ayaklar altında) (cihek) jê ve xonê bûn wekî eynîk, (cihek) ji (yekî) re xuya bûn

tepeye çıktığında köy ayağın altında

gava tu derkevî serê gir gund ji te re wekî eynik xuya ye


ayıptır söylenmesi

ayıptır söylenmesi, ama size karşı kötü konuştu

li me negirin, lê gotinên ne xweş ji bo we gotin

ayıptır söylenmesi, akşamleyin et yedik

di gotinê de eyp tune, me êvarê goşt xwar


aynı

bu kalem sizinkisinin aynısı

ev pênûs ji ya we ye (an jî ev pênûs eynî ji ya we ye)

eynî (ji bo tiştê ku di navbera wan de cudayî nîn e)


ayol

kemê, kurê, keçê (bi giştî jin di çaxê denglêkirinê de bi kar tinin)


ayrı basım

cudaçapî (bi giştî nivîseke zanistî ku di kovarekê de hatiye çapkirin, ji nû ve çapkirina wê ya wekî broşür)


az değil!

sen de az değilsin, muziplikte üstüne yoktur

tu ne hindik î (an jî tu têra xwe heyî), di mizawiriyê de kes di ser te re nîn e


azamî

zêdetirîn, pirtirîn, bilindtirîn, berzetirîn, bêhtirîn, ezamî, maksîmûm


azizi

hêjayê ber dilê (yekî), şîrînê ber dilê ()


aç açına

ilacını aç açına al


aç karnına

aç karnına sigara içme


açık alınla

açık alınla bu görevi yerine getirdik


açık gözlülük

çavvekirîtî, çavbalî, wuryayî, çavhilkiritî


açıklanamaz

Nayê vegotin, nayê îzahkirin (Tişta ku nikare were vegotin, îzahkirin, ravekirin)


ağı gibi

we kî jehr e (ji bo tiştên ku pir diêşîne û tesir dide mirov


ağıza alınmaz

nehatin gotin, nayê gotin (ji bo çêr û gotinan)


ağzından

bu şarkıyı Ali'ni ağzından yazdım


ağzını öpeyim

mala me bi qurbana vî devê te, siheta te xweş be, devo tu şekir tê de bî


aşağı kurtarmaz

bu flyatan aşağı kurtarmaz


aşağıya doğru

aşağıya doğru inmek


aşıklısı

ben bû işin âşıklısı değilim

ez ne miriyê vî karî me aşıkane bengiyane, dildarane, aşiqane


aşıktaş

hembengî (dildarê hev, ji jin û mêr yê bengî)


aşk olsun

helal be (ji te re), ev ji bo gazinkirinê jî tê bikaranîn


aşkımsın

Tu evîna min î Tu yara min î Tu evîndara min î Tu dildara min î


babam!

sen bildiğini söyle babam

tu çi zanî wî bibêje bavê min (ji bo denglêkirinê)

git babam git, yol bitmiyor


baban öle

tu kur bî bi bavê xwe de (jin ji hev re dibêjin)


babaî

Babayî, Babaî (kesê ji mezhebe Babayiyan)


bacağı kadar

pizikek, heye çar tilî, bi qasî bihost û nîvekî

bacak kadar çocuk


badem gibi

xiyara şidandî, xiyara teze (xiyarê teze û gava tê xwarin xirpînî jê tê)


bak bak!

bak bak neler olmuş da haberimiz yok

tu lê binêre, çi qewimiye, haya me jê nîn e


bakalım

(bakayım) ez lê binêrim, ca ez lê binêrim

sonra bakalım, ilçeye araba var mı?

paşê em dê lê binêrin ka erebe diçe navçeyê


bakar mısınız!

ca li min binêre, ca bala xwe bide min (baneşana denglêkirinê)


bakarsın

evde tedarikli olmak lazım, bakarsın misafir gelir

divê mirov li malê tim bi tedarek be, te dît ku hêr û mêvan hatin


bakkam

beqem (Haematoxylon campechianum) (botanîk)


bakla kadar

wekî beqekî, bi qasî beqekî (ji bo gir û mezinbûna spî, keç û tiştên wisa tê gotin)


baklava börek

eynî dewet e (gava karekî mirov li karekî din qiyas bike ku kirina wî kari ji karê din xweştir be, tê gotin)

beqlewa be jî (xwarin bê berê yekî û ew jî gava têr be, dibêje)


baklava dilimi

baklava dilimi şeklinde


baksana!

ca binêrel ca binêrin (ji bo denglêkirinê)

bala xwe bidê!, dêhna xwe bidê! lê binêre!

baksana akşam oluyor


baktıkça alır

tu çiqas lê dinêri hê bi xweşikiya wê dihesî


bal gibi

eynî (an jî wekî) hingiv e (ji bo tiştên ku pir şîrîn e tê gotin)

jê re şik nîn e, bêşik, bêguman, wisa xweş

bal gibi de bu iş olur


bal gümeci

cureyek kêlên kurîşkî ku dişibe nanikê şana hingiv


baldırı çıplak

çîmrût, çaqrût, rantazî, teşkrût, kaprût, ebeboz, pêxwas


balık gözü

ji bo qeytan di sol û pêlavan de qulpa ku ji hesin û hestî hatiye çêkirin


balık sırtı

li sirta masî (li ser pot û pertalan nîgareyê ku di teşeya dasiyê masiyê de ye)

çeşîdekî sukrê avê ye da ku av li vî alî û li wî alî here


balıkçı kazağı

cureyek qazaxê ku beşa stû tê hata ber çeneyê û lê tê qelaptin


balkanbal kelebeği

celebek mînmînika ku zirar û ziyanê dide kewara mêşan (Balleria melIonella)


ballı baba

gezika derewîn, hingivîn, gula hingivîn (Lamiumalbum) (botanîk)


balçık hurması

xurme an jî hêjîra ku li ser tiştekî tê hişkirin


batiniye

Batiniye (navê tarîqetên ku bawer dikin di hundirên tiştên xuya de tiştên pendî hene)


bayrak altı

leşkerî, eskerî, xizmetkirina ji bo artêşê


bayrak gibi

wekî ala (an jî beyreq) (ji bo wekî beyreq xwe dan xuyakirin)


bayram ayı

li gorî salnameya koçberî (hicrî) meha ku piştî remezanê tê, şewal


bayram üstü

beriya cejnê, nêzî îdê (ji bo rojên nêzika îdê)


bazı

carinan, car caran, car car, hin caran, hinde car


bağırsaklarını deşerim

ez dê hûr û rodiyê te beri erdê bidim (argo)


baş fiyat

zêdetir fiyet, fiyeta herî zêde (fiyeta herî zêde ya tespîtkirî)


baş yukarı

setjorek bat cureyek taqozê ji dara şimşadê


başefendî

semivîsevan, serkatip, di daîreyên dewletê de qidemtirîn karmend


başı belâda

serî di belayê de, serî di gêjahiyan de ye


başı bütün

kesê ku jina wî (an jî jina ku mêrê wê) li heyatê ye


başı dertte

serî di teq û reqan de ye, serî di gêjahiyê de ye, serî di derdan de ye


başı eğik

serşor, serxwar, semixûn, serkubandî, sernixwîn


başına çalsın

bila di çavê xwe bike, bila bike çavê xwe


başında

di serî de, serê pêşîn, beriya her tiştî

öldürücü hastalıkların başında kanser hastalığı geliyor

di serê nexweşînên kujende de şêrpençe tê


başının altında

di bin serê (yekî) de (di bin balgiyê de)


başmabeynci

serekmabeynvan (di seraya Osmanî de serekê mabeynvanan)


be hey

behey adam, behey Allahtan korkmaz!


bebek gibi

eynî sebî, eynî zarok, eynî bebek (ji bo kesên ku lebata wan ber bi ya pitikan ve diçe)


belası

namus belâsı


belki de

belki de bu durumun kusuru bizde


bellek yitimi

ji hiş ketin, ji hiş çûn (ji bo demeke hindik)


belâ

bela, qeda, teşqele, tomik, dûmat (rewşa ku mirov nikare jê xelas bibe)

kumar toplum için büyük bir beladır

bela, bobelat, karesat, teşqele (bûyer an jî kesê ku zerar û ziyanê dide derdora xwe)

Allah belâsını versin

kumar belâsına tutuldu


benim diyen

ê ku dibêje ez heme, ê ku dibêje ez ji nava xwe têr im


berat gecesi

şeva beratê (şeva qendîlê ku tê de pêxembertî ji Hz Mihemed re hatiye)


bereket versin

Xwedê bereketa xwe bikê (gava yek pere ji kesekî distîne dibêje)


bereketli ola!

bereketa Xwedê tê de be, Xwedê zêde bike, piyê Xocê Xizir lê be (ji kesê gava ku nan dixwe an jî debra xwe hiltîne tê gotin)


beriki

beriki ev

o değil beriki kalemi ver

öteki kalemi değil berikini ver


beton gibi

wekî beton, eynî beton (ji bo tiştên sirt û saxlem)


betonkarar

tevdêra betonê, makîneya ku betonê li hev dixe


beyaz sinek

kêrmeşeke ku li ser pembû hêkan dike û ziyanê dide wan


beyin göçü

koça têgihîştiyan (ji bo xebatê çûna kesên gihîştî, hêvotî û zana ya welatekî xerîb)


beyin gücü

hêza mêjî (hêza ramanê ya zanyar, pispor û pîşekarên welatekî ku têr baş gihiyane)


beyin sarsıntısı

[ Leqandin a Mejî ], Ev gotin, raste rast li hemberî "concussion of the brain" anku "beyin sarsıntısı" ye û li gelek deverên Kurdistanê tê bikaranîn.


beyin zarı

xaşeya mêjiyê (ku ji sê tewqan têne pê: Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater)


beylik söz

gotina klîşe (ku her kes pê dizane û tu tesîra wê nîn e)


bez tüyler

di riwekan de pûrta ku ji wan av derdikeve der


bezeyeci

nexşebend, neqaş, mitinandvan, dekorator


bezirgân başı

erkedarê ku ji padişah re çûl, caw, tulbend û tiştên wisa temin dikirin û her wiha ew diparastin


beş pençe

ajelekî deryayê ku di teşeyê stêrkê de ye û çermê wê bi strîk in (Uraster)


beşeri

beşerî (tiştê ku bi ademîzad ve têkildar e)

beşerî coğrafya


beşik kertiği

Ayşe Remzi'nin beşik kertmesidir


beşik örtüsü

xaniyê meyane ku ji du aliyan ve çiraneka wê heye


biber gibi

eynî îsot e (ji bo tiştê ku pir tûj û no ye)


biblografya

çavkanî, serkanî, jêderk, pêristname, bîblografya, bîblografî


bidât

bîd'at (daraz û prensîbên ku piştî Hz Muhemed di dînê îslamê de peyde bûne)

bîdat (tiştên ku pişt re çêbûne, peyde bûne)


bilek gibi

wekî gurzekê, bi qasî gurzekê (ji bo gurbûna por û avê)


bilek gücü

qeweta dest, bi qeweta destan, qeweta mil


bilir bilmez

günde belki yüz defa, bilir bilmez hep yapardım

rojê belkî sed carî, min ev ji ber xwe ve dikir


bilurlu

belordar, bibelor (madeya ku tê de belor heye)


bilûriye

belorîn (tiştê ku ji belorê hatiye çêkirin)


biner biner

onlara biner biner ver


bir de

sen, o, bir de ben

hema, dîtina ku min dît, ez çi bibînim, min bala (dêhna) xwe dayê

bir de ne göreyim, karşımda

bir de öyle demişim ne çıkar


bir el

bir el ateş etti


bir türlü

Gelsem bir türlü gelmesem bir türlü.

Bir türlü onu ikna edemedim.


bir yönüyle

ji seriyekî ve, ji hêlekê ve, ji aliyekî ve


bir çenekliler

yektelaşî, famîleya riwekên yektelaşî (familyeya riwekan ku tovê wan ji yek telaşî tê pê)


birbiri

hev, hev û din, êk û din, hevdû, êkdû, lêk

birbirlerinin yüzüne baktılar

birbiri ardınca on kişi geldi


birinin adına

halk adına


birleştirmişsin

avêtin ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin)


bit kadar

wekî moriyekê, mîna morîkeke hûr (ji bo tiştên pir hûr û biçûçik)


bitli kokuş

kufteqirêj, pîsa qerpalî, pîsa genî (bi henekî, ji kesên şamoşewlo û qirêjokî re tê gotin)


bizimki

ê me, ew (gava jin navê mêrên xwe hilnadin wisa dibêjin) c


biçer bağlar

makîneya ku hem diçine û hem jî girê dide


biçer döver

makîneya dirûnê, makîneya çinînê, makîneya dirûn û gêreyê


bodrum gibi

eynî koxik, wekî koxik (odeya ku tavê nabûne û nizm e)


bolşevik

Bolşevîk (tiştê ku bi Bolşevîkiyhe têkildar e)


bomba gibi

xwendekarê ku têr baş xebitiye, xwe amade kiriye


boncuk gibi

çavnûtik, hûrik (ji bo çav) mavisi hêşînê moriyan (hêşînê bi keşke ve)


boy oranı

rêjeya bejnê rêjeya bilindahiyê (yükseklik oranı)


boynuna

günahı söyleyenlerin boynuna


boz geven

cureyekî genekan (Astragalus microcephalus)


boz yürük

marekî sermezin, teri stûr û kurt û bêjehrî (Eryx)


boğa gibi

wekî boxekî ye, eynî gaboxe ye, wekî gamêşekî ye (ji bo xortên li ser xwe û xurt)


boğaz derdi

derdê zik, etra zik (ji bo mijûliya ji bo peydekirina xwarin û vexwarinê)

boğaz derdine düşmüşüm, akşama ne yapacağım ben

ez ketime derdê xwarinê, ez nizanim êvarê ez dê çi çêbikim


boğaz durmaz

ray li her tiştî dibe li birçîbûnê nabe, ray li zikê birçî dibe li yê nîvco nabe


boğaz ola

noşîcan be, efiyet be (ji bo kesên ku li ser xwarinê ne ji wan re tê gotin)


brahman

Brahman (ji qatqatiya Hindan, kasta pêşîn)


bre

bre bu ne büyük gemi!


bu yana

ilkçağdan bu yana


bu yüzden

ji bo vê (vî) , ji ber vê, ji ber vê yekê


bugünlerde

di van rojan de, di van çendan de, van rojan, van çendan


bundan dolayı

Loma, lewma, ji ber vê yekê, ji rûyê vê yekê


bunun burası

bunun burası benim evim


buz gibi

adam buz gibi hırsız

eynî berf e, eynî belekê berfê ye (ji bo paqijbûn û bibezbûna goşt tê gotin)


bölük börçük

parçe wesle, parçe parçe, wesle wesle, parparî


böylelikle

her wiha, bi vî awayî, bi vî rengî, a ewa, a halo


böğüre böğüre

bioreor, bimoremor, bimûremûr (ji bo dewarên mîna çêlek, ga û gamêş)


bütün çıplaklığıyla

bi ser û bin, ji serî heta binî, bi tevahî

olayı bütün çıplaklığıyla bana anlattı


büyük ayı

Komika Sêwiyan, Heft Bira, Termê Merxê, Dobê Ekber


büyükten büyüğe

heqê yê mezin (ji bo mîratê ku pêşî ji yê mezin re, ku ew bimire ji yê pey re)


cacık otu

cûng, cûnî cadaloz keftor, keftore (pîrejina ku pir dipeyive û cirnexweş e)


cadı gibi

eynî pîresêr e (ji bo kesa pêkhatî, jêhatî)

eynî pîrevok e, eynî keftor e (ji bo kesa ku gepora porê wê lihevketiye, gemarî û pir çepel û kirêt e)


caferi

Caferî (milekî Þiîtiyê û kesê ji vî milî)


cambul

cumbul avşoqî (xwarina ku tê de pir av heye)


can pahasına

can pahasına ben bugünlere geldim

ez di ruhê xwe bihurîm û wisa hatim van rojan


canavar gibi

yekî wekî cinawerekî (ji bo kesê gir), eynî cinawir e, eynî peranî ye (êrîşkar)

canavar kesilmek=bûn cinawir, bûn wekî peraniyan


canı isterse

bizimle gelmeyi kabul etmiyor dediğimde canı isterse, diye cevap verdi

gava min jê re gote ku ew qebûl nake bi me re bê ew zane, got


canı çıksın!

bila canê (yekî) derkeve!, bila ruhê (yekî) derkeve!


canım

wekî ruh (ji bo tiştên ku di dilê mirov de şîrîn in)

canım elbisesini kirletmiş


canımsın

Tu cana min î, Tu delala min î, Tu rihê min î


canlısı

para canlısı


carcur

cirecir, carecar, bereber (ji bo axaftina bê ser û ber)


cebelezi

avêtin bêrîkê (ji bo tiştê ku ne heqê yekî be, lê xwedî derkeve û bike beriya xwe) (argo)


ceddine lânet

lanet li kok û zureta te be! lanet bibare li te û heftê bavên te!, lanet li te û li heft bavên te be!


ceddine rahmet!

rehmet li bavê te be!, rehmet li dê û bavê te be!


cehennem gibi

eynî dojeh, eynî cehenem (ji bo devera pir germ tê gotin)


cehennemin bucağı

perê dinyayê, orta celmê (ji bo cihê dûr)

cehennemin bucağı da olsa giderim


cemaziyülevvel

meha pêncemîn a salnameya heyvî, meha mezin a tobeyan


cemaziyülâhır

meha şeşemîn a salnameya heyvî, meha biçûk a tobeyan


cenaze gibi

eynî rengê miriyan lê ketiye, eynî dirûvê miriyan pê dixe, eynî ketiye halê miriyan (ji bo kesê zerhimî û ruh tê de nemayê tê gotin)


cennet balığı

masiyê bihuştê (Macropodus viridiauratus)


cennet gibi

wekî bihuştê ye, mîna cenetê ye (ji bo devera xweş û xweytîlêkirî)


cenubî

başûr, başûrî (tiştê ku bi başûr ve têkildar e


cerar

artêşa qelebalix a ku bi pêwistiyên şer hatiye a rastin


cermen

Germen, gelê Germen û kesê ji vî gelî ku berê li Almanya, Bohemya û li rojavayê Polonyayî li welatê bi navê germeniyayê dijiya


cermen dilleri

zimanê Germenîk (ku li bakurê Ewrûpayê tê axaftin)


ceylan gibi

wekî xezalan, eynî xezal e (kesa navterhîn û zirav)


ceza mahkemesi

dadgeha sizayî, dadgeha cezayî, dadgeha tawanan


ciban

culbe, gilêne (çeşîdek lobiyên ku libên wê biçûk in)


cin göz

çavhilkirî (kesê çawekirî yê nayê xapandin)


cin çalığı

terebe, tewtewe, çelexwarî (ji bo kesê bêteşe û kirêt)


cinaî

kuştinî (tiştê ku bi kuştinê re têkildar e)


cıs

biv, bive, cize (gava zarok ber bi agir an jî tiştekî xetemak ve diçin ji wan re tê gotin)


cıva gibi

belhizok, çeleng (kesê ku li cihê xwe natêbite)


ciğerimin köşesi

cegera min, kezeba min (ji bo kesê ku jê pir tê hezkirin)

cegera min, kezeba min (ji bo zarokê ku jê tê hezkirin)


cülüsiye

bexşîşa ku gava hıiûmdar derdiketin ser text, belav dikirin

helbesta ku helbestvan li ser derketina ser text a padîşah nivisandiye


cüppe gibi

wekî cibeyê (ji bo kincên mezin û fireh)


daha neler

na lo, nizanim çi (di wateya qet wisa dibe de)

anlat bakayım, daha neler


dahiliye mütehassısı

bijîşkê hinavî, pisporê nexweşînên hundirî


dal gibi

yekî şaxînî, wekî şaxê, bejnşaxînî, navterhînî


dalap

telew (dişi köpekler için), fal (dişi tek tırnaklı hayvanlar için)


dalgın dalgın

çocuklu kadın çevresine dalgın dalgın bakıyordu

jina bizarok hema wisa mitrî mitrî li derdorê dinihêrt


dalkurutan

cureyek kêzika ku dikeve bin qaçilê daran û wan hişk dike (nemaze dare benavê)


dalya

gotina heşyarkirmê; gava tiştek tê jimartin, rastî yekeya hatî destnîşankirin, tê gotin


dalyan kılıç

şûrê tazî, şûrê rûs


damlataş

kevirê netraştî yê cîlakirî yê buha an jî nîvbuha


dana burnu

cobir, cûbir, lar (Gryllotalpa vulgaris)


danışma kurulu

desteya rawêjkariyê, lijneya şêwirdariyê


davul gibi

wekî defê werimî ye, wekî defê vezelandî


davul tozu

hewa ye (ji bo tiştekî ku çêbûn ar jî pêkhatina wî ne gengaz e)


dayak düşkünü

kesê ku kutana (lêdan an jî lêxistina) xwe heq kiriye, xwe aniye lêxistinê


dayı çocuğu

kurxal, pisxal (dayı oğlu), dotxal (dayı kızı)


dağ gibi

wekî çiyayekî, bi qandî çiyayekî, bi qasî çiyayekî

dağ gibi delikanlı

tebabek, ecêbek, wekî çiyayekî (ji bo pirbûn û zehfbûna tiştekî)

dağ gibi bulaşık önüne yığıldı

ecêbek firaqê qirêjî li berê hatin danîn


dağ taş

kevir û kuçik (ji bo devera derveyî bajêr)

dağ taş asker olmuş


dağarcığı yüklü

tûrê (yekî) tije ye, tûrikê (yekî) tije ye (ji bo kesê pir zane tê gotin)


dağda büyümüş

tu dibêjî qey li çiya mezin bûye (ji bo kesê bêpîr û pergal)


dedi mi

saat üç dedi mi okulda


deflâlasyon

deflasyon (tengiya pereyan, kêmbûna diravan)


defol!

biteqize!, biqeşite! bicihim! here ji wê!


defteri hakani

di heyna Osmaniyan de Gerînendetiya Giştî ya Tapo û Kadastroyê


deme gitsin

öyle sevindim ki deme gitsin


demek ki

pêmanê ku, bi wê manê ku ,pêmanêk' ,bu işe başlamışlar, demek ki kendilerine güveniyorla,bi kurdî ¨ dest bi vî karî kirine, pêmanê ku bi xwe ewle ne

ango, yan go, yan tê gotin ku,bu işe başlamışlar, yani kendilerine güveniyorlar,bi kurdî: dest bi vî karî kirine, ango bi xwe ewle ne

anku, an go,yan jî ku,bu işe başlamışlar, ya farkinda degiller yada kendilerine güveniyorlar,bi kurdî: dest bi vî karî kirine, an ne di ferqiyê de ne anku bi xwe ewle ne

nexwe, ne xwe, heke ne wisa be, kendilerine güveniyorlar,yoksa bu işe başlamazlardi,bi kurdî: bi xwe ewle ne,nexwe dest bi vî karî nedikirin

jixwe, ji xwe, her wisa , bu işe başlamişlar zaten başka çareleri yoktu,bi kurdî: dest bi wî karî kirine, jixwe tu çareya wan nema bû


demet tel

baq, boq, bax, taxe, deste, qevd (ji bo baqê kulîlk û riwekan)

gidiş, melû, pimag, taxe (gurzê ji bo debrê)


demir gibi

eynî pola, wekî pola, pola ye (ji bo kesê xurt û hêzdar)


demir üzerinde

lengerhildayî (keştiya ku lengerê xwe hildaye û dike bi rê bikeve) der


den dolayı

senden dolayı buraya geldim


deprem bilimci

hejeknas, axhejnas, erdhejnas, sîsmolog (zanyarê erdhejê)


derdi günü

onun derdi günü roman


derik

Dêrika çiyayê mazî (Navçeyeke girêdayî Mêrdînê)


derisine sığmaz

kuşpene, fîştere (ji bo kesê ku pir qure ye)


derken

bitti bitiyor derken, hâlâ bitmeyen havaalanı

balafirgeha ku digel ku hate gotin dike biqede, lê hîna neqediyaye

yazı yazıyordu, derken misafir geldi

min nivîs dinivîsand, di wê heynê de mêvan hat

akşamdan önce varacağız derken, ancak gece yarısı varabildik

me got qey em dê êvarê bigihin wê derê, lê ancax nîvê şevê em gihîştinê


dert değil!

ne xem e!, ne derd e! xem nîn e! (ji bo tiştê ku ne hêja ye yek bi ber bikeve)


derya gibi

wekî behr e, eynî behr e (ji bo kesê pir zana)


destanı

destanî, dasîtanî (tiştê ku di şêweya destan de hatiye nivisandin)


desteklenmiyor

nayê piştgirîkirin, nayê pesartin, nayê destekkirin


dev gibi

wekî dêw, mîna hûtekî (ji bo tişt an jî kêsê gir û hêwilnak)


devenin başı

(devenin papucu veya devenin nalı) na lo, serê devê


devletlerarası

devletlerarası barış antlaşması


devrisi

dotir, dêhtir, a dinî (ji bo roj, hefte, meh û salê)

devrisi gün


değerbilir

rûmetgir, xatirzan, qedirgir, qedirzan, qedirşînas


dibekçi

conîvanî (ê ku tiştan di conî de dikute)


digor

Têkor (Dugor) (Navçeyeke girêdayî Qersê)


dik rüzgar

baya ku ji aliyê pêşiya keştiyê ve tê der


dil bilim

zimanzanîn, zimanzanist, zanyariya ziman


dil laboratuarı

laboratuvara zimên (cihê ku tê de zimanên biyan tên hînkirin)


dil oğlanı

xortê ku li Stenbolê li balyozxanên biyanî bi mebesta wergêriyê dihatin hêvotin


dil tutukluğu

zimangiranî, devê (yekî) negerîn, zimanê (yeki) hatin girtin (ji ber sedemekê bi zorekê peyîvîn)

deve (yekî) ketin hev (nekarîna axiftinê)


dilber dudağı

şîraniyeke hevirîn ku di şeklê lêvan de tê çêkirin


dile kolay

ziman rihet e (ji bo tiştê ku gotin rihet lê kirina wî zor be)


dilenci çanağı

eynî parsa mitriban e (ji bo tiştê ku her teba tê de heye vapuru vapûra ku serî li hemû lengergehan dixe


dileğin gibi

(dilediğiniz gibi) li gorî dilê te (an jî we)


dileğiyle

bi daxwaza, bixwesteka, bi hêviya, bi niyaza Görüşmek dileğiyle: Bi daxwaza hevdîtinê Başarman dileğiyle: Bi niyaza serkeftina te


dilinin ucuyla

bi serê ziman, bi serê poz (ne ji dil û can)


dilli düdük

pîpik, fîrfîrk, tûtûk (cureyek pîpika ku ji şaxên zirav ên bî, hevr, tû û qamîşan tê çêkirin)

wîrwîrok (kesê ku zêde bixeberdan e) (bir şeyi)


dini bütün

(yekî) teqwa (kesê ku bi dînê xwe ve ye)


dinleme salonu

lîwana guhdarîkirinê, salona guhdanê, odîtoryûm (ji bo cihê ku lê berhemên muzîk û şanoyê tê guhdarîkirin, ku lê weşanê radyo û televizyonê tê kirin an jî tê tomarkirin)


dip deniz

tencerenin dibi

bin, qorat (beşa tiştekî çik ê digihîje erdê, an jî derdora wî)

saçlarımın dipleri terlemişti

salonun dibindeki masalar


dipsiz testi

binê tûrikê (yekî) qul e (kesê ku pere û mal nade hev, hema zêha dike)


direk gibi

wekî stûnekî, wekî kutekî ye (ji bo kesê gir û zexm)


divanı hümayun

dîwana hümâyûn (kuji padîşah, sedrezam û erkedarê payebilind ên dewletê pêk dihat)

dîwanxane (ya ku ew dîwana hanê lê rûdinişt)


divanî

nivîsa ku di belgeyên mîna ferman û belaxetê de hatiye bikaranîn ku ji divan kalemi derketine


divanî kırması

cureya nivîsa sivik û hêsankirî ya divanîyê


diz kemiği

hestiyê çokê, hestiyê jinûyê, hestiyê kabokê


dızdığının dızdığı

çikê çik (ji bo xizmtiya dûr a kesan tê gotin)

bu benim dızdığının dızdığının oğludu


dizinin dibi

li ber (yekî) ye, di nav dest û piyê (me) de ye (ji bo tiştê ku pir nêzik e)

dizinin dibindekini görmüyor, gelip bize dalaşıyor

ê li ber xwe nabîne, tê bela xwe di me dide


diğer

dîtir, diğer, dike, dîtirk, a din, ê din, dî

sen değil diğeri gelsin


dış hat

xetên derveyî (riya ku ragihandin û veguhastina derve pê dibe)

dış hatlarda çalışan görevliler

erkedarên ku di xetên derveyî de dixebitin


dişe dokunur

yazıyı okudum, dişe dokunur bir şey yok

min nivîsar xwend, tê de tiştekî pak nîn e


dişine göre

diranê (yekî) tê de diçe (ji bo pêkaribûnê)


dışkutsal

derepîroz (tiştê ku têkiliya wî bi pîroziyê nîn e, an jî ne li gor û ne jî li dij e)


dna

DNA (Molekula biyolojîk ku agahiyên derbarê gelek zîndeyan li ser wê hatiye kodkirin)


dokunulmaz

bêrî, bêguneh, destnedayî (kesê ku ji êrîşê mesûm e, ku Erebjê re teşrî'î masûniyet dibêjin)

destnedayî, têkilnebûyî (tiştê rexne nikare lê bê girtin)


dolu dizgin

serberdayî, bi çargavê, bi çar qewzê (bi leza heri pir, ji bo hespan)

serberdayî (ji bo rewşa ku mirov nikare xwe li berê bigire)


dolun ay

heyva tijî, hîva tijî, heyva çardeşevî, pazne


domuz gibi

eynî wehş e, eynî beraz e (kesê xiniz û xûynepak)

domuz gibi bilir de, söylemez


doğal hukuk

hiqûqa siruştî (an jî xwezayî) , qanûna siruştî


doğru

doğru yol

bana doğru cevab ver

rast, dirust (tiştê ku li gorî aqil û mantiqê ye)

hep birlikte adama saldırmanız doğru değildi

ne tiştekî rast bû ku we pêkve êrîşî mêrik kir

rast, durist (kesê ku girêdayî rêzikên exlaq, dab û nêrît û qanûnan e)

rast, durist (tiştê ku li gorî rastî û rêzikan e)

doğru hesap

söyleyin doğrusunu, insanoğlunun ahlâklı olabileceğine inanmıyorsunuz

rastiyê bibêjin, hûn bawer nakin ku ademîzad biexlaq bibe

çocuk yazıyı doğru okudu

doğru eve gitti

ağaçlar arasında dereye doğru giden araba

erebeya ku di nav daran re ber bi newalê ve diçe

nêz, nêzik (gava ku bi demê re bê bikaranîn)

sabaha doğru otomobil sesi duyuldu

nêzî serê sibehê denge otomobîlê hate bihîstin

ellisine doğru


duyu üstü

deresehekî (tiştê ku ne bi seken, lê belê bi hizirkirinê jê tê têgihîştên)


duyulur

sehbar (tiştê ku dikare bi sehakan bê hisandin)


dönme dolab

geredolab (amraza kêf û şahiyê ya ku li dora xwe digere û cihê lê rûniştinc tê de hene)


dört nal

çargavê, talap, çarnalî (ji bo beza herî zêde a hesp)

bi lez û bez, bi bayê bezê (zûzûka kirina karekî)


dövizci

peregihor, diwîzvan, perehûrker, pereguher


düdük gibi

sicûqî, eynî sicûq e (ji bo kincên teng)


dükkan

kargeh, karistan (cihê wî kesê ku lê wekî erkedarekî dixebite)


dümen eğri

li kêlekî ye, kesê ku li ser kêlekî diçe


dünya kadar

bi qasî dinyayekê, bi qandî dinyayekê (pirkî pir)

bu gece vakti eve dönsem, dünya kadar yolum var

ku ez vê şeva hanê vegerim malê, îcar bi qandî dinyayekê rê heye


dürmeç

balîloçk, çop, loq, lûlik, etor (nanê loşê ku tiştişt dikine navê û li hev dipêçin û dixwin)


düttürü leylâ

şapoşewlê (ji bo jina ku cilên tengokî û seyr li xwe dike)


düz ayak

rastedûz (riya ku kaş û berkaş tê de tune, an jî, mala ku tê de nêrdewan nîn e)


düzel

dev ji kurmên xwe yên nepak berdin û hinekî biedilin

aramız düzelecek gibi

xweş bûn (ji bo kêmbûna şilî û çîka sermayê)

havalar düzeldi

baş bûn, pak bûn, edilîn (ji bo nexweşan)

sen merak etme, yavrucak yakında düzelir

tu xeman mexwe, di nêzik de wê kurik baş bibe


düğüm noktası

serê gacê (di helkirina meseleyekê de nuqteya girîng)


düğün çorbası

çeşîdekî şorbeyê ye ku ji goşt, ard û mast tê çêkirin û paşê rûnê sorkirî pê de tê kirin


düşkünler evi

xêratxane (cihê ku kesên ji ber pîr û kaliyê ketine, lê tên xweyîkirin)


düşman başına

li serê neyaran be, li serê neyarê te be, li serê dijminan be

ihtiyarlıktan yataklara düşmek düşman başına

ketina nav nivîna a ji ber kalbûnê bila li serê neyaran be


ebatında

di çapa () de, di çapana () de, di ebada () de


ebe bulguru

xilorik, xiş, xişik (berfa ku kuliyê wê bi qandî libên savar e)


edebiyat bilimci

wêjenas, wejezan, edebiyatnas, edebiyatzan


edeptir söylenmesi

edebtir söylenmesi, donuna kaçırmış


efendi baba

bav (hin zarok û hin jî bûk ji xezûrê xwe re wisa dibêjin)


efendim

Hasan, oğlum nerdesin? -efendim baba, burdayım

Hesen lawo tu li ku yî? lebê bavo, ez li vir im

te got çi, tu çi dibêjî (ji bo tekrarkirina gotina ku ne hatiye fêmkirin an jî ji bo pirskirinê, tê gotin)

bu olacak iş değil, efendim?

ezbenî (ji bo nezaket û giramiyê tê gotin)

haklısınız efendim


efendime söyleyeyim

ku ez ji efendiyê xwe re bibêjim, tu ku ez ji te re bibêjim, ez ji begê xwe re bibêjim


ehlisünet

ehlê sune, ehlê sunet (kesê ku îman bi Hz Muhemed aniye)


einstenyum

einstenyûm, elementeke çêkirî ku nimroya wê ya atomî


ekiniti gibi

qup (kesê ku xwe qup dike û bi awayekî kuşpene li kesê derdora xwe dinêre)


ekmek düşmanı

li zikê xwe dinêre, ê xwarinê ye (kesê ku naxebite û tenê li zikê xwe dinêre)


ekmek kadayıfı

çeşîdek şîraniya ku ji nanê gilover (mîna yê tenûrê) tê çêkirin


ekmek küfü

ekmek parası için yazıp duruyor


ekmek çarpsın

nan xenîmî (yekî) bibe, ez bi vî nanî bikim


ekselans

ekselans (nasnavê şerefe ku didin kesê biyan ên xweymeqamên mezin ku ji wezîriyê heta serokkomariyê bilind dibin)


eksik olsun

böyle yardım eksik olsun

bila Xwedê kêmahiya (wî) bide (di wateya bila bimire de)


ekti püktüler

elo ep (ji bo wan kesên xwarinê, kurtêlxuran tê gotin)


el bende

dor a min e (di leyîstikên îskambîlê de)


el birliği

el birliğiyle onun borcunu ödeyelim

em pevre deynê wî bidin an jî em di nav hev de deynê wî bidin


elbise dolabı

cildank, dolaba cilan, kincdank, dolaba kincan, sayekod


eli kurusun

destê (yekî) hişk bibe, dest û pêçiyên (te) biweşin


eli şakağında

destê (yekî) li ber rûyê (wî) bûn, destê (yekî) li ber guhê (wî) bûn


elifi elifine

saat şimdi elifi elifine dokuzu gösteriyor


elin körü

elin körüne gidiyorum


elinde

çocuklar Elif hanımın elinde büyüdüler


elinde var

elinde mesleği var


elinden

senin elinden çektiklerim yeter artık

bes e, êdî tiştên ku min ji deste te kişandine


elinin altında

liberdestê (yekî), di bin destê (yekî) de

elinin altındaki asker pek azdı


eller yukarı!

destê xwe bilind bike (an jî rake), destê xwe bi rû xwe de berde! tevmeleqe!


elâ gözlü

çavela, çavhingivî, çavgenimî, çavzer, çavmêşinî, çavzerikî


emzik çocuğu

zarokê berşîr, zarokê li ber şîr (an jî pêsîrê)


en az

Herî hindik Herî kêm Hindiktirîn Kêmtirîn


en aşağı

her daire en aşağı üç odalı


eni konu

o üniversitede okurken, babası eni konu zengindi

gava ku wê li zankoyê dixwend, bavê wê êdî têra xwe zengîn bû


entipüften

entipüften sözler


enva türlü

(çeşitli veya çeşit) çeşîd çeşîd, texlît texlît


erkek delisi

aşiqê meran, miriyê mêran (jina/keça ku miriyê mêran e)


erkek çocuk

zarokê kurîn, ewladê nêr, dergûşa lawîn, gede


erken seçim

hilbijartina pêşwext, hilbijartina berî wext


erzurum

Erzîrom, Erzirom (Bajareke kurdistana bakur)


eski dünya

Cihana kevn, Dinyaya kevn (navê ku li parzemîna Ewrûpa, Afrika û Asyayê hatiye danîn)


eski tüfek

pinê kevn, kufarê kevn (kesê ku di karekî de pir maye û bûye xwedî tecrübe)


eskiler

ên berê (nifşên beriya me, kesên beriya me, mirovên heyamên berê)


eskisi gibi

burayı eskisi gibi sevmiyorum


esrar perdesi

di behrê de bûn (astenga li pêşiya tiştê ku mirov dixwaze hela wî bike)


eteği belinde

der û daw li navê pêçayî, dawa wê di ber de ye (ji bo jina çapxûn û jêhatî)


evlilik çağında

berzewac, berbext, bermiraz, li zewacê, li ber mirad


evliya gibi

eynî ewliya ye, (ji bo kesê sernerm û xûypak)


evlât

zarok, zarî, ewlad, weled (keç an jî kurê yekî)

zarî, zarok, role (di wateya dunde, dol de)

Yiğitlerin evladı.

kuro, keçê (gava ku kesên pîr û kal gazî ji yên xwe biçûktir dikin)


evlât gibi

wekî zarokên xwe, mînanî ewladên xwe (di wateya pûtepêdanê de)

Evlâdı gibi çiçeklerine bakıyordu.


ezilen

bindest, stembar, binferman, çewsandî, jêrdest


eğik büğük

çelexwar çizgi xêzika xwar durum awayê tewandî


eşek başı

Sen eşek başı mısın burada?.

Ma tu li vir serê kere yi?, qey tu li vir li ber pez î?.


eşek kadar

bi qandî kerekî ye, bi qasî kerekî ye kafalı serker, serê kerê


eşit çizgisi

nîşana yeksaniyê, nîşandeka wekheviyê (=)


eşkiya gibi

dibêjî qey eşqiya ye, dibêjî qey ê serê çiya ye (ji bo kesê ku reng û rûçikê wî, dilq û qilafetê wî hêwilnak e)


fahrî

Derneğimizin fahrî başkanı.


faraş gibi

eynî şikeft e (ji bo devê mezin tê gotin)


faturalı yaşam

adetê fatûre stendinê (di dan û stendinan de banekiya stendina fatûreya malê ku hatiye kirin)


feldmereşal

feldmereşal (di hiyerarşiya leşkerî ya Alman, Rûs, Awisturya, Îngilîz û Swêdê de rutbeya herî mezin)


ferahî

ferahî (hîvika ku polîs û înzibat dikirin stûyê xwe)


fiilî

kiryarî, kardan, rasteqîne, emelî, fiêlî


fil gibi

wekî hirçekî ye (kesê pir qelew û xurt e)


fil hastalığı

nexweşîna ku bi piranî di çîpan de tê dîtin, ku hingî diwerime dişibe lingê filan


fil kulağı

çeşîdek riweka xeml û rewşê ye ku welatê wê yê rastîn herêmên tropikal in (Caladium)


fılantrop

mirovhez, mirovperwer (kesê ku ji bo başî û qenciyan mirovan dixebite)


filinta gibi

ciwan, bedew, bejnzirav, çelengê xortan, tîtalê xortan


fındık altını

sîkeya zêr a di dema Osmaniyan de ku xemlê parsûyên wê dişibiya bindeqê

ateşi sotikê hûrik (ku datînin ser nargileyê)


firavun faresi

banbanke (ajaleke goştxur ku bi qandî pisingekê ye û li Afrîkayê nemaze li Misrê tê dîtin) (Herpestes ichneumon)


fırın gibi

eynî firin e, eynî hemam e (ji bo cihê germ tê gotin)


fırtına gibi

çipik (ji bo kesê ku sekn pê nakeve û diqilqile)


fırça gibi

porê zir, riyê zir (ji bo por û riyê sirt û tik)


fısılt gazetesi

gotegot (gotegota der barê mijarekê de, ku civakê eleqedar dike)


fıstık gibi

dolmikî, kundirokî (kesê tije û xweyîkirî

Fıstık gibi bir iş.


fıstıkî

fistiqî (rengê bi zere ve yê ku ber bi keskî ve diçe)


fıstıkî makam

aheste aheste, giran giran (ji bo kesê ku ne bi aweyekî sivik lê giran dimeşe, bi henekî jê re tê gotin)


fişek gibi

eynî fişek e, gula devê tivingê, guleya çapliyê, şipil


fışıldamâk

kirin xuşexuş, kirin xuşînî, xuşexuş kirin, kirin xulînî, kirin xulexul


flârmonik

flarmonîk (komeleya muzîkhezan an jî komeleya konseran)


fon müziği

muzîka fonê (mûzîka ku gava berhemeke hunerî tê leyîstandin, tê lêxistin)


forda

cure paçekî req e ku dikine navbera qumaş û betanê


fortepiano

fortepiano (têgîna ku bi FP tê nimandin û ku nişan dide dê pêşî parçe hindrû û paşê jî sivik lê bê xistin)


fotokopici

jibergir, fotokopîker (kesê ku fotokopiyê dide şixulandin an jî fotokopi dikişine)


fotoğraf makinası

makineya wêneyan, kamera, makîneya fotografan


frenk inciri

hêjîra bengalê (mêweya şîrîn a vê riwekê)


frenk menekşesi

çeşîdek riwekeka ji famîleya tivran ku kûlîlkên wê xweşik û bêhndar in (Hesperis)


frenk çileği

çeşîdekî tûfrengiyan ku gir, sor û bêbêhn e


frenkçe

Frensawî, Frengkî (zimanê Frengan, nemaze yê Fransizan)

Frenksawî (tiştê di şeklê Frengan de an jî xweserî wan e)


fülüs

(piraniya fuls e) pereyê sifir, diravê baxirî


gabardin

L gabardîn (cureyek qumaşê ji hirî an jî pembû)

gabardîn (pardûsoyê reglan ku av tê re naçe)


gadolinyum

ji navê zanayê Fîn Gadolîn) gadolinyûm; elementeke ku nimroya wê ya atomî

û di germahiyeke zêde de dihele Kurtebêja wê Gd ye


gaga burunlu

pozkuling, nikulkêr, kepînikul, poznikul, difinnikul


galeta unu

ardê ku ji qaçilê galeta an jî ji qalikên nanê hişkirî tê çêkirin


garpkârî

rojavakarî, rojavakî (tiştê ku destkirê rojava ye, an jî mîna mostereyên wê ye)


gayri mezru

beyar, şûv, neçandî (erda neçandî, ne cotkirî)


gayri tabiî

nesirûştî, dersirûştî, ji sirûştê der, ne tabiî


gayri vazıh

ne aşkera, ne fesîh gayur xweyxîret, xîretdar


gece feneri

Gece gözü kör gözü.


gece sefası

şevgeş, pêçekê dêwaran (Mirabilis jalapa)


geceler gebedir

ca heta serê sibehê çend teqle li dinyayê dikeve, dar dikeve kes nizane berê wê bi ku de ye


gelir vergisi

baca dahatê, baca derametê geliş hatin (awa û karê hatinê)


geride

Geride kimler kaldı?


germanistik

Germanîstîk (zanyariya ku zimanê Germenîk ji xwe re dike mijar)


germanyum

germanyûm, elementek e ku nimroya wê ya atomê

° C 'yî de dihele, kêm peyde dibe û kurtebêja wê Ge ye


gevrekçe

kirkirpokî, qurofekî, qurûfekî, qurfokî, firfirandî


geyikböceği

mm telê wan e û dar û re hikan dixwin (Lucanus cervus)


geçim dünyası

her kes û debara xwe, her kes û îdareya xwe


geçinme indeksi

îndeksa debirînê, îndeksa aborinê, îndeksa debarkirinê


gibisinden

Ali gibisinden ne beklenir!


gider ayak

Gider ayak bizi de kandırdı.


gidi

Seni gidi seni.

Hey gidi gençlik.


girdi çıktı

ser û bin, hatin û lêçûn, lêçûn û jê hatin (mesref û dahata tiştekî)


gırtlağına düşkün

miriyê qirika xwe ye, miriyê zikê xwe ye


gitsin

bila biçe, bila here: para verelim de gitsin: em pere bidin bila here


gıyabından

Gıyabınızdan sizin için güzel sözler söyledi.


gotlar

Got , (neteweyeke ku di serdema navin de li Ewrûpaya navîn jiyaye)


grekoroman

grekoroman (di werzîşa zorevaniyê de navê çeşîdekî gulaşê ye)


greyfrut

zîbal, sindî, greyfurt (Citrus decumane) boUm

sindî, zîbal, greyfurt (mêweya dara sindîyê)


grtlağına kadar

Gırtlağına kadar borcu var.

Heta qirikê ketiye dey nan, deynan di ser serî re qelabtin.


göbektaşı

xizne (di hemaman de kevirê mermer e ku mirov xwe li serê dirêj dike da ku xwê dan bide)


gök kuzgun

çûkeke koçer a ku bask û stûyê wê hêşîn in


gök türk

Gök Tirk (neteweyeke Tirk e ku berê li Asyaya Navîn jiyabû û kesê ji vê neteweyê)


gönlü kara

dilreş, qelpreş, xêrnexwaz, bednîyaz (kesê ku xêra yekî naxwaze)


gönül eğlencesi

sebra dilan (tişt an jî kesê ku dil pê xweş dibin)


göre

Günün modasına göre.

Bu giysi bana göre.

Söylendiğine göre.

Bu kalabalığa göre bu yemek az gelecek.

bi ya (), gor, anegorî (di maneya ku ji min bê pirsi de)

Bana göre ikisi de bir.

Bu ev tam bize göre.


göreyim seni

ez te bibînim (jê tiştekî pak hêvîkirin)


görgü gereği

Ji bo rêz û rêzikên edebê Ji ber terbiyeyê


gösterişçi

Gösterişçi birisi.


göstermeci

pêşander, teşhîrker (nexweşê derûnî yê ku organê xwe yê cinsî nîşan dide)


göturümsüz

bêbaristanî, bêhedar, bêsebir, bêtehamûl


göz alabildiğine

heta çav çavan di bîne heta ku çav çav digire, heta ku çav dibire


göz kırpmadan

çav neniqandin (dil pê neşewitîn, merhamet nekirin)

çav neniqandin (fikare nekirin, nesidinîn)


göz yuvası

çaltika çav, kortika çav, şikefta çav anUnd


gözyaşları arasında

Göz yaşları arasında toprağa verildi.


gözüm çıksın

ez ji her du çavan kor bim, çavê min birije ku çavê min wekî ( tiştî) be (ji bo sondxwarinê)


gözümün nuru

çavê min (an jî roniya çavê min), ez qurbana çavê te


gözünde

li ber ça vê (yekî), li bal dilê (yekî), li bal (yekî)

Onun gözünde suçluyum.

Onun gözünde bu ev beş milyar eder.

Li bal dilê wî ev xanî pênc milyar dike.


gözünü kırpmadan

çavê xwe neniqandin, çavê çepê li ser nîşanê girtin, çavê rastê neniqandin

çavê xwe neniqandin (jê netirsîn, bi wêrekî)


gözünü sevdiğim

min çavê (wî) xwaro (ji bo kêfa xwe anî na ji yekî re)


gücü yeterse

Ona bakmayın, gücü yeterse çocuğun çiğ çiğ yer.

Hûn wisa lê menêrin, qadirê wî ye ku kurikê bixwe.


güdükçe

bûcirkî, esûsekî, xilikî, gidilî, mirikî, qicûcankî


güdümcülük

planparêzî, kontrolparêzî (di aborî, çandinî û hwd ên welatekî de rîya bi plan û nexşe)


gül gibi

eynî gul e, eynî çîçek e (ji bo tiştekî baş û xweşik)


güldür güldür

Dere güldür güldür akıyor.


güle oynaya

bi kêf û eşq, bi kêf û şa hî bi ken û kêf


gülerken ısırır

zimanşîrin e (zarxweş e), lê ne ji dil e


güleççe

kenokî, devkenokî, devlikenî, rûkenokî, girnijokî


gülle gibi

wekî guleyê ye, eynî risas e (tiştekî ku pir giran e)


gülleri

guleavêj (kesê ku di werzîşa gu leavêtinê de guleyê diavêje)


gün dikilmesi

roj li nîvro bûn, roj li hukmê nîvro bûn


gümbür gümbür

gurmegurm, xurmexurm, hingehing, lingering, dimedim, hirme hirm, ximexim, dingeding


günahını vermez

garis ji destê (wî) na rije (ji bo kesê pir çikûs û tima)


günbalığı

cureyek masîyê sorik û deqdeqokî (Julis turcica)


güneş lekeleri

deqên li rûyê rojê, qirniyên rojê lekeyên li rûyê nojê


güven oylaması

dengdana pêewlebûnê, rayavêtina pêbawerîyê

dengdana bêewlehiyê, dengdana pêbawerîyê


güzelim

Bu güzelim halıya ne olmuş böyle?

Çi bi serê vê xaliya xweşik a delal hatiye?

delalê/a min, ru hê min (di axaftinê samîmî de)


güzelsin

Bedew î Spehî yî Xweşik î Tu bedew î Tu spehî yî Tu xweşik î


ha babam

ha bavê min, ha bavê min ha, ha yelah ha (ji bo lêcehdandina yekî)

ha bavê min, ha bavê min ha, ha yelah ha (gava ku tiştek bêatlehî bê kirin)

Ha babam atıştırıyordu.

Ha bavê min ha hema diepişande devê xwe.


ha deyince

hema tu bibêjî ha, hema çi çax bibêjî ha hazir e


habib

yar, xwoşewîst, hebîb (ê/a ku jê tê hezkirin)


habire

Habire balık kızartıyordu.

Karê wê ew bû masî sor dikirin an jî hema masî sor dikirin.


hacivat

Hacîwat (kesê ku di leyîstika Qeregoz de xwe di ser gel re digire, xwe li zanebûnê datîne û yê bindestê xwe biçûk dibîne)


hadi mi

Haddine mi düşmüş senin, saçımın teline bile ulaşamazsın.

Qey dedê te ye, tu ne hêjayî tayek porê min.


hadi oradan

de na lo, de na tu jî ha haydin haydên (ji bo piraniya kesê ku mirov deng li wan dike)


hadinden fazla

Haddinden fazla yağmur yağdı.


hafazanallah

Xwedê hîfz bike, Xwedê bistrine, Xwedê bixefirine


hafif siklet

sikleta sivik (di gulaşê de, di boksê de)


hah

Hah, o da geldi.

Hah, ben de onu diyecektim.


hak getire

Onda cesaret hak getire.


hakkı için

bi heqê () kirin, bi navê () kirin, bi () kirin (gava li ser tiştekî pîroz sond tê xwarin)

Allah hakkı için.

Kuran hakkı için.


hakkı var

heqê (wî) heye (ê ku di ramana xwe, di îdiaya xwe, di gotina xwe de mafdar e)

Anamın hakkı var, gitmemem lazım.


halaç

kevanjen, kurinc, libûdî, tavnejen, pereker, libûjen, livajen


haldır

xirexir, guregur (bi şid û bi deng xebitîn)

Makine haldır haldır çalışıyor.


halka oyunları

govendên xelekî (govendên ku govendgêr bi destê hev digirin û bi awayekî xelekî dileyîzin)


halkalı damar

reha xelekî ku pê riwek li xwe dixin û dişixulin


halvet gibi

eynî hemam e, tu dibêjî qey hemame (ji bo cih an jî odeya pir germ)


halveti

Xelwetî (teriqeteke ku îbadetên xwe li cihekî tenha dikin)


hamursuz bayramı

cejneke Cihûyan e ku her sal bi boneya derketina ji Misirê pîrozbayî dikin


han gibi

eynî xan e (ji bo cihêpir mezin û fireh)


hanidir

Hanidir onu görmüyorum.


hanım hanımcık

xanima malan, xanim û xatûn, ciwanik (kesa ku bi mala xwe, bi zarên xwe û bi karê xwe ve ye, pir baş lê xweytî dike)

xanima malan, xanim û xatûn, ciwanik (kesa ku xwedî van şêl û helwestan e)


hapishane kaçkını

mişext, firarê hepsê (ku ceza stendinê lê belê xwe nadine dest)

serserî, xerab, nepak hapislik girtîtî, hepstî


haram bağırsak

rodiya (an jî rûviya) berate (an jî heram)


haram olsun!

hemam be! li te heram be!, tu xêrfe nebînî!


hardal tohumlu

tovxerdel hardaliye şîreya tin ya ku xerdel tê de heye


harfi harfine

yek bi yek, herf bi herf (temam, bitûn, tevde)

Söyledikleri harfi harfine doğru.


haseki sultan

qerwaşa ku ji padîşah bi zarok e, jê zarok aniye


hasta ziyareti

serdana nexweşan, ziyaretkirina nexweşan


hatırat

bîrewerî, bîrhatî, serhatî, bîrayî, xatirat


hatırı için

(tiştek, kesek) ji bo xatirê (), (tiştek an jî kesek) seba xatirê ()

Bu evi arsanın hatırı için aldım.


hatırı sayılır

Dışarda hatırı sayılır bir soğuk var.


hay Allah!

Hay Allah sana akıl versin.


haydut gibi

cinawir, tibaret (kesê gir ê ku tirsê dixe dilê mirov)


hayırdır inşallah

xêr e înşalah (gava ku xewn tê tebîrkirin, tê gotin)

a bixêr, xêr be înşalah (şaşwaziyê derdibe)


hayırlı olsun

li ser xêrê be, pîroz be, bi xêr be, a bixêr


hayırlı sabahlar

Hayırlı sabahlar güzel delikanlı.


hayret

metel, şaşwazî, matî, şigev, ecêb, heyrî, heyret (şaşwazmayîna li hemberî tiştekî)

ecêb, matî, sersurman, şigev, heyret (li hemberî tiştekî ku mirov jê re metel dimîne tê gotin)


hayvan gibi

eynî heywan e, wekî dewaran e (ji bo kesê bêaqil û debeng)


hayvan kömürü

komira ku ji madeyên organik ên mîna xwîn û hestiyan tê çêkirin û di hekîmtiyê de tê bikaranîn


haziran böceği

cure kêzikek ku ziyanê dide riwekên çandiniyê (Amphimallus solstitialis)


hazırda

Hazırda paramız hiç yok.


haçlılar

ehlê xaçparêz (navê kesê fileh û rojavahî ku di navbera sedeyê XI û XII de tevî wan seferên ku dixwestin cihên pîroz ji destê misilmanan derxin)


haşa huzurdan

di hizûra we de bê edebî tê, haşayî cemaeta hazir, dûrî civatê


haşıl haşil

çeşîdek şîrêz


hepiniz

hûn tev, hûn gişt, hûn hemû, hûn tevde, hûn temam, hûn tevek


her nedense

Her nedense diğerleri kadar kuvvetli bir etki bırakmadı.

Ka bê ji ber çibe, biqasî yên din bandorek nehişt.


herhangi biri

Herhangi birisi gelsin.


herzevekil

ewtere, tewşomewşo (kesê ku tewşik xeber dide)


hesaba gelmez

nehatin hesab (ji bo tiştê ku ji hêla hejmar ve gelek e)

tiştê ku hesab nekiribe (tiştê ku nehatibe hêvîkirin biqewime)


hesabı yok

ne îşê hesab e, îşê hesab nîn e, ne hed e ne hesab e

İçtiği kahvenin hesabı yok.


hesabına

ji hêla wî ve, ji aliyê wî ve, ji bo (yekî)

Zaten ben kendi hesabıma üzülüyorum.


hey heyamola

gava ku keştîvan an jî karker bi hev re tiştek kaş dikin di şûna (haydê bikişîn, de bavê de, ha bavê minino ha de dibêjin ile bi bi zehmetî


heykel gibi

vveka heykel, eynî mîna hîkel e (kesê ku nebervekiriye, ne dihilime û ne jî dikilime)

wekî peykeran e (kesê ku dar û derbên wî li hev in)


heyula gibi

girî zexm, telaşî dirêj, kerkere, devdeve


hidrobiyoloji

hîdrobiyolojî (zanista ku li ser candarên di avê de dijîn xebatê dike)

hîdrobiyolojî (tiştê bi vê zanistê re têkildar e)


hilat

xeftenê ku padîşa ji bo dilxweşkirinê li yekî dikirin


hile hurda

fen û ben, şek û pek, dek û pîk, fir û fistan, fen û fol, hîle xurde


hindibaba

kasnî, talîşk, xêzimok (Cichorium endivia)


hint keneviri

kinf, cût, benk, kirkir (Canabis sativa)


hint sarısı

zerê nêzî karîbanê ku di wêneyê zeytî de tê bikaranîn


hırbo

kerkere, devdeve, zirteboxe (kesê gir û zexm)


hıyar ağa

kundirê vala (ji bo kesê bêteşe û bêpîr)


hiç değilse

Hiç olmasa ben bu kitapları okudum.

Hiç olmasa on tane var.

Qene deh tene hene kimse tu kes, çu kes.


hiç yoktan

qet cihê tune, hîç, cihê beredayî, bîlesebeb


hiçbi

Nevin hiçbir insana kin gütmemişti.

Nevîn ji tu mirovî re kîn nekudirandibû.


hoplaya hoplaya

bi çindikan, bi lotikan, bi tûlan, bi çindikdanê


hoppala

de yellah, ha yellah (ji bo zarokan ku cesaretê bidine wan tê gotin)

de were ha, de haydê, helah (di rewşa şaşwazî û lomekirinê de)

Hoppala, bu nereden çıktı?


horoz gibi

tu dibêjî qey dîkê qoqo ye (ji bo mêrên qubede)


horoz gözü

riwekek ji familyeya bexdenûsan ku kulîlkên wê spî an jî pembe ne


hu

hê (di wateya 'li min binêre, tu li ku yî' de)

hû (di nav derwêşan de gotina selavkirinê)


humbara ocağı

tofa leşkeran a ku qûmberan çêdike an jî di şer de wan bi kar tîne


hâşâ

heşa, qethî (dide nimandin ku tiştekî, rewşekê hîç napejirîne)

dûrî, heşa (gava ku ji tiştekî dînî tê behskirin, tê gotin)

Hâşâ, Allah bir olacağı yerde iki olsaydı

Heşa, li cihê ku Xwedê yek bûya, ku dudo bûya.


höst

şoş (ji bo sekinandina hesp û hêstiran) ho (ji bo sekinandina çêlek û dewaran)

hoş, hoş kero (bi awayekî qebe deng li yekî kirin)


höt

hut, hişt (ji bo geflêxwarinê, tirsandinê)


hükümet darbesi

wergerandina hikûmetê, ji kar xistina hikûmetê


hürmetkar

giramgir, rêzgir, rûmetgir, qedirgir, hurmetkar


ilik gibi

eynî mêjî ye (ji bo tişt ku pir gihîştiye, pijiyaye)

eynî lemba ye (ji bo jin an jî keçika bedew)


ibriktar usta

qewraşa ku di herema seraya Osmanî de li misin û legana padişah dinihêrt û xizmeta wî dikir


idadî

navê berê yên dibistanê ku di pileya lîseyan de bû


ihlâl

xerakirin, ziyandan, zerardan, şîkandin, binpêkirin, îxlal


ihtilâl

Fransız ihtilali.


ikbal düşkünü

kesê ketî (kesê ku berê di halekî xweş de bûye, lê belê pişt re ketiye)


iki canlıl

duganî, ducanî (ji bo jina nefsnexweş, bihemîle)


iki gözüm

( gözümün nuru) çavê min, roniya her du çavên min


ilamaşşallah

kengê sala pilingê (ji bo dema ku ne diyar e)


ile beraber

Güneşin batmasıyla beraber hava soğudu.

digel, ligel (di maneya ji bilî, ji xeynî)

Mektup yazmakla beraber telgraf da çekti.

Digel nivîsandina nameye birûske jî hinart.

Yıllarca çalışmakla beraber yine başaramadı.

Ligel ku bi salan xebitî dîsa bi ser neket.


iliğine

Güneş bizi iliklerimize kadar ısıtıyordu.


ilk öğretim

hîndekariya seretayî, hîndekariya destpêke


ille velhakin

de îja em werin, digel vî qasî, ligel vê yekê


inanmıyorum

Ez bawer nakim Ez yeqîn nakim Bawer nakım


inci gibi

wekî (eynî) mircan in (ji bo diranên xweşik û biçûk)

İnci gibi dişleri.

yeke giloverik, tepikî (ji bo keçikên hûrikî)


indifaî

kelepotkî (ji bo nexweşînên wekî bîrov, mistanikê)


indirimli satişlar

firotanên buhaşikestî, firotanên bitenzîlat


infiratçi

tenahîparêz (ê ku alîgiri tenahiyê ye, tenêtiyê diparêze)


ingilizce

îngîlîzî, Ingilizkî (tiştê xweserî zimanê Îngilîzî)

ingilizce kitap pirtûka îngilîzkî


inkibaz

kirmişîn, quncifîn, civitîn, çingizîn, kîsîn (çûna ser hev)


inkilap

peresîn, dagerîn, înqilab (dagerîna tiştekî li tiştekî din)


inkiraz

felişîn, parçebûn, belavbûn, ji navê rabûn


insan gibi

wekî merivan, nola însanan, mînanî mirovan


insaniyet namına

li ser nave mirovatiyê, li ser navê însaniyetiyê


insanlık alemi

mirovayî, mirovatî, mirovanetî, mirovanî, merivatî, merivayî, mirovayetî, însanetî, insaniyet (hemû wesfên ku mirovan dikin mirov)

mirovahî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, însanetî, însaniyet (rêgeza raman û jînê ya ku liyaqî mirovan e)

mirovahî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, însanetî, însaniyet (hezkirina ji mirovan)


ipek gibi

eynî hevrîşim e, tu dibêjî qey hevrîşim e (tiştê tenik, nermik û şayik)


ipini koparan

ê ku bene xwe difîlitîne, beredayî, beşerî


iratı mesel

ramanek bi gotinên pêşiyan, bi biwêj û wekî wan xurtir kirin


iri baş

dilxawk, beqa ku hîna nû ji hêka xwe derketiye


irtifak hakkı

îstifadekirina ji mal û mulkê yekî ên neguhêzbar


ise

Ben gelirsem.


iskandinav

îskandinav, îskandinavya (tevahiya nîv giravên bakurê Ewrûpayê)


iskandinav dilleri

zimanên îskandinav (navê zimanên ji şaxên zimanên Germen ên bakur)


iskemle kavgası

(sandalya kavgası veya koltuk kavgası) doza mezinatiyê kirin, bi hev girtin, bi qirika hev girtin


iskitler

îskîtî (qewmek ku di navbera sedeyên VIII û VII ji Asyaya Navîn koçî başûrê Rûsyayê kirine)


iskoç

skotî, skotlendayî (kesê ji gelê skotlendayê)


ister misin?

İster misin şimdi baban eve gitmiş olsun.


it eği

potê arvan, paçê arvan (wexta ku ard tê bêjing kirin li binê teştê tê raxistin)


it sürüsü

kadar bi qasî garana kûçikan (ecêbanekî)


iyisi

İyisi bu işe karışma.


iç yağı

don, duhn, çewr, doran (rûnê ku ji bez hatiye bidestxistin)


iğneleyici

bi qerinan (bi awayekî ku yê pêşberî mirov pê biêşe gotin serf kirin)


iş değil

ne îş e, ne kar (ji bo kare sivik û sanahî)

Bu senin yaptığın iş değil.


işarî oy

raydana bi îşaretan, dengdana bi îşaretan


işe bak!

tu lê binere, tu li vî karî, tu li vî îşî


işe yaramaz

ava li agiran, ava li herîyan, zompir, karsêl (ji bo kesê bêkêr)


işine bak!

tu li karê xwe binêre, li îşê xwe binêre

tu li karê xwe binêre, tu kare ber xwe bike, li îşê xwe binêre, hişê te çi pê ketiye, te çi jê ye (di şûna 'tu têkilî pê meke' de)


işlek ekler

qertafên bikêrhatî (qertafên ku zêde pê navdêr, rengdêr têne çêkirin)


işte

İşte size bahsettiğim adam.

Ev e ew zilamê ku min ji we re behs dikir.

İşte kitap.

ha, aha (gava ku dawiya gotinekê, behsekê bê, tê gotin)

İşte bütün mesele bu.

ha (ji bo ku mirov bal bikişîne ser niqteyekê)

Niçin söyleyemedin diyeceksininiz; işte bunun için.

Hûn dê bipirsin we çima negot, ha ji bo vî tiştî.


işteş zamir

cînavka berbihevîn, cînavka hevdûtiyê, cînavka hevayî, pronava hevdûtiyê


jönprömiyer

jonpromiyer, (ciwanê ku di rolên girîng de dilîze)


kaba kulak

binguhk, bingok, gurep, gepok, gelpik, alagoşk, gewrîêş


kabak dolması

heşîna kundiran, kortika kundiran, dolmikê tijekirî


kabarıktı

pişpişî, hilpişî, kişkişî, hilpişî, poxpoxî, hilhatî, qepişî


kabuk gibi

wekî çerm e (ji bo qumaşhe zexm û hişkolekî) (kendi)


kadana gibi

qedene, wekî qedene ye (ji bo jina daldore)


kadife gibi

nermikî, nermikî wekî pembû, dengê qedîfe (ji bo deng û ten)

Kadife gibi bir sesi var.

Çocukları cildi kadife gibidir.


kadırgarcure

keştiya cengê ku hem bi xêliyê û hem jî bi bêrikan bi rê de diçe


kadirî

Qadirî (kesê ji terîqeta Þêx Ebdulqadirê Gêlanî)

Qadirilik (terîqeta ku di sedeyê XII de ji hêla Þêx Ebdulqadirê Gêlanî ve hatiye avakirin)


kafa yok!

qafa tune, seriyekî bêmêjî ye, qafayekî bêmêjî ye


kafadan gayri

müsellâh serê (yekî) ne temam e, qafê (yekî) ne temam e, mêjiyê (yekî) ne temam e


kagir

kargir, qesr, xaniyê ku ji kevir û tûxleyan hatiye çêkirin


kahkaha tufanı

Kahkaha tufanını seyredin.

Werin diyarê kenekenê, werin diyarê hiretîqê.


kahrı çekilir

zehmeta (wî) tê kişandin, kêferata (wî) tê kişandin, hêjahî (wê) kêferatê ye


kahrı çekilmez

derdê (yekî) nayê kişandin, kêferata (tiştekî) nayê kişandin


kalbine göre

Allah kalbine göre verdi.


kalbur üstü

giregir, serdeste, serdeq, seroke, xuyanî, bijare


kale gibi

kel, weka kelekê ye (ji bo kesê saxlem ku mirov dikare pê ewle bibe)


kalenderiye

Qelenderiye (teriqeteke Îslamî ku girîngî bi malê dinyayê û wurşedariyê nade)


kalkık burunlu

feçer, pozhildayî, difinhildayî, pozfincik


kalp atışı

gulpîna dil, kulpîna dil (ji bo dengê dil)


kalubeladan beri

ji roja roj de, ji roja ku dinya ava bûye, ji roja qalûbelayê


kamburumsu

xûzikî, kûzikî, qilozikî, qovikî, bûlikî


kamp askeri

baregeh, ordûgeh, kamp, zom (cihê ku dîl an jî sirgûnên siyasî lê dimînin)

Toplumumuzda kamplar var.


kan akçesi

Babası oğlunun kan akçesini aldı.


kan bilimi

xwînnasî (ji hêla morfolojik, fizyolojik, kîmyewî û genetîkê ve vekolandina xwînê)

xwînnasî, hematolojî (zanista nexweşînên xwînê)


kanaviçe

qenewîç, kove (cawê ku li serêexşan çêdikin)

qenewîç (nexşê ku bi qenewîçan hatiye çêkirin)

telîs (cawê telîsokî yê ku çi keten hatiye raçandin)


kanca başı

navê qeyikeke zirav û dirêj ku bi şeş an jî heşt cot bêrikan ve tê kişandin


kanı pahasına

mirina (an jî ruhê û canê) xwe dan berçavê xwe


kap kaçak

fera û fol, firaq û fol, qab û qincor, kaçanî, ferafol, ferax, qaf û qol


kapak taşı

tehtê qalpax, ferş (ji bo sereb, kêzîn, lexem û hwd)

selîn, hed (ew kevirê ku dawiyê wekî qalpax didin ser gorê)


kapı bekçisi

ardel çuhadarı di heyna Osmaniyan de kesê ku kar û barên ser dest û piyan dike


kapı eşiği

şêmûka derî, şîpana derî, şêmîka derî, asîtan, derîzan, navder


kapı kadar

bi qandî derîyekî ye (tiştê ku berahî û dirêjahiya wî pir e)


kapı karşı

derî di hev de, derî bi derî ve, derî di derî de


kapı kethüdası

erkedarê ku li kar û barên wezîr, mîrên mîran, waliyên eyaletan, mîrekên di bindestê Osmaniyan de û dewletên biyanî dinihêrt


kar gibi

eynî berf e, wekî berfê ye, mîna berfê, çîleqerqaş, çîl spî (pir spî)


kar payı

para karê (kara ku ji firoşer re dimîne)

beşa karê, hesayê karê (kara safî ya dem û dezgehekê)


kar yağışı

dahatina berfê, hatina berfe, barîna berfê, daketina berfê


kara baş

mêrê ku qet nezewiciye an jî naxwaze bizewice


kara biber

filfil, îsota reş (biharata ku ji riweka îsota reş tê bidesxistin)


kara ciğer

kezeb, ceger, cîger, cerg, kezeba reş, mêlak, pişa reş, cegera reş


kara kavak

çeşîdekî gerehewrê ya ku qalikên wê bi reşe ve ye


kara taban

êşa reş (êşa ku dikeve nav kurmên qozan û qira wan tîne)


kara yaka

çeşîdekî mihan e ku li Rojhilata Derya Reş tê xwedîkrin û dûvê wê dirêj û pirça wê spî ye


karakullukçu

di yeniçeri ocağıyâ de leşkerê ku ji paqijkirina firaqan, solên mêvanan, ode û derdorê berpirs e


karaltı, karartı

reş, reşî, spêle (tiştê kuji ber tariyê nayê fesilandin bê çi ye, kî ye)

Bahçede bir karartı var kim olduğunu çözemedim.

Li bexçe reşek heye lê min pê dernexist bê kî ye.


kararsız denge

Kararsız bir hava.


kardeş gibi

wekî birayan, mîna xwişkan, nola xwişk û birayan


kardeş çocuğu

birazî (ji bo zarokên birayan), xwarzê (ji bo zarokên xwişkê)


karga burnu

pozçanqil (hacetên ku devê wan wekî nikulan kêrî ye)


karga burunlu

pozkêr, nikulkêr, pozheçî, pozkulung (kesê ku serê pozê wan mînanî nikulan kêr e)


karı gibi

eynî jin e, eynî pîrek e (ji bo mêrê tirsonek û bêhawa)


kariyerizm

kariyerîzm, şuhrethezî, meqamhezî, xwehezî


karman çorman

gêremêre, çilîvilî, têkilhev, kafirkeratî, girara gavanan


kars

(Çûkeke çilzimanî ye, xeberan tîne ji meriv ra. Rengê wê gewr e, nuxtikên biçûk li bin baskan he ne.


kartaloş, kartaloz

arane (kesê ku êdî raşikestiye, qert bûye)


karteiâ

kartela (di leystika tombelayê de kartê ku hejmar li serê nivisandî ne)


kasım patı

gula dawûdek, dawûdî, giyadawûdî, giyamêş (Chrysanthemum)


kastaniyet

zîla ku dikine serê tiliyê xwe û pê dilîzin


katarpil

maşot (traktorên ku tekerên wanînanî zinciran in)


katibe

nivîsyar, nivîsevan, katîbe (katiba jin)


katır tırnağı

giyagêsk, aring, giyagirmok (Genista scoparia)


kavdı hayat

heta sax be, heta li darê dinyayê be, heta ku hebe


kavga kaşağısı

zengilê şer (kesê ku li şer digere, navbera kesan xera dike)


kaya gibi

eynî zêr e, saxlem e (kesê ku mirov pê ewle dibe)


kayış gibi

Kayış gibi et.

qayîş e, eynî qayîşa reş e (ji bo tiştê reş û gemarî)


kaymak altı

şîrê binî (şîrê ku toyê wê bi ser de hatiye girtin)


kaymak gibi

hêsan e, eynî hêsan e (ji bo tiştê lihû û şayîk)

eynî to ye, eynî tûwik e (tiştê ku çêja wî xweş û nermik e)


kayyum

qeyûm (kesê ku ji bo meşandina karekî an jî gêrandina malekî hatiye erkedarkirin)


kazan dibi

helîlika ku binê wê piçekî hatiye pîsokirin


kaçgöz

xwe jêgirtin (li gor rêzikên îslamî wegirtina jinan jiêran digirin)


kaçı

Bunların kaçı sana ait?

Kaçına belge verdin?


kedi gibi

wekî pisîkê ye (kesê melayîm û ku xwe di mirovan dide)


kedi gözü

îşaretên trafîkê yên ku li riyan ronî dikeve ser wan şewq didin


kehribarcı

kesê ku ji karebayan tizbî, taximê cigarê û hwd çêdike û difiroşe kek kek (cure şîraniyek)


keklik ötüşü

Dişi keklik.

Erkek keklik.


kel aynak

kelhenek, keçelhenek, aynaq, aynaqa keçel, sîsyareka gurî (Geronticus eremita)


kel oğlan

Keçelok (Kel Oxlan, di xeberoşkên Tirkan de lehengek e, wekî Keçelokê me kurdan)


kenar mahalle

hêşet, taxa li guhên bajêr, taxa li goşeyê bajêr, taxa li derveyî bajêr


kenarda köşede

li qulik û milikan, di qulik û bexçikan de


kendiliğinden

jixweber, jiberxwe, jixweser (tiştê ku ji xwe ber, bêyî bandora tiştekî din dertê rastî)

Kalbin hareketi kendiliğindendir.

jixweber (riwekên ku bêyî têkilîpêkirina mirovan hêşîn dibe)

jixweber (ji bo tevgerên ku ji ber sedemên hundirîn diqewimin)


kendinden emin

ji nava xwe têr, ji xwe bawer, bi xwe ewle, ji xwe razî


kengel, kenger

kereng, keleng, koring (Cynara cardunculus)


keçi boynuzu

qarqazî, xurnik, xernûf (Caratonia siliqua)


kilometre taşı

kêlikê kilometreye (di riyan de kevirê ku kîlometreyan nîşan dide)


kim oluyor?

Biz kim oluyoruz ki veresiye verelim.


kimse

Hiç kimseyi istemiyorum.


kimsecik

Saat ona doğru caminin avlusuna vardığımda kimsecikler yoktu.

Saet li dora dehan gava ku ez hatim hewşa camiye kesik tune bû.


kın gibi

hine, weka hineyê (tiştê ku hûr e mîna hineyê)


kırk ikindi

çilesr, çilesrîn (barana ku biharê piştî esrê dibare)


kırmızı gömlek

rim e di têrê re nayê veşarê (tiştê ku nayê veşarê)


kısa boylu

bejnkurt, qamkurt, qamkinik, qamkutik, qambihost, qamqut


kisvesi altında

Din kisvesi altında herşeyi yapıyorlar.

Di bin navê dîndariyê de her tiştî dikin.


kitab sarayı

pirtûkxaneya mezin (da ku gel jê sûd wergire)


kıvrım kıvrım

fetlok fetlokî, çivane çivanekî, badek badekî

Kıvrım kıvrım yollar.

Kıvrım kıvrım saçlar.


kız gibi

eynî keçik e, eynî qîzik e (e ku dişibe keçikan)


kızı kısrağı

qîzên male, qîz û keçen malê (jin û keçên di male)


kıçtan kara

keştiya ku ji paş ve bi lengergehê ve girêdahî ye


kışkırtıcı

pêşkar, fîtek, hewutvan, berevdanî, fitker


klasik edebiyat

wêjeya klasîk, edebiyata klasîk, kevnetore


klüp

Satranç klübü.


koch

koch (ji navê hekime Alman R Koch), ku di nav gotina Koh basîlî de dibihure


kolay da

O iş kolay da, diğeri zor.


kolaycık

hêsanî, asanî, sanayî, rihetî rdl bi hêsanî, bi sanahî, bi rihetî


kon gövde

Kon gövdeli.


konak gibi

eynî köşk e, eynî seray e (xaniyê ku wekî serayê mezin û mirêsdar e)


konkordato

konkordato (peymana ku di navbera meqamê papa û hikûmetekî dî de tê kirin)


kontfile

goştê li aliyên sirta pişta hewanê şerjêkirinê


korku verici

sehmnak, sawdar, xofdar, tirsnak, tirsda, tirsdêr


koyucu

Kanun koyucu.


koç başı

* qoçberan, qiloçberan qoçê beranan dîreka ku serê wê weka serê berana ku pê deriyê sûran,ê kelehan,ê sengeran dişkandin


krallara lâyık

liyaqî axa û began bûn, babetî mîr û began e


kutu gibi

eynî qutî ye, tu dibêjî qey eynî qutî ye


kucakta

ê milan, ê berdilan (ji bo zarokê ku hîna bi ser piyan neketiye)


kura efradı

leşkerê ku qur'eya wan hatiye kişandin da ku biçine leşkeriyê


kuracı

sûbay'ê ku ji bo çûna xortan a leşkeriyê qur'a dide kişandin


kurban bayramı

cejna qurbanê, îda qurbanê, îda heciyan, îda hecacan


kurban olayım

ez bi gorî, ez bi qurban, ez bi gorî bim, ez bi heyran, ez bi qurban bim (ji bo hezkirina zêde)

ez goriya te bim, ez goriya te me, ez heyrana te me, ez bi qurbana te bim, ez qurbana te me, ez heyrana te bim (ji bo lavakirinê)


kurt sürüsü

ebûr, zirbe, revde, ebûra guran, zirbeye guran, refdeya guran, revdeya guran


kurtarma ekibi

koma hawarê, koma felatê, koma rizgarkirinê


kurtlar gibi

fenanî guran, mîna guran, wekî peraniyan


kurşun gibi

eynî gule ye, eynî risas e (ji bo giraniyê)


kurşunlara gelesin

gule li ser kevçika dilê (te) bikeve, tu li ber guleyan herî


kurşunî

zirincî, cûn, gewrê girtî, rengzirîç, rengê xweliya agir


kutlu olsun

pîroz be, bimbarek be (Ji bo tiştên dînî tê bikaranîn)


kuvvetle

Bu mesele üzerine kuvvetle durmak.

Lazım divê mirov bi baldari li ser vê meseleyê be.


kuzu kulağı

tirşo, tirşoq, kerika berxê, kerika berxo, tirşikê zerecan, sêxaşik, tirşoya nalik (Rumex acetosa)


kuçu kuçu

kûço kûço, kûç kûç


kuş lokumu

cure qurabiyek e, ku ji hêk, rûn û ard tê çêkirin


köfte burunlu

difinkutilkî, kepûkutilkî, pozkutilkî, pozkufte


kölen olayım!

ez koleyê we bim!, ez bendeyê we bim!, ez qûl û koleyê we bim!


kör dövüşü

Bir kör dövüdür gidiyor, kimse bir anlam veremiyor.

Bûye şîna mitriban, kes tiştek jê fêm nake.


körlemeden

Körlemeden attı ve vurdu.


köroğlu

(ji navê Koroxlî), Loqo (li gorî mêr jina wî)

Evde iki kişiyiz bir Köroğlu bir Ayvaz.


körün taşı

kevirê kwîran, em li karê geriyan rastî zirarê hatin


kösele gibi

Kösele gibi et.


köşe bucak

qul û bexşik, kunc û qulûr, qul û qulçik, qulik û qulbend


küf kokusu

bêhna kufikê, bêhna kamçokê, bêhna efnikê


kül gibi

spîçolkî, zer û zerpilî (ji bo kesê ku rengê wî spîçolkî bûye)


kürdili hicazkâr

Kurdî Hîcazkar (meqamekê li ser perdeya rast)


küstüm otu

şermînok, şermînde, giyaşermîn (Mimosa pudica)


küçük küçük

Etleri küçük küçük doğra.


laf anlamaz

ji gotinan fêm nake, gotin di serê (wî) de naçe


laf aramızda

bila gotin di nav me de bimîne, gotin di nav me de bimîne

bila gotin di nav me de be, bila kes pê mehise


laf ola

hema ji xwe re xeber da, hema ji xwe re axivî


laf taşıyıcılığı

gilîgerînî, gotingerînî, peyvgerînî, xeberguhêzî


laf yok

(bir şeye) gotin nayê serê, gotin jê re tune, ew e ku pê ye


lafezan

devlok, zimanbaz, bêjok, biziman, bidev û çene


lahît

lahit (gora ji kevir an jiermer qewartî)


lakayt

bêgane, guhpêneker, guhnedêr, guhfire, bêeleqe


laytmotif

ramana sereke, laytmotif (di parçeyê muzîkê de motîfa sereke)

ramana sereke, laytmotif (di berhemê wêjeyî û hunerî de)


lağımcı

lexemker (karkerê ku lexeman paqij dike)


levanten

Lewanten (kesê ku bi eslê xwe Ewrûpî ye, lê belê ji zû ve li Rojhilata Nêzik bi cih bûye û eslê wî gelê dinê tevî hev bûye)


leş gibi

eynî cihê heywanan e (ji bo cih û bermala pîs)

eynî bêhna berateyan e, eynî bêhna miraran e


lisaniyet

zimanzanî, zimannasî, lenguîstîk, fîlolojî


lokum gibi

eynî loqim e (ji bo tiştê şîrîn, xweş û nerm)

eynî şûşe ye, eynî lamba ye (ji bo jina bedew)


loğusah

distanî, duxeskanî, çilî, zistanî, çildarî


lütfen

Lütfen kaleminizi verir misiniz?

Ji kerema xwe re hûn dikarin qelema xwe bidin?


lüzmundan fazla

jê zêde, zêdeyî hewcedariyê, zêdeyî pêwistiyê


madem ki

Madem ki inanmıyorsunuz kendiniz gelin.

Wekî ku hûn bawer nakin hûn bi xwe werin.


maniplülatör

manîplutor (kese ku manipleye bi kar tîne)


manolya

manolya, magnelî (Magnolia granddiflora)


maruni

Marûnî (civata Suryaniyên Katolik ên ku li Lübnan û Sûrî dijîn)


mavi gözlü

çavşîn, çavhêşîn, çavhêşînok, kusk, çavjeng


maşa kadar

heye bihostek, bihostek û çartilî (ji bo zarokê ku hê nû çêbûye)


mecus

Mecûs (kesê ku bi agir, çêlek û hwd diperise)


mekik gibi

tu dibêjî qey avo ye, tu dibêjî qey sidê ye


mektupçu

di heyna Osmaniyan de erkedarê payeya bilind ku karê nivîsariyê yê daîreya resmî bi rê ve dibe

erkedarê ku karê nivîsariyê yên îdarî yên bajarekî bi rê ve dibe


mendil kadar

bi qanda palasekî, cihê destek livîn e (ji bo erda biçûk)


menfaatçı

berjewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest


merkezde

Benim düşünüşüm bu merkezde.


merkezcil

Merkezcil kuvvet.


mevlevi

Mewlewî (kesê ku pêgirê tarîqata Mewlewîtiyê ye)


mimarî

avahîsazî, bînasazî, qesirbendî, emaretsazî, mîmarî


minare gibi

tu dibêjî qey minare ye, wekî minareyekê


mis gibi

Mis gibi bir hava.

Hewayeke xweş eynî bêhna misk û emberê tê.


mısır baklası

baqilê pisîkan, baqilê tehl (Lupinus termis)


molotof

kokteyli (ji navê siyasetmedarê Rûs Molotov)


morali bozuk

mehdekirî, bimehde, sixurşikestî, mirûzkirî, mirûzi (yekî) kiriye, mehdi (yekî) kiriye, morali (yekî) ne xweş e


moskof toprağı

kevirekî sistokî ku pi madenan dibiriqînin


moğol

Moxol (kesê ji gel an jî, ji nîjada Moxolan)


muhamedi

Muhemedî (kesê ji ometa Hz Mehemed, Misliman)


muhzir

erkedarê ku lêhazirbûna eleqedaran li dadgehê dabîn dike


mum gibi

çik sekinî (kesê ku dengê xwe nake û nalibite)

wekî mûm û şima ye (kese ku zerhimiye û jar ketiye)


mum yakmak

çira pê xistin, mûm pê xistin (li cihê pîroz û ziyaret)


muta

Kesê duyem yekjimar forma fermanî ji lêkera mutare


mutezile

mutezile (mezhebek e ku ji ehlê sunet cuda ye)


mücezat

sizadan, cezakirin (ji ber kirina sûcekê)


müessifi

dilkeser, dilkovan, dilkedr, kesernak, kedrnak


müheyye

Emre mühayye.


mülkî

welatî, nîştimanî (tiştê ku bi welatekî re eleqedar e)

mülkî (rêveberiya bi welat re eleqedar e)


mülâyim

sexî, xûypak, sernerm, rûnerm, dengnekir, mûlayim


mündebiç

hilandî, veşartî (di hundirê tiştekî de veşartî)


müzik dinletisi

ahenga stranan, ahenga goranî, ahenga muzîkê


nah

Nah işte.


naklî

guhêzî, veguhêzî, neqlî (tiştê bi veguhastinê, kişandê re têkildar e)

vebêjî, neqlî (tiştê ku bi vegotinê re, bi neqilkirinê re têkildar e)


nakşibendî

Neqşebendî (kesê ku pêgirê terîqeta Neqşebend e)


namına

di şûna (yekî) de, di cihê (yekî) de, ji dêla (yekî) de ;; li ser navê li ser navê xwe


nasıl oldu

çawa çêbû, çito çêbû, çawa qewimî, çer bû, çawa bû

Olay nasıl oldu?


nasıl olmuşsa

bê çawa bûye, bê çilo çêbûye, bê çito bûye

Nasıl olmuşsa, şişenin kırıldığının farkına varmış.

Bê çawa bûye, li şikandina şûşeyê werqiliye.


nasıl olsa

Nasıl olsa yarın gelecek.


nasrani

(ji navê gundê Hz îsa Nasrayê) Nasranî, îsewî, Fileh


natüralîzm

siruştîparêzî, naturalîzm (rêbaza hunerî)


nazar değmesin

Çavînî nebe, nezer lê nekeve, nezerî nebe


ne ne

ne tişt e, ne îş e (ji bo rewşa pirbûn, xweşikbûn û hwd dinimîne)

Ne eşya ne eşya!


ne ala

Gelirse ne âla, gelmezse hakkını kaybeder.

Ku were baş e, ku neyê dê heqê xwe winda bike.

Ne âlâ memleket.


ne arıyor?

(yek) li (cihekî) çi dike, (yek) lê çi dike? (yek) li çi digere?

Sen burda ne arıyorsun, çabuk eve git.


ne buyrulur?

de îcar binêre, de (te) dît, de îcar hûnê ji vî re çi bibêjin?

Yaptıklarını gördünüz, şimdi buna ne buyuracaksınız?

De we kirên wî dîtin, hûnê îcar çi bibêjin?


ne demeye

Sözü ne demeye getiriyorsun?


ne gezer

Burada böyle şeyler ne gezer.

Kâr mı, ne gezer efendim.


ne haddine!

Böyle yazı yazmak onun ne haddine!

Jê zêde ye kare wiha nivîsaran binivîse!


ne istiyorsun?

tu çi dixwazî?, tu doza (an jî daweya) çi dikî?


ne kadar

çi qas, çi qeder, çend, çendî, çendîn (çendahiyê dinimîne)

Ne kadar kalacaksın?

Bu elbise ne kadar?

Su ne kadar sıcak!

Ne kadar çalışsanız da ona yetişemezsiniz.

Hûn çiqas bixebitin jî hûn nagihîjine wê.


ne münasebet!

tişta wisa ka dibe! çi eleqeya (wî) pê ye!

tişt wisa ka dibe! çi eleqeya (wî) pê ye!


ne olacak!

Ne olacak kenarın dilberî.

Ne olacak, görevimizi yaptık.


ne âlem

Sen ne âlem çocuksun!


ne âlemde?

Oralar ne âlemde?


ne çıkar

ka çi bû?, çi qewimî?, qey çi bû? çi zerara (wî) heye?

Dar günde birinden üç beş kuruş almışım ne çıkar?

Di roja teng de çar pênç qiruş me ji yekî stend ka çi bû?


neci oluyor!

çi pê ye!, çai îşê (wê) ye!, îşê (wî) çi pê ketiye!, jê re çi ye!

Sen neci oluyorsun, sen kendi işine bak!

Ji te re çi ye, tu li karê ber xwe binêre!


neci oluyur!

çi pê ye!, çi îşê (wê) ye!, îşê (wî) çi pê ketiye!, jê re çi ye!


nedir ki

Nedir ki onların sözlerini pek dinlemez.


neler

Bu gün neler gördük.


neptün

Neptun; gerestêrka heştemîn e ku nêzî rojê ye)


nerdesin

tu li ku yî? Li ku yî? Li ku derê yî? Tu li ku derê yî?


nerede

Okul nerede?

Size sözümona hislerimi yazacaktım, nerede?

Xwedêgiravî min dê ji we re pêjn û hîsên xwe binivisanda, ka li ku?

li ku, li ku derê (hokera der û cih, ku tê wateya li kîjan cihî)

Babası onu nerede görmüş?


nerede nerede

li ku li ku (cihêtiya wesfî ya di navbera tiştan de, an jî dûrahiya di navbera wan de dinimîne)

Nerede sen, nerede o, aranızda dağlar kadar fark var.

Tu li ku, ew li ku, di navbera we de bi qandî çiyayekî ferq heye.


nerede kaldı

Senin Filozofluğun nerede kaldı?


nereden

Taş nereden geldi?

ji ku de (di maneya çawa, bi çi awayî de)

Bu iş nereden hatırınıza geldi?

ji ku, ji ku derê, ji ku de (hokera der û cih ku tê wateya ji kîjan aliyî)

Araba nereden geldi?


nerelisin

Tu ji ku yî? Tu ji ku derê yî? Tu ji xelkê ku derê yî?


neresi

Bunun neresi güzel?

Ka kuyê wê xweşik e?, ka çiyê wê spehî ye?

Okul neresi?

li kû (gava ku bê dubarekirin, dûrahiya di navbera tiştan de nîşan dide)

Diyarbakır neresi, İstanbul neresi.


nereye

Kitabı nereye koydun?

bi ku de, bi ku ve, bi ku derê de (ev ji bo hêl û layê ku mirov ber bi wê de diçe)

Sen nereye gideceksin?

Nereye gidiyorsun?


nesirci

pêşenivîs, pexşannivîs (nivîskarê pexşanan)


nesturi

nestûrî (mezhebek e ku ji hêla rehibê Suryanî yê bi navê Nastûr hatiye avakirin)


neuzübillah

neûzubîlah (me xwe avête stara xwedê, xwedê bistrine)


neyse ne

Erkekler neyse ne, ama kadınlar.


neşesi yerinde

kêfa (yekî) li cih e, besta (yekî) li cih e


neşeyle

bi kêfxweşî, bi dilşayî, bi dilxweşî, bi kêf û şayî, bi şadî


nikah

mehremisr (pere, mal û tiştê wisa ku di heyna birîna mehrê de dikine berê, yanê mehra ku li ser van tiştan tê birin)


noel ağacı

di deryavaniyê de dîreka ku hemû îşaret lê tên birêzkirin


noel baba

kalikê gaxan, baba gaxand, kalikê sersalê


nogay

navê kipçakên di bin fermanrewaniya nogay de


o nedenle

loma, lewma, ji ber wê yekê, ji rûyê wê yekê


ocağı sönsün

dû di kuleka (wî) de neçe û sotik vênexe


oklu

kirpi jûjiyê tîravêj, teşî, jûjiyê berezî, sîxur (Hystrix cristatus)


okul çağında

Okul çağındaki çocuklar.


olan biten

Olan bitenden haberdarım.


olan oldu

Olan oldu bir kere, ne yapabiliriz?


on defa

On defadır söylüyorum gel diye.


ona

Ona getirdim.

Ona dedim


ona göre

Durumu öğren ona göre karar ver.

Hîn bibe ku rewş çi ye û li gor wê qerarê bide.


ona kalsa

Ona kalsa hiçbir şey yapmama izin vermez.


onda

Param onda kaldı.


ondan taraf

Benden tarafta selam söyle.


onun

Bu onun.


onurluluk

rûmetyarî, rûmetwerî, rûmetdarî, şerefyarî, şerefnakî, xweyrûmetî


orada burada

li vir li wir, li vê derê li wê derê, li her cihî, li ciyan

Orada burada benim dedikodumu niye yapıyorsun?

Tu çima diçî li ciyan ji min xeber didî?


oralarda

Oralarda bir şey yok.


orasına burasına

li virê xwe li wire xwe, serobero, seroberokî

Orasına burasına boya sürmüştü.


organizatörlük

sazûmankarî, sazgêrî, tertipkerî, organîzatorî


orijinal

orijînal (amrazên ku ne texlît in, ji hêla fabrikaya wan ve hatiye çêkirin)


orman gibi

gur, kepirî, wekî dehl û dêş e (ji bo por, birû û wekî wan)


ortak sorumluluk

berpirsiya hempişk, berpirsiyariya hevpar


ortodoksluk

Ortodoksî (tevahiya doktrîn û ramanên li gorî dêra meşrû)

Ortodoksî (mezhebekî Filehtiyê ye ku bi piranî Yewnan û Slav jê ne)


orton

orton (qumaşê ku ji vî tayî hatiye raçandin)


otomatik olarak

ji ber xwe, bi otomatîkî, otomatîkmen, ji ber xwe de, bixweber, xweber, ji xwegerî


oturum aç

Danişînek veke Danişînek bide destpêkirin


oya gibi

Oya gibi çocukarı var.


oynama!

melîze!, meleyîze!, leyistikê meke! (yanê çi xwe wisa papo dikî)


oynat

Bilizîne Bide lîstin Bide xebitandin Bide destpêkirin


papuççu

papûçankfiroş, papûçfiroş, solfiroş, pêlavfiroş

papûçsaz, solker, pêlavker (ê ku sol û pêlavan çêdike)

solvan (nobedarê solan li devera ku mirov sola xwe ji pê dike û dikeve hundirû)


papuççuluk

papûçankfiroşî, papûçfiroşî, solfiroşî, pêlavfiroşî


para göz

perehebîn, perehez, pûlperest, pereperest, diravhez (kesê ku miriyê pereyan e)


paraf paraf

(kurteîmzeya ku tenê bi tîpa destpêkê tê kirin)


parmaklar ardında

di pişt caxên hesinî de, di pişt deriyan de (ji bo girtîgehê)


parmağının ucuyla

li berê qet ne tiştek bûn (bi hêsanî kira kar û tiştekî)


pasinler

Hesenkeleh (Navçeyeke girêdayî Erzîromê)


paskal çöreği

navê kadeyekê ye ku di hêkesorkê de çêdikin


patates ezmesi

hewişk patatesli bikartol, biqompîr, bipatet


patlak gözlü

çavbeloq, çavdiriyayî, çavpeqiyayî, çavpeqle, çavzeq, çavbijiqî, çavfetiqî, çavqelişî


patlama!

sebr bike!, hêrsa xwe bixwe! xwe mebehicîne!


patlıcan dolması

heşîna balîcanan, balîcanên tijekirî, kortika bacanan


pazar

pazar (cihê ku rojên diyarkirî lê tişt tên firotin)

Gel pazara alışverişe gidelim.

erase, sûk (cihê ku lê tenê tiştek tê firotin)

Balık pazarı.

Buğday pazarı.

yekşem, lehd (roja di navbera şemî û duşemê de)

Bugün pazar günü.


pedavra gibi

bûn texte man, (ji bo zeîfbûna pir a ku êdî parsû tên jimartin)


pek ala

Pek ala bir ev niçin beğenmediniz?

başe, serçavan, bila be, temam (di vvateya 'bila weki te be' de)

baş e, temam (di sere hevokên bi îtiraz de)

Buraya geleceğimi pek ala biliyordun.


pek sayılmaz

Ne gelek (fazla değil) Ne tam wisa ye (tam olarak öyle değil) Ne zêde (tam olarak öyle değil) Ne ewqas (o kadar değil)


pestil gibi

ji xwe de ketî ye, ji hev de filitî ye (ji bo westan û bêhaliyê)


piliç gibi

nogin (di argoyê de keçika ciwan û xwînşîrîn)


pirupak

têrpaqij, bêleke (tiştê paqij ê wekî ruhê însan)


pis lakırdı

gotinên pîs, şorên pîs, xeberên nebaş, xeberên pîs


pisi pisi

pişo pişo, piş piş, pişê pişê, new new (di zimanê zarokan de ji bo gazîkirina pisîkan)


plakacı

plakavan (ê ku plakayan çêdike û difiroşe)


plakçı

sêlikdêr, qewandêr, plakvan (ê ku selikan tije dike û difiroşe)


propaganda kampanyası

kampanyaya bangeşeyê, kampanyaya propagandayê


protokolcu

protokol van (kesê ku bi kar û barê protokolê bilî dibe)


provakatör

navtêder, halantêder, ajewaker, provakator


provakatörlük

navtêderî, halantêderî, ajewakerî, provakatorî


ramazan bayramı

ayda remezanê, cejna remezanê, îda remezanê, îda rojiyê, cejnerojî, Eyd-î Remezanê, Eyd-î Rojî


rapaddak

xaftila, tafilê, ji heman da, ji nişka ve


rağmına

Onun rağmına yaptım.


reisülkütap

wezîrê karê derve (di dewleta Osmanî de beriya Tanzîmatê)


sabah erkenden

serê sibehê zû, sibeyê zû, li wî serî, berî azana melê şefeqê


sabahın köründe

di tarîbana sibehê de, di tariya sibêhê de


sabır et

Bisebire, sebr bike, xwe ragire, tirûş bike


sabırsızlıkla

bi bêsemaxî, bi bêsebrî, bi bêtebatî sabi zarok, sebî


sade suya

Sade suya çorba.


sakın

Sakın hasta olmasın!


salamura biberi

îsotên sûravkê, îsotên kesidandî, îsotên dagirtî, îsotên şonkê


santi

pêrkît e ku tê pêşiya çi wateya sedî didê


sapına kadar

di ser xwe re, tam, heta dawiyê, bi temamî


savaş meydanı

qada şer, meydana cengê, şergeh, meydana qîtalê


savaş muhabiri

nûçegihanê cengê, nûçevanê şer, peyamnêrê şer


savul!

(savulun!) xwe bidin alî!, xwe vede!, xwe wê de bide!, xwe wê de bidin!


saç kepeği

kevişk, gewrik, kelk, kelpik, ken, kenik


sağ olsun

xwedê (wî) bihêle, Xwedê jê razî be, Xwedê jê xweş be (di rewşa bi gazin de)

Sağ olsun, beni dinlemedi kendi bildiğini yaptı.


sağa sola

Sağa sola gitme.


sağar

qedeha araqê sagu (ji zimanê Malezya) sagû


selametle

Bi xêr û selamet Xwedê selametiyê bide (allah selamet versin)


selatin cami

camiya mezin (a ku li ser navê padîşahan tê çêkirin)


sen bilirsin

de tu zanî, tu dizanî (an jî de hûn dizanin, hûn zanin)


seni seviyorum

Ez te hez dikime, Ez ji te hez dikim, Ji te hez dikim, Ez evîndarê te me (sana aşığım)


sensiz olmuyor

Bê te nabe Bê te nameşe(sensiz yürümüyor)


ses getirici

Ses getirici bir eylem.


sevgilim

Yara min Dildara min Hezkiriya min Berdilka min


sicim gibi

mîna şinkê (ji bo şirikê baran û hêstrê çavan)


sigara kağıdı

pelê çixareyê, kaxizê cixareyê, bermax, kamaşqelên


sıhhatler olsun

sihet be, te sihet şûşt, germav baş, germavxweş


sık kullanılanlar

Yên zêde tên bikaranîn Yên pir tên bikaranîn


sıkı sıkıya

Annesi sıkı sıkıya yola çıkmadan evvel çocuğu tembihliyordu.

Diya wî beriya ku kurik bi rê bikeve başebaş temenî lê dikirin.


sıkııysa

Sıkıysa gelsin.


siktir

qeiştîn, qeşitandin, cehimîn, cehimandin


siktir et

biqewirîne, biteqizîne, def bike, siktira (wî) bidê


silahtar

sîlehdar (di dema Osmaniyan de kese ku Ii çekan dinihêrt)


silahtar ağa

sîlehdar axa (kesê kuji parêziya padişah berpirs e)


sinamaki gibi

mizmizokî sincabî cûn, cûnek, cûnekî (rengê di navbera gewr û qehweyî de)


sınırlı süre

Dema bisînor Demeke sînorkirî Wexteke sînorkirî


sinoloji

Çînnasî, Çînzanî, Sînolojî (fîlolojiya li ser ziman, şaristanî û dîroka Çînê)


sırayla

Sırayla söylemek.

Sırayla gelin sırayla türkü söyleyelim.


sırım gibi

sicihî, şidandî, kîp (kesê zeîf lê xurt û biqewet)


sırtıı sıra

li dû (yekî), li pey şopa (yekî), pêlî rêça (yekî) kirin


sırtıı yufka

cilê tenik lê ne (kesê ku kincên tenik li xwe kiriye)


sitetisevir

Her saati bir devir.

Gîtê heftikê nîsanê heye pê bawer nebin.


sivri burunlu

pozşûjin, pozpîjin, poztûj, kepîşûjin, difinşûjin


size ömür

(sizler ömür) serê we xweş, hazir xweş bin


sizi seviyorum

Ez ji we hez dikim, Ji we hez dikim Ez evîndarê we me(size aşığım)


sokağa atsan

Bunu sokağa atsan beş milyon eder.

Tu vê biavêjî avê jî bi pênc milyonan dike.


soldan

ji milê çepê de, ji piyê çepê de, ji hâla çepê de, ji aliyê çepê de


solhan

Bongilan, Bongilane (Navçeyeke girêdayî Çewlîgê).


sonek

parkît, paşgir, paşqertaf, paşpirtik, xurdepaş, paşdank, paşdanî, dawîne, dawînk, dûpaşk, paşkok


sonsuza dek

heta bi hetayê, heya bi heyayê, îlelebed


sorma!

(sormayın veya sorma gitsin) qet mepirse, qet pirs mekin


soyuk

qeşartî, qeşirandî, qeşûrkirî, qeşirî, qaşkirî, qeşirî, qaşbûyî, qeşûrbûyî, purkirî


su götürmez

qisûr nayê serê, gotin nayê serê (misoger, qethî)


sudan cevap

cewabên ne wisa (bersiva ku ji pêbaweriyê dûr e)


sudan sebep

cihê ne tune dan ucuz li ber avê; pir erzan


sultan oğlu

navê lawên keçê sultanan, ku bavê wan ne ji malbata sultanan e


suna gibi

meşwerdek, bi bejn û bal, bejn û bala lihevhatî


suratı asık

bimirûz, bimehde, bêmehde, bêmirûz, mehdekirî, mirûzkirî, mirûzdaketî, mûrşikestî


suyu kesiyor

(bıçak, çakı) devê kêrê ji pişta wê xerabtir bûye, dev û pişta (kêrê) bûye yek


suyun başı

serê kaniyê (cihê ku herî pir feyde tê de ye)


söz arasında

hemin gotin hate serê, herwiha, herwisa, ji xeynî vê


söz götürmez

xeberdan nayê serê, jê re gotin nîn e, jê re gotin tune, ew e ku pê ye (ji bo tiştekî ku rastî û ne rastiya wî nikare bê gengeşîkirin)


söz yok!

gotin jê re nîn e!, gotin jê re tune!, xeberdan jê re tune!


sözü mü olur?

hewceyî xeberdanê nake, de ew çi ye, ma ew çi ye?


sözüm yabana

dûrî huzûra hazir, gotina min ji haziran dûr, heşayî cimaeta hazir, ji cihê dûrî


sözünü bilmez

xwenezan, nizane çi dibêje, çors, gotinçors


sülük gibi

eynî zêlû ye (benîştê ecem, teniya bidon)


sülün gibi

keç û jinên bi bejn û bala xweş û lihevhatî, meşwerdek


sümbülî

hewaya bi ewrên reş û tarî ku baranê nabarîne


sümer

Sumer (gelekî ku li Mezopotamyayê jiyaye û kesê jî vî gelî)


süngüsü depreşmesin

Þeytan negihînê, rehma Xwedê lê be (gava yekî mirî bi awayekî neçê tê bibîranîn tê gotin)


süratla

bi lezgînî, bi çapikî, bi lezabî, zûzûka


süt kardeşi

şîrbira, biraşîr, birayê şîr, biramak (ji bo zarokên kurin)


süt kaymağı

şîrtûk, serşîr, tûkê şîr, sere şîr, toxavk


süt kızı

ewlad (zaroka keçîn a ku jinek ewijandiye û ji xwe re kiriye ewlad)


süt oğul

ewlad (zarokê kurin ê ku jinek ew mijandiye û ji xwe re kiriye ewlad)


tabana kuvvet

(tabanlara kuvvet) lingo heyrano, ling bavê min ling, lingo ez bi qurbana te, meleko pê û bask, sero tu bi qurbana lingan bî, xwe şidand a


tabldot

tabldot (çend firaq xwarina ku li lokante û otelan bi pereyan tê dayîn)

tabldot (pişkdariya wan çend kesên ku ji xwe re erzaq peyde kirine û xwarinê didin pehtin)


tamam mı?

tê got herê (an jî ê)?, herê? temam? me li hev kir?


tanışalım mı

Em hev nas bikin?(tanışalım mı), Em bibin heval?(arkadaş olalım mı)


tanzara

tanzera (cureyeke govenda Kurdî ye bi hev re tê leyistin)


tanzimat

(piraniya tenzîm) keyskirin, tenzîm (rêkûpêkkirina karên rêveberiyê)


tanzimatçı

tenzîmatvanî (kesê ku beşdarî tevgera tanzîmatê bûye)

tenzîmatparêz (alîgirê tevgera tanzîmatê)


tarafından

Dostları tarafından çok seviliyor.

bi destfî (keseki) ve, ji aliye (kesekî) ve, ji layê (yekî) ve

ji wî cureyî, ji wî celebi, ji wî çeşîdî


tarihsel meteryalizm

meteryalîzma dîrokî, meteryalîzma tarixî


tarçınî

darçînî (renge darçîne, ku di navbera zer û renge qeweyî de ye)


tasaruflu

Tasarruflu insan.

Tasarruflu yaşam.


tavuk göğsü

cureyek şîraniya ku ji singê mirîşkê tê çêkirin


tavşan memesi

cm bilindahiya wê heye û zivistanê pelên xwe naweşine


tazı gibi

eynî tejî ye, çeqelokî (ji bo lewaz û qelsiyê)


tazıya dönmek

çeqelokî bûn, bûn wekî tajiyan, pir jar ketin


taçi beyit

tacmalik (di qesîdeyan de cihê ku navê helbestvan tê de derbas dibe)


tebesüm

beşûş, bişir, beşişîn, besimîn, girnijîn, mizicîn


tedafüî

parêzî, berevaniyî (tiştê ku têkildarê parêziyê ye)


tek bir

Tek bir kişi var.

Tek bir kişi yok.


tek parmaklılar

famîleya yeksiman (ajelên ji koma yeksiman in, ku giyaxur in û nakayin)


teneşire gelesin

tu herî ser mevşenê, şûştina yek carî be (ev nifirkirin e)


tepe değer

Nirxa zêdetirîn Nirxa mezintirîn Nirxa herî zêde


teselsüs

teselsûs (ji ber deynekî berpirsbûna ji yekî zêde ya kesan)


testi gibi

wekî cêran (ji bo pêsîr mezin û daleqandî)


tetikte olmak

li tetikan bûn, guhê (yekî) şiyar bûn, li ser derzîdankê lingan bûn (her tim hişyar bûn, hay ji xwe hebûn)


tezkire

tezkere (kaxizê fermî ku destûra kirina karekî dide)


ticanî

Tîcanî (teriqeteke li Bakurê Afrîkayê û kesê ji vê terîqetê)


tike tike

çênî çênî, cêtî cêtî


tıngırı yolunda

karê (wî) li rê ye (kesê ku qezenca wê baş e)


tınmaz

melâike dengnekir, mulayîm, kesê di halê xwe de


tirit gibi

hilhilî, nermijokî (kesê pîr û kal ku êdî nikarin ji cihên xwe rabin)


toplayıcı

civyar, komker, hilçîner, hilçînger, hilçînende, hilçînok


toplum bilim

civakzanî, civaknasî, komelnasî, sosyolojî


toprak

Toprağa ayak bastı.

ax, xak, erd, stan (di maneya welat û nîştiman de)

Bu topraklar bizimdir içinde yabancılara yer yok.

Ev ax a me ye, cihê xerîban tê de nîn e.

Köylüye toprak dağıtmak.

axîn, xakî, xwelî (tiştê ji xwelî û axê çêbûye)

Toprak damlı evler.


topu

Zaten topu topu ikimızdik erkek olarak.


topuklu ayakkabı

sola bipehnî (ji bo solên ku pehniya wan bilind e)


tratörcü

traktorvan (kesê ku bi traktöre karê veguhastinê dike)


tuh sana

tifî hey li te, tû li te be, qeda li te keve, tifû li te


turan t

ûran (navê dewleta ku dixwest ku hemû tirkan bike yek)


turna gagası

derzîşivan, derzîlok (Geranium robertianum)


turna geçidi

pêtiyê biharê (firtûneyeka ku biharê çêdibe)


tös

ters (ji bo ku heywan berepaş here tê gotin)


tövbeler olsun

li min tobe be, li min wehd û ahda Xwedê be, wehd be, wehda Xwedê be


tüketim toplumu

civaka mezaxê (an ji mezaxtinê), civaka serfkariyê


türk meşesi

cureyek berûya ku li Tirkiyeyê peyde dibe (Quercus cerris)


türkçü

Tirkperest (kesê ku dayê dû rêbaza Tirkîtiyê)


tüy siklet

hespê ku di hindiktirîn kîloyê de dikeve pêşbaziyê


ucuz

erzan (ji bo tiştê ku bi kedeke hindik bi dest tê xistin)

Ucuz bir başarı.


ulah

Ûlah (navê gelê xwecihê Romanyayê ku Tirkên Osmanî li wan danîne)


ulusal konsey

civata neteweyî, civatmilet, konseya milî


umacı gibi

(tişt an jî kesê) zişt û kirêt, bêmirês, qebîh


umur görmüş

di karên girêng de mayî (ji bo kesê kamil û dinyadîtî)

xweytecrûbe, dinyasanî (kesê ku tecrûbcya wî pir e)


uranus

Ûranûs (li gorî dûrahiya ji Rojê rojgerka heftemîn e di

salan de gera xwe ya li dora Rojê temam dike)


utarit

Merkûr, Ûtarîd (rojgerika ku hêrî nêzî rojê


uyku durak

(yok veya uyku nedir bilmeden) ne xew ne hew


uyuşturucu maddeler

madeyên kêfdêr, madeyên narkotik (madeyên mîna esrar, eroin û morfînê)


uzanık

ramedayî, ramedandî, paldayî, raketî, veketî


uzun uzadiya

bi dorfireyî, bi dûvdirêjî, bi awayekî kûr û dûr, dûr dirêj, dûvdirêjk


vara yoğa

Vara yoğa küfrediyor.


varda

dîqat bike, xwe bide alî, hay ji xwe hebe


varıncaya kadar

heta bigihîje (tiştekî) televizyona varıncaya kadar her şeyini satı=heta bigihîje televizyonê her tiştî firot


varsın

Varsın söylesin.

Haydê varın yare söyleyin.


vay haline

delîl li halê yekî bûn.``ger bûkê karê malê nekira, delîl li halê wê bû``

guneh gunehingê yekî bûn.“ger tu bi destê wî zalimî bekevî guneh gunehingê te“


venüs

Gelawêj, Stêrka Þivanan, Zuhre, Nahid, Nah, Venûs (piştî Merkûrê rojgerka herî nêzî Rojê ye)


ver yansın

bi navê ketin, dan ber xwe (bi awayekî xedar), dan navê


verile

fermanname (di daîreyên fermî de fermana dayîna diravan)


veterinerlik okulu

dibistana dambijîşkî, dibistana veterineriyê


vurmalı çalgılar

amûrên jenî, amûrên postî, amûrên lêdanî


yahudi baklası

baqilê pisîkan, baqilê tehl, talîşk, zirbeqle


yalan mı?

qey vir e? qey derew e?, ma vir e?, qey bi viran e?


yalelli gibi

tu dibêjî qey werîsê şixrê ye, eynî rojiya filehan e (ji bo kar, axaftina ku zêde diajo û mirovan zivêr dike, tê gotin)


yalı ağası

fermandeyê ku bi parastina peravan re erkedar e


yanlış

çewt (tiştê ku ne li gorî rêzikekê, prensîbekê ye)

Yanlış hesab.


yapraklı yosunları

hinetîtik, hineqîtik (ji bo ya zinaran), kevza daran (ji bo ya li qirna daran)


yaradana sığınıp

Yaradana sığnıp ona bir tokat attı.


yararcıl

kêrperest, havilperest, sûdeperest, kelkperest, sûdewart


yararlanmacı

kêrperest, havilperest, sûdegir, kelkperest, sûdewart, sûdeperest, liştok, feydexwaz, behreger, feydeperest, mefaperest


yarasın

noşîcan be!, efiyet be! cihekî te pê neêşê! sihet û şîfa be, bila li te bigivire!


yarı orta

siklet sîkleta navçe (di boksê de ji kîloya


yarımlık 1

nîvmirovî (ji bo kesên seqet û nexweşokî)


yarış alanı

holka pêrebaziyê (pêşbirkê an jî pêşbaziyê), meydana tiratê, meydana hawirkaniyê


yarma gibi

telaşî dirêj, qirase, gereze (kesê pir gir)


yasama meclisleri

meclîsên qanûndanînê, parlemento û senato


yavru ağzı

rengekî di navbera pembe û nava petêxê de ye


yayınlanlam

hatin weşandin, hatin pexşkirin, hatin neşrkirin


yazık

Yazık sana.


yaşında

Çocuk bir yaşında.


yedi kardeş

komika sêwiyan, heftbira, termê mexilan meteor


yedigir

komika sêwiyan, heftbira (ji bo heft stêrkan) meteor


yeri geldiğinde

Dema dora (tiştekî) hat Dema dora wê hat


yeter kadar

bi qasî ku têr bike, bi qandî ku qîm bike


yok canım

na, de na (lê, lo jî pê ve tê zêdekirin, li gorî zayenda kesê ku pê re tê axaftin)

Yok canım, ben kimsenin taraflısı değilim.


yok yok

Yok yok, gidelim.


yokum

ez neheme, ez tune me, ez bi xwe tune me


yol gösterici

rênîşander, rêdaner, rêpêşander, rênuma, rênimûn


yolaçıcı

Bize yolaçıcı olmanız lazım.


yolgeçen

rêbiwar (kesê ku di rê de diçe, rêwhi ye)


yuf

hiryo (baneşaneke ku lomekirin û berketinê dinimîne)


yuh sana

xwelîliser, xwelî li serê te, tifî hey li te


yumruk kadar

ev çend (ji bo tiştên ku diviya biçûk be)

Ona yumruk kadar bir böcek musallat olmuştu.

pizik, ev çend (ji bo tiştên ku diviya mezin be)

Yumruk kadar bir çocuk adamı devirdi.


yurtseverce

welatparêzane, welatparêzkî, welatperwerane, nîştimanperwerane


yüce divan

dîwana bilind (navê Dadgeha Qanûna Bingehîn ku gava kesên ji mewqiyên mezin ên dewletê dadirizîne)


yüzer gezer

amfîbî (amyarên ku hem li deryayê û hem jî li bejê dikare bê bikaranîn; îna tank û balafirê)


yüzüne bakılmaz

mirov hez nekirin li rûyê (yekî) nihêrtin, heycarbi kêr nehatin (ji bo kesên kirêt û nexweşik)


yüzüne karşı

Yüzüne karşı söylerim.


zahmetli iş

Zahmetli yollar.


zarar verici

ziyander, zerarder, ziyanok, ziyankar, zerarok, zerarde


zarfçı

kesê ku li cihekî tenha zerfa tijî pere datîne û paşê tê kesê ku zerf dîtiye bi dare zorê dişêlîne


zebellâ

zerezîp, qirase, terpase, daldore, tirtire, hefrît


zekeriya sofrası

sifreya ji bo qebûlbûna dua û xwestekan hatiye amadekirin, ku ji çil xwarinan tê pê


zeminde

der heqê (tiştekî) de, der barê (tiştekî) de, li ser (tiştekî)

Bu zeminde bir konuşma yapmış.

Der bare vê yekê de axaftinek pêk aniye.


zerdüşti

zerdeştî, zerdûştî (tiştê ku têkildarî ola Zerdûştiyê ve ye)


zevk için

ji bo pê kêfkirinê, ji bo pê tinazîkirinê


zeytinci

xweykerê zeytûnan (kesê ku darên zeytûnan xwedî dike)


zeytingiller

famîleya darên mîna zeytûn, leylaq, benav, yasemîn hwd


zift gibi

wekî jehr, eynî jehr (ji bo pir tûjbûnê)


zift yesin

bila çor bixwe, bila quzilqurtê bixwe, çi dixwe bila bixwe


zihin hesabı

hesabê qafa, di hişê xwe de hesabê matematîkê çêkirin


zıkkımın kökü

qureder!, kul, qureder!, quzilqurt!, kerafî!, ziqnebût!.


zil zurna

pirî pir serxweş, serxweşiya ji adet der


zincir gibi

weqî xelekê zincîrê (tiştên ku wekî helqeyên zincîrê dane dû hev)


zıpkıncı

metranvan (kesê ku bi metranê masiyan digire)


zor alım

desteserî, müsadere (di dema Osmaniyan de -beriya tanzîmatê- li ser navê padişah desteserkirinaalê yekî)


zorbelâ

bi zor û bela, bi zorê, bi zorekê, bi zehmetî, firtê firtê


zuhurat

diyardeyên ku qewimîna wan nayê hêvîkirin


zücaciye

zucaciye (tiştê bi cam û porselen ve têkildar e)


zürra

(piraniya) cotyar, çandiyar (kesên ku bi cotyariyê mijûl dibin)


çakal ereği

çeşîdekî încasan e ku dendika wê gir, tirş û mezin e ((Prunus spinosa)


çakal yağmuru

eyda guran,
daweta gur û rûvî (ji barana ku gava dibare, tav hebe tê gotin)


çakı gibi

wekî kevir e, (xortê) çeleng, xortê sivik û şipil


çalıştır

Bixebitîne, bişixulîne, bisepîne, bimeşîne


çamur gibi

eynî herî ye, wekî herîyê ye (nanê ku baş nepijiyaye an jî nanê ku ji arvanê reş hatiye çêkirin)

eynî teniya bidon e, eynî benîştê ecem e (ji bo kesê belakir)


çapak gözlü

çavhilaq, çavbikêvjik, çavcilîtk, çavqemûşk


çapaklı

bikêvzik, bişîlaq, bikenişt, biçilîtk, bişilop


çarım

bi qandî deng (ji bo mesafeya dûribûna cihekî)

Bir çarım ötede bir çeşme var.

Li peşiya me bi qandî dengekî kaniyek heye.


çarşaf gibi

sekan (ji bo bêpêlbûna derya, gol û avê)


çat kapı

Çat kapı açıldı.


çatur çutur

çirkeçirk, qiçqiç, qirçeqirç (dengê şikîna tiştekî)


çekiver kuyruğunu

destê xwe jê bikişîne, guhê xwe jê bibire


çekçe

çekî, çekoslovakî (zimanê gelê Çekoslovak)


çepçevre

(çepeçevre) hawirdor, çarmedor, çarnikar, çaralî, dormandor


çerkez tavuğu

xwarineke Çerkezan e ku ji ji goştên ajelên navmalê ên mîna mirîşk û elokan tê çêkirin û kakilên gûzan ê kutandî, tevî îsota hûr dixinê


çeçen

Çaçan (gele û kesê ji vî gelî ku li ba kurê rojhilata Kafkasyayê dijî)


çeşnibaşı

çavlider, dilparsek (mêrê ku pir jin diguhêre)


çıkış belgesi

belgenameya kutakirinê (belgeya pêselmîn a kutakirina dibistanê)

belgeya derketinê (ji bo derxistina malekî ji nav sînorê dewletekê)


çingene düğünü

eynî şîna mitriban e (ji bo civîna bi şemate)


çıngır çıngır

Sesi çıngır çıngır ötüyor.


çırpı gibi

hijhijok, hijhijokî, eynî hijik e (ji bo pê û milê ziravik û zeîf)


çit sarmaşığı

lavlavk, pêçeka spî (Convolvulus sepium)


çitmişler

rişkoyî kirin (devê şev bi ben bi awayekî çeporast tê girêdan û pişt re pê por tê şekirin, ji bo jê derxistina rişkan)


çivi gibi

şidandî, sicihî, kîp (ji bo kesê şipil û zexm)

ava qerisî, ava cemidî (el, ayak ve parmak)


çiçek tacı

pelên dora navika çîçekê, pelên dora navika kulîlkê


çiğ süt emmiş

mirov e şîrê xav vexwariye, însan e ji benîademê şîrê xav vexwariye


çiğ çiğ

Eti çiğ çiğ yedi.