çiğindirik

darê ku diavêjin ser milê xwe û bi her du seriyê wê tişt tên kişandin, mîna kişandina avê


çığlık çığlığa

bi qîreqîr, bi qajewaj, bi qîrînî, bi qajînî


çoban aldatan

xapxapok, vîzvîjik, şivanxapînok, çûçika tûtelanî, şivanşitexelîng, şivanşitexelînek, şivanşitexalik, çivîka xaphinok, çûka şivanan (Caprimulgus


çoban değneği

giyagirêçk, sûrpencik (Polygonum aviculare)


çoban salatası

cureyeke seleteya ku tê de firingî, xiyar, pîvaz û îsot hene


çoban çantası

nivîştîlok, harik, tarek, nanê mirçîkan (Capsella bursa pastoris)


çocuk gibi

eynî zarok e, wekî zarokan e (kesê ku mîna zarokan maye)

Çocuk gibi adam.

eynî zarok e, wekî zarokan e (kesê ku zû dixape)


çok güzelsin

Gelek bedew î Gelek spehî yî Gelek xweşik î Tu gelek bedew î Tu gelek spehî yî Tu gelek xweşik î


çok sağol

Gelek spas Zor spas Xwedê emrê te dirêjke


çok uluslu

pirneteweyî, pireneteweyî, pirnîjadîn (ji bo pîşesazî û bazirganiyê)

Çok uluslu şirketler.


çok yaşa!

weyla xêr be!, xêr bijî! (gava ku mirov dibênije)


çok yönlü

O çok yönlü bir yazar.


çok şükür

hemd ji Xwedê re, şikir ji Xwêdê re, hemd û sena


çorba gibi

wekî şorbe ye, eynî şorbe ye (ji bo xwarina biav)


çoğulculuk

piranîparêzî, firetexlîdî, berfirehvanî, pluralîzm, firetexlîdparêzî


çuhadar

çûxedar (berdestkê dahireyekê ku li kar û barên derve dinêre)


çul tutmaz

hîm negirtin (kesê ku qezenca xwe tim xerc dike)


çuval gibi

sistolekî, telîsokî (ji bo qumaşê qalind û ne di hev de)

eynî çewal e (ji bo kincê fireh û qermiçandî)


öbür

Bu değil öbür kitabı getir.

Öbür gün.

Öbür hafta.


öcalan

tolhildêr, tolbaz, tolstîn, heyfstîn, heyfgir


öksüzler anası

öksüzler babası bavê sêwiyan (ê ku xweyrehm in û li sêwiyan dinêrin)


ölü gibi

eynî cenaze ye, wekî miriyan, tu dibêjî qey mirî ye


ölüm sesizliği

Etrafta ölüm sesizliği var, birşeyler olacak gibi.


ömrüne bereket

Xwedê bereketa xwe bike emrê te (we), bereketa Xwedê di emre te (we) de be


önemli oranda

Yasa maddelerini önemli oranda değiştirmişler.


öngörülemez

Tişta nayê vezanîn Tişta nayê texmin kirin


önüne gelen

Önüne gelene derdini anlatıyor.

Hema kî dibîne derdê xwe ji wan re gilî dike.


örüklü peynir

penêrê kezî, penêrê vegirtî, penêrê riçal


öyle olsun

bila wisa be, bila wilo be, bila weld be


öyle şey

yok! tiştê wisa çênabe!, tiştê wilo nabe!


öylesine

"Öylesine güldüm.

Öylesine gelmiştim.


özür dilerim

Bibexşîne, bibore, lêborînê dixwazim. Min bibexşîne, li min bibore.


übvansiyon

mêcbêtî, subvansiyon, destekkirin (ji aliyê dewletê ve)


üniversitelerarası

Üniversitelerarası kurul.


üst düzey

Üst düzey kimse.


üstüne üstüne

(çekmek, yapmak, etmek vb) dubarekirina karekî


üzere

Gitmek üzere kalktı.

Vermek üzere kitabı aldı.

Akşam olmak üzere.

Daha önce belirtildiği üzere.


şafak sökümü

elinda sibehê, sariya sibehê, kubara sibehê


şahsiyet

kesîtî, kesatî, kesayî, kesayetî, şexsiyet


şakası yok

guh nedan (kesî), paxav bi (kesî) nekirin, pax ji kesî hilnedan

Bu herîfin şakası yok.

Bu hastalığın şakası yok.


şalvar gbi

wekî şalwar e, eynî şalwar e (pir fireh û bol)


şam baba

şambaba (cureyeke şîraniyê ku ji hevîr tê çêkirin)

bavê bêxêr (ku berpirsiya xwe nayne cih)


şap

Şap diye elinden öptü.


şapır şıpur

mirçemirç, milçemilç (ji bo dengê maçkirinê)

çelpeçelp (dengê ku dema xwarin tê xwarin ji dev derdikeve)


şarkışla

Şarqije (Navçeyeke girêdayî Sêwasê) Navê wê ji Dimilkî tê û " Şarqije - şarê qicik, şarê piçûk, bajarê piçûk" ye


şart olsun

qerarê Xwedê li canê min şikestî be, bi telaqê bêfetwa, hema bi soz


şavaş narası

Halan Halanên şerê Qîja ji bo şerê Hawara ku vedixwîne şerê Mînak: halla halla!


şevlan örümceği

pîrika ku tevi tevna xwe xwe bi bayê re berdide û li hewaye dıçe


şeytan arabası

pisîng, pisîk (toximê hin riwekan ku li hewayê difire)


şeytan gibi

wekî şeytan, eynî şeytan e (ji bo zarokên jîr û qanos)


şıp diye

Şıp diye geliverdiler.

Şıp diye anlayıverdi.


şu günlerde

di rojên pêş de, di van rojên nêzik de, di van rojan de

van rojan halde nexwe, heke wisa be şua tîrêj


şuna

(li) wê, (li) wî, lê, jê re (ji wî re, ji wê re), pê de (bi wî de, bi wê de)

Şuna bak.

Tu lê binêre an jî, tu li wî binêre, tu lê.


şunda

Benim param şunda kaldı.

Diravê min bi wî re ma (an jî pereyê min pê re ma).


şuracık

Şuracıkta oturmuştu.


şurası

ew der (ji bo rewşa netewandî) we derê (ji bo rewşa tewandî)

Şurası iyi değil buraya geçin.

Şurasının manzarası daha güzel.

wê, wî (ji bo tiştekî ku li serê tê axaftin)

Şurasını unutmayın ki bilgisizlik her türlü felâkete yol açar.

Hûn wê ji bîr mekin ku nezanî rê dide gelek felaketan.


şöyle dursun

bila ew li dera hanê be, ew li dera hanê


şöylece

Şöylece söylenmeli.


dudak eşleşmesi

hevgiriya axaftin û lêvan (di zarevekirinê de)


dudaksıl

dudaksıl bir sestir


dumanı üstünde

hê nû ye (tiştê ku wextekî dirêj di ser re neboriye)


dumur

civitîn, pûçbûn (ji bo neşixulîn, pûçbûn û civitîna ser hev a organekî)


durak

westgeh, rawestgeh, rawestank, îstgeh (cihê sekana tren, tramway, otobüs û hwd.)

rawest, vêseh (noktaya li dawiya hevokê)

rawest (di helbesta bi pîvana kîteyî de cihê seknê)

vêseh (birîna deng a di navbera peyvan de da ku axaftin bê fêmkirin)


durgun

su durgun

durgun su

çok durgun birine benziyordu

sekinandî, sekinî, rawestandî, rawestiyayî

piyasa durgun


durmuş oturmuş

durmuş oturmuşluk


duruluk

sade, resen (ji bo ziman û üslûba ku fesîh û ne tevlihev e)


anısına

Ji bo bîranîna... Ji bo yada... Ji bo yadkirina..


arası açılmak

( nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman

aramız bozuk

araları iyi


bileğine kadar

heta gûzekê (ji bo berf, heriyê ku piyê mirov tê de winda dibe)

bileklerine kadar kara battı

heta gûzekê (ji bo kincan ku tenê pê dixuyên)

giydiği elbise bileklerine kadar geliyordu

kirasê ku li xwe kiribû, hetanî gûzekê dihat


bilmem hangi

nizam kîjan (an jî nizam çend, kî, çî, çawa)

bilmem kim geliyormuş da karşılamaya gidiyormuş


bir defa

bir kere bu iş olmuş ne yapalım

bir kere sen, konuşma

ev bir defa küçük, bundan başka, yeri uzak

carek xanî biçûk e, ji bilî vê, cihê wê jî dûr e


bir derece

bu yaptıkların bir dereceye kadar çekilir

ev kirên te heta dereceyekê mirov dikare qebûl bike


bir vakit

bir vakitler o da mücadele içersinde bulunmuş


bir yandan

(tiştek an jî kesek) li aliyekî...., (tiştek an jî kesek) li aliyekî

bir yanda ev işleri bir yanda çocuklar

ji aliyekî ve karên malê ji aliyekî ve jî zarok


bir zaman

bir zamanlar biz de buralarda gezip eğleniyorduk

berê em jî li van deran ji xwe re digeriyan û me jî kêf dikir


birçokları

gelek jê (ji bo kes an jî tiştên ku hejmara wan pir e)


boy beraber

boyu beraber çocuğu var


boyu devrilsin

emrê te kin be, tu qet xêrê (ji xwe) nebînî, xêrdîna te tune be


bu günlerde

di vî çendî de, di vî nêzî de, di van nêzan de, di van rojan de


bununla birlikte

ben söyledim, bununla birlikte tekrar söylerim

min got, weki wisan e ez dê careke din bibejim


düşkünü

kadın düşkünü


işten değil

Rezalet çıkarmak onun için işten bile değil.


karınca ezmez

zerara (wî) nagihîje kurmoriyê, bi hemdê xwe nahêle ku kurmorî bikeve bin piyê wî


katresi kalmadı

piçek jê nema, wehd be ji bo derman jî tune


kağıt gibi

rengê (yekî) bûn wekî çiftexas, rengê (yekî) zer kirin wekî şimayê


kemiğine

Kemiklerine kadar ıslanmıştı.


keramet buyurdunuz

we rast got, we tam li navê xist, tu dibêjî qey kerametên we hebûn


kireç gibi

reng lê neman bûn weka kilsê, rengê (yekî) spî bûn


kirli çıkı

tima, gûxur (kesê ku bi pîsitiyê malê dinyayê daye hev)


kıyamet gibi

li qirikê ye, qiyameta xwedê ye (ji bo pirbûna tiştan)


köleniz

ezbenî, ezxulam (gava ku bi awayekî zêde hürmet nîşanî yekî tê dayîn)

Oğlum köleniz.


kör olası

çavrijiyayî, çavrêtî, Çav û bîrik birijê, çavrijiyo


kötü olan

Niye kötü olan ben olayım.


nazında

li ber çavê (yekî), li gorî nêrîna (yekî)

Benim nazarımda bu adamın hiç bir değeri yok.

Li ber çavê min tu qîmeteke vî mirovî tune.


ne arar

Onda para ne arar.


ne arıyor

(yek) li (cihekî) çi dike, (yek) lê çi dike? (yek) li çi digere?

Sen burda ne arıyorsun, çabuk eve git.


ne olur

Ne olursunuz beni de götürünüz.


neme lazım

ji min re çi, çi ji min re, min çi jê ye

Hırs, hiddet neme gerek.

Neme lâzım adam hiç bir kusurda bulunmadı.


nicelik belirteci

hokera çendahî, rengpîşeya çiqasî, hokera çiqasî


nimet hakkı

Bu nimet hakkı için söylüyorum, eğer yalan söylersem Allah çarpsın.

Ez bi vî nîmetî bikim, eger ez derew bibêjim Xwedê xenîmî min bibe.


beğen

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


bismillahirrahmanirrahim

ji erebî: ﺑﺴﻢ ﷲ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ


aşk bitti

Evîn qediya. / Evîn xelas bû. / Eşq qediya. / Eşq xelas bû


boşver

Xem neke (üzülme anlamında) / Dev jê berde (bırak gitsin anlamında) / Guh nede (kulak asma anlamında) /


göremiyorum

Çavê min nabîne (kör oldum anlamında) / Nikarim bibînim (görebilemiyorum anlamında)


kaç yaşındasın

Tu çend salî yî? / Emrê te çend e? / Temenê te çend e?


sız durumu

karîtîv, prîvatîv,
di hin zimanan de forma navdêran ya ku diyar dike ku tiştek nîne yan bêyî wê ye.
Di kurdî de li şûna wê formê pêşgira bê tê bikaranîn


teşekkür ederim

destxweş, mala te ava, sax bî, sihetxweş, spas, Xwedê xêra te binivîse


hazar denizi

Gola Hezarê, Gola Mazenderanê, Gola Qezwînê, Gola Xezerê


enine boyuna

enine boyuna konuştular

dax, dexme (nîşana ku li heywanan dixin)


mihrigan

Ev cejn, ji ala kurdan a Mazdayê maye û piştî Newrozê di payizê de tê pîrozkirin. Du cejnê mezin enkurdan hene, yek jê Newroz a din jî ev e û di navgel de bi navekî din "Îda Kurd" tê navandin. Dişaşdê meha rojê ya heftan de cejn dest pêdike û


muhbir

sîxur, altax, pêveder, îxbarker, muxbîr (kesê ku karê neqanûnî bi awayekî dizî radigihîne rayedaran)


Noel Baba

baba noel, Kalgaxend, Xizir, kalê gaxanê


verici

dayox, dayende (kesê ku ji dayina tiştan re texsîr nake)

danêr (ji bo veguhastinê kesê ku xwîn, organ û wekî wan dide kesên din)


genel hizmetler

karûbarê gelemperî, komcivîna karûbarên tevayî


gel-git

kêşe û vekêş


kapak taşıl

tehtê derdanê, ferş (ji bo sereb, kêzîn, lexem û hwd)

selîn, hed (ew kevirê ku dawiyê wekî derdanê didin ser gorê)


şap gibi

eynî şorik e, şor e eynî şorik e, sûravk e (tiştê ku hingî şor e mirov nikare bike devê xwe)


Abdal

êleke Tirk e ku di dema Sefawiyan de li Îranê jiyaye

Navê ku li hin êlên li Anatoliyayê jiyane, hatiye dayîn


abdala malum olur

tu dibêjî qey kerametên te hene, lê eyan bûn, jê re xuya bûn, (bi henekî tê gotin)


abdiaciz

ezbenî (di şûna "ez" de bi awayekî nefsbiçûkî tê bikaranîn)


abra

ebr (di dema bi hev guhartina tiştan de, tiştê ku bi ser de tê dayîn)


abraş

abraş at hespê deqdeqkî

deqdeqokî, deqdeqkî, birdobelekî (ji bo pelên riwekan)


abu

abu bu da ne? wî bavo ev çi ye?


abus

(kesê) mirûzkirî, madekirî, bêmade, bêmirûz


acı fren

sekinîna erebe û trimbêlan ya ji nişka ve û di cih de


açık gözlük

çavvekirîtî, çavbalî, wuryayî, çavhilkirîtî


ağır dil

gotinên dilşikên, gotina ku li telê mirov dikeve


ağızlara layık

sêva devê (yekî) bûn, lîyaqî devê (yekî) ye, lîyaqî (yekî) ye


ağzı kulağına yakın

xweşbêj, tu dibê qey şekir ji devê (wî) dirije, zarxweş, çûkê çil zimanan, (kesê ku dikare gotina xwe bi ser mirovan bixîne)


ağzı yukarda

biha dibêje, (kesê ku malê xwe biha difiroşe)


ağzına basa basa

bi darê zorê, bi kotekî, bi lêxistinê, bi lêdanê


akıllara ziyan

(tiştê) derasayî ku mirovan mit û mat dihêle


akl-ı evvel

kesê ku xwe zana dihesibîne, teqa, zimanzêde


aklına turp sıkayım

tew aqilê te! pûte nedan gotin û kirina (yekî)


akrep gibi

marê kor e, marê binê kewş (pûş), marê duserî, xwînheram e, zikreş e, marê pê di zik de ye, marê di qulê de, marê xel


aksilik bu ya

te dît çawan çep li me zivirî, çep zivirî, ev çi astengî ye?!


aktinyum

aktînyûm, elementeke ku radyoaktîf ku nimroya wê ya atomê


alaca karga

qelebask, qelebaçke, qirik, qijika belek, atato


Allah adamı

kesê ku zirara wî nagihîje kesê din, kesê di nimêj û taeta xwe de


allah'a bin şükür

sed hezar car hemd ji xwedê re, sed hezar car şikir ji xwedê re


allah'ı var

xwedê heye, xwedayê (yekî) li serîya me ye


Allah'ını seversen

tu û xwedê, xwedê hebîna (hebînî), tu bi xwedê bikî


Anadolulu

Enedolî, Anadolî, Anatoliyayî (kesê ku ji gelê Anatolyayê ye)


ananın örekesi

pirça binçengê dîya te! (wexta gotineke tewş bê gotin, tê gotin)


anasım satayım

ha li çokê, ha li navê, ku der zirav be bila li wir biqete, jixwe me daye navê


anasından doğduğu gibi

tazî îpela, şilf î tazî, wekî çawan ji dîya xwe bûye


Anglikan

Anglîkan (kesê ku ji aliyê olî ve pêgirtiyê dêra Îngilîz e)


Anglosakson

Anglosakson (navê ku li êlên ji nîjada germen tê kirin ku di sedsala V, û VI, de Brîtanyaya mezin dagir kiribûn)

Anglosakson (kesê ku zimanê wî yê maderî îngilîzî ye)

Anglosakson (tiştê ku xweserî Îngilîzan e)

Anglosakson eğitimi perwerdehiya Anglosakson


Anıtkabir

gora ku ji bo şexsiyetên dîrokî hatiye çêkirin


anka bezirgan

bi der û ro de diçe, bazirganê pir dewlemend, maldar, sifra giran


anka gibi

wekî teyrê sîmir e, (ji bo tiştên ku navê wan heye, lê ew bi xwe tune ne tê gotin)


anlaşıldı vehbi'nin kerakesi

(tiştek) esehî bûn, hela (tiştekî) kirin, binê (tiştekî) derxistin


Arap saçı

kafirkeratî, linavhevketî, rewşa tevlihev


asaleten

esaleten, di peywirekê de bi bingehî; dijraberî wekaleten


asılma depoya gider

beredayî bi ser ruhê (wî) nekeve, beredayî di ber nede


asma kabağı

dolmik, cureyeke dolmika ku tor dide (Lageneria vulgaris)

dolmik (zebzeya vê riwekê ya zirav û dirêj)


at anası gibi

sosê mêrê, jina mêrane, terpase, (ji bo jinan)


avurdu büyük

aşê hewarê, aşê nokan, hûrfilitî, (yekî) gepmezin, çilek, nefsek


ay bacayı aştı

ku kela şorbeyê çû bihayê heskê perek e, hasil giha musil, wexta (tiştekî) derbas bû û çû


ay gibi

eynî perîya rojê ye, wekî hîva çardehşevî ye, mîna şemala çirayê ye, mû jê şaş nebûye, ji hîva çardeşevî re dibêje: bi wê de here!


ayağı cıvık

gerok, gere gundo, nan û xwêya wî li ser kaba wî ye, li ser heft kanîyan avê venaxwe


ayaklı canavar

wekî şeytanê sêpê ye, harê xwedê, wekî agirê bizot e, (ji bo zarokên şûm û nerihet)


ayıkla pirincin taşını

de were vî kerî di vî bihurî re derbas bike, de were vî kerî di vê avê re derbas bike, de were vî nîrî hilgire ser vî milî


aynı tüfeğin demirinden

ava bihurekê, pincara eynî çîyayî, pîvazên mişarekê, herîya wan eynî ye


ayran budalası gibi

li xwe heyirî mayî, keviran diavêje gûyê xwe, (kesê ku nizane bê çi bike)


Az

kurtebêja azotê, ku bi awayê N'yê jî tê nîşandan


azmış kudurmuş

har bûye, agir ketîyê, dîn û har bûye, (ji bo zarok û mirov)

hilatîye, rabûye, har bûye ( ji bo av û çem)


babasının hayrına mı?

ma ji xêra bavê xwe re? (bêyî berjewendîyê kirina karekî)


bal dök yala

tu rûn birêjî, rûn tê hilanîn, (ji bo cihê pik û paqij)


balık burcu

birca masî, birca di navbera birca sîtil û beran de


balık etinde

sêtir pêtirî, goştê tevkutayî, (ji bo jinan)


balta ile yontulmuş

bivir lê neketî, netevşokirî, das lê neketî, (ji bo mirovê çors û nezan)


bardaktan boşanırcasına

mîna ku esman qelişîbe, wekî ji devê meşkê (cêrê) berdî, tu dibê qey esman qul bûye, mîna lûlika misînê sernişîv kiribin, wek tavîya teyrokê, wek tavîya biharê


barok

barok (şêwaza ku di warê avahîzanî û wênesaziyê de, di salên


başıbozuk alayı

şervanên sivîl ên ku ketine nav leşkeran


başkatip

sernivîsevan, sernivîsyar, sereknivîsevan, serekê katiban


Batinîye

Batiniye (navê tarîqetên ku bawer dikin di hundirên tiştên xuya de tiştên pendî hene)


bayii

firoşer, bayî (kes, dukan û saziya ku destûra wê ya firotinê ya hin tiştan heye)


Beberuhi

di leystika Karagöz de navê cûceyê piştxûz

(bi b'ya biçûk) mêrê cirnexweş û qicûcankî


Beç tavuğu

heywaneke malê ku ji famîleya mirîşkan e, serê wê biçûk û rût, pûrta wê ji rengê cûnê ber bi hêşîn ve û bi qasî mirîşkekê mezin e (Numida meleagris)


beğenmeyen kızını vermesin

ne xema min e, kî diecibîne, kî naecibîne ne xema min e


benzol

benzol (sûtemeniyeke şile ye ku ji benzîn û toluenê tê pê)


beyaz ölüm

mirina ku ji ber tilyaq û eroînkêşîyê ye


bezirganbaşı

peywirdarê ku ji bo padîşahan; cil û qumaşan pêk tîne û wan diparêze


bid'at

bîd'at (daraz û prensîbên ku piştî Hz, Muhemed di dînê Îslamê de peyde bûne)

bîdat (tiştên ku pişt re çêbûne, peyde bûne)


bin bir paraya

gûyê hev dixwin, (ji bo pirbûna kesên ku eynî kari dikin)


boğa burcu

birca gê, birca di navbera birca beran û cêwîyan de


Bolşevik

Bolşevîk (tiştê ku bi Bolşevîkiyhe têkildar e)


boşanda semerini ye

aşê hewarê, aşê nokan, hûrfilitî, xure, (ji bo kesê ku pir xwarinê dixwin tê gotin)


boynu kıldan ince

stû jê re xwar e, stûyê (yekî) û kêra (yekî), ziman jê re kin e


böcül

böcûl çav birin û anîn (bi birin û anînê re nihêrtin)


bugünden tezi yok

hema aniha, tavilê, vê gavê, ji îro pê de


buğday güvesi

mînmînikeke biçûk e ku zerar û ziyanê dide dexlê (Tinea granella)


buğulu

buğulu cam cama zipikdayî

buğulu gözlerle bize bakti bi çavên lihevqelaptî li me nihêrt


buğulu buğulu

mavi gözleri buğulu buğulu idi çavên wî yên şîn tijî bûn


bul

depê ku du rûyê wê bi berekê hatiye rastkirin


bulandırıcı

verşok (tiştê ku bîzê mirov li hev dixe)


bulucu

vebîner, kifşker, kaşîf (kesê ku tiştekî dibîne, kifş dike)


bulunmaz hint kumaşı

nebûn neqş û nimûş, tu dibê qey zêrê zêran e, nebûn heyv û roj, hêlîna xwe birin heft heb hêkên xerabûyî


bumbar

rûdîk, zimbiloq, rûdiya stûr (rûviya mezin a pez û dewaran)

bûmbar, kîbe, kîbik, zimbiloq, lûmbar, rîviyê heşandî, (hûrê tijekirî)


buram buram

alav bi alav (ji bo dû, bêhn û tiştên ku li hewayê belav dibe)

içerde buram buram yemek kokusu vardi li hundir alav bi halav bêhna xwarinê hebû


burnu havada

pif kirin esmanan, ji xwe razî, parsûqalind, ji nava xwe têr, pozbilind, kepîbilind, bêvilbilind, lûtberz


burnundan yakalamak

(yek) qeyd kirin, (ji bo ku nikaribe bi cihekî de here)


burukluk

ayvanin burukluğu qemitoktiya bihokê


burunlu

bilûtik, bipozik (tiştê ku niçikê wî heye)


buyrultu

fermana ku ji hêla sedrezem, wezîr û mîrêmîran ve tê nivisîn


Büyük Ayı

Komika Sêwiyan, Heft Bira, Termê Merxê, Dobê Ekber


C. G. S

C, G, S, (sîtema yekîneyên fizîkê yên navneteweyî, ku kurtebêja santîm, gram û saniyeyê ye)


Caferî

Caferî (milekî Şiîtiyê û kesê ji vî milî)


cambul cumbul

derxistina dengê wek; çeliqandina avê, çelpe çelpa soberîyê (avjenîyê)


can ciger

can cîger (ji bo kesê ku ji hev re canêcanê ne)


canı yok mu

wexta rewşeke zehmet wekî mînak li kesên din were nişandan tê gotin


canım qurban

mal jê re bi qurban be, can jê re bi qurban be


cankurtaran simidi

hinceta ku (yekî) ji tengasîyê xelas dike, sedema xelasker


cebrail

cebrail, melaîketê ku ji cem xwedê peyama ji pêxemberan re tîne


Celâlî

Celalî (di heyna Osmanî de navê ku li serhildêr û rêbiran hatiye danîn, ku ev nav jî, ji ber serhildana peyayên Derviş Celâlî yê Bozokî tê, Ev yek cara pêşîn di wexta Yawiz Siltan Selîm de çêdibe)


cennet canına minnet

wey mala xwedê ava! (wexta tiştekî ku ji alîyê her kesî ve tê xwestin bi dest keve, tê gotin)


Cermen dilleri

zimanê Germenîk (ku li bakurê Ewrûpayê tê axaftin)


cigerci

hinavfiroş (kesê ku nav û dilê heywanan, bi tevî ser û pê û hûrên wan ve difiroşe)

cîgerpêj (kesê ku kebaba cîgerê çêdike û difiroşe)


cigerpare

cîgerpare, parçeyê canê (yekî) (ji bo kesê ku pir jê tê hezkirin)


cümbür

cemaat kiş û mal (bi tomerî, tev bi hev re)


çağanoz gibi

daldore, dondil, wekî gindorê ye, (ji bo jinan)

hûtê mêran e, devdeve, kerxeniq, wekî pilingê mema, qirase, (ji bo mêran)

wekî xiresîpa ye, wekî terpase ye, (kesê ku bedena wî/ê xwaromaro ye)


çağıl

su çağil çağil akiyor av bi xuşexuş diherike


çala kalem

(bi awayekî serobero) bi lez û bez nivisîn, bêtalebûn nivisîn


çatal kazık

kesên rayedar ku ji ber helwesta xwe li ber karekî dibin asteng


çattık teyellemesi kaldı

pir çû hindik ma, serik çûye, binik maye, me pişta (karekî) şikand


çevir kazı yanmasın

hay jê hebî neçire, tu çirîyayî! virên te biqelin! berde, binê te erd e, bitirîne heftê û pênc, (ji bo kesê ku tim soza xwe dixwe û derewan dike tê gotin)


çeyiz katırı

wek şorbeya nexweşan e, (kesê ku zêde zêde xwe xemilandîye û makyaj kirîye)


çoban Yıldızı

Stêrka Şivanan, Stêrka Qurixê, Stêrka Gelawêj, Zuhre, Nahid, Venûs


çömlek hesabı

hesabkirina nezanan, hesaba şaş ku li hev nagire


çöpten direk

wek darik e, wek hijik e, tu dibê qey mar pê mijîyaye, wek textik e, wekî çêlika hechecik e, (ji bo kesên pir lawaz)


çüş

şoş (ji bo sekinandina ker, hesp û hestiran)

hoş (ji bo heqaretê ji yekî re tê gotinê)

çûş lan, ne dediğini biliyor musun? hoş kero, tu dizanî ku te çi got?


degiştirici

guherîner, guhêrker (tiştê xwedî wesfa guhirandinê ye)

guherîner, guhêrker (kes an jî heybera ku karê guhirînê tîne pê)


deh deh

(ji bo ajotina ajel û heywanan, tenê ji bo ajotina keran “ço” tê gotin)


deli bozuk

dinîk, tirdînk (kesê ku sibe û êvara van, gotineke wan li a din nanêre)


deli kızın çeyizi

eyn wek mala dînan e, (ji bo tişt û têkberên ku divê pircure bên amadekirin, lê tev heman awayî bin û li hev neşikin, tê gotin)


deli raziye

zayda dîn, xeca dîn, jina arûşe, (ji bo jina ku lebat û tevgerên wê ne li hev in)


demir kapı

cihê tengê kevirîn ê çeman ku ji bihurîna keştiyan re dibe asteng


demir perde

piştî şerê cîhanê yê duyemîn, navê ku welatê rojavayî li welatên bloka rojhilat danî

perdeya hesin (li salonên tiyatroyê, perdeya ku di dema şewatê de leyzvan û temaşegeran ji hev diqetîne) şn


deneme tahtası

qûna ber destan, (tiştê ku gelek caran li ser hev kar tê kirin û ceribandin)

tiştê ku bi naşîtî li ser kar tê kirin û mirov hîn dibin


denet

venêran, pişkinan, teftîş (karê venêrînê)

venêran (venêrîna fîlm, beriya ku li belavkeran bê belavkirin) sn


denize girse kurutur

(yek) destpelixî ye, (yek) serxur e, (yek) alifê vala ye, (yek) binê bêjingê ye, xezeba kir ropê bir, (yek) bêyom e


devenin nalı

de na lo! (ji bo tiştê ku ne mimkun e jê were bawerkirin tê gotin)


dikenli meyan

sûsa maran, sûsika maran, sûsika strîn (Glycyrrhiza echinata)


dikine traş

tevgerên ku li hember kesê din tê kirin û hêrsa wî radike


dilin pelesengi

benîştê dev, pizrika ser ziman, (mijara ku tim li ser zimanan e)


dişi köpek

dêlik : mecazi anlamda kahpê dêlik


dişlerine göre

(karê, tiştê) ku (yek) dikare ji heqê (wî) derkeve, pê dikarin


dobra dobra

dobra dobra konuşan: dobradeqerû


dul avrat

otu gûriz, gula fişek (Arctium tomentosum)


durum zarfı

hokera rewşê, rewş, derawa, tentêl, derqel, rawş, derawa, boçûn (ji bo rewş, û weziyet), hewal, peng, sentêl, kewn


durup dinlenmeden

bi seraqet, misêwa, bêatlehî, bêatle bûn


dünya adamı

kesê ku karê dinê baş dizane û bi xweşî dijî, merivê roja xwe, kesê birû û birûmet


ebucehil

karpuzu henzel, petîşok, feltîşok (Citrullus colocynthis)


ebusuut efendi'nin torunu

kevneperest, (ji bo kesê ku tiştên kevin û ji berê de mayî diparêzin, tê gotin


edi ile büdü

loqo û doqo, (du dostên nêz ku ji hev naqetin)


eğik çizgi

xêzika xwahr, xêzika ku mirov di navnîşanan de dixe navbera navçe û bajêr de (/)


ehven-i şer

başê xeraban, çavê şeliqî ji yê kor çêtir bûn


ekmediğin yerde biter

tiştê ku mirov jê direve tê digere, wek mêşa heram xwe lê danîn, ji bin her kevirî derdikeve


ekmeği dizinde

nanê bêxwê xwarîye, ji qencihê fêm nake, nankor


ekmek çarpsın ki

nan xenîmî (yekî) bibe, ez bi vî nanî bikim


eller yukarı

xwe tev nede! destê xwe bi rû xwe de berde! tev neleqe!


emin ol

firîqet be, bawer bike, pê bawer be, pê ewle be


endazesi bozuk

(tiştê, kesê) bêwezn û pîvan, ser girtî bin fllitî, çeloxwarî bûn


erkeklik sende kalsın

bila mêranî bi te be, bila mêranî ji te re bimîne


eşek başı mıyım?

ma ez kerê li ber pêz im? (wexta tu girîngî li kesekî neyê dayîn û pax pê neyê kirin, ew kes ji bo ku ji wan bixeyide, dibêje)


evlilik çağı

berzewac, li ber mirad, keça li ber kewna xwe


falanıncı

falaninci evin falaninci kati qata filan malê yê filan kesî


fasla

vücudu fasla fasla kabarmiş canê wê cih cih pelqik daye


faşır

faşir şireşir, bilqebilq (ji bo boşahiya av, şilemenî û wekî wan)


Felemenk

Felemenk (navê ku berê ji Holanda, Belçîka û bakura rojhilat a Fransayê re dihate gotin)


fellek

fellek, fellik felik di qilqalekê de ye, bêhiş û bêaqil h

fellek felek çocuğunu ariyor di qilqalekê de ye li zaroka xwe digere


fırıldakın teki

guhê (yekî) libitîn, tu dibê qey ji pozê şeytên ketîye


folyo kağıdı

kaxezbafûn, kaxeza şefaf û zirav ya ku mirov pê xwarinê dihilîne


Frenk inciri

hêjîra bengalê (mêweya şîrîn a vê riwekê)


Frenkçe

Frensawî, Frengkî (zimanê Frengan, nemaze yê Fransizan)

Frenksawî (tiştê di şeklê Frengan de an jî xweserî wan e)


galiba kız doğdu

wexta di civînekê de her kes bi hev re bêdeng ma, bi awayekî henekî tê gotin


geçmişini karıştırmak

çêrî bav û kalên (yekî) kirin, pêşîyên (yekî) kirin (xistin) navê, te çi ji pêşîyên (yekî) ye


gemilerin mi battı?

qey kerê te mirîye? qey kavir û gîskên te belav bûne?


genom

genom (navê hemû kromozomên ku di gametan de peyde dibin)


gıcılamaz kağnı

destgiran, mîna arê li avê here, xwîn ji paş guhê (wî) berdane, cangiran


gittiğin yerden geliyorum

tu ji gerê tê ez ji gerafetê têm, ê te gerandîye min çêrandîye, ev rîya ku te berê xwe dayê ez tê re têm


Gök Türk

Gök Tirk (neteweyeke Tirk e ku berê li Asyaya Navîn jiyabû û kesê ji vê neteweyê)


gölge kestanesi

riwekeke ku di avê de şîn dibe û mêweya wê mînanî şambelotê tê xwarin (Trapa natans)


göründü sivas'ın bağları

hindik ma ku li me biqewime, (wexta mirov bi qilqal û endîşe li benda bûyerekê be û hindik bimîne ku biqewime)

ji bo rewşa ku wisan nehatîye hêvîkirin, lê wisan qewimîye


gözleri keskindir

ew çavbileze, ew çavbigire, çavên wî diçinûtên


gözleri yuvasından fırlamak

çavên (yekî) kirin ji nav serî baz dan (derketin) , çavên (yekî) ji nav serê (yekî) baz dan


gözünün çapağını silmeden

di zotika (zûtika) sibehê de, serê sibê zû, hê baş çavên xwe venekirin


guruh

revde, gonevêrk (qefleya ji kesê bêkir û beredayî pêkhatî), kotûkeş, xirtol


gülleci

guleavêj (kesê ku di werzîşa guleavêtinê de guleyê diavêje)


güneşin altında

di bin tava rojê de, di keleqijê de, di bin qêleqija rojê de


günü gününe uymaz

sibatoka dînik e, sibeh û êvara (yekî) li hev nenihêrtin, teqlê wî li hev nenihêrtin, sibeh û êvara (yekî) tune bûn, rojên (yekî) li hev nenihêrtin


gürültüye

xirecir lê çêkirin, li (cihekî) şemata çekirin, teşqele lê çêkirin


Hak getire

onda cesaret hak getire pê re ew cesaret li ku


haldır haldır

xirexir, guregur (bi şid û bi deng xebitîn)

makine haldir haldir çalişiyor xirexira makîneyê ye dişixule


halı tezgahı

tevn, amûr a ku pê xalî, tej, tejik, şijde û hwd dihên çêkirin


Halvetî

Xelwetî (terîqeteke ku îbadetên xwe li cihekî tenha dikin)


hamamda deli var

bû gêre, bû qîr û qîyamet, mala dînan e, xirecir li kar ket, (ji bo agahdarkirina destpêkirina xirecir û geremolîyê)


hanım iğnesi

gotina jinan ku li bin çengê mirov dikeve


hant

hant hey û hey (bi awayekî pir eşirî tiştek xwestin)

para diye hant hant ötûyor dibêje pere û hey pere


havalandırıcı

hawadarker, bakêş (dezgehê hewadarkirinê) tek


havas

xas, esilzade (kesên ku xwe serdesî xelkê dibînin û xwedî îmtiyaz in)


hayalcı

nîgaşwer, aşopbaz, nîgaşperwer, nîgaşperest, xiyalbaz, xiyalker, nîgalperest, xiyalperest

kesê ku leyîstika Karagoz dide leyîstikandin


haydin

haydên (ji bo piraniya kesê ku mirov deng li wan dike)


hebeneka

kesê ku ne jîr e, lê xwe wisa dihesibîne


hegomonya

serwerî, serdestî, hakimiyet (serweriya dewletekî li ser a din)


helenistik

helenîstîk (tiştê ku pi dîrok, çand û hunera Yewnanî ya piştî Îskenderê Mezin re têkildar e)


Helenizm

Helenîzm (şaristaniya neteweyên ne Grek, lê ku bi raman û hizrênwan ew şaristanî ava kirine)


helvacı kabağı

kundirê mîranî, kulindê mîran (Cucurbita maxima)


helyum

û di hewayê de kêm peyde dibe, Kurtebêja wê He ye


hıdırellez

xidirellez, şeşê gulanê ye ku li gorî bawerîyê xizir û îlyas pêxember di wê demê de hevdû dîtine


hızır gibi yetişti

wekî xoce hizir li hewara (yekî) hatin, wekî xwedê li hewara (yekî) hatin


horoz ayağı

şîşa tivingê (a ku bi xane ye û pê ji xizneyê qowanan derdixin)


hükümet gibi karı

jina pir xurt, jêhatî û kêrhatî ku cilika xwe ji avê derdixîne û her daxwaza xwe tîne cih


hüsn-ü kuruntu

tiştê ku dibitîya bûyîna wê tune ye, di ber xwe de gotin qey wê bibe, rewşek li gorî dilê xwe şîrove kirin


ılgıt

nermenem, hêdî hêdî (ji bo wezîna ba û herikînê)


ırz namus tertemiz

(yek) qelma îsotê jî bigerîne pozê wî/ê naşewite, kesê bêar û bêşerm


iadei ziyaret

serdana ku li hemberî serdanekê tê kirin,


icracı

îcraker (ew kesê ku biryarê îcrayê tîne pê)

lêder, xwanende (ew kesê ku berhemeke muzîkî lê dide an jî distre)


iç güveysinden hallice

kesê ku rewşa (wî) ne baş e, gelekî tengayîyên wî hene, (bi henekî tê gotin ku rewşa wî piçekî ji rewşa benîzavayê baştir e)


iç sıkıcı

(tiştê) ku aciz dike, (tiştê ku dilê mirovan teng dike)


iki ayaklı eşek

mirovê wekî keran, mirovê bêhiş û famkor


ilk partide

serê pêşîn, di serî de, di destpêkê de, ji bo cara yekem


ilmihal

îlmîhal, kitêba ku ji bo hînkirina rêbazên îslamê hatiye nivîsandin


imanı bütün

(yekî) teqwa, (yek) bawermend e, (kesê ku bi dînê xwe ve ye)


inkıbaz

kirmişîn, quncifîn, civitîn, çingizîn, kîsîn (çûna ser hev)


irfanına turp sıkayım

tew, dîtin û kirina te, (bi tinazîpêkirinê)


iş var

tiştek tê de hebûn, qilopilo tê de hebûn, dolabek tê de hebûn


it taşlayan

serserî, eware, serberdayî, bêkar û eware


it yese kudurur

gotina giran, gotina ku mirovan kêm dixîne


iyi gün görmüş

(kesê) ku berê xweş jîyaye û rehetî dîtîye


izan dedikçe uzanıyor

ha bibêje ha bibêje, mîna kerê dûvdirêj e, ha biajo, ha biajo, ha ji kevir re bibêje, ha ji (wî) re, divê jê re li defê bixî, korfam, gotin jê re pere nekirin


kaç parça olayım?

ez xwe bi çend cîyan bikim? ez xwe bikim çend perçe?


kadın kadıncık

jina malê, kevanîya mala xwe, jina biedeb


Kadirî

Qadirî (kesê ji terîqeta Şêx Ebdulqadirê Gêlanî), Qadirîlik (terîqeta ku di sedeyê XII, de ji hêla Şêx Ebdulqadirê Gêlanî ve hatiye avakirin)


kafa değil balkabağı

(kesê) bêhiş, (kesê) debeng, ne serî ye tu dibê beroş e (kundir e)


kafadan gayri müsellâh

serê (yekî) ne temam e, mêjîyê (yekî) ne temam e


kalıbı kalıbına

eyn wek (wî), tip temam, bêkêmasî, binefs


kambur kambur üstüne

derde ser derdan, nehekê ser dehekan, kula dû mirinê, zêdeyî ser kezebê, derdê min ne bes e, yê xelkê bi ser de hewes e, belaya li ser belayê, qezaya li ser qezayê


kanguru

qangirû, ajalekî ku li awûstralyayê dijî


kapısında maymun oynuyor

xwedê daye, tê de digevize, bi der û ro de diçe, bi ser (wî) de dibare, maldar, halxweş, dewlemend


kapuz

neqeb, zixur, gêdûk, gewer, baz (riya dirêj û teng a di navbera du çiyayan de)


kara kitap

kitêba ku ji bo peyitandina tiştekî wek mînak tê girtin


karakoncolos

beho, gurê manco (ji bo tirsandina zarokan)


karakutu

qutîqeyd, amyara ku di balafiran de dengan qeyt dike,


kargalar bokunu yemeden

di zotika (zûtika) sibehê de, hîn çavê şevê qul nebûye


karnı burnunda

biheml, ducan, zikê yekê hatin ber devê wê


kartelâ

kartela (di leystika tombelayê de kartê ku hejmar li serê nivisandî ne)


kat'iyen

bu iş kat'iyen olmaz ev tişt qet nabe


kaydı hayat

heta sax be, heta li darê dinyayê be, heta ku hebe


kel kahya

kesê ku tu kar ji dest (wî) nayê û emir dide her kesî

heska hemû giraran, pincarê ber her girarê, di her şorbeyê de dikele, xwêya hemû giraran


Kel oğlan

Keçelok (Kel Oxlan, di xeberoşkên Tirkan de lehengek e, wekî Keçelokê me kurdan)


kemalpaşa tatlısı

şîranîya kemalpaşa, navê şîranîyeke ku bi rûn, ard û hêkan tê çêkirin


kendini bilmez

lawê fatê çû civatê, xwenezan, (ji bo kesên ku tevgerên şaş û ne di cih de dikin, tê gotin)


keşik

onun keşiği dora wî ye


keyfine diyecek yok

kêfa (wî) bêpayan e, kêfa (wî) tirîngo ye, şûr simbêlê (yekî) nebirîn


kılıç artığı

ji bo wan kesên ku di şer de ji êrîşa misilmanan ji mirinê xelas bûne yan jî hatine efûkirin, tê gotin


kıran mı girmiş?

ma qelîyaye? ma derzîya jehrê lê xistine?


kısır döngü

çerxa bêsûd, çerxa bêweç tim û tim dubarekirina (tiştekî), çeqoberik


kısmeti açık

binisîb, bibext, bibext û nisîb, bişens û siûd


kışta kıyamette

di sir û sermayê de, di sir û seqema zivistanê de


kıyamet kadar

li qirikê ye, qîyameta xwedê ye, dinya xwedê ye, dinyayek e, ecêbek e, (ji bo tiştên pir)


kıza askıntı olmuş

li dora keçikê di çî û tê, bela xwe di keçikê daye


kilise direği gibi

hûtê mêran e, ji bo kesê xurt û qirase tê gotin


kitap gibi

teşexweş, bejnxweş, wekî horî ye, (ji bo keçan)


kontrolor

nehêrdar, nêredar, pişkîner, venêr, çavger


korkusundan kan işer

ji tirsan bi xwe de kirin, bi xwe de rîn


koyduğum yerde otluyor

mîna kevirê aş e ne kin dibe ne dirêj dibe, (ew qas dem derbas bû hê jî wekî xwe ye)


koydunsa bul

te danîye ku îcar bibîne, (ji bo kesên ku bi hostetî ji (cihekî) difiskilînin an jî ji bo (tiştê) ku zû bi zû nayên dîtin)


kör döğüşü

gevizîna kûçikan, şîna mitriban, şîna koran


köre

kunmorî, morîstan, lan (qula kurmorî û gêreyan)


Köroğlu

(ji navê Koroxlî), Loqo (li gorî mêr jina wî)

evde iki kişiyiz bir Köroğlu bir Ayvaz em li malê du kes in, Loqo û Doqo


krepon kağıdı

kaxeza kreponê, kaxezeke ku zû naqete û di xemilandinê de tê bikaranîn


kulüp

cihê bimuzîk û bialqol ku her kes dikare bikevê


kumpir

kumpîr, petata gir ku bêqeşartin hatiye kelandin û pijandin

xwarînoka ku penir, garis dikeve nav patatan û di firnê de dipije


kur'ac

i Ôsûbay'ê ku ji bo çûna xortan a leşkeriyê qur'a dide kişandin


Kuran çarpsın!

Qur'an li min bixe!, Qur'an xenîmî min be!, nan xenîmî min be!


kurmanç

kurmanç, navê kurdên ku bi zaravayê kurmancî diaxifin


kültür sarayı

qesra çandê, cihê çalakîyên çand û hunerê


Kürdili hicazkâr

Kurdî Hîcazkar (meqamekê li ser perdeya rast)


laf açmazı

gotina ku bi nûkte hatîye gotin û di gavê de nayê fêmkirin


laf körüğü

aşê betalan, perdeya devê (yekî) qetîyaye, lewçe, bêjok, çeqçeqî, devtijî, şewşewokî, xeberdok, bidev û çen


lafı mı olur

ew çi ye, ew çi ye îcar, ma ew jî gotin e


lakırdı kavafı

lewçe, bêjok, perdeya devê (yekî) qetîyaye, çeqçeqî, devtijî, şewşewokî, devlok


lamekan

lamekan (bêmekan, bêcih û şûn, yek ji sifatên Xwedê)


lantanit

lantanît (navê giştî yê elementê ku nimroya wê ya atomî di navbera


Levanten

Lewanten (kesê ku bi eslê xwe Ewrûpî ye, lê belê ji zû ve li Rojhilata Nêzik bi cih bûye û eslê wî gelê dinê tevî hev bûye)


limoni tabiatlı adam

sîr di qûnê de naçe, kes nikare bibêje sîya te xwar e, mû naçe qûnê, ji sîya xwe sil dibe, sîrqûn


link hattı

xeta lînkê, sîstema ku kêrî ragihandina di navbera du nuqteyan tê


lutuf

alîkarî, niwast, paranî, qencî, say, xweşxwazî


mahcubluk

şermezarî, şermendeyî, fedîkarî, şermesarî, fihêtkarî, şermokî, şermikî, şermîsarî, rûsarî, mehcûbiyet


malaga

(ji navê bajarê Îspanyayê Malagayê) şeraba Malagayê


malayani

malayani sözler gotinên tewşik


Malikî

Malikî (yek ji çar mezhebê ku wekî ehlê sunet tê pejirandin)


Malta eriği

alûceya Maltayê, încasa Maltayê (Eriobotrya japonica)

alûceya Maltayê, încasa Maltayê (ji bo mêweya vê darê)


Marunî

Marûnî (civata Suryaniyên Katolîk ên ku li Lubnan û Sûrî dijîn)


maymunun gözü açıldı

(yekî) pişta destê xwe şewitand, (ji bo dersgirtina ji bûyerên lêqewimî tê gotin)


Mecus

Mecûs (kesê ku bi agir, çêlek û hwd, diperise)


mesele yok

ne xem e, mesele tune! xem nake, pirsgirêk tune ye


Mevlevî

Mewlewî (kesê ku pêgirê tarîqata Mewlewîtiyê ye)


mikro-

biçûk, hûr (pêrkîta ku wateya biçûk dide)


misakımillî

mîsakimillî, peyman û biryara şeşxale ku

0an li meclîsa mebûsên osmanî de hatiye qebûlkirin


Moskof

cami mîkayeke spî, topraği kevirekî sistokî ku pê madenan dibiriqînin,


Muhamedî

Muhemedî (kesê ji ometa Hz, Mehemed, Misliman)


murdar öldüğüne bakmaz

pîrê bawer nedikir mêr bike îcar li heft û heştan (heftik û heştikan) digere


münasebetsiz muzaffer

melek tamsar, cila (yekî) bêberwêr e, doq e, (kesê ku hema ne li cih û ji pirsan dipeyive)


nah kafa

serîkundiro! serconî, (ji bo tinazî bi hişsivikîya (yekî) were kirin, tê gotin)


Nakşibendî

Neqşebendî (kesê ku pêgirê terîqeta Neqşebend e) ol


nasıl istersen

çawa ku tu dil dikî, çawa ku tu dixwazî, bere weke te bî


naz hastası

(kesê) mizmizokî, (kesê) ku hema nazîyan dike


ne buyrulur

de îcar binêre, de te dît? de îcar hûn ê ji vê re çi bibêjin?


ne denir

ma êdî tu yê çi bibêjî? ka êdî tu yê bibêjî çi? edî çi ma?


ne münasebet

tiştê wisan ka dibe! çi eleqeya wî pê heye!


ne şeker çiğnedi

wî/ê jî got deve hûp, çi gotinên tewş gotin, (bi tinazî)


neci oluyor

çi pê ye! çi îşê (wê) ye! çi îşê (wê) pê ketîye!


neon lambası

lembeya neon, navgîna rohnîyê ku bi tûpê neon tê çêkirin


Nesturî

Nestûrî (mezhebek e ku ji hêla rehibê Suryanî yê bi navê Nastûr hatiye avakirin)


Nogay

navê kipçakên di bin fermanrewaniya nogay de


ocağı kül olmak

mala xweyî lê xirab bûyîn, mala (yekî) xera bûn

ûcaxkor bûn, ûrt û ocaxa (yekî) kor bûn, bêwar bûn, warkor bûn, kordunde bûn


odunumun parası

ji bo kesê ku rastîya beloq û aşkere qebûl nakin tê gotin


olmayacak

olmayacak sözler söyledi gotinên negotin gotin


olsa

heke, , , bibe, ku, , , bibe, eger, , , bibe, eger, , , çêbibe

bu iş olsa, keyf edeceğim heke ev îş bibe ez dê kêf bikim

para olsa, neler yaparim neler eger pere hebe ez dê çi bikim çi nekim


omnibüs

amyara motordar a mezin ku rêwiyan dibe û tîne


ölmüşlerin canı için

ji bo xêra mirîyên (we), ji bo sedeqa serê mirîyên (we)


önüne ardına bakmadan

li pêş û paşîya xwe nanihêre, hesabê pêş û paşîya xwe nake, li pêş û paşîya xwe nafikire


ötesi çıkmaz sokak

jê wê de xanîyek û şeş deri ye, jê wê de tune ye


ötücü kuş

çûkê wîçwîçok


paraf

paraf (kurteîmzeya ku tenê bi tîpa destpêkê tê kirin)


parayla değil sırayla

dinya bi dorê ye, ma dinya salek û carek e??


parmaklarını dahi yedirir

pêçîyên mirov jî bi mirov dide xwarin, (ji bo xwarinên pir biçêj û tehm)


paskalya yumurtası gibi

xwe ji adet derxistin, (ji bo kesê ku dermanê sor di rûyê xwe dide)


peri bacası

bizmilûkê keviran, kevirên zirav û dirêj ku dora wan hatiye qewartin û weke stûnan mane


peşin ödenen para

pêşîne, pêşînî


poli-

pêşpirtik e ku wateya bêhtir, pir zêde' dide peyvê


proaktif

pêşçalak (?), (taking action by causing change and not only reacting to change when it happens, companies are going to have to be more proactive about environmental management, , a proactive approach/role )


rabbena hep bana

ji bo kesê ezperest tê gotin ku hema dixwazin her tişt ê wan be, (toyê ser beroşê dixwe)


repo

repo, faîza şevekê ku di navbera banqeyan de tê bikaranîn


Rumen

Romen (kesê ji gelê Romanyayê û ji nîjada vî gelî)


Rumî

Romî (tiştê têkildarê gelê Împeratoriya Bîzans)

Rûmî (tiştê têkildarê Anatolyayê û gelê wê)


rüfailer karışır

şeytan têkilî dibe, qilopiloyek tê de heye, (ji bo kar an jî rewşeke tevlihev tê gotin)


sabah ola

sibe bi xêr, xwedê yek e, dergeh hezar, hoste necar razê wek her car, her sibehek (rojek) xêrek pê re ye


saçına sakalına bakmadan

ji porê xwe yî spî şerm nakî, tu li telê xwe nanihêrî, li porê xwe yî spî nanihêrî


sade suya tirit

ava li agiran, ava li herîyan, dîza bêtewaş e, (yek) axa bin gû ye, zikê (yekî) vala ye, gayê xemo ye, (ji bo kesê bêkêr)


sakalının tarağı

(karek, rewşek) tam li derba (yekî) bûn, (karek) tam li gorî (yekî) bûn


sayım suyum yok

qal (gotin) li alî min nema, (di lîstikan de)


selatin camii

camîya mezin ku li ser navê padîşahan tê çêkirin


ses vermez

(kesek) bersiv nade, li mirov venagerîne


seyit

seyîd (kesê ku ji ziryeta Hz, Muhemed e)


sıtma görmemiş ses

dengê bilind û hilû, dengê stûr û bilind


sıyrılıp çıkmak

tevî îmana xwe jê xelas bûn, xwe ji (karekî, tiştekî) xelas kirin


sidre beyi

(kesê) ku nizane bê çi dibêje û bi awayekî tewşomewşo diaxive


sinekkaydı tıraş

wek pîspîskê, rîyê kurkirî, rîyê kurkirî yê dûz


Slâv

Slav (navê hevpar yê zimanên gelên wekî Rûs, Bulxar, Leh, Çek, Hirwat û Sirban)

Slav (tiştê ku aîd û xweserî van gelane)


smaç

smaç, mirov di voleybol û di tenîsê de gokê bi şid li erdê bixe

mirov di basketbolê de bi şid gokê di selikê re derbas bike


soğuk neva

(kesê) ku di liv û tevgerên xwe de ne jidil û samîmî ye, (kesê) cirnexweş, (kesê) xwînsar


solda sıfır

(tiştek) li gorî tiştekî din ne hêja û bêqedr û qîmet e


sonu hayırdır inşallah

xwedê dawîya wê/î bi xêr bike, dawî bi xêr bigere, bi raya xwedê dawîya wî/ê bixêr e


sopa düşkünü

(kesê) ku lêdan heq kirîye, (kesê) ku hînî kutanê bûye


söğüş

bacanên sor an jî xiyarên ku hatine parîkirin


söz eri

xwedîyê gotina xwe, xwedîyê soza xwe, li ser soza xwe bûn


sözü ameline uymaz

kirin û gotinên (yekî) li hev nenihêrtin


sözü sakalına geçmez

tu kesî guh nedan gotinên (yekî), kesî paxav bi (yekî) nekirin


surat davul derisi

rûyê (yekî) eynî çermê kerê bûn, rûyê (wî) çaroxa gemarê bûn, rûqayîş, rûqazox, rûçarix, rûhişk


suyu keser

devê kêrê ji pişta (wî) xerabtir bûye, dev û pişta (kêrê) bûye yek


suyuna pirinç salınmaz

mirov pişta xwe pê girê nade, bawerî pê nabe, mirov bi cêrê (wî) naçe avê


suyunun suyu

dawa wan li hev ketîye, qûna pîrpîrkên wan li ser pira malabadê li hev ketîye


süklüm

pûklûm quncifokî, melûsankî, quncifandî û melisandî


sürre devesi gibi

wekî zîyareta bikincik e, wek şorbeya nexweşan e, (ji bo jinên ku xwe pir û ne xweşik dixemilînin)


şeytan örümceği

pîrika ku tevî tevna xwe xwe bi bayê re berdide û li hewaye diçe


şeytanın art ayağı

tu dibêjî qey şeytan e, tu dibêjî qey ji pozê şeytên ketîye, (ji bo zarokê şûm û nerihet)


şıpın

işi karekî hêsan, tiştê ku bi hêsanî û zûka tê kirin


şöbiyet

şobîyet, cureyekî beqlewayê ye ku tê de tûk û fistiq hene


tabancası dokuz patlatır

kûra viran e, devê (wî) avî ye, kana derewan e, hêkan dike, xana derewan e, kufika derewan e, (bi henekî ji bo virekîya (yekî) tê gotin)


tam maaşla teaküt

ji bo kesê ku karê wan hindik, lê meaşê wan pir e, tê gotin


tatlandırıcı

tehmda, daringa ku ji bo tehma xurek û vexureka xweş bike tê bikaranîn


tatlı bela

(kesê) ku tê hezkirin û ji ber vê jî derdê (wî) tê kişandin


tavşan bayırı aştı

hasil giha mûsil, dar ket, toz temirî, hasil di mûsilê re derket


temcit pilavı gibi

heft meseleyên hirçê hene, hema dibejê çavê min, heft çîrokên hirçê hene hemû jî li ser hirmîyê ne, sî û sê meseleyên qijikê hene, hemû jî li ser dara tihokê ne


teptim keçe oldu

ji bo wan kesên ku (tiştekî) li gorî dîtin û berjewendîya xwe dibêjin û rave dikin tê gotin


tırnağına benzememek

qîmet û hêjahîya (wî) ji yê din kêmtir bûn


Ticanî

Tîcanî (terîqeteke li Bakurê Afrîkayê û kesê ji vê terîqetê)


törenli oturum

merasîm û rûniştina ku serokkomar jê re serekîyê dike, bi merasim, bi rê û resm


tut kelin perçeminden

malê mal dananî, qereçîyan kod hilanî, (wexta kesek nebûbe xwedî (tiştek) û jê were xwestin)

de were vî nîrî hilgire ser vî milî, (wexta pirs û gelemşeyeke zehmet derkeve pêş mirov)


tuzlayım da kokmayasın

waxx, mala minê ji te re! (wexta kesek tiştên dûrî aqil bibêje, ji bo dîyarkirina ne ecibandinê bi tinazî tê gotin)


tüp geçit

rêbinav, rêya ku di bin avê de tê çêkirin

rêlûle, di cadeyên mezin de ji bo kesên peya bikaribin derbas bibin, rêya ku di ser cadê re li hewa tê çêkirin


tüy kabası

ji bo çivîka ku hûrik e lê ji ber pûrtên xwe yên zêde gir xuya dike tê gotin


ucu uzundur dünyanın

dinya sîya kerê ye, dinya holika sêlekan e


ucun

ucun ucun arabaya bakti bi awirê çavan li erebeyê mêze kir


uçurumun kenarında

(yek) di rewşeke xeternak de, (yek) di talûkeyê de ye


uğurlu kademli olsun

xwedê bihêle, xwedê hezar salî bike, (ji bo zarokên nû jidayikbûyî)


uğursuz ayak

lingê nexêrê, bêyom, felekreş, bêyom û bêsikûm


uranüs

uranûs, gerstêrka ku ji alîyê nêzîkbûna rojê ve di rêza heftemîn de ye


uydurucu

derewgo (kesê ku tiştan li hev tîne û wan dibêje)


uz yılan

bînefisk, pinî, nermeting, binkol, binfis


uzun sırık gibi

qîra bitenî (ji bo kesê cirnexweş û bizirar tê gotin)


ürkütmeden sayılmaz

ji bo tiştên pir, qelebalix û ajawe bi awayekî henekî tê gotin, (divê tirsê têxe dilan)


üstüne kuş kondurmaz

nehiştin bandora (tiştekî) lê kirin, nehiştin qisûrek bê serê (wî)


üstüne vazife değil

çi karê te pê ketîye, bi ser te neketîye, işê te pê neketîye, eleqeya te pê neketîye


Vandal

Vandal; gelekî Germenî yê rojhilatî ku di destpêka mîladê de jiyaye  bi stemkariya xwe deng daye

xerabkar, ziyandar, vandal (kesê ku bîrdar  abîdeyên berê yên hunerî  çandî xera dike  bi nirx  hêjahiyên wan nizane)


velt

velt bir yazar nivîskareke berdar


ver yiyeyim

bila zikê mele bel be bila tev gîya û pel be, wekî deq e, ji cih naleqe, ser piştê kêf kirin, ser teşt û beroş e


yarım porsiyon

hûrikî, bihost û nîvek e, qicûcankî, bejn nîn e, spîndar e


yedi denizin attığı

(kesê) ku tu kes (wî) naxwaze, (xwedê ew ji derga xwe avêtîye, cih û waran ew ji dergehê xwe avêtine)


yedi kat yabancı

heft bavan ji hev dûr, rîya rojekê jê dûr e, di xewna şevan de jî nedîtin


yedisinden yetmişine kadar

ji heft salîyan heta heftê salîyan, ji şîrî heta pîrî, ji zarokan bigire heta pîr û kalan


yelloz aşifte

, çirtik(ji jina ku xwe ji adet derxistiye re tê gotin)


yok yok ...

ma yê ku tu bixwazî, tiştê ku tu bixwazî


yol yordam bilir

rêçenas rê û rêç zanîn, rê û rêzan zanîn, rê û dirb zanîn


yumurta bir kardeş

xuşk û birayên helal, (zarokên ku dîya wan yek e)


yüz verdik deliye

me got baş e ew jî çû bi kanîya gund de rî


yüzü rahat görmemek

ji hin tiştan dûr bûn, ji hin tiştan bêpar û merhûm man (bûn)


yüzünüze güller

bila rûyê we geş be, (wexta qala tiştekî pîs û pelos tê kirin, tê gotin)


Zekeriya sofrası

sifreya ji bo qebûlbûna dua û xwestekan hatiye amadekirin, ku ji çil xwarinan tê pê


zıkkımın kökünü yesin

bila qizulqurtê bixwe! bila qurederê bixwe! bila çor bixwe


ziftin pekini ye

bila quzilqurtê bixwe, bila çor bixwe, bila qurederê bixwe! çi dixwe bila bixwe


zorunluk

diviyatî, mecbûrîtî, mecbûriyet, zarûret


züğürt tesellisi

koro tu li vir be min yek ji te çêtir nedît tu dîsa korê min î, xanîka xido yek nebû dora dudo


elinde olmadan

bê hemdî, bê hemdê xwe, bêyî îradeya xwe, bêyî daxwaza xwe, bêyî vîna xwe, bêyî destê xwe.

ji ber xwe, bêyî xwestin, bi otomatîkî, bixweber, xweber

neçar, jênerevîn, çarenîn, bivê-nevê, ne bi destê (yekî) bûn, ne bi serê xwe


saniyen

Ji erebî ثانيا

ya duyem, bi dereceya duyem, wek gotina duyem


ikinci olarak

ya duyem, saniyen, bi dereceya duyem, wek gotina duyem