en

dax, dexme, nîşana bi sotinê li sewalan têt kirin


kat

Alt kattaki komşuya git.

Bir kat yufka.

Başkanın katına çık.

Kumaşın katı.

Onu katında ziyaret ettik.

Bu ondan iki kat daha pahalı.

Üç sayısının katları.


çav

têrmaş (kîrê heywanên mîna ker, hesp û hwd.)


dev

Dev gibi bir adam.

Dev bir yazar.


do

"do" di muzîkê de dengê di navbera sî û reyê de.


me

navê tîpa şazdemîn herfa alfabeya tirkî, M


millet

Kürt milleti.

Şoför milleti.

Millet meydana toplanmış.


gazete

Hergün gazeteye gidiyordu.


an

İçeriye geçtiği an.


am

quz, vajîna,
organê zayendî yê jinan û candarên din yên mê


kavil

Kavlimiz böyle mi idi?


diş

kadının bembeyaz dişleri vardı

bir diş sarımsak


zar

tovil, xaşe, tîvil, tûzik, pergî, perik, perde, pîstik

Arının zarı.

Yumurta zarı.

İşkembenin üstündeki zar.

Kulak zarı.

Soğan zarı.


deve

Dara etîmolojiyê
Proto-tirkî
*tebe
Osmanî
دوه (“hêştir”)
Tirkî
deve
Ji osmanî دوه (“hêştir”), ji proto-tirkî *tebe.


kes

sola jîmnastîkê ya ku heta qevdikên pê tê


kuş

firinde, balinde, çivîk, çûçik, teyr, tilûr, terewîl


av

Ji osmanî آو (av) ji tirkiya kevn 𐰉 (āb) ku herwiha serekaniya van peyvên bi heman maneyê ye: azerî ov, ozbekî ov, tirkmenî aaw, oygurî اۋ (aw), qazaxî ау (aw), kirgîzî уу (uu)...

Babası ava gitmiş.

Bu gün avımız iyi.


tor

şermok, fediyok, bêpîr û pergal, naşî, ecemî


bez

Cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, xak, potik, zolik, terrîş
kereseyê cilan,
tiştê cilik jê tên çêkirin.


dost

Köpek insan dostudur.

İki dost devlet.

Adam kendine bir dost tutmuştu.

Kitap dostu.


yar

kurtkirina peyva yardımcı yar kendal, dulêr, yaxir, zer, teriş, cihê tik


saat

Köy buraya iki saat uzaklıkta.

Saat kaç?

Saat beşe yermi var.

Ji saet pêncan re kêm bîst û pênc xulek.

Saat ona beş geçiyor.

Neredeyse öğleden sonra saat ikiydi.

Sabah saat üç.

saet, demjimêr, katjimêr (aletê ku wextê rojê nîşan dide)

Kol saati.

Duvar saati.

Güneş saati.

Çalar saat.

Yemek saati.

Elektrik saati.


sinir

Etin sinirlerini çıkar.


aman

aman Allahım

aman, bir daha yapmam tobe

aman, öyle söylemeyin

aman bırakın beni

aman çocuğa iyi bak

aman ne güzel şey

aman, öyle sözler söyledi ki donakaldım

eman, gotinên welê gote min ku ez mit mam


kor

pereng, pengir, sotik, pizot, xurî, pilox


şeker

şekir, qend, gizêr, genim tê derxistin an jî, ji nişastaya wan tê bidestxistin)

Hele bak ne şeker şey!


yasa

Doğa yasaları.

Ceza yasası.

Yer çekimi yasası.

Ahlâk yasası.

Düşünme yasaları.


rehber

telefon rehberî


tav

Demir tavında eğilir.


acem

Perdeyeke nêzîkî notaya "mi" di muzîka klasîk a Tirkî de.


ateş

Dara etîmolojiyê
Proto-îranî
*HáHtr̥š
Avestayî
𐬁𐬙𐬀𐬭 (ātar, “agir”)
Avestayî
𐬁𐬙𐬀𐬭𐬱 (ātarš, “agir”)deyn.
Farsiya klasîk
آتش (“agir”)deyn.
Osmanî
آتش (“agir”)
Tirkî
ateş
Ji osmanî آتش (“agir”), ji farsiya klasîk آتش (“agir”), ji avestayî 𐬁𐬙𐬀𐬭𐬱 (ātarš, “agir”), ji 𐬁𐬙𐬀𐬭 (ātar, “agir”), ji proto-îranî *HáHtr̥š.

uygarlık ateşten doğmuştur

ateş közü

yemeği ateşten indirdim

top ateşi geceye kadar sürdü

kendinizi ateşe atıyorsunuz


dar

Dar sokak.

Dar ve uzun oda.

Dar düşünce.

Dar elbise.

Bu dar gelirle bir şey yapamayız.

Em bi van dahatên kêm nikarin tiştekî bikin.

Dar günde ondan biraz para almışım o kadar.

Di roja teng de min hinek pere jê stendiye, ew qas.

Akşam arabasına dar yetiştiler.

Sêpê, daraxaçî, darê îdamê (dîreka ku pê mehkûmê îdamê tên daleqandin).


hacet

Bunca masrafa hacet yoktu.

Ji ew qas mesrefa hanê re pêwîst nedikir.

Zile basacaktım hacet kalmadı.

Min dê pêlî zîlê bikira pêwîstî pê nema.


beden

kale bedeni


din

İslam dini


defa

ilk defa buraya geliyor


kere

Onu iki kere okudum

Bu sefer olmadı.


zor

Onun için hiç bir zorum, sıkıntım yok.

Zor bir çalışma.

Oraya gitmek zorunda.

Divê here wê derê, pêwist e here wê derê.

Halkı zor zapt ettik.

Biraz zor yaparsın.


bel

beli ince


mahkeme

Mahkeme tam yedi yıl sürdü.


roman

gewende, mirtiv, mitrib, çîngene, cengene, qereçî roman


esas

hîm, xîm, bingeh, binyat, binaxe, binetar, bin, binegeh, binaret, şengişte, asas

Bu işin esası böyle değil.

Awayê rast ê vî tiştî ne wisan e, ililka meseleyê ne wisan e.


derya

Yağmur yağınca köy çamur deryasına dönmüştü.

Ji ber baranê gund ji çamûrê bûbû wekî qiyamet.


grup

Müzik grubu.


sohbet

mijûlayî, mijûlî, qisedan, dembihêrk, galegal, suhbet


nefes

Sigaradan bir nefes almak istedim.

Min xwest ku ez hilmek li cixareyê bixim.

Evde dört nefes daha var.


har

Su har har akıyor.


form

Formunda değilim.

Formu doldur bana ver.


şekil

Kayık şeklinde bir tabak.

Bu kitapta bir çok şekil var.

Bu şekilde hareket etmek doğru değil.

Ne rast e ku mirov bi vî şeklî tevbigere.

Yanlızlığın şekilleri vardır.

Yönetim şekli.

Bakır doğada birleşik şekilde bulunur.

Sifir di siruştê de bi şeklê hevgirtî peyde dibe.

Geometrik şekil.

Sualin şeklini değiştiriyorum.


cesaret

wêrekî, bistehî, cesaret, curet, mêranî.


bar

cureyekî govendê ye ku bi piranî li aliyê Erzirom û bajarên li derdora wê tê leyistin.

Dili bar tutmuştu.


panel

Yarın televizyonda panele katılacak.

Sibehê li televizyonê dê tevî panelê bibe.


işkence

Adamı konuşturmak için ona işkence yaptılar.

Ji bo ku mêrik bidin axaftin şkence lê kirin.


çare

Herkes başının çaresine baksın her kes.

Tek ölüme çare yok.


fer

Gözümde fer, ağzımda diş kalmamış.

Di çavê min de bînayî, di devê min de didan nemane.

Gözlerimin feri azalmış.


deste

kalem destesi

iskambil destesi

cebinden bir deste para çıkardı

Di gulaşên bizeytê de ji pênc dereceyan a herî kêm.


problem

gelş, gelemşe, arîşe, kêşe, gelece, geleş, gir û girift, pirsgirêk, mesele


emir

ikide bir bana dönüp benden bir emrim olup olmadığını soruyordu

hema car caran li min difetilî û dipirsî ka fermaneke min heye an na

atama emri hâlâ çıkmadı

fermannameya tayînkirinê hîna derneketiye


merkez

Kurum merkezi.

Eğitim merkezi.

Endüstri merkezi.

Şehir merkezi.


erk

Ji tirkiya kevn [skrîpt hewce ye] (erk, “hêz”).
;Çavkanî:
* Nişanyan, Sevan, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî): erk

Siyasi erk.


ta

ta İstanbul'dan beri onu susturamadık


meydan

Savaş meydanı.

At meydanı.


sah

îşareta ku ji ber rastiya tiştekî tê kirin


tekel

gemerdan, pawan, yekdestî, tekedestî, înhîsar, monopol


hiş

Hişt, buraya gel!


ban

Nasnavê ku di dema împeretoriya Osmanî de didan mîrên sancaxên Macaristan û Hirwatistanê û mîrekên biçûk.


sitem

gazine, gazin, gazind, lome, gazinde, dalehî, lewn, gilî û gaz


sefer

sefer, geşt, ger, seyahet, seyran, gerîn, ziyaret, seredan


meşale

pêtal, xitîre, yelmûm, sûk, argûr, çirax, mêlede, gûrnewt, xetîr, meşxel, meşale


aciz

tengazer, bêhêzî, zebûn, bêhêzbûnî, bêçaretî, neçarî, kêmqewetî

Adamın acizliği beni üzüyor.

Bunun acizliği beni kahrediyor.

Bêkêrbûna vî min qehr dike, bêkêriya wî min dîn dike


şiir

Romantik şiir.


leke

Tırnaklardaki lekeler.

Bu durum bizim için bir lekedîr.


edebiyat

gotinên eletewş, gotinên vala û ne ji dil


kadro

Kadro dolu.


taht

Şahın tahtı.


doz

Her zaman şakalarını dozunda yapardı.


maaş

meaş, muçe, miz, destheq, mehane, heyvane, hîvane, mangane,
 pareyê ku xwedîkar dide karkerên xwe


ziyaret

seredanî, serdanî, çavpêketinî, sertêdan, ziyaret

Dost ziyaretlerini severler.

Kızlarının ziyaretine gelmişler.


maliyet

saman, semyan, milk, mal, maliyet, kapîtal, milkiyet


kayser

Roma kayseri.


asa

Ji erebî عَصًا (ʿaṣan, “gopal, baston”).


bahar

bihar madeyên wekî qumefîl, darçin û zencefil ku çêj û bêhnê didin xwarinê


kel

Kel tepeler.


ders

Dersin bitmesine beş dakika var.

Yarın matematik dersinden sınavım var.

Sibehê ji dersa matematîkê ezmûna min heye.

Bu olaydan ders almadı.


hol

poxan, dalan, kolan, koçik, mobîn, rewaq, tular, nawan, hol


cam

Camın önündeki masaların hemen yanında oturmuş.


rezalet

rezîlî, xaxî, tirotî, gosarmetî, kepazetî, hetekî, hetîketî, rezalet


ten

Teni beyaz.

Çocuğun teni esmer.


le

navê tîpa pazdehemîn a alfabeya Tirkî lebaleb mişt, bi dev re, bi lêvikê re


sepet

sepet, selik, kelik, çapûk, zembil, çapîk

Tora masiyan ku ji zilikan hatiye çêkirin.

Sepet sandık.


şerbet

Gübre şerbeti.


kanser

pençeşêr, şêrpençe, seretan, kansêr, kula heftpençe


can

O canını sana feda eder.

Sende hiç can yokmuş be.

Benle beraber dört canız.

Canım gezmek istiyor.

Hadi canlar, biraz çabuk olun.

Sen ne can çocuksun.


kral

Ji zimanekî slavî, bidin ber bulgarî, makedonî û sirboxirwatî крал (kral), çekî král, polonî król, rûsî коро́ль (korólʹ), hemû ji zimanekî cermenî Karl (navê kralekî frengî, 742-814).

Satranç kralı

Ozanların kralı.

Şeker kralı.


metre

Üç metre kumaş.


sebze

Ji osmanî سبزه (sebze), ji farisî سبزه (sabze).


idam

Ji erebî إِعْدَام (ʾiʿdām).


ressam

nîgarxêz, wênesaz, nîgarekar, wênekar, şêwekar, resam, wênevan, sûretvan


sistem

Eğitim sistemleri.


ve

Navê tîpa bîst û heftemîn a alfabeya tirkî.


ferde

Bir ferde kumaş.


posta

İşçi postaları nöbetleşe çalışıyorlar.


darbe

başına bir darbe vurdu

askeri darbe

bu son darbe onu büsbütün hayattan soğuttu


cephe

Bu evin cephesi güneye bakar.

Savaş cephesi.

Tek cepheli edebiyatlara aldanmak istemiyorum.

Biz bir kültür cephesini kurmak istiyoruz.


ehil

sanat ehli


fen

dek, fên, hîle, fen û fel, îp û rîp, şek û pek, fînaz, weyn


yan

def, bal, cem, nik, gel, hind, rû, teng, tengal

Yanımda üç kişi var.

Yan binaya birşey olmamış.

Hangi yandasın?

İlacın yan etkileri

Yan kuruluşlar


nam

Onun namına bu görevi yapıyor.


isim

Yeni isimler gazeteye katıldı.


saray

seray, koşk, dîwan, eywan, qesr, palas, koçk


ce

Navê herfa sêyemîn a alfabeya tirkî ce'ê.


imza

Ji erebî إِمْضَاء (ʾimḍāʾ).

Mektubun sonunda imzası vardı.

Dergide ünlü imzalar da var.


hak

Haktan ayrılmamalı.

Bu davada hak görmüyorum.

Ana hakkı ödenmez.

Makas hakkı.

Çalıştık, hakimizi isteriz.

Sözüm haktır.

li ser maden, dar, kevir û tiştê wisa nivîs an jî şekil kolandin

jêbirina nivîsâ li ser kaxiz hâk xak, ax


katib

katib, sekreter, debîr, nivîskara/ê fermî,
kesa/ê ji karûbarên nivîsînê yên dezgehekê berpirs


misal

nimûne, mînak, manend, embaz, mesele, mîsal


çap

top namlusunun çapı

dünya çapında bir yazar

Yaşar Kemal çapında birî


hadis

Ji erebî حَدِيث (ḥadīṯ)


model

Model bir otomobil.

Bu çocuk babasının bir modeli.


merhamet

piyarî, dilrehmî, dilovanî, mihrîvanî, rehm, merhemet


su

Ji osmanî صو (su), ji proto-tirkî *sub (“av”).


köpek

Onun bir köpeği var.


top

Topu birden geldi.

Planya topu.


dans

sema, reqis, dîlan, govend, dawet,
livîna bi ahengî li ber muzîkê


dua

diroz, dirûd, dirozge, hewîş, parîn, dia, niyaz

geceleyin yatakta dua okur öyle yatar

bi şev di nav cihan de pêşiyê duayan dike, pişt re radikeve


rey

Son seçimlerde yüzde on beş rey almış.

Di hilbijartinên dawî de ji sedî pazdeh ray stendiye.


ehliyet

ehliyetname, ajoname, destûrnameya ajotinê, ehliyet


manken

manken gibi wekî mankenan c, dar û derbin li hev in


organ

Yayın organı.

Devletin karar organları.


refah

geşdarî, gumrahî, xweşî, xweşhalî, halxweşî, refah


diyanet

diyanet, îbadet, periştîş, peristin, ayîn, ewqaf, ol, dîn,
dua û nivêj û rojî û hwd


cerrah

nişdar, birînsaz, nişterger, nojdar, cerah, operator


ameliyat

niştergerî, nişdarî, emeliyat, operasyon

hastayı ameliyat ettiler


ruh

Bu adamda ruh yok.

Meselenin bütün ruhu burada.

Nane ruhu.


kolej

Sağlık koleji


çile

iplik çilesi


antrenor

antrenor, miderib,
fêrkera/ê werzişvanan,
kesa/ê sporvanan fêr dike


def

def, qewirandin, qewitandin, jixwedûrxistin


ordu

artêş, cêş, sipa, leşker, serbaz, ordî, koma eskeran,
hemû eskerên dewletekê


şe

navê tîpa bîst û sêyemîn a alfabeya tirkî


naaş

term, cendek, kelex, cesed, cenaze, meyît, naaş,
leşê kesa/ê mirî


plan

plan, tevdîr, bername, program, proje, nexşe, hazirî, amadekarî


merhale

qonax, merhele, gihanek, qedem, gav, faz, etap


grev

grev, karberdan, şixulhiştin
sekinandina karê xwe bo demekê ji ber nerazîbûnê


kenar

kenar, kevî, qerax, rex, sirûm, tenişt, kêlek, berlêv, serlêv, goşe, kuj, kuje, kujî


araba

tirimpêl, otomobîl, erebe, seyare, maşîn, gerîde, siware


memur

karmend, fermanber, memûr, erkedar, miwazif, wezîfedar


kaş

Yüzük kaşı.

Eğerin kaşı.


kontrol

Üst baş kontrolü.


rol

Başrol.


şano

Bir sevdiğim şanoda şarkı söyler Biri yanıbaşımda İçer içer, ötekini kıskanır.


piyes

şano, piyes, şanoname, zarvekirin, lîstika tiyatroyê


tiyatro

tiyatro, şanogeh, dik, sehne, şano, sînema


şirket

şirket, pargîdanî, fîrma, kompanya, şirîke


meslek

pîşe, mihne, meslek, hokar, profesyon, zaneat, kariyer, kar


çelik

dar an jî hesinê kinik ku di keştiyan de xelat lê tê pêçandin


şubat

reşemeh, reşemî, sibat, (duyem meha salê li gor salnameya zayînî)


ayar

ses ayarını yaptım

memleket saat ayarı

24 ayar altın

bizim işçinin ayarı yok

bu ayarda bir kimseden ancak böyle bir davranış beklenir

ji kesekî di vî eyarî de ancax lebateke wiha tê hêvîkirin


pist

Dans pisti.

Uçak pisti.


adem

gava bi peyvên Osmanî re bi yek dibe wateya bê, î, tî, asî dide


hamal

bargir, barkêş, berbar, barhilgir, piştîvan, piştîkêş, hemal


kemer

Bu köprü dört kemer üzerine inşa edilmiş.

Ev pir li ser çarkemeran hatiye avakirin.

Ayak kemeri.


mertek

karîte, max, kêran, beşt, ribanek, nîre, şeqle, girş, onî, gelender, mirdiyaq, garîte, mertek


beşer

Elmaları onlara beşer beşer ver.


firar

Buna firar denilmez, kurtuluş denir.

Ji vê re rev nayê gotin, xelasî tê gotin.


melez

Melez dil.


sobe

tep, tepa min lê (gotina ku di leyîstika veşartok û wekî wê de tê gotin


terk

hêlan, hiştin, berdan, helistin, şemirandin, terk, terkandin


saf

saxik, heynik, kawik, kawok, dilsax, dilsaf, safe dilê xwe

Kadıncağız saf biriydi.


af

bexş, bexşan, bexşî, azadanî, ef, amerzîş, efû

kardeşinizin vazifeden affı kararlaşmış

biryara avêtina ji kar a birayê we hatiye dayîn


kelem

kelemî, lehane (Brassica oleracea, cûrê capitata)


şans

bext, pişad, rozgar, pêûpar, talîh, pêûpel, qebed, şans, siûd, felek


misil

on misli daha büyük deh car hin jê mezintir


kahraman

qehreman (di çeşnên wêjeyê yên mîna roman, çîrok, şano û hwd de kesê sereke)


maya

havên, haveyn, hêvên, meyan, aveyn, heyvan, ameyn, amên, givî, tazmix, dazmix

Mayası bozuk biri.

meye maya cûre straneke gelêrî Maya Maya


ast

binatir (leşkerê ku ji aliyê rûtbe û qidema xwe ve kêm e)


ters

Ters bir iş.

Ters cevap.

Çorabın tersi.

Bıçağın tersi.

Söylediğin şeyin tam tersi doğru.

Tiştê ku dibêjî tam berevajiyê wê rast e.

Ters biri.


akis

mehtabın suda akisleri


tan

gizing, tara, berbang, sarî, kebar, kubar, karzim, sewgur


çeper

çeper, sênc, bedgel, girêd, çît, şêt, şêtik


tas

tas, tarik, êskere, zerik, tîrar, tasik, uskure


had

Bu savaş artık haddini aşmış.

Haddim değil.


hayvan

heywan, ajel, lawir, dirinde, canewer, giyanewer, candar, tereke


son

Son yağmurlar.

dawîn, paşî, paşîn, dumahîk, dûmayî, kutayî, kutasî

Son vagon.

Son kuruşuna kadar harcamış.

Kışın sonu.

hevalok, hevalzarok, hevalbiçûk, pizan, pizdan, plasenta


öğrenci

xwendekar, şagird, dibistanî, fêrber, hînber, telebe


israf

israf, felîtehî, bêsexbêrî, zêhakarî, wehirandin, zêhakirin, feşartin


madde

made, daring, hêsin, bûjen, sifîn, nasût

made, bend, paragraf, birg, xal, deq, bend (ji bo qanûn, peyman û hwd)


fitre

Bu sene fitrelerini kime vereceksin?


iftar

fitar, rojîşkandin, yekem xwarina piştî rojiyê


kavun

gundor, petêx, xerûze, qomî, qire, qawin,
fêkiyek zer û girover û şîrîn e û nêzî zebeşan e


deha

müziğimizin dehası


kraliçe

Ji osmanî قرالیچه (kraliçe), taliyê ji proto-slavî *korľica; bide ber bulgarî крали́ца (kralíca) û sirboxirwatî кра̀љица/kràljica.


sağlık

saxlemî, silametî, saxî, tendiristî, sehet


sınıf

pol, sinif, sef, çîn, tebeq, taxim, deste, kom, koz


çamur

herrî, çamûr, gilk, gîl, mole, mûle, teqn, kurr
axa pirr av di nav de celb


imkan

delîv, fersend, keys, şans, hemk, mefer, fesal, mecal, wesan, îmkan, gengazî,
hebûna demê yan diravan an şiyanê ji bo kirina tiştekî


tebessüm

bişir, bişiş, girnij, bişkurr, mizic, kenê bêdeng, girnij, besim, tebesim,
kenên bin lêvan,
bişirîn yan bişirandin


gülümseme

bişir, bişiş, girnij, bişkurr, mizic, kenê bêdeng, girnij, besim, kenên bin lêvan,
bişirîn yan bişirandin


tellak

telak, masor, masajvan, gemirîner, perixîner, firkîner,
kesa/ê ku karê wê / wî perixandina anku gemirandina leşê mirovan e


kargo

barkeştî, keştiya barkêş, barhilgir barkêş, kargo


ambargo

embargo, abloqe, gemaro, rêgirî, asteng, rênedan,
qedexekirina bazirganîkirinê li gel welatekî,
qedexekirina çûna nav yan derketina ji welatekî


feraset

fehm, têgihînî, bîrbirinî, feraset, jîrî


fecir

kebar, karzim, tariya sibê, kebara sibê, fecr


ambar

tahıl ambarımız Konya


depo

eşya deposu

odun deposu


nefis

insan yanlız nefsini düşünmemeli


macera

serpêhatî, serene, serborî, serhatî, serdeborî, biserhatî, sergûzeşt, serdehatî, serdeborîn, serdebuhirtî, macera


silsile

Dağ silsilesi.

Silsileden adamlar asidir.

Ji silsileya bav û kalê xwe de serhildêr in.


şef

Büro şefi.

Şef garson.


banyo

güneş banyosu

fotoğraf banyosu


kumaş

cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, xak,
kereseyê cilan,
tiştê cilik jê tên çêkirin


tekstil

tekstîl, cawkarî, cangkarî, cildirûn, karûbarê dirûna cilan

cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, tekstîl,
kereseyê cilan,
tiştê cilik jê tên çêkirin


mülkiyet

saman, semyan, milk, mal, maliyet, kapîtal, milkiyet


alt

tencerenin altı delinmiş

kürsüyü altına çek

alt kat

güneş altında çalışıyor

lafın altında kaldı

ayak altı

alt sınıf


tortu

gerode, girrek, durd, pegir, tilp, xilte, tort,
 qirşikên dimînin di binê amanek şileyê de


tevle

gerode, durd, pegir, tilp, xilte, tort,
 qirşikên dimînin di binê amanek şileyê de


alat

amûr, alav, alet, amraz, hacet, enstrûment


ebe

Ebe demek yarım doktor demektir

himalk, himîçk, hopik, mak, hoçik, hilik, serê berê


cins

Portakal turunç cinsinden bir meyvedir.

Cins at.


zenginlik

zengînî, dewlemendî, maldarî, paredarî, refah, kamêranî, halxweşî, jiyarxweşî, xweşguzarî


akıcı

herîkbar, riwîn, herîkoyî (ji bo tiştên ku xwedî wesfeke herîkînê ye)

akıcı bir dil


gard

rewşa parêziyê di leyzên werzîşên mînanî şûrbazî û lêkdanê de gardenpartî şahînet, şahîneta li bexçe


aristokrat

zadegan, malmezin, esilzade, xanedan, sergewer, arîstokrat, tovrind, beg, axa


soylu

zadegan, malmezin, esilzade, xanedan, sergewer, arîstokrat, tovrind, beg, axa, feodal


nezle

arsim, bapêş, arig, parsim, çor, zekem, şor, saw, helamet, bahor, mirik, persîv, salim, stam, şorik


çavdar

Ji farisî جودر (cawder) ji جو (caw, “ceh”) + تر (-tar, “paşgira bêtir- û mestirkirinê”).

şilêl, çewder, tarîgan, baçîk, çexdar, açar,
riwekek wek cehî û genimî ye û nan dikare ji arê wî bêt çêkirin


fakirlik

xizanî, jarî, hejarî, perîşanî, şerpezetî, feqîrî, nedarî


fakir

xizan, jar, hejar, perîşan, şerpeze, feqîr, nedar


alın yazısı

çarenivîs, qeder, rojgar, şans, nesîb, qismet, siûd, talih, felek, enînivîs


mukadderat

çarenivîs, qeder, rojgar, şans, nesîb, qismet, siûd, talih, felek, enînivîs, miqeder


bekçi

zêrevan, pasevan, cerdevan, parêzvan, nobedar, çavdêr, nêrevan, heres, gard, pasdar


kilim

berik,zîllo, xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, ber, codelîk, nalîk, lalîk, gildik


derece

en iyi dereceden okulu bitirdi

di radeya tewrî mezin de dibistan kuta kir

sıcakölçerin derecesi

o derece sıcak oldu ki


salon

Düğün salonu.

Berber salonu.


as

as oyuncu


far

Arabanın farı.


teneke

Ji osmanî تنكه, ji farisî تنگه, ji تنک (tonok, “zirav, tenik”), ji proto-hindûewropî *ténh₂us (“zirav, tenik”).


seviye

hiza, darax tax ast, hindav, teng, rigar, rade, sewiye

Su duvar seviyesine çıktı.


yurtsever

welatperwer, welatparêz, neteweperwer, niştimanperwer, patriyot


düzey

ast, pile, rade, derece, sewiye, hîza, darax, tax, hindav, teng, rêgar,
 bilindahî yan nizmahiya tiştekî


tavsiye

şîret, pend, nesîhet, tenbî, tewsiye, şêwir


öğüt

şîret, pend, nesîhet, tembî, tewsiye, şêwir


yurtseverlik

welatperwerî, welatparêzî, niştimanperwerî, neteweperwerî, neteweparêzî, neteweperistî, patriyotîzm


hile

hîle, lêb, fêl, xap, qîle, lihb, lêhb, xapandin, xirrandin, cixiz


tartışma

gengeşe, cedel, şerenîx, nîqaş, qerqeşe, minaqeşe


katliam

kuştan, qirkirin, kuştar, kuştewar, komelkujî, tertele, vebirîn, qetliam


ah

ah, bir onu ele geçirsem

ah ne güzel yer


ajans

reklâm ajansı


bereket

bereket versin ki o buradaydı

bereket yağıyor


görev

peywir, erk, vatinî, berpirsiyarî, mesûliyet, berpirsî, wezîfe


cambaz

söz cambazı


numara

Kitap sayfasının numarası.

Ayakkabının numarası.

Adam güzel numara yapıyordu.


baro

baro, saziya pîşeyî ya parêzeran, sendîkaya avokatan, jûra mihamiyan


nail

gihîştî, gihiyayî, bidestxistî, biserketî, qezenckirî


yen

Ellerini yıkadı, kuruladı ve yenlerini indirdi.

Destên xwe şûştin, zuwa kirin û hûçikên xwe daxistin.


boa

kurkê zirav û dirêj ku jin diavêjin dora stûyê xwe


geyşa

geyşa Qinika Japon a ku bi taybetî ji bo mazûbantiyê hatiye perwer dekirin)


perçem

tembûrik, poçax, pêşanîk, temberî, temorî, temorîk, temerî, tûncik, pûncik, tûmik, tûrçing, qoqol, perçem, xumbil


koleksiyon

berhevok, danhevok, koleksiyon, kom, deste, qeft, gulbijêrk, antolojî, destegul, guldeste, sercem


şebeke

Haberleşme şebekesi.


koro

destedengbêj, destestranbêj, desta stranbêja, hevbêj


dal

ağacın iki dalı rüzgârdan dolayı kırılmıştı

stû, kokilîk, kolan, kokil, şilf, tajî, çîl


yarış

pêşbazî, pêşbirk, berêkane, misabiqe, hevrikî, tirat, berebazî, hawirkan, sîbaq, reqabet, riberiz


kaos

mêrdezime, xiringêle, sehm, alozî, gengeşe


emniyet

ewletî, ewlekarî, ewleyî, amînî, emniyet

bu bölgede tam bir emniyet vardır

benim bu adama emniyetim vardır


çifte

Çifte ben.

zît, zîtik, refes, cotkanî, pîncik, tirçik, çîtme


set

bend, berbest, sikur, reqif, pindam, tegere

Su seti.

İlk seti rakip takım aldı.


örnek

nimûne, mînak, mîsal, embaz, manend, model, mesele


arzu

arezû, hewes, meyl, bij, dilbijî, mereq, balkêşî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî,
 hêvî, hez, hezkirin, viyan, işteh, miciz, mijaj, bijîn, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal


konferans

barış konferansı

bilim konferansı


şaka

henek, mesqere, qerf, galte, tinazî, tirrane, laqirdî, yarî


kaynak

kanî, kehnî, çavkanî, jêder, serekanî, resenî, esil, binyat, kok

serkanî, serokanî, çavî, serçavî, serçavk, cihderk, solîn

Haber kaynakları.


ora

Oranın havası nasıl?


kriz

krîz, qeyran, buhran, kêşeya girîng, pirsgirêk, problem, arîşe


nefret

Ona nefretim büyük.

Şimdi bu satırları büyük bir nefretle, iç bulantısı ile yazıyorum.

Nika ez van rêzan bi kift û kerxeke mezin dinivîsim


hat

Demir yolu hattı.

Otobüs hattı.

Elektrik hatı.

Savunma hattı.

Yüz hatları düzgün.

Vücut hatlarını koruman lazım.


etki

bandor, tesîr, hîkarî, kelij, werêç, kartêkirin, kênc, rayda, derencam


tesir

bandor, tesîr, hîkarî, kelij, werêç, kartêkirin, kênc, rayda


kol

Müzik kolu.

Sağ kol.

Yürüyüş kolu.


çam

Ji osmanî چام (çam), ji erebî شَمَع (šamaʿ).


zat

Yaşlı bir zat saati sordu.


pezevenk

pêzeweng, qewad, qebrax, desnîk, godoş, astîk


yakıt

sotemenî, ardû, şewate, şewatek, mazot, mehrukat


format

Teşe, dirûv, format, şêwe, şekl, awa, şêwaz


bebek

şîrmij, nûza, pêçek, qimatk, çûrik, dergûş


feyiz

berdarî, bêrdarî, bijûndarî, dewletî, feyiz


kolye

gerdenî, gergo, ristik, tok, koter, kolye, qolye, gerdenbend, gerdane, gerdenîk,
xişira ku mirov dixe gerdena xwe anku stuyê xwe


bolluk

bereket, zêdehî, mişetî, gelekî, zafî, adanî, berdarî, deramet, gumrehî, boşahî, berhemdarî, gurahî, kesafet, feyîz, feyezan


alabora

ji bo silavkirinê bilindkirina bêrikên filîqayê


fiyat

nirx, biha, fiyet, giranî, qîmet, qedir, giramî


cani

nebekar, qetilxûn, mêrkuj, mirovkuj, kujer


bedel

bu köpek üç kurda bedeldir


final

futbol finalleri


anlatmak

vegotin, bas kirin, qal kirin, ravekirin, êkatkirin


eylül

rezber, îlon, eylûl, çiriya pêşîn, gelerezan
meha 9ê ji salê


vilayet

parêzgeh, wîlayet, eyalet, ustan, mihafize


e-posta

e-name, e-peyam, e-poste, email, posteya elektronîkî


basınç

zext, zor, tade, kotek, zilm, stem, sengî


baskı

zext, fişar, pesto, zor, tade, kotek, zilm, stem, sengî


sabah

şeveq, beyanî, spêde, sihar, fecir, sivêh


casus

sîxur, casûs, spiyon, ajan, xefnêr, şofar


moto

Pirkîtek e, ku di wateya motordar, motorî


sülale

dûnde, wert, ûcax, dol, silale, nevî, torin, binemal, ajar


soy

binemal, ajar, binyat, dûnde, wert, ûcax, dol, silale, nevî, torin


zürriyet

dûnde, silale, zuryet, ûcax, binemal, ajar, komrig, eylet, dol, secere, şecere


cari

aramızda carî usule göredi


güzellik

xweşikî, bedewî, xweşiktî, bedewtî, bedewbûn, ciwanî, xweşikbûn, spehîtî, rindî, dindar:

Sen bu güzelliklen çok can yakarsın.

Tu dê bi vê bedewiyê canê gelekan biêşînî.

Filmin güzel güzelliğini anlatıyordu.

Onu sert sözler değil güzellik yola getirir.

Ne gotinên sirt lê xweşikahî dikare wî bîne rê.


gez

kirtika qemça tîrê ya ku dikeve ji yê kevanê


hastane

nexweşxane, xestexane, bîmaristan, misteşfe


palas

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ihanet

îxanet, bêbextî, xayînî, xiniztî, xiyanet


naz

O da çok naz yapıyor.

Onun nazlarını çekemem.


küfür

dijûn, çêr, dijmîn, sixêf, mirqî, kufrî, xeber


sövgü

dijûn, çêr, dijmîn, sixêf, zêf, zêv, siqêf, mirqî, kufrî, xeber


duru

duru su


bahçe

baxçe, gulistan, bax, asîtan, hewş, hewd, hedîqe


cep telefonu

telefona destan, telefona berîkê, telefona bêtêl, telefona mobîl


neşe

neşwe, gewzî, şahî, kêfxweşî, beşerxweşî, kêf, dilşahî


maskara

qeşmer, qirdik, pêyarîk, pêşkenî, tone, pêkenî, lihbok, mesqere, misqer


başlangıç

êngî, destpêk, pêşî, bidayet, ser, sereta, serekanî


cep

berî, berîk, cêb, cêbik, cêv, cêvik, girfan


seçki

berhevok, danhevok, koleksiyon, deste, qeft, gulbijêrk, antolojî, destegul, guldeste, sercem, kom


şafak

şeveq, elind, tara, gizing, şefeq, tavzerk, spêde, berbang


sığınak

sitargeh, penageh, pena, sitare, ewlegeh, hêwirgeh


azil

ezl, ji peywirê kişandin, ji vatiniyê kirin


acı

Jan, êş, ezyet, azar, ezab, şkence, nexweşî, kul, gicî,derd, kovan, xem, îza.


ağrı

jan, êş, ezyet, ezab, şkence, nexweşî, kul, derd, kovan, xem, îza


ızdırap

izdirab, jan, êş, ezyet, ezab, şkence, nexweşî, kul, derd, kovan, xem, îza


sekreter

katib, sekreter, debîr, nivîskara/ê fermî,
kesa/ê ji karûbarên nivîsînê yên dezgehekê berpirs


kanal

Mozambik Kanalı.


işaret

Ji erebî إِشَارَة (ʾišāra).


rekabet

hevrikî, dijberî, qayîşkêşan, hevberî, berberî, ixtilaf, misabiqe, riberizî, pêşbazî, pêşbirk, reqabet, mixalefet, opozisyon,
dijî hev bûn, dijî hev xebitîn


yarışma

hevrikî, dijberî, hevberî, berberî, ixtilaf, misabiqe, riberizî, pêşbazî, pêşbirk, reqabet, mixalefet, opozisyon,
dijî hev bûn, dijî hev xebitîn


evre

qonax, merhele, gihanek, faz, qedem, gav


kısaltma

kurtkirin, kurtî, kurtenav, iqtisar, kurtek, kurte


iktisar

kurte, kurtî, kurtenav, iqtisar, kurtek, kurtkirin


rus

Rus malı.


yönetim

serkêşî, birêveberî, serdarî, serokatî, rêberî, lîderî, pêşewatî, pêşengî, riyaset


akit

peyman, lihevkirin, rêkeftin, pêkhatin, eqd, pakt, mitabeqet, miwafeqet, kontrat, tifaq, itifaq, miwahede, qewl


mukavele

peyman, lihevkirin, rêkeftin, pêkhatin, eqd, pakt, mitabeqet, miwafeqet, kontrat, tifaq, itifaq, miwahede, qewl, miqawele


tel

tela avê ya wî alî.şebeş zeveş ji tela din jêke.

qam,bejn,drêjahî keça me îsal tel avêtiye.


dümbük

pêzeweng, qewad, qebrax, desnîk, godoş, astîk


blok

blok ders


vekalet

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre vekâlet.


vekaletname

Ji erebî [Peyv?], têkildarî vekil, vekalet


sonuç

encam, netîce, akam, dawîng, dongî, hafil, pêjor, talî, dawî, dûmahî, dûmahîk, beramet


egemenlik

serwerî, serdestî, serdarî, deshilatdarî, hukimranî, zalî, zoranî, hakimî

axamanî, axamendî, keyserî,xûsrewî, kîsayî, sezarî,


ipek

hêvrîşim, hevirmîşim, ibrişim, hermûş, ermûş, ebreşûm, herîr, peng, evrîşîm, hevirmîş, qez


görevli

erkedar, peywirdar, vatinîdar, wezîfedar


peçe

serpoş, kefî, egale, kevînk, xafik, dersok, xêlî, berûk, eyaşî, şaşik, cemedanî, pêçe, laçik, poşî


organizasyon

rêkxistin, sazî, organîzasyon, sazman, teşkîlat, komele


sandal

ginû, sendel lotke, zewreq filal, sandal


orta

Yolun ortasında kalmıştık.


umur

Hiç umrunda değil.


müşteri

Deyn ji erebî مُشْتَرِي (muštarī, “kiryar”).


kitap

Ji osmanî كتاب (kitab, “kitêb”), ji erebî كِتَاب (kitāb).


taşra

şiryar, çolter, ladê, çol, çolistan, pesar, çolwar, qir


terzi

xeyat, cildirû, dirûvan, dirwar, dirûnkar, terzî


sak

Üzüm sakı.


suçlama

sûcdarkirin, tawanbarkirin, îtham, gazin, gilî


mısır

garis, genimok, genimokê şamî, lazût, gilgil


hararet

tîn, germ, agir, şewat, helepel, heraret

Güneşin harareti.

Hastanın harareti arttı.

Odanın harareti.

Çay, harareti giderir.


piyade

Peyadelere yol veriniz.


tahliye

berdana girtiyan, serbestkirina zindaniyan, tehliye


karakter

İngiliz karakteri.


koruluk

xerz, rêl, bîşe, dehl, dehlûdir, daristanok


haslet

xislet, karakter, xûy, xusûsiyet, taybetmendî, çawanî


sakin

Sakin bir yer.

Sakin bir adam.

amoş, aramoş, xamoş, sêwirî, êmîn, tewar, sakîn

Hasta şimdi daha sakin.

Ankara'da sakin.

şênî, daniştî, daniştvan, rûniştman, warnîş, xwecî

Mahalle sakinleri.


otomobil

tirimpêl, erebe, otomobîl, seyare, maşîn


firma

fîrma, şirket, pargîdanî, kompanya, şirîke


işletme

fîrma, şirket, pargîdanî, kompanya, şirîke,xebatxane,dam


alkım

keskesor, bûka baranê, keskûala, qozeqer


memleket

Soğuk memleket.

O memleketin göz bebeğidir.


otorite

desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar, hikûmet, otorîte


avlu

dermal, hewş, dîwan, asîtan, turt, baxçeyê malê


sigorta

misogerî, temîn, sîgorta, bîm, temînat, garantî


güvence

misogerî, temîn, sîgorta, bîm, ewleyî, pêbawerî, temînat, garantî


şube

Banka şubesi.

Hayvanlar iki şubeye ayrılır.


mecra

Su mecrasından çıkmıştı.


tarz

awa, şêwe, terh, tewr, teher, lewn, newa, terz


tablet

İlaç tableti.

Sümer medeniyetinden kalma tabletler.


hayta

di serdema pêşîn a Osmaniyan de, leşkerê serhedan ên eyaletan


hazine

gencîne, genc, kenz, xezne, xezîne (koma tiştên giranbuha yên mîna cewher, zêr û zîvan

Bilgi hazinesi.


esir

Onun güzelliğinin esiriyim.


tırpan

kêrendî, kêlendî, tilwar, tirpan, şalok, qirim

pihîna ku bi şid li lingê reqîb tê xistin


felsefe

Sokrates felsefesi


turist

rêving, rêwî, geştyar, geryar, gerok, gerîdok, seyah, turîst


gezgin

rêving, rêwî, geştyar, geryar, gerok, seyah, turîst


ekran

televizyon ekranı

dîmendera televizyonê, şaşeya televizyonê


kibar

kibar, ciwanmêr, camêr, xweşmêr, ciwanik, xilope

O pek kibardır, öyle sözler söylemez.

Kibar bir elbise.

Kibar bir aile.


gen

Üçgen.


mihver

tewere, mihwer, mijane, dingil, germiçank, sirnî, eksen


esna

o esnada


çene

çene, erçen, erzing, çeng, argûşk, alûşk, lam, zênî, zenî


çarşaf

çarçef, rûnivîn, rûdoşek, rûlihêf, hêram, hîzar, fote, fûtik, belekî, spîçal, çaroke, fotik


göz

gözden kaybolmak

hilekâr gözlerle baktı

kardeş gözüyle bakmak

bir göz evimiz olsaydı

masanın gözüne koy

adamcağız göze geldi

çav ji camêr re hatin, çavan bi camêr vedan

gözümden düştü

dama tahtasında altmış dört göz vardır

di texteyê damayê de şêst û çar malik he ne

yaranın gözü


kültür

Dara etîmolojiyê
Proto-îtalî
*kʷelō
Latînî
colō (“diçînim, cot dikim”)
Latînî
cultūra (“çandinî, zîreet; kultûr”)deyn.
Fransî
culture (“kultûr”)deyn.
Tirkî
kültür
Deyn ji fransî culture (“kultûr”), ji latînî cultūra (“çandinî, zîreet; kultûr”), ji colō (“diçînim, cot dikim”), ji proto-îtalî *kʷelō.


kadar

Ne kadar?


bakan

(ji bakmak) lêner, temaşeker, sehker, berêxweder, ya/yê ku li tiştekî dinere


derz

Duvarın derzlerine dikkat et.


medeniyet

şaristanî, şarezayî, şaristaniyet, şarsaniyet, medeniyet


etraf

derdor, derûdor, dor, dorhêl, hawirdor, medor, hawir, demedor, dorber, derûber, dorûber, doralî, doram, hêldor


tören

merasim, dêlindêz, rêûresm, ayîn, resmiyet, seremonî


ahlak

Ji erebî أَخْلَاق (ʾaḵlāq)


iftira

Ji erebî إِفْتِرَاء (ʾiftirāʾ)

şiltaxî, nebî, neweyî, şel, êtî, êtik, newî, nîq, qewat, bêbextî, îftira, buxtan


dindar

bawermend, oldar, xwedanas, dîndar, ayîndar


intikap

guncandin, adaptasyon, lêanîn, rikibandin, bikêranîn, adaptekirin, kirin guncav, kirin bikêrhatî, intiqab


dekolte

Kadınların çoğu dekolteydi.


lig

kutle, lîg, blok, kom, grûp, girse, girse, fraksiyon, gumlat


yurt

Ji osmanî یورت (yurt), ji proto-tirkî *yūrt (“niştecih, xanî”). Bide ber tirkiya kevn [skrîpt hewce ye] (yurt).

razanxane, wargeh, yûrd (cihê ku xwendekar lê dimînin)


tuzak

xefik, dav, dek, tepik, bûse, neçarge, telik, davik, feq, heşare, kemîn, dargap, xepik, şepilte, tele, tapik, labik, faqe, celik, damik


çekirdek

Kaysı çekirdeği.

Kabak çekirdeği.

Atom çekirdeği.

pîvaneke ji bo kişandinê ku beramberî pênc santîgraman e

Çekirdek kadro.


fırsat

delîv, derfet, fersend, keys, mecal, şans, mefer, fesal, hemk, wesan, îmkan, gengazî


gelir

dahat, deramet, warîde, îrat, hecel, qezenc, muçe, warîdat, meaş.

Bu yıl gelirimiz azdı.

Kesê sêyemê yekjimar di dema firehê erênî de ji lêkera gelmek.

O da buraya gelir.


batak

avzê, çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr


bataklık

avzê, teqn, teqan, çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr, girrek


tarım

çandin, cotkarî, zîraet, kiştûqal, werzêrî, cotyarî, cotemenî, felahî


çember

çember, sênî, sênî, çenber, hawêr, hevêrke, xêz, çixêz

Kambur çemberî.

Sandık çemberî.


çevre

hawir, hawirdor, derdor, dor, dorhêl, hêldor, medor, dormedor, dermedor, dorûber, der û ber

evin çevresini dolaştım

onun çevresi geniştir

siyasi çevreler

değişik bir çevreye girmiş

destmal, destmalen dorçêkirî, dornexşkirî

sosyal çevre


muhit

derdor, hawir, çarmedor, dewrûber, dorber, dewrûdor, dorûber, derûdor, havêrke, hawirdor, dorhêl, muhît, erdîm, bûyergeh, war, dever


müze

muze, kevnarxane, entîkexane, kevnargeh, muzexane, kevnenîş


şûra

şûra (desteya amojkariyê, heyeta şêwiriyê


daire

xanî, mal, malxanî, daîre, daîreya apartmanekê


etek

Rüzgar savurdu eteklerini kaldırdı.

qûntar, binetar, qûndax, qelaç, qûntor, bintar

Dağ eteği.


emekli

karbes, karkenar, emekdar, malnişîn, teqawid


sakat

kûd, qorim, qop, qot, seqet, linger, kulek, şil, kêmendam


örtü

Gelin örtüsü.

Masa örtüsü.

Yatak örtüsü.


karaciğer

pişa reş, kezeba reş, cerg, mêlak, kezeb


engel

asteng, feşk, şek, tegere, berbest, kosp, pêxem, kendûkosp, manî


maksat

merem, mebest, mexsed, qezd, niyet, bayist, armanc, hedef, daxwaz


solculuk

çepparêzî, çepgirî, çepîtî, çepbirî, çeprewî


fizik

fizik bilimi


kuyruk

kilik, kurîk, kurî, dûv, boçik, dûvik, doç, dûvelank, dûm, daw,
dava dirêj ya bi derqûna hin ajelan ve


yedek

Yedek anahtar.


tecrübe

serpêhatî, serhatî, tecrûbe, serguzeşt, serborî


deneyim

serpêhatî, tecrûbe, serguzeşt, serborî, azmûn, sehkirin, dinyasanî


sınama

hêçandin, ceribandin, sîhêtî, telesî, tesele, tecrube


görgü

pîr û pergal, pêr hu pergal, şerde, terbiye

Görgüsüne hayran kaldım.

serpêhatî, tecrûbe, serguzeşt, serborî, ezmûn, tecrûbe


yüzyıl

esr (dewra ku mîlad wekî destpêk tê pejirandin û wekî


asfalt

uzun bir asfalt yol üzerinde koştuk

me li ser riyeke dirêj a asfatkirî baz dan


sabır

bêhnfirehî, sebir, xulq, tirûş, sebat, semax, tebat, tehemil, tolerans, vehewan, hedan, hedirîn


tahammül

bêhnfirehî, sebir, tirûş, sebat, semax, tebat, tehemil, tolerans, vehewan, hedan, hedirîn


mera

çêregeh, cefen, êlax, lewer, goran, çere, mezrik, zozan, mêrg, çîmen, çayîr


yıl

geçen yıl


vandal

Vandal; gelekî Germenî yê rojhilatî ku di destpêka mîladê de jiyaye û bi stemkariya xwe deng daye


patika

şiverê, şivîle, çexer, pêleng, rêşivan, şivîl, şifîle, şoprê, şivanrêk, xaçerêk


eczahane

dermanxane, eczaxane, îlacxane, dawxane, seydelî


mağara

şikeft, ziving, mixer, mixare, qefa, zang, qef, berqef, lan, qul, kun, kur, Bereh, Berh


kova

setil, zerik, elb, bêdrok, dewlik, polan, gerdel, dolik, bêdroş, delûv


tekme

pihîn, pehîn, pêt, pîn, pên, pêhn, pihên, pi'ên, derba bi pî


dikkat

bal, dên, sexbêrî, guhdarî, îkaz, dîqet, hişyarî, agadarî


emanet

rasparde, sparde, sparî, raspêrî, emanî, emanet


has

Peygamberlere has bir özellik.

di heyna Osmanî de dahata ku ji sed hezar akçeyî derbas dibe

Has bahçe.


haber

Çırağın bir şeyden haberî yok.

Televizyondan dünya haberlerini izledi.

Ji televizyonê guhdarî li nûçeyên cîhanê kirin.

Sanattan haberî yok.


manzume

helbestvanî, helbest, şiîr, nezm, menzûme


balkon

şaneşîn, berban, berbanok, rasîf, banoke, telar, bancîle, balkon, bêla.


edim

kir, kirin, kiryar, fêşk, pêşk, fiêl, emel


denge

parseng, teraz, denke, deng, mêzîn, hevseng, muwazene

hevkêşe, hevsengî, takêşî, yeksane, berdenke

ruhsal denge

siyasi denge


tasvir

şayesandin, sêwirandin, saloxandin, ravekirin, salox, teswîr


nazar

çavîne, çavîn, çîk, çavinî, çavînek, çavînok, nezer


istisna

Ji erebî اِسْتِثْنَاء (istiṯnāʾ).


isyan

hilperin, hilperan, raperîn, serhildan, serxwerabûn, îsyan


tabak

teyfik, tepsik, dewrî, lalî, lalîk, qaçanî, sênik

nalbekî, çênî, binik, taxçe, taxçik, zirî, qaçanî


kural

qeyd, bend, rê û rêbaz, rêzik, rêçik, qanûn

Gramer kuralları.


zahmet

renc, tehb, mişûr, dijwarî, kêferat, çetînayî, astem, zehmet, zorkêşî


mum

mûm, find, mûmik, şam, şemal, şemamik, şemalik

Bal mumu.


kayısı

arûng, mişmiş, zerdele, şelane, zerde, hîrog, hêrûg, qeysî


eser

Cegerxwin'in seçilmiş eserleri.

Burada sudan eser yok.


orkestra

Senfoni orkestrası.


izdiham

hevdedan, xawişte, xêrgele, xiringêle, heşirmeşir, xirtol, izdiham


forum

Basın, uygar toplumların formudur.


arabesk

arabesk müzik


maalesef

mixabin, efsûs, çi mixab e, bi daxe, sedkorayî, çi heyf, heyf û xebînet


eleme

bêjandin, seridan, dawîtin, dabêtin, dawêştin


delege

şandiyar, nemayend, şandî, şande, rêkirî, delege


alay

fener alayı alaya

ber bû, berbû, xêlî, xêlîvan tinaz, qerf, tirane, galte, tewz


rakip

hember, pozber, berber, rikeber, hevrik, pozkepî, pêşkepî, paşimt, qayişkêş, reqîb


sofra

Onun sofrası herkese açıktır.

Çocuğun sofrası dışarı fırlamış.


mülahaza

milaheze, nerîn, boçûn, dîtin, helwest, raman, fikir, qenaet, bawerî, mitalie, hizr

lêkolîn, taqîkirin, saxtîkirin, ceribandin, vekolîn, pişkinîn, mitalie


sakar

tewş, zerarok, xesarok, ziyanok, tepişkor, destpelixî, şeht


ekstra

ekstra un

ekstra yatak ücreti


provakasyon

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre provokasyon.


yaban

Yaban keçisi.

Yaban cevizi.


sefalet

xizanî, hêjarî, şerpezeyî, perişanî, sefalet


kuzen

kurap, kurmam, bilxaltî, mixaltî, kurxaltî, bixaltî


salça

merge, avbacan, avtirşk, motî balcanê, salça, tirş


parti

Bize bir parti mal gönder.


pay

par, pay, beş, behr, pişk, pêşk, damistong, xurd

Bunu beş pay yapın.


bot

çok güzel bir bot satın almıştı


apolet

subayın apoletleri


fit

odanın uzunluğu on fit


faaliyet

bizav, çalakî, xebat, tevgerr, fealiyet, kar, aktîvîte, hereket


ziya

Ji osmanî ضيا (ziya), ji erebî ضِياء (ḍiyāʾ)


cereyan

su cereyanı

elektrik cereyanı

işi kendi cereyanına bırakalım


veri

İstatistik verileri.

Romanın verileri.


nice

gelek, nêçe, nêçele, qender: qender mirovên zana hatin dinê û mirin


bay

bir bay sizi arıyor


ayet

Quran ayeti


flaş

Fotoğraf makinesinin flâşı.


gulaş

xwarineke bigoşt, ava firingîyan a gele Mecer


revizyon

revizyon, sererastî, venêrîn, kontrol kirin


yol

keçiyolu şiverê

yolda çocuklar oynuyordu li ser rê zarok dileyîstin

su yolu riya avê

yola çıkmak ketin rê

bu geminin yolu az leza vê keştiyê hindik e

bu işi yapmanın bir yolu vardır riyeke kirina vî karî heye

tuttuğu yolu beğenmedim min ew riya ku te pê girtiye neeciband

bu yolda çok emek harcadı di vê rê de gelek ked da

kumaşın yolları şiftên qumaş


itiraf

aşartin, mikur, mukir, îtiraf, geft, katkirin


partner

hevalkar, partner, pişkdar, hevbeş, şirîk


provokasyon

navtêdan, halantêdan, ajewa, provokasyon


amk

Kurteya amına koyayım (“ez di quzê te nim”).


arz

ber, berayî, fırehî zemîn, rûzemîn, erd, rûyê erdê arzanî berkî, beraykî


gil

Bunlar benim dayıgillerim oluyor.

famîle, familye, wateya famîlayê de bi awayekî piraniyê tê

Kedigiller.


kardeş

kurê ku kek yan jî xuşka wî heye, lawê piçûk


ihtişam

semyan, ewrengî, mirês, şeml, wurşe, mezinayî, ihtîşam


ara

o aralar orda değildik

onunla aramız iyi değil

aramıza girme

aramızda yabancılar var

bêhnvedan, vehes, vêsîn, vewestan, etlahî, navbirî

ara verelim

o ara hastaydım


ana

Havva Ana

yoksullar anası

benim ana param bu

bingeh, bingehî, bingehîn, hîmî, esas, mezin, şah, sereke

ana yol

ana defter

ana hatlar


kemik

Kemik tarak.


kap

Kur'an kabı.

İki kap sıcak yemek.

Kinceke jinan a milqol ku bi ser ser cilan de tê lixwekirin.


kumru

fatfatok, fatimok, fatmûk, fatik, tiltivîk


ekmek

buğday ekmeği

ekmeğimizin derdine düşmüşüz

ekmeği bizde yiyelim mi?


kardeşlik

Sen nesin be kardeşlik!

Sınıfımızdaki kardeşlik çok güçlüydü.


kibrit

şixat, niftik, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, nift


festival

Karpuz festivali.


ekin

Bu sene iyice yağmur yağdı, ekinler iyi.


şaheser

şahkar, serberhem, şaheser, berhema hêja


meme

Basur memesi.


halt

pox, xax (gotineke nelirê an jî karekî nelirê


hamur

Birinci hamur kâğıt.


ekim

kewçer, cotmeh, çiriya pêşîn, çiriya yekem, çiriya ewilî,
meha 10ê ji salê


dekar

dekar hektarın onda biri değerindedir


dünya

Oğluna bakıp kendisinin dünyadaki en şanslı insan olduğunu düşünürdü.

Wî li kurê xwe dinêrî û xwe mirovê herî bextiyar yê dinyayê dizanî.


şamil

Sürgün cezası bütün köye şamildir.

Cezayê nefiyê hemû gund digire nava xwe.


cumhuriyet

Ji osmanî جمهوریت (cümhûriyet), ji erebî جُمْهُور (jumhūr).


diyet

adam hasta, diyet yapıyor


kare

Bin kilometre kare.

Kare masa.

kare (di leystika iskambile de hatina cem hev a çar kaxizên ji heman cureyî


şen

Şen adam.

Şen şarkılar.


kelle

Peynir kellesi.

Şekerin kellesi.

Buğday kellesi


köşe

guçik, quncik, qorzî, kozî, qurçik, qorzîk, kurnîşk, kûjî, kunc, kuncik, kuj, kuje, qulaç, gûş, guck

Mendilin köşesi.

Kutunun köşesi.

Odanın köşesi.

Duvarın köşesinde beklemiş.

Köşedeki köfteci dükkânı.

Şehrin bir köşesine yerleşmiş.

Burası bir cennet köşesi.

Köşe yazısı.

Köşe yazarı.

Nivîskara quncikê, qunciknivîs / kuncnivîs.


salak

tiredîn, aqilsivik, kestepeste, selexane, fistoq


gene

Gene ben geldim.

Sizden para almaları gene iyi.


menteşe

siyare, kêlêr, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame


çat

qirç, çirk, qîrç serê duriyanê, serê duavê


oruç

Ji zimanekê îranî, bide ber kurmancî rojî, soranî rojû, zazakî roce, farisî rûzê.


donanma

komkeştî, fîlo, keştîgel, koma keştî yên leşkeriyê


bademcik

argûşk, girêkên goştî yên ku ji ber çilmasê di qirikê de hêşîn dibin


acente

Kesê ku li serê saziyekê an jî şaxan (şubeyan) e.


aceze

(piraniya acîz) Kesên ketî, kesên kêmqewet û xizan.


acı badem

Ajik, dara ajikê, dara behîva tehl (Amygdalus amara).


acı bakla

Baqilê pisîkan, baqilê tehl, zirbeqle, talîşk (Lupinus termis).


acı kuvvet

Acı kuvvetini gösterdi.


acı söz

Gotina tehl, gotina ne xweş, gotina sar.


acı çiğdem

Pîvoka cotyaran, gulemî (Colchicum autumnale).


acılanma

Ağzım acılandı.


acılık

dilbikulî, dilkeserî, jandarî, êş û azarî


acıma

nayîrîn, dilşewatî, bezeyî, dilpêşewitîn, merhemet


acıtma

tehlkirin, talkirin (wekî tehliya behîvê)


acuze

cadî, cazû, pîra cirnexweşik, pîra keftore


ad çekme

okulu bitirenlerin gidecekleri görevler ad çekmeyle belli oldu

erkên kesên ku dibistan qedandine, bi lûlikkişandinê diyar bûn


ada çayı

giyagewrik (vexurika germ ku ji vê riwekê tê çêkirin)


adabımuaşeret

toreya dab û nêritan, toreya civatê, rê û rêzanên şêl û tevgeran


adaklılık

gazîkirî, nezirkirî (ajela ku ji bo qurbanê hatiye terxankirin)


adalet

edalet (saziyên dewletê yê ku dadê tînin cih)

dadmendî, edalet (dana par û mafê her kesî)


adam

bu şapkalı adam kim?

aralarında yurt çapında ün yapmış adamlar var

di nav wan de mirovên ku di nav wêlêt de nav û deng dane hene

mirov, meriv (ji bo kesên ku li ba yekî dixebitin an jî li cem diminin)

mağazada çalışan iki adam var

du mirovên ku li mexazeyê dixebitin hene

peya, zilam, mirov, meriv (kesê ku ji aliyê yekî ve tê îstîfadekirin)

karşı tarafın adamları çoktur

o benim adamımdır benim sözümü dinler

ev mirovê min e, li gotina min guhdarî dike

mirov, meriv (ji bo kesên xûypak û kesê pêbawer)

amcam güngörmüş adamdır

mirov, meriv (di şûna hokera nebinavkirî de)

adamın kafasını bozuyorlar

buraya bakan adam nerede?

mirov, meriv (di qedîneka navdêran de kesê ku agahdar e an jî ku warekî ji xwe re kiriye vatinî)

devlet adamı

sanat adamı


adam azmanı

dardole, tirtire, qirase (kesî gir û zexm)


adam değilim

ez ne mirov bim, ez ne meriv bim (ji bo sondxwarinê)


adam evlâdı

kurê mirovan, lawê merivan, kurê camêran


adam otu

mandêrek, hiznî ûsiv, hiznî (Mandragora automnalis)


adamcağız

adamcağız adamakıllı ıslandı


adamlık

Bu yaptığınız adamlık değil


adamsızlık

bêmêrî, bêşûtî


adavet

dijminî, dijminayî, dijminatî, neyarî, neyartî


adaylık

berandamî, berbijarî, namzetî (hêvotina di erkekê de)

adaylık süresi


adem elması

zengilor, gûzika zengilorê, zengelok, giriyangozik


adım

adımlarını hızlandır

gav, pêgav, pêngav (riya ku bi gavekê tê kudandin; ku ev dirêjayî

gav, qevz (di sporê de li piyan, ji her aliyî ve bi qasî dirêjiya du piyan cih guhartin)

xane (navbera du diranan; di teknolojiyê de)


adlandırma

navandin, binavkirin, navlêkirin, navlêdanîn


adli tabip

bijîşkê dadiyê (doktorê ku di saziya Bijîşkî ya Edliyê de erkedar e)


adli tatil

betlaneya dadî, tetîla edlî (tu muameleyên edlî ku her sal di navbera maweya

'ê rezberê de ji bilî tiştên ku di qanûnan de hatiye diyarkirin, nayên kirin)


adli yıl

sala dadî, sala edlî (di nav salekê de maweya xebatê ya dadgehan)


adliye

dadgeh, dadxane, edliye (saziyên dewletê yên ku karên hiqûqî û dadî lê tên kirin)

dadgeh, dadxane, edliye (avahiya fermî ya ku ev kar lê tên kirin)


adliye nezareti

meqama herî bilind ku di dema Osmaniyan de rêxistina edliye li serê bû


adliye vekâleti

wezîriya dadê, wezareta edaletê adliyeci erkedarê dadiyê, edliyevan (erkedarê pîşeyî yê li edliyeyê)


aerodinamik

aerodinamik (tiştê ku bi vê zanistê ve têkildar e)

aerodînamîk (şaxa zanesta fizîkê ku li ser tevgera gazan vekolînê pêk tîne)


afallama

şaşwazbûn, behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, şaşomaşobûn


afallatma

şaşwaz kirin, behitandin, şilihandin, dilihandin, behitandin, şelihandin, şaşomaşokirin


afi

yanındaki kıza afi yapıyor


aforoz

(dersînor kirin) heramonî, herîmolo, heramoyî, çîçoz, heramkirin, aforoz (di filehtiyê de cezayê avêtina ji cemaetê)


afsuncu

avsûnkar, efsunkar, efsûnker, sêhrbaz, sêhrker, sêhrek


agora

agora, gastîn, qad (di heyna berê ya Yewnan de devera ku gelê Sîteyê ji bo ku li ser siyaset, rêveberî û bazirganiyê mijûl bibin, lê diciviyan)


agreje

doçent, agreje (kesê ku ji bo bibe doçent li welatên biyan ezmûna doçentiye qezenc kiriye)


agreman

agreman (nivîsa pejirinê ku der barê balyozê ku beriya here wî welatî)


agucuk

gidê gidê, egix, ciqê (ji bo jêhezkira zarokê berşîr)


ahartri

giranbûna zimên, biteqlbûna zimên, cureyeke laliyê


ahde vefa

(di hiqûqa dewletan de) pêvegirêdayî mayîna rêzik û rêzanan


ahit

ahdim olsun


ahlak bilimi

sincnasî, sinczanî, exlaqnasî, exlaqzanî, etîk


ahlaklılık

sinedarî, exlaqdar (riayet kirina rê û rêzanên exlaq)


ahlaksızlık

bêsincî, bêexlaqî (rîayetnekirna rê û rêzanên exlaq)


ahlakçı

sincparêz, exlaqparêz (kesê ku her tiştî ji aliyê exlaq ve dinirxîne)


ahlakçılık

sincparêzî, sincperestî, toreparêzî, moralîzm


ahlat

şekok, şeqoq, kirosk, dara şekokê (pirus piraster)

şekok, kirosk, kirostik, girsik, bişkoke, şeqoq (mêweya dara şekokê)


ahlatı erbaa

çar hêmanên ku tê pejirandin di beden û gewdeyê de hene


ahlâf

(piraniya halefe) peyrew (kesen ku dikeve cihên kesên din, kêsên ku wê bên)


ahmaklaşma

debengîbûn, baleyîbûn, fodilîbûn, çopikîbûn, ehmeqîbûn


ahmaklık

debangî, fodilî, baletî, çopikî, qewetî, ehmeqî


ahret kardeşi

destebirak, destbira, xwişk, birayê axretê


ahtapot gibi

teniya bidon, benîştê ecem (ji bo kesen ku ji mirov venagerin, bi mirov ve dizeliqin)

kedxwar (kese ku ji bo keda hinekan bixwe dest diavêje gelek tişt û karan)


ahu

xezal, karxezal, kihêl (jina xweşik, spehî, nazenîn û cazîbedar)


ahu dudu

tûşemî, şêmî, dara tûşêmiyê (Rubus ideaeus)


ahu gözlü

çavxezal, çavê xezalê, çavê werşeqê (ji bo kesên ku çavên wan xweşik in)


ahşa

hinav (hemû ezayê wekî rovî, gurçik û kezeb ên nava mirov û ajelan)


aidat

aîdat (pereye ku her meh ji mehiya erkedarên dewletê tê birin)


aile

malbat, xêzan, aîle, kom û kuflet (ji bo civata ku ji dê, bav û zarokan tê pê)

ezbet, biraxwe (kesê ku di navbera vvan de biraxwetî heye)

malbat, ezbet (xizm û nasên ku bi hev re rûdinên)

malbat (tevahiya keşfin ku ji bo heman mebest û ramanê bi hev re dixebitin)

milli eğitim ailesi

famîle, xê zan, malbat, kom (ji bo tiştên ku wesfên wan ên bingehîn dişibin hev)

dil ailesi


aile bahçesi

bexçeyê malbatî, gazinoya malbatî, teyar (deverên ku malbat dikarin bi hêsa nî herînê û tê de wextekî xweş derbas bi kin)


aile belgesi

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ajur

ajurlu çorap


ak

alnı açık, yüzü ak

ak günler göresin

tu ro jên xweş bibînî, tu rojên bixêr bibînî

bir gözünde ak var

yumurta akı


ak amber

cureyek kevirê gewr e ku bîna emberê bêhn dide û ji zikê masî tê derxis tin

reçîneyeke bêhnxweş e ku ji dareke (Hymenea) ku li welatên germ hêşîn dibe tê derxistin


ak ağa

li serayên Osmanî serekê kesên ji nijada spî yên ku hatine xesandin, ku ew bi xwe jî hatiye nemêrkirin)


akciğerliler

komeke ku bi pişekê tenê bêhn didin û distînin


ak günlük

cureyek beniştê daran e ku wek pixurê tê bikaranîn


ak hardal

cureyek xerdelê ye ku di hekîmtiyê de tê bikaranîn (Sinapis alba)


ak mantar

karoka rastan, kuvkarkê bizinkî (karokeke spî ye û tehma wê xweş e) (Agaricus campestris)


ak yuvar

spîgilorik, lokosît (gulokên spî yên xwînê)


akademi

korî zanyarî, akademî (lijneya hunermend û nivîskaran)

güzel sanatlar akademisi

akademî (wêneyê mirov ê ku ji modela tazî hatiye çêkirin)


akademici

akademîparêz (kes an jî huner mendê ku li gorî qaîdeyan xebata wêne û peykeran çêdike)


akademicilik

akademîparêzî (di xebata peyker û wêneyan de girêdahiya bi qaîde yan)


akait

(piraniya aqîde ye) aqaît (kitêba ku tê de hemû rê û rêzanên dînekî hene)


akak

dere akağı


akar su

gerdaneya ji yek qorî, ya ji almast an jî dureyan


akar yakıt

fuel oîl (sûtemeniya wekî benzin, mazot û don ku di rewşa şilemeniyê de ye)

fuel oîl (ku ji petrola xam tê bi destxistin)


akaret

aqaret (milkê mîna dikan, xanî ku mirov dide kirê û jê dahatû tê)


akbaba

sîqalk, keçelok, sîsolek, sîqalka gurî, kergez, kurt, kerxur, sîsark, sîsarîk, sîsyareka gurî, sîsyarik, sîsyarek, sîsalk (Vultur monaehus)


akıbet

encam, akam, serencam, aqûbet (ji bo kar an jî rewşekê)

düşüncenizin akibeti kötü olur


akide

aqit (cureyeke şekir e ku rengorengo ye û zû bi zû di devê mirov de nahele)


akıl

adı aklımda kalmadı

kim size bu aklı verdi

şimdiki aklım olsaydı bu işe girer miydim?

aqilê min ev aqil bûya ma ez diketim vî karî?


akıl hocası

jîrika poran (ji bo kesê ku hema dixwaze rê û rêzanan nîşanî kesan bide)


akıllılık

aqilmendî, aqildarî, aqilbendî, biaqilî, jîriktî


akım

(edebî) rêbaz; rêbaza klasîzmê, rêbaza realîzmê

sanat akımı

edebi akımlar

su akımı


akın

hayvanlar suya akın etti

ajel çirî avê kirin, ajel dirêjî avê kirin

bin atlı bize akın ettiler


akıtma

herîkandin, darijandin, şûşikandin, lîzikandin, darêştin

beş, çal (ji bo hesp û çêlekan), quriş (ji bo bizinan), deqa spî ya li eniya ajelan


aklık

makyajeke jinan ku spî ye û di rûyê xwe didin


akliyat

aqliyat (agahiyên ku bi riyên aqil hatine bidestxistin)


akliye

aqliye (milekî hekîmtiye ku bi nexweşînên aqlî ve têkildar e)

aqliye (beşa nexweşxaneyê ya nexweşînên aqlî)


akordeon

qermûçek (ên qumaşan ku bi makîneyan hatiye çêkirin)


akort

kok, akort (biyekbûna dengên ku armoniyê pêk tînin) (mûzîk)


akortçu

akortker (kesê ku eyarkirina piyano û orgê ji xwe re kiriye pîşe)


akraba

xêzan, lêzim, eqrebe (ji bo tiştên ku ji aliyê çêbûnê ve digihîjin kanekê

xizm, eqrebe (ji bo tiştên ku ji yek encamayekê ye)

zulüm zorbalıkla akrabadır


akraba diller

zimanên lêzim, zimanên xêzan, zimanên ku ji kanekê tên


akrep

dûpişk, dupûçk, dumarekol (Scorpio) (zoolojî)

Saatin akrebi.


akromatik

akromatîk (beşa ku di şaneyê de boyaxê napejirine)


akropol

akropol (di dema şaristanê Yewnana berê de kela hundirîn a ku lê avahiyên girîng û perestgeh hebûn)


akrostiş

akrostiş (manzûmeya ku wisa hatiye amadekirin, gava her herfa serê rêzê ji jor ve ber bi jêr ve tê xwendin peyveke bi wate dertê meydanê)


aksatma

kulandin, licimandin, nicimandin, lengirandin

lepikandin, şebikandin, ewiqandin, ewarekirin, jêman


aksesuar

xişr, aksesuwar (hemû têkberên ku ligel kincan tên bikaranîn; ji bo jinan)

xeml, (temamkerê tiştekî, tiştek pê xweşiktir dibe)


aksesuarcı

aksesuvarvan (kesê ku di şanoyê de aksesuwaran amade dike)


aktar

etar (dikana ku baharat, îlacên malan û lazmatiyên wisa difıroşe)


aktarma

aktarmalı geldim

topu arkadaşına aktardı

veguhastin, neqilkirin (ji bo mêşên hingiv ku ji kewarekê derbasî kewareke din dikin)


aktör

fenek (kesê bi ger û fen, ku wekî din dinimîne)


aktüalizm

aktualîzm (ramana ku dibêje bûyerên jeolojîk ên berê dikare bi yên îro bên aşkerekirin)


akustik

dengvedanî, akûstîk (li cihekî girtî belavbûna deng)


akvarel

akvarel (wêneyê ku bi boyaxa avî tê çêkirin)


akça yel

bayê qibleyê (bayê ku ji başûrê rojhilat tê)


akşam güneşi

bêxêr (ji bo kesên ku ketine dewrana pîr û katiye)


akşam karanlığı

Tarîtiya êvarê, qemika mexribê, hingura êvarê


akşam pazarı

bazara êvarê (ku mal û eşya bi erzanî tên firotin)


akşamcı

kesê ku vexwarina alkolê ji xwe re kiriye kurm (adet)

şevgêr, şeveder (kesê ku xebata wî êvarkî ye)


akşamlık

bu akşamlık affedin


al karısı

pîrelk, elk, pîrebok, pîrhevok, pîraboçk, pîspotik, pîrabotik, heftik


ala karga

qirika belek, qijika karsek (Garrulus glandarius)


alabanda

alabanda (aliyê hundir ên lotkeyên deryayê, dijraberê bordayê)


alabros

alabros (porê mêran ku mîna fîrçe yê hatiye birin)


alaca karanlık

Akşamın alaca karanlığında.

tariqewrik, hingur, sewgur (ji bo ya serê sibehê)

Sabahın alaca karanlığında geldi.

şevereş, şevezengî, bêngar alaca karga qelebask, qelebaçke, qirik, qijika belek, atato (zoolojî)


alacak

pêwistî, lazmatî (ji bo tiştên ku bi pereyan tên kirin)


alamana

qeyikeke mezin e ku pê masiyan digirin an jî bar dikişinin


alamana ağı

tora masiyan a mezin e ku ji hêla du qeyikên bi navê 'alamana' tê bikaranîn


alan

qad, gorepan, holk, nêveng, meydan, seha

Sanat alanında çalışmalar yapıyor.

Yer çekimi alanı.


alan adı

navper (Di kompîtûrgeriyê de mafê navê malperê)


alarga

arkadaşımdan alarga yürüyor


alaturkacı

eletirk (kesê ku eletirkî dizane û li gorî wê berhem dide)

eletirk (kesê ku alîgirê muzîka tirkî ye)


alavere

danedest (li destê hev gerandina tiştekî)

karpuzları alavere ile arabadan taşıdık

me zebeş bi danedestê ji erebeyê kişandin


alaycılık

tinazkerî, tiranekerî, galtekerî, qerfokî


alaza

tovê zad û tiştên wisa ku ji ber xwe ve hêşîn bûye


alazlama

bizirdan, lûrdan (ji bo niqtên sor ku diavêjin canê mirov)


alaçık

holik, enzêl (holika ku sere bi şiv û zilikan hatiye girtin)


albüm

albûm (pirtûka bi wêne ku der barê tiştekî de tê de kurteagahî hene)


aldangıç

çala keminî, davik (çala ku serê bi pûş hatiye girtin ji bo qefaltina kes û ajelan)


aldatış

xapandin, terişandin, xirandin (ji bo kar û awayê van lêkeran)


aldırma

paxavkirin, paxkirin, tekepekekirin, guhdan


alemci

heyvikvan (kesê ku heyvikan çêdike an jî wan li qubeyên mizgeftan dixe)


alerji

benim çiçeğe karşı alerjim var

şepelûr, lûr (gava ku yek tiştek bixwe û ew tişt lê neyê)


alev

pêt, rivîn, xurî, alav, gûrî, mêlîde, hevc, hurmêlî, mirmêl, peşqek

flama (alaya biçûk ku li serê riman dixin)


alevlendirme

gurkirin, geşkirin, xweşkirin, hilkirin, gurîkirin


alfa

riwekeke ku li bakurê Afrikayê û îspanyayê hêşîn dibe û di çêkirina ben, kaxiz û xaliyan de tê bikaranîn


alfa ışınları

tîrêjên alfayê, yek ji tîrêjên ku ji maddeyên radyoaktif derdikeve


alfabe dışı

derî alfabeyê, tîpa ku di alfabeya neteweyekê de nîn e, wekî ku ö di alfabeya me de nîn e


alfabe sırası

rêza tîpan, a di alfabeyê de, rêza alfabeyê

rêza alfabetik, pergala ku ji bo wekheviyê lê tê rîayetkirin


algı

kevçiyê ku di berhevkirina şîrê heş heşê de tê bikaranîn


algılama

têgihîştin, têgihîn, bîrbirin, serwextbûn, îdraqkirin


alıcı verici

pîra li axreta xwe poşmanbûyî (kesê ku tiştê ku bexşandiye lê poşman dibe)


alıcı yönetmeni

kameravan, kamereman (ji bo televizyonê)


alıcılık

bikirî, kiroxî, kiryarî, kirigerî, kiridarî, kiriyoxî, kirinoxî, xiridarî


alık

bomik, bodek, tat, tawtawe, gêjgêj, dehbelor, aqilsivik, xêvik, kawik, hişsivik, ebleh

alık değilim ya, elbet anlarım


alık salık

akrabaları alık salık kimselermiş


alım satım

hayvan alım satımı


alımcı

stîner (kesê ku li ser navê yekî deyn û dûyan distîne an jî qebûl dike)


alın

kadının alnı geniş

güneşin alnında durma


alın çatısı

parmağıyla alnının çatısını işaret ediyordu

bi destê xwe nehtika eniya xwe îşaret dikir


alinazik

balîcanê şeliqandî, babaqunûç, babaxenûç, alînazîk


alınganlık

tîzektî, ingiroktî, ingiroyîtî, xeydoktî, dilmayîbûn, dilgirtîbûn


alınlık

şerafe, şewk (xişrên ku jin diavêjin pêşiya eniya xwe)


alıntı

jêwergiran (peyva ku ji zimanekî din hatiye stendin)


alıntılama

jêgirtin, jêwergirtin, jêveguhastin, jêguhastin, îqtibaskirin


alivre

di erd de firotin (ji bo firotina tiştekî di erd de, ku hinek biha wî tê stendin, piştî ku berê xwe rakir wê teslîmî xwedî bê kirin)


alize

alîze (hin bayên ku li deryayên tropikal sal û dozdeh meh bi pergal diwezin)


alıç

dargivîj, givîj, gîjok, guhîj (Crataegus)

givîj, gîjok, guhîj (mêweya dargivîjê ya meyxweş)


alış veriş

danûstan, danûstendin, aleşt, kirin û firotin


alışkı

alışkı edinmişiz, öğleden sonra tombala oyunuyoruz

me ji xwe re kiriye kurm, piştî nîvro em bi tombela dileyîzin


alışma

banîn, elimîn, mûtû, hînbûn, fêrîbûn, hoyîbûn, hutîbûn


alıştırma

banandin, hînkirin, fêrkirin, ho kirin, hutkirin, elimandin


alkaloit

alkaloît (madeyên organîk ku taybetiyên wê dişibin alkaliyan)


alkış ağası

axayê çepikan (kesê ku ji bo ji padişah re li çepikan bixe, hatiye erkedarkirin)


allahlık

bu adam allahlığın biri, elinden bir şey gelmiyor

ev zilam evdalekî Xwedê ye, tu tişt ji destê wî nayê


allem

bi dorê ketin, di biwêja allem etmek kallem etmek de dibihure, ku tê wateya ji bo helkirina tiştekî serîdana li hertiştê ko neyî

allem etti kallem etti kadının parasını aldı

geldi bi dora jinikê ket pereyê wê jê stend û anî


allık

sorav, algûne (boyaxa sor a ku jin di dêmên xwe didin)


almamazlık

almamazlık ederse ne yapalım


alt cins

jêrecure (cureya jêr, cureya duye mîn a ku di nav cureyekê de hatiye qetan din)


alt familya

jêrefamîle (di nav famîleyekê de famîleya jêr ku hatiye cihêkirin).


alt sınıf

jêreçîn, bineçîn (çîna jêrîn, çîna pi leya duyemîn ku di nav çînekê de hatiye veqetandin)


alt takım

binetîp, binetîm (taxima jêrîn, ta xima pileya duyemîn ku di nav taximekê de hatiye veqetandin)


alt tür

jêrecure (cureya jêrîn, cureya pileya duyemîn ku di nav cureyekê de hatiye veqetandin)


alt yazı

binnivîs, binwêne, jêrenivîs (nivîsa ku li bin wêneyan tê nivisîn)

jêrenivîs (nivîsa ku li binê fîlman tê nivisandin)


alt çene

cêlefek, çelefik, gerefek, jêreçen, çeneya jêrîn, alçen


alt şube

jêreliq, bineşax (şaxa jêrîn, liqa pi leya duyemîn ku di nav liqeyekê de hatiye veqetandin)


altes

navnasê (inwanê) rûmetê ku didin prens û prensesan


altı karış

beberuhi çar bihost û nîv, bejnbihost (ji bo kesê pir kin ku bi awaye kî henekî jê re tê gotin)


altılık

şeşanî, şeşene, şeşek, şeş libî (tiştê ku ji şeş heban hatiye pê)

altılık kasa


altın

altın saat

zêr (ji bo tiştên ku wesfen wan baş e, hejan e)

altın gibi adam


altın babası

arê zêran jê çêdibe (ji bo kesen ku pir zengin e)


altın çağ

geçen sene onun altın çağıydı


altıpatlar

şeşderb, şeşar, şeşagir, şeşxur, şeşgule, şeşxane (demançeya ku şeş heb fişekan dixwe)


altlık

bardak altlığı


altmış

şêst (şeş caran deh, ji pêncî û nehan yek zêde)


altmış altı

şêst û şeş (cureyeke leyza iskambilê ye ku bi dîtina hejmara şêst û şeşan tê qezenckirin)


altmışlık

şêstanî, şêst libî (tiştê ku tê de şêst lib heye)

altmışlık paket

şêst salî (kesê ku jî û temenê wî şêst e)


alâkasızlık

bêpêwendîtî, bêeleqetî alâkok dilmeyî, hêka dilmeyî


alâmet

tebaret (ii bo tiştên mezin û girs dema ku mirov çav bi wan dikeve ji xwe re diheyire)


alçak ses

alçak ön çıkışlı


alçıcı

kuştekar, karkerê ku dîwar û esraxan bi cilsê digire)


alümin

alumîn, aluminyûm oksît ku tozekî spî ye û di avê de nabişive, di


alüminyum

bafon, fafon, elemyon, aluminyûm, elementeke kimyewî.


amaçlılık

mebestdarî, armancdarî, bimexsedî, xayedarî


amaçsızlık

bêmebestî, bêarmancî, bêmexsedî, bêxayetî


amber

ember (madeya ku ji zikê masiyê bi navê ember tê derxistin, ku bêhndar û gewr e)


amberbu

cureyek birinc e ku gava tê pehtin bêhneke xweş jê difûre û hebên wê gir in


amcazade

pismam, kurap, kurmam (ji bo zariyên kurîn ê apê)

keçmam, dotmam, qîzap, keçap (ji bo zariyên keçîn ê apê)


amel

emel (kirinên ji bo pêkanîna fermanên dînî)


ameliye

petrol arama ameliyesi


ametal

ametal (elementên ne metal, mîna klor, fosfor û oksijene)


amfibi

bejavî, amfibî (amyara ku hem li bejahiyê û hem jî di avê de dikare bigere)


amfibyumlar

famîleya amfîbyûman (ku beq û qurnewêlk dikevinê)


amfiteatr

amfîtiyatro (salona ku rûniştekên wê ber bi paş ve bilind in)

amfîtiyatro (di heyamên Yewnan û Romayiyan de şanoya servekirî, ya li rastê)


amfora

cêrê du çemil, binî zirav, gewrî zirav û nav jî fireh û gilover e


amipler

koma amîpan (candarên ji taxima yekşaneyiyan)


amiri ita

kesê ku dikare ferman bike ku hejmaryar pere bide


amitoz

amitoz (zêdebûna hin bakteriyan biriya şaneyan ango hucreyan)


amnezi

amnezî (windakirina hiş, windakirina bîrê)


amonyak

amonyak (ava ku amonyak tê de hatiye bişaftin)


amorti

amortî (tehwila ku bi tevayî tê dayîn û faîza wê tê birin)

amortî (di piyan goyê de pereye ku bi qasî buhayê bilêtê tê dayîn)

biletime amorti çıktı


amortisman

amortisman (para ku ji kara salekê ji ber maşîna malên neguhêzbar hatiye terxankirin)

amortisman (ji bo ku faîza neşixule, di carekê de dayîna teh wîlê)


amortisör

amortîsor (pergala ku heja ere beyekê tine asta herî hindik)


ampul

ampûl (tûpa cam a ku tê de dermanê şile tê de heye)


ampütasyon

ampûtasyon, jêkirin û derxistina organekê

ampûtasyon (ji tevahi yekê jêkirina parçayekê an ji qetandina wê)


amyant

amyant (asbesteke spî ku xweş tê tewandin û li ber agir li ber xwe dide)


ana baba

dê û bav baba bir ji dê û ba vekî, ji eynî dê û bavî, dê û bav yek e, (xwişk û birayên ku ji dê û bavekî ne)


ana dil

zimanê make (zimanê ku zimanên din an jî zarava jê peyde bûne)


ana duvar

dîwarê mezin (dîwarê stûr î derve ê çarmedorê a vahiyekê)


ana kapı

deriyê mezin (deriyê herî mezin ê ava hiyekê ku mirov tê re dikeve hundir)


ana kent

makebajar, metropol (bajarê herî girîng ê herîmekö an jî dewletekê)

makebajar, metropol (bajarê mezin, bajarek ji bajarin mezin)


ana kitap

pirtûka sereke, kitêba sereke (pirtûka bingehîn ku di warekî zanistî de hatiye nivisandin)


ana kuzusu

delaliyê dê, delalîkê ber dilê dayikê, ezîzê berdilê dê (ji bo kesên ku kar û tiştên zor bi wan nabe)


ana saat

saeta sereke (li rasatxaneyê an jî saziyekê, demjmira ku hemû yên din li gorî wê tên eyarkirin)


ana sav

ramana sereke (ramana ku zêde tê parastin)


ana sınıfı

pola destpêkî (pola ku zarokên pênc salî ji bo dibistana seretayî amade dike)


ana vatan

war, welat (cihê ku tiştek cara pêşîn lê hatiyê xwedîkirin, lê hatiye dîtin)

tütünün ana vatanı Amerika'dır


ana yön

bereka sereke, layê sereke, hêla se reta (ku ev in bakur, başûr, rojhilat û roja va)


anabolizma

xunaftin, gewrandin, ferikandin, anabolîzm, xunifandin


anadan doğma

wekî ku ji diya xwe bûbe, tazî, şilfî tazî


anafor

tiştê ku bêked û hed û bi awayekî nelirê hatiye bidestxistin (argo)


anafora kaptırma

îmkan dana yekî ku ji tiştekê sûd wergire


anaforcu

kedxwar, kesê ku li dû ked û kispa bêked û nelirê ye (argo)


anaforculuk

kedxwarî, li dûbûna kispa hiked û nelirê


anahtarcı

kilîdger, kilîlger, mifteger (i ku kilîdan çidike)

kilîdsaz, kilîlsaz, miftesaz (tamîrkerî kilîdan, kesi ku kilîdan tamîr dike)

kesi ku bi kilîdan derî, kase û tiş tên wisa vedike û diziyî dike (argo)


analık

dayî, dayikî (jina ku wekî dê tê dîtin û giramî jê re tê nîşandan)


analiz

dahûran, dewiyan, hûrnirîn, hûrkarî, hûrbînî, tehlîl, analîz


ananasgiller

famîleya ananasan (ku nimûneya wan ananas e) (botanîk)


ananet

nemêr (mêrê ku nikare here ser cihê xwe, ê ku batiyê wî ranabe)


anarşist

anarşîst (tiştê ku bi anarşiyê ve têkildar e)


anasını satayım

ku der zirav e bila di wir de biqete, me jixwe dayê na vê, ha li saqê ha li qirikê


anatomi

anatomî (zanista ku binyata mirov, ajel û riwekan û her wisa têkiliya organan ên bi hev re vedikole)

anatomî (tiştê ku di çêbûna tiştekî de tê ber çav)

Toplumun anatomisi.


anatomist

anatomîzan, anatomîst (zanyarê ku bi anatomiyê bilî dibe)


anayasa

şahdestûr,makeqanûn, qanûna bingehîn, qanûna hîmî, zagona bingehî, qanûnê esasî, qanûna eslî


anaç

iki anaç kız baş başa konuşuyordu

qîzên raşikestî serî kutabûne hev dipeyîvîn


andaç

(di rewşa piraniyê de) bîrewerî, xatirat


anele

helqeyeke hesin ku di keştiyan de di her celeb karî de tê bikaranîn


angaryacı

suxrevan, suxrekêş (kesê ku bêheq bi yekî kar dide kirin)


angıç

caxîn ku li kelek û dora firxûn û kaşke yan tê xistin ji bo kişandina ka û sapên zêde


anglikan

Anglîkan (kesê ku ji aliyê olî ve pêgirtiyê dêra ingiliz e)


anı

bîrewerî, yadaşt, bîrhat, bîranîn, bîrayî, xatira

anılarını yazmaya başlamış

dest bi nivîsandina bîreweriyên xwe kirine

bîrewerî, yadaşt, bîrhat, bîranîn, xatira


animato

anîmato (dide nîşan ku parçeyek bi awayekî sivik tê jendin)


animizm

candarîtî, ruhberîtî, giyanwerîtî, anîmîzm


anız

pirêze, firêze, xozan (zeviya ku piştî dirûna debrê nehatiye cotkirin)


anızlık

xozan (zeviya ku pirêzeyên wî ne hatine rakirin)


anlam bilimi

watenasî, watezanî, semantîk (zanista ku zimên ji hêla wateyê ve vedi kole)


anlama

têgihîştin, sehkirin, fehmkirin, fêm kirin


anlatım bilimi

lêgerîna wêjeyî ya ku azînên şiwazî vedikole, stilistîk


anlayış

têgihîn (awayê jêfêmkirinê, awa yê jê sehkirinê)


anlayışlılık

fehmatî, berfehmî, fehmberî, fehmdarî, fehmkerî, têgihanî, birbirî, bîreweratî, fehmkurî


anlayışsızlık

nefehmî, fehmkorî, bêfehmî, tênegihîştîbûn


anlaşmazlık

dubendî, berberî, ciyawazî, lihevnekirin, îxtilaf


anlaştırma

xwerû kirin, saf kirin, zelandin, zelilandin


anma

yad, bîranîn (merasîma ji bo bibîranîna yekî mirî)


anofel

anofel, navê celebeke kermêşê ye ku mikroba tayê jê çêdibe (Anopheles macu lipennis) (zoolojî)


anonim ortaklık

parpêv, pardariya anonim, şirketa anonim


ansefal

ansefal (mêjiyê di nav qaqot de û hemû organên alîkar)


ansiklopedi

Dara etîmolojiyê
Yûnaniya kevn
ἐν- (en-)
Proto-hindûewropî
*kʷékʷlos
Yûnaniya kevn
κύκλος (kúklos, “çember”)
Yûnaniya kevn
-ιος (-ios)
Yûnaniya kevn
ἐγκύκλῐος (enkúklĭos, “girover”)
Proto-helenî
*pā́wits
Yûnaniya kevn
παῖς (paîs, “zarok”)
Yûnaniya kevn
-εύω (-eúō)
Yûnaniya kevn
παιδεύω (paideúō, “zarok mezin kirin”)
Yûnaniya kevn
-ία (-ía)
Yûnaniya kevn
παιδείᾱ (paideíā, “terbiyet, mezinkirin”)
Yûnaniya kevn
ἐγκύκλιος παιδείᾱ (enkúklios paideíā, “tehsîla giştî”)deyn.
Latîniya nû
encyclopaedīa (“ensîklopedî”)deyn.
Fransî
encyclopédie (“ensîklopedî”)deyn.
Tirkî
ansiklopedi
Deyn ji fransî encyclopédie (“ensîklopedî”).


ansiklopedik sözlük

ferhenga ansiklopedik (celebeke ferhengê ye ku li gorî rêza alfabetîk hemberên peyvan bi awayekî fireh dide û ku navên taybet jî di xwe de dihewîne)


antikacı

kevnarezan, kevnezan (kesê ku bi tiştê kevnare bilî dibe)

kevnarevan, kevnedar, entîkevan (berhevkarê tiştên entîke)


antipati

cirnexweşî, xwintehlî, xwînneşîrînî, xwînsarî


antisemitik

antîsemîtîk (dijberitiya ku li hemberî Cihûtiyê ye)


antisepsi

antîsepsî (bi riya îlacan kuştina mîkroban)


antiseptik

antîseptîk (madeya ku taybetiya wê ya antîsepsî heye)


antisiklon

antîsîklon (kutleya atmosferê ya bipesto û fîşara bilind)


antrakt

bêhndan, navberdayîn, antrakt (maweya bêhnvedanê di leystikekê de, di filemekê de)


antrasit

antrasit (cureyeke komira kevirin e ku bi zorekê pê dikeve, dû dernaxe û bitîn e)


antre

pêşgeh, navder, derbase, bersifik, antre


antrepo

antrepo (di gumrikan de cihê kualên ticarî tê de tên hêvişandin û hilanîn)


antrepocu

antrepovan (kesê ku antrepoyê dişixulîne)

antrepovan (kesê ku nobe dariya antrepoyê dike)


aort

xwînbera sereke, şahdamar, aort (ku ji hêla çepê ya dil derdikeve û xwîna sor li laş belav dike)


apalak

gone, goncik, sicihî (ji bo zarokê li hembêzê an jî li ber pêsîrê)


apandis

rûviya zêde, rodiya zêde, rêviya zêde, rivîka kore, apandîs


aparatif

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre aperatif.


apaz

bir apaz buğday


apaçıklık

xipxuyatî, dipdiyarî, aşkerayî, aşkeratî


aperitif

aperîtîf (vexurika ku beriya xwarinê ji bo ku îştehê veke tê vexwarin)


apiko

apiko (amadebûna hilanîna lengere keştiyê)

apiko bir genç gelir


apış

apışını açtı


aplikasyon

aplîkasyon (xemla ku bi qumaşek li ser qumaşekî an jî dantelek li ser qumaşekî tê dirûtin û wisa tê çêkirin)

aplîkasyon (li gorî xerîteya di dest de, bi qazoxan diyarkirina parseleke arazîyê)


aplike

aplîke (nexş û nimûşên ku ji qumaşe kî hatiye jêkirin û bi qumaşekî din ve hatiye danîn)


apokrif

(nivîs an jî gotina) pênebawer, pê neewle


apoşi

cureyek tora ku ji têlan hatiye çêkirin, devê wê mîna çember e û di teşeyê torbe de ye


apre

apre (cîlakirina/pardaxkirina çerm an jî qumaş)

apre (madeya ku karê ra çandinê de tê bikaranîn)


aptallık

bûdelayî, debengî, baletî, gewcî, fodilî, bomiktî, çopikî, xêtî, xêtikî, xêvtî, xêviktî, xirexavtî, evdaltî, ehmeqtî


apteslik

destnimêjgeh (devera ku dikare lê destnimêj bê girtin)

kinceke bimil ku dişibe xirqayê û dema destnimêjgirtinê tê wergirtin


ara bozuculuk

gelacî, barbazoqî, ewanî, fesadî, munafiqî


arabacı

siwaresaz, erebesaz (kesê ku erebeyan çêdike


aracı

navbeynkar, navçîn, navbijvan, navincî, qasid

navbeynkar, navçîn (kesê ku di navbera hilbiriner û kirox de navbe riyê dike û jê kesb û qezencê bi dest dixe)


aracılık

navbeynkarî, navçînî, navbijvanî, navincîtî, qasidî


araf

eraf (di navbera bihişt û dojehê de cihek)


arak

araq (cureyeke ara qê ye ku ji birine û levenê şekir tê bidest xistin)


arakiye

kulehê ku derwêş didin serê xwe û ji tîftikê hatiye çêkirin


aralık

berfanbar, meha 12ê, dawîtirîn meha salê, yekem meha zivistanê, kanûna pêşîn, kanûna yekem


arama tarama

lêgerîn û sekilîn, sekilîn û ji navê rakirina mayînên deryayê


arası geçmeden

bi derengî neketin, di germê de, germegerm


arasta

arasta (li çarçiyan beşa esnafen ku eynî karî dikin)


arayıcı

altın arayıcısı

gümrük arayıcısı


araz

bu hastalığın arazı


araçsızlık

bêamrazî, bênavgînî, bêamûrî, bêwesîtetî


araştırıcı

lêgerîner, lêkolîner, lêkoler, lê ger, vekolîner

araştırıcı gözlerle baktı


araştırıcılık

lêgerî, lêgerînerî, lêkolînerî, lêkolerî, lêgerî, vekolînerî


arda

nîşan (kelemê ku ji bo nîşanê di erdê de hatiye kutandin)


ardak

şemsî, şewibî, şeridî, dara şemsî, ardik


ardı ardına

ardı ardına bir sürü şikâyet sıraladı


ardiye

embar, depo, antrepo (ji bo malên ticarî)

erdiye (heqê ku jialên ticarî tê stendin)


ardiyeci

kesê ku embar, depo, antrepo dide şixulandin


ardıç

hevrist, hevris, hevrêz, hêrviz kuşu boqije (zoolojî)


argaç

avo, ridê (di dezgehê tevnê de benê berwarkî)


argınlık

westiyayîbûn, westandîbûn, rehtbûn, betilîbûn, betilandîbûn, bêtehbî, jarî


argıt

textikê ku bi dafika darîn ve hatiye girêdan, ji bo girtina kewan


argon

argon; elementeke kîmyayî ye ku hejmara wê ya atomîk 18 û sembola wî Ar


arı

mêş, moz, mêşhingiv, heng, s moza hingiv (Apis mellifica) (zoolojî)


arı dalağı

şanê hingiv, nanika hingiv, kilora hingiv


arı kovanı

kewar, kewara mêşan, gurbe, pilûre, xêlêfk


arıcı

mêşvan, mêşok (kesê ku mêşan xwedî dike)


arıkçı

cihvedêr (kesê ku erxan vedide, cihan çêdike)


arılık

dinbaşk, mêşevank, mêşîldank, cihê kewaran, cihê mêşan (cihê ku kewa ran mêşan lê datînin)


arınma

xwerû bûn, zelilîn, zelîn, cincilîn, xalîbûn


aristokrasi

zadeganî, aristokrasî (rêvebe riya di destê çîna zadeganan de)


arıtım

daweran, parzan, palan (safkirina petrol, rûn û hwd)


arıtma

dawerîn, parzîn, palîn, safkirin, rafînaj


aritmetik

arîtmetîk (tiştê ku xweserî arîtmetîkê ye)


aritmi

arîtmî (bêpergalî û newekheviya hilavêtina dil)


ariza

erîze (name an jî daxwaznameya ku ji meqamekî bilind re tê pêşkêşkirin)


arıza

arîze (navê pişkdar ê bemol û diyezê) (mûzîk)


arış

zirîh (pîvana ji enîşkê heta sarê tili yan)


arka

evin arkası

çocuğun arkası ağırıyor

masalın arkası

pişt (tiştê ku gava mirov rûdine pişta xwe didê)

sandalyenin arkası

arkasındaki elbiseler pek eskiydi

kincên ku li navmilê wî bûn êpê kevn bûn

evin arka bahçesi


arka sokak

kuçeya paş, kuçeya di pileya dudu yan de ye û li şahrêyê vedibe


arkadan arkaya

arkadan arkaya hakkımızda bir şeyler söylüyordu


arkaizm

arkaîzm (gotin û biwêjên ku ji zimanê devkî û niviskî ketine)

arkaîzm (taybetî û teşeya avahiyeke kevn ku ji serdemeke kevn maye)


arkalık

berpal, pal pişt (cihê ku mirov pişta xwe dispêrê)


arkaç

guher (li çiyê devera ku heywan lê dikin mexelê)


arma

nîşan, arma (ji nîşanên dewlet, xanedan, bajar û hwd)

arma (hemû taxi men ku ji bo birêveçûna keştiyê xizmetê dikin, mîna direk, xelat, bend û tiştên wisa)


armador

armador (ostayê ku armayên keştiyê sererast dike)


armatörlük

armatorî (şixulîne riya keştiyan, dan xebitandina keştiyan)


armağan

nobel armağanı

xelat (berhema zanistî ya ji bo bibîranîna zanyarekî ku di warekî zanistê de xebatên hêja kirin)


armudiye

zêrê ku di şeklê armûdê de ye û ji bo nezerê tê pêvekirin


armut top

goga çermîn a di şeklê hirmiyê de ku boksor pê antreman dikin


armuz

derz (valahiya ku di kêleka texteyên keştiyan de tê pê)


arpacık

bûkik, bênav, bitik (pizrika ku di keviya palika çav de dertê)

tüfeğin arpacığı


arpalama

nexweşîneke ku di piyên hespan de çê dibe û hesp ji berê nikarin bi hê sanî bi rê de herîn

bi ceh ketin, bi êm ketin (perçifîna ku ji ber zêdexwarina ceh diqewime)


arpalık

pere, xurike, kelepûr (kincên ku meh bi meh didin erkedarên olî mîna miftiyan)

tehsîsata ku didan dê, xwişk, keçên padîşahan

kes an jî cihê ku jê havilê bêbergîdan tê bidestxistin, arpalix


artı

zêdek, pozîtîf [hejmara ku ji sifîrê mezintir e û li berê nîşana (+) heye]


artık

artık yemek

yemek artığı

bermayî (jêmayê tiştekî ku hatiye xerckirin)

artık gelmez


artık gün

roja zedê (ji çar salan ku rojek li meha reşemiyê/sibatê zêde dibe û dibe


artırma

zêdekirin, buhakirin (li serê zêdekirin)


artçı

dûajo, paşhatî (tevger an jî hunermendê ku rêbazeke raborî berde wam dike)


aryanizm

Aryanîzm (mezhebeke filehî ku di sedsala IV de ji hêla keşe Arius ve hatiye avakirin û xwedantiya ısa red dike)


arşe

arşe (yaya hesina ku ber bi jor ve cereyanê dide amyarên


arşidük

nasnavê prensên ku ji malbata împaratoriya Awisturyayê bûn


asabiye

esabiye (beşa nexweşxaneyê ya ku bi nex weşînên tûreyî û esabî re têkildar dibe)


asabiyeci

tûrenas, pisporê nexweşînên tûreyî, pisporê nexweşînên esabiyê


asabiyet

hêrsokî, hêrsoyîtî, bêhntengî, tîrakî, firştengî, esabîtî


asabîleşme

hêrsokîbûn, hêrsoyîbûn, parço kîbûn, tîrakîbûn hêrsbûn, tûrebûn, dilten gîbûn, xulqtengîbûn


asabîlik

hêrsokî, hêrsoyîtî, bêhntengî, tîrakî, diltengî, xulqtengî, esabîtî


asalak

kurtêlxur, kurtêlxwer, muftexur, mijoxwer, parîxwer (ji bo kesên ku li ser pişta hinekî din dixwe)


asalaklık

kurtêlxwarî, parîxwerî, miftexurî, mijoxwerî


asalet

torinî, maqûlî, zadeganî, hilawî, resenatî, esalet

esalet (kesê ku peywirekê hildaye ser xwe, kesê xwediyê wê peywi rê ye, dijraberê wekîlîyê) asaleten


asayiş berkemal

asayîş berkemal (ji aliyê ewletiyê ve her tişt li cihê xwe ye)


aselbent

aseibend (xîça ku di hekimtiyê de tê bikaranîn)


asetilen

asetilen; gazeke bi hidrokarbon e ku roniyek hêzdar û spî jê diçe, bêreng û xwedî bêhneke wekî bêhna sîrê ye


aseton

aseton (şileyeke fûrîner ku di bişaftina madeyên organîk de tê bikaranîn)


ası

daleqandin, hilawistin (karê daleqandi nê, hilawestinê)


asıl

Belgenin aslını getirin.

Yazının aslı resimdir.

İnsan aslını inkar etmemeli.

Asıl maksat bu değil.

esil (tiştê ku wesfên xwestî tê de hene)

Kabahat asıl bundadır.


asım takım

zêr û ziber, xişr, xişrên jinan ku bi xwe ve dikin


asimilasyon

bişavtin, dirûvandin, şibandin xwe, asimilasyon


asimilasyoncu

bişavker, bişivîner, asîmileker, asîmilasyonker


asistan

doktorun asistanı

asistan (di hîndekarî ya bilind de merhaleya pêşîn a endamtiya hîndekariyê)


askarit

kurm, kurmik, kurmê rûviyan, kurmikê rodiyan


asker gibi

wekî leşkeran, wekî eskeran (ji bo ke sên sirt û bidîsiplîn)


askı

elbise askısı

bendik (ben dê ji bo daleqandinê ku bi kincan ve ye)

hilawestek (li nexweşxaneyan ji bo hi lawistina pê û milên şikestî yê nexweşan)

heweng, taxe, lask, gelbaze, şirît (ji bo hilandina mêwe yan)

topê qumaş (ku xwediyê xanî ji bo xelasokê li serê xanî dadileqîne da ku ostayê xanî ji xwe re bibe, an jî topê quma şê ku xwediyê dewetê ji xwediyê erebeya ku bûk pê tê peyakirin re, wekî diyarî di hêle)

ristik, şirît (ku jin zer û ziberan pê ve dikin û dikin stûyê xwe, wekî şirîta zê ran)

perû, xelat (di dîlanan de diyariyên ku ji layê xizmên bûkê ve pê ve têne kirin)

xelata ku dengbêj di dema avêtina ber hev de qezenc dikin


aslık

nezayok, hişkestewr (ji bo jin û heywana mê)


asma biti

mêşika mêwan, filoksera (Phylloxera vestatrix)


asma bıyığı

asma bıyığı


asma merdiven

nêrdevana hilawistî (ku ji ben e û serê wê bi cihekî ve girêdayî ye)


astım

bêhnefişkî, bêhntengî, nefesgiranî, tengnefesî, astim


at arabası

gerdêle, parxêl, kirose, birişke, keleske, erdek


at sineği

qirnî, moza dewaran, mêşa hespan, çîz (Hippobosca equina) (zoolojî)


atabek

atabeg, atabey; bi taybetî di dema Selçûqiyan de wezîrê ku bi perwer dehiya şêxzadeyan ve an jî bi rêveberiya eyaletekê ve erkedar e


ataman

nasnavê ku berê didan fermandarê Kazakên Rûs


ateş böceği

gûstêrk, bisbisok, teysok, berqok, şevçira, agirê şevê (Lampyris noctiluca)


ateş parçası

parçeyekî agir e (ji bo kesên livdar, bikêr û jêhatî)

parçeyekî agir e, parçeyekî Ecem e (ji bo zarokên zehf ne rihet û netebitandî)


ateşleme

agir kirin, berdan, lêteqandin (ji bo teqandina çekan)


ateşlendirme

geşkirin, lêarandin, lêsorkirin, fîtkirin, sorkirin, coşandin


ateşten gömlek

kirasê ji hesin, karê ku pêkanîna wê pir dijwar e.


ateşçi

gemi ateşçisi


atgiller

famîleya simûçkiyan, familyeya heywanê yeksimî


atımcı

kevanjen, kurinc, pereker, libûjen, livajen, libûdî


atımcılık

kevanjenî, kurincî, libûjenî, livajenî, perekerî


atış

lê dan, lêxistin, hilavêtin, jendin (mîna lêxis tina dil)


atışma

devjenî, berisîn, bezîn, gelece, leckirin

hiç atışma ben seninle barışmam

qet gotinan navêje ber min ez bi te re li hev na yêm

avetina ber hev, bi bendan çûna hev, leckirin (ji bo dengbêjan)


atkı

stûmal, şalgerdan, gerdanparêz, stûpe (stûmala ku diavejine dora stûyê xwe)

kapı atkısı

ridê, avo, hevo (di tevnê de benê berwarkî)


atlama

qevastin, qevizan, qevaz, qevz, firqaz, petrav, qevazdan, hilbehîn, bazdan

çindikdan, xweavêtin, xwe di ser re avêtin


atlambaç

çindê (leystineke zarokan a bi çindikan)


atletik

atletik oyunlar

atletik biriydi


atom sayısı

hejmara (an jî numareya) atomê, jimareya atomî


av kuşu

çûkê nêçî re


avare

eware, beredayî, selexane, berade, arode, tortore, kelkût, betal


avarelik

ewaretî, beredaytî, arodetî, selexanetî, tortoretî, kelkûtî, betaltî


avarız

cureyeke baca ku di dema Osmaniyan de ji gel hatiye stendin


avarya

ziyana ku keştî an jî barê wê di dema rêwîtiyê de dîtiye


avcı

avcı çantası

nêçîrvan, ravker, seydvan (ji bo ajelên ku di nêçîrkirina ajelan de jêhatî ye)

yıldız avcısı


avdet

veger, dager, zivirîn, fetilîn, bi paş de hatin


avdeti

avdetî (kesê ku hatiye ser dînî Misilmaniyê; bi taybetî ji bo Cihûyan)


avokado

avokado, hirmiyê amerikan (Persea americana)


avrat pazarı

bazara cariyeyan, di dema be rê de cihê ku cariye lê dihatin firotin

bazara jinan (cihê ku jin lê tişt miştan di fıroşin)


avukatlık

parêzerî, ebûqatî (ji bo pîşeya parêzertiyê)


avurt

avurtları çökmüş


avuç

elin avucu

buğdayı avucu ile aldı

çeng, kulm, qemç (mêjera ku çengek hiltîne)

bir avuç pirinç


ay başı

hayze, heyz, bênimêjî, kiras, keçxwînî (ji bo ketina cilan a jinan)


ay dede

heyv (di Tirkî de, di zimanê zarokan de)


ay tutulması

girtina heyvê, hîvgirtin, tarîbûna heyvê, manggîran


ayak ayak

pile bi pile, derece bi derece, pêpelûk bi pêpelûk


ayak divanı

di dema Osmaniyan de, di rewşa neasayî de cîvina li ser piyan a bi lez û bez


ayak kirası

heq, heqê ku mirov di ge rewa keda (yekî) de didê


ayak makinesi

ma kîneya piyan, makineya ku bi piyan dişi xule


ayak tedavisi

tedawiya li ser piyan (bêyî ku nexweş bikeve nav cihan)


ayak teri

heq (heqê ku didin kese ku ji bo xizmetê hatiye şandin cihekî)


ayak ucu

yatağın ayak ucu


ayak yolu

pêgeh, daşir, avrêj, qedemgeh, destavrêj


ayakkabıcı

solker, pêlavker (ê ku sol û pêlavan çêdike)

soldirû, soldûz, goşkar, pînedûz, solbend, soldir, pînedir (ê ku solan tamîr dike)


ayakkabıcılık

soldûzî, goşkarî, soldirûtî, pînedûzî, solbendî, soldirî, pînedirî


ayakkabılık

tiştên ku bi kêrî çêkirina solan tê mîna kosele û çerm


ayaklanma

serhildan, raperin, serxwerabûn, liberrabûn, îsyan (ji bo ra bûna li ber dewletê)


ayaktan

li ser piyan, bi saxîtî (ji bo heywana sax)

ayaktan satış


ayakçak

nêrdevan, derence, sêlim, paplûk, pêpelûk

pêkên (an jî darên) ku zarok û canbaz dikin piyên xwe û pê li serê digerin


ayakçın

gurê, gurd (di tevnê de darê ku pê tê serê)


ayarcı

eyarkar (erkedarê ku alavên pîvandinê yên esnafan kontrol dike)


ayaz

hişkesayî, zeber, qerisok (ji bo hewa û şevê)


ayazma

kanî an jî karêza ku ji hêla Rûman ve pîroz tê qebûlkirin


aydemir

cureyek tevşo ye, ku devê wî mîna kevanê ye


aydın

aydın bir oda

zelal, fesîh (ji bo gotin an jî nivîsa ku mirov bi hêsanî jê seh dike)


aydınlık

aydınlık bir yer

aydınlık bir söz

paqij, saxlem (ji bo kesên ku xerabî li dorê nîn e)

qulik, kûlek (qulika xanî, qulika ronî ye, ku di nava xanî de vedikin ku her alî bibe ronî)


aygır gibi

eynî belgîr e, wekî belgî rekî (ji bo kesên terpase, gir û xurt)


ayı gibi

wekî hirçekî (ji bo girbûn û qirasebûnê)

eynî hirç e, wekî hirçan e (ji bo kesê bê fehm)


ayı üzümü

tiriyê maran (Arbutus uva ursi) (botanîk)


ayıklama

jibartin, vebijartin, wejartin, çeqilandin, neqandin


ayıltı

gêjiktî (êşa serî ya ku ji ber alkolê çê bûye)


ayıp

ayıp söz


ayıplama

lomekirin, lewmekirin, lêgirtin, eyibandin


ayıraç

serdersik, bêtbêtik, veqetînek, qetînek, miyar


ayırıcı

renk ayırıcı aygıt


ayırma

cudakirin, ciyawazkirin, cihêkirin, qetandin, raqetandin, veqetandin


aylakçı

terxan, toran, eware (karkerê ku karekî wî yê timî nîn e)


aylık

mehane, mehanî, mehî, heyvane, mehiye, meaş

mehî (tiştê ku bi qa sî mehekê dom dike an jî di mehekê de çê dibe)

aylık kazanç

aylık toplantı

aylık dergi

üç aylık çocuk


aylıkçı

kesê ku ji bilî mehmiziya wî tu hatina wî nîn e


ayna taşı

lewheya kevir (ku li avahî û tiştên wisa tê bicihkirin)


aynasızlık

bêeynetî, bêmirêkî, bêhêlîtî, bêneynikî, bêeynikî, bêawênetî, bêxodîkî


ayni hak

mafên yekî yên li ser mal û mulkên ku kesek dikare li hemberî her kesi biparêze


ayniyat

eşyayê ku bi hêsanî dikare bê hilgirtin û xerckirin


ayrılık

cihêtî, cudayî (ji bo rewşa ji hev cihêbûnê)

ayrılık ölümün yarısıdır

cudayî, cihêtî, ciyawazî (ji bo nelihevkirina raman, nêrin û hestan di navbera kesan de)


ayrılış

qetîn, veqetîn (ji bo kar û awayê qetîn û veqetînê)


ayrılmazlık

jevneqetîn, jevveneqetîn, jevcudanebûn, jevcihênebûn


ayrım

veqetîn, qetîn, ciyawazî, cihêbûn, cudabûn

ferq (ferqa ku karakterên cure û cinsan jev diqetîne)


ayrıntı

kitkit, kitekit, kitkite, çingil, teferûat, tefsîlat


aysfild

aysfîld (qada cemedê ku li hêrêmên cemsaran bi qeşagirtina ava deryayê tê pê)


ayva

bihok, dara biyokê, dara bihê (Cydonia vulgaris)

biyok, bihok, bih, behê, bîvok, bîh (ji bo mêweya vê dare)


ayva tüyü

mûzerik, pûrtzerik (kesê ku pûrtika canê mirov a hûrik û zerî kî)


ayvalık

erdê bihokan (devera ku lê darê biyokan lê pir in)


ayyuk

di nav koma stêrkan de stêra herî birsok ku li hêla bakur a dinyayê tê dîtin


azadlık

kole û cariyeya ku wextê azadkirina wan hatiye


azalma

kêmbûn, sistbûn (ji bo kêmbûna jan û êşê)


azaltma

kêmkirin, sistkirin (ji bo kêmkirina jan û êşê)


azdırma

harkirin, bitirkirin, dijwarkirin, daberisandin


azgınlaşma

harbûn, bitirbûn, hêçbûn, dijwar bûn, azirîn, daberizîn

harbûn, şorî kîbûn, hêçhilorîbûn, gewîbûn, axuzîbûn, terxîçîbûn, xelenêrîbûn


azgınlık

şorikî, avlorikî, hêçeloritî, axuzîtî, terxîçîtî, xelenêrîtî


azı

diranê kursî, diranê paşiyê, diranê axriyê


azı dişi

diranê kursî, diranê paşî, diranê axriyê


azık

derxur, debare, tûşe, tiwîşû, zewade, azox


azıklık

zewade (xwarin morina ku ji bo zewadeyê hatiye amadekirin)


azıtma

daberisandin, berizandin, harkirin, bitirkirin


azizlik

xoşewîstî, delalî, berdilî, delalîk, ezîzî


azma

axuzî (ji bo boxe û gamêşan) durehî, melez


aznavur

terpase, xedar, zalim (aznavûr, li Melazgirê navê kelekê ye û navdar e)


açan

vekirox (kes an jî tiştê ku karê vekirinê dike)

navê giştî yê lemlateyan ku gûçê davbera hestiyên kapok de vedike


açık deniz

deryaya ku bi bejahiyên nêz ve ne dorpêç kirîye, deryaya bêbal û pal


açık düşme

Di gulaşa ku zeytê di xwe didin de, li ser qûnê ketina pêlewan û pejirandina wî ya têkçûnê


açık eksiltme

bi aşkerayî li ser hev kêm kirin (ji bo fiyetxistinê)


açık hava sineması

sînema an jî tiyatroya ku bi giştî havînê li derve ku çar hawîrdorê wê girtî ye dixebite


açık hece

kîteya vekirî, kîteya ku bi dengdêr diqede


açık kredi

krediya bêgerew, krêdiya ku banka bêyî bergîdan û kefil mîna îpotekkirina mal an jî mulkekî dide muşteriyê xwe


açık liman

bendera serbest (bendera ku hemû keştî ji aliyê formalîteyê ve bi serbestî dikevinê û jê derten)

bendera vekirî (bendera ku ji şert û mercên hewayê bandordar dibe)


açık mektup

nameya devvekirî, ku zerfa wê pê ve nehatiye zeliqandin

nameya vekirî, ku ji kesê jê re hatiye nivisandin re nayê şandın û bi riya çapemeniyê tê aşkerekirin


açık oturum

civîna aşkera, civîna vekirî, ku her kes dikare lê temaşe bike


açık sözlülük

gotinlirûtî, deqerûtî, rastgotî, rastbêjî, gewrirastî


açık teşekkür

bi riya çapemeniyê ji yekî re spas kirin


açıklık

kırlardaki açıklık


açılım

bu ülkenin açılım yapması gerekiyor


açış

vekirin (karê vekirin an jî awayê vekirinê)


açış konuşması

axaftina vekirinê, axaftina destpêkirinê, axaftina destpêkê, gotara vekirinê


açkı

di hesinkeriyê de alava ku pê qulikan fireh dikin


açlık grevi

greva birçîbûnê, berxwedana birçîtiyê, xweragirtina birçîbûnê, mangirtin


açma

araziyê ku ji daran hatiye xalîkirin, ku berê tevde dar bûye


açmalık

her cure madeyê ku qîrêj u gemarê ji kine û cilan dibe


açmaz

di setrencê de rewşa neleqandina peyakekî ku şah diparêze

tengî (rewşa ku mirov bi zorekê dikare jê derkeve)

di tulûatê de gotina ku rê dide nukteyan


ağ

balık ağı

örümcek ağı

bilgi ağı


ağ kepçe

sepeteke çemildirêj ku ji toran hatiye honandin û di karê masîgiriyê de tê bikaranîn


ağ kurdu

bertîtik (kurmikê ku pir li darê sêv û încasan dixe) (zoolojî)


ağababa

gava ku zarok gazî bavê xwe yê ku nasnavê (nasnavê) wî axa ye, dikin


ağabey

keko, kek (ji bo giramiyê di nav kesên ku ne birayê hev in jî, tê gotin)


ağarma

tavdan, ronîbûn, (dinya) gewrbûn, şefeqdan


ağartı

spêle, gewrayî (tiştê ku ji dûrî ve başebaş nayê zanîn bê ew çi ye)

qatix (xurik û vexurikên ku ji şîr çêdibin, wekî mast, penêr, dew)


ağaç kurbağası

beqên bejî (ku pişta wan kesk e û telê wan


ağaç sansarı

kûzeyê daran, cureyekî kûzeyan e (Martes martes)


ağaç çileği

şêmî, tûşêmî


ağaçkakan

kutkutok, darkutik, darkirok, naqor, niqor, tiktikok, berkutok, darnikrok, darkutînek, darniklok, dodo, neqilqes, qîqîk, teqteqok(Picus) (zoolojî)


ağcı

torvan, torevan (ê ku bi tore masiyan digire)


ağdacı

aqitvan (karkere ku ji bo çêkirina kir, şîrînayî û helawc aqit çêdike)


ağdalık

tiriyc dims (ku bi tene bi kêrî çêkirina dims tê)


ağır hastalık

çocukluğunda ağır hastalıklar geçirmişti

di zaroktiya xwe de nexweşînên giran derbas kiribû


ağır iş

kare giran, kare bitaluke, karên xeternak


ağır kayıp

zirareke mezin, zirareke giran (di dema erdhej, şer, lehî û tiştên wisa)


ağır su

şilemeniya ku dişibe avê û di pîlên atomê de ji bo giraniyê tê bikaranîn


ağır söz

gotina giran (gotina ku li telê mirov dikeve)


ağırlama

serhawa (meqamê ku gava bûkê derdixin an jî diçin pêşiya wê lê dixin)


ağırlık merkezi

cihê giran, cihê zor, cihê herî zor ê karekî


ağırşak

kilor, qurs (tiştê ku mîna teker gilover e


ağıt

zêmar, mersiye, lawika miriyan, lubîn, lubandin

girî, girîna diya bûkê (gava ku keça wê derdixin û bi girin li serê kilam dibêje)


ağıtlama

başiya (yekî) dan gotin (pesindana ji bo kesê mirî)


ağıtçı

zêmarbêj (kesê ku zêmaran bi pereyan dibêje)


ağız alışkanlığı

bu sözü sürekli tekrarlıyorum, ağız alışkanlığı olmuş

ev gotin tim li ser zimanê min e, ji min re bûye kurm


ağız birliği

bi devekî, bi yek devî, yekgotin, bi tifaqî


ağız dalaşı

ağız dalaşlarını seviyordu


ağız kalabalığı

birebira devê (yekî) (ji bo gotinên ku li hev nanêrin, hev nagirin)


ağız kokusu

derdê (yekî) kişandin, mineta (yekî) kirin ser xwe, mineta (yekî) kişandin


ağız kâhyası

mezinê serê (yekî), amirê serê (yekî), mîrê kêfa (yekî)

sen ağzımın kahyası mısın, ben istediğimi söylerim

ma tu mîrê kêfa min î, qey tu amirê serê min î, ez çi bixwazim ez dê wê bibêjim


ağız tadı

Allah ağız tadını bozmasın


ağız ünlüsü

dengdêr (dengen ku bi tena sere xwe dertên)


ağızdan dolma

tiving û topên ku ji dev de tên tijekirin


ağızlık

taxim, qelûn, tîrik, darik, lûlik, miştik, darcixare, darikê cigareyê (ji bo cigareyê)

cihê dev (cihê amûrên fûyî ku mirov dike devê xwe)

cihê ber dev (di alavên wekî telefonê de beşa ku tê ber dev)


ağış

şiqitîn, daketin (kar an jî awayê şiqitînê, daketinê)

rabûn, hilbûn (ji bo hilm û gulmê û gazan)


ağma

xuricîn, şiqitîn, dagerîn, daketin, berjêrbûn


ağnam

(piraniya xenam, yanê piraniya pez) qamçûr, baca hejmartinê


ağrıkesen

dermanê) êşbir, êşkuj, analjezik (bijîşkî)


ağrıma

bapêş (nexweşîna ku ji ber qijnîkan li guhanên ajelan dikeve)


ağustos böceği

temoj, gosan, sîsirk, temîzok, tenbûz, çirçirk (Cicada plebeja) (zoolojî)


ağzı gevşek

zimanê (yekî) ne di hifza (yekî) de bûn, zimanê (yekî) ne hevalê (yekî) bûn


ağzı kara

peşkreş, bêqidoş (kesê ku hez dikin gotinên nexêrê bidin kesên din)


ağzı kurusun

bela jê re were, bi ser bela xwe ve be, sosret bê serê (yekî)


ağzı pis

devpîs (ji bo kesê ku çêrkirinê ji xwe re kiriye kurm)


ağzı sıkı

zimanê (yekî) girtî ye, zimanê (yekî) di hifza (yekî) de ye


ağzına sağlık

siheta te xweş be, helal be ji te re, sihetxweş


aş ocağı

devera ku xwarina pehtî lê li xizan û rebenan tê belavkirin


aşama sırası

hiyerarşî (her pêpe lûka ji bo tiştên ku ji aliyê girîngî û hêja hiya xwe ve tê)

hiyerarşî (ji bo rewşa otoriteyê ji pileya biçûk heyanî ya bilind)


aşağı

bin, binî, jêr, xwar (ji bo beşa binî ya tiştekî)

kuyunun aşağısı karanlık

binî, jêr, xwar (tiştê ku li gorî tiştekî li jêr e)

aşağı mahalle

kort (ji bo cihê çal û kort a devera pal)

aşağı mal

bir yaşından küçük kuzuları satmayın


aşağı yukarı

hema hema, kêm zêde, gêre vêre, jor û jêr, jorejêr


aşağılık

aşağılık adam


aşağılık duygusu

xwekêmdîtinî, girêcan,aloziya xoretiyê,xwe xore dîtin


aşevi

aşxane (devera ku lê bêpere xwarinê li xizan û rebenan tê belavkirin)

aşxane, devera ku li tekya yan xwarin lê tê çêkirin aşhane çêstxane, aşxane


aşı

arang, kutan, vaksîn, perpûn, parza, fitrûne, (ji bo dermankirina mirovan)

taman, patrome, mutirbe, lûl (ji bo tamandina riwekan)


aşık

aşkî, aşkiya xaniyan (kêranê dirêj û stûr)

bengî, bengîn, dilketî, dilikî, dildar, aşiq, eşqbaz (dilikîbûna ji tiştekî re)

mesleğine âşık biri

bu çocuk âşık, çünkü kızı çok seviyor

ev kurik bengî ye, ji lew re pir ji keçikê hez dike


aşikar

aşîkar, aşkere, vedîyar, dîyar, penî, pendî


aşıklık

bengîtî, dilikîbûn, dildarî, dilikîbûn, aşiqî, eşqbazî


aşılama

derzîkirin, parzakirin, perpûnkirin, fitrûm

dara tamandî, dara lûlkirî, dara deqdayî, dara patromekirî (ji bo daren ku nû hatine tamandin)

aşılama su

aşılama ağaç


aşım

fehl, fehlxwarin (ji bo fehlxwarina mehînan ji hespan, fehlxwarina mehînêji kerî)

gadan (ji bo gaxwarina çêlekan ji gayan)

beranxwarin, avêtin ber beran (ji bo beranxwarina niihê ji beran)

nê rîxwarin (nêrî xwarina bizinê ji nêri)


aşındırma

maşandin, mehandin, mehitandin, mehûkirin, mefandin, nihandin


aşınma

maşîn, mehîn, mehitîn, mehtbûn, xurbejîn


aşır

di dema ayîna dînî an jî piştî nimêja cemaetê, xwendina beşa Quranê ya deh ayetî


aşiretçilik

êlparêzî, eşîrparêzî, eşîretgirî, êlperestî


aşırı uç

milên tundraw (di warê siyasetê de milên tundraw ên çepgir û rastgir)


aşk

beng, vînbazî, dildarî, evîn, eşq, aşq,eşqbazî,


aşk acısı

Êşa evînê Qehra evînê Jana evînê Êşa eşqê


aşlık

qût, dan û dûn (ji bo xurekên ku tên hilanîn)


aşma

bihartin, rawirandin, rawirtin, bihortin, qulibîn, qelibîn


aşurelik

tiştên eşûranê (tiştên ku di çêkirina eşûranê de tê bikaranîn)


aşçı

pêjer, aşpêj, nanpêj, xurekpêj, xwarinpêj


aşçıbaşı

aşpêj, kevanî (ji bo kesê ku li malê an jî li aşxaneyê xwarinê çêdike)


aşçılık

pêjerî, aşpêjî, nanpêjî, xurekpêjî, xwarinpêjî

aşpêjî, nanpêjî (ji bo pîşeya nanpêjiyê)


baba

bav, bab (ji bo zilamê ku zarokê wî çêbûye)

Evlendikten iki yıl sonra baba oldu.

bav (li gorî zarokekî mêrê ku bûye sedemê çêbûna wî/wê)

Türk ananın ve babanın çocuğu Türk'tür.

Xarokê ku ji bav û diyeke tirk çêbûye, tirk e.

baba (di hin terîqetan de serekê tekyayê)

Bektaşi babası

baba (ji bo serekê çeteya ku qaçaxiya çek, narkotik û tiştên nelirê dike)

mafya babası

danêr, hîmdar, bav (di maneya pêşeng û damezrenerê tiştekî de)

Herodotos tarihin babasıdır.

singê sertopikî (ji bo lêpêçana kindir û xelatan) der

bav (kesê ku feydeya wî gihîştiye welatekî an jî civatekî)

fakir fukara babası


baba bucağı

mal û milkê bav û kalan (ku ji wan maye)


babaevi

warê (xaniyê an jî ûrta) bav û kalan, mala bavê, balîg


babaköş

cureyekî gumgumokan e ku piyên wê nîn in û bi kurmikan xwe xwedî dike (Anguis fragilis)


babalık

baviko (ji bo kesê kal, dema gazîkirinê)


babasının oğlu

kurebav, helal kurê wî bavî ye, helal li wî bavî çûye, helal bavê xwe ye, kurê wî bavî ye


babasının çiftliği

tu dibêjî qey cotgeha bavê wî ye, tu dibêjî qey malê bavê wî ye


babaîlik

Babayîtî (mezhebê ku di sedsala XIII de ji aliyê Baba îsheq ve hatiye damezirandin)


babîlik

Babîtî (doktrîna dînî ya ku di sedsala XIX de li îranê Ali muhemmed Bab hîmê wê daniye)


baca

dûkêl kêş, kulek, dûkêş, rojing, kolmêşk, rojîn

şömine bacası

fame (qula ku di selep û lexeman de vedikin da ku hewa bide û bistîne)


bacak

çîm, çîmik, çîp, çêq, çîq, çaq, çêx, pîjaq, paq, baq, pîjaq, kap, pêq, qor, pîq, qît, şek, teşk, taşk (ji bo ji ber navranê heta binê pê)

masanın bacağı


bacanak

hevling, hîwer, hevçeng, hevbûk, hevzava, bacenax


bacanaklık

hevlingî, hîwerî, hevçengî, hevbûkî, bacenaxî


bacı

qerwaşa pîr ku ji demeke zû ve di nav malê de xebitiye (ev nasnava hanê bi piranî ji bo qerwaşên reşik tê bikaranîn)


badanalama

şêlkirin, spîkirin, badenakirin, şerbetkirin


badas

binbêder, kozere (teneyê tevî ka û xweliyê ku piştî rakirina bênderê maye)


badem ezmesi

şekirê behîvan (cureyek şekir e ku ji kakilê behîvan tê çêkirin)


badem kürk

kurkê ku tenê ji postê piyên rûvî tê çêkirin


badik

werdek, zelût (rewşa çûçik û çêlikên mîna werdek û kevokan ku hîna nû ji hêkê derketine)


badıç

baqil, pêçik (ji bo qaçilê lowik, fasûlî yên mîna wan)


bahariye

bahariye (qesîdeya ku di edebiyata dîwanê ya Osmanî de bi şayes (teswîra) biharê dest pê dike)


bahaîlik

Bahaîtî (olek e ku ji Babaîtiyê zêde bûye, ji bilî îranê li Ewrûpa û Amerîkayê belav bûye)


bahname

berhema ku tê de wêneyên vekirî û nivîsên cinsî hene


bahtsızlık

bextbireşî, bextreşî, bêtalihî, dilneşadî


bahçe kekiği

çeşîdekî catiriyê ye ku jê esans jî tê çêkirin


bahçeci

bexçevan (kesê ku debara xwe bi xwedîkirina zebze, gul û daran dike)


bakara

di leystika îskambîlê de navê cureyeke leystikê ye


bakaya

baqaye; kesê ku dema leşkeriya wî hatiye lê neçûye leşkeriyê

baca ku di sala xwe de nehatiye berhevkirin ab


bakımcı

xwedîker, lêxweytîker (kesê ku karê lêxweytiyê dike)


bakımsızlık

bu bakımsızlık içinde çocuğun iyi olacağı şüpheli

di nav vê xwedînekirinê de şik tê de heye ku zarok baş be


bakıncak

tüfeğin bakıncağı


bakışım

hevkirî, hevhatî (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statû û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye)


bakışma

pevnêrîn, pevmêzîn, pevnihêrtin, pevfedkirin, pevmêzekirin


baklavalık

ê beqleweyan (tiştê ku di çêkirina beqlewayê de tê bikaranîn, an jî tiştê ku ji bo çêkirina beqlewayê bi kêr tê)


bakma

nêrîn, nihêrin, nihêrtin, mêzîn, mêzekirin, fedkirin, feyîn, eyişandin


bal arısı

mêşhingiv, heng, moza hingiv (Apis melifica)


bal kabağı

kundirê qijik, kundirê mîranî, kundirê şîrîn, kundirê qerewe, kulindê mîran, kundirê şamî (Cucurbita moschata)

lâf söyledi bal kabağı

kundir axivî (gava kesê xirexaf tiştekî ku eletewş dibêje û têkiliya wê bi dabaşê nîn e)


bal mumu

şima, mûm, mûmê hingiv, şema (ji bo şimaya ji hingiv)

şima (şimaya ku di pîşesaziyê de tê bikaranîn û ku sûn'î ye)


bal rengi

hingivî, rengê zerê qehweyî, rengê hingivê makan


balaban

kes an jî zarokê) liserxwe, qelew, şîşman

kuşu çûkeke gir a ku li avzêmka dijî, goştê wê bibez û xwarina wê giran e (Botaurus)


balama

gotina ku di leystikên wekî karagöz û matîz de ji tîpên welatên biyan re tê gotin


balast

xurdik, rişte (kevirên hûrik ên li riya trênê werdikin)


balat

balad (di serdema Navîn de cureyeke helbesta Rojavahî, ku ji sê benda tê pê)

balad (cureyek strana ku li Rojava bi hinek reqsan tê strîn)


balcı

hingivkir, kiroxê hingiv (kesê ku hingiv dikire)

xweykerê mêşan (kesê ku mêşên hingiv xwedî dike û ji wan hingiv bi dest dixe)


baldıran

zirgêjnok, giyajehrk (Conium maculatum) (botanîk)

zirgêjnok, giyajehrk (jehra ku ji vî giyayî tê derxistin)


baldıran şerbeti

ked û heda ku bi zehmetî hatiye bidestxistin


baldırsokan

cureyek mêşan e ku li xwînê dimije û ji bo tenduristiya ajelan xeternak e (Stomaxys calcitrans)


baldız

dişk, jinxweh, xwehjin, xwişkjin (baldûz, baltûz)


balerin

balerîn (hunermenda jin an jî keç a ku baleyê dike)


balık eti

(balık etinden) tevkutayî (ne qelew û ne jî jar)


balık istifi

wekî hewma masiyan (ku mirov di cihekî de pir in û bi hev ve zeliqandî ne)


balık nefesi

cureyek rûnê ku ji serê balîna tê derxistin û di madeyên kozmetîk û mûmên bixeml de tê bikaranîn