yüzdelik

Yüzdeliğimi istedim.


yüzerlik

sedêk, sedlibî (tiştê ku sed libê wî/wê li cem hev e)


yüzey

serrû, rûxar, rûbar, rûbayî, rûkal, rûxal, rûxsar, rûber, rûx, sath


yüzgeç

Balık yüzgeci.

sobeber, ajnêber, melevan (ji bo kes an jî sewalên ku xweş di avê de sobaniyê dike)


yüzlenme

rûgirtin, rûkişandin (ji bo lihêf, döşek û tiştên nola wan)


yüzsüzleşme

bêrûbûn, bêşermbûn, rûqayîşîbûn, rûşûştîbûn, rûçelaqîbûn, rûcefîqîbûn, bêheyabûn, bêfedîbûn


yüzsüzlük

bêrûtî, bêşermî, rûqayîşî, rûşûştîbûn, rûcefîqî, rûçelaqî, bêfedîtî, bêheyatî, rûqalindî, rûqazoxî, bêarî


yüzücü

sober, sobekar, ajnêber, soberber, ajneker aşber, melevan, sobeber

sober, sobeber, sobekar, ajnêber, ajneker, melevan (kesê ku werzîşa melevaniyê bi awayekî profesyoneli dike)

gurandox (kesê ku çermê sewalên qesabiyê digurê)


yüzücülük

sobeberî, sobekarî, ajnêberî, ajnêkerî, soberberîtî, aşberîtî, melevanî


yüzük

gustîrk, gustîlk, hingulîsk, bistîl, gustîl, ingîlîs, hangilîsk, hingûstîr


yüzük parmağı

belican, babelîç, tiliya gustîrkê (pêçiya li rû qilîçkê)


yüzüstü

bernexûn, deverû, devdevkî, liserdevkî, dernixûn, zikêşkî

Kendini yüz üstü döşeğe attı.


zabıta

ziftî, zabita (hêza parêziyê ya ku li tevahiya welêt asayişê pêk tîne û bi wezîriya karê hundirin ve girêdayî ye)

zabita (rêveberiya ku li bajaran asayişe temin dike)


zahmet etme

zehmet neke, zehmet nede xwe, zehmet nebîne


zahter

cehter, cehtirî, zexter (Thymus Longicaulis)


zakkum

lûrik, ziqûm, jale, zeqnepûrt, rûl (Nerium oleander)


zalimlik

stemkarî, zalimî, zalimtî, zorkerî, zilmkarî, zordarî


zambak

pelezêsk, leylank, berfî, sosin, zembeq (Lilium candidum)


zambakgiller

famîleya riwekên wekî ku pîvaz, lale, pîvok û sosin dikevinê


zamk

debûş, demûş, şîrik, şîrqal (ava ku ji riwekan dertê)


zampara

tolaz, jinperest, doxînsist, doxînşil, filîte


zangoç

çanqoç, zangoç (kesê ku xizmeta dêrê dike û li çanê dixe)


zaptiye

zebtiye (di dema Osmaniyan de saziya ewlekariya polîsên leşken)


zarp

Yaranın zarpından kolunu kıpırdatmıyor.


zaruret

pêwistî, divêtî, hewcetî, zarûrî, zarûret

Çalışma zarureti var.

Zaruret içinde yaşıyorlar.


zat işleri

karê hemû muameleyên kesên ku di saziyekê de dixebitin wekî terfîkirin, teqawidbûn, tayinkirinê û beşa ku li van muameleyan dinêre


zavallılık

rebenî, belengazî, dêranî, bervaletî, mehtirûmî


zayıflama

jarbûn, hêjarbûn, lewazbûn, qelsbûn, wezabûn, zeîfbûn, jarketin, qelsketin


zayıflatma

jarkirin, hêjarkirin, qelskirin, lawazkirin, zeîfkirin


zayıflık

jarî, hêjarî, qelsî, lewazî, wezatî, zeîfî, zeîftî


zayiçe

kelû, zayîçe (Iîsteya ku rewş û cihên stêrkan nîşan dide)


zağ

Bıçağın zağı.


zeamet

zeamet (di dema Selçûqiyên Anatoliyayê û Osmaniyan de araziyê ku ji ber hin xizmet û erkan ve didan kesan û hatina wî ya salane di navbera


zedeleme

êvtandin, kuncirandin, hincirandin, merixandin, pelixandin, pelçiqandin


zefir

celebek qumaşê ji pembû, ku jê gomlek tên çêkirin


zehirleme

jehrandin, jehrdayîkirin, jehredarkirin, jehrdan


zehirlilik

Zehirli yılan.


zekâ

Zekâ bölümü.


zemberek

Saat zembereği.

zembûrek (sîstema ku ji bo girtinê li deriya dixin)

zemberek (topa biçûk ku li ser pişta heywanan dikare bê kişandin)

zemberek (tîra ku ji pola an jî ji misîzer hatiye çêkirin)


zemberekçi

zemberekavêj (leşkerên ku tîrên ji pola an jî ji misîzer bi kar tînin)


zemheri zürafası

(gibi) ji kesê ku di çilê zivistanê de bi kincên tenik digere re tê gotin


zemin

erd, zemîn (ji bo qumaş, kaxizê bixeml, xalî, muşembe, tablo û tiştên wisa)

Zemini mavi bir halı.


zencefil

zencefil (toza ku ji vê riwekê tê bidestxistin û wekî biharat tê bikaranîn)


zencefilgiller

famîleya ku riwekên bêhndar ên mîna zenceffî, kakule û zerdeçalê dixe nava xwe


zenginleme

(zenginleşme) dewlemendbûn, zengînbûn, dewletîbûn


zenne

Zenne çorab.

zene (di şanoyê deêrê ku di dilqê jinê de derdikeve ser sehneyê)


zenneci

kesê ku têkber û lazmatiyê jinan difiroşe


zennelik

karê di dilqê jinê de derketina ser sehneyê


zephiye

baca ku goştfiroş ji bo ajelên ku li selexanê tê şeijêkirin didin


zevahir

(piraniya zahir) xuyang, zewahir (ji der ve xuyabûna tiştekî)


zevk

zewq (melekeya cihêkirina xweşikiyê ji kirêtiyê, ecibandin

zewq (tiştê ku li xweşê diçe kêfa mirovtîne)


zeyil

îlawe (parçeyê ku wekî îlawe li nivîsekê tê zêdekirin)

ji bo temamkirina berhemekê, îlawe berhema ku paşê hatiye nivisandin


zeytin

zeytûn (ji dara zeytûnê, tiştê ku ji dara zeytûnê hatiye çêkirin)

Zeytin masa.


zeytinlik

bexçeyê zeytûnan (zeviya ku tê de darê zeytênan tê xwedîkirin)


zeytinsi meyve

navê giştî yên mêweyên mîna încas, gelyaz, arûng û behîvan


zıddiyet

mixrikî, nakokî, dijberî, dijraberî, zidîtî


zifiri karanlık

şevereş, taristan, şevreş, reşetarî, zulûmat


zıh

qeytan, zih (qeytanê li dora mil û pêsîrê)

zih (xêzika ku li dora rûpelê tê kişandin)


zihin

zihinde tutmak


zıkkım

qureder, kerafî, zerdafî, quzulqurt, ziqnebût

Bu zıkkımı içme.


zikzak

xwarovîçko, çivûçûr, çivanok, çivîn, xilexwar, çivane, çolûçiv, fetl û fitûl

xwarpêçk, xwarik (ji bo tiştêîna nexş û nimûşan)


zilhicce

meha dozdehemîn a salnameya heyvê, meha qurbane


zilli maşa

saza ku çarwe pê ve hatine kirin û dişibe maşikê


zincir

Otomobiller zincirî.

rêz (tiştê ku li dû hev bêatlebûn diqewime)

Olaylar zincirî.

Elleri zincire vurulmuş.


zıplama

pengizîn, pekîn, pijiqîn, rewiqîn, vepirtikîn

pirposk, çirevîtik, hilperanî, lotik, çindik, çirivît, çindirik, firqas, helahop, lot, lotik

pirsposk dan, lotik dan, çirevîtik dan, hilperanî dan, çindik dan, çindirik dan, çirivît dandan çindikan, hilbûn, hol bûn, dan lotan, dan lotikan, xwe hilavêtin


zıplaya zıplaya

bi lotikdanê, bi çindirikan, bi çindik û lotikan


zıpzıp

gog (goga zarokan ku hundirê wê bi kewş tijekirî ye)


zırıltı

xirecir, qirên (a ku ji ber nelihevkirinê derdikeve)

Elindeki o zırıltıyı bırak.

ewk (ji bo tiştê ku navê wan nayê bîrairov an jîirov naxwaze bi nav bike)


zirkonyum

zîrkonyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî


zırva

Yawe, moleq, tirhêw, fîşar, gotina tewş.


zırvalama

tewşomewşo axaftin, teretûre axaftin, tewşikî kirin


zirve

bandev, sertar, kop, kopik, lûtke, qot, serçimk, gumpil, tepel, gopîtk, tep, qoq, poplîzok, nikal

Dağ zirvesi.

Bandeva çiyê (an jî gumpila çiya, qoqê çiyê, sertara çiya, nikalê çiya).

Sanatın zirvesi.


zirve toplantısı

civîna asta bilind, konferansa asta bilind (civîna ku di asta serokên hikûmet, dewlet an jî diplomat û kesên pispor de tê çêkirin)


zıvana

zîwane (lûleya biçûk a ku her du serê wê vekirî ne)


ziyaretçi

serdaner, seredan, serdêr, ziyaretvan, ziyaretkar


zoka

parçeyê ziriçê ya ku di şeklê masiyê biçûk de ye û pê masiyê mezin tê girtin


zona

zona (nexweşîneke çerm e ku bi taybetî di gewde, çîm û rû de wekî kelepotkan xwe dide nîşan)


zootekni

zooteknî (zanista xwedîkirin û zêdekirina ajelên kedî)


zorbalık

zordestî, zorbazî, zorbaşî, zorkerî, zordarî, zorbetî, çavsorî


zorlaştırma

dijwarkirin, zorkirin, çetînkirin, zehmetkirin


zorluk

zorayî, dijwarî, çetînayî, zorî, zehmetî

Bu işin zorluğu yok.


zorunlu

Oksijen hayat için zorunludur.

bêgavî, mecburî (tiştê ku siruştî ye û mirov jê nikare bireve)


zorunluluk

diviyatî, mecbûrîtî, mecbûriyet, zarûret


zuhur

Ji osmanî ظهور, ji erebî ظُهُور (ẓuhūr).

xuyabûn, diyarbûn, peydabûn, derketin rastê


zübde

zubde, zibde, puxte, kurte, kurtasî, xulase


züht

teqwa (bicihanîna fermanên olî û nekirina tiştê ku ol red dike)


zühul

ji ber piraniya kar an jî ji ber xaylan xelitîn, biderengî xistin, îhmal kirin


zümrüt

zimrûd (tiştê ji vî kevirî hatiye çêkirin)


zürafa

Ji osmanî زرافه (zürafa), ji erebî زَرَافَة (zarāfa).

canhêştir, zurafe (Giraffa camelo pardalis)


zürafagiller

famîleya ajalên ku dikayin û nimûneya wan canhêştir e


âdemcilik

cureyeke wêjeyê ku di sedsala XX de li Rûsyayê li hemberî sembolîzmê derketiye


âdemiyet

mirovayî, mirovatî, merivahî, mirovayetî, însaniyet

mirovbûn (rewşa ku bi mirovê rast û dirust dikeve)


âdemoğlu

ademîzad, benî adem (tevahiya mirovan, mirov tevde)


âdet

kurm, pîr, xûy, gertev, adet (tiştê ku yek kirina wan ji xwe re kiriye kurm û adet)

Bunu yapmaya kendine adet edinmiş.

Adet ve göreneklerimize göre.

hayze, bênimêjî, keçxwînî, edet (ji bo ketina cilan a jinan)


âlem

cihan, alem (tevahiya kesên ku bi heman mijarê ve têkildar in an jî tevahiya kêferata wan kesan)

Edebiyat âlemi.

Hayvanlar âlemi.

Evlilik âlemi.

Bu işe el âlem ne der?

Wê xelq û alem ji vî tiştî re çi bibêje?

O zengin bir âlemde.

Arkadaşım bir âlem.


âlet

Testere bir marangoz aletidir.

amûr, pergal, alet, cîhaz (ji bo amûra taybet a ku pê hunerek tekirin û sepandin)

Müzik âletlerinden meyi seviyorum.

Ji amûrên muzîkê ez ji balaba nê/meyê hez dikim.

alet, parçe (ji bo parçeyên makîneyekê ku wê pêk tînin û wê saz dikin)

Onu işlerinde bir âlet gibi kullanıyor.

Wî di karên xwe de mîna alet bi kar tîne.


âlicenaplık

dilevratî, bilindrewanî, rûmetyarî, birûmetbûn, şerefyarî


âmir

amir, fermandar (kesê ku di karekî de xwedî rayeya fermankirinê ye)

Daire âmiri.


çabalama

danxwe, kêferat, kefteleft, kêfirîn, koşîn


çabuklaşma

lezîn, çipikîbûn, sivikbûn, bilezûbezbûn


çadır bezi

cureyek cawê ku ji pembû û kitanê hatiye çêkirin, ku qalind û di hev de kutandı


çakaloz

cureyek topê ku di şûna gulcyan de xîçik û zûxûran diavêje


çakıl

xîç, xîçik, xîz, zigre, gaşe, burx, zegir, zixur, zixrik, zixurik, buxişk, şîjik, şûjik, berhûrik


çakıldak

vaşiq, derdaw (pîsiyê ku bi binê dûvê mihan ve hişk dibe)


çakıntı

Şimşek çakıntısı.


çakır

pençe jêhatî, pêkhatî (kesê ku lepê xwe biavêje çi bi destê xwe re tîne, an jî bi çi karî bilî bibe bi ser dikeve)

kesperî, çavkesperî, keskûnî, çavkeskûnî, şînotek (ji bo çavê hêşînê bi zere ve)


çakırcı

balabanvan (kesê ku bi teyrikê balaban nêçîra çûkan dike)


çakma

ê dest, kutayî (ji bo xişrê zêr ku bi kutanê hatiye çêkirin)


çakmak

arbeşk, berberik, restem, kevirê heste, kevirê hestem

aste, heste, hestem (parçeyê pola ku gava li kevir tê xistin çirûsk ji bere diçe)

hestem, agirpeşk, çekmeq, agirdiz (hacetê ku agir pê tê vêxistin)

Çakmağı çakmayacaksın!

nexweşîneke mîna bîrovê ye ku bi piranî di serçavan de derdikeve û nû û kevn dibe, şile


çakmakçı

kesê ku çaqmaqê tiving û demançeyan tamîr dike


çakmakçılık

karê tamîrkirina çaqmaqên tiving û demançeyan


çalgı

Gece yarısı çalgı olur mu?


çalgın

zincarî (xwarina ku demeke pir di derdaneke sifîr de bimîne, tehma wê giran û ne xweş bibe)


çalı horozu

cureyek çûka çolê ya ku goştê wê tê xwarin (Tetraourogallus)


çalı çırpı

hejik, hijik mijik, qirç û qal, pûş u palax


çalık

Ağzı burnu çalık.

xwar, goşekî, navrankî (qumaşê ku xwar hatiye birin)

xerabûyî (ji bo reng), çelq (ji bo mêj!)

Adamın aklı çalık.

teyrikî (dewara gir gava ku teyrikî dibe li kêlek diçe)

kesê ku navê wî ji defterê hatiye derxistin

pînekirî (kesê ku li serçavê wî cihê birin û kunêrê heye)


çalık kavak

cureyek spindar e ku ji şivên wan selik ten çêkirin


çalım

Çalımları birbirini andırıyor.


çalımlık

têra carekê (ji bo haveyn, ji bo meyandinê)


çalış

lêdayîn, jendin, lêxistin (ji bo lêdana amûrênuzîkê)


çalışma

xebitîn, şixulîn, lêxebitîn (ji bo karê xebatê)

Kendilerine çalışma fırsatı verdim.

Kirişin yük altında çalışması göz önüne alınmıştır.

Ragirtina kêran a di bin bar de hatiye hesabkirin.

Ağacın çalışmasına dikkat etmek lazım.

Divê mirov bala xwe bide şixulandina darê.


çalışma barışı

aramiya kar û xebatê, hizûra kar û xebatê


çalkalama

çeliqandin, keyandin, şiliqandin, çelpandin, cemciqandin, hiljenandin


çalkama

çeqilandî, hiljenandî (tiştê ku bi hiljenandinê hatiye çêkirin)


çalkantı

xizmûk (kewş û zirara ku bi ser bêjingê dikeve)


çalma

Çalma bir vazo.


çalmacı

çilingdar (osteyê ku li ser derdanên madenîexşan dikole)


çalpara

çeqçeqe, cemccm çarwe (arhrazên ku mirov dixe tiliyên xwe û pê deng derdixe, mîna zîl û xişxişkan)

cure ajeleke ku li peravên ava dijî û ziyanê dide tora masîvanan (Portunus puber)


çalyaka

ji nişka ve bi berstûkê girtin, bi berstûkê girtin


çam sakızı

cewî, mestekî, benîştê qajê, penîştê çamê


çamaşır

beraşo, kine, cil (ji bo cil û bergên gemarî)


çamaşır makinesi

makîneya kincşûştinê, makîneya cilşûştinê


çamaşır suyu

ava kincan, ava biderman ku pê cil tên şûştin


çamaşırlık

qumaşê ku bi kêrî kincan, cil û bergan tê


çamlık

erda çaman, zeviya qajan (devera ku darê qajan lê; pir in)


çamurluk

herîparêz (ji bo tiştê ku dikin lingê xwe da ku devdelingên wan ji herî û peşkan bê parastin)

bertekerk (parçeyê li ser tekerên erebeyan)

maleşteka solan (a li ber deriyê avahiyan ku mirov pê binê pêlava xwe ji herîyê paqij dike)


çamçak

derdana avê ya bi çembil û ji dar hatiye qewartin


çan

Kilise çanı.


çan çiçeği

gezîze, gulezengil, sinbêlok (Campanella)


çanak çömlek

qir û qaf, şikêlik, qirik û qafik, dîzik û xilik (ji bo derdanên cur bi cur ên ji xweliyê hatine çêkirin)


çantada keklik

kewê çeltik, kewê di çeltik de, kewê lîsîn


çapa

tevrik, sinkolk, kulbe, kulbik, devşik (alava ku pê kulbe, tevrik te kirin)

Gemi denize çapasını atmış.


çapacı

tevrikker, kulbeker, xeparker (karkerê ku bi tevrikê dixebite)


çapak

kêvjik, şilaq, çilîtk, şilop, şelîq, kinişt, pelîşk, piliç, sitoq, şîlmoq, şiqol, şirtoq, şûlik, zîç, şilûg

Göz çapağı.

pel, pelik (gava tiştê mîna hesin tên kutanê parçikên hûrik ji berê di peke)

girûzek (girûzka ku di têkberên metalik de heye)


çapaklanma

kêvzikgirtin, şilopgirtin, şeliqgirtin, şîlagirtin, kenîştgirtin, çilîtkgirtin


çapalama

tevrik, kulbekirin, xepar, xepirandin, heşifandin, gelberî, qidûm


çapanoğlu

têra arvan (ji bo rewşa ku dibe belaya serê mirov)


çaparız

kafirkeratî (rewşa têkilhev a kuirov nikare bi hêsanî ji navê derkeve)


çapla

miqareya pola ya ji bo kolandina tiştên madenî


çaprazlama

çepûrast (ji bo diranên mîna birekê ku bi awayekî çeperast hatiye ciftkirin)


çapraşıklaşma

giriftîbûn, xerbilîbûn, xerbitîn, herbilîbûn


çardak

hol, holik, kolik, çardax (ji bo stareya ku bi çilo û tiştê wisa hatiye çêkirin)

Asma çardağı.

holika xincîkî, enzêl, arzêl (holika gilover a xemilandî ya li nav bexçeyan ku havînan tê de rûdinin)


çarık

hesinê firênê (ji bo erebeyan, gava ku derbejêr diçe dikin bin tekerê wê)


çarıklı erkânıharp

bi awayekî henekî ji gundiyên kone û mizawir re tê gotin


çariçe

çariçe, çare (jina çar anjî, ji jinika çar re tê gotin)


çark

Bileği çarkı.

çerx (ji bo yekîneyeke leşkerî bêyî ku pergala xwe xera bike li dora xwe bifetile û berê xwe biguhêre)


çarkıfelek

cureyek riweka xemlê ye ku mîna lavlavkan li dora tiştan dilefe (Passiflora caerulea)

cureyek fişeka ku gava tê pêxistin li dora xwe digere


çarkçı

pêlewar (kesê di keştiyê de beşa makîneyê bi rê ve dibe)

çerxvan, çerxker (kesê ku bi çerxê alavên bibir tûj dike, disû)


çarlık

çaritî (dewleta ku di bin hukmê çar de ye)


çarliston

çarliston (çeşîdek dansa ku piştî şerê pêşîn li Ewrûpayê belav bû)

çarliston (çeşîdek îsota serî tûj û stûr) ]]


çarpı

car, carîn, caran (di matematîkê de navê nişana x'ê)


çarpıklaşma

çelexwarîbûn, lihevweribîn, kelkotkîbûn, weribîn


çarpma

pitpitîn, dapitîn, jenîn, hilavêtin (ji bo zû hilavêtina dil)


çarşamba

Ji farisî چهرشنبه (çaharşanbe) ji چهر (“çar”) + شنبه (“sebt”).


çarşamba pazarı

gibi wekî mala libarkirinê (devera ku her tişt lihevketî û li ber çavan e)


çarşı ağası

axayê çarşiyê (erkedarê ku ji pergala çarşiyê berpirs e)


çasar

çasar (nasnavê ku împeratorê Alman ku li Viyanayê rûdine)


çatallanma

çetelîbûn, ducihîbûn, duçiqulîbûn, duşeqîbûn


çatırtı

qirçînî, qiçqiçînî, qirpînî, çirkinî, çeqînî


çatışma

lihevxistin, cewşen, lêkdan, pozberî, berberî


çatkı

sêpikî (ji bo tiştên ku serê wan li hev hatine spartin)


çatlaklık

Duvardaki çatlaklık.


çavuş

li dibistanê leşkerîjêhatiyê polê/sinifê

Belediye çavuşu.


çavuş kuşu

silêmanê dunikul, dawudê dunikul, dîksilêman (Upopa epops)


çavuş üzümü

tiriyê eşqir (tiriyekî libgir, spî, dendikhûr û çermtenik e)


çay bahçesi

bexçeyê çayê (bexçeyê ku lê çay û vexurikên bêalkol tên vexwarin)


çaycı

çayfiroş (kesê ku çay çêdike û difiroşe)

çayger (ê ku çayê li mişteriyan bela dike)

miriyê çayê (kesê ku pir ji vexwarina çayê hez dike)


çaylak

naşî, bêtecrûbe, xeşîm, helage,tore, ferx


çaylık

ê ji bo çayê (tiştê ku ji bo çayê tê bikaranîn)


çaça balığı

masiyekî biçûk ji cisnê hemsiyan (Clupea sprattus)


çağ

çax, beng, gav, wext (parçeyê heyamê, demê)

Delikanlılık çağını çoktan aştık.

Ji zû ve me çaxê xortaniyê Ii dû xwe hişt.

heyam, heyn, hindam, çerx, dewr, serdem, çaxan

Dünya atom çağında, biz hâlâ medeniyet kavgası içindeyiz.

Dinya di serdema atomê de, em jî hîna di nav şêrê ji bo şaristaniyê de ne.

İlkçağ.

Şimdi evlilik çağı değildir.

heyam (ji bo maweya çêbûna qatmaneke jeolojik)


çağdaşlık

hemdemî, hemdemîtî, hemçaxî, hemçerxî, hevçerxî, hevçaxî


çağıldayış

xuşînî (ji bo kar an jî awaşê xuşînîkirinê)


çağırış

bangkirin, gazîkirin (ji bo kar an jî awayê bangkirinê)


çağırtı

Çağırtılar bağırtılar.


çağla

kerik, tehlik, gulhan (mêweya ku hîna kal û xang e û nayê xwarin)

gerih, geroh (ji mêweya negihiştî ya mîna behîv û arûngan (yanê mişmişan) ku êdî tê xwarin)

behîvterk, çexele (jiêweya negihiştî ya behîvê ku êdî tê xwarin)


çağlayış

xumîn, fîrîn (kar û awayê xumînê, fîrinc)


çağrı

bangewazî, bang (ji bo agahdarkirin û denglêkirinê)


çağrıcı

gazîker, vexwîner, dawetker (kesê ku kesen din vedixwîne, gazî wan dike)


çebiç

gîsk (ji bo karika nêr û mêr ku yek salî ye)


çedene

(çetene) kizkiz (ji bo yê qelandî), tovê kinfan


çekek

cihê ku qeyik û keştiyên biçûk lê tên kişandin


çekici

kêşvan, kişîner, rakêşer (kesê ku karê kişînê dike)

dilkêş, çavhebîn, dilniwaz, dilhebîn, kişîner, rakêşer, balrakêş, cazib

kaşker (ji bo erebeya ku tiştan kaş dike)


çekicilik

dilkêşî, dilniwazî, rakêşerî, balrakêşî, dilhebînî, cazîbe


çekingenleşme

fehîtokîbûn, şermokîbûn, fediyokîbûn, şermendeyîbûn


çekirdekten yetişme

di zaroktiyê de qusiyaye (kesê ku di zaroktiya de xwe di pîşeyekî de gihaye)


çekirge kuşu

reçêle, keşûşke, kawanî, çivîka reş, reşel, reşik, çûkreş, rişole, çîq (Sturnus vulgaris)


çekiştirici

xcybok (kese ku xeyba hinên din dike, eybên wan derdibe)


çekme

Çekme burun.

dasok (dasoka peştikandine ku devê wê çengalî û diranokî ye)

saza ku bi tilî an jî mizrabê te lêxistin

avmirî (dara ku rewa jê tê kişandin û diqermiçe)


çekme kat

qata jor, a ku çarmedorê wê wekî teras hatiye berdan


çektiri

keştiya berê ku hem bi bêrikan û hem jî bi xêliyan diçe


çelik çomak

darqîtik, çovqîtik, çov û çopelîk, çolît, derqîl, qîtik, pelê, qîntê, qîtê, çoreq, reqeço


çelimsizlik

çeqeloktî, hiçkeloktî, selipûritî (bêhêzî, bêşiyanî, bêpertavî, nexurtî)


çelme

pêpaşk, paşling, çaxulyak, şaqûlî, bêrpêlk, vizik, pempîlik, pehnpêlk, berpêng, pêwerînk

girêdana ji par re (serpoşeke ku ji paş ve tê girêdan)


çelmik

xiz, xizmûk (sapê ku tevî genim û simbêl e)


çember kayık

qeyika ku paşiya wê mîna çember gilover e


çemen

şembelûlk, kaxîl, semen (Cuminum cyminum)

macuna ji semen û sîr û isota hûr hatiye çêkirin


çenek

Fasulye iki çeneklidir.

Lobî du telaş e; lobî riwekeke du felq e.


çenet

qaçil, qalik, qaşil (qaçilê li ser tovê tiştekî)


çengel çeneliler

famîleya masiyên ku çena wan mîna çengel dirêj bûye


çengi

çengî, lotî, köçek (jina ku reqsa li beruzîkê ji xwe re kiriye pîşe)


çentik

kirt, kirtik, kêrtik, kêrt, niqrik, tîj, gen


çentiklenme

kirtkirtîbûn, kirtbûn, kelepotkîbûn, niqirokîbûn


çepin

pîncik (kulbe û tevrikê biçûk ê bexçeyan)


çer çöp

hay jê hebe! (di hîn leystikên zarokan de di wateya hişyarkirinê de tê bikaranîn)


çerge

sewan, xiwe, xêbet, xîme, (konêezin î xemilandî)


çergeci

sewanvan, xêbetvan (yeniçeriyê ku nobedarê xêbeta padîşah e)


çergici

esnafê seyar e ku Ii pazaran ji bo firotanê eşyayên xwe radixe


çerviş

don (bezê helandî ku ji bezê heywanan tê bidestxistin)


çerçeve

çarçove, çerçîfe, çarçîve, dorbend (ji bo kenarên wêne, tablo, nivîsar û tiştên wisa)

çarçove, çerçîfe, çarçîve (ji bo kenarên derî, pencere û yên wekî wan)

Dar bir fikir çerçevesinde kalmayalım.

Em di çarçoveya ramaneke teng de nemînin.


çerçeveci

çarçovekar, çarçîvekar (kesê ku çarçoveyan çêdike)

çarçoveker (kese ku çarçoveyan li dora wêne, nîvisar û tiştên wisa dixe)


çerçeveleme

çarçovekirin (eyarkirina dîmenê li gorî cisme ku tê kişandin)


çeviri

werger, peçve, tercume (ji zimanekî veguhastin zimanekî din)

werger (nivîsar an jî pirtûka ku ji zimanekî li zimanekî dîtir hatiye wergerandin)


çevirme

zivirîn, gerîn (gava ku goşt li şîşê dixin û li ser agir diğerinin)

Fransızcadan çevirme bir eser.


çevrinti

dorgerink (ji bo tiştê ku tim li dora xwe tim digere)


çeşit

cûn, cûre, çeşît, çeşît, teşîd, texlîd, cure, çeşn, tewr, çoqil, çiqil, lec, bêş, dabêş

Her çeşitten kumaş.

nifş, cure, celeb, cins ( yekîneya biçûk an ji cinsan)

çeşîd, teşîd, texlît (di maneya awa, şêwe de)

Bu camilerin her biri başka çeşittir.


çeşitlilik

çeşîtdarî, curbicurî, çeşîddarî, biçeşîdîtî, çendetexlîdî, firetexlîdî, geletexlîdî


çeşni

çêjnî, çeşn, çêj, tehm (xurik û vexurikên ji bo çêştinê)

çejn (taybetiya tiştekî ku li xweşairov tê)


çeşnici

çeşnîgir (kesê ku li köşk û serayan kar û barên şifre û xwarinê bi rê ve dibe)

çejnîgir (kesê ku tehm û kalîteya titûn û alkolê diyar dike)


çeşnilik

ji bo tehmê, ji bo çêjê (baharata ku ji bo tehm û lezetê mirov dike xwarinan)


çıban

kînor, kunêr, kwînêr, barboq, qonêr, azeh, pizirk, pizrik


çift dalma

xwe avêtin lingê hemberê xwe (di gulaşê de)


çift kanatlılar

famîleya duperikan (mîna mêş û kêzikên ku du perikên wan hene)


çift yıldız

du stêrkên ku di bin navenda kêşana hev de ne nêzî hev in


çifte dikiş

du sal xwendina di eynî sinife de (argo)


çifteleme

refesavêtin, zîtikavêtin, cotkanîavêtin, çiftavêtin, zîtikdan, refsdan


çiftleme

birina ba hev, birina nik hev (ji bo birina ba hev a nêr û mê)


çiftleşme

gan, dihevniyan, çûna ba hev (ji bo çûna ba hev a nêr û mê)


çiftleştirme

anîna ba hev, avêtina ber hev (anîna ba hev a nêr ûê)


çiftçilik

cotkarî, cotarî, cotyarî (ji bo rewşa bûna cotkar)


çıkacak

Pêjgîra ku pişti mirov ji hemamê dertê tê pêşkêşkirin.

Ona çıkacak kimse yok..


çıkar

berjewendî, havil, nehf, xirwe, sitxûtî, menfaet


çıkarcı

berjewendperest, havilperest, xirwebaz, sitxû, menfaetperest


çıkarcılık

berjewenperestî, havilperestî, xirwebazî, menfaetperestî


çıkarma

Bu dört işlemden çıkarmayı seviyorum.

Ez ji kirariyên hesêb pirtir ji deranê hez dikim.


çıkartma

kaxizê zemqkirî ku mirov bi cihan ve dizeliqîrie û li serê wêne, nivis û tiştên wisa hene


çıkık

xiliyayî, cihderketî, cihçûyî (ji bo lebat û organê laş ku ji cihê xwe derdikevin)

Kolu çıkık.

Alnı çıkık biriydi.


çıkıntı

derkenar (ji bo nivisa ku li derveyî nivîsarê ji bo sererastkirinê an jî lêzêdekirinê tê nivîsandin)


çıkış

têhilanîn (ji bo axaftina ji nişka ve ya tund)

Giriş ile çıkışları hesapla.


çıkışma

têhilanîn, azardan, daberizîn, bihuzîn, têhilbûn, vehatin


çıkma

pêjgirên ji bo xwe zuwakirinê (gava ku ji hemamê mirov derdikeve)


çıkma durumu

Evden, sokaktan


çıkrık

dolab, dolav, gacik (ji bo ya ku mirov pê ji bîrê avê derdixe)

gacik (ji bo ristin û lefandina ben û dezî)

çirik, qirqire (ji bo kişandin û rakirina barên giran)


çıkrıkçı

dolabvan (kesê ku dolaban çêdike û difiroşe)

çirikvan (kesê ku çirikan çêdike û difiroşe)


çıktı

berhema ku piştî hilberînê derketiye himatê


çımacı

xelatvan (kesê ku li lengergehan serê xelatê dirêjî (yekî) din dike)


çımbar

cinbar (aletekî diranokî yê tevnê ye ku diavêjin her du seriyê caw da ku caw rast bê)


çimdik

quncirîk, qurince, quncêrk, neqûçk, nequçk, qurçî, nuqurç, qurmîçik, xirmiçûk

piç (mêjera ku dikare bi tiliya beranê û ya îşaretê bê hildan)

neqûçk (ji bo gotina ku dil pê tê şikandin, dil jê dimine)


çimdikleme

quncartin, quncirik kirin, neqûçandin, quricandin, qurmiçandin, qurçîkirin, quncirandin, nequçkdan, niquçandin, qurquçandin, qurince kirin


çimen

çîmen, çayir (çîmê ku ji ber xwe ve hêşîn bûye)


çınarlık

erda çinaran (cihê darên çinaran, devera bi darên çinarê, cihê ku darê çinaran lê pir in)


çıngırdak

zengilê bi destî ku wekî lehîstoka zarokan tê bikaranîn


çini

çînî, yê çînî (yê ji çîniyan hatiye çêkirin)


çinicilik

çînîvanî, ferfûrvanî, pîşekariya çînîçêkirinê


çıplak

tazî, çîplax (kesê ku cil û berg lê nîn e)

Çocuk çıplaktı.

Çıplak bir arazi.

rût, xalî, vala (tiştê ku tê de têkberên pêwist nîn in)

Çıplak oda.

Çıplak bir anlatım.


çıra

çirax, çira, sûk, xetîre, yelmûm (darikê ku agir pê tê xistin)


çırak

çirax,berhosta, şagirt (kesê ku liberdestê ostayekî hînî ostatiyê dibe)

berdestk, berkar, çirax (kesê ku liberdestê yekî din e û li ser dest û piyên wan diçe tê)

Bakkal çırağı.

çirax (kesê ku bi salan li seray û daîreyên mezin xizmet kiriye û paşê bi şertê ku debara wî bê kirin hatiye serbestkirin)


çıraklık

çiraxî, şagirtî (ji bo rewşa bûna çiraxiyê)

çiraxî, şagirtî (ji bo heq û miziya çiraxiyê)


çırağ

çira (ji bo roniya alavên mîna mûm, qendîl û lembayê, şemal, şuhle)


çırılçıplaklık

tiptazîtî, tazîîpelatî, şilftazîtî, riprûtîtî, şilûtî


çirkinleşme

kirêtbûn, sikbûn, zistbûn, şoretbûn, kerehbûn


çırpı

hij, hijik, peştik, pejik, arjing, qirşik

nişan (bi benê ku tê tenîkirin an jî boyaxkirin, xêzikên rast tên çêkirin)

Çırpı vurmak.


çırpma

hiljenandin, hiljendin, lihevxistin, lihevdan, tevdan, çirpandin, çilfisandin

di ber vekilin (ji bo lêqelaptina kincan)


çırçıplaklık

tiptazîtî, riprûtîtî, tazîîpelatî, şilftazîtî


çırçır

çirçir (makineya ku pembû ji dendikê wê vediqetîne)


çit

Bostan çitinin üstünden atladım.

çît, çîtik (ji bo çarikên ku keç û jin didin serê xwe)


çıt

qirç, qirpînî (ji bo dengê şikîna tiştekî hişk)


çitar

çitare (çeşîdek qumaş e ku ji hevrişim û pembû çêdibe)


çıtırdama

kirpîn, qirpîn, qirpînîkirin, kirpînîkirin


çıtlama

qirçîn (ji bo şikîna çerezên nolî bindeq û fistiqan)


çıtlatma

qirçandin (ji bo şikandina çerezên bina bindeq û fistiqan)


çitlenbik

Guhartoyeke çitlembik (“şengêl, kezwan”).


çitmik

Bir çitmik biber.


çıtpıt

teqteqok (ên ku di bin piyan de tên teqandin)


çivi yazısı

nivîsa mixî, nivîsa bizmarî (ku ji hêla Med, Faris û Asûriyan ve hatiye bikaranîn)


çivi yukarı

serserkî (du gulaşê de serserkî berî erdê dana raqîbê xwe)


çivileme

xwenoqkirin, serserkî (gava ku yek xwe çik berî avê bide)


çıyan

heftcarik, zîvzîve, maşot, zov (Scolopendra)]]


çizgi

xêz, xêzik, çixêz, xazik, çixêzik, xet, şifî

kâğıda çizgi çizmek

çizgi çizmek

nexş, dar û derb (ji bo xetên rû û bedenê)

yüzünün çizgileri

Ben hayatımı yeni çizgiler üzerine kuracağım.

Ez ê heyata xwe li ser hîmên nû ava bikim.


çizgileme

xêzkişandin, xetkişandin, xêzkirin, çixêzkirin


çizi

xet, xetik (xeta ku gîsin di erdê de çêdike)


çizik

Gözümle gördüm, vücudunda çizikler vardı.

Min bi çavên serê xwe dit, di canê wê de kelepotk hebûn.


çizinti

xêzikkirî (ji bo nivîsara ku cihekî wê xêzikirî ye)


çizmeci

gîzmekar, cîzmesaz (kesê ku gîzmeyan çêdike)


çiçekleme

çîçekdanîn, çîçekçandin, kulîlkdanîn, kulîlkçandin


çiçeklenme

kulîlkdan, kulîlkvekirin kulîlk vedan, çîçekvekirin


çiçeklik

derdana çîçekan (ku tê de çîçekan deynin)

qibale, qibalok (şivaka di dîwêr de ya bi qanat û refik)


çiçeksiz bitkiler

riwekên bêkulîlk (mîna karokan, kivkarikan)


çiçekçi

xwedîkerê çîçek û kulîlkan, çîçekvan, kulîlkvan

çîçekvan, kulîlkvan (kesê ku çîçek û kulîlkên derewîn çêdike)


çiçekçilik

çîçekvanî, kulîlkvanî (xwedîkirina çîçek û kulîlkan)

çîçekvanî, kulîlkvanî (karê çêkirina çîçek û kulîlkên derewîn)


çığ

renî, berfende, şepe, şep, aşît, basû, aşîp, eşîd, herez, şape, şêfî, şetele (ji bo koma berfê ya ku ji çiyê ber bi jêr gindir dibe)


çiğ köfte

çîk, çîg, çîgê goşt, çîkufte, ecîn, çîxê goşt


çığa

cureyek havyara ku ji masiyê 'Acipenser ruthenus'ê tê çêkirin zo


çiğdem

pîvok, pîvong, pîvît, gangilok, bengzerik (Colchicum)


çığır

azîne, metod (ji bo rê, azîneyeke nû ku kesên din jî dikarin bidin ser wê riyê)


çığırtkan

qarqarok, qajqajok, berberok, carcarok, qîjqîjok

bangêr, delal (kesê ku bi dengê bilind tiştan bi derdore dide hisandin)


çığırtkanlık

qarqarokî, qajqajokî, qijqijokî, carcarokî, berberokî


çığırtma

amûreke fûyî ya gelêrî ku dengên zirav derdixe


çiğit

çîkene, dendik, hebik (bi taybetî hebikên pembû)


çiğneme

pelaxtin, pelixandin, pelçiqandin, eciqandin, gerisandin


çiğnemik

xwarina ku di dev de dicûn û didin zarokan


çişik

xirnik, xirnaq (çêlika kergoşkê, kîroşkê)


çoban yıldızı

Stêrka Þivanan, Stêrka Qurixê, Stêrka Gelawêj, Zuhre, Nahid, Venûs


çocuk

zarok, zarî, zaro, zarû, mindal, mendal, gede, sêwlek, sebî, gedek

sengele, sîpe, sûtal, riwal (ji bo xortan)

sebî (kesê ku ne li gorî mezinbûna xwe dilive)

Otuz yaşında ama hâlâ çocuk.

zarî (di nav kesen navsere de kesî hîn ci wan)

zarok (ji bo kesê ku zêde ne xwedî tecrübe û qabiliyet e)


çocuk oyuncağı

mirî ne hewceyî şînê ye (ji bo tiştê ku ne hêja ye ku mirov girîngiyê pê bide)

eynî dawet e (ji bo tiştê hêsan û rihet)


çocukluk

zarokî, zarokatî, zarokayî, zartî, mindalî, sebîtî

zarokî, zarokwarî (ji bo libata zarokwariyê)


çocuksuzluk

bêzarokî, bêzarotî, bêmindalî, nexwedîzarokî


çok seslilik

polîfonî (tîpa ku gelek dengan dinimîne)


çok tanrıcılık

pirxwedêtî, pirxwedêperestî, piryezdanî, politeîzm


çok yıllık

pirsalî (ji bo riwekên ku beriya kulîlkan veke, çend sala emr dike)


çokluk

pirî, piranî, pirayî, zehfî (ji aliyê hejmar û pîvanê ve)

Yasaların değişebilmesi çokluk şartına bağlı.

Guherandina qanûnan bi şertê piraniyê ve girêdahî ye.

Misafirlerin içinde kadınların çoklukta olacağı bildirildi.

Hate ragihandin ku di nav mêvanan de wê bi piranî jin hebin.


çolak

kop, qot, goc (ji bo kesê ku ji dest an jî milê xwe qot e)


çoluk çocuk

Bunca senedir ben sadece çoluk çocuğum için çalışıyorum.

Ev çendîn sal in ez tenê ji bo zar û zêçên xwe dixebitim.

zar û zêç (ji bo kesên nexwedî tecrübe, ji bo kesên ciwan û xort)


çorbacı

li derî bajar inwanê ku gel dida giregirê Filehan

navê ku muretebatan li xwediyê keştiyê dikir der


çorbalık

ê şorbeyê, tiştê ku bi kêrî çêkirina şorbeyê tê

Çorbalık pirinç.


çotuk

qoc, gonc (koka darê ya ku li derve maye)

kok (beşa qolê dara birandî ku li ser erde ye)

Ayağım çotuka takıldı.


çoğunluk

piranî, pirayî, axleb, zorbe, axlebe, axlebî, axlemî, zehfayî, ekseriyet


çubuk

Asma çubuğu.

şiv, şivik (ji bo tiştên zirav, dirêj û hişk)

Demir çubuk.

qelûn, darqelûn, darik, şiv (ku pê cigareyê dikişinin)

şift, çemik (xetên rast ên li ser qumaş)


çubukçu

qelûnvan (kesê ku li serayan darqelûnan amade dikir)


çul

merş, merşik, palas (pertalê qalind û jiû)

cil, cilik (cilika ku diavêjin ser pişta heywanan)


çul çaput

cil û caw, pot û pertal (her çeşîd qumaş)


çullama

xwarineke ku bi goştê kêrgoşk û karikê tê çêkirin


çulluk

qaritika avî, beta avî, mirbaxî, mirebaxe, mirelare, bêkas (Scolopax rusticola)


çultar

(çultarı) xemla ku diavêjin ser zûn û palan


çuval

telîs, xirar, têr (ev jî cureyên çewal in, lê jê mezintir in)


çuvalcı

çewalvan, telîsvan (kesê ku berê çandiniyê dike çewalan)


çuvalcılık

çewalvanî, telîsvanî (kesê ku berê çandiniyê dike çewalan)


çökeltme

zelandin, pegirandin, darivandin, dapisandin


çökme

rûniştin, hedimîn, kopîn, tebiqîn, qepitîn, xurîn

hilweşin, pelişîn, herifîn, herîvîn, hilşîn


çöktürme

rûniştandin, hezandin, kopandin, hedimandin, tebiqandin, qebitandin

hilweşandin, rûxandin, pelaştin, pelikandin, herîvandin, herîftin, hedimandin


çökük

kopandî, kopiyayî, çalbûyî, daketî, çaldeçûyî, xwardeçûyî

Çökük omuzları.


çöküklük

kopandîbûn, kopiyayîbûn, çalbûnî, daketîbûn, hedimîbûn, xwardeçûyîbûn


çöküş

merixîn, mexelhatin, nîxîn, nîxbûn (ji bo deveyê) mexelketin, çokdan

İneğin çöküşü.


çömelme

tot, totik, qelafîsk, çokdan, tûtîn, heltûtîn


çömez

şagirt (ê ku li medreseyan berdestkê seydayê û ji seyda ders digire)

berdestk (kesê ku liberdestê yekî hînî pîşe dibe)


çömlekçi

kûzker, kûzeker, kûzikvan, pîrot, qewaq, qewax


çömlekçilik

kûzkerî, kûzekerî, kûzikvanî, pîrotî, qewaqî, qewaxî


çöp

qirş, qirşik (ji bo tiştikên ziravik ên mîna qalikên daran)

gilêş, qirş û qal, zibar, guhûr, çop (ji bo hemû tiştên bêkêr ku tên avêtin)


çöplük

sergo, ting, guhûrgeh, gofik, gîfek, zibildan, kulîbe


çöpçatan

kesê ku ji bo zewaca kesan navbeynkariyê dike


çörek otu

hefsûdank, reşik, reşreşk, hebreşk, siyabo (Nigella damascena)


çöreklik

ê çorekan (ji bo tiştê ku bi kêrî çêkirina çorek û kadeyan tê)


çörekçi

kadepêj, çorekpêj (kesê ku çorekan çêdike)


çöven

kefkefok, çoxan, giyayê kefikê (Saponaria offcinalis)


çözelti

bişêvk, jêkderin (madeyê ku di encama bişavtinê de derketiye holê)


çözgünlük

verisikîbûn, verisandîbûn, vebûnî, belavbûnî


çözülüş

Düğümün çözülüşü.

Buzun çözülüşü.

Düşmanın çözülüşü.

Osmanlı ımparatorluğun çözülüşü.


çözüm

Bu işin çözümü kanun yoluyla ancak olur.

Çareseriya vî karî ancax bi riya qanûnan dibe.


çözümleme

dewiyandin, dahûrandin, hûrnêrîn, tehlîlkirin, analîzkirin

dahûrîn, dahûran, dewiyan, tehlîl, analîz


çöğür

cureyek sazê gelêrî ye ku kodika wê gir û doxa wê jî kin e

riweke derewin a ji familyeya bexdenûsan


çükür

kuling (amrazê ku aliyekî wê bivir û aliyê dîtir jî tivir e)


çürüme

hizhizîn, rizîn, rizîbûn, petîn, petotbûn (ji bo tiştê ku zexmbûn û tirûşiya wê namîne)

xeribîn, xerabûn (ji bo sebze û mêweyan)

kurmîbûn, rizîbîn, rizîn (ji bo diranan)


öbek

gumlat, qumilte, komik, tûm, kom, tol, pûre, melû, gele, tilik

Ağaç öbeği.

Ot öbeği tûma.


öbür dünya

Öbür gece.


öcü

beho, behok, kuleşûtik, pîrê (di zimanê zarokan de)


ödeme

senc, sencandin, dan, dayîn, diravdan, tediye


ödenek

terxanî (pereyê ji bilî heqriyê kuji ber erka wan didin endamên parlementoyê)


ödev

miqale (karekê bête dayîn ku di demekê diyar de bête xilaskirin)

spartek (xebata ku mamoste dide xwendekaran)


ödlekçe

bêziravane, bi bêziravî, bi bizdonekî, bi bizdokî, newêrekane


ödül

xelat, perû, padaş, şabaş, mûkafat,diyarî,berarî,wûd

Uluslararası barış ödülü.


ödünlü

demandar, tawîzdar (tiştê ku bi tawîzan hatiye pêkanîn)


ödünsüz

bêdeman, bêtawîz (kesê ku qet tawîzan nade)


ödünç

Bana biraz ödünç para verebilir misin?


ödünçleme

gotina biyana ku di nav zimên de heliyaye


öf

of (ji bo hestên mîna zivêrî, kerixîn û acisiyê)


öfkelendirme

qehrandin, qarandin, behicandin, hêrskirin, kiz kirin


öfkeleniş

hêrsbûyîn, qehrîn (ji bo kar û awayê hêrsbûnê)


ökse

şivika ku di muxurê de kirine û pê çûkan digirin


ökse otu

dêkane, dêhane, çekem, nanê şivên (Viscum album)


öksürük kesici

kuxikbir
dermaneke ku kuxika mirov disekinîne


öksüzlük

sêwîtî, êtîmî


ölmezoğlu

saxlem, naqete (ji bo tiştên ku zexm e û li ber xwe dide)


ölçek

welçek, olçek, elb (ji bo pîvana genim û tiştên wisa)

İki ölçek buğday.


ölçü

pîvek, pîve, pîvan (ji bo yekeya pîvanê)

Metre bir ölçüdür.

pîvan (encama ku piştî pîvandinê bi dest tê xistin)

Odanın ölçüsü.

Bel ölçüsü.

Kendini bilen, ölçüyü kaçırmayan biridir.


ölçülülük

hendazetî, pîvanetî, bihendazetî, hayjixwetî


ölçüm

pîvang, pîvanek (encama ku di dawiya pîvandinê de bi dest hatiye xistin)


ölü

mirî (a/ê ku dawî li jiyana wê/wî hatiye, êdî najî)

Ölü deve

mirî, cendek, meyît, term, mirate, laş (cendekê mirovan)

Bu mahallede ölü var,.

zenûn, zelûl (ji bo ronî û tiştên wisan)

Ölü kandil.

Ölü şehir,.

mirî (zimanê ku lu tu deverê nayê axaftin, bes belgeyên wî zimanî hene)

Hititçe ölü bir dildir.

Ölü bir konuşması var.

Tavuk ölüsü.


ölü örtü

tertan (tertana ku ji pel melên rizî çêbûye)


ölüm

Yanarak ölümü, feciydi.

Küçük sanayinin ölümü.

Jinavêrabûna pîşesaziya biçûk, birîna pîşesaziya biçûk.

Sürgün benim için bir ölümdür.

Zalimlere ölüm!

Mirin ji bo zaliman! (an jî, ji zaliman re mirin!)


ölüm fermanı

Ölüm fermanı gelmiş.

Fermana wî hatiye (an jî fermana wî rabûye).


ömür

Sen ömür bir adamsın.


ömür boyu

heta (yek) sax be, heta emrê (yekî) hebe

Ömür boyu ben sana bakarım.


ön oda

valahiya pêş (valahiya di navbera reşika çav û gilêneyê de)


ön seçim

pêşebijarî, pêşhilbijarî (hilbijartina berendamên partiya siyasî)

pêşhil-bijarî, pêşebijarî (di berebeziyan de neqandina kesên ku wê tevî pêşbirkan bibe)


ön söz

pêşgotin, pêşepeyv, pêşxeber, dîbaçe, pêşekî.


ön türeme

pêşçêkerî (dengdêr an jî dengdara ku di eslê peyvê de tune be lê, lê peyde bibe) rûm


önceden

berê, ewilî, pêşiyê, pêşkî, ji paşê de, ji berê de

Önceden bilmiyordu sonra öğrendi.


öncesizlik

Öncesizlikten berî var.


öncü

pêşeng, pêşdar, pêşajo, pêşmêr (kese ku li pêşî diçe û nûçe digihîne kesekî)

serîkêş, pêşeng, pêşîkêş, pêşber (serîkê-şîkirina di warê pîşe, raman û hunerê de)

pêşîkêş, serikêş, pêşîkar, pêşker, pêşdar, pêşder, pêşmêr (di warê leşkerîyê de yekîneya ku serî dikişîne)

Öncü güçlerimiz.


öncülük

serîkêşî, pêşengî, pêşîkêşî (serîkêşîkirina di warê pîşe, raman û hunerê de)

pêşîkêşî, serîkêşî, pêşîkarî, pêşkerî, pêşdarî, pêşderî (di warê leşkerîyê de)


öneri

pêşniyaz, pêşniyar, pêşnihat, tewqe, teklîf


öneriş

pêşniyazkirin, tewqkirin (ji bo awa û karê pêşniyazkirinê)


önlük

pêşmalk, pêştemal, şalik, bervank, singpêşî

berkoş, berdilk (ji bo pitikan, bebekan)

forma (cilê ku xwendekarê dibistana seretayî li xwe dikin)


öpüş

ramûsîn, maçkirin, paçkirin (awa û kare paçkirinê)


ördek

Yaban ördeği.

Werdeka beyanî, werdeka kûvî, miraviya kûvî.

lazi-moka ku nexweşên mêr tê de destava xwe ya biçûk dikin


ören

wêran, kanbax, pag, xopan, dêris, kavil, xerabe, xanxerabe, kelef, xan û xerabe


örgü

kors (nexşê ku bi nîk, şîşik û tiştê wisa tê kirin)

honan, honak (xeta sereke ya leyhistikê, avaniya leyhistikê)


örgütsüzlük

bêrêxistinî, bêrexistinîbûn, nerêxistîbûn, birênexistîtî


örk

qet, qetik, kab, kabik, ohr (qetikê ku di heyna çêrandinê de pê heywanan girê didin)


örme

honandin, hûnandin, raçan, vehandin, vehonan, mûnandin

honandin, vegirtin (ji bo vegirtina keziyan)

honandin, vehandin, darêjtin, darêtin (di warê muzîk, wêje û hwd de)


örneklik

nimûne, mostere, mestere (ê ji bo nimûneyê)


örs

sindan (hesinê ku hesin li serê tê kutan)


örtenek

çerm (ji bo pirç, mû pûl ku bedena heywanan tevde dipêçe)


örtme

nixumandin, nixamtin, hefidandin, poşandin, pûşîn, porkirin, dapoşîn, tenartin

girtin (ji bo girtina derî, pacê û tiştê welê)


örtük

nixamtî, nixumandî, poşandî, poşayî, dapoşî

Kapı örtüktü.


örtüş

girtin, nixamtin, zeftkirin (ji bo kar û awayê nixamtinê)


örü

refandin, hîvaztin (pî-nekirina bi awayê honandinê)


örük

qet, qetik, kab, kabik (qetê ku dikin stûyê heywanan û li çêrê diçêrin)


örümcek

pilindir, pîrik, pindepîr, bilo, bindir, gindir, pîravok, pîrhevok, pîrepind, pîravtonk, pîrepindik, tevngirk, dapîrok, kêzika konê pîrê, calcaloke, Aranea, pîpîyoşk

tevnepîr, tevnepîrik, konê pîrê, pilindir (tevna pilindirê)

girgirok, ereboka zarokan (ji bo ku pê bi ser piyan bikevin û bimeşin)


örümcek ağı

pîrîk, tevnepîrik, tepûtor, tevnepîr, tevnik, konê pîrê, pîrik, dew, dewa pindirê, konepîrik, pîravtonk, pîrbendik


örümceklenme

pîrikgirtin, pîrikîbûn, pîrkoyîbûn, pîravokîbûn


örümcekli

pîrikgirtî, pîrikî, tevnikî, pîrkoyî, pîravokî


örümceğimsiler

famîleya pindepîran, famîleya pilindiran


östaki

(ji navê fizîknasê Îtalî Eustachio) ostakî


öte

Yolun ötesi.

yê din, ya din (beşa tiştekî ku li pey e)

Ötekini bana bırak.

Evimizin bir yanı bahçe öte yanı sokak.

Irmağın öte yakası.

Eşekten de öte bir adam.


öteberi

hûr û mûr, kirt û pirt, ker û per, cil û cor, kal û mal, kel û pel, tiştik û miştik, teftal, hûrmûr


ötesi berisi

kirt û pirtê wî, ker û perê wî, hal û malê wî

Bu işin ötesi berisi yok.

Virde û wirdeya vî tiştî tune, virde û wirde em nizanin.


ötme

wîçîn, wîtîn, wîçînî, wîtînî, fîtîn, xwendin (ji bo firende, teyr û tûran û kê-zikan)

qubîn, qebqebkirin, qaqibokirin (ji bo kewan)

bangdan, xulxulandin, qîkirin, azandan (ji bo bangdana dîk)

qiştîn, qirîn, qîjeqîjkirin (ji bo qijik û qirikan)


ötürü

lewma, ji lew re, loma, ji ber ku, ji rûyê, kêlî, lema

Çocuklarına karşı vazifelerini yapmamaktan ötürü.

Ji ber ku erka xwe ya li hemberî zarokên xwe neaniye cih.


övgücü

pesnoyî, pesnker, pesndar, senakar, methker


övüngenlik

fortekî, pesnokî, pesnoyîtî, zirtoyîtî, zirtokî, pesndarî, pesnkerî, pesnwerî


öz

Sözleri özümü dokunuyor.

Asıl kriz şirketin özünde.

Qeyrana bera di nava şirketê bi xwe de ye.

Öz eleştiri.

Meyve özü.

goşt (goştê kînorê ku piştî kêmê jê derdikeve)

hur, heq, helal, heqîqî (ji bo lêzim-tiyê)

Öz kardeşim.

Öz amcam.

hus, ji hus rizaye xwe de sedeqeya xwe da feqîrî. Ew hevalê min ê hus e.^([Ji bo vê maneyê çavkanî hewce ye. (+) ])


öz kardeş

birayên hev ên heq, xwişk û birayên hev ên hur


öz su

şîrik, şîlg, şîrav, avşolk (ji bo riwekan)

Mide öz suyu.


özdek

mal, eşya, têkber (eşyayê ku ji bikaranîn, veguhastin û herckirinê re hazir e)

ayniyat (li kargehan, beşa ku bi eşya û hûrmûran re eleqedar dibe)


öze

Gülmek insana öze bir durumdur.


özel girişim

rahijmendiya serbest, teşebûsa hur, teşebûsa kesîdeyî, sektora arizî


özel girişimcilik

rahijmendiya serbest, muteşebîsiya hur (biriyle )


özeniş

xwezîpêanîn (ji bo kar û awayê xwezîpêanînê)


özerklik

xweserî, xudmuxtarî, muxtariyet, otonomî


özgü

Yanlızlık Allaha özgüdür.


özgün

nûser, resen (dahênana ku naşibe tu tiştî, bixweser e)

resen, esl (tiştê ku ne werger e, resen e)


özgür

serbest, azad, azade, aza, hur (kesê ku tu zordarî û zêfanî li serê tune)

azad, serbest, serbixwe (welat û neteweya ku bi serê xwe ye, ne bi tu kesî ve ye)

Özgür ülkeler.

serbest, azad, azade, aza, hur (kesê ku kare bi serê xwe tevgere, bi serê xwe biryara xwe bide û ne bi kesî ve)

Herkes özgür, istediği gibi davranır.

Her kes azad e, çawa dixwaze dikare wilo tevgere.

azad, serbest, gerdenazad, hur (kesê ku ne bende û kolê yekî dî ye)

Demokrasi özgür bireylerin oluşturduğu bir düzendir.

Demokrasî navê wê sazûmanê ye ku takekesê azad ew çêkirine.

azad, serbest, hur (kes û tiştê ku serbixwe ye, ne di bin pişkinin û kontrola yekî de ye)

Özgür basın.

azad, serbest, hur (kesê ku ji pest û pêkutiyên civakî re mil danayne)


özgürlükçü

azadîxwaz, serbestîxwaz, azadîperwer, azadîpurest, azadîparêz


özgürlükçülük

azadîxwazî, serbestîxwazî, azadîperwerî, azadîperestî, azadîparêzî


özleyiş

bêrî, bêrîkirin (ji bo kar û awayê bê-rîkirinê)


özleştirme

xwerûkirin, arîkirin, sadekirin, safîkirin


özleştirmeci

xwerûker (xwerûkirina zimanekî ji peyvên biyanî)


özümleme

xunaf, ferikan, dehan, gewiran, anabolizma


özümlenme

xunifîn, ferikîn, gewirîn, dehîn, bişivîn


özür

Adamın özürlerini hep saklıyor.

Bu elbisenin bir özrü var.


öç alma

tolbazî, tolhilanîn, tolvekirin, heyfstendin


öğe

hêman (ew parçeyê ku tiştekî hevedu-danî anîne pê)

Cümlenin öğeleri.


öğlenci

xwendekarê danê êvarê (xwendekarê ku piştî nîvro diçe dibistanê)


öğrencelik

hînkarî (tiştê ku cara pêşîn ji bo hînbûnê tê kirin)


öğrencilik

xwendekarî, suxtetî, qutabîtî, telebetî, şagirtî


öğrenim

Yüksek öğrenimini tamamlamış.


öğrenim belgesi

belgenameya xwendinê, belgeya tehsîlê, tesdîqname

sertifika (ku di kurs û tiştê wisa de didine xwendekaran)


öğreniş

hînbûyîn, hobûyîn, hutbûyîn, hewisîn, fêrbûyîn, elimîn (awa û karê hewisînê)


öğrenme

hînbûn, hobûn, hutbûn, hewisîn, fêrbûn, elimîn


öğretim yardımcıları

alîkarên hîndekariyê, pisporên hîndekariyê


öğretiş

hînkirin, hokirin, hewisandin, fêrkirin, elimandin (kar û awayê hewisandinê)


öğretme

hînkirin, hokirin, hewisandin, fêrkirin, elimandin


öğün

Onlara günde üç öğün yemek veriliyor.


öğürme

hêlincîn, hilqîn, arqîn, arq (ji bo dengê vereşînê)


öğürtü

Hastanın öğürtüleri.


öğütçü

şîretker, şîretmend, şîretkar, şîretgêr, amojgar


öğütçülük

şîretkerî, şîretmendî, şîretkarî, şîretgêrî, amojgarî


öğütücü diş

diranê kursî, diranê paşî, diranê axiriyê


ücret

miz, mize, destmiz, pêrenç, mizd, ucret, heq (dirav û malê ku di bergîdana xebatê de tê dayîn)

Ücret emeğin karşılığıdır.

Kira ücreti.


ülke

welat, memleket (herêma ku ji ji ber taybetiyeke xwe lê tê fıkirîn)

Dünyanın gelişmemiş ülkelerini geziyorum


ümit dünyası

bihara dilan, her kes biharan bi dilê xwe tîne


ümitlendirme

hêvîdarkirin, umûdwarkirin, meferdarkirin, bihêvîkirin


ümitlenme

bihêvîbûn, hêvîdarbûn, meferdarbûn, umûdwarbûn


üniforma

unîforma (cil û bergên fermî yên hêzên çekdar)


ünite

Dersin birinci ünitesi.

Askeri ünite.


ünlem işareti

nîşaneka baneşanê, bangnîşan, nuqtebang, xala sersûmê


ünlenme

navdarbûn, navdan, dangpêketin, navdayîbûn, navûdengdan


ünlü

navdar, namîdar, gîzanî, binavûdeng, navdayî


üremi

uremî, di tipê de di xwîna mirovde zêdebûna ureyê


üretici

hilberîner, berhemdêr, berhêner, mustehsîl

berhemdêr (tiştê ku hilbirînê peyde dike û pê eleqedar e)


ürkekleşme

bizdonekîbûn, bizdokîbûn, habtoyîbûn, newêrekîbûn


ürkme

bizdîn, veciniqîn, ciniqîn, bizîn, ferihîn, hilfirîn, hilciniqîn, liçinîn, habitîn, silikîn, çoqîn, hilçenîn


ürkütme

bizdandin, veciniqandin, fenhandin, hilciniqandin, ciniqandin, liçmandin, habitandin, çoqandin, silikandin, hilçenandin


ürün

ber (tiştê ku di warê pîşesaziyê de ji madeyên xam tê bidestxistin)


üs

baregeh, wargeh, êwrgeh (cihê ku avahî û kereseyên ji bo pêkanîna erkekê, hatıye çekırin)«

Hava üsü.


üslupçu

şêwazparêz (nivîskarê ku şêwaza wî tê ecibandin)


üst

Damın üstü.

Taşın üstünden inip yere oturdu.

Lokmayı dilinin üstünde gezdiriyordu.

Üstünü değiştir.

Cilên xwe vêxe (an jî kincên xwe bişêlîne, derxe an jî ji xwe bike).

Onun üstü.

Üstü sana kalsın.

Üst makara.

Akşam üstü bize uğra.

Üstünden atmak.


üst baş

ser û bin, ser û guh (ji bo cil û bergan)


üstat

mamoste (di axaftinanavbera mêra'n de ji bo denglêkirinê tê bikaranîn


üstelenme

rikandin, libergerîn, dibergerîn, israrkirin


üstelik

Saatimi değiştirdim, üstelik olarak da para aldım.

Min saeta xwe guhart û min li serê pere jî stend.

Üstelik günde üç dört sefer istiyor.

Üstelik daha az söylüyorum..


üstenme

lixwegirtin, lixwegiran, girtina ser xwe, teahût


üstüme iyilik sağlık

em di bin stara Xwedê de bin, Xwedê hîfza (me) jê bike

wehda Xwedê be (gava mirov şaşwaziya xwe diyar dike vê dibêje)

Xwedê me jê dûr bide (gava ji tiştekî nepak tê axaftin ev tê gotin)


üstünlük derecesi

pileya rasertiyê, di Kurdî bi herî, tewrî û tirînê ev yek tê pê

En güzel kız sensin.


üstünlük duygusu

(üstünlük kompleksi) kompleksa raserbûnê


ütücü

kewîker, ûtîker (kesê ku cil û bergan ûtî dike)


üvey

zir (önek olar kulanır), marî (sonek olarak), ne helal, hilî (sonek olarak kullanılır)


üvey evlât

nevisî, kurhilî, zirkur (ji bo kuran), keçhilî, qîzhilî, zirkeç, keçmarî (ji bo keçan)


üvey kardeş

zirbira, biramarî (ji bo kuran), zirxwişk, xwişkmarî, zirxweng, zirxweh (ji bo keçan) kaynana zirxwesî


üveyik

tivîlk, goyîn, tivirg (Streptopelia turtur)


üzeri

Evin üzeri.

Öğle üzerleri gel.

Üzerine almak.


üzerlik

spind, îsfend, espender, ûzelg, ûzlerik, sipend, ûzelik


üzgünlük

xemgînî, xembarî, xemgîrî, xemdarî, melûlî, pozxînî


üzülme

kesirîn, kedirîn, keribîn, biberketin, pozxînbûn


üzümünü ye de bağını sorma

tirî bixwe li rez mepirse, tu xweyê xwarina xweyî, te çi jê ye


üç aylar

sê meh (li gorî salnameya heyvê mehên receb, şeban û remezanê)


üçkâğıtçı

kesê ku qumara bi sê kaxidan dide leyîstandin


üçleme

sisiyane (strana ku bêndên wê sê rêz in)


üçlü

Üçlü kâğız.


üşüme

efsirîn, sirîn, cemidîn, qefilîn, qufilîn, qerisîn


üşütme

efsirandin, efsartin, sirandin, cemidandin, qerisandin, qefilandin


şaban

debang, bomik, evdal, xêt, xêtik, xêv (argo)


şahadet parmağı

tiliya nîşandekê, tiliya îşaretê, tiliya eşhedê


şahadetname

guvahname, şahadetname (belgeya pesendkiri)


şahıs

Üçüncü şahıs zamiri.


şahmerdan

şahmerdan (makîneya ku singên avahiyekê dikute erdê)


şahsiyat

karên kesîdeyî (karên ku aîdî kesekî ne)

kesîdeyî (gotinên ku li ser jiyana taybet tên gotin)


şak

Şak diye yüzüne vurdu.


şaka yoluyla

bi henekan, bi qestûkan, bi henekî, bi yarîkan


şakacılık

henekoyîtî, henekerî, henekbazî, henekvanî, yarikerî, tewzekerî, galtekerî, yaranîkerî, tiranekerî


şakalaşma

bihevhenekkirin, pevyarîkirin, bihevgaltekirin, pevhenekkirin, pevleqkirin, pevgaltekirin


şakıma

wîçîn, vîçîn

şîqîn, şeqîn (ji bo xwendina stran û helbestan)


şakırdatma

şîqandin, şeqandin, rikrikandin, reqandin


şakırtı

wîçînî, vîçînî


şaklaban

şên, yarîker, henekvan, qerfok, şeqlevan


şaklabanlık

şênbûn, yarikerî, henekvanî, qerfokî, şeqlevanî


şaklatma

şelpandin, çelpandin, şîrqandin, daşeqandin, çerpandin, şeqandin, çeqandin


şamama

şemamok, lema şemamokê (Cucumis dudaim), lema şemamokê (Cucumis dudaim)


şamandıra

şamandira (ew heybera ku li ser avê ye û deryavan pê riya xwe derdixin)

şamandira (goga ku pergala girtinê tîne pê û jietal an jî plastîkê hatiye çêkirin û li ser avê dimîne)


şamar

palm, pam, tep, lemat, terpûsk, şeqam, şelpe, tepik, şemar


şamata

heytehol, hêwirze, helahela, hilborik, xirecir, hengame, şemete


şamdancı

şamdankvan (ew ê ku li serayan bi karê ronîkirinê re eleqedar bû)


şampiyonluk

qehremanî, qehremantî, şampiyonî, şampiyontî


şangırtı

şingînî, çingînî, şeqînî, xuşînî (ji bo firaq, piyan û tiştên wisa)

Cam şangırtısı.


şanslılık

bextyarî, bextewerî, bişansbûn, bitalihbûn, bisiûdbûn


şanssızlık

bedbextî, bextbireşî, bêtalihî, bêşansî, bêsiûdî


şansölye

şansölye (li Federal Almanya û li Awistiryayê serokê hikûmetê)


şapka

kumik, gupik (ji bo riwekan, bi taybetî jî, ji bo kuvarikê, gupika serî)


şapkalık

ê şewqan (tiştê ku bi kêrî çêkirina şewqeyê tê)


şarabi

xemrî, xumrî, şerabî (tiştê ji rengê meya sor e)


şarıldama

şirin, şûrîn, şûreşûrkirin, şireşir kirin


şarıltı

Derenin şırıltısı buradan duyuluyor.

Dengê şiriniya robarê jı vir te bıhîstin.


şarkı

stran (sîstema deng a ku bi aheng e û hin hîsan hişyar dike)

di muzîka Tirkî de parçeyê ku li ser evînê ye û xwediyê naqarat û naxmeyê ye

awayeke helbestê ku di rewşa çarineyê de ye û ji bo ku bê bestekirin tê nivîsîn


şathiye

şethiye (berhema menzum a ku cih dide henek û hîcwê)

şethiye (cureyeka helbestê ya tekyayê ye ku te de bi awayekî henekî bi Xwedê re tê axaftin)


şav

Şav duvar.


şayia

gotegot, nûçeya belavbûyî, gotegota belavbûyî


şaşakalma

şaşwazman, metelmayîn, heyîrîmayîn, şaşmîmayîn, behitîmayîn, kişmatî


şaşalama

heyirîn, şaşwazbûn, behitîn, şepiîn, hebitîn


şaşalatma

heyirandin, şaşwazkirin, behitandin, şepilandin, hebitandin


şaşılaşma

çavşaşîbûn, xêlbûn, qîçbûn, hewlbûn, wirbûn, şehlabûn


şaşılma

şaşwazbûn, metelbûn, şaşmîbûn, behitîman, şeqizman, sersûrman


şaşırış

behitîn, heyirîn, şaşmayîn, şaşbûyîn, şeqizmayîn


şaşırma

behitîn, heyirîn, şaşman, şaşbûn, şeqizman


şaşırtma

behîtandin, heyirandin, metelhîştin, aşiftandin, golandin, şelişandin, şaşwaz kirin

tewişandin, şilihandin, dilihandin, xelitandin

karê guherandina cihê şaxên daran an jî yê şitlê çîçekan, da ku hîn bêhtir mezin bibin


şaşkın

şaşwaz, behitî, metel, metelmayî, heyirî, şepilî, mitrî, aşifte, sersûr, hêtbet, sersûrmayî, ecêbmayî (kesê ku ramanên wî belawela bûne, li nava hev ketine)


şaşkınlaşma

behitîbûn, metelîbûn, şaşwazîbûn, şepilîbûn, mitrîbûn, heyirîbûn


şaşkınlık

behitîtî, metelîtî, şaşwazî, şepilîtî, heyirîtî, hêtbetî, sersûrî


şaşma

şaşbûn, heyirîn, behîtîn, metelman, şaşwazman, heyirîman, ecêbmayîman, şilihîn, dilihîn


şedaraban

di muzîka Tirkî de meqamek şeddadî (avahiya) pir mezin û zexm şedde bedîd, şede


şeddeli eşek

(kesê) qubede, bêkêr(argo) şedit tund, dijwar, no, bişidet


şefkatsizlik

nepiyarî, dilhişkî, nedilovanî, bêşefqetî


şehirci

bajarsaz, şehrsaz, şaresaz (pisporê bajarsaziyê)


şehircilik

bajarsazî, şehrsazî, bajar vanî, avasazî

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı : Wezareta Hawirdor û Avasaziyê


şehirlerarası

Şehirlerarası telefon.


şehirleşme

bajarbûyîn, şehrbûyîn (pêvajoyaezinbûna warê bajêr bi taybetî bi geşbûna pîşesaziyê re)


şehit

Ji osmanî شهید (şehîd), ji erebî شَهِيد (šahīd).


şehname

şahname (menzûmeya ku bi awayê mesnewî hatiye nivisîn û tê de pesnê hikumdaran tê dayîn)vv//m

şahname (dîroka ku bi awayêenzûmî hatiye nivîsandin)


şehnameci

şahnamenivîs (di dema Osmaniyan de beriya weqanivîstiyê, dîroknivîsê fermî)


şehremanetî

şehremanetî (di dema Osmaniyan de rêveberiya cîgahî ya ku karê zabitiya belediyeya îro dikir û bi karê paqijî û xweşikkirina bajêr ve mijûl dibû)

şareyar, şaredar, şehremanetî (li Tirkiyeyê şeklê pêşîn ê belediyeyê)


şehvet

şehwet (daxwaza pir zêde, xwesteke pir zêde)


şeker kamışı

levenê şekir, neyşeker, şewender (Saccarum officinarum)


şeker pancarı

çewênder, silk, silq, silqok, siyele (Beta vulgaris varapa)


şekerci

şekirfiroş, dukana şekirfiroşiyê (cihê ku şekir lê tê fırotin)


şekerlik

ê şekiran (tiştê ku bi kêrî çêkirina şekir tê)


şekerrenk

bi serê poz (ji bo nexweşbûna têkiliya dı navbera du kesan de)


şekilci

şêweperest, şêweparêz, awaperest, teşeperest, teşeparêz, şekilperest, şekilparêz, formalîst


şekilcilik

şêweperestî, şêweparêzî, awaperestî, teşeperestî, şekilperestî, şekilparêzî, teşeparêzî


şekillendirme

şêwandin, dirûvandin, şekilandin, dirûvdan, şekildan


şekillenme

dirûvîn, şêwîn, şêwegirtin, şêwegirtin, teşegirtin, şekilgirtin


şekilsizlik

bêşêwetî, bêawatî, bêdrûvî, bêşekilî, bêlewnî


şenlik

Bu adam gittiği yere şenlik götürür.

Ev mirov diçe ku bi xwe re şênayiyê jî dibe.


şerbetlik

şerbete (ew tiştê ku bi kêrî şerbetçêkirinê tê an jî, ji bo şerbetê hatiye veqetandin)


şerbetçi

şerbetfiroş (cihê ku şerbet lê tê fırotan)


şeref locası

locaya rûmetiyê (locaya taybet ku li cihê wekî tiyatro û sînemayê ji mêvanê rûmetiyê re hatiye cihêkirin)


şeref yeri

cihê mêvanê rûmetê e (veya şerefinize) ji şerefa te (an jî, ji şerefa we) re, badenoş, noşî canê te (an jî we) be


şerefe

noşîcan be, noşenoş, bi saxiya dê û bavan (ji bo gava ku alkol tê vexwarin)

şerefe, qatke (cihê ku li serinareye bang lê tê dayîn)


şerit

bendik, terîş, qeytan (ev ji bo zûlên caw û qumaş tê gotin)

İpek şerit.

Deniz şeridi.

Daktilo şeridi.

Sol şerit geçişe ayrılmış.

Şirita çepê ji çûnê re hatiye veqetandin.


şevket

(bi taybetî ji bo padîşahan) mezinatî, heybet


şevval

şewal (li gorî salnameya heyvêeha dehemîn)


şeyh

tarikat şeyhi


şeytan uçurtması

cureyek firfiroka ku ji kaxiz tê çêkirin


şiddet

Rüzgârın şiddeti.

şidî, zêdeyîtî, aşirîtî (ji bo hest û şêlan)


şifreci

şîfreker (ew kesê ku nivîsarekî şifre dike)

şîfrexwîn (ew kesê ku şîfreyan ji hev derdixe)


şilin

şîlîn (yekeya diravê ku li hin welatan û liêtingehên Ingilîzan tê bikaranîn)


şilt

Kara kuvvetleri şilti.


şımarıklık

şaqizîtî, gewîtî, sirtiktî, bifirtî, alostî, şûmîtî


şımarış

şaqizîbûyîn, gewîbûyîn, bifirbûyîn, sirtikîbûyîn, şûmbûyîn


şımarma

deliqîn, çiliqîn, şaqizîbûn, gewîbûn, bifirbûn, sirtikîbûn, şûmbûn, honnîbûn, pindoyîbûn, rûdîtin, rûgirtin


şımartma

deliqandin, çiliqandin, şaqizîkirin, gewîkirin, bifirkirin, şûmîkirin, alosîkirin, sirtikîkirin


şimdi

niha, nika, nûka, niho, nokenûke, naha, vê gavê (vêga), îcar

Şimdi daha güzel bir haberî duyacağız.

Anne şimdi gelir, ağlama.

Otubüs şimdi geçti.

Otobûs a hîna derbas bû (an jî otobûs qasek berê bihurî).

Ben görevimi yaptım şimdi onlar gereğini düşünsünler.

Min vatiniya xwe anî cih, êdî çi hewce dike bila ew biramind.


şimşir

kevot, şimşad, şimşir (Buxus sempervirens)

şimşad (tiştê ku ji vê darê hatiye çêkirin; wekî kevçiyê kevot)


şıpın işi

karekî hêsan, tiştê ku bi hêsanî û zûka tê kirin


şıpsevdilik

dilkoçerî, dilparsekî, dilçûçikî, dilsetî


şipşakçı

wênekêşê ku li kuçeyê di nava pênc deh deqîqeyan de wêne dikişine û difıroşe


şipşakçılık

karê wênekêşiya li kuçeyê ku di nava pênc deh deqîqeyan de wêne dikişine û difıroşe


şırıltı

şirînî, şûrînî


şist

şekirok, kevirê vereqê (kevirê birqok, kevirê ku perik dide)

navê zanistî yê molozan jeo şistli kevirê şekirokî


şitaiye

şîtaiye (di edebiyata dîwanê de helbesta ku ji xwe re zivistanê dike mijar)

şîtaiye (destpêka qesîdeya ku li ser zivistanê ye)


şıvgın

fidan, hodar (fidana ku li guliyê dara kevnar dikevin)


şiş

wermî, perçifandî, werimandî, pingurandî, pifdayî, himandî

werm, dindoq, doq, kol, kolî, hewdan, nepx, coq, pûf, mitilok, perç, pol, polbus (cihê ku werimiye)

lişîşêxistî, şîşkirî (ji bo tiştên ku li şîşê hatiye xistin û wisa hatiye pehtin)


şişe

Bir şişe şarab.

çîtik (ku pê derzên textikên xaniyan digirin)


şişirme

nepixandin, nixifandin, werimandin, perçivandin, pifdan, himandin, nefiqandin, werpixandin, zifirandin


şişkinlik

nepixandîbûn, nixaftîbûn, werimandîbûn, perçivandîbûn, pişpişandîbûn, pifdayîbûn


şişme

nepixîn, nixifîn, werimîn, hemîn, nefiqîn, pifîn, werpixîn, zifirîn


şufa hakkı

mafê şûfayê hiq şuh şox, şûx (ji bo jinan)


şura

Şuraya oturmuştu.


şâhıs

rewta ku pê erd tê pîvan û bi kirt û işaret e


şölen

çeşn (civîna xwarinê a di wesfeke dînî de)


şövalye

şovalye (di dema Romaya Berê de ji sê çînan endamê çîna duyemîn)

şovalye (di Awrûpaya Serdema Navîn de nêçîrvanê siwar ê esilzade ku ji bo hin mebestan hatiye hêvotin)

şovalye (di pergala derebegîtiyê de nasnava herî biçûk)

şovalye (di roja me deişane û belgeya şerefê ku hikûmeta fransî dide)


şövalye yüzüğü

gustîrka qaşmezin (gustîrka ku qaşa wê stûr û bigoşe ye)


şövalyelik

şovalyetî (damezraweya derebegitiyê ya ku şovalye pêgirê wê ye)


şükran

spasî, şikrîm, şêkirdarî, stayîş, minêkarî, minetdarî, şûkran


şükretme

evrandin, şêkirandin, spaskirin, şikurkirin


şükür

Allaha şükürler olsun.


şüphe kurdu

şika ku mirovan pir diqilqilîne yok şik nîn e, guman nîn e, wekî din nabe


şüphecilik

gumankerî, şikberî, bedgumanî, şupekerî, septisîzm


alışveriş

sohbet, mizakere, gotûbêj, mitalekirina li ser mijarekê


dudak tiryakisi

dûnexwer (kesê ku cixare dikişine lê dûyê wê naxe)


duhuliye

miziya têketanê (ya derekê wekî konser, sinema, şano û hwd)


dukalık

welatê ku di bin rêveberiya dukekî de ye


duraç

por (Ibinik (ku peyker, stûn û tiştên wisa li serê tên danîn)


durultma

zelilandin, zelandin, cincilandin, zelalkirin


ay parçası

Eynî periya rojê ye, wekî heyva çardehşevî ye, mîna şemala çirayê ye (ji bo jin û keçên bedew)


barut fıçısı

wekî agir û barûdê ye (ji bo cihê ku dike lê şer an jî tevlihevi biqewime)


baştan kalmış

xizmetkirî (ji bo eşya û malên ku ji hêla kesên din ve hatibe şixulandin)


beşik kertme

bêşikkertme, niqirkirî, nîşankirî, bêşkêrtim

Ayşe Remzi'nin beşik kertmesidir.


buzul dönemi

serdema qeşayiyê, serdema bestelekê, serdema pleîstosenê


duma

Dûma (di heyna çar de parlamentoya Rûsyayê)


kapsamına alma

xistin navê, kirin navê, kirin berê, xistin berê

Fikir suçlularını da af kapsamına alınması için çalışıyor.

Ji ber ku tawanbarên ramanê jî bikevin ber efûyê, dixebite.


kaptan köprüsü

pira kaptaniyê, koşka kaptaniyê (di keştiyan de)


otağ

sewan, çardaq, xiwe, xêbet, xîme, otax (konêezin î xemilandî)


Ayşe

Ji erebî عَائِشَة (ʿāʾiša).


dizüstü

Wergerandina yekser ji îngilîzî laptop, herwiha wek diz + üstü.


ustabaşı

serkarger, honas, serokê karkeran, serhoste


gök kuşağı

kevanê nebî, keskesor, heftreng, bûka baranê


burjuva

halxweş, burjiwazî, burjiwa: bi taybetî ji kesê bajarî ku rewşa wî ya madî xweş be û hêza xwe ji wê distîne


yokluk durumu

Di hin zimanan de forma navdêran ya ku diyar dike ku tiştek nîne yan bêyî wê ye. Di kurdî de li şûna wê formê pêşgira bê tê bikaranîn


özdeyiş

wecîze, pend, aforîzm, pend, şîret, aforîzm, maksîm, aforîzm, apoftem


Afrikanca

afrîkansî
zimanek cermenî yê pirr nêzî holendî ye û bi taybetî li Efrîqaya Başûr tê peyivîn


ilgilendiren

ser bi kesekî yan tiştekî ve,
têkildarî kesekî yan tiştekî,
pêwendîdarî kesekî yan tiştekî,
eleqedarî kesekî yan tiştekî,
endamê/a tiştekî


ilişkinlik

aîdbûn, têkilî, pêwendî, eleqedarî, endamtî


rubi

yaqût, rubî,
kanzayek req û bihagiran yê sorî tarî


yandaşlık

girtina aliyekî, piştgirtina aliyekî li hemberî aliyê din


Fırat

Firat: çemek e ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûr-Rojavaya Kurdistanê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Dîcle û bi hev re dirije kendavê
(dirêjahiya wî: 2 700 km)


seccade

cilnivêj, sicade, meyzer, şalik, şalika nimêjê


taşak

gun, tirrk, hêl, hêlik, gunik, ritil, batî, heya


ilave

Ji osmanî علاوه, ji erebî عِلَاوة (ʿilāwa, “zêdekirin”).


meslekdaş

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre meslektaş (“hevpîşe”).


kullanıma hazır

(bi maneya "anahtar teslimi") miftezivir, kilîldager, bi awayê ku hazir be bo bikaranînê


kellepaça

Ji farisî کلهپاچه.


amca oğlu

Bu benim amca oğlum.


Azrail

Ji erebî عِزْرَائِيل (ʿizrāʾīl).


çömlek

sihûn, kûzik, kûz, dîz, dîzik, kedûn (ji bo qûşxaneya ji xweliyê)


el kitabı

pirtûk dest, destepirtûk, pirtûka destan


evlat

Ji osmanî اولاد (evlâd), ji erebî أَوْلَاد (ʾawlād).
Reh: و ل د (w-l-d).


Fransız

fransî (gelê ku li Fransayê dijî û kesê ji nîjada vî gelî)


iç işleri bakanlığı

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre içişleri bakanlığı.


içecek

Ji osmanî ایچهجك (içecek), ji proto-tirkî *ič- (“vexwarin”).

meşrubat

vexwarin, vexwarbar, vexwarî, aşav, aşam


içtüzük

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre iç tüzük.


ilkokul

dibistana seretayî, dibistana destpêke, xwendegeha peşin


ipucu

serbend, serişte, qîl, sermijar, sermesele, delîl, serben


isyancı

dijraber, îsyankar, serhildêr, yaxî, serxwerabûyî


mahkum

Ji erebî محكوم (meḧkum, “hukimkirî, cezakirî”)


mayıs böceği

gûgerîn, kêzika rêxê, gagole (Melolontha vulgaris)


öte beri

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre öteberi.


sütun

Alev sütunu.

Su sütunu.


parıltı

birq, çirûsk, çirûsk, çirisk, çirs, birs, birîsk


kemend

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kement.


semizotu

pimpar, pirpar, pelpîne, parpar, pîrqelaçik, pirparik, pirpirim, pirpir (Portulaca oleracea)


gang

Madeya bêqîmet yê ku xwe li dora cewherekê an jî kevirekî giranbuha pêçaye an li balê cih digire.


istemci

talib, xwazgîn, dilxwaz, viyer, xwazkar, karniyar, telebkar


seçili

neqandî, jibartî, bijartî (tiştê ku ji nav tiştan hatiye neqandin)

Seçilmiş kumaş.


laboratuvar

taqîgeh, ezmûngeh, laboratiwar, tecrûbexane

Fizik laboratuarı.


Birleşik Arap Emirlikleri

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q256 (tur)-ToprakM-Birleşik Arap Emirlikleri.wav


binyıl

hezarsal, hezare, milenyûm, hezar sal, her heyama ku ji 1 000 salan pêk tê


şeniyet

Ji erebî شَأْن (šaʾn, “tişt”).
;Çavkanî
* Nişanyan, Sevan, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî): şeniyet


İran İslam Cumhuriyeti

Komara Îslamî ya Îranê (Navê Îranê yê fermî)


çölyak

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


katma değer vergisi

Baca Nirxê Zêdekirî; baca ku ji veguhastin/danûstandina mal/sermiyan û xizmetan re hatiye dakirin


Amerikan

amerikayî, amerikî, amerikan, amerikanî (kesê ji gelê Dewletên Yekbûyî yên Amerikayê)

Amerikan yazarı

amerikayî, amerikî, amerikan, amerikanî (tiştê ku xweserî Amerikayê ye)

Amerikan malı.

Amerikan bezi.


deviance

averêbûn, xericîn, jirêketin, jirêderketin, rêberdan


batarya

batarya (yekîneya biçûktirîn a topavêjiyê)

batarya (di keştîcengan de beşa ku lê top hene)

elektrik bataryası


peşpeşe

li dû hev, li pey hev, li pişt hev, li ser hev


zağarcı

tolevan (di heyna împeretoriya Osmanî de erkedarê ku li segên nêçîrê dinihêrt)


çalgı çalmak

li saz xistin, saz jendin, li amûreke muzîkê dan


erişkin

kahîl, temam (kesê ku gihîştina cestê wî temam bûye)


gemilik

keştîxane, tersxane (cihê ku keştî lê tên çêkirin)


ivinti yer

cihê şîp (di çem û robaran de cihê ku av lê bi şid diherîke)


toros köknarı

Cûreke ji darên kajê ye ku li Sûriye, Libnan û Tirkiyeyê peyda dibin.


yemlikotu

pinc, penc giyayeke kûvî û bejî û xwerbar e ku jin û keçên ciwan biharî di demsala meha nîsan û gulan de diçin van giyan hildiçinin jibo xwerinê


yemlik otu

pinc, giyayekî xwerbar û kûvî ye ku ji aliyên jin û keçan va zehf tê hezkirin û biharî di mehên nîsan û gulan de dema hilçinîna pincarî de tê berhevkirin û xwerin


emmi oğlu

Bu benim emmi oğlum.


abartı

Pirole, fîşal, çilwerî, zêderoyî, mubalaxa.


abur cubur

berçovî, çevrînok (li herêma Farqînê), tehmtîtik, elîçk, tametîsk (devera Sîpanê), kakil kuncil (li herêma Meraşê).


soğuk renkler

rengên reş, rengên sar (lacîwert, mor û tonên wan)


çiçek

gul, çîçek (ji bo beşa riwekên ku organên zêdebûnê hildigirin û beşa wê ya sor a bêhnxweş)


gece hayatı

jîna şevbihêrkan, jiyana şevê (kesê ku miriyê şahînetên şevan e)


herifçioğlu

kerê çolê, herê dera hanê (kesê tiştê ku jê nayê hêvikirin, dike û yên din jê aciz dibin)


oturtmalık

sal (asasê avahiyê yê ku bi qasîetreyekê ji erdê bilind e)


pamuk balığı

çeşîdekî semasiyan e (Carcharius glaucus)


frenk asması

Cureyek lavlavka ji familyeya mêwan ku di payîzê de rengekî xweş li pelên wê peyde dibe.


yel esmek

ba gobilîn, ba wezîn, ba leqîn gibi wekî bayê, bi lez û bez


yüzük takmak

gustîrk pê ve kirin, hungilîsk kirin tiliya (yekî)


basın konferansı

konferansa çapemeniyê, civîna rojnamevaniyê, preskonferans.


teakub

Ji osmanî تعاقب (teâkub), ji erebî [Peyv?]akîb.


lejant

mifteya xerîteyê, di nexşe, grafîk û tiştên din de ji qismê ku maneya nîşan û sembolan îzah dike re tê gotin. rêbernameya nexşeyê


cam göz

kesê ku çavê wî ji cam e, di şûna çav de cam kirine kuna çav


alışveriş merkezi

Navenda danûstandinê, merkeza kirîn û firotinê.


abacı kebeci

mirovên ku kes nizane ka bezê guhê bavê (wan) ji ku ye, mirovên ku kes weqî û rîtila (wan) nas nake, kesên bêesl û fesl, mirovên nedîyar, mirovên meçhul, mirovên nenas


abandone

abandone (ji lec û tiradê vekişîna boksor, di nîvî de hiştina tiradê)


abanma

xerpişîn, ebandin, xwe dadana bi ser de, xwe avêtina serê, xwetêwerkirin, lêlefîn


abaşo

Bi xelat girêdana gemiyê ji pêş an jî, ji paş ve bi reşahiyê ve der


Abaza

abxaz (gelekî ku li bakurê rojavayê Kafkasyayê dijî û kesê ji vî gelî)


abı hayat içmiş

mûyê xwe bi ciwanan re diqusîne, ava heyatê (jîyanê) vexwarîye, (ji bo mirovê ku salmezin e lê wekî ciwanan tevdigere tê gotin)


abis

nax, abîs (cihê herî kûr yê okyanûsan û devera ku tîrêjên rojê nagihîjinê)


acarlık

lexgîrî, çipikî, çelengî, şipilî, hêzdarî


acayipleşme

sosretbûn, seyrbûn, mostrebûn, ecayîbbûn


acayipleştirme

sosretkirin, seyrkirin, mostrekirin, ecayîpkirin


Acembuselik

meqameke hevgirtî ye ku di muzîka Tirkî de tê bikaranîn


ada tavşanı

ajeleke biguhan e ku dişibe kêrgoşkê û ku hinek cureyê wan tên kedîkirin (Aryetolagus cuniculus)


adımlık

pê, gav (tiştê ku dirêjahiya wê bi qasî pêyekî ye)

çok uzak değil bir adimlik yer pir ne dûr e, gavekî cih e (an jî qevzek e)


adliyeci

erkedarê dadiyê, edliyevan (erkedarê pîşeyî yê li edliyeyê)


aerobik

ayrobîk, werzişeke ku li ber muzîka bi lez tê kirin,


Afrika domuzu

heywanekî ku dişibe berazan û yeksimî ye, li Afrîkayê dijî û çermqalind e (Phacochoerus aethiopicus)


ağır lokma

kesê çetin û dijwar, kesê ku jiheqderketina (wî) zehmet e

karê ku jiheqderketina (wî) zehmet e karê ku kirina wî zor û dijwar e


ağzına geldiği gibi

hema çi hate ber dev, hema çawan hate ber dev


akıl kumkuması

hamê hama aqilê fama, (yek) kabê çik e, (ji bo kesê jîr û zana)


aktinit

aktînît (navê pişkdar ê elementên aktînyûm, toryûm, protaktînyûm, tûlyûm, plutonyûm, amerîkyûm, kuryûm û berkelyûmê)


Alman gümüşü

mayşor (pêkhatiyeke ji çînko, sifir û nîkel ku dişibe zîv)


Alman papatyası

cureyeke beybûnê ye ku li naverasta Ewrûpayê hêşîn dibe (Anthemis mobilis)


Almancı

Almanvanî (karkerên Tirk û Kurd ku li Almanyayê dixebitin)


amentü

amentu, duayeke bi erebî ye ku tê meneya “min ji xwedê, ji melayîketê wî, ji kitêbên wî, ji pêxemberên wî, ji roja axretê, ji qederê bawer kir û em dîsa bawer dikin ku xêr û şer ji xwedê ye”


arazöz

avreşok, amraza ku şînahîya li ber rêyan av dide


arılaştırma

xwerû kirin, saf kirin, zelandin, zelilandin


Arnavut kaldırımı

peyariya berkirî (peyarêya ku bi kevirên gir û hûr û bi awayekî serobero hatiye çêkirin)


artçı deprem

erdheja peyhatî, erdhejên ku piştî erdheja mezin tên, û ji ya pêşiyê piçûktirin


Aryanizm

Aryanîzm (mezhebeke filehî ku di sedsala IV, de ji hêla keşe Arius ve hatiye avakirin û xwedantiya Îsa red dike)


assolist

assolîst, kilambêjê navdar ku di dawiya bemamê derdikeve şanogehê


Atatürkçülük

Kemalîtî, Kemalîzm, Ataturkîtî, Ataturkparêzî


ayaklı gazete

qijika hewarê, xebercî xêro, qijika mizgînê, defa hewarê


az buz değil

(tiştekî) ne ew çend hindik bûn, ne hindik e


Babaîlik

Babayîtî (mezhebê ku di sedsala XIII, de ji aliyê Baba Îsheq ve hatiye damezirandin)


Babîlik

Babîtî (doktrîna dînî ya ku di sedsala XIX, de li Îranê Ali muhemmed Bab hîmê wê daniye)


bacak kadar

heye çar tilî, bi qasî bihost û nîvekê, qasî bihostekê, pizikek


Bahaîlik

Bahaîtî (olek e ku ji Babaîtiyê zêde bûye, ji bilî Îranê li Ewrûpa û Amerîkayê belav bûye)


bal kelebeği

celebek mînmînika ku zirar û ziyanê dide kewara mêşan (Balleria mellonella)


balaban kuşu

çûkeke gir a ku li avzêmka dijî, goştê wê bibez û xwarina wê giran e (Botaurus)


balbal

kêl, kuç, di heyamê berê de, kevirê ku tirkan didanîne ber dora tirbê


banço

banço (amûreke muzîkê ku dişibe gîtarê, pênc an jî ji pêncan zêdetir têlên wê hene û reşikê Amerikayê bi kar tînin)


bankamatik

bankematîk, mekîneya ku bîst û çar seetan karê pereyan dike


barbekü

argûn, bi piranî di berbanan de cihê di dîwêr de ku mirov goşt lê dibirêje


barma

gava deng li meyxanevanên kal ê Rûm tê kirin tê bikaranîn


başlahana

cureyekî keleman e ku pelên wê di hev de û serê wê topikî ye (Brassica oleracea)


baştarda

cureyek cengkeştî ku demên berê di stola Osmanî de hatiye bikaranîn


başülke

serekwelat, welatê serek (di împeratorîtiya mêtîngehan de welatê ku serekê mêtîngehan e)


Bedevîlik

Bedewîtî (terîqeteke sûn'î ku di sedsala XIII, de ava bûye)


beyaz yalan

virên ji bo xwedê, derewa xêrê, virên heqîb lê kirin, (derewa ku li şûna xisarê sûd û feydeyê dide mirov)


bilgi işlem

Zanînkirarî, birêvebirina karên ku bêhtir bi agahdan û cîhazên weke wê têne kirin.

Di sazîyan de cihê ku ev kar lê tê meşandin.


Bolşeviklik

Bolşevîkî (tevgera şoreşker ku di despêka sedsala XX, de derkete holê û ji hêla Lenîn ve hate bipêşvebirin)


buğdaygiller

famîleya genim (ku tê de riwekên mîna genim, ceh, birinc, çewder, qamîş, karûş û tiştên wisa cih digirin)


buğu evi

ji ber nexweşîn û mîkroban, cihê ku kinc, cil û berg lê tên kelandin


bukalemungiller

famîleya margîseyan, famîleya bûqelemûnan


bulaşıkçılık

derdanşotî, firakşotî, amanşotî, qilêwkarî


bulaşkanlık

têgerî, gincî, zilqokî, zeliqokî, mizelqî


bulaşma

Vedirîn, Ev nexweşî ji te vedirî min. Nexweşiya koronayê vedirî hemû gundiyan.


buldok

gemal, buldok (Canis familliaris molosus hibernicus)


burkma

fistiqandin, fikandin, çerqizandin, velîstandin, tehinandin


burkucu

dilxewirîner (tiştê ku dil dixewirîne, dikewgirîne)


burkulma

fistiqîn, velîstin, tehinîn fikbûn, ferqizîn


buruşma

qermiçîn, avciqîn, gelviçîn, qurmiçîn, qerçimîn, gelpiçîn


buruşturma

qermiçandin, qirçimandin, qermûçandin, gelviçandin, qurmiçandin, avciqandin, qerçimandin, gelpiçandin


butafor

ji bo sehneyê têkberên pêwist ên leyîstikê


butaforcu

pisporê ku ji bo sehneyê têkberan çêdike


butikçi

bûtîkvan (kesê ku dukana bûtîkê dişixulîne)


buyot

torbikê ava germ e ku ji bo pêgermbûnê mirov dike nav cihê xwe


cezerye

helîl, cureyekî şîranîyê ye ku di nav de, bindeq, fistiq, helîl û şekir hene


çadır kent

konbajar, bajarê buhûrbar ku ji konan pêk tê


çadır tiyatrosu

konşano, koma şanogeriyê ku leyîskên xwe di konan de pêşkêş dikin


çarpılan

lêkdayî, di kirara lêketinê de jimara ku pêşiyê tê nivîsandin û tê dubarekirin, lêcar (mat), multiplicand


çarşamba karısı

çelepeyî, (jina ku kepira porê wê lihevketî ye û kinc mincên wê qirêjokî ne)


çizgi filim

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çizgi film.


Deccal

Decal, Tecal (li gorî baweriya olî kesê derewîn ê ku tê bawerkirin wê nêzî qiyametê rabe)


degaj

degaj, di futbolê de, wextê ku qalevan, lingê xwe bi şid li gokê dixe


dekoder

dekoder, ji bo stînerên elektronîk, cîhaza ku şîfreyê dibîne


dev aynası

eyneya ku heyberan ji rastiya wan zêdetir gir nîşan dide (kendini)


devre mülk

dewremulk, bi taybetî li herêmên betlaneyan, xanîyên ku ji bo hinek demên kin têne firotin


digerkâmlık

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre diğerkâmlık.


dil otu yemiş

aşê betalan, perdeya devê (yekî) qetîyaye, lewçe, bêjok, çeqçeqî, devtijî, şewşewokî, xeberdok, bi dev û çen


dil peyniri

penêrê ku ji şîrê mihan tê çêkirin û bêxwê û rûn e


dilbasan

alavekî hekîmiyê ku didin ser ziman û li gewriya mirov dinêrin


dilenci çanağı gibi

eynî parsa mitriban e, wekî parsa qereçîyan e


diş buğdayı

danûyên serê zarokan (ku bi serê zarokê hê nû diran derxistiye de, tê kirin)


döpiyes

bedlê jinan, bedlê jinan ku ji etek û çakêt pêk tê


Duma

Dûma (di heyna çar de parlamentoya Rûsyayê)


dübel

dubel, ji bo ku burxiyek di diwêr de baş bisekine, hêlina plastik ya ku berî burxîyê dixine dîwêr de


ebedîleşme

abadînbûn, cawîdanbûn, demande bûn, sermedîbûn, ebedîbûn


ebedileştirme

abadînkirin, cawîdankirin, sermedîkirin, demandekirin, ebedîkirin


ebedilik

abadînî, cawîdanî, dehimî, demandeyî, sermedîtî, bênayî, ebedîtî


ebelik

pîrikî, dapîrokî (ji bo pîrika ku zarokan dide welidandin)

himalikî, himîçkî, hoçikî, hilikî (di leyza zarokan de)


eğrelti

otu tilîper, sexes, mendo (Dniopteris filix-mas)


eksilen

kêmbû, di kirarîya derxistinê de hejmara pêşî, ya ku kêm dibe


ellenmiş dillenmiş

fîstansor, dêlika biba, (jina ku navnotî bi pey ketîye)


enayi dümbeleği

kesê pir xêt, xetirmend, pir xirexavî, bêhiş, ehmeq


etek bezi

potê bin, paçê bin, paçê mîzê, (ji bo zarokên di pêçekê de)


filiskin

cure giyayekî ku bi qasî du sê santîman ji erdê radibe (Mentha pulegium)


fön

şikildana porê, biziwakirin û şikinandinê, şikildana porê


Fransızlık

Franstî, Frengtî, Frengsawîtî, Fransiztî


Frenk asması

cureyek lavlavka ji familyeya mêwan ku di payîzê de rengekî xweş li pelên wê peyde dibe (Ampelopsis)


Frenk çileği

çeşîdekî tûfrengiyan ku gir, sor û bêbêhn e


Frenk maydanozu

riwekeke ji famîleya bexdenûsan, ku ji ber xwe ve hêşîn dibe an jî li bexçeyan tê xweyîkirin (Anthriscus cerefolium)


Frenk menekşesi

çeşîdek riwekeka ji famîleya tivran ku kûlîlkên wê xweşik û bêhndar in (Hesperis)


fünye

fûnye, qepsûla ku barûdê pêdixe û teqînê çêdike


Gagavuz

Gagawiz (tirkên fileh ên ji mezheba ortodoks)


gastroskopi

gastroskopî (mueyneya ku bi gastroskopê tê kirin)


gayya kuyusu

cihê waweylê, (cihê ku tevlihevî tê de heye)


gebe kalma

bergirtin (kadinlarin dişinda bûtûn dişilerin) , bitkilerin meyve tutmasi


gerekseme

pêdivî, pêwîstî, hewcetî, hewcedarî, lazimatî


gerektirme

vîn, vêtîn, gerekkirin, hewcekirin, pêwîstkirin


Germanistik

Germanîstîk (zanyariya ku zimanê Germenîk ji xwe re dike mijar)


giren

ximam (ji bo hewaya piçek biewr û mij e)


güpür

gûpir, tenteneya ku bi mekîneyê hatiye çêkirin


halaçlık

kevanjenî, kurincî, libûdîtî, tavnejenî, perekerî, libûjenî, livajenî


halâvet

şîrînî, şîrîntî


Hanefîlik

Henîfîtî (yek ji mezhebê ehlê sune yê Îslamê)


hava parası

pereyê ku bêyî kedrijandinê û bêbergîdan tê dayîn


havadis

(piraniya hadise) bûyer, dengûbehs, hewadîs


havhav

hewhew, hewok, kûço, hewo (di zimanê zarokan de)


havlama

hewtînî, ewtînî, kewtînî, rewîtîn, reyîn, eftîn, keltekelt


havlatma

hewtandin, ewtandin, kewitandin, rewîtandin, reyandin


havlayış

reyîn, ewtîn, hewtîn (awa û karê hewtînê)


hayalcılık

nîgaşwerî, aşopbazî, nîgaşperwerî, nîgaşperestî, xiyalbazî, xiyalkerî, nîgalperestî, xiyalperestî


Hazar

êleke ku li derdora deryaçeya Hezarê (Qezwînî) jiyaye


hecin

famîleya ajalên xweysimûçk ên ji hêştiran (Camellus dromedarlus)


hediyelik

hediyelik şeker şekirê diyariyê

ê ji bo diyariyê (tiştê ku ji bo diyariyan hatiye amadekirin)


Helenist

Helenîst (kesê ku li ser ziman, wêje, dîrok û çanda Helenan pispor e)


helik

xurdik, xurde, xilik, xîç, tîke (di lêkirina dîwaran de, kevirê hûrikê ku dikin nav keviran)


helme

helîme, helîse (gava ku xwarinek tê pijandin helîme dide, mîna birinc, nok û hwd)


helyodor

helyodor (kevirekî giranbuha ku di zêrkeriyê de tê bikaranîn)


helyograf

helyograf (amraza ku pê tîna tavê tê pîvan


hemati

hematî (sorgilorika ku bihemoglobîn sor bûye)


hemşirelik

perestarî, parêzdarî, xwişkîtiya dilovaniyê, hemşîre


hemzemin geçit

borîna hemzemîn, cihê ku rêbej û rêya trênê di ser hev re derbas dibe,


heyamola

gava ku keştîvan an jî karker bi hev re tiştek kaş dikin di şûna (haydê bikişîn, de bavê de, ha bavê minino ha” de dibêjin


hicri takvim

salnameya hicrî, salnameya koçî, salnameya ku hîcreta Pêxemberê Îslamê Muhemmed weke destpêkê qebûl kiriye


Hint keneviri

kinf, cût, benk, kirkir (Canabis sativa)


Hint sarısı

zerê nêzî karîbanê ku di wêneyê zeytî de tê bikaranîn


hoparlör

Deyn ji fransî haut-parleur.
;Çavkanî
* Nişanyan, Sevan, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî): hoparlör


Hristiyanlaşma

filehbûn, Îsawîbûn, mesîhîbûn, xiristiyanbûn, mexînbûn


Hristiyanlaştırma

filehkirin, îsawîkirin, mesîhîkirin, xiristiyankirin, mexînkirin


Hristiyanlık

filehî, filehtî, îsawîtî, mesîhtî, xiristiyanî

alema filehiyê, alema filehan, alema xiristiyanan


Hurufîlik

mezhebeke ku ji herfên Quranê hin mane û hikman derdixin


ibre

Ji osmanî ابره (ibre), ji erebî إِبْرَة (ʾibra, “derzî”).

Sayacın ibresi.


iciği ciciği

Binêre ıcığı cıcığı.


iç güvey

benîzava, zavayê navmalê, zavayê li ser malê


içerme

hewandin, vehewandin, hundirandin, îhtiwa


içimlik

bir içimlik kahvemiz kalmiş têra carekê qehweya me maye


içirik

tiştên ku dikin nava mitêlan (doşekan), mîna hirî û pembûyan


içiş

çayin içişi iyi vexwarina çayê xweş e

tütünün içişi gayet hoş kişana vê titûnê pir xweş e


ihtira

nûvedan, dahênan (tiştekî nû keşf kirin)ê


iltihablanma

ragirtin, axivîn, hilgirtin, teşenek, teşene


incirlik

erdê hêjîran (cihê ku darên hêjîran lê pir hene)


incitiş

rencandin, êşandin, tehlkirin, zêrandin (ji bo kar û awayê tehlkirinê)


infiratçı

tenahîparêz (ê ku alîgirî tenahiyê ye, tenêtiyê diparêze)


inkıraz

felişîn, parçebûn, belavbûn, ji navê rabûn


insülin

hormona ku li hemberî nexweşîya şêkir tê bikaranîn


ispinoz

cureyekî çivîkan e ku nikulkin, rengîn û dengxweş e


istatistikçi

heljimarnas, îstatîstîkzan (pisporê îstatîstîkê)


istavrit

îstawrît, navê masîyekî ku bêpûl e û hestîyê wî kêmin


isteklilik

arezûdarî, arezûmendî, xwezîkarî, minêkarî, lavakarî, xwestekarî, xwezyarî, xwezdarî


isteme kipleri

raweyên xwestiniyê (raweyên daxwazî, xwestinî, vînî û fermanî)


iyi saatte olsunlar

xwedê hîfza me ji wan bike, (gava qala cin û perîyan were kirin)


kader böyle imiş

qedera me wiha hatîye nivîsîn, li enîya me hatîye nivîsîn


kadırga

cure keştiya cengê ku hem bi xêliyê û hem jî bi bêrikan bi rê de diçe


kalburabastı

cureyekî şîrînayîyê ye ku ji hevîr, gûz, rûn û şerbetê tê çêkirin


kalemkâr

qelemkar (kesê ku bi qelemê di esrex û dîwaran de bi kolandinê nexş û nimûşan çêdike)


kaportacı

kaportasaz, kaportavan (kesê ku kaportaya otomobîlan tamîr dike)


karnıyarık

belezîz, bacanê dagirtî, balîcanê navqelaştî, xwarina ji balîcanan


keza kezalik

kar beyaz, keza sût, keza pamuk hepsi beyaz berf spî, şîr jî, pembû jî her wiha tev spî ne


kılkuyruk

cureyekî çivîkan e keskespî, terî dirêj û goçber e


Kızıl Elma

navê ku ji hêla Osmaniyan ve li Roma û Viyanayê hatiye danîn

bîrdoziya ku lê armanca wê ew e hemû Tirkên li ser rûyê cîhanê di bin banê împaratoriyekê de bîne bal hev


kızıl ısı

tîrmeh, hukmê germê (germa di nîvê paşîn a meha tîrmehê de)


kızılağaç

darsor, dareke ku keresteyê wê bi hêsanî tê bikaranîn


kızıllık

sorî, zerî (ji bo dema ku roj diçe ava), zeraq (gava ku roj hiltê)

Sabah kızıllığında çıktım yola.


kızma

silikîn, enirîn, silbûn, qarîn, qehirîn, hêrsbûn, behicîn, kizbûn, xeyidîn, hêrsketin, sûketin, sihketin, rizbûn, ingirîn

germbûn (ji bo çûkên mê ku wexta kurkketina wan tê)


kispet

derpîk, şalê teng û kin ku yên gulaşê dikin li xwe dikin,


koful

qofûl, di hucreyên riwekan de valahîya ku ava hucreyê tê de ye


kokpit

kokpît, di balafiran de cihê pêş ku ji bo murettebatê ye


kombi

kombî, amûra ku ji bo germkirinê tê bikaranîn


komplikasyon

komplîkasyon, bandora neyînî ya dermanan


konservatuvar

konservatuvar, dibistana muzîk, şano û baleyê


korgeneral

korgeneral, generalê ku merteba wî di navbera tûmgeneral û orgeneral de ye


kuymak

Xwarina ku ji ardikê garis, nîvişkê helandî û ji hinek penîr çêdibe.


kuyruksallayan

tûtirwask, dûvlerzîn, qûnhejhejok (Motacilla)


ladin

ladîn, dareke darîstanê ye ku qurmê wê rast, gûzikên wê bi jêr ve, kereste û reçîneya wê pir hêja ye


lambalık

bir lambalik gaz yaği donê têra lambayekê


lamel

lamel (cama tenik a çargoşe ku didin ser cama lamê ya mîkroskopê)


laminarya

lamînarya (çeşîdekî kevza deryayê) (Laminaria)


lanetleme

nifirlêbûyî, pûşîlkirî, lanetkirî, lanetbûyî


langir lungur

araba langir lungur bozuk yoldan geçti erebe di riya xerabe de bi gurmering derbas bû

leqleq (ji bo axaftina kesê ku bêbaldarî û armanc dipeyîve)


langust

langûst (ajaleke deryayî ye) (Palinurus vulgaris)


laskine

cure leyîstikeke ku bi kaxizên îskambîlê tê leyîstin


limitet şirket

şîrketa limîted, şîrketa ku li ser şirîkatîya tixûbkirî ava bûye


limuzin

lîmûzîn, cureyekî tirempêlan ku ji yên din dirêjtir, firehtir û lûks e


lohusa

çêl, duxeskan, distan, jina ku nû welidîye


lûmbago

birq, birûsk (êşa ku ji hindav de dikeve piştê)


mahlukat

(halê pirjimar ya "mexlûq" e) afirandî, mexlûqat


mahya

mahya, di şevên remezanên de nivîs an wêneyên ku di navbera mînareyên mizgeftê de têne daleqandin


makineli tüfek

mîtralyoz, tivinga ku kengî mirov pêlê dikê fîşekên xwe ser hevdû tavêje, reşaşe


makrome

karê ku bi tayê stûr û destan hatiye hûnandin


malı taşı

kevirê ku di şûna lenger de di qeyikan de tê bikaranîn


malkoç

serdarê nijdevanan (di heyna Osmaniyan de)


Maltız keçisi

cisnekî bizina Maltayê ye ku pir şîr dide


masat

mevred, hesta, kevirê hesta, alava ku kêran tûj dike,


maskeleme

rûpoşkirin, maskekirin, nixamtin, niximandin


maytap

meytab, cureyekî patpatokên hewayî ye ku ronahîya wê diberiqe


menderes

menderes, fetlok, di rêavên çeman de fetlokên weke tîpa “s”


merkezkaç kuvvet

hêza navendrevîyê, hêza dûrxistê, hêza ku cismekî ji navendê dûr dixe


mersin

mord, mûtik, kuncere, dara kulîlkspî, pelê wê her dem hêşîn û di çêkirina parfumê de tê bikaranîn


mesen

kesê ku piştvanekiya hunermend û zanyaran dike


mide bulantısı

dilê yekî xelîn, dilê yekî li hevketin, dilxelîn


mikrodalga

hûrepêl, pêlên elektromanyetîk ku dirêjahîya wan di navbera milîmetreyekê û metreyekê de tê guhertin


minare gölgesi

hirîya defan, xwelîya seran, (ji bo tiştên bêkêr û beredayî tê gotin)


Moğol

Moxol, mongol (kesê ji gel an jî, ji nîjada moxolan).


Molotof kokteyli

(ji navê siyasetmedarê rûs Molotov) Molotov kokteyl


moto-

pêrkîtek e, kû tê wateya motordar, motorî


müderris

mideris, dersdar, di heyamê berê de mamosteyên medreseyan


Nakşibendilik

Nakşibendiyye

neqşebendîtî, neqşebend (terîqeta ku Şêx Muhemed Bahaudîn Neqşebendî ava kiriye)


Oltu taşı

kevirê Oltiyê, berê Oltiyê, karîbana reş


onomatope

yansıma

Peyvên ku bi onomatopoetîk hatine çêkirin.


oy birliği

yekdengî, yekîtiya dengan, yekîtiya rayan, tevahiya denga


oy pusulası

pusûleya reyan, di hilbijartinan de kaxeza ku navên namzet û partîyan li serê nivîsandîye


ölme eşeğim ölme

pîrê nemire bihar tê, kero (kalo) nemire qîbal (qîvar) tê


öncel

öncellerimiz


pamukçuk

nexweşîyeke ku zêdetir di devê zarokan de derdikeve û rengê birîna wê spî ye


Panama

panama (şewqeya zilîn a ku ji pelê riwekeke ku tenê li Amerîkaya Navîn çêdibe, tê çêkirin)


pandomim

pandomîm, lîstika ku bêpeyv û bêaxaftin e û bi hereketên dest û rûyan û gelek caran jî bi muzîkê re tê pêşkêşkirin


parkmetre

parkmetre, di cihên parqên bipere de, saeta ku dema mayîna tirempêla dijmêre


peştemallık

pereyê hawantayê ku didine xwediyê berê yê dukanê


pirana

Cureyekî masiyan yê piçûk û dirinde ye ku bi kom dijîn


popülarite

hezgelî, popûlerî, hezkirina ji alîyê gel ve


prafa

cure leyîstikeke ku bi kaxizên îskambîlê tê leyîstin


Protestanlık

protestanî (yekîtiya dêrên ku di bin serokatiya papa ya olî de ye û rêzikên Katolîkiyê napejirînin)


pütürsüzlük

bêgirnazî, bêpirtikî, bêgircomî, bêkelepotkî, şayîkî


reçellik

ê rîçalan (mêweyên ku ji bo çêkirina rîçalan hatiye veqetandin)


rögar

rögar, çavîya ku ji bo paqijkirina kêzînan hatiye amadekirin


rüşvetçi

bertîlxur, firîwxur, bertîlxwer, ruşwetxur


rüşvetçilik

bertîlxurî, bertîlxwerî, firîwxurî, ruşwetxurî


rüzgar gülü

perwanek, lewheya ku alîyê ku ba jê tê tespît dike


sakalı değirmende ağartmamış

rîyê xwe li ber tavê spî nekirin, rîyê xwe di aşê mîrzo de spî nekirin


seçmeler

ên bijartî, ên bijarte, ên bijare (ji bo nîvîsar û helbestên bijartî)


selzede

lehîzede, kesê ku ji lehîyê zerar dîtiye


semai kahvesi

qehwexaneya ku semaî û helbestkar lê li hev dicivin


serim

destpêk, di şano, roman an jî çîrokan de beşa destpêkê


seyircilik

temaşekerî, bînerî, mêzekarî, hêrekerî, temaşegerî


seyretme

nihartin, nêrîn, mêzandin, fedkirin, temaşekirin, seyrkirin


sezaryen

sezeryan, welidîna ku bi emelîyatê çêdibe


sezinleyiş

pejinîn, pêhisîn (ji bo kar û awayê pêhisînê)


siklamen

giyayeke ku di şiklê dil de ye û kulîlkên wê sorin


sinameki

cureyekî giya ye ku hinek derman jê têne çêkirin


soğuk algınlığı

serma girtin, ta girtin, serma xwarin (girtin, stendin)


solüsyon

zemqeke rengê wê reş e ku mirov pê lastîkan peve dike


sörf

Sorf an surf, werzişeke ku bi babirekê û li ser pêlên deryayê tê kirin.


su kayağı

kaşkaşoka avê, kaşkaşoka ku li ser avê tê kirin


sutaşı

şerîta xemlê, şerîta bineqiş ku mirov pê zendik û berîkên cilan dixemilîne


sübvansiyon

mêcbêtî, subvansiyon, destekkirin (ji aliyê dewletê ve)


sürmanşet

semivîs, di rojnameyan de sernivîsa ku li ser sazîremzê tê nivîsandin


şebiarus

şebîerûs, hivdehê meha çiriya paşîn ku salvegera mirina mewlana ye


şnitzel

şnîtzel, xwarineke ku ji goştê mirîşkan tê çêkirin


şüyu

bihîstîna ji aliyê her kesî ve, belavbûn


tabildot

çarsênîk, li xwaringehan çend cure xwarinên ku bi bihayekî tên dayîn


talk pudrası

pudraya zarokan ku bêhtir ji bo şeliqînê tê bikaranîn


tam pansiyon

di pansîyonan de xizmeta ku mayîn, taştê, firavîn û şîv jî tê de ye


tarator

tarator, mezeyek e ku bi navika nan, kakilê gûzan, zeytê û sîran tê çêkirin


taş ocağı

qator, kana keviran (cihê ku ji bo avahiyan kevir jê tên derxistin)


tayt

tayt, cureyekî şala ye ku ji qumaşekî taybet hatiye çêkirin û paqê mirov diguvêşe


telesekreter

teleksekreter, navgîna ku peyamên telefonê qeyd dike


tellür

Elementeke ku nimroya wê ya atomê 52, giraniya wê ya atomî 127,60, siftiya wê 6,24 ye û di 450 °C-yî de dihele; kurtebêja wê Te ye.


tepikleme

pehnîkirin, pehnîdan, kilkirin, pînkirin (ji bo ajotina heywan)


tombik

gundorkî, kutulkî, zarokên piçûk û qelew


toner

hibirtoz, hibra di şeklê tozê de ku ji bo çapera agahdanê tê bikaranîn


trilyoner

trîlyoner, xwedîyê trilyonan, pir zengîn


trol

tora masîyan, cureyekî tora masîyan ku di şeklê kovikê de ye


tuluat

jixweberî, lîstika ku bênivîsare û jiber tê leyîstin


tulumba tatlısı

cureyekî şîranîyê ye ku hevîrê şîrîn di nav rûn de tê qelandin


tuval

tuwal, cawê ku mirov wêneyan li ser çêdike


tümamiral

seramîral, di artêşa deryayê de generalê ku ritbeya wî di navbera koramîral û tuxemîral de ye


tümgeneral

sergeneral, di hêzên hewa û bejî de leşgerê ku pîleya wî di navbera tuxgeneral û qorgeneral de ye


türbe eriği

çeşîdek încasê ku rengê wê sor, tehma wê şîrîn û dendika wê biçûk e


türbülans

turbulans, herka hewayê ku bi rengekî cuda ji alîyê ku nayê hêvîkirin ve tê


Türk meşesi

cureyek berûya ku li Tirkiyeyê peyde dibe (Quercus cerris)


Türkçecilik

tirkîparêzî (rêbaza ku zimanê tirkî ji peyvên biyan paqij dike)


uçkuruna sağlam

ji doxîna xwe re mezbût bûn, derpê li ser dil şidandî bûn


Ulah

ûlah (navê gelê xwecihê Romanyayê ku Tirkên Osmanî li wan danîne)


ultrason

ultrason, pêlê dengên bilind ku guhê mirovan nabihîze


üç nokta

sêxal, nîşaneka ku tê dawîya hevokên netemamkirî


üflemeli sazlar

amûrên pifkirinê, amûrên muzîkê yên ku bi pifkirinê têne lêxistin


üstü başı

ser û binê (yekî), ser û guhên (yekî), rîtolên (yekî)


varsağı

cureyekî helbestê ye ku tirkên başûrê tirkiyê dibêjin


verilmiş sadakası varmış

nanekî xêrê ji ber derê wî çûye, xwedê nanekî xêrê ji ber derê wî birîye, xwedê li rûyê (yekî) nihêrtîye


verimkâr

Verimkâr değil Zeynep'in babasi.


verkaç

dupas, di futbolê de du pasên li ser hev yên di navbera du kesan de


vitray

vîtray, xemla wêne an jî ya şebakeyan ku ji perçeyên camê pêk tê


vokalist

vokalîst, kesê ku di dema strandinê de, hin beşên stranê bi stranbêjan re dibêje


yağmur kuşu

tîtirwask, ziqawle (Charadrius fluvialis)


Yahudi baklası

baqilê pisîkan, baqilê tehl, talîşk, zirbeqle


yalancı dolma

heşîneyê (dolmeyên) ku bi zeytê ji îsot, balîcan û ji pelan tê çêkirin


Yaradancılık

Xwedaperestî, Xwedahebînî (doktrîna ku tenê baweriyê bi hebûna Xwedê tîne, lê bi gotina prensîb û dogmayên olekê nake)


yarımlık

nîvmirovî (ji bo kesên seqet û nexweşokî)


yazar kasa

qasenivîs, qaseyên ku dikandar bi kar tînin û xercenîşa firotinê nîşan didin


yedek subay

serbazê suxme, serbazên ku leşkerî weke meslekê tercih nekirine, lê dîsa jî demeke kin weke serbazekî, leşkerîyê dikin


yenibahar

giyayekî ku li cihên germ yên emerîkayê hêşîn dibe


yıldız barışıklığı

kewê wan ji hev re xwendin, danûka wan bi hev re kelîn, stêrkên wan li hev banîn, dewla wan li hev ketin


yoğ merasîma

ku di dema Tirkên kevn de ji bo miriyan tê kirin


yoğun bakım

di nexweşxaneyan de cihê ku ev nûjdarî lê tê kirin, lênerîna siftî


yüz görümlüğü

rûvekirin (periya ku zava roja dawî ya dîlanê bi bûkê ve dike)


zamane adamı

merivê roja xwe, (ê ku jê re qeys û qab tune)


züccaciye

zicacîye, dikana ku tiştên porselen û cam lê têne firotin


kraliçe arı

şaheng, diya mêşan, axayê mêşan, mêşhingiva şaheng


merhun

rehînkirî, îpotekkirî, ya/yê ku hatiye rehîn kirin, ya/yê ku hatiye îpotek kirin


kanıtsız

bêdelîl, bêburhan, yê ku delîla wê tine ye, yê ku palpişta wê tine ye


deniz alabalığı

deqsora deryayî (wek "Salmo trutta trutta", an jî wek "Salmo trutta morpha trutta" tê zanîn)


pembe dizi

Cureyek rêzefîlm an jî seriyên radyoyan e. Ev îfade ji bo seriyên televîzyon an jî radyoyan ên ku li ser bûyerên rojane yên komeke karakteran bi awayekî dûr û dirêj disekinin re tê gotin.


hakikatbin

Ji hakikat + -bin. Peyva hakikatê ji erebî, qertafa -bin jî ji farsî girtine.

Heqîqetbîn, yê ku heqîqetê dibîne, yê ku rastiyan dibîne.

"Hak aldatmaz, hakikatbîn aldanmaz.".

"Heq naxapîne, heqîqetbîn naxape." (Bedîuzzeman Seîdê Nûrsî).


hızlandırıcı

Parçacık hızlandırıcı.


farik

(hiqûqî) Kesê ku dikare tiştên rast û nerast ji hev cuda bike. Kesê ku ferqa di navbera tiştên rast û nerast de dizane.


secâvend

Di Qur'ana Pîroz de nîşanên ji bo ku mirov karibe Qur'anê bi awayekî rast û li gor maneya wê bixwîne hatine danîn. Ev nîşan cihên ku mirov lê disekine an jî nasekine û li cihên ku mirov disekine jî diyar dikin ku mirov çiqas disekine. Secavend bi îlmên tecwîd û qiraetê re eleqedar e.


arz cazibesi

Rakêş, cazîbeya erdê, hêza kêşanê ya ku di erdê de cî girtîye û erd bi wê hêzê, tiştên li ser xwe, ber bi xwe dikêşe.


galat-ı meşhur

Ji osmanî غلط مشهور ji erebî غلط مشهور.

Şaşiya belavbûyî, xeletê meşhûr, xeletiya ku ji aliyê gelek kesan ve tê kirin, xeletiya ku di nava xelkê de bi berbelavî tê kirin.


yer imi

bijare, cihnîşan, nîşana cihê, îşareta ku mirov li cihekî datîne


çöp kutusu

çopdank, qutiya çopê, sêlika sergoyê, sêlika gilêşê


açık öğretim

ji dûr ve xwendin, perwerdehiya ji dûr ve

Anadolu Üniversitesi açık öğretim sistemi 1982 yılında kurulmuştur.

Sîstema ji dûr ve xwendinê li Zanîngeha Anadoluyê di sala 1982an de hatiye avakirin.

perwerdehiya ku dersên wî bi cîhazên wekî radyo, televîzyon hwd. re têne weşandin an jî bi riya posteyê ji kesên eleqedar re tê gihandin


çevrim içi

onlayn, liserxetê, serhêl, li ser înternetê

Çevrim içi kalınız.

Çevrim içi eğitim.


çevrim dışı

oflayn, derhêl, derxet; ne liserxetê, ne serhêl, ne li ser înternetê

Çevrim dışı çalışır.

Çevrim dışı eğitim.


geri bildirim

Lütfen içeriği gözden geçiriniz ve herhangi uygun bir geri bildirim veriniz.

Xêra xwe naverokê kontrol bikin û paşragihandineke maqûl bişînin.

Bizim için herhangi bir geri bildiriminiz var mı?


kaziye-i muhkeme

kaziyyei muhkeme
kaziye-i mahkumun biha
muhkem kaziye

Ji kaziye (pêşniyar, bi maneya "hukm") + -imuhkeme (qayîm, zexm, asê, xurtkirî)

(hiqûq) hukmê qetî, qerarê mehkemeyê ya qethîbûyî, biryara dadgehê ya vebirbûyî.


kompleks sayı

(matematîk) hejmara kompleks, hejmara tevlihev


kompleks sayılar

(matematîk) hejmarên kompleks, hejmarên tevlihev


öğrenme güçlüğü

zehmetiya hînbûnê, zehmetîdîtina ji bo fêrbûnê; nexweşiyeke ku dibe sedema zehmetiyê di xeberdan, fêrbûn, xwendin, guhdarîkirin û nivîsînê de.


matlab

mesele, behs, mebhas, meseleya ku wê bê helkirin


tekaddüm

Ji osmanî تَقَدُّمْ, ji erebî تَقَدُّمْ (taqaddum).

tiştek derbaskirin û li pêşiya wê tiştê bûn


tekaddüm etme

Ji osmanî تَقَدُّمْ ji erebî تَقَدُّمْ (taqaddum).


yok sayma

paşguhkirin, guhnedan, paşçavkirin, ihmalkirin, balnedan, dîqetnekirin, giringînedan, damilandin

tine hesibandin, wekî ku tine be miamele kirin


çakışma

lihevnekirin, di navbera wan de nakokî hebûn, ji hev re bûn asteng, konflîkt


güneş gözlüğü

Gözümüzü Güneşin A ve C olarak adlandırılan ultraviyole ışınlarından koruyabilmek için güneş gözlüğü kullanmalıyız.

Ji bo ku mirov karibe çavên xwe ji tîrêjên rojê yên ultraviyole ên ku wekî A û C têne binavkirin biparêze divê mirov berçavka rojê bi kar bîne.


yağday

Bu ilk defa karşılaştığımız bir yağday değil.

Ev ne halekê ku em cara pêşîn rû bi rû bûbin e.


hane halkı

malî, navmalî (endamê/a malê, her kesa/ê ji filan malê, xelkê wê xaniyê)


görüntülü arama

lêgerîna bidîmen, lêgerîna bixuyang, lêgerîna vîdeoyî


yüzme paleti

palet (paleta ku ji bo kesên ku melevaniyê dikin têxin piyên xwe da ku karibin zûtir soberî bikin)


işitme cihazı

bihîstok, cîhaza bihîstinê, amûra sehkirinê,
cîhaza ji bo kesên ku dengan rind nabihîsin dengan zêde dike da ku karibin seh bikin.


sosyal medya

Wergerandina yekser ji îngilîzî social media, herwiha wek sosyal + medya.


sıral sayı

hejmara rêzdar, hejmarên ku dora mirovan diyar dikin. Wekî nimûne: Ya pêşîn, ya duyem, ya sêyem...


birem

karakter, hemû sembol, nîşan û hejmarên nivîsî an jî çapkirî.

Seçilen yazıtipini sınamak için aşağıdaki kutuya birkaç birem yazın.

Ji bo ku curetîpa bijartî biceribînî li qutiya jêr çend karakteran binivîse.


simgelem

sîstema sembolan e ku di zimanekî îlmî de ji bo îfadekirina têgih û kiryaran tê bikaranîn.


çoktan seçmeli

test, pirvebijêrkî; îmtîhanên ku di şiklê testê de ne


küçük düşürücü

biçûkxer, hûrhesibaner, bêqîmetker, bêrûmetker

Bana olan sözleri küçük düşürücüydü.

Gotinên wî/wê ên ji bo min biçûkxer bûn.


kıpırdanma

vitvitîn, leqitîn, qinqilîn, veleqitîn, qoqilîn, tevlivîn, xilxilîn, leqîn, libitîn, livîn, tevlivan, tevdan


söz sanatı

irsalimesel<w:bikaranîna gotinên pêşiyan an wecîzeyan>

iştikak<w:jêpeydakirin, bikaranîna peyvên hevrih>


ince ayar

Ji ince (zirav, biteferuat) + ayar (mîheng, eyar).

Eyarkirina bi awayekî baş, mîhengkirina biteferuat, li ser tiştekî gelekî guherandinên biçûk û bi hûrgilî kirin da ku ew tişt bi awayê herî baş / optîmîze bixebite


anahtar teslim

miftezivir, kilîldager, bi awayê ku hazir be bo bikaranînê


alt çizgi

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


sosyal çevre

derdora civakî, jîngeha civakî, hawirdora sosyal


duyu organı

organê hîskirinê, organê sehkirinê, organê hestê


hukukun üstünlüğü

serweriya huqûqê, dewleta huqûqî, dûgela destûrî, hukmê qanûnê, desthilatdariya qanûnê


tarzance

Weku di filmên Tarzan de Johnny Weissmuller dibêje "Me Tarzan, You Jane"


cemevi

cemxane, perestgeh anku îbadetxaneya elewiyên li Tirkiyê


takas odası

Hamilin çeki takas odasına ibrazı fiilen mümkün değildir.

Fiîlen ne mimkun e ku çekhilgir wê çekê radestî navenda teqesê bike.


önemli ölçüde

Pil sağlığı önemli ölçüde azalırsa bu ileti görüntülenir.

Ger dereceya tenduristiya bateriyê bi awayekî esasî kêm bibe ev hişyarî dixuye.


yaşam tarzı

şêwejiyan, şêwazê jiyanê, rabûn û rûniştin


iniş takımı

amûrên dananê
 di firokeyan de amûrên ku ji bo erdê têne bikaranîn

Brezilya'da içinde 34 yolcusu bulunan yolcu uçağı, iniş takımları arızalanınca kalkış yaptığı havalimanına acil iniş yaptı.

Li Brezîlyayê balafira rêwiyan yê ku tê de 34 rêwî hebûn, ji ber xirabûna amûrên dananê acîlen peya bû balafirgeha ku jê rabûbû.


Aşağı Almanca

nedersaksî, saksiya jêrîn, saksoniya jêrîn


kendini gerçekleştirme

Ji wergera têgiha "self-actualization" ya psîkolojîst Abraham Maslow.

xwenasîn, xwerastandin, xwerastkirin
 Xwepêşxistina psîkolojîk yê ku mirov gava hemû esas û ihtiyaciyên zihnî temam bike digihe.


evveliyet

eweliyet, ewilînî, pêşîtî, pêşanî, pêşikî


aba güreşi

cureyeke gulaşê ku gava cilên wek qeftanê li wan be tê kirin


Plakeke ku li her aliyekî wê stranek heye, di deqîqeyekê de 45 gerînan pêk dihîne û tîreya wê 18 santîm e.


ismi mekan

îsmî mekan, navdêra cihî
Di zimanê erebî û zimanên din ên Samî de, navdêrekî ku ji rihekî peyda bûye û maneya "cihê Xê" îfade dike.


mehil müddeti

dema ku berî tiştek ji bo kirin an xelaskirin an temamkirina wê tê dayîn


insan kaynakları

Peydakirina xebatkaran bo saziyekê, dabînkirina karmendan

İnsan Kaynakları bölümünde çalışan İ.S'nin hastalık süresince evde olduğu duyuruldu.

Hat ragihandin ku fermanber Î. S.yê ku di beşa "Dabînkirina Karmendan” de kar dike, di maweya nexweşiyê de li malê bû.


müşteri hizmetleri

xizmetgûzariya kiryaran, servîsa kiryaran, servîsa bikiran, servîsa mişteriyan, xizmeta xêridar


taş kağıt makas

lîstika kevir-kaxiz-meqes-ê,
Lîstikekî zarokan e ku sê kesên beşdar destên xwe wek kevir, kaxiz û meqesê dikin, ji bo bi piranî ji bo bijartinekî.


süs bitkisi

Süs bitkisi yetiştiriyor.


dere otu

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dereotu.


suçüstü

li ser sûcê (girtin), di ser de (girtin)


meşhut suç

cürmü meşhut

li ser sûcê (girtin), di ser de (girtin)


suçüstü mahkemesi

Mehkemeya ku gava faîl li ser sûcê tê girtin, di ser sûcê de girtin danişîna wî lê tê dîtin. (Ji Güncel Türkçe Sözlük [arşîv], Saziya Zimanê Tirkî)


meşhut cürümler mahkemesi

Mehkemeya ku gava faîl li ser sûcê tê girtin, di ser sûcê de girtin danişîna wî lê tê dîtin.


ilüzyonizm

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre illüzyonizm.


fosforlu mavi

şînê fîq, hêşînê fîq


kuşluk vakti

Serê sibê, wexta berbangê.
Demekî ji sibê zû ye ku yekem car dengê çûkan tê.


İslâmî banka

Bankaya îslamî. Bankaya ku girêdayî bankavaniya îslamî tev digere.


İslâmî bankacılık

Bankavaniya îslamî. Sîstema bankavaniyê yê ku hereketkirina li gorî fiqhê teehhud dike.


ensar

Ji erebî أَنْصَارٌ (ʾanṣārun) ku forma pirhejmar ya peyva نَاصِر (nāṣir, “alîkar”) e ku ji lêkera نَصَرَ (naṣara, “alîkarî kirin”) e. Ji heman rehî herwiha navê mêran Nasır.

ensar, alîkar, hevkar, piştgir, piştevan, alîgir


hiper metin

Metnê dîjîtal a ku tê de xwîner dikare bi wasiteya hîperlînkan yekser xwe bigihîne rûpel/agahiya eleqedar.


mütedahil

Di nav hev de, yê tedaxilê hev bûne, têkilhevî.


müsebbip

Ji osmanî مسبب, ew jî ji erebî مُسَبِّب (musabbib).


er kişi

mêr, zilam, zelam (mirovê nêr yê mezinbûyî)


aq

Kurteya amına qoyayım (“ez di quzê te nim”).

Denetim: Domatesin kilosu 20 lira olmuş, vay aq. Hadi bir de şimdi portakala bakalım.


ügür

garis, genimok, genimê şamî, genimokê şamî, lazût


kânunuevvel

kanûn, kanûna pêşîn, berfanbar, kanûna yekem, meha 12em


büyük ay

rêbendan, çile, kanûna duyem, kanûna paşîn, yekem meha salê