balık tabağı

teyfika masiyan, lengeriya masiyan (ku masiyan dixinê)


balık yağı

donê masiyan (yê ku ji masiyê bi navê morîna tê derxistin û di hekîmtiyê de ji bo rêlibergirtina jar û lewazbûnê tê bikaranîn) ;; bnr balık yağı


balıklama

li serserkî (ji bo karekî, ji bo rewşekê, ku mirov nizane encama wê çi ye û xwe liserserkî lê xistin)

meselenin ne olduğunu bilmeden balıklama atlama

ku tu nizanî dabaş çi ye li serserkî xwe lê mexe


balıkçı

masîgir, masîvan (tiştê ku xweserî masîgir û masîvanan e)


balıkçı yaka

kincên wekî gomlek û blûz ku berstûkên wan gilover e


balıkçıl

şaqavî, masîxwer (ê ku masiyan dixwe, xwe bi masiyan xwedî dike)


ballanma

şîrînbûn, hingivbûn (ji bo têr şîrînbûn û gihîştina mêweyan)


baloncuk

belboq, ciqciqok, peqik, peqok, belbelîzk


balotaj

di hilbijartinekê de endamên ku rayên hewcekirî nestendine û ji ber vê yekê jî bêencambûna hilbijartinê


baloz

devera bi reqs û araq ku keştîvan û karker diçinê


balsam

mestekî (curcyeke mestekî ku ji dara tê derxistin û di çêkirina parfûm û dermanan de tê bikaranîn)


balta değmemiş

cihê dehl û dêş, şewl û şafir (daristan an jî dehla ku dar û berên wê di hev de ne û gur e)


baltacı

bivirdar, teberdar (di dema Osmaniyan de erkedarê ku di çaxê seferan de di nav dar û deviyan de rê vedikir, konan vedigirt û hildianî, bar bardikir û radikir)


baltalık

satar, hemî (herêma daristanê an jî dehlê ya ku ji bo gundiyan hatiye terxankirin, ji bo pêwistiya wan a êzingan)


balya

ding, şelig, balî (ji bo male bazirganiyê ku bi çember an jî têlê hatiye girêdan)


balyemez

topa ji simê zer, navçap, menzîldirêj ku berê di şerê deryayê de dihate xebitandin


balyos

peyamber (di dema Osmaniyan de navê ku li qasidê Freng û bi taybetî jî li yê Venedîkan dihate kirin)


balçık

teniya bidon (kesê ku dijwariyê derdixe)

derem, erda derem (axa reş a ku av tê de naçe xwarê)

ritam, bekre, remî, lewe, lostik, reşik, çirav, gilk


bambu

hezaren, arc, bambû (cureyek qamîş e ku telê wê hetanî

metroyan radibe) (Bambusa vulgaris) (botanîk)

hezaren, bambû (tiştê ku ji bambûyê hatiye çêkirin)


bambul

kêzikek e ku di dema kurmiktiya xwe de qirnê ziyanan (debrê) û di çaxê mezinbûna xwe de jî pelê wan dikurisîne (Anisoplia austrica)


bamya

bamî, bamye (Hibiscus esculentus) (botanîk)

bamî, bamye (berê vê riwekê ku hem bi tezetî û hem jî dikare bi hişkkirin û paşê bê xwarin)


banak

bir banak ekmek


bandıra

bandira (alaya ku dide nîşan dan keştî aîdî kîjan dewletî ye)

Fransız bandırası


bangırdama

borînîkirin, berînîkirin, qîrinîkirin, boreborkirin, qîrewîrkirin


banka

banka (saziya ku bi çalakiyên abori bilî dibe)

banka (cihê ku lê muemeleyên bankavaniyê tê kirin)


bankacı

bankavan, bankgêr (ji bo kesê ku li bankayê erkedar e an jî kesê ku bi muemeleyên bankavaniyê bilî dibe)


bankacılık

bankavanî, bankgêrî (ji bo karê kirina muemeleyên bankavaniyê)


banko

banko (pereyê ku di leystikên şans û talih de ji layê kesê ku leystikê bi rê ve dibe, hatiye danîn)

banko (gava banko, wekî baneşan tê gotin, dide nîşan ku ew dixwaze li ser hemû pereyê li rastê bileyîze)


banliyö

berbajêr, guhê bajêr, perê bajêr, banliyo


banliyö treni

trena banliyo, trena berbajar (trena ku di navbera bajar û berbajar de dişixule)


bant

band (şirîta dermankirî ya ji bo birînê)


bap

di rêzimana Erebî de ji cureyên raderê her hebek


baraj ateşi

remîkirina gur, bi awayekî tund lê reşandin


barata

barata (serpoşekî ji kulavê sor ku serî bi dûçik e)

barata (serpoş an jî kulehê ku doktorên zanistê û kardinal didin serê xwe)


baratarya

baratarya (ziyana ku kaptanê keştiyê bi zanebûn digihîne xwediyê keştiyê û pişkdariya sîgortayê)


barbakan

çeşîdekî şivakê ku di dîwarên kelan de hatiye vekirin, da ku tîrkêş tê de tîran biavêjin neyarên ku cerd û êriş tinin ser kelê


barbarizm

barbarîzm (şaşitiya mezin a ku di peyvekê de ji aliyê fonetîk û morfolojîk ve tê kirin)


barbut

barbût (cureyek leystika xumarê ku bi zaran tê leyistin)


bardak

piyan, qedeh, îskan, istekan, stekan (derdana ji cam)

pîvan, istekan (mêjera ku piyanek hiltîne)

bir bardak toz şeker verebilir misin?


barem

barem (liste û sîstema mehaniya karinende dewletê ku li gorî rade û yekime te amadekirin)


barındırma

hewandin, vehewandin, hewirandin, êwirandin, êwirkirin, stirandin, penihandin


barınma

hewîn, vehewîn, hêwirîn, êwirîn, êwirbûn, sitirîn, starbûn, penihîn


bariton

barîton (denge meran ê di navbera tenor û bas de)

barîton (cureyek amûra ku bi devan tê jendin û dengeki di navbera basso û alto de jê derdikeve)


barış

barış içinde yaşıyoruz


barışma

lihevaşbûn, lihevhatin, lêkhatin, selihîn


barıştırma

lihevanîn, pevanîn, lêkanîn, lihevaşkirin, selihandin


barışçılık

aştîxwazî, aştîperestî, sulhxwazî, xêrdoşî


barometre

barometre (amraza ku pestoya hewayê dipîve)


baryum

baryûm, elementek e ku nimroya wê ya atomê, siftiya wê û kurtebêja wê Ba ye.


basamak

pêpelok, paplûk, pêpelûk, pêling, pêpeling, pêping, pêpik, pêlpelik, pêlpêlok, pêpilang, pêlekan, pêweran, pêpilanik

merdiven basamağı


basıcı

çaper, çapker, çapger, çapder (ê ku karê çapê dike)


basil

basîl (cureyek bakteri ye ku zirav û dirêj e)


basım

kitabın basımına başlandı


basımcı

çapdar, çapdêr, çapemend (xweyî çapxaneyê)


basiret

besîret, dûrbînî, xweşbînî, başbînî, bînahî, pêşbînî, çavsaxî, dûrendîşî, degelî


basiretsizlik

nedegelî, nedûrendîşî, nekêrî, bêbesîretî


basitleşme

hêsanbûn, asanbûn, rihetbûn, sivikbûn, sadebûn, besîtbûn


basitleştirme

hêsankirin, asankirin, rihetkirin, sivikkirin, sadekirin, besîtkirin


basitlik

hêsanî, asanî, sihêltî, sadetî, sadeyî, siviktî, besîtî


baskıcı

çapker (ji bo kesê ku bi qaliban resm û şeklan çapî ser qumaşan dike)

tehdekar, fîşalker, stemkar, zorker, zordest (ji bo kesê ku zordestî û pêkutiyê li kesên din dikin)


baskıcılık

tehdekarî, fîşalkerî, çewsînerî, zorkerî, zordestî


baskın

köye baskın yaptılar

çocuk arkadaşlarına göre baskın geldi

kurik li gorî hevalên xwe serdest derket


basma

cureyek qumaşê bipembû ku li serê şekl hene

ji bo tiştê ku ji vî qumaşî hatiye çêkirin

metbûa (tiştên ku bi çapkirinê hatine amadekirin)

cureyek leystikek e ku bi kaxizê îskambîlê tê leyîstin


bastı

zebzeyê ku bi goştê hûrkirî re tê pehtin


bastırık

kutek (darê ku ji hundir ve didin pişta deri da ku ji derve ve kes nikaribe deri veke)


baston

parçeyê dîreka xwarkirî ya pêşiya keştiyê ku dirêjî derve bûye


basur memesi

çiçika bawesîrê (ku di rûniştina mezin de derdikeve)


batakçı

deynnexweş, heqnexweş (kesê ku ji dana deyn û qerzê xwe re ne xweş e)

destbelav (kesê ku pereye dikeve dest vir de û wê de diavêje)


batakçıl

ajel û riweka ku ji deverên şilek, lîtav û avzêm hez dike


batıcı

rojavahez, rojavaparêz (kesê ku ji aliye rojava ye, meyla wî li ser wan e)


batık

noqbûyî, binavbûyî (ji bo keştiya ku xerq bûye)

lewitandî, lewitî (ji ber heri û qirêjê)


batılılık

rojavayîtî (ji bo pejirandina şaristaniya rojava)


batın

o, dördüncü batından dedesi oluyor


batırma

lewitandin, hetikandin, petixandin, herimandin, hesikandin, cirisandin


batkınlık

îflas (ji bo bazirganê ku bi biryara dadgehê îflasa wî hatiye pejirandin)


batma

lewitîn, hetikîn, herimîn, petixîn, hesikîn


batur

mêrxas (kesê di şer û lihevxistinan de nav û deng daye)


bavcı

kesê ku şahin û kûçikan hînî nêçîrkirinê dike


bayan

bayan ne içiyorsunuz?


bayat

mijû, kitût, kartû, kitûk, kartî (ji bo nan û xwarinê)

bayat ekmek

ne teze (ji bo tiştê ku girîngiya xwe winda kiriye)


bayağılaşma

firûmayebûn, pespayebûn, adîbûn, amiyanebûn


bayağılaştırma

firûmayekirin, pespayekirin, adîkirin, amiyanekirin


baygıntı

axpoç (nexweşîna ku li kurmê qozan dikeve û ji berê qoze çênake)


bayi

firoşer, bayî (kes, dukan û saziya ku destûra wê ya firotinê ya hin tiştan heye)


bayilik

firoşerî, bayîtî (karê tim firotina tiştekî)

firoşgeh, cihê ku tim lê firotina tiştekî tê kirin


bayılma

gemişîn, xeriqîn, xewirîn, jibîrveçûn, jixweveçûn, bêhişketin


bayıltıcı

bîrveber, gewişîner, xewirîner, xeriqîner, bêhişker (tiştê ku mirov bêhiş dixîne)

bayıltıcı ilâç

bayıltıcı bir koku


bayıltma

gemişandin, xeriqandin, xewirandin, kewirandin, bêhişxistin


bayır

pal, berpal, nişêw, kendal, berjor, derberjor, erdim


bayır turpu

cureyek tivir, tevr (Cochlearia armoracia) bol


bayrak

direfş, al, ala, beyreq (ji bo alaya netewe, civat û saziyan)

pêşeng, peyamber, ala (ji bo kesên ku di warê hüner û ramanê de bûye xwediyê rêbazekê)


bayram

kurban bayramı


bayram yeri

cihê cejnê, cihê îdê (ku lê ji bo ku zarokan ji xwe re kêf û şahî bikin)


bayramlık

bayramlık elbise

cejnane, îdane, îdanî (diyariyê ku di cejnê de tê dayîn)

çocuğun bayramlığını verdim


bayramlık ad

nav û nûçik (navê ku ji bo heqaretkirinê mirov li yekî datîne)


baç

bac (di dema împeretoriya Osmanî de baca gumrikê)

xûgî, bêş, xerc (a ku bi zorê dihate stendin)


bağ

ayakkabımın bağı çözüldü

yaramın bağını değiştireceğim

iki bağ maydanoz

bax, xerzik, rêzom (devera ku darê mêwan lê hene)


bağ bozumu

mehsere, hilanîna rez, çinîna tirî, çinîna rezan, qurafa rezan, birîna rezan


bağ fiil

lêkerên ku di şekle hokeran de tên bikaranîn


bağa

kosî, kwîsî, kîso, kîsel, kûsel, şkevlatok


bağan

beravêtî, zarok an jî têjikê ku beriya dema xwe bi mirîtî hatiye


bağdaşma

lêhatin, pevhatin, lêkkirin, pevkirin, çûna ber hev


bağdaşmazlık

lihevnehatinî, pevnehatinî, pevnekirin, pevreneborîn


bağıldak

potêber, paçê ber (potê ber ê jin û keçan ku ji bo bênimêjiyan didin ber xwe)


bağımsızlık

serbixwebûn, serbixwetî, serxwebûnî, serbixweyî


bağır yeleği

bersing (êlekê çermîn ku berê di binê zirx de li xwe kirine)


bağırış çağırış

qîrewîr, qarewar, qîjewîj, qîjemîj, qajewaj, behrewer, hêwirze


bağıtçı

peymanbest, aqît (her kesê ku peymanê girê dide)


bağışlama

bexşandin, lêborîn, bêtkirin, efkirin, ruste


bağlama

saz, biziq, baxlema (nave cure sazekî ye)

girêdan, bestandin, nûsikandin, vebestandin, hilbestandin, lehiqandin


bağlantı

İki taraf arasındaki bağlantı yol çalışmaları nedeniyle kesildi.

Pêwendiya nava her du aliya ji ber xebatên rê qut bû.


bağlaşık

hevgirtî, hevalbend, peymangirêdayî, sondxwarî (ji bo kes an jî civata ku di navbera wan de peyman hatiye danîn)

hevgirtî, pevgirêdayî (ji bo heyber û têgînên ku ji hêla sedem û encamê ve têkiliyek di navbera wan de heye)


bağlılık

girêdanî, girêdayîtî, vebestîtî, bestandîtî


bağnazlık

bawerhişkî, teasûb (ji bo lebat û rewşa kesê bawerhişk)

teasûb (ji bo rewşa kesê ku hişkehişk bi ramanekî ve girêdayî dimîne û li ber ramanên din radibe)


bağrış çağrış

qîjewîj, qîrewîr, qajewaj, hêwirze, şemete

bi qîjewîj, bi qîrewîr, bi qajewaj, bi helahela


bağrışma

gazegaz, pevreqîrîn, pevreqajîn, pevreqîjîn


baş altı

ji pênc pileyan (dereceyan), pileya duyemîn a di gulaşa bizeyt de

di keştiyan de qawîşa muretebatên ji dereceya nizm ku li aliyê pêşiya keştiyê ye der


baş aşağı

li serserkî, sernişûv, serberjêr, berjêrî, sernişîv, sernigûn

serbeijêr, derbejêr, sernişîvî, seijêrek


baş belâsı

bir köpeğim var, başımın belası


baş tacı

nereye giderse onu baştacı ediyorlar

hema bi ku de diçe dibe taca sere hevalan (an jî dibe gula cuvatan)


baş ucu

elinin baş ucunda gezdirdi


başakçı

leqatdorî, leqatker (kesê ku simbêlê genim, ceh û hwd berhev dike)


başarı

serketin, serfirazî; serkeftin, serkevtin, helketin, serfirazî, serefrazî, miyaserî, serfinazî


başarma

biserketin, serketin, serfirazbûn, serefrazbûn, miyaserbûn, muhefaqbûn


başat

sereta, serekîn, sereyî, serdest, dominant


başatlık yasası

qanûna seretatiyê (qanûna ku îspatkiriye di tevîhevbûna nijadan de taybetiya nîjada serdest di nifşên dahatû de derdikeve pêş)


başağaç

dara ku serserkî di navê de tê jêkirin da ku salê salê wê tê de xuya dike


başbakanlık

serokşalyarî (ji bo bûna serokwezîr û erk û vatiniya wî)

wezaretxane (avahiya ku serokwezîr û erkedar lê dixebitin)


başbuğ

serxas, ser, serek, serok, fermandar, serleşker


başeski

di tofên yeniçeriyan de leşker û efserê herî bêqidem


başhakem

serekhakem (serokê hakemên ku leyîstinekê bi rê ve dibin)


başhekim

serbijîşk, sertabîb (hekîmê ku bi rêvebirina nexweşxaneyê hatiye erkedarkirin)


başı kalabalık

dora (yekî) qerebalix e, serê (yekî) di gêjahiyê de ye


başıbozuk

bêserî, bêserûber (ji bo civateke beredayî ku kes li ser sere wan nîn e)


başıboşluk

serberdayîtî, terkeserî, zolikî, beredayîtî


başimam

serekîmam (di mizgefiekê de serekê îmaman)


başkahraman

serleheng, serekgernas, qehremanê berhemekê


başkalaşım

teşeguhirîn, dirûvguhirîn, veguheran, metamorfîzm


başkesit

ferîş, felqê darê (parçeyê darê gava ku li serserkî qolê wê tê birîn damarê ku emrê wê didin nîşan, xuya dibe)


başkomutanlık

serfermandarî, serfermanderî, serleşkerî, serdarî


başkumandan

serfermandar, serleşker, serdar, serkumandan


başkumandanlık

serfermandarî, serleşkerî, serdarî, serkumandanî (ji bo erk ûeqam)


başköşe

quncê odeyê, kuncê odeyê, cihê baş (cihê ji bo rûniştinê ku ji kesên mezin re hatiye veqetîn)


başlayıcı

destpêker (ji bo kesê ku hîna nû dest bi hînbûna tiştekî dike)


başlık

serpûş (ji bo tiştê mîna kum, kumik û telik ku mirov dide serê xwe)

serkele (ji bo hefsarê ku dikin serê heywanê bar)

sername, sernav, sernivîs (ji bo pirtûk û tiştên wisa)

başlık parası


başmaklık

texsîsata ku didan de, xwişk û keça padîşah


başmakçı

pêlavker, solker (kesê ku solan, pêlavan çêdike)

pêlawan, solvan (kesê ku li camiyan li ber solan dimîne, nobedariyê dike)


başmüdürlük

daîreya ku serekgerînende lê dixebitebaş


başpapazlık

herêma ku di bin rêvebirina serekkeşe de ye)


baştan savma

ji stûyê xwe kirin,ji serê kirin di ser guhê xwe re avêtin, pûte pê nedan

kirtûpanbaştarda cureyek cengkeştî ku demên berê di stola Osmanî de hatiye bikaranîn


başuzmanlık

serpisporî, serekpisporî (ji bo bûyîna serekpispor û erka serekpispor)


başvurucu

serlêder, wajger, serlêxist, mureceatker


başyazarlık

sernivîskarî (ji bo bûna sernîvskar û erka serniviskar)


başçavuş

di heyna Osmaniyan de çawîşê yenîçeriyan


başçı

kese ku sere pez difiroşe (çi pehtî çi nepehtî)


başçık

tovilik (kîsikê kulîlkan ku tê de bizr heye)


başörtü

çît, çîtik, temezî, çarik, xêlî, laçik, şimaqî, poşî (ku jin pê serê xwe dinixêmin)


başörtülü

bixêlî, bipoşî, bilaçek, biçîtik (ji bo jina ku sere xwe bi tiştekî girtiye)


başöğretmen

gerînende, mudir, serekmamoste (mamosteyê ku li dibistana seretayî ji rêvebirina dibistanê berpirs e)


bebecik

zarok (ji bo kesê ku lebatên wan ne li gorî jî û temenê wan e, tê gotinê)


bebeklik

pitiktî, sebîtî, zaroktî, bebektî (rewşa zarokên ber şîr)

zaroktî, sebîtî (dewra ku zarok hewcedarî xwedîkirina mezinan e)

zaroktî, sebîtî (lebata wekî ya zarokan)


beberuhi

di leystika Karagöz de navê cûceyê piştxûz

(bi b'ya biçûk) mêrê cirnexweş û qicûcankî


beceri

hunerwerî, cerbezî, destbikar, şanpazî, ostatî, meharet

jêhatîbûn, pêkhatîbûn, bikêrî (ji bo kesê ku ji bo hînbûna tiştekî musaît e)

jêhatîbûn (ji bo kesê ku wicûda wî ji kirinên lebatê zor e musaît e)


beceriklilik

hunerwertî, cerbeztî, şarazatî, kêrhatîbûn, şanpazîtî, karzanatî, jêhatîbûn, pêkhatîbûn, destbikarî, ostatî, maharet


beceriksizlik

bêkêrî, necerbezî, nehunerwerî, destpelixî, nebikêrhatî, nejêhatîbûn, neostatî, neşanpazî, nemahirî


becerme

pêkanîn, jêhatin, ji heq derketin, çiraxkirin, şekirin (Di argoyê de: niyîn, niyandin, kutan)


bedahet

behredariya bi awayekî bêamadeyî axaftina der barê mijarekê de bedaheten ji nişka ve, tafilê, ji ber xwe ve


bedelci

bedhelvan (leşkerê ku pere daye dewletê da ku bi awayekî ne temam leşkeriyê bike)


bedevilik

Bedewîtî (terîqeteke sûn'î ku di sedsala XIII de ava bûye)


bedhah

bedxax, xaxreş, bedkar, bedxwaz, xêrnexwaz


bedhahlık

bedxaxî, xaxreşî, bedkarî, bedxwazî, xêrnexwazî


bedii

kentin en bedii sokaklarını gezdik

em li kuçeyên bedewtirîn ên bajêr geriyan


behey

behey adam, behey Allahtan korkmaz!


behimi

(ji bo hestan) ajelane, ajelkî, heywankî, wekî heywanan


bekleme

pan, pang, bendewazî, payîn, bendewarî, berbendî, bendeman, lihêvîman, bendêman


beklenmezlik

libendêneman, hêvînekirin, nepayîn, bendewarî nekirin


beklenti

benim ondan hiç bir beklentim yok


Bektaşi

Bektaşî (kesê ku ketiye terîqeta Hacî Bektaşê Welî)


bekâr

ezêb, ezeb, azip, azep (ji bo kesê nezewicî)

kesê ku zewicandî ye û ji malbata xwe cuda dijî


bekâret

resenatî, nûjenî (di ward huner û ramanê de nûjenî)


bekçilik

pasvanî, mifirdîtî, qerewêltî, nîgehdarî, paragotî, natorî, notirvanî


bel bağı

kember, piştî, şûtik, egal, torkî, bendik


bel kemiği

mazmazk, marîpişt, moxik, stûna piştê, hestiyê piştê, darê piştê, hestikên mazmazkê, hestîkên maripiştê


belalar mübareği

nehat qiyamet îcar ku hat bi xêr û silamet


belediye başkanı

şaredar, şarevan, serokbelediye, reîsê belediyê


belediyeci

şaredarivan, belediyevan (erkedarê şaredariyê)


belgeci

derhênerê belgewaran (derhênerê ku fîlmên belgewarî çêdike, dikişin)


belgelendirme

pêselmandin, bi pelge peyitandin, belgedarkirin


beli bükük

barxwar, barê (yekî) xwar e (ji bo kesê kêm, belengaz)


belirginleşme

xuyabûn, darîçavbûn, berçavbûn, azlûbûn, aşîkarbûn, wekatbûn, diyarbûn


belirginleştirme

xuyakirin, diyarkirin, darîçavkirin, azlûkirin, wekatkirin, berçavkirin, aşîkarkirin


belirginlik

darîçavî, aşîkarî, wekatî, berbiçavî, azlûtî, diyartî


belirleme

diyarkirin, kifşkirin, destnîşankirin, nîşankirin, wekatkirin


belirme

xuyabûn, xuyîn, aşîkarbûn, diyarbûn, belitîn, xuyanîbûn, eyanbûn


belirsiz geçmiş

çocuk çok ağlamış


belirtken

şanîker (îşareta ku bi aforizmayekê re tê bikaranîn)


belirtme

diyarkirin, xuyakirin, xuyanîkirin, aşkartin, daxuyandin, derpêşkirin, amajekirin, vavêrkirin, beyankirin


belirtme sıfatı

rengdêra diyarker (kifşker), rengdêra diyarkirî


belleme

cilik (a ku diavêjin ser pişta heywanê bar)


belleten

kovara ku tê de nûçe, nivîs û xebatên saziyên zanistî tên weşandin


belâgat

rewanbêjî, retorik (vekolîna hunerên rewanbêjiyê)


bemol

bemol (îşareta notayê ku dide nîşan dengek nîv ton hatiye stûrkirin)

bemol (dengê ku bi vî awayî hatiye stûrkirin)


bencilce

xweperestkî, xwebînkî, xwexwazkî, kudkamkî, xudbînkî


bencilik

xwepesendî, ezîtî, ezezî, ezezîtî, xwexwazî, xwebînî, xweperestî, xudkamî, ezezotî, egoîzm


bencilleşme

xweperestbûn, xudkambûn, xudbînbûn, ezezîbûn, xwexwazbûn


benek

deqdeq, deqdeqok, deqdeqonk, pitpitok, pitpitk, belekî, belekotkî, belekokî, xalxalok (deqa li ser tiştekî)


beneklenme

deqdeqîbûn, deqdeqokîbûn, belekbûn, xalxalokîbûn, deqlêketin


bengi

abadîn, bêna, dehm, cawîdan, ebedî, nemir

navê govendeke gelêrê li herêma Ege û başûrê Marmaraya Tirkiyeyê


bengilik

abadînî, ebedîtî (ji bo heyîna ku têkiliya wê bi zeman, bi ser û dawiya zeman nîn e)


beniz

gwîn, newr, rûçik, sikûm, mirûç, reng, mehde (rengê rû)


benmari

benmarî (metoda germkirin an jî helandina tiştekî bi riya hilm û gulmê, ku mirov derdanek tije av dike û derdana xwe ya din dide serê û wisa bi hilm û gulma ava kelandî tiştê di hundirê derdarê de germ dike an jî dikelîne)


benzeme

dirûvîn, şibîn, mînîn, lêçûnî, lêhatinî, dirûvpêketin, dirûvlêketin


benzetici

jiberker, kopyaker, sextekar (kesê tiştê ku çêdike dişibîne tiştekî din)


benzetme

dirûvandin, mînandin, şibandin, dirûvpêxistin


benzeş

hemdirûv, hemşiban benzeşim lihevçûn, hemşiban, hemdirûvî, hevmînan


benzinci

benzîngeh (devera ku lê benzîn tê firotin)


beraberlik

pevretî, bihevrebûn, bihevreyî, ligelhevî, digelhevî

maç beraberlikle sonuçlandı


berat

berat (fermana padîşah a ku ji bo kesê ku tayînî erkekê bûye, an jî nav û nîşanek jê re hatiye dayîn)


berdelacuz

gîskok, gîtê gîsko (li gorî baweriya gel sermaya ku di navbera


berhava

berhewa (ji bo tiştê ku hatiye firandin, berhewakirî)


berhayat

zindî, sax, berheyat (ji bo kesê ku li heyatê ye, sax e)


beriberi

berîberî (navê nexweşînekê ye ku ji ber kêmasiya vîtamîna B'yê peyde dibe)


berkitme

zeximandin, zexmkirin, qewînkirin, xurtkirin, asêkirin, betînkirin


bermuda

cureyek şalê teng û kurt ku hetanî serçokê tê


berrak

berak bir sesi var

berrak bir su

berrak bir kış günüydü


bertik

kelepotk (lekeya mor a di tenê mirov de ku qusiyane)


besi dokusu

şeba ku di nav toxim de dor li embriyoyê digire


besi suyu

ava biadan (ku di rehikên riwekan de digere)


besi örü

hemû madeyên bi adan ku li dora riwekekê hene


besici

xweykerê dermaleyan (kesê ku heywanan ji bo firotinê xwedî dike)


besicilik

dermaletî, xweykeriya dermaleyan (karê xwedîkirina heywanan ji bo firotinê)


besin

xurik, xurdemenî, qût, qwît, zewade (tiştê ji bo xwarinê)


beslek

qewraş, xizmetkar (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


besleme

qewraş, qerwaş (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


besleme basın

çapemeniya xwedîkirî (ku ji bo berjewendiyê xwe diavêje pişta saziyekê)


besleme kız

qewraş, qewraşa navmalê (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


besmele

besmele, bismîla (ji bismîlahîrahmanîrehîm)


besteci

awazdaner, bestekar, awaz saz, kompozîtor


bestecilik

awazdanerî, bestekarî, awazsazî, kompozîtorî


betatron

betatron (amrazeke elektromanyetîk e ku elektronan dilezîne)


beti

mirûç, nîgar, fîgur (di hunerên resm û heykelan de teşeyê heyînan)


betik

nivîstek, pirtûk (tiştê nivîsandî wekî kitêb, name)

skrîpt, zimanekî kompûterê ye ku bi seriyeke fermanan dihewîne û bêyî ku wan fermanan di nava peldankekî de bicivîne dikare wan bixebitîne.


betim

şayes, teswîr (ji bo şayesandina kesek, bûyerek, tiştek an jî hestekê)


beyaz eşya

têkberên spî (navê giştî yên têkberên malê mîna sarker, makîneya cilşoyê û hwd)


beyaz kitap

pirtûka spî (ya ku ji hêla sazî an jî hikûmetekê ve ji bo ronîkirin an jî parastina bûyerekê hatiye amadekirin)


beyaz kömür

hêza elektrikê ku ji newal û robaran tê bidestxistin


beyaz perde

rûxara spî, perdeya spî (ku fîlm lê tê nişandan)


beybaba

gava ku li mêrên navsere deng dikin tê gotin

zarok ji bavê xwe re ji bo hurmetdanê bi kar tînin


beyin fırtınası

Çalakiya ku mirov dicivin û bêyî ku gûftûgo bikin, ji hev re ramanên xwe vedibêjin û danistandina fikrî dikin: Bahoza Fikarê, Bagera Mejiyê


beyin zarları

xaşeyên mêjî (ku ji sê tewqan têne pê:Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater)


beyincik

mêjîkok (Di anatomiyê de navê wê yê latînî: cerebellum)


beylik

gotinên klîşe, tiştê ku her kes dizane, her kes bi kar tîne

axatî (ji bo jiyîna di hebûn û rihetiyê de)

mîrektî, mîrekî, mîrnişîn, mîrgeh, emaret

Botan beyliği


beyzade

mîrek, begzade, mîrlaw (kurê mîr), pismîr (kurê mîr)dotmîr (keça mîr)

delalî (kesê ku bi delalî hatiye xwedîkirin)


bezdirme

bêzarkirin, zivêrkirin, qerihandin, acizkirin


beze

skenck (girêka ku ji ber birin û wermê çêdibe)

cureyek pastaya hişk ku ji spîçka hêkê û şekirê pûdraye tê çêkirin


bezek

nîgare, nexş û nîgar, nimûş (ji bo her nîgareyê ku berhemekê dixemilîne)


bezeme

arastin, xemilandin, kokandin, tiftifandin


bezik

nezere, bezîk (leystikeke îskambîlê ye ku bi

kaxizan û di navbera dudo, sisê an jî çar kesan de tê leyîstin)


beç tavuğu

heywaneke malê ku ji famîleya mirîşkan e, serê wê biçûk û rût, pûrta wê ji rengê cûnê ber bi heşîn ve û bi qasî mirîşkekê mezin e (Numida meleagris)


beğeni

zewq (melekeya veqetîna xweşikiyê ji kirêtiyê)


beşik

çincît, landik, bêşîk, colang, dergûşan, deydik

çocuk beşiği

uygarlığın beşiği Mezopotamya


beşlik

pêncanî, pênc libî (tiştê ku pênc liban hiltîne)

beşlik cezve


beşme

cureyek qumaşê ku pênç şift reng tê de hene


biber dolması

îsotên tijekirî, heşîna îsotan, kortika îsotan


bibliyograf

çavkanîvan, bîblograf, pisporê bîblografyayê


bıcı bıcı

şo şo (di zimanê zarokan de ji bo xweşûştinê)


bıcır bıcır

piltepilt, pilepil, wîrewîr (ji bo axaftina timî û li ser hev)

çocuk bıcır bıcır konuşuyor


bıcırgan

aletek e ku pê hundirê tiştên madenî yen di şeklê boriyê de rast dikin


bigudi

bîgudî (alava ku jin pê porên xwe xirpûşkî dikin)


bijuteri

bijûterî (xişrên giranbiha ku zêrker çêdike)

bijûterî (xeml û xişrên pîrekan ku ji kevirên ne girahbuha tê çêkirin)


bıktırma

bêzarkirin, zivêrkirin, canzerîkirin, acizkirin


bildirge

daxuyanname (ji bo kesê ku bexşandiyê (muafî) bacê ne pê dahata xwe didin nîşan)


bildiri

teblîx (ji bo daxuyaniya li ser mijareke zanistî)


bildirim

teblîx (daxuyaniya ku bi nivîskî tê kirin)

îxbarname (kaxizê ku danezan pê tê kirin)


bilek

ayak bileği


bileyici

tûjker, hêsanker, sûker (kesê ku alavên bibir disû)


bilezik

bazind (bazinên ku mirov dixin destê xwe)

hilte (xeleka ku dişibe bazin û mirov wê dike devê boriyan)

xelek, kelemçe (xeleka ku serê wê vekirî ne û mirov di cihê wekî pîstonê erebeyê de bi kar tîne)


bileşik

su bileşik bir maddedir


bileşim

suyun bileşiminde oksijenle hidrojen vardır

di têkeliya avê de hidrojen û oksîjen heye


bilgi

zandarî, zanyarî, haj, melûmat (navê hemû prensîp, diyarde û rastiyên ku aqlê mirov digihîjê)

salox, saloxî, zanîş, pêzanî (agahiya (melûmata) ku bi riya lêgerîn, lêkolîn, hînbûn û çavdêriyê hatiye bidestxistin)

babası ailelerinin geçmişi hakkında bir çok bilgi vermişti

bavê wê, der barê raboriya malbata xwe de gelek agahî dabûnê

zanîn (berhema ramanê ya xebitîna zekaya mirov)

zanebûn, agahî (ramanên sereke ku zêhna mirov bi wan serwext dibe)


bilgicilik

sofîzm (di felsefeya Yewnana Antîk de rêbaza rexnegiriyê)


bilgilendirme

agihandin, agahdarî, haydarî, zandarî, zanmendî, zanîşwerî


bilgin

zana, zorzane, alim (kesê ku der barê mijareke zanistî de xwedî agahiyeke pir


bilgiyazar

aletê ku bi pergala elektronik tîprêziyê dike


bilgiç

zana (ji bo kesê ku nezan in lê xwe wekî kesê zana didine diyarkirin)


bilim

zanîn, agahî (zanîna metodîk û sîstematîk)


bilim kurgu

xeyalê zanistî (berhemên ku bi riya daneyên zanistî û xeyalî tên afîrandin, mîna çîrok, roman û fim)


bilimcilik

zanyarî (warekî felsefeyê ku tenê giringî dide azîna zanistî)


bilinemez

nayê zanîn, tiştê ku bi aqlê mirov nayê zanîn


bilinç

hişmendî (çalakiyên civakekê yên derûnî)


bilinçlilik

bîrbirî, hişyarî, bîryarî, bîrewerî, têgihîştîbûn (hay ji çalakiyên xwe hebûn)


bilinçsizlik

nebîrbirî, bîrnebirî, nebîrewerî, nefamatî, xeşîmî


bilmece

qinik, çistan, kelemamik, tiştanok, pêderxistinok, tiştik, têderxistinok, apik


bilmeden

bilmeden bu işe giriştim


bilmiş

jîrik, aqilmend (kesê ku xwe wisa dibîne)


bilâ

bê, bîle (ev ji zimanê Erebî ye ku di hinek peyvan de tê bikaranîn wekî bîlesebeb)


binek

hey (yê siwariyê, tiştê ku ji bo siwarbûnê hatiye veqetandin, bi taybetî jî hesp)


bıngıldak

şelik, nermik, nermika serî (nermika serê zarokan ku piştî hatina dinyayê di nava


bini

bu hayvan biniye gelmemiş

çîte (ji bo ku gava qanatê deri dolap û tiştê wisa tê girtin valahî di ber de dimîne û çîteyek li sere xistin)


binicilik

siwarî, siwarbazî (ji bo spora siwariyê)


binit

textê ku bi çavik ku girikên hevîr dikine


biniş

cil û bergê ku di alaya siwarî de tê lixwekirin

cube, cubeyê ku erkedarê perwerdehiyê yên universiteyê li xwe dikin


binlik

binlik kağıt para

hezarek, hezarlibî (tiştê ku hezar libên wî digel hev e)


bir alay

bir paragraf yazıda bir alay yanlış çıktı

di paragrafeke nivîsarê de dinyayek şaşî derketin


bir araba

erebeyek (ji bo êzing, rêjû û tiştên wisa)

bir araba kömür aldık, yetmedik

kadın sonunda bana bir araba cevap verdi

jinikê di dawiyê de dinyayek bersiv dan min


bir avuç

bir avuç buğday

burada bir avuç muhacir kalmış


bir bakıma

kadın bir bakıma kocasının Öğretmen oluşuna sevinmiyor

jinik ji aliyêkî ve kêf nake ku merâ wê bûye mamoste


bir defalık

ji bo carekê, ji bo neqilekê, ji bo careke bi tenê

bir defalık un kalmış

bir defalık için sana odun veriyorum


bir karış

bir karış boyu var

bir karış toprağımız var


bir kere

bir kere o yalancı

carek, neqilek kerecik careke bi tenê, doreke bi tenê, neqleke bi tenê


bir yana

ondan bizi, Azrail bir yana, kimse vazgeçiremez

Ezraîl ne tê de, kes nikare bike ku em dev jê berdin


bira mayası

cureyeke kimê ya ku li ser rûyê bîraya meyandî kom dibe

cureyek hevirtirşê (çi hişk, çi nerm) ku hevîr dipişpişîne


bırakma

hiştin, hêlan, hêliştin, terkandin, terkkirin, şemirandin, devjêqerîn, devjêberdan


biralık

ê bîrayê (tiştê ku di çêkirina bîrayê de tê bikaranîn)


birden

yekser, tevde, pevre, di derbekê de (tev di carekê de)

hepsi birden güldüler

Birden kalkıp üzerime geldi.

Birden içeri girip tuvaletin yerini sordu.

Di gavê de kete hundir û cihê çolikê pirsî.


birey

takekes (heyîna nerazber ku dikeve nava çarçoveya cureyekê man


bireyci

ferdparêz, îndîvîdualîst (kesê ku ji aliyê takekesiyê ye)


bireycilik

takekesîtî, ferdparêzî, îndîvîdualîzm (sosyolojî)


birikim

danehev (tevahiya tiştên ku di encama çavdêrî û ezmûnan de hatiye bidestxistin)

danehev (pêvajoya çandî û geşanî ya civakan)


birikinti

komik, gult, kurtik (ev ji bo çalikên ku av tê de civiyaye); tiştên ku ji xwe ber li hev civiyaye, kom bûye

su birikintisi


birim

uzunluk birimi metredir


birimler bölüğü

tofa hejmaran (ji yekê hetanî neh sed û not û nehan)


birinci çağ

serdema pêşîn, paleozoîk (serdemeke nêzikî sê sed milyon salî ya rûyê erdê)


birleşim

pevcivan, lihevcivan, lihevrûniştin, pevrûniştin

cotbûn (ji bo ajela nêr û mê ku radibin ser hev)


birleşmiş

birleşmiş milletler


birleştirici

pêkhêner (kesê ku tişt an jî kesan tîne ba hev)

pêkhêner (tiştê ku dudo an jî, ji bêhtirîn tiştan tîne ba hev)


birleştirme

tevîhevkirin, pevgihandin, pevgihîştandin, anînbahev

avêtina ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin)


birlik

Tanrının birliğine inanır

yeklibî, yekêk (tiştê ku tenê hebekê hiltîne)

birlik cezve

milletimizin birliği çok önemlidir

dilbirliğini sağlamak

yekîtî (komeleya ku ji bo parastina berjewendiyên civatekê hatiye sazkirin)

yazarlar birliği

askeri birlik

yekmend (notaya xwediyê nirxa herî mezin)


birliktelik

pevrayî, hevrayî, pevratî, hevratî, pevretî, pevratî, pevrebûn, pêkvehî, ligelhevbûn


bisikletçi

bisîkletajo (kesê ku spora bisîkletan dike)


bitaraflık

bêalîbûn, alînegirî, bêlayenî, bêterefbûn, bêterefî


bitim

qedan, kutayî, kutasî, xelasek, xelasok (ji bo karê dawîlêanîna tiştekî)


bitirimci

kesê ku qumara bi navê barbûtê dide leyîstikandin (argo)


bitirme

qedandin, redkirin, kutakirin, xelaskirin, tevakirin


bitirmiş

ferzan (kesê ku di warekî zanistî an jî yê din de ferzane bûbe)

zana, çavekirî (kesê ku guhê wî dilibite) (argo)


bitiş

oyunun bitişinden sonra bize gel


bitişik

pêve, pevve, li rex hev, rexhev, li tenişta hev, li kêleka hev, bi hev ve

bitişikteki oda


bitişiklik

pêvetî, pêvebûn, lirexhevbûn, likêlekhevbûn


bitişken dil

zimanê pêvekî (mîna zimanê Tirkî, Macari û Moxolî)


bitkici

xweykerê riwekan, kesê ku riwekan xwedî dike


bitkimsi hayvanlar

ajelên riwekokî (ku di şeklê riwekan de ne mîna mercan û singêr)


bitme

qedîn, redbûn, kutabûn, tevabûn, xelasbûn


bitpazarı

pazara kevnefiroşan (bazara ku tişt miştên kevn û sîkevnk lê tên firotin)


bıyık

güzel bir bıyığı var


biyo

biyo (di çêkirina peyvan de tê bikaranîn û wateya jînê dide/


biyosfer

biyosfer (herêma rûyê erdê ku lê jiyan heye)


bizmut

bîzmût, elementeke ku hejmara wê ya atomê


bizon

gamêşa kûvî, bîzon (gakûviyên ku li Amerîkayê dijîn)


bıçak sırtı

düşmanımla karşılaşmama bıçak sırtı kalmıştı

hema mabû ku ez û neyarê xwe deqedeq di hev de derkitina


bıçakçı

kêrker, kêrsaz (kesê ku kêr û alavên bibir çêdike)


bıçakçılık

kêrkerî, kêrsazî (çêkirina kêr û alavên bibir)


bıçılgan

birîna har, birîna dijwar, birîna azirî (ku her diçe zêde dibe û lê diçêre)


biçim

teşe, kêsim, şimşat, qidûm (insanlar için)

dirûv, dirf, şekil, lewn, kêrsim, êsk, fesal, şêwe, eles (xuyanga derve ya tiştekî)

Bu odaya bir biçim vermeli.

şekl (ji bo tiştê di manendê tiştekî de)

Rubai ve beyt birer şiir biçimidir.

Buğday biçim zamanı wexta.


biçimci

şêweperest, şêweparêz, teşeperest, teşeparêz, şekilperest, şekilparêz


biçimcilik

şêweperestî, şêweparêzî, teşeperestî, teşeparêzî, şekilperestî, şekilparêzî


biçimlenme

teşegirtin, şêwegirtin, fesalgirtin, şekilgirtin


biçimsizlik

bêteşeyî, bêteşetî, bêfesalî, bêşêwetî, bêkêrsimî


biçkici

kincbir (kese ku kincan li gorî modele dibire)


biçme

dirûn, dirûtin, çinîn (ji bo giya, dexl û hwd)


blokaj

manîbûn, astengkirina tevgera (yekî an jî tiştekî)

blokaj (gava ku mirov kevirên tûj li serserkî dike axê û paşê serê beton dike)


blucin

blûcîn (cureyek qumaşî ji pembû yê hêşîn)

blûcîn (cil û bergê ku ji vî qumaşî hatiye çêkirin)


blöf

blöf (di lîstika îskambîlê de, xapandina kesê li hemberî xwe)


boagiller

famîleya boayan (marên bêjehrî, ku beriya nêçîra xwe dabelînîn, pêşî xwe li wan dilefînin, difetisînin an jî dipelêxin)


bocuk

cejna jidayikbûna îsa (ku ji hêla Ortodoksan ve tê pîrozkirin)


bodrum

bindav, kapang, binolî, jêrzemîn, zemîn, serdav, bodrûm


bodur pas

korik (cureyeke kime ye ku bi piranî li ceh dikeve) (Puccinia hordei) (botanîk)

korik (nexweşîna ku ji ber korikê li ceh dikeve)


boduç

kodik, cêrê darîn (cêrê ku ji dar hatiye çêkirin)


bohem

bohem (kes an jî civata ji der dora wêje û hunere ku hesabê paşiya xwe nakin, xema tiştekî naxwin û jiyaneke derbeder)


bohça böreği

cureyeke borekê ye ku di şekle boxçikê de tê çêkirin


bohçacı

boxçeger, boxçevan (jina ku pot û pertalan bi boxçeyê difiroşe)


bok böceği

gûgerînk, gûgirêfk, moza rêxê (Geotrupes stercorarius)


bolşeviklik

Bolşevîkî (tevgera şoreşker ku di despêka sedsala XX de derkete holê û ji hêla Lenîn ve hate bipêşvebirin)


bombardıman

bomberdiman, dan ber topan, bi topan kutan


bombardon

bombardon (amûra fûyî ya ku di bandoyê de dengê heri stûr derdixe)


bonfilelik

ê bonfileyö (goştê ku bi kêrî bonfîleyê tê)


bonmarşe

bonmarşe (mixazeya mezin a ku tê de tiştên mîna hemû çeşîdên kine wergirtinê, eşyayên xemlê û lêystok hene)


bornoz

bornoz (li bakûrê Afrîkayê kincê bi kumik, fireh, milqol ê ku Berberi li xwe dikin)


boru

su borusu

soba borusu


boru kabağı

çeşîdek kundirê stûreq ku wekî acûran dirêj dibe û bêniqir e


borç

bu bir vatan borcudur

cureyek şorbeya zerzewat a rûs, ku ji silq, kelem û goşt tê çêkirin


bostan patlıcanı

celebek balîcanê kêmdendik, gir û gilover


bostancı

di dema Osmanî de erê ku ji parastina seray û bajêr erkedar bû


bostancılık

werzevanî, parêzvanî, bostanvanî, cenanî


boy bos

boy bosu bir yana, hele o gözlerin yok mu, o gözlerin

bejn û bala te li aliyekî, lê ew çavên te hene, ew çav


boyacı

gonîfiroş, boyaxfiroş, sebaxfiroş (kesê ku boyaxê difiroşe)

boyaxker, sebaxker, gonîker (kesê ku ji xwe re karê boyaxkirinê kiriye pîşe)


boyalı basın

çapemeniya ku ji nûçe û nivîsaran bêhtir cih dide wêneyên rengîn û bi kûpon mûponan diyariyan li xwendevanên xwe belav dike


boyama

boyaxkirin, sebixandin, gonîkirin, gonandin


boyut

rehend (dirêjahî û bilindahî û firehiya tiştekî)

bûut (niçikê cîsmekê ya ber bi aliyekî ve)


boza

ahsûme, boza (xurikeke meyxweş ku ji ardê ceh, genim, lazût û tiştên wisa tê çêkirin)


bozkır

deşt, step (herêma bêdar a ku ji riwekên giyayokî tê pê)


bozulma

betalbûn, şikestin (ji bo nimêj û rojiyê)


bozuntu

xirbende (kes an jî tiştê ku wesfên jê tê xwestin pê re nîn in)


boğalık

conegaya kel, mozika ku ji tov re tê hiştin


boğan otu

çimûg, çirdûk (Acunitum napellus) (botanîk)


boğaz

Lokma boğazımda kaldı.

stukur (ji bo cihê ziravik ên mîna şûşe û cêr)

testinin boğazı

boğazları tutarak onların geçmesini engelleyin

pêşiya geliyan bigirin, nehêlin ku tê de herin

tengav, avteng (deryaya di navbera du bejayan de)

Çanakkale Boğazı

nefs, zik (kesê ku xwarin û vexwarina wan ji aliyê kesekî din ve tê dabînkirin)

bizim evde beş boğaz var

zik « (ji bo kesê ku miriyê xwarin û vexwarinê ye, kesê çilek, nefsek)

arkadaşım boğazına düşkün biridir

işçilerin boğazı bizden olacak


boğazkesen

kel û hisara ku li ber avtenga behrê ji bo parastina wê hatiye avakirin


boğma

xeniqandin, fetisandin, feşirandin, xendiqandin, vexeniqandin, xeliqandin

cureyek araqa ku ji guvaştina mewij, hêjir û tûyê (piştî meyandina wan) tê bidestxistin


boğulma

xeniqîn, fetisîn, ferişîn, feşirîn, xendiqîn, xerdiqîn, vexeniqîn


boğum

niqir, girê, kirt (ji bo beşa tiştên mîna qamîş û zil a girck)

bu kamışın sekiz boğumu var

damar boğumu


boğuntu

bêhntengî (bi zorê dan û stcndina bêhn û nefese)

azerdedilî, dilrencî diltengî (ji bo tengaviyê)

îhtikar (zêdeyî buha firotina malekî) (argo)


boşalma

xwerihetkirin, xwevalakirin (ji bo kesê ku derdên xwe ji yekî re dibêjin û dilê wî rihet dibe)


brifing

brifing (kurteagahî an jî kurtedaxuyaniya der barê tiştekî de)


briket

briket (ji bo ardûyê ku ji komira toz hatiye pê)


briç

brîç (leystike kaxizan ku ji hêla çar kesan ve tê leyîstin)


brovning

(ji navê John Browning) brownîng, demançeya


brülör

brulor (amraza ku sûtemeniyên şile ji hev diqetîne û bi awayê pijiqandinê wan dişewitîne)


bubi

feqebombe, bûbî, xapinok (cure bombeye xapînok e, gava dest pê bike diteqe)


budak

çiqilk, bistî, çiqlî (çiqilkê ku wê mezin bibin û bibin guliyê darê)

ağacın budağı

bu tahta çok budaklı


budalalaşma

bûdelayîbûn, xirexavîbûn, xêtikîbûn, xêvikîbûn


budalalık

bûdeletî, xirexavîtî, xêtiktî, xêviktî (ji bo bûna rewşa bûdeletiyê)

bûdelekî, xetikî (ji bo karê ku bi bûdeleyî tê kirin)


budama

kesax, kesixandin, peşkandin, dapeşkandin, peştikandin, dapêştin, gezirandin, ade, qiçûl, çipilandin, terişandin, pejinandin, dapitîn, kesaxtin, kezaxtin, pejikandin


buz

sar (ji bo kes an jî tiştekî ku tesîreke ne xweş li ser mirov dihêle)alanı bankîz


buzkıran

cemedbir, qeşembir, qeşaşikên (keştiya cemedbir)


buzluk

qeşageh, cemedgeh (devera sarker a ku xurik û vexurik lê tên cemidandin û hilanîn)


buzluğan

sîpan (çiyayê ku tim li serserê wê qeşem û cemed heye)


buzçözer

qeşahelîn, defrosfer (aletê ku qeşemê dihelîne, nahêle qeşem çêbibe)


böcek

mêş û mor, mêşlok, hûrmêş, bihok, heşare

kêz, kêzok (ji bilî ajalên mîna mînmînik, kurm û tirtûlan, hemû ajelên biçûçik)


böcekbaşı

di împeratoriya Osmanî de serekê zabiteyan


böcekçil

mêşxur (tiştê ku bi mêş û moran xwe xwedî dike)


böcü

biho, bewo (ji bo tirsandina zarokan ev nav tên bikaranîn)


böke

qehreman, şampiyon (kesê ku di pêşbirkeke navneteweyî de dereceya pêşîn distîne)


bölge

koltuk altı bölgesi


bölgecilik

herêmparêzî, herêmgirî, navçegirî, navçeparêzî


bölme

dabeşan, parvekirin, parîkirin, levakirin

çavî (ji bo devera biçûk a ku ji cihekî mîna lîwan, eywan, odeyê hatiye veqetandin)

navbir, bexdadî (bi dîwar an jî bi texte û tiştên wisa ku mirov cihekî ji yê din veqetîne)

bölme işlemi

qol, qoc (gilaleya ku ji bo êzing an jî ji bo çêkirina qeyikê hatiye veqetandin)


bölücü

parçeker, parveker (ji bo kesê ku bi awayekî siyasî lê dixebite ku yekîtiyekê ji hev bixîne, ji hev parçe bike)


bölüm

pişk, nof, leva, qism, bêl (parçeyê ku ji tevahiyekê hatiye qetandin)

sarayın kadınlar bölümü

şax, seksiyon (di saziyekê de her beşa rêvebirinê)

üniversitede, sosyoloji bölümünü okuyor

li zanîngehê beşa sosyolojiyê dixwîne ped


bölünme

dabeşîn, dabeşbûn, levabûn, parvebûn, bêlbûn


bölünmezlik

nedabeşbarî, dabeşnebûnî, parvenebûnî, parçenebûnî


bölünüş

dabeşîn, dabeşbûn, parvebûn (kar û awayê dabeşbûnê, parvebûnê)


bölüş

parîkirin, dabeşkirin, dabeşandin, parandin, parvekirin, lêkvekirin (kar û awayi dabeşkirinê, parvekirinê)


bölüşme

lihevparîkirin, lihevdabeşandin, lihevdabeşkirin, levparvekirin, lêkvekirin


böreklik

ê borekan, tiştê ku bi kêrî çêkirina borekan tê


börk

serpoşa ku bi taybetî ji çermê heywanan tê çêkirin


börkenek

şîlav (beşa duyemîn a mîdeya heywanên ku dikayên)


böylesi

ewa, wiha, ha, halo, bi vî terhî, bi vî awayî

böylesi görülmemiş


böğürtlen

dirik, dirînermk, cinisrî (Rubus caesus) (botanîk)

dendûreşk, tûreşk, temeşk, dirîmok (mêweyê vê riwekê)


böğürtlenlik

devera dirikan, dirinermkan, cihê ku dirik zehf lê hene


böğürtü

orînî, oreor, morînî, moremor, mûrînî, mûremûr, qorînî, qoreqor (ji bo dewaran)


böğürüş

borîn (awa û karê orînê, morînî, borînê)


büfe

bufe (dolaba biçûk a ku taximên sifreyê dikinê)

bufe (maseya ku di civînan de xurik ve xurik li serê tên danîn)

bufe (dukana biçûk a ku tişt mişt lê tên firotin)


büfeci

berqûtvan, bufevan (kesê ku dikana bi navê bufeyê dişixulîne)


büklüm

tewq, tew, ta (qata tiştên ku tên tewandin, çevandin, badan)

iki büklüm et


bükme

tewandin, çemandin, çevandin, xwarkirin, veanîn


büküntü

çiv, tew (şopa ku ji ber tewandinê, nûrandinê çêbûye)


bülbül

bilbil (ji bo kesê ku dengê wî pir xweş e)


bünye

bastûr, binelî, binetar, qelafet, binye (ji bo bastûra bedenê)


büro

gerîngeh, îdarexane, buro (cihê ku kar û barên nivîsînê lê tê kirin

tercüme bürosu

narkotik büro


bürüm

bir bürüm kaymak


büst

Aristonun büstü


bütün

bir bütünü oluşturan parçalar

bir oturuşta bütün ekmeği yedi

sax, sehî, bitûn, tûnî (tiştê nehatiye parçekirin)

bir bütün ekmek

bütün ağaçlar çiçek açtı

bütün binlik


bütünleşme

yekkerbûn, biyekbûn, yekparebûn, temambûn


bütünlük

tevayî, sehîtî, saxîtî, temamî, hevgirtin


büvet

bufet (bufeya biçûçik a li salonên mîna sînema, tiyatro û îstasyonê)


büyü

sêhr, sêr, avsûn, nêreng, anç, anî, cedû

müziğin büyüsüne kapıldım


büyücü

sêrbaz, sêhrker, efsûnbaz, sihirbaz, sêhrek, sêrdar, sêrik, sêrebend, cedûger, anaker, anîker, cedûbaz, fêlbaz


büyücülük

efsûnkerî, sêrbazî, sêhrkerî, sêhrekî, sêrdarî, sêrikî, sêrebendî, efsûnbazî, anîkerî, cedûgerî, cedûbazî


büyük dalga

pêla mezin, pêla dirêj, şepola dirêj (pêla dirêj a radyoyê)


büyük mevlit ayı

li gorî salnameya heyvê meha sêyemîn, rebhiyulewel


büyüklük

bize büyüklük yaptı


büyülteç

mezinker, agrandîsor (aletê ku pê wêne tên mezinkirin û pê tên çapkirin)


büyüme

girbûn, mezinbûn (ji bo mezinbûna organîzmayê)


büzgü

qermûçek, qermîçek, qijonek, qurmîçong, qermîçong, qirme

elbise büzgüsü


büzme

kirmişandin, civitandin, quncifandin, quncisandin, çingizandin, gelpiçandin, qermûçandin, kîsandin, qurmiçandin, qincilandin, racivandin, çermandin, çermixandin


büzük

kirmişandî, civitî, quncifî, qurmiçî, quncilî, zûrik

Ağzı büzük.


büzülme

kirmişîn, civitîn, çingizîn, quncifîn, racivîn, çermixîn, qurcifîn, çermixîn, çermîn, kisîn, quncisîn, quncilîn, nicimîn


büzülüş

qermiçîn, qurmiçîn, qirçimîn (kar û awayê qermiçînê)


caba

o kadar benzin yaktı, yağda caba!

ew çend benzîn şewitand, rûn jî bi ser de


cadı

cazî, cazû, cadû, cehzû, pîresêr, sêrebend, pîrebok, pîrelk

sêrik, cazûger, ecûze, ecûzpîr (ji bo pîrejina kirêt û cirnexweş)


cadılaşma

pîresêrbûn, pîresêrîbûn, sêrebendîbûn, cadûyokîbûn, cazûyokîbûn


cadılık

cazûtî, cadûtî, pîresêrî, sêrebendî, cadûgerî


cahiliye

cahîliye (di nav Ereban de serdema beriya îslamiyetê)


cam evi

veya cam yuvası) cihê camê, camxane (ji bo cihê ku cam dikevê)


cambazlık

canbazî, canbaztî (ji bo karê firotin û kirin an jî xwedîkirina hespan)


camcı

kesê ku di paceyê re li hundirê malê dinêre (argo)


camgöz

Cureyek masî yê ku li peravên deryayê dijî, telê wî digihîje metre û nîvekê, û goştê wî xweş e (Galeius canis)


can düşmanı

neyarê ji dil û can, dijminê ji dil û can


can eriği

mamik, mamix, alûçe (cureyek alûceyên ku bi xangî tê xwarin)


can feda

mal jê re bi qurban be, can jê re feda be, can jê re bi qurban be


can sağlığı

oda ter temiz ve sıcakcık, daha iyisi can sağlığı

ode têr paqij û germ e, jê pê ve rihetiya can (an jî jê pê ve rehma Xwedê)


canan

canan, dildayî (yar, jina ku jê pir tê hezkirin)


canavar

cinawir, cenawir, canewar (ajelê dirende yê kûvî yê di xeberoşkan de)

peranî (ajelên kûvî yên dirende, yên mîna gur û berazan)

cinawir, peranî (ji bo kesê bêrehm, stemkar)


canavar düdüğü

cureyek fîk e ku pê sînyala xetereyê tê dayîn


canavar otu

gulik, giyagurg, gurge (Orobanche ramosa)


cancağız

cancağızım isterse eğer


canfes

canfes (çeşîdek qumaşc hevrişim ê ku li serê nexş û nimûş nîn e û birqokî ye)

canfes (tiştê ku ji vî qumaşî hatiye çekilin)


cangıl cungul

inekler cangıl cungul geliyordu


canı cehenneme

cehenem lêkirî, cehenema wî (çelme lêkirî)


canlı yayın

weşana rastewxo, weşana yekser, weşana zindî


cart

çirt, çîr (ji bo dengê çirandina tiştekî sirt) m


casusluk

sîxurî, diznêrî, xefnêrî, şofarî, cesûsî


cayırdama

hilqirçîn, qirçîn, qirçînîkirin, qîjeqîjkirin, qîreqîrkirin, qirçeqirçkirin (ji bo dengê agir)

çirînîkirin, çîreçîrkirin (ji bo dengê çirandina tiştên sirt)


cayırtı

qirçînî, qîjînî, qîrînî, firînî (ji bo dengê agir)

çîrînî (ji bo dengê çirandina tiştên sirt)


cayma

têbihurîn, jêvegerîn, texilîn, pêximîn, lêqelibîn, lêpoşmanbûn


cazbant

cazbant (orkestraya kuuzîka cazê Ic dide)


cazcı

cazvan (kesê ku li muzîka cazê dixe an jî wê beste dike)


cazdırma

çîrînîkirin, çîreçîrkirin, çîzînîkirin, çîzeçîzkirin


cazibe

dilniwazî, dilkêşî, kîşînokî, rakêşarî, cazîbe


cazırtı

çîrînî, çîzînî

kapının cazırtısı bizi uyutmadı

dengê çîrîniya dergê nehişte ku em razên


cağ

Merdivenin cağlarına tutun!


cebeci

çîneke leşkeran e ku bi çêkirin, temîr û lênihêrtina çekan û di wexta şer de jî ji gihandina çek û cebilxane bi qada şer re, erkedar e


cebel

beyar (zeviya beyar û ya ku bi kêrî çandiniyê nayê)


cehennem hayatı

bu iki kişi arasında senelerce süren bir cehennem hayatı oldu

van her duyan bi salan tu heyatek nedan hev (van herdukan bi salan ezabê qebrê dan hev)


cehennem zebanisi

zebûniyê ber derê celmeyê (ji bo kesê zalim û xedar)


cehennemi

dojehî, cehenemî (tiştê bi dojehê ve têkildar)

xembar, xemnak (ji bo tiştê ku mirov pir bi ber dikeve, dilê mirov pir diêşîne)


cehennemlik

cihdojeh, cehenemî, çelmeyî (ji bo kesê ku piştî dimire tê bawerkirin ku liyaqî dojehê ye)


celep

xortê ku ji bo xizmetên dewletê wekî berendam li serayên Topkapî, Galata û ıbrahim Paşa dihatin hêvotin


celp

gazîname, celpname (belgeya gazîkirinê ya dadgehê)

gazî, fîtk, celb (ji bo gazîkiran xortan ji bo leşkerîyê)


celse

birinci celseden bırakıldı


cemetme

cem girê dan (di nav Alewiyan de civîna olî)


cemre

pereng, pizot, sotik, pişko, piling (baweriya ku beriya meha reşemiyê (sibatê) germayî pêşî di hewayê, bi dû re di axê û pişt re jî di avê de zêde dibe)


cenap

cenab (di wateya mezinayî, rûmet û giramiyê de tê bikaranîn)


cenaze alayı

merasîma cenaze, ayîna cenaze an jî kesê ku beşdarî li merasîmê kirine


cengâverlik

cengawerî, şervantî, şerevanîtî, şerkerî, cengebazî


cenin

cenîn (zarokê ku di rehma diya xwe de dema welidîna xwe temam nekiriye an jî, ji ber çûye)


cennet kuşu

teyrikê bihuştê, teyrikê cenetê (Paradisea apoda)


cennetlik

bihuştî, cenetî (ji bo kesê ku tê bawerkirin piştî bimire wê cihê wî/wê bihuşt be)

gorbihuşt, cenetmekan (ji bo miriyê ku tê bawerkirin cihê wî/wê bihuşt e)


centilmenlik

xweşmêrî, ciwamêrî, camêrî, ciwanmerdî, ciwanmêrî, kibarî


centilmenlik antlaşması

bext dan hev, soz û bext dan hev, soz û bextê mêrê berê dan hev


cephe gerisi

paşenî, piştenî, piştçeper (herêma li paşiya bereyê şer)


cerrahi

nişdarî, niştergerî, cerahî (tiştê bi cerahiyê ve têkildar e)

nişdarî, cerahî (beşa hekîmtiyê ya ku bi emeliyatkirinê nexweşên xwe tedawî dike)

beyin cerrahisi


cerrahlık

nişdarî, birînsazî, niştergerî, nojdarî, cerahî, operatorî


cesaretlilik

wêrekî, bizavdarî, dilêrî, bibizavbûn, bizarbûn, bicesaretbûn


cetvel

su cetveli


cevahirci

gewhervan, mucewhervan (bikir û firoşerê mucewheran)


cevher

çocukta cevher var


cevizlik

erdê gûzan, devera ku lê darên gûzan pir in


ceza evi

girtîgeh, bendîxane, cezaxane, hepisxane, taşxane


cibiliyet

haveyn, aferîş, cibilyet (ji aliyê xûy û exlaq ve)


cici anne

dada, dadê (hin zarok bi vî navî li ji dapîra xwe an jî li kesa pîr deng dikin)


cici mama

ji xortê naşî yê ku bi jinên mezin re radibe rûdine, tê gotin


cicim

delaliyo, delaliyê (bi tinaz ji hinekan re tê gotin)


cihannüma

cîhannuma, xuyangeh (devera ku her der lê tê dîtin)


ciharıdü

çar û du (di leyîstikaerdê de ji zaran yek çar û yek jî dudo hatin)


ciharıse

çar û sê (di leyîstikaerdê de ji zaran yek çar û yek jî sisê hatin)


ciharıyek

çar û yek (di leyîstikaerdê de ji zaran yek çar û yek jî yek hatin)


cik cik

çivê, çiveçivê (di zimanê zarokan de çûk, çivik)


cilalı taş devri

serdema berdîn a sîqalkirî, çerxa kevirin a


cılava

kurkê ku ji postê çema stû yê gur an jî rovî tê çêkirin


cılk

cılk yumurta


cilt

kitabın cildi

üç ciltlik bir roman yazmış


ciltçi

cizûbendker, cizûbendkar, bergker, derpêçker, celdker

kitapları ciltçiye götürüp ciltleteceğim


ciltçilik

cizûbendkerî, cizûbendkarî, bergkerî, derpêçkerî, celdkerî


cilve

naz, kelte, cîlwe, îşwe, celwe, naz û nûz


cimrileşme

çikûsbûn, çikotbûn, bexîbûn, bêxîlbûn, cinûkbûn, çilûzbûn, timabûn, qesîsbûn, xesîsbûn


cıncık boncuk

tişt miştên mîna gerdane, guhar ku ji kevir, cam û tiştên wisa hatine çêkirin


cıngıl

xişr, xişxişk (xemla ku ji pere, zîv, morî û tiştên wisa tê çêkirin)


cır cır

çîreçîr, çîrçîr, çîzeçîz


cırboğa

cirboq, çilboq, mişkê cirboq (Dipus Caegyptius)


cırcır

çirçir, çirik (makîneya ku pembû û dendikê gûzika pembû ji hev dike)


cırcır böceği

çirçirk, sîsirk, sîrçirk, kirîsk, çîçirik (Grillus domesticus, G campestris)


cırıldama

çîrînîkirin, çîzînîkirin, çîreçîrkirin, çîzeçîzkirin


cırıltı

çîrînî, çîzînî, çivtînî


cirit

cirîd (şiva ku di vê leyîstikê de tê avctin)


cırlama

nûzîn, kûzîn, kûstîn, nûzînîkirin, kûzînîkirin, kûstînîkirin


cırlayık

çirçirk, sîsirk, kirîsk, çîçirik (Grillus domesticus, G campestris)


cırnak

penç, pençik, neperûşk (pencikê ajelên dirende)


cırnık

curnik (qula ku di dîwar de ji bo ku av tê de here hatiye hiştin)


cırt

çîr (dengê ku ji dirandina kaxiz an jî pot û pertalan dertê)


cisim

beşen, cisim, cîsm (rewşa madeyê ku teşe girtiye)


civciv

çûçik, çîçik, çêçik, cûcik (çêlikên heywanên male ku hîna nû ji hêkê derketine) m ~


cıvıldama

wîçîn, wîtîn, wîçînîkirin, wîtînîkirin, wîçewîçkirin, wîtewîtkirin


cıyaklama

wîqîn, waqîn, waqînîkirin, wîqînîkirin, wîqewîqkirin


cız

qijîn (dengê ku gava mirov tiştek diavêje nava rûnê sorkirî)


Cizre

Cizîr, Cîzra Botan (Navçeyeke girêdayî Şirnexê)


ciğer

kezeb (navê kezeb, pişik û dil (di qesabiyê de)


ciğerci

hinavfiroş (kesê ku nav û dilê heywanan, bi tevî ser û pê û hûrên wan ve difiroşe)

cîgerpêj (kesê ku kebaba cîgerê çêdike û difiroşe)


ciğerpare

ciğerpare, parçeyê canê (yekî) (ji bo kesê ku pir jê tê hezkirin)


cumbuldama

(cumburdama) çeliqîn, çelqînîkirin, çelqeçelqkirin


cumhurbaşkanlığı

serekkomarî, serokkomarî (ji boeqamê serokkomar)


cönk

dîwan (deftera ku bergê wê çermîn e û dengbêj tê de helbestê xwe an jî yên kesên din dinivîsin)


cüce

boçî, potal, bejnbihost, bejnkurt, qambost


cücük

çêlik, têjik, têjik (têjika çûkê, çêjika çivîkê)

soğan cücüğü

biçûkê tiştekî an jî parçeyekê wê yê ku dirûv pê dikev


cünha

sûcê ji qebahet girantir û ji cinayete siviktir


dadacılık

dadaîzm (rcbazekc hüneri ye ku di encama lidijderketina şer û bêpergala civakî de, derketiye holê)

dadaîzm (di wêjeyê de rêbaza ku qet girîngî bi rêzikên ziman û estetîkê nade)


daha da

-tirîn, hin tir (pileya kempirandinê dinimîne)

daha da büyük bir derdim var

derdekî min ê mezintirîn heye an jî derdekî min ê hîn mezintir heye


dahdah

(dehdeh) dede, dedek (di zamanê zarokan de hesp û hêstir), çoço, çoçok (di zimanê zarokan de ker)


dahil

şehrin dahilinde iş yapanlar

bu gün dahil, gideli beş gün oldu


dahiliye

karên hundirîn, daxiliye (ji bo di rêvebirina dewletê de)

daxiliye (milê bijîşkiya ku bi neweşînên hinavî û hundirîn ve têkildar e)

daxiliye (beşa nexweşxaneyê ya ku li ser nexweşînên hinavî radiwestê)


dakika

xulek, deqîqe, deqe (ji bo saetê, ji şêstan yek)

deqe, deqîqe (ji bo pileyê, ji şêstan yek)

deqîqe (ji bo bîskekê, weşekê, qederekê, gavekê)

bundan sonra sizi her dakika arayacağım

ji niha û pê de ez dê her deqeyê li we bigerim


daktilo

daktîlograf (kesê bi daktîloyê nivisandin ji xwe re kiriye pîşe)


daktilografi

daktilografî (karê nivisîna bi daktîloyê)


dalak

fatereşk, xalxalk, fişik, tihêl, pîl, sipil, didanxoşk, dêdik


dalavere

fend û fiût, dek û dolap, şêl, şêl û fêl, ger û fen, qulopilo, qulebazî


dalavereci

çelqulî, fenek, hîlekar, fêlbaz, qulebaz, xapo


dalaş

bihevgirtin, pevgirtin (ji bo bihevgirtina kûçikan)


dalga

pêl (liva ku li ser derya û avan ç'êdibe)

deniz dalgası

pêl (ji bo germ, serma û modayê, ku ji bo demekê bandora xwe dihêle û derbas dibe)

sıcak dalgası

ses dalgası

kısa dalga

orta dalga

uzun dalga

dalgalı bir saçı vardı

rewşa sermestî ya ku ji ber madeyên narkotîkê çêdibe

biriyle dalga geçmek


dalga sırtı

milê pêlê (bilindahiya pêlê ya di nava her du aliyê wê yê çaltikê de)


dalga yüksekliği

bilindahiya pêlê (dûriya ji sermilê pêlê heta çaltika berê)


dalgacı

zexel, zexelok (kesê ku têr baş girîngî û pûte bi karê xwe nade)


dalgakıran

Limanın dalgakıranı


dalgalanma

pêldan, pêlpêlîn, şepêldan, milmilîn, mewicîn

serobinbûn (tevliheviya ku di nav civakekê de ji ber nelihevkirinê diqewime)


dalgır

şemal (şemala ku ji berilmilîna qumaşekî rengîn çêdibe)


dalgıç

destdirêj (kesê ku destê wî ne hevalê wî ye) (argo)


dalgıçlık

noqarî, noqkarî, xewasî, qewasî, binavgerî


dalınç

mitbûnî, jixweçûn (jixweçûna li pêşberî dîmeneke xweşik, li hemberî ramanekê)


dalkavuk

qeşmer, qeşmerok, qirdik (kesê ku di serayê de bi nukteyan kêfa padîşahê Osmanî tîne)


dalkavuklaşma

şalûsîbûn, çaplûsîbûn, şelafîbûn, seypesanîbûn, lêbokîbûn


dalkavukluk

şalûsî, çaplûsî, lêbokî, seypesanî, şelafî


dalma

xêrevebûn, mitrîbûn, daman, gutbûn, jixweveçûn, nuqmîbûn


daltonizm

daltonîzm, nexweşîna çav a ku rengan ji hev dernaxe


dalyan

cihê girtina masiyan (ku nêzî kersaxa derya, gol û çem bi xazox û toran hatiye çêkirin)


dalyancı

kesê xwedî dalyanê an jî yê ku lê masiyan digire


damacı

damabaz, leyzvanê damayê, leyzvanê çeqûberkê


damak ünsüzü

dengdarên (bêdengên) esmandevî, dengdarên arikî


damasko

(ji navê Dîmeşq, ango Þamê) çeşîdek qumaşê ji kitan û hevrîşim pêkhatî


damga

demxe, dexme, dexm (alava ku pê dexme, nîşan tê çêkirin)

dirh, nîşan, demxe (nîşandeka ku bi vê alavê tê çêkirin)

dexme (ji bo rewşa ku navê yekî bi xerabiyê derdixe)

bu damgayı taşıdığı müddetçe, buraya gelemez

heta ku ew dexme lê be, nikane bi vir de bê

mor (tiştê ku nîşan dide ew tişt aîdî kîjan serdemê ye)


damgacı

demxeker, dexmeker (kesê ku demxeyê li (tiştekî) dide


damgalama

demxekirin, deximandin, dirhkirin, marekkirin


damıtıcı

dawerivok, parzûn (alavê ku tişt pê tên dawerivandin)

dawerivîner, dapelîner, parzîner (kesê ku di pîşesaziyê de karê dawerivînê tîne pê)


damıtık

damıtık su


damıtma

dawerivandin, parzinandin, dakirin, dawerandin, dapalandin, palandin


damızlık

peynir damızlığı


damla

yağmur damlası

niqres (îlaca ku bi niqutekê tê bikaranîn)

göz damlası

iki damla yağmur bile yağmadı

niqutokî (zeynetê ku mîna niqutkê gilover e)


damping

dampîng (bi buhayê kêm firotina mal ji bo bidestxistina bazara navneteweyî, an jî, ji bo ji destderxistina mal)


dana

mozik (nêr an mê), nogin (dişi),conega (erkek)


danışma

şêwirdarî, agahdarî (cihê ku tişt jê tê pirsîn û şêwirîn)


danışmanlık

rawêjkarî, rawêwjerî, şêwirdarî, amojgarî


dansing

reqsgeh, dansgeh, dansîng (ku ji gel re vekirî ye)


dansçı

reqsker, dansker (kesê ku reqskirinê, danskirinê ji xwe re kiriye pêşe)


dansör

reqsker, dansor (mere ku reqs ji xwe re kiriye pîşe)


dansöz

reqase, dansoz (jina ku reqs ji xwe re kiriye pîşe)


dar ünlü

dengdêra ku bi vekireneke hindik a çeneya jêr çêdibe (di Tirkî de ev in î, u, ü)


daraban

pitepit, pitpitîn (pitpitîna dil, hilavêtina dil)


darboğaz

gît (rewşa bi boran a ku civak di çareseriya wê de dikeve tengasiyê)

Toplum olarak bu darboğazı da atlattık


darbuka

derbik, tepl, demirqe, daburqe, dimbilk (amûrekeuzîkê ya jenî)


dardağan

dartahûk, dartawik, tahûk (Milium effusum)

tahûk, tawik, tawî, tehû, tihok, mêweya vê darê)


dargınlaşma

jihevsûketin, jihevxeyîdîn, ji hevsilketin


darılma

xeyidîn, enirîn, tîzikîn, silikîn, sûketin, ingirîn, zîzikîn, vexeyidîn


darıltma

xeyîdandin, heridandin, silikandin, sûxistin, tîzikandin, enirandin


darlık

tengîtî, tenganî, tengbûn (ji bo rewşa tengbûnê)

tengî, tengasî, tengahî, destengî (ji bo rewşa zorbûna debarê)

tengavî, azerdedilî (ji bo tengijîna derûnî)


darülaceze

cihê ketiyan, darulaceze, cihê pîr û kalên ku ji kar ketine


dava

dawe (ji bo parastina mafê xwe, serîlêdana li organên hiqûqî)

birini dava etmek

kadınlar davalarını erkeklere kabul ettirmemişler

jinan doza xwe bi mêran nedana pejirandin

doz (di wateya gelş, kêş û pirsgirêkê de)


davalık

ortada davalık bir durum yok

li rastê rewşeke ji bo doz û daweyê nîn e


davetiye

vexwendname, dewetname, dewetiye, gazîname


davetçi

vexwîner, gazîkar (kesê ku vedixwîne, dawet dike)


davranış

tevger (tevahiya libat û tevgerên kesekî kuji der de dikare bê çavnêrîkirin)

şêl (hemû bertekiyên organîzmayê yên li dij hişyarkeran)


dayak

kutek (kuteka ku li dîwarek an jî tiştek tê xistin da ku nepelişe, hilneweşe)

kutek (ji bo ku deri venebe, ji par re dikin pişta derî)


dayanak

söylenenleri destekliyor, onlara dayanak oluyordu

gotinên ku dihatin gotin pesend dikir û ji wan re dibû piştevan


dayı

di dema Osmaniyan de li Tûnis, Cezayîr û Trablûsgarpê rêveberê ku bi hilbijartinê dihate ser hukm


dayızade

xalza, mixaltî, kurxal û keçxal (ji bo zarokên xalê)


dağ adamı

hovê çiya (kesê qubede û bêpîr û pergal)


dağ bayır

kaş û kûş, şax û çiya, pal û berpal, derbejêr û derbejor, serejêr û serejor, çiya û banî


dağ keçisi

pezkovî, pezkûvî, bizina kûvî, evor (Rupicapra tragus)


dağ oluşu

orojenî (zanista ku li ser çêbûna çiyayan dixebite)


dağ topu

topa çaphûr a ku dikare li ser pişta qantirê bê kirin


dağar

halûb (derdana ji heriyê ya ku devê wê vêt û qûna wê jî zirav e)


dağarcık

dağarcığında ne varsa hepsini söyledi


dağcı

çiyager, çiyahilkêş (kesê ku bi çiyayan ve hildikişin û spora çiyageriyê dikin)


dağdan inme

tu dibêjî qey ji çiya de hatiye (ji bo kesê qubede û bêpîr)


daği

meqamê stranên ku li deverên çiyayîn tên strandin


dağılım

belavî, axmeyî (ji hev belavbûna tiştekî)

dabeşî, lêparî (ji bo lê belavkirina dahata neteweyî li ferd û beşên civakê)

gelir dağılımı

lêparî, lêbelavî (li gorî pîvaneke diyarkirî lêbelavkirina mal, li wan kesên ku wan ew mal hilberandine)


dağılış

devletlerin dağılışı


dağılma

belavbûn, belabûn, xilxilîn, pelişîn, felişan, feşkilîn, ferikîn, faşilbûn, feşilîn, teriqîn, axmebûn

jevbelavî, jevaxmebûn, jevbelavbûn (jihevbelavbûna leşker ji bo ku li hemberî dijmin hîn baş katibin xwe biparêzin)


dağınıklık

gelemşetî, tevlihevî, lihevketîbûn, gêre (2)

dağınıklığı seviyorum, hiç elleme

ez ji gelemşetiyê hez dikim, qet dest medê


dağıtıcı

belavker (ji bo kesê ku name, rojname û tiştên wisa belav dike)

distributor (cîhaza ku cereyanê dide bûjiyan)


dağıtım

belakirin (ji navendekê karê belavkirina tiştan)


dağıtımcı

belaker (ji bo kes an jî saziya ku bi karê belakirinê radibe)


dağıtma

belavkirin, feşkilandin, felişandin, feşilandin, xilxilandin, ferikandin, teriqandin, firikandin, feşilkirin

belawelakirin, axmetaxm kirin, tarûmarkirin, tertûbelakirin


dağlama resmi

pîrogravur (cure resmekî ku bi daxkirinê li ser daran tê çêkirin)


debi

birh, debî (di dereke robarê de di saniyeyê de hecma herikîna avê)


deccal

Decal, Tecal (li gorî baweriya olî kesê derewîn ê ku tê bawerkirin wê nêzî qiyametê rabe)


dede

kalik (ji bapîr pê de hemû pêşiyên yekî)

pîr (nasnavê rêberê olî yên Alewiyan û derwêşên terîqeta Mewlewiyan ku çileyê xwe kişandiye)

kalo, kaliko (ji bo denglêkirina li kesê kal)


dedikodu

paşbêjî, qems, kurtûpist, paşgotinî, lêdanî


defetme

qeşitandin, teqizandin, qeşirandin, nîştin, delikandin, tewisandin, defandin, defkirin, cihimandin


defnetme

naştin, definandin, defnkirin, veşartin, hedimandin, temartin


defolma

qeşitîn, teqezîn, qeşirîn, cihimîn, tewisîn, delikîn


defter emini

rayedarê mezin ku li karên tapoyan dinêre


defterdar

defterdar (erkedarê mezin ê ku karê darayî yê bajarekî digêrîne)


defterdarlık

defterdarî (ji bo erk, meqam û avahiya defterdar)


degajman

degajman (di futbolê de bi pîneke tund gog avêtin cihekî dûr)


dekadan

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

dekadan (navê ku li pêşêngên hunermend ên sembolîst tê kirin ku di dawiya sedsala XIX de li Fransayê li ber naturalîstan derketin)


dekalitre

dekalître, dal (yekeya pîvanê ya hecm a ku dehlîtreyî ye)


dekatlon

dekatlon, meşqa dehcure (pêşberkên atletîzmê ku tê de beza

metre, sêgav, xwehilavêtin, gule avêtin, beza

a biasteng, disk avêtin, bi rewtê xwe hilavêtin, cirîd avêtin û beza


deklânşör

fotoğraf makinesinin deklânşörüne bastı


deklârasyon

danezan, belavok (daxuyaniya ji bo raya giştî)


dekont

dekont (dokumana hesabê ku hatiye dan an jî dê bê dayîn)

dekont (jêxistina ji hesabê ku dê bê girtin)

dekont (piştî jêxistinên ji hesabê girtîixdara ku wê deyndar bide)


dekoratör

dekorsaz, dekorator (hunermendê ku dekoren tiyatro, opera û hwd disêwirîne)

dekorsaz, dekorator (avahisazên hundirîn ê avahiyan)


dekorcu

dekorker (hunermendê ku karê dekorê dike)


deli bal

hingivê ku mêşên hingivji kulîlkên jehrîn berhev kirine


delibaş

nexweşîneke xetemak ku dikeve golik û mihan


delikanlılık

xortanî, sengeletî (ji bo dewra xortiyê)


delil

selmîn, burhan, danîşan, girov, berjeng, danîşan, delîl, belgeya pê selmîn (rêça ku lêger, dibe ser rastiya kû lê tê gerîn)


delme

kunkirin, qulkirin, simtin, simitandin, simandin, xurimandin, qulqulandin

qulkirî, kunkirî, simitandî (tiştê ku bi qulkirinê hatiye çêkirin)


deme

onun böyle demesine bakmayın

bu söz ne demeye gelir

helbeseta şairên Alewî ku der barê terîqeta xwe de dibêjin


demetleme

destekirin, baqkirin, gidîşkirin, taxekirin, pirnagkirin, gurzkirin


demir

hesin (parçeyê tiştekî ku ji hesin hatiye çêkirin)

kapı demiri

hesin (hesinê wekîalçe ku li panî an jî pozê solê tê xistin)

hesinî (tiştê ku ji hesin hatiye çêkirin)

demir kürsü


demir kırı

demir kırı at


demir resmi

baca lengeravêtinê (ku keştî ji ber lenger avêtiye dide benderê) der


demir yeri

lengergeh (devera ku keştî lê lengere xwe diavêje avê) der


demirbaş

xwemîrî, amûrê mayînde (eşyayê ku li cihekî tê bikaranîn, aidê cihekî ye an jî ji erkedarekî teslîmî erkedarekî din dibe)


demircilik

hesinkir, xurdekir (kesê ku eşyayê hesin dikire)


denetleme

venihartin, venihêrtin, pişkinandin, kontrolkirin


denetleme kurulu

desteya venihartinê, desteya pişkinînê, heyeta teftîşê


denetçi

venihêr (kesê ku film kontrol dike, ji bo ka be tê de kêmasiyek heye an na)


denetçilik

pişkînerî, serperiştî, venêrî (erka serpirişt)

pişkînerî, venêrî, venihêrî (rewşa bûnê ya serpiriştiyê)


deney tüpü

lûlikên ezmûnê (ku bi giştî cam in û serî yekî wan girtî ne)


deneyci

ezmûnger, taqîker, telesîker, tecrûbekar, ampirîst


deneycilik

ezmûngerî, taqîkerî, telesîkarî, ampîrîzm


deniz ayısı

metre ye, pûrta wê nermik e û bi riwekan xwe xwedî dike) (Arctocephalus ursinus)


deniz feneri

fanosa deryayê (ku pê deryavan riya xwe dişopînin)


deniz kurdu

gurê deryayê (deryavanê ku xwedan tecrûbe ye)


denizci

deryavanî (kesê ku bi sporên deryayî bilî dibe)


denizcilik

deryavanî (werzîşkariya bi deryayê re têkildar)


depar

depar çizgisi


deprem bilimi

hejeknasî, axhejnas, erdhejnasî, sîsmolojî (zanyariya erdhejiyê)


depremzede

Mexdûrên erdhejê, ziyandîtiyên erdlerzê.


dere

newal, newalok, seqlan, best (cobar û cihê wê yê ku bi giştî havînan ava wan diçe)

newal (çala dirêj a di nava du çiyayan de) m (kan)


dereotu

şêwît, pijînda, şiwît (şiwêt, şewid), hêliz, pîjinda (Anethum)


derebeylik

herêma ku di bin destê rêvebirina derebeg de ye


deri

çerm (xemla bi pirç û pûrt a li ser canê mirov û ajelan)

kevil, çerm (çermê ajelên ku ji bo çêkirina tiştan hatiye amadekirin )

deri ceket

çermik, çerm (tovila qalind a li ser mêweyan, sebzeyan)


derim evi

xaniyê portatîf ê ku di şeklê qefesê de ye


derinlik

kûrahî, kûrî, kûranî, kûrbûn (dûriya binê tiştekî ji rûyê wî)

gölün derinliği

kûrayî (hâlen cismekî ji bilî berayî û tel ve)

ormanın derinliğinden bir ses geldi

olayı derinliğine öğrenmek lazım

divê ku mirov bûyerê bi dorfirehî hîn bibe

yüreğinin derinliklerinden gelen ses

kûrayî (tiştê ku nehatiye derxistin, nehatiye peyitandin)

tarihin derinliklerine saklanmış olan gerçekler

rastiyên ku di kûrahiyên dîrokê de veşartî ne


derinti

dêzkî (eşyayê ku bi awayekî serobero hatiye civandin)


derleme

derleme sözler


dermansızlaşma

bêdermanîbûn, bêpertavîbûn, bêmecalîbûn, bêtaqetbûn


dermansızlık

bêdermanî, bêpertavî, bêtaqetî, bêmecalî (ji bo jarî û betiline)


derme çatma

nelihev, kinêminê, xiçviçandî (tiştê ku hema wisa serobero anîne ba hev)

çirtovirto, tiroviro, terobero (tiştê ku hema wisa xiçviçandî hatiye çêkirin)

derme çatma bir ev


dernekçi

komeleparêz (kesê ku pir bi komeleyekê ve ye)


dersane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dershane.


dershane

Deyngirtî ji osmanî درسخانه (dershane), ji farsiya klasîk دَرْسخَانَه (dars-xāna). Wek ders (“ders”) + -hane (“xane”).


dersiam

di dewra Osmaniyan de dersa ku muderîsan li camiyan dida

nasnavê (inwanê) seydayê (muderîsê) ku li camiyan ders dide


dert

akşam oldu mu derdi teper

hastayım derdime verem diyorlar

ez nexweş im, ji derdê min re êşa zirav dibêjin

hayatta şikayet edeceğim öyle büyük bir derdim yok

di jiyana min de derdekî min ê welê mezin nîn e ku ez jê gazincan bikim


dert ortağı

hemderd, şirîkê derd (kesên ku heman derdi dikişinin, derdê wan yek e)

kulbêj (hevalê derd û xeman, ku kesê xwediyê derd û kulan tê cem kul û xemên xwe jê re dibêje)


dert sahibi

xweyderd, xembar, derdnak, xemnak (kesê ku derd û xemên wî hene)

xweyderd, biderd, derdnak, xemnak, bikul û derd (kesê nexweşokî)


dertlilik

derdedarî, derdnakî, derdemendî, derdoyîtî, biderdbûn


derviş

derdkêş, xemxur (kesê ku xizanî û xem û derdan ji xwe re qebûl kiriye)


descartesçi

kartezyen (kesê ku alîgirê felsefeya Descartes û doktrîna wî ya felsefî ye)


desibel

desîbel (aletê ku pê hêza bihîzyariyê tê pîvan)


desigram

desîgram, dg (dehyeka gramê, ji dehan yekê gramê)


desilitre

desîlître, dl (dehyeka lîtreyê, ji dehan yekê lîtreyê)


despotluk

despotî (birêvebirina welatekî li gorî kêf û zewq'a xwe)


destansı

destanî, epîk (tiştê ku di wesfê destanê de ye, dişibe wê)


desteci

gurzker, taxeker (paleyê ku debra çinandî dike gurz, taxe)


destekleme

destekkirin, subvansiyon (ji hêla dewletê ve alîkarîkirina pereyan)


destroyer

wêranker, destroyer (cureyek keştîcengê ye)


destur

kiş kiş (gava ku ava germ tê rêtin, ji bo ku cin û perî li wan nexe, tê gotin)


deva

bal bazı hastalıklara devadır


devam

berdewamî (ji bo mebestên diyarkirî di hin deman de çûna cihekê)

devam zorunludur


deve dikeni

strîmişk, strîbeloq, beliq, zirî (Silybum marianum)


deve kolu

yekîneya ragihandinê kuji hêştiran hatiye pê


deve kuşu

heştirme, hêştirme, huştirme (Struthio camelus)


deve tabanı

şivanok, çavreşok, pêcanik, xîlok, xîlolîk (Phlodentron)


deveci

hêştirvan, devevan (xwediyê hêştirê, xweyê deveyê an jî kesê ku devan dide bi kirê)


devindirme

livandin, leqitandin, leqandin, libitandin


devinim

tevger, libat, pizav, hereke (karê livînê)

ger (rewşa heyberekê li gorî niqteyeke sekan)

dünyanın biri kendi, öteki güneş etrafında olmak üzere, iki devinimi var

du tevgerên dinyayê hene, yek li dora xwe û ya dî jî li dora rojê ye

libat (ji ruhekî derbasî ruhekî din bûn, destpêbûna qonaxeke ramînekê)


devir

çerx, heyn, eyam, dewr (parçeyê demê ku xwedî taybetmendiyekê ye)

Osmanlı devri

tekerin devri

şehrin içinden devir yaptık

malın arabadan vagona devri

neql, dewr (heqê xwe yê li ser tiştekî qelaptin ser yekî)

arabanın devrini onun üstüne yap

dewr (ji yekî derbasbûna yekî ya wezîfeyekê)


devirme

wergerandin, qelibandin, qelaptin, qulibandin, qulaptin, remandin, kewişandin


devlet

Amerika Birleşik Devletleri


devre

elektrik devresi


devridaim

dewrdaîm (cihaza ku avaotorê dide gerandin)


devriklik

lêqelabtîbûn, qelabtîbûn, qulibtîbûn, wergerandîbûn


devriliş

qelibîn, qulipîn, wergerîn, kewişîn, velqutîn (ji bo kar û awayê wergerînê)


devrilme

qelibîn, qulipîn, wergerîn, kewişîn, velqutîn


devriye

di heyna Osmaniyan de payeya ku didan çîna aliman


devşirme

karê berhevkirin û niqandina zarokan ji bo yeniçeri ocağı yê


deyiş

lavij, lawje, beyt (strana gelêrî, helbesta gelêrî)


deyyus

deyûs (kesê kuji fêşkên xerab êjina xwe re, an jî jina kesekî xismê xwe re, dengê xweake)


dezavantaj

paşwendî, dezavantaj (rewşa astengkirinê, zerardayînê)


dezenfektan

mîkropkuj, dezenfektan (madeya ku xwedî taybetiya mîkropkujiyê ye)


değer

hêjayî, qîmet, qedr, eymet (pîvana razber a hêjabûna tiştekî)

buha (gerewa tiştekî ku bi pereyan dikare bê pîvan)

hêja (kesê ku xwedî nirxekîezin û kêrdar e)


değer düşürümü

devaluasyon (buhaxistina pere li gorî zêr an jî diravê biyanî)


değerbilirlik

rûmetgirî, xatirzanî, qedirgirî, qedirzanî, qedirşînasî


değerbilmezlik

rûmetnegirî, xatirnezanî, qedirnegirî, qedirnezanî, qedirqûnî


değerli taş

kevirê giranbuha, kevirê qîmetî, kevirê biqîmet


değerlilik

hêjatî, berketîbûn, giranbuhatî, nirxdarî, qîmetdarî


değersizlik

nehêjatî, bênirx, negiranbuhatî, bêqîmetî, kêmqîmetî


değil

ben değil sen

ağaç değil, ot bile yok


değin

buraya değin


değirmen

su değirmeni


değirmen taşı

beraş, berê aş, berdê aş (kevirê gilover ê ku dexle dihêre)


değirmenlik

bi qasî ava aşekî (ji bo ava ku dikare aşekê bi ger bixîne)


değişiklik

yönetim kurulunda değişiklik oldu

guhêranî, guhêrî, tadîl (guhartina ku li gorî armancê tê kirin)


değişim

sosyal değişim

bedêl, pevguhêran (mal bi mal an jî bi dirav guhartin)


değişke

modîfîkasyon (guhêrana ku ji ber pêkerên derve bêyî îrsiyetê di her giyanewerî de çêdibe)


değnekçi

kehya ( kesê ku li rawestgehên erebeyan pergalê pêk tîne)


deşme

tevdan, xepirandin, hilxepirandin, derkirin


diba

dîba (cureyek qumaşê ku bi zêr û zîv hatiye xercîkirin)


didinme

keftûleft, xebitîn, kêferat, koşîn, xebtûkoş


didişim

erîstîk (azîneya felsefeyê ya ku guftûgo û axaftinê ji xwe re ne wekî navgîn, lê wekî armanc dibîne)


didon

(didona) navê ku gel li biyaniyên li Stenbolê bi taybetî li Frengsawiyan datanî


dikelme

tîkbûn, çikbûn, qupbûn, repbûn, belbûn, vîtbûn, mûçbûn


diken

strî, strîk, histrî, strih, xar, dirî, nize, kelem, hêstrî, six, sixî, dirrîk, derrîk

dara striyê (riweka ku striyên wê pir in)


dikenlik

cihê striyan (cihê ku riwekê strîdar lê pir in)


dikili taş

kêl (kevirê yekker ê bilind ku ji bo bibîranîna bûyereke girîng an jî serketinê)


dikizleme

keliştin, çavnêrîkirin, raçavkirin, dîqkirin


dikiş

terzinin dikişi güzel

dikişi sökülmüş


diklenme

gizirbûn, gijbûn (ji bo mû, pirç û tiştên wisan)


dikleştirme

repkirin, qiçkirin, repikkirin, belkirin, vîtkirin


dikme

çikilandin, çikandin, daçikandin, dabinartin, raçikandin, venandin (bi awayekî tîk di cihekê de danîna heyberekê)

danîn, çandin, çikandin, çikilandin, daçikandin, daçikilandin (ji bo xwedîkirinê, tiştek kirin erdê)

ağaç dikme mevsimi

tayê tenê, tekane, yekta (di malekî de zarokê kurîn ê tenê ku wê zireta malê berdewam bike)


dikmelik

cihê şaxan, erdê şaxan (cihê kuji bo şax, sadir lê bên danîn, hatiye qetandin)


diksiyon

dîksiyon (bikaranîn û vekolîna zimanê ku pê tê peyîvîn)


dikta

dîkta (fermana ku divê bê qeyd û şert rîayetî wê bê kirin)


diktatör

dîktator (kesê ku hemû rayeyên siyasî di destên wî de ne)


diktatörlük

dîktatorî (ji bo rewşa ku bûye dîktator)

dîktatorî (pergala siyasî ya ku hemû raye di destê yekî an jî konseya rêveberiyê de ye ku tu kontrol li ser wan nîn e)


dikte

danenivîs, emlekirin, meşq, dîkte (gotina kuji bo ji aliyê yekî din ve bê nivisandin)

dîkte (tiştê ku bi vî terhî hatiye nivisandin)


dil felsefesi

felsefeya zimên (felsefeya ku li ser koka zimên, bastûra wê û xwebûniya wê radweste)


dil sürçmesi

dilim sürçtü kusurumu bağışlayınız


dil yarası

Kılıç yarası onar dil yarası onmaz.

Çêdibe cihê xenceran çênabe cihê xeberan.


dilci

lêgerînerê ziman (kesê ku li ser ziman lêgerînan pêk tîne)


dilcilik

zimanzanî, zimannasî (lêgerîneriya li ser ziman)


dildaş

hemziman (kesên ku bi heman zimanî dipeyîvin)


dilek

xwestek, dilek, kam, mirad, miraz, niyaz


dilencilik

parsekî (ji bo libata ku bi parsekan dikeve)


dili kurusun!

zimanê (yekî) hişk bibe!, devê (yekî) hişk bibe!


dilim

zol, zûl, zûlik, zolak, zûxal, şêrt, qetît (ji bo parçeyên zirav û dirêj ên mêwe, sebze û tiştên mîna çerm, qumaş)

karpuz dilimi


dilimleme

zûlandin, feliqandin, zûlkirin, şêrtkirin, qetîtkirin


dilinim

ji ser hev rabûna latan bi awayekî tewtewqî


dimi

cureyek qumaşê kuji pembû hatiye çêkirin û di hev de ye


diminuendo

dîmînuendo; têgîna notayê ya ku di destpêka parçeyê muzîkê de bi nêşana (>) yê tê nimandin


dimnit

teşîdek tiriyê reş î ku zû distewe; li aliyê Farqînê ji tiriyê reş ê ku berê pêşî dertê erqenîsî dibêjin


dimyat

çeşîdek tiriyê ku libên wê gilover û ne di hev de ne; dîsa li aliyê Farqînê ji tiriyê wisa re tiriyê belawela tê gotin


din erkçilik

klarîkalîzm (rêbaza abori û civakî ya ku lê dixebite ol û saziyên olî di jiyana civakî de xurt bike)


dinamizm

dînamîzm (taybetiya candar ê ku livdar, zînde û çalak e)


dinamo

dînemo (amraza ku eneıjiyaekanîk vediguhêze ya enerjiya elektrîkê)


dinar

dînar (diraveke kevn ê ku beramberî çeriyek lîrayê zêr bû)

dînar (yekeye pere ya dewletên Yoguslavya, îran, Iraq û Tûnis)


dindışı

olederî, derî ol, derolî, deredînî (tiştê kuji olê der e)


dinginleşme

tebitîbûn, hêmin bûn, aram bûn, sekanbûn


dinine yandığım

min dîn û îmanên (wî) dawo ser hev (argo)


dinleme

hesisîn, guhdarî, guhdarîkirin, lêhisandin, lêhisîn


dinlendirilmiş

dinlendirilmiş su


dinlendirme

vehesandin, vêsandin, vesihandin, vêsihandin, arimandin


dinlenme

hesîne, vehesan, vehesî, ariman, vêsih, west, vês, bêhnvedan, bêhndan, vêsgirtin, bêhnberdan, bêhnvekirin, îstirhet


dinleyici

guhdar (kesê ku neqeydkirî ye, lê ji der de beşdarî dersan dibe)


dip

bin, binî (beşa hêrî jêr a çalekê, tiştekî)


dipfriz

sarincoka ku xurikan di germiyeke pir biçûk de ji xerabûnê diparêze


diploma

bawername, diploma, şahedetname, îcazetname


diplomasi

diplomasî (tevahiya peymanên ku têkiliyên navneteweyî saz dikin)

dîplomasî (huner û karê nimandina welatê xwe li civînên navneteweyî û li welatekî biyan)

dîplomasî (pîşe û vatiniya kese ku di dîplomasiyê de dixebite)

dîplomasî (şarezetiya ku di helkirina tiştekî, hevdîtinekê de tê nişandan)


diplomat

dîplomat (kesê ku di mijarên navneteweyî de hatiye erkedarkirin)

dîplomat (kesê ku di têkilî û peywendiyên xwe de şareza û kone ye)


dirayet

bîrbirî, bîrewerî, behre, şarezatî, jîrî


dirayetsizlik

nebîrbirî, nebirewerî, bêbehretî, neşarezatî


direkçi

dîrekvan (kesê ku derdikeve ser dîrekê û çavnêriyê dike)


diri

diri bir adam

geş (ji bo tiştê ku neçilmisiye, neqermiçiye)

diri

pirinçler biraz diri kalmış


diril

cureyek qumaşê pembûyî ku di çêkirina gomlek û şelteyan de tê bikaranîn


diriliş

vejîn, rabûn (li gorî baweriya olî, vejîna piştîirinê)


dirlik

dahat û mehane a ku di dewra Osmaniyan de didan kesên serbaz û fermanber


dirlik düzenlik

aqûbet (tifaqa ku di navbera endamên ferdên malbatekê an jî kesên ku bi hev re dixebitin de heye)


dirsek

dirseği yırtık bir elbise giymişti

kincekî ku enîşka wê qetiyayi li xwe kiribû

bu boruları bir dirsekle bağlamak lâzım

divê ku mirov van her du boriyan bi çengekê bi hev ve deyne

qeytik (darê ku bi awayekî meyane li ber kutekekê an jî tiştekî din dixin, da ku zexm bibe)


dirseklik

koltuk dirsekliği


disiplin

çistî, zeptûrept, dîsiplîn (rewşa îteatî ya rêzikên civakê çi nivîskî û çi jî nenivîskî)

dîsiplîn (tevahiya tedbîrin ji bo ku kes rîayetî raman û libatên giştî yên civata ku tê de dijîn, bikin)

dîsiplîn (tevahiya agahî û zanîn ku dibin an jî dê bibinijara hîndekariyê)


diskotek

dîsko, diskotek (kluba ku lê sêlik, bannd tên lêxistin)


distribütör

vîjav, distributor (aletê ku avê tewzîh dike)


ditme

jenandin, jentin, hiljendin, vepiçirandin


divan kalemi

dîwanxaneya ku lê fermanên sedrezam dihatin nivîsandin


divitin

çeşîdek qumaşê ku aliyekî wê mîna pêjgîrê ye


divlek

tehlik (petêxa gihîştî ya ku qaçilê wê qalind e)


diyapozitif

(ji diapositive), diapozîtîv, dîa, slayt


diyetetik

diyetetik (milê zanista tenduristiyê ya ku nexweşînên ji ber kêmxwedîkirinê û nirxên adanî xurekan vedikole)


diyez

diyez (îşareta notayê ya ku wê dengek nîv ton bê ziravkirin)

diyez (dengê ku bi vî terhî hatiye ziravkirin)


diz ağırşağı

keşka çokê, kasika çokê, kodika çokê, çortan, çortanok, kofik, textikê çokê


diz üstü

en son Ali çöktü diz üstü


dizanteri

dîzanterî (çeşîdek nexweşîna zikêşê ya bi xwîn e ku mirov ji hev digirin)


dizdar

rojeke ew dizdar Qasim axa tête huzura Îbrahîm Paşa

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 124, ISBN 978-605-5683-27-6


dızdızcı

dizdiz (ji bo çend kesên xapînok ku bala yekî didin ser tiştekî û perekên wî didizin) (argo)


dizel

(ji navê endezyarê Alman Diesel) dîzel (motora ku biazotê dişixule)


dizge

örneklenmiş dizge

bilgisayar dizgesi


dizi

rist, ristik, şaran, şare, gilwaz, şerit (ji bo rêza tiştê pêvekirî)

iki dizi boncuk

altın dizisi

rêze, zencîre, xelek, serî (tevahiya tiştên ku pevre bitûnekê tîne pê)

kitaplarımın dizisi için bir önsöz yazmam gerekecek

ji bo rêzeya pirtûkên min min divê ku ez pêşgotinekê binivîsim

qor, rêz (heyberên ku li dû hev, li kêleka hev rêz bûne)

zincîre, xelek (ji bo fîlmê televizyon û sînemayê)


dizilme

qorbûn, rêzbûn, şeridîn, dabiristîn, sefbûn, sefîn, ristbûn, ristîn


dizim

kitabın dizimi bitti


dizin

Pelrêç (Di komputergeriyê de ji bo navnişana pelekî tê bikaranîn)

Dosya dizinini seçiniz.

fihrist, pêrist, têxistî (lîsteya alfabetîk a ku di paşiya berhemê de ku der barê kes, mijar, cih û hwd de bi nimare nîşan dide)

pêrist (berhema ku wekî pirtûk an jî weşaneke vedor dertê û têkiliyê bi mijarên diyarkirî yên ku di pirtûkekê an jî kovarekê de derketine re datîne)

fihrîst, pêrist (lîsteya birêkûpêk a ku ji bo pirtûkxaneyekê, belgeyekê hatiye amadekirin û cihê wê belgeyê, wê agahiyê dinimîne)


dizlik

pêşmalk (pêşmalka ku di ber kar de tê wergirtin)


dizme

qorkirin, rêzkirin, şeridandin, sefandin, ristandin, dabiristandin


dizyem

dehyek (di germpîvan de dehyeka santîgramê)


dığdığı

kesê ku gava dipeyîve r'yan mîna g'yan bi lêv dike


diğerkâmlık

diğerkamlık
digerkamlık
digerkâmlık
diğergamlık
diğergâmlık

Ji farisî دیگر (dîger) (din, dî, dîtir) + erebî كام (kām) (kam:hez, arezû, xwestin).


dış

hafta sonunda şehrin dışına çıkıyoruz

em dawiya hefteyê derdikevin derveyî bajêr

derve (tiştê ku li derî mijarekê dimine)

bardağın dışı kirli

derve (di têgînên berbiçav de, tiştê ku ji navendê dûr e)

dış kapı

derveyî (tiştê ku bi bi welatên biyanî ve têkildar e)

dış siyaset


diş bademi

Behîv firdik. Çeşîdekî behîvê ye ku qalikê wî nerm e û bi diranan jî tê şikandin.


diş diş

diranokî, dirdirkî, diran diran (ji bo tiştê ku niçikên wî hene)

bi awayekî dirdirkî, bi awayekî diranokî


dış güçler

hêzên derve, dewletên mezin, dewletên hêzdar (ji aliyê siyaset û aboriyê ve)


diş kirası

berê li serayan an jî li qonaxên zengînan piştî fitarê diyarî an jî pereyên ku didan mêvanan

diyarî an jî pereyê ku zêde didin kesekî


dış yüz

dererû, rûyê derve (ji derve xuyahiya tiştekî)


diş özü

nava diran (kuji reh, sinêr û tiştên wisa tê pê)


dışarısı

derveyî (tiştekî), derveyî (tiştekî) girtî, sînorkirî


dişeği

fatûş, şewk (çakûtê ku pê kevir tê traştin)


dişi

mêçik, mêhik (ferda ku hêk dike an jî çêjik tîne)

dişi kedi

xav (ji bo tişt û aletên ku çalikên wê heye)

dişi kalıp


dışkı

insan dışkısı


dişlik

berdirank (di boksê de ji bo ku boksor diranên xwe ji derban biparêze, dike diranên xwe)


doksanlık

not libî, notanî (cihê not hebî, an jî tiştê ku not lib tê de ye)

doksanlık kaset


doktrinci

doktrînvanî (nêrîn an jî kesê ku pêgirê doktrînê ye)


doku

vehûn, tevînek (taybetmendî û bastûra bitûnekê)

dilin dokusu


dokuma

raçandin, çinîn, veçinîn (ji bo kare raçandinê)

pot û pertal, pirtû (tiştê ku dikare bibe qumaş)

pertal (cawê ku ji bo rûyê doşek, mînder û tiştên wisa ji tayê pembû yê boyaxkirî hatiye çêkirin)


dokumacı

korsker, tevnker, çolang, çilag, çinîner


dokunaklılık

bibandorî, bandorkerî, hîkarîdarî, tesîrkerî


dokunma

pelandin, lepandin, palmisandin, rapelandin, desttêdan, destdan, destpêkirin, temas


dokunulmazlık

Haksız yere Selahattin Demirtaşın dokunulmazlığını kaldırdılar.

Bi neheqî parêzbendiya Selehedîn Demîrtaş rakirin.


dokunum

pêhesan (bi saya ten û çerm bi weşfên heyberan ên wekî germî, sarî, hişkî, nermî hesin)


dokunuş

destêdayîn, destpêkirin destdayîn, temas


dokurcun

lod, diraxe, part (loda giya, diraxeya genim)


dolak

tolaq (wekî goreyê ye, lê binî tune û ji gûzikê heta bin çokê tê)


dolam

bu yazma ancak iki dolam dolanabilir

beş dolam kuşak


dolama

marok, ragirtin (werma biêş ya serê tiliyan)

cureyek kincê bervekirî ku li ser cilan de tê wergirtin


dolambaç

çivane, çivanok, fetlok, fetlonek, fetlanok


dolandırıcı

xapxapok, delkbaz, quldir, sextekar (ew kesê ku bi dek û dolaban mal û pereyên xelkê ji wan distîne)


dolandırıcılık

xapxapokî, delkbazî, quldirî, firîwî, sextekarî


dolandırma

herbilandin, xerbilandin, gerdandin, alandin


dolanma

lefîn, alîn, herbilîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn, vizbûn


dolap

sindirûk, dolab, îşkaf (bi giştî ya ku darîn e, çavik û berkêşkên wê hene û biderî ye)

çamaşır dolabı

dolab (pergala ku digere û pê av ji bîran tê derxistin an jî ta pê tê ristin)

su dolabı

çevirilen dolabı sezdi

bi dek û dolaba ku dê li ser serê wî bihata gerandin hisiya


dolapçı

dolabvan (kese ku dolab û sindirûkan çêdike)


dolaşık

lihevketî, levherbilî, levgeriyayî (ji bo por, ta û wekî wan), gijikî (ev tenê ji bo porê lihevketî)

buğday benizli saçları dolaşık bir kız

fetlonekî, çivane, fetlokî (riya ku bi fetlonekan dirêj dibe û diçe)

orası göründüğü kadar yakın değil, yol dolaşıktır

wekî ku xuya dike ew der ne nêzik e, riya wê fetlonekî ye

girîft (karê zor ê ku wisa bi hêsanî çareser nabe)

nerasterê (bi awayekî nerasterast tiştek avêtin guhê yekî)


dolaşım

kan dolaşımı


dolgu

diş dolgusu


dolgun

ponponî, repisandî, daman (tiştê ku bi tijîkirinê şeklê wê giloverkî bûye)

dolgun yastık

dolgun bir vücut

(pereyekî) baş (ev bi peyva baş tê çêkirin)

dolgun ücret

têr, tijî (ji bo serikên dexl, fêkî û hwd)

müftüye karşı adamakıllı dolgundu


dolikosefal

ji dolicohocêphale, ku tê wateya serdirêj) delîkosefal


dolma biber

îsota giloverik (îsota ku topikî ye û hêşîna wan tê çêkirin)


dolmalık

ê heşînê (tiştê ku bi kêrî heşandinê tê)


dolmuş

tijebûyî (tiştê ku cihê vala tê de nemaye)

dolmîş (ji bo wesaîta ku gava rêwiyên wê temam dibin, bi rê dikeve)


dolu

terg, zîpik, xişik, qicî, tîrî, teriz, xilor, xilxilok, gijlok, teyrok (ji bo zîpikên mezin), xijxijok (ji bo zîpikên biçûçik), savarok (ji bo zîpikên biçûçik)

dolu yağdı zîpik


dolum

benzin dolum tesisi


dolunay

heyva tijî, heyva çardeşevî, hîva çardeşevî, pazne


domates

fringî, bacanê sor (ji bo riweka firingiyê) (Lycopersicon esculentum)

bacanê sor, pamîdor, tametêz (ji bo berê vê riwekê)


dominyon

domînyon (navê ku li welatên serbixwe yên ku endamên civata neteweyên Îngilîz in)


domur

pelq, pelqik, bilqik, bilqitk, peqik, peqpeqonk


domuzluk

wehşîtî, beraztî, xiniztî (ji bo xiniztî, ernoktiyê)


don yağı

don, dwîn, bez (rûnê ku ji bezê ajelên mîna pez tê çêkirin)


donanım

Aras, hişkalav (Di kompîtûrgeriyê de) , reqalav (Di kompîtûrgeriyê de)


dondurma

Qeşaşîr, berfemot, berfmotik, berfeşîr, berfemit, bestenî, gulmast, bestenî.

Pastanede birer dondurma yedik.

Li pastexaneyê her yek ji me hebek berfemot xwar.


dondurucu

qerisokî, efsirîner (ji bo tiştê pir sar an jî mirovan diefsirîne)


dondurulmuş

qerisandî, cemidandî, qerimandî (ji bo tiştên ku kirine wekî cemedê)

efsirandî, cemidandî (tiştê ku bi sar û sermayê hatiye hişkkirin)

dondurulmuş et


donma derecesi

pileya qerimanê, pileya qerisanê, pileya cemidînê


donma noktası

niqteya qerimanê, niqteya cemidanê, niqteya qerisanê


donuk donuk

zeki ve yuvarlak yüzlü bir çocuk, anasına sarılmış donuk donuk bana bakıyordu

zarokekî jîr, gilover ku xwe bi diya xwe ve zeliqandibû, zenûn zenûn li min dinihêrt


doruk

bandev, dihar, tep, kop, sertar, navser, şintîl, gumpil, lûtke, tepel, gopîtk (ji bo çiya)


doyum

pêrazî, pêqayîl (ji tiştê di dest xwe de razî bûn)


doğa bilimleri

zanistên siruştê (mîna kîmya, fizîk, astronomi û hwd)


doğacılık

naturîzm (doktrîna ku dibêje gere berê awayê jiyanê û saziyên civakî li siruştê be)


doğallık

siruştîtî, xwezayîtî, xweristîtî, tabi'îtî


doğaç

jixweber, irticalî (jixweber gotina helbest an jî gotinekê bêyî ku mirov birame)


doğma büyüme

doğma büyüme Amedliyim


doğrama

pişartin, «pişêrandin, hewirandin, firidandin, hûrkirin, çandin (ji bo nan û tiştên wisa)

qesifandin, cengekirin, tîkekirin, hûrkirin (ji bo goşt)

derî, bace, dolab, ref û hwd ên avahiyekê


doğrultu

rê û rêzan (rê û azîneya ku yek daye serê)


doğu noktası

nuqteya rojhilat (nuqteya ku roj di l'ê Adarê û 'yê rezberê de lê hiltê)


doğulu

rojhilatî, rojhilatparêz (kesê ku pêgirê şaristaniya rojhilat e)


doğululuk

rojhilatîtî, rojhilatîbûn (bûna ji rojhilat)

rojhilatîtî, rojhilatîbûn (pêgiriya bi dab û nêrît û exlaqê rojhilat)


doğum

zayan, zahî,zayîn, bûyîn, razan, welidîn, weladet

kolay bir doğum

zayîn, bûyîn, welidîn (ji bo kesekê, sala bûyînê)


doğum sancısı

birû, xaşrûg, birûyên tengiyê (ji bo zarokanînê)

zehmetên tengiyê (gava ku yek dikeve rewşeke dijwar û ji berê zehmetiyan dikişine)


doğuranlar

zayînbar (çîna ajelên ku bi riya zayînê zêde dibin)


doğurma

zayîn, zan, razan, welidandin, zarokanîn


doğuş

zayîn, welidîn (awayê welidînê, bûyşînê)

hilhatin (hilhatina roj, heyv û stêrkan)


doğuştan

aferîşî, fitrî (tiştê ku bi bûyîna mirov re tê)

fitrî (tiştê ku bi bûyîna kesekî re hebûye, pişt re nehatiye bidestxistin)


dragon

di artêşên rojavahiyan de çîna leşkerên ku çi bi siwarî û çi jî bi peyadeyî bi hev re şer dikin


drahoma

drahoma (mal an jî pereyê ku bûk dide zavê (di nav fileh ûûsewiyan de)


draje

draje (heba ku serê bi şekerê birqokî hatiye girtin)

draje (mêweyên hişk ê ku ser wan bi çikolata hatiye girtin)


dram, drama

dram (leystika ku ji bo li ser sehneyê bê leyistin, hatiye nivisandin)

dram (cureyek leystika ku tê de hêlên kenawerîjî hene)


dramatik

dramatîk (tiştê ku xweserî leystika sehneyê ye)

dramatik (tiştê ku mirovan dike coş û xiroşê)


drezin

drezîn, vagona xwehej (erebeya biçûk ku di rêhesinan de ji bo kontrol û lêxweytîkirina rê tê bikaranîn)


duvak

xaşe (zarokê ku hê nû tê dinyayê û li dora serê wî xaşeyeke mîna xêliyê heye)


duvak düşkünü

bûka serbixêlî, bûka destbihine (bûka ku hîna teze be û mêrê wê bimire)


duvar

Evin duvarı.


duyarlık

hestyarî, bihîzyarî, pejnkerî, hesasî, hisgirî, hesasiyet

hestyarî, pejnkerî (helwest nîşandana tiştekî ya li dijî tiştekî din)


duyarlılık

hestyarî, pejnkerî, hesasî, hisgirî, hesasiyet


duyarsızlaşma

nehestyar bûn, nepejnker bûn, bêhesasbûn


duyarsızlık

nepejnkerî, nehestyarî, hisnegirî, bêhesasî


duygulandırma

dilzîzkirin, hestgermkirin, hestyarkirin, dilînîkirin, diltenikbûn, dilşoşîkirin


duygulanma

dilzîzbûn, zîzbûn, hestgermbûn, diltenikbûn, dilînîbûn, dilşoşîbûn


duygululuk

pejndarî, hestdarî, dilzîzî, hestgermî, diltenikî, dilşoşî


duygunluk

hestyarî, bihîzyarî, pejnkerî, hisgirî, hesasiyet


duygusallık

dilşewatî, dilzîzî, zîzî, dilhelûkî, dilsojî, dilşoşî


duygusuzluk

dilqalindî, dilkevirî, qelpreşî, qeterehmî, bêrehmî


duymamazlık

xwe li keritiyê danîn, xwe li nezaniyê danîn, xwe li xamiyê danîn


duymazlık

xwe danîna li kerîtiyê, xwe danîna li nezaniyê, xwe danîna li xamiyê


duyu

beş duyu organımız


duyumsama

pêhisîn, hestpêkirin, hîskirin, têderxistin


duyuru

bu kamuoyuna son duyurumuzdur

ji raya giştî re ev bangewaziya me ya dawî ye


duşak

duşeq, duçêq, kapok, kapik, qet (ku helboq dikin û diavêjin her du lingên heywanê)


dâhi

bilîmet, pîtol, dahî (kesê zêde jîr û aqilmend)


dökme

dökme demir


döküntü

bermayî, dawşêle (kesê ku ji ber civatekê dimîne)

qalik (nîşaniya nexweşînên mîna kînor, pizrik û hwd)


dömivole

pîna lêxistina gogê, gava ku dikeve erdê û radbe pihîn lê têdan


döneklik

laderî (çivanoktî, bêfirşî, hulhulîtî, çivoktî, cebanî, çarpînetî)


dönem

heyn, heng, heyam, dewr, werçerx, zandûr, xol (parçeyeke demê ya ku xwedî taybetiyan e)

zandûr (maweya demê ya di nav serdemekê de)

meşrutiyet dönemi

werçerx (di maweya hîndekariye ya di nav salekê de)

kış dönemi sınavları


dönemeç

fetlonek, fetlanek, fetlok, çivane, fetilok, çilepelk, çiraçep, zivronek, zivirek, zivranok, çivang

dager, erx (merhaleya di ramanekê de, di helwestekê de, di rewşekê de)


dönerci

donervan (kesê ku donerê çêdike û difiroşê)


dönüm

donim, dolim, berecot (pîvana sehayê ya beranberî

bu gün partinin yıl dönümü


dönüş

eve dönüş yolundayım

fetl, zivir (gava yek lingê xwe ji erdê bibire û fetlek li dora xwe bide)


dönüşlü fiil

lêkera zivirandî, lêkera gerandî, lêgera vegerok


dönüşlü zamir

cînavka zivirandî, cînavka vegerok, cînavka lixwevegerandî


dönüşlü çatı

avaniya zivirandî, avaniya gerandî, avaniya vegerok


dördüncü çağ

serdema çaremîn (serdema rûyê erdê ya du an jî sê milyonsalî)


dört ayak

çarlep (kesê ku destên xwe jî mîna piyên xwe bi kar tîne)


dört işlem

çar kirariyên bingehîn, bingehên hesêb (ji bo tevan, caran, deran û paranê)


dört nala

çargavkî, bi çargavê, bi talapê, biçamalê, bi bayê birûskê


dörtlük

dörtlük cezve


döteryum

doteryûm, îzotopekeke atoma hîdrojenê ku tê de protonek û notronek heye û kurtebêja wê D ye


döviz

Pareyê biyanî (hemû navgînên dayînê yên ji bo navwelatan)

Dirav (hemû navgînên dayînê yên pareyan)

dowîz (caw an jî kartonê ku bi mebesta danasînê an jî propagandayê hatiye nivîsandin)


dövme

danê spî (genimê kutandî û xwarina ku jê tê çêkirin)

deqandin, deq (ku bi tiştekî sertûj li ser canê mirov şeklên ku jê naçe tê çêkirin)

kutandî (metalê ku bi awayê sorkirî tê kutandin)


dövmeci

deqker (kesê ku deqan li ser çermê canê mirovan çêdike)


döşek

hizûr (debra çinandî ya ku ji bo gêrekirinê li ser benderê amade ye)


döşeme

tekber (di avahiyan de tiştê ku li bermalê tê raxistin)

qisîl (text û tiştên wisa ku li bermalê tên bicihkirin) tesisat


düdük

fîrfîrk, fîq, tûtîk, pîpik, fitik, firik, pîzpîzk, tûtak, tûtûk, pîspîsk, vîrik, şawir


düdük makarnası

miqarneyên navqul, miqarneyên qulqulîlkî


düdükçü

pîpikvan, firfîrkvan, fîqvan (kese ku pîpikan, fîrfîrkan çêdike)


düello

duelo (li ber çavên guvahan lihevxistina du kesan a bi çekan)

duelo (lihevxistina navbera du hêzên siyasî û abort)


dük

duk (li hin welatan nasnavê ku piştî prensiyê tê)


düldül

dildil, dondil (hêstira ku Hz Muhemed dabû Hz Alî)


dümen

dûmen (parçeyê livdar ê amyarên derya û hewayê ku pê berê wan tê guhartin)

ben, bend (di wateya îdare, kargêriyê de) (argo)


dümenci

dûmenvan (di keştiyan de kesê li ser dûmenê)


dün

Dün uyuyamadım.

Dün söyledi


dünkü çocuk

zarokê do, sebiyê duh (kesê xeşîm û naşît)


dünya kelâmı

kelamê dinyayê (kelamê ji bilî kelamê Xwedê)


dünya varmış

içerisi zindan gibiydi, dışarda dünya varmış

hundir mîna zîndanê ye, o xweş derve çi xweş e


dürme

pêçan (ji bo lihevbadana tiştekî wekî xaliyê, kaxiz)

patîle (çeşîdekî nanê ku goşt, penêr û tiştên wisa dixine navê)


dürtme

tehndan inguşk, nihiçandin, niçandin, zextandin, zextkirin, tizkirin, dexşandin, pîzkirin


dürü

perû (diyariya ku xweyê dawetê dide dawetvaniyan) (II)er (mera kolanê)


dürüm

lûlik, balole, kulavkî (tiştê ku wekî şeklê silindir hatiye nûrandin)

balol, balîloçk, çop, loq, etor, matîk (nanê loşê ku tiştişt dikine navê û li hev dipêçin û dixwin)


dürüst

dirust, rast, rastgo (ji bo kesê namûskar û saxlem)

dürüst bir anlatım


düstur

distûr (pirtûka ku qanûna hildide nava xwe)


düvel

yedi düvele savaş açmıştı


düzelti

rastkirin (rastkirina berhema li ber çapê)


düzen

nîzam (ji bo sîstema ku li gorî rêzik û qaydeyên diyarkirî hatiye danîn)

rêkûpêk, serûber (rêzbûna heyberên berbiçav û razber ali gorî armancekê)

düşüncelerine bir düzen verdi

odanın düzenini beğenmedim

sîstem, rejîm (şeklê rêvebirinê ya dewletekî)


düzenbazlık

dekbazî, fenekî, delkbazî, xapxapokî, hîlebazî, hîlekarî, fênbazî


düzencilik

delkbazî, dekbazî, fenekî, xapxapokî, hîlebazî, hîlekarî, fenbazî


düzenleme

vesazkirin, veçêkirin, verastkirin, sazkirin, sazandin, daraştin, tertîpkirin


düzenleyicilik

sazgêrî, sazkerî, tertîpkerî, organîzatorî


düzenlilik

biserûberî, birêkûpêkî, bipergalî (ji bo cih hu tiştên lihevhatî, ahengdar)


düzensizlik

bêpergalî, bêserûberî, bêrêkûpêkî, herzegî, bêtertîbî


düzine

bir düzine söz etti


düzlem küre

nexşeya taybet a ku hemû şeklên li ser rûyê dinyayê hene tê de ne


düğme

bişkoşk, bişkov, bişkoj, bişkote, mêvok, mîwek, qumçe, qumçik, qufçik, qupçe (ji yên kincan, lihêfan û hwd)

bişkovk (ji bo yên hacetan, mîna bişkoja elektrîkê)


düğmeci

bişkokvan, bişkojvan, qumçikvan (ê ku bişkokan çêdike)


düğmeleme

bişkokkirin, bişkojkirin, qumçikkirin, qumçekirin


düğüm

girê, îşk, giri (girêya ku li ta, ben, werîs û tiştê wisa tê xistin)

el düğümleri

tevîhev, lihevqelaptî (ji bo meseleya têkilhev)

ben aralarındaki düğümü çözebilirim

ez dikarim meseleya navbera wan a lihevqelibî hel bikim


düğümleme

girêlêdan, girêlêxistin, girêklêxistin, girêklêdan


düğün

tarlayı satıp oğluma güzel bir düğün yapacağım

ez dê zeviyê bifiroşim û ji kurê xwe re bûyeke xweş çêkim


düğün salonu

salona dîlanê, salona dawetê, salona bûyê


düğün çiçeği

cûng, gulbihar, zêringer, adirge (Ranuncus)


düğüncü

dawetvanî, xweydîlî (kesê ku ji bo bûyê hatine vexwendin)


düğüncübaşı

serdawet, serê dawetê, serê meseleyê (kesê ku kar û barê dîlanê digerine)


düş gücü

hêza nîgaşê, hêza xiyalê (ji bo di zîhna xwe de sêwirandina tiştekî)


düşman

bedxwaz, xêmexwaz, nexweş (kesê ku ji yekî hez nake, jê nefret dike, dixwaze ziyanê bigihînê)

bana düşman gözlerle bakıyor

neyar (ji bo dewletên ku şerê hev dikin)

nexweş (her du aliyên ku ji hev ne xweş in û li ber hev in, dikin ku şerê hev bikin)

neyar (helwest û hêza ku li ber jiyîn, hewin û strîna tiştekî asteng e)

dijmin (kesê ku bi awayekî pir zêde tiştekî dibirîne, koka wî tîne)

ekmek düşmanı

dijmin (kesê ku ji hin tiştan acis e, jê nefret dike)

alkol düşmanı


düşmanlık

dijminayî, dijminatî, dijmintî, neyartî (ji bo neyarbûnê)

bana karşı her tavrında bir düşmanlık seziyorum

ez di hemû helwestên wî yên li hemberî xwe de neyariyekê dibînim


düşük

daketî, şiqitandî, daleqandî (ji bo tiştên ku ber bi jêr daketiye)

düşük omuz

düşük faiz

düşük fiyat

düşük para

jitextketî, ketî (kesê ku ji îktidarê hatiye xistin)

şikestî (tiştê ku li rêzikên zimanekî nayê)

düşük cümle

jinirxketî (tiştê ku nirx û rûmeta wî ya berê nemaye)

jiberçûyî (ji bo zarokên ku beri qewlê xwe û bi miritî tê dinyayê) , beravêtî (ji bo heywanan)


düşüklük

şikestîbûn (ji bo riayetnekirina rêzikên ziman)


düşün

raman, hizr, fikir, îde (ji bo heybera ku hatiye fikirkirin, sêwirandin, mitaalekirin)


düşünce

hizir, fikir, hewan (nêrîna ku piştî hizirkirinê çêbûye)


düşünce özgürlüğü

serbestiya raman û derbirînê, serbestbûna ramanê, serbestiya fikr û îfadeyan


düşünme

ramîn, hizirîn, fikirîn, fikirkirin, hizrkirin, pûnijîn


düşünür

ramangêr, ramanwer, hizirmend, mutefikir


düşünüş

fikirîn, hizirîn, ramîn (kar û awayê fikirkirinê)


ebru

nexş û çînên li ser kaxizan e ku virdîvirdî ye


ebrucu

ê ku li ser kaxizan van çîn û nexşan çêdike


ebucehil karpuzu

henzel, petîşok, feltîşok (Citrullus colocynthis)


ebülyoskop

ebulyoskop (cîhaza ku pileya kela cisîman dipîve)


ecdat

(piraniya ced e, ku tê wateya bav û kalan, pêşiyên mirov), kavkal, bav û kal, pêşiyên me, ecdad


ecir

kesê ku bi heqdestan, bi destmiziya xwe dixebite


ecnebi

biyanî, ecnebî (kesê ku ji welatekî din e)

ecnebi parası


ecza dolabı

dermandank, îlacdank, dolaba dermanan, dolaba îlacan


eczacı

dermanger, dermansaz, eczager (kesê ku îlacan çêdike)


edepsizlik

hetektî, hetkî, bêedebtî, bêartî, bêterbiyetî


edi

Loqo û Doqo (ku bi Tirkî jê re dibêjin Edi ile Bûdü)


edip

wêjekar, wêjenivîs, wêjevan, torevan, edîb


efekt

filmin efektleri iyiydi


efendi

efendî (ji bo kesê ku perwerde dîtiye û xwende ye wekîasnavekî tê bikaranîn)

efendî (ji nasnavê mîr cudatir, mînaasnavekî tê bikaranîn)

efendî (kesê ku gotin û fermana wî pere dike)

bizim efendi artık geceleri de eve gelmiyor

efendi bir adamdır

hey efendi, az bakar mısın?

hê efendiyo, tu dikarî piçekî li me mêze bikî? b


efkârlanma

xemxwarin, keribîn, kewgirîn, diltengbûn, xemdarbûn, xemgînbûn


ege

welî (kesê ku ji her tiştê zarokekî berpirs e)


egoistlik

xweperestî, ezîtî, ezezî, ezoperestî, xodgamî, xudbînî, egoîstî


egoizm

xweperestî, ezîtî, ezezî, xodgamî, xudbînî, egoîzm


egosantrizm

egosantrîzm (lênêrîna felsefeyî ya ku di dinyayê de ezîtiya ferd wekî navend dibîne)


egzama

keno, kotî, êzimx, gezne, lîr, ezme, xişrûk, egzama (cureyek nexweşîna çerm e ku av digire, dixurê û sor dibe, lê kes ji hev nagire)


egzogami

derezewacî, derecewatî, egzogamî (ji derve zewicîn)


egzotik

bêganeyî, egzotîk (tiştê ku ji welatên biyan û dûr hatiye, tiştê ku bi wan re têkil dar e)


ehlibeyt

ehlibeyt (navê malbata Hz Muhemed ku keç, zava û neviyên wî jî dikevine navê)


ek

veser, pêvek, qetab, îlawe (parçeyê ku ji bo temamkirina kêmasiyeke tiştekî bi ser ve tê zêdekirin)

demirin ekleri

paşko, îlawe (ji bo parçeyên rojname, kovar ku bêpere pê re tê belavkirin)

gazetenin eki

kobe (ji bo yên kincan) , parçe, qetab (parçeyê ku paşê bi ser tiştekî ve hatiye zêdekirin, an jî pê ve hatiye danîn)

ek yapı

qertaf, dawîne, pirtik, lêk, parek, xurde


ek eylem

çalışkanım

güzeldi


ek fiil

tewrlêker, qertaflêker, qertafên lêkera bûnê


ek görev

karê duyemîn (li daîreyên dewletê ji bilî karê esasî yê duyemîn)


ekerleme

bonbon (mêweyên ku di şerbeta şekir de têne kirin)

çavgermkirin (bêyî ku di nav cihan deirov rakeve)


ekici

cenan, cotkar (kesê ku berhemeke çandiyê hildibirîne an jî bi çandiniyê re bilî dibe)


ekin kargası

qijika reş, qelamizgînî, qijika zeviyan (Corvus frugilegus)


ekinci

cotyar, xweyê debrê (kesê ku debrê diavêje û hiltîne)


ekinoks

ekînoks (wekheviya dirêjbûnê ya şev û rojê)


ekip

on kişilik bir tiyatro ekibi

tîpeke tiyatroyê ya ji deh kesan pêkhatî


ekipman

ekîpment, ekîpman (eşyayê ku ji saziyekê re pêwîst in)


eklem

monik, movik, girêçk, geh, gehe, gehik, çemok, çewik, kawik, mofik, hebûk, kabik


eklem bacaklılar

famîleya ajalên mîna kurmik, kêzik, şehê mar û yên ku xweyqaçil in û ji girêçkan hatine pê


ekleme

lehiqandin, şingilandin, veserkirin, pêvekirin, biservekirin, qetabkirin, lêzêdekirin, lêkdan, îlawekirin


eklenme

lehiqîn, şingilîn, lêkbûn, veserbûn, biservebûn, lêzêdebûn, îlawebûn


eklenti

lehêq, aksesiwar, pêvek (Di programên komputeran û hwd de)


ekleşme

qertafîbûn, lêkîbûn, parekîbûn (rêzimanî)


ekmek ayvası

bihokên kirkirpokî (cureyeke bihokê ya biav û kirkirpokî)


ekmek kapısı

cihê nan, nan jê hatin, nanê (yekî) jê hatin (cihê ku mirov debara xwe pê dike)

insan ekmek kapısına ihanet etmemeli

divê ku mirov xiyanetê bi cihê ku nanê mirov jê tê neke


ekmek kavgası

li nanê xwe cehdandin, cehda nanê xwe kirin, ji bo loqa nan


ekmeklik

ekmeklik un


ekmekçi

firoşgeha nan (dikana ku lê nan tê fırotin)


eksiklik

kêmasî, kemanî, kêmayî, kêmahî, kêmayetî, kil û kêmasî, nuqsanî


eksiltme

kêmkirin, daxistin, ihale (ji bo fiyet kêmkirinê)


ekspertiz

ekspertîz (mueyneya ku ji hêla pisporan ve tê kirin)


ekspoze

kurtasiya danezanê ya ku pêşkêşî cihekî dibe