hesaplamak

hesab kirin (tiştekî têr rokirin û pîvan, têr baş li serê fikirîn)

İşle ilgili her şeyi hesaplamıştı.


hesaplanış

hesibandin, hesabkirin (kar û awayê hesabkirinê)


hesaplaşmak

bi hev re hesab dîtin, hesab bi hev re dîtin (ji bo dan û stendinê)


hesapsız

Hesapsız bir işe girişti.


hesapça

Hesabça şimdiye kadar gelmiş olmaları lazımdı.


heves duymak

eşqa (yekî) jê re hebûn, kêfa (yekî) jê re hatin


hevesi kursağında kalmak

mirad pê nekirin, mirazê (wî) di çavê (wî) de man, mexsed û miradê (yekî) di gewriya (yekî) de man, mexsed û miradê (yekî) di qirika (yekî) de man


hevesi olmak

eşqa (yekî) jê re hebûn, kêfa (yekî) jê re hebûn


hevesine düşmek

Doktor olma hevesine düşmüştü.


hevesini almak

kêfa (yekî) jê şikestin, kêfa xwe pê kirin, hewesa xwe jê stendin


hevesini kırmak

kêfa (yekî) şikandin, hewesa (yekî) şikandin


hevesli

dilxwaz, bidil, arzûmend, hewesdar, heweskar


hey heyamola

gava ku keştîvan an jî karker bi hev re tiştek kaş dikin di şûna (haydê bikişîn, de bavê de, ha bavê minino ha de dibêjin ile bi bi zehmetî


heybetli

sawdar, bisehwîr, hêwilnak, heybetdar, biheybet


heyecan vermek

heyecan dan (yekî), coş û xiroş dan (yekî)


heyecanlandırmak

peroşandin, xistin nav heyecanêy xistin coş û peroşê


heyecanlanmak

peroşîn, ketin xiroş û peroşê, ketin heyecanê


heyecansız

bêperoş, bêxiroş, bêcoşûperoş, bêheyecan


heykel gibi

vveka heykel, eynî mîna hîkel e (kesê ku nebervekiriye, ne dihilime û ne jî dikilime)

wekî peykeran e (kesê ku dar û derbên wî li hev in)


heyula gibi

girî zexm, telaşî dirêj, kerkere, devdeve


hezel

wergerandina helbestekê an jî parçehelbestekê li şêweyeke pêkenî


hezliyat

helbestên ku di şeklê hezel'ê de hatine nivîsandin


hicap duymak

şerm kirin, fedî kirin, bi ber xwe ketin


hicaz

hîcaz (meqamekî ku li ser qerarê perdeya dugahê ye)

hîcaz (diuzîka Tirkî de perdeya ku do diyezê dinimîne)


hiddetlendirme

qehirandin, kizkirin, xezibandin, hêrskirin, hêrsxistin


hiddetlendirmek

qehirandin, kiz kirin, xezibandin, hêrs kirin, hêrs xistin


hiddetleniş

qehirîn, kizbûn, hêrsketin (awa û karê qehirînê)


hiddetlenme

qehirîn, kizbûn, hêrsbûn, hêrsketin, xezibîn


hiddetlenmek

qehirîn, kiz bûn, hêrs bûn, hêrs ketin, xezibîn


hıdiv

hîdîw (di serdema Osmaniyan de, nasnavê ku piştî Kavalalı Mehmet Ali Paşa dane waliyên Misrê)


hidrobiyoloji

hîdrobiyolojî (zanista ku li ser candarên di avê de dijîn xebatê dike)

hîdrobiyolojî (tiştê bi vê zanistê re têkildar e)


hidrodinamik

hîdrodînamîk (zanista ku li ser tevgerên şilemeniyê dixebite)

hîdrodînamîk (tiştê bi vê zanistê re tekildar e)


hidroskopi

hîdroskopî (lêkolîn û lêgerînên li ser avên binê erdê)


higroskop

kambîn, hîgroskop (cureyek aletê kampîviyê)


hık

hîq (dengê hîqikê gava ku ji gewriye te der)

Hık demiş (anasının, babasının) burnundan düşmüş

Kız hık demiş anasının burnundan düşmüş.


hık etmek

çiv û çur dan xwe (ji kar revîn, zexelî kirin)

di devê xwe de birin û anîn, di deve xwe de mizmizandin


hikâye

çîrok, qiset, serpêhatî, hîkaye (vegotina bûyerekê bi devkî an jî nivîskî)

kurteçîrok, çîrok (cureya pexşanê ya lê bûyereke rastîn an jî nîgaşî vedibêje)


hikâye anlatmak

Bize hikaye anlatmaya başladı onu tersledik.


hikâye bileşik zamanı

raboriya berdest a çîrokî, boriya berdest a çîrokî


hikâye etmek

vegotin, kitkitandin, jê çêl kirin, hekyat kirin


hikâyeci

çîroknivîs (ê ku çîrok û kurteçîrokan dinivîse)


hilal

i dîkik (ku pê nivis tê xwendin da ku şaşî çênebe)


hilat

xeftenê ku padîşa ji bo dilxweşkirinê li yekî dikirin


hile hurda bilmez

fen û benan nizane, şek û pekan nizane, hîle xurde nizane, hîle xurde li balê tune


hile hurda

fen û ben, şek û pek, dek û pîk, fir û fistan, fen û fol, hîle xurde


hileci

fenek, hilebaz, hîlekar, delkbaz, fendoyî, dexel, xapînok, felbaz


hilecilik

fenekî, hîlebazî, hîlekarî, delkbazî, fendoyîtî, dexelî, xapînokî, felbazî


hilekâr

fenek, delkbaz, fendoyî, finasker, lêbok, xapînok, firibaz, hilebaz, dewlok, rîpkar, fetbaz, sexrbaz, hîlekar


hilekârlık

fenekî, delkbazî, finaskerî, lêbokî, fendoyîtî, firîbazî, hîlebazî, hîlekarî, dewlokî, rîpkarî, fetbazî, sexrbazî, xapînokî


hileli

hîledar, bihîle (ku tiştek li nava tiştekî xistibûn)

Hileli süt.


hilesiz

Hilesiz benzin.


hıltan

kejik (wekî dirankolkan jî te bikaranîn)


hıltar

qet, kap, qetik, kapik, kapok (bendê ku dikin stûyê dewaran)


Hilvan

Curnê Reş, Hêlewan (Navçeyeke girêdayî Rihayê)


himayesine almak

kirin bin stara xwe, stara xwe dan serê, kirin bin muhafiza xwe, muhafizeya xwe dan serê


hımhım

xîzexîz, xirexir (kesê ku dengê wî ji qirikê dertê)

xîzexîz, xirexir (awayê derketina deng ji gewriyê)


hımış

dîwarê ji textan ku bi kelpîç an jî bi tûxlayan hatiyê lêkirin


hindi

şamî, şamik, elok, çûlik, eloşîş, eloelo, elelok, coqcok, hulhulî, hulî, cilûx (Meleagris gallopavo)


hindibaba

kasnî, talîşk, xêzimok (Cichorium endivia)


Hindoloji

hindolojî, hindzanî (zanista ku ji xwe re zimanê Hindê dike mijar)


hint keneviri

kinf, cût, benk, kirkir (Canabis sativa)


hint sarısı

zerê nêzî karîbanê ku di wêneyê zeytî de tê bikaranîn


hinterland

hînterland (herêma paş a li ber deryayê)


hınzır

wehş, xinzîr (ji bo kesê dilhişk, qeterehm û xedar)

mizawir (gava ku yekî tiştekî xweş kiribe, bi yarîkan jê re tê gotin)


hınç almak

kela xwe serê (yekî) de vala kirin, kela xwe di serê (yekî) de hêdî kirin, kela xwe di serê (yekî) de rêtin, tola xwe hildan


hiper

pêrkîteya ku wateyê berze, zêde, aşiriyê dide


hipertansiyon

hîpertansiyon, tansiyona zêde, xwînguvaştinî


hipodrom

hewşenga hespan, hîpodrom (meydana xarana hespa)


hırbo

kerkere, devdeve, zirteboxe (kesê gir û zexm)


hırdavat

kelûpel, tiştûmişt, kel û per (tişt miştên beredayî, bêkêr)


hırgür çıkarmak

hefteheşt kirin, xirecir kirin, teşqele derxistin


hırıldama

xirîn, xîzîn, xîzexîzkirin, xirexirkirin


hırıldamak

kirin xirînî, kirin xîzînî, xirexir kirin, xîzexîz kirin


hırıldayış

xirînî, xîzînî (kar û awayê xirexirkirinê)


hırıldaşmak

bi hev re kirin xirînî, bi hev re kirin xîzînî

bi hev re devjenî kirin, bi hev re hefteheşt kirin


hırızma

xizêm, xizmik, xeleka ku diavêjin poz an jî lêva dewaran

guhar, xişirên ku keç û jin bi pozê xwe ve diawêzin


hırlama

hirmijîn, giricîn, girijîn, mirijîn, nirîn (ji bo kûçikan)


hırlamak

reyîn, hirmijîn (gava ku yek hêrs dibe û gotinên ne xweş dike)


hırlatma

hirmijandin, girijandin, miricandin, giricandin, nirandin


hırlayış

hirmijîn, girijîn, miricîn (awa û kare hirmijînê)


hırlaşmak

hirmijîn hev û din, giricîn hev, mirijîn hev, nirîn hev


hırlı mıdır, hırsız mıdır?

Ben onu tanımıyorum, hırlı mıdır hırsız mıdır bilmem.


hırpalamak

hincirandin (tehde lê kirin, pê re xeyîdîn)


hırpanîlik

tantirosîtî, xirpanîtî, pergendetî, derbederî


hırsını alamamak

hêrsa xwe nexwarin, bi hêrsa xwe nekarîn


hırsıza yol göstermek

rê nîşanî (yekî) kirin (gava ku mirov bêhemdî bibe sebebê tiştekî ne baş)


hırsızlık etmek

dizî kirin, ketin diziyê, ketin diziya ()


hırslanış

qarîn, qehirîn, hêrsbûn (kar û awayê hêrsbûnê)


hırtı pırtı

gincir mincir, pirtik mirtik, pirtî mirtî (eşyayê bêkêr û beredayî)


hırtlamba

pergende, derbeder (kesê ku cil û milên wî ji hev de pergende ye)


hırtlambası çıkmak

tîş û rîtolê (yekî) li ba bûn (kesê ku kincên wî peritandî ne)


hırçınlaşma

dexezarîbûn, harharebûn, nojekîbûn, hêrsokîbûn


hırçınlaşmak

dexezarî bûn, harhare bûn, nojekî bûn, hêrsokî bûn


hırçınlık etmek

nojekî kirin, dexezarî kirin, harharetî kirin


hısımlık

xizmatî, xismtî, lêzimî, merivatî, eqrebetî


hisleniş

hestgermbûn, dilînîbûn, dilzîzbûn, diltenikbûn, dilşoşîbûn (ji bo kar û awayê diltenikbûnê)


hislenme

hestgermbûn, dilînîbûn, dilzîzbûn, diltenikbûn, dilşoşîbûn


hislenmek

hestgerm bûn, dilînî bûn, dilzîz bûn, diltenik bûn, dilşoşî bûn


hisse

pay, par, beş, pişk, behr, lotim, hesa, hêsa

ders (ji bûyerekê ibret girtin, ji xwe re ders girtin)


hisse kapmak

ji xwe re jê aqil girtin (ji bûyerekê ders derxistin)


hisse senedi

belgeya pardariyê, belgeya behrê, seneda pardariyê


hissedar

pardar, pişkdar, behremend, behredar, behrewer, hesadar


hisseişayia

ne arizî, para ku ji malê şirîkatiyê nehatiye cihêkirin


hissetmek

hishisîn, pejinîn, pê hisîn, hest pê kirin, hest kirin

Geldiğini hissetmedim.

Hasta olduğunu hissediyorduk.


hissettirme

hishisandin, pêhesandin, lêwerqilandin, pejinandin


hissettirmek

hishisandin, pê hesandin, lê werqilandin, pejinandin


hissini vermek

Çocuk bana zengin hissini verdi.


hitam bulmak

dawî lê hatin, kutasî pê hatin, bi dawî bûn


hıyar

(di kirin û nekirina tiştekî de) serbestî


hıyar ağa

kundirê vala (ji bo kesê bêteşe û bêpîr)


hiyerarşi

hiyerarşî (rêza meqaman, pergala pileyan)


hız

Yağmur hızını artırdı.


hız vermek

şidandin, lez dan (), suret dan (tiştekî)


hiza

tang, texm, dehm, tax, dûş, hindam, hîza


hizalamak

kirin tangekê, kirin texmekê, kirin dehmekê, kirin hîzayekê


hizaya gelmek

ketin texmekê, ketin tangê, hatin hîzayê, ketin hîzayê


hızını alamamak

Araba hızını alamadı duvara tosladı.

xwe negirtin (ji bo kesê ku dikevin hêrsê û xwe nagirin)


hızını almak

Fırtına hızını aldı.


hızını kaybetmek

hukmê (tiştekî) neman, tesîra (tiştekî/yekî) neman, (tiştek) sist bûn

Savaş hızını kaybetti.


hizipleşmek

bendbendî bûn, beşbeşî bûn, partîpartî bûn


hızır gibi yetişmek

wekî Xocê Xizir li hawara (yekî) hatin, weka Xwedê li hawara (yekî) hatin


hızla

zûzûka, bi lezûbez, bi lezgînî, bi lezayî


hızlı

lezgîn, şeil, lezok, çist, zû, bilez, bi hijd, hijdîn

Hızlı yürüyorlardı.

Hızlı vurmak.

Hızlı konuşuyor.

Hızlı yürüyorlardı.

Hızlı vurmak.

zû,(zû here xwe di hevalên xwe bigihîne)

Hızlı konuşuyor.


hızlı sağanak tez geçer

tiştê zû tê zû diçe, agir li pûş xweş diçe, hema dewama wî tune


hizmet

Bu bahçe çok hizmet ister.


hizmetçi

suxrevan, qulixdar, xizmetkar, xidmetkar


hiç

hîç, hêç, tu, çu, kok, qet (wateya lêkerê xurt dike)

hîç, tu, çu, qet (di hevokên pirsyariyê de dema nediyarkirî nîşan dide)

Hiç ava gittiniz mi?

hîç, tu, çu, qet (gava ku mirov bersiveke aşkera nede pirsekê)

-Ne gördün? -hiç.

O benim gözümde bir hiçtir.


hiç de değil

Küçük tıpkı dedesi -hiç değil.


hiç değilse

Hiç olmasa ben bu kitapları okudum.

Hiç olmasa on tane var.


hiç yoktan

qet cihê tune, hîç, cihê beredayî, bîlesebeb


hiçbi

Nevin hiçbir insana kin gütmemişti.


hiçe saymak

bi tiştekî nehesibandin, qet paxav pê nekirin, bi tu tiştî nehesibandin, tune kirin


hıçkırık

qulp, qulpik, hîqik, hîqînî, xirikî (ji ber xwarinê û wekî din)

herzing, hinarî, îskîn, îsk, îskîng, îşk, xîsk, niqrisk, niqilîsk (ji ber girînê)


hıçkırık tutmak

qulpik pê girtin, qulpik (an jî hîqik) hatin (yekî)

îskîn pê girtin, îskeîsk pê ketin, herzing hatin (yekî), îskeîsk hatin (yekî), bi niqilîskan ketin


hıçkırmak

qulpik anîn xwe, hîqik anîn xwe, hîqik jê çûn

îskîn, xîsikîn, hinarî anîn xwe, herzing anîn xwe /Ibw (ji bo girînê)

Hıçkıra hıçkıra.

Hıçkıra hıçkıra ağlamak.


hıçkırtmak

qulpik anîn (yekî), hîqik anîn (yekî), hîqînî jê anîn


hiçlik

hîçayî, hîçî


hiçten

Bu masrafı hiçten yapıyorsun.


hışıltılı

ir, biirîn, bixîzîn, bixîzexîz, dengê sefirî (ji bo deng)


hışır

kal, kalik (ji bo zebeş û petêxên negihîştî)


hışırdama

xuşîn, xuşexuşkirin, xuşînîkirin, xişînîkirin, xişexişkirin


hışırdamak

xuşîn, xuşexuş kirin, kirin xuşînî, kirin xişînî, xişexiş kirin


hışırı çıkmak

bi hev ve neman, ji hev de filitîn (ji bo eşyayan)

bi hev ve neman, ji hev de filitîn (ji bo kesê ku hingî xebitiye pir westiyaye)


hodan

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hodkâm

xudbîn, xwedbîn, xweperest, xudkam, egoîst


hokka gibi oturmak

tam lê rûniştin, tam lê bûn (ji bo kincan)


hollandalı

Holandî (kesê ji gel an jî nîjada holandayê)


holmiyum

holmiyûm, elementek e ku nimroya wê ya atomê 67, giraniya wê 164, 94 û kêm peyda dibe. Kurtebêja wê Ho ye


homur homur

himehim, xurmexurm, pilewil, bilebil, çewteçewt


homurdamak

mirqandin, himehim kirin, himînî kirin, xurminî kirin, çewteçewt kirin, pilewil kirin, bilebil kirin

urtîn kirin, urteurt kirin (ji bo yê hirçê)

ringering kirin, xirexir kirin, ringering jê çûn, xirexir jê çûn


homurdanma

mirqandin, himîn, xumîn, himehim, xurmîn, çewteçewt, pilewil, bilebil

ringering, xirexir (ji bo amyar, amraz û tiştên wisa)


homurtu

himînî, pilewilî, xumînî, mirqînî, xurmînî


homurtusuz

bêhimînî, bêpilewilî, bêmirqînî, bêxurmînî

bêringînî, bêxirînî (ji bo dengê hacet û amyaran)


hoplama

çindik, lotik, hol, tûl, çing, firqas (ji ber kefe an jî leystikê)


hoplamak

hol bûn, çidik dan, lotik dan, tûl dan, firqas dan (ji ber kêfe an jî leystikê)


hoplatmak

avêtin hilobiyan, hilavêtin (gava ku mirov bi zarokên biçûk şad dibe û wan ber bi hewayê ve hildiavêje)


hoplaya hoplaya

bi çindikan, bi lotikan, bi tûlan, bi çindikdanê


hoppa

çirtik, hirhop, huphup, vitik, hop, xirxop, tiredîn


hoppaca

çirtikî, hirhopî, vitikî, huphupkî, tiredînkî


hoppala

de yellah, ha yellah (ji bo zarokan ku cesaretê bidine wan tê gotin)

de were ha, de haydê, helah (di rewşa şaşwazî û lomekirinê de)

Hoppala, bu nereden çıktı?


hor bakmak

kêmî xwe dîtin, lomandin, xore, xorandin, xorekirin, xoretî


hor kullanmak

ji hev de xistin, ji hev de peritandin (tiştek bêhimetî bi kar anîn)


hora

cerbeze (govendek e ku gelek kes bi destê hev digirin û dileyîzin)


horasani

xorasanî (celebek şaşika seyda ûeleyan e)


horlamak

kirin xirînî, xirînî kirin, pirxîn, xirexir kirin

Sen uykuda horluyor musun?


horon

Çeşîdekî govendê ye ku pirtir li nav lazan tê leyîstin.


horoz

dîkik, dîklok, çakûç (ji bo çekên agirbar)


horoz ağırlık

di boks, gulaş û halterê de giraniya ku mîna


horoz gibi

tu dibêjî qey dîkê qoqo ye (ji bo mêrên qubede)


horoz gözü

riwekek ji familyeya bexdenûsan ku kulîlkên wê spî an jî pembe ne


horoz siklet

di boks, gulaş û haltere de giraniya ku mîna


horoz ötmek

dîk bang dan, dîkil azan dan, dîk qîk kirin, dîk xulxulîn


horozlanmak

xwe gij kirin, guh bel kirin (weka dîkan xwe gij kirin, qubedetî kirin)


horozlar ötmek

dîkên sibehê lê dan, dîkên serê sibehê xulxulîn, dîkê sibehê bang (an jî azan) dan


horozu çok olan köyde sabah geç olur

berxa li ber du maka, ji birçîna li helaka


hortum

xortim, nikul (ji bo poz û nikulên ajalan, mîna filan)

gerdebil, xortim, xortom (ew tiştê plastîk ku li mislixên avê û hwd dixin)

babilîsk, balîsok, babelîsk, bagêje, gilêle, babîsok, bageran, balistok, balbalîsk (gava ku hewa an jî av li dora xwe dizivire û wekî stûnekî bi jor de hildibe)

lûle (bi giranî ji bo yên hesin û cam tê gotin)

belênek (ji bo misinê avê jî tê karanîn)


hortum sıkmak

xortim lê kirin, bi xortimê av li agir kirin


horul horul

Horul horul uyuyor.


hotoz

kimşik, kofî, popîn (pûrta li ser serê teyrê tawis ûirîşkan)


hovarda

destbelav (kesê ji bo kêf û zewqê pere xerc dike)

tolaz, tewlaz, jinbaz, qopik, xweberda, doxînsist, pûşilpîs (ji bo mêran)


hovardalık

tolazî, tewlazî, qopikî, jinbazî, xweberdatî, pûşilpîsî


hoş bulduk

Tu di nav xweşiyê de bî, tu di nav xêrê de bî, xêredar bî (bersiva gotina "tu bi xêr hatî" ye)


hoş geldiniz

hûn bi xweşî hatin, hûn bi xêr hatin, hûn bi xêr û xweşî hatin, hûn bi serçavan hatin, hûn bi serseran hatin


hoşgörülü

xweşbîn, xwedî xweşbînî, xwedî rêbuwarî, bimusamaha


hoşlanmak

hez jê kirin, kêfa (yekî) jê re hatin, jê hez kirin, li xweşê hatin (an jî çûn)

Biliyorsun ki ben siyasetten hoşlanmam.


hoşnut

dilxweş, kêfxweş, xweşhal, dilniya, razî, xoşnûd


hoşnut etmek

dilxweş kirin, kêfxweş kirin, xweşhal kirin, xoşnûd kirin, razî kirin


hoşnut olmak

dilxweş bûn, xweşhal bûn, xoşnûd bûn, razî bûn


hoşnutluk

dilxweşî, kêfxweşî, xweşhalî, razîbûnî, xoşnûdî


hoşnutsuz

nevîn, nedilxweş, nekêfxweş, nexweşhal, nerazî, nexoşnûd


hoşnutsuzluk

nevînî, nedilxweşî, nekêfxweşî, nexweşhalî, nerazîtî, dilmanî, nexoşnûdî


hoşsohbet

axiftinxweş, sihbetxweş, xweşsihbet, qezîxweş, xeberxweş


hoşuna gitmek

li xweşiya (yekî) hatin, li xweşiya (yekî) çûn, lê xweş hatin, pê xweş bûn, li xweşa (yekî) hatin, li xweşa (yekî) çûn


hoşça kal

bimîne di xweşiyê de (an jî bimînin di xweşiyê de), bi xatirê te (an jî bi xatirê we)


hristiyanlaşma

filehbûn, Îsawîbûn, mesîhîbûn, xiristiyanbûn, mexînbûn


hristiyanlaşmak

bûn fileh, bûn îsawî, bûn mesîhî, bûn xiristiyan, bûn mexîn


hristiyanlaştırma

filehkirin, îsawîkirin, mesîhîkirin, xirîstiyankirin, mexînkirin


hristiyanlaştırmak

kirin fileh, kirin îsawî, kirin mesîhî, kirin xiristiyan, kirin mexîn


hristiyanlık

filehî, filehtî, îsawîtî, mesîhtî, xiristiyanî

alema filehiyê, alema filehan, alema xiristiyanan


hu

hê (di wateya 'li min binêre, tu li ku yî' de)

hû (di nav derwêşan de gotina selavkirinê)


hububat

(piraniya heb e) dexl, tebare, dexl û zad, dexl û dan


hudut dışı etmek

dersînorî kirin, dertixûb kirin, welatderî kirin


hudutsuz

bêsînor, bêtixûb, nesînorkirî, netixûbkirî


hukuk

hiqûk, qanûn (hemû qanûnên ku civakê sererast dike û hikmê dewletê tîne pê)

hiqûq (zanista ku van qanûnan ji xwe re dike mijar)

hiqûq (beşa qanûnan a ku pêwendiya wê bi sizadanê nîn e, bi dan û stendina heq û hiqûqan bilî dibe)

Hukukumdan vaz geçmem.


hukuklu

hiqûqvanî (kesê ku xwendekarê fakulteya hiqûqê ye)


hulus çakmak

meleqî kirin, şalûsî kirin, xweşekî kirin


hulâsa

kurte, kurtasî, xulase, kurtebirî (bi kurtî naveroka tiştekî)

Sütteki yağ hulâsası.


humbara ocağı

tofa leşkeran a ku qûmberan çêdike an jî di şer de wan bi kar tîne


humbaracı

qûmbereavêj, xumberevan (leşkerê ku qûmbereyan bi kar tîne)


hummalı

Tiyatroda hummalı bir çalışma vardı.


hurafe

çewtbawerî, vajbawerî, xurafe (bîr û baweriyên tewş û vala ku paşê ketine nav dîn)


hurda

xurde, xurdik, xure (tiştê ku parçe wesle bûye, ji hev de ketiye)

xurde (tiştê ku hingî ziyan gihîştiyê bêkêr bûye)

Altında bir tane hurda bir araba var.


hurdahaş etmek

xurdexaş kirin, hûrxweş kirin, parçewesle kirin, helûhûrî kirin


hurdahaş olmak

helûhûrî bûn, xurdexaş bûn, parçewesle bûn


huri gibi

eynî horî ye (ji bo keç û jinên sspeb û bedew)


hurufat

xurûfat (qalibên herfan, ji bo çapkirinê)

xurûfat (hemû cureyên tîpan ku di karê tîprêziyê de tê bikaranîn)


hurufilik

mezhebeke ku ji herfên Quranê hin mane û hikman derdixin


hususi

Hususi eşya.


hususiyet

taybetî, gevvşenî, taybetmendî, xusûsiyet


huy

xûy, kurm, mişwar, xislet, sem, cir, xeyset.

Can çıkar da huy çıkmaz.

mişwar, kurm, xûy, micir, adet, tebîet (ji bo tiştê ku bûye mîna adet)


huy edinmek

ji xwe re kirin kurm, ji xwe re kirin mişwer, ji xwe re kirin xûy


huylanmak

bi xwe şik bûn, jê re şubhe çêbûn, jê re şik çêbûn, jê re saw çê bûn

Ayak sesleri duyarak huylanmış sabaha dek uyumamış.

Adamı görür görmez huylandı.

jê enitîn, çixrî bûn, xidîkî bûn, jê xûy girtin, xûy pê ketin, xurîtîka (yekî) hatin, xurîtîk hatin (yekî), qîdîq hatin (yekî), qîdîq jê hatin

Diş gıcırtısından huylanıyor.


huylu

Babasından daha iyi huylu birisi.

Kötü huylu bir çocuk.

cinoqî, cinoyî, şemûs (ji bo heywana tirsonek)

Huylu at.


huysuz

cirnexweş, bêcir, cirxerab, serkêş, xûynepak, bêxulq, arûnî, berzeq, şemûs, tebîetnexweş, exlaqnexweş (kesê ku muemeleya bi wan re ne xweş e)


huysuz olmak

cirnexweş bûn, exlaqê (yekî) ne xweş bûn, bêxulq bûn


huysuzca

bêcirane, xûynepakane, bi cirnexweşî, bi bêcirî, bi serkêşî, bi xûynepakî


huysuzlanma

cirnexweşîbûn, bêcirîbûn, serkêşîbûn, arûnîbûn, bêxulqbûn, xûynepakîbûn


huysuzlanmak

cirnexweşî bûn, bêcirî bûn, serkêşî bûn, arûnî bûn, şemûsî bûn, bêxulq bûn, xûynepakî bûn, moc pê girtin


huysuzlaşma

cirnexweşbûn, bêcirbûn, serkêşîbûn, arûnîbûn, xûynepakbûn


huysuzlaşmak

cirnexweş bûn, bêcir bûn, serkêşî bûn, arûnî bûn, bêxulq bûn, xûynepak bûn

Çocuk büyüdükçe huysuzlaşıyor.


huysuzlaştırma

cirnexweşkirin, bêcirkirin, serkêşîkirin, arûnîkirin, bêxulqkirin


huysuzlaştırmak

cirnexweş kirin, bêcir kirin, serkêşî kirin, arûnî kirin, bêxulq kirin


huysuzluk

cirnexweşî, bêcirî, serkêşî, xûynepakî, cirxerabî, arûnîtî, bêxulqî, tebîetnexweşî, exlaqnexweşî


huysuzluk etmek

cirnexweşî kirin, serkêşî kirin, arûnîtî kirin


huyu huyuna suyu suyuna

Guhartoyeke huyu huyuna suyu suyuna uygun.


huyuna suyuna gitmek

bi destê (yekî) re çûn, bi destê (yekî) re hatin


huyundan vazgeçmek

kurmê xwe terikandin, terka kurmê xwe kirin


huyunu bilmek

bi kurmê (yekî) zanîn, bi exlaqê (an jî tebîetê yekî) zanîn


huyunu düzeltmek

cira xwe xweş kirin, kurmê (an jî tebîetê) xwe xweş kirin


huzur

xweşî, aramî, asûdetî, hêmin, hizûr (dilrihetî, seqirandina serî)

Mahallenin huzurunu kaçırdılar.

Sizin huzurunuzda bunu söylüyorum.

Huzurunuza çıkmak istiyorlar.


huzur hakkı

pereyê ku didin heyeta ku ji bo hela tiştekî li hev rûniştine


huzur vermek

kêfxweşî dan, dilrihetî dan, hizûr dan (yekî)


huzurunu kaçırmak

xweşî ji (yekî) re nehiştin, hizûr ji (yekî) re nehiştin, aram lê birîn


hâd

lêçêr, lêşixul (ji bo nexweşîna ku zû bi pêş dikeve)

rageş, aşirî (ji bo rewşên mîna qeyran, bernebihêrî, bêaqûbetî)


hâdise

bûyer, qewam, teşqele, bûniş, gertev, hadîse

bûn, qewm, diyarde, xuyangî, hewl, hewale


hâkim

Şehrin hâkimi.

Mahkemede hâkimin karşısında sus pus oldu.

pêkar, serdest, hakim (ê ku bi xwe, bi zimanê xwe dikare)

Eşine hâkim birisi.

serbest, serdest (ê ku di kar û barê xwe de jêhatiye)

Dile hakim bir yazar.

Denize hâkim bir köşk.


hâkim olmak

serdest bûn, serwer bûn, hakim bûn (kirin bin deste xwe)


hâl

rewş, timtel, hal (tevahiya mercên ku kesek an jî tiştekî ku tê de ye, an jî tevahiya wesfên wî kesî an wî tiştî)

Herkes hâline göre bir hediye verdi.

Senin bu hâline bir anlam veremiyorum.

Bu hâlde bir şey yapamam.

hal (di maneya pertav, taqet û mecal de)

Dışarıya çıkacak hâlim yok.

Başına ne hâller geldi.

irase, hal (cihê sergirtî ku lê tiştên wekî mêwe, zerzewat û qatix têrî fîrotin)


hâlâ

hîn jî, hîna, hîn hê, hêna, hêj, hêja, hêjta

Seksen yaşına geldi, halâ hafızası yerinde.

Hala o masal.


hâsıla

encam, akam, hasila (encama ku di dawiya karekî de bi dest ketiye)


hâsılat

Bu günkü dükkanın hâsılatı az.


hâsılı

bi kurtasî, puxteya gotinê, hasilî kelam


hâşâ

heşa, qethî (dide nimandin ku tiştekî, rewşekê hîç napejirîne)

dûrî, heşa (gava ku ji tiştekî dînî tê behskirin, tê gotin)

Hâşâ, Allah bir olacağı yerde iki olsaydı


hödük

Hödük alınlı.


höllük

xweliya sor (xweliya ku berê dikirin binê zarokan)


hörgüç

hawîd, kopare, qopik, milik, kilik, hêcin (ji bo hêştiran)

Deve hörgücü.


höst

şoş (ji bo sekinandina hesp û hêstiran) ho (ji bo sekinandina çêlek û dewaran)

hoş, hoş kero (bi awayekî qebe deng li yekî kirin)


höt

hut, hişt (ji bo geflêxwarinê, tirsandinê)


höyük

gir, tepik, til, tilm, tilik, mitik (cihê bilind ê ku ji kavilbûna avahiyan hatiye pê)

gir, girik, mit, mitik, tûm, tilik, kepel, diz, tepik, qot, qotik (girê ji xweliyê)


höşmerim

helawa penêr, cure helawek e ku ji penêrê teze yê bêxwê, ardê birine tê çêkirin


hücre

çavî, çavik, hicrik, hicrok, silûk (odeya biçûçik)

malik, xane, hucre (odeya biçûk a ku girtî an jî cezaxwarî tê de bi tenê dimînin)

komik (civata rêxistineke siyasî ku bi awayekî veşarî kar û barên xwe dikin)


hücum

hêwirîn, piçikîn (li cihekî kom bûn, li hev kom bûn)

êrîş, hicûm (ji bo êrîşkirinê ferman kirin)


hükmü geçmek

hikmê (yekî) derbas bûn, hikmê (yekî) bihurîn, gotina (yekî) derbas bûn

Kışın hükmü geçti.


hükmü parasına geçmek

bi pereyê xwe karin kirin, bi pereyê xwe karin xeber dan


hükmünde olmak

Kaynata, baba hükmündedir.


hüküm

Mahkemenin hükmü.

Kışın hükmü geçti.


hüküm sürmek

Başbakan olarak yirmi yıl hüküm sürdü.

Kış bu sene hüküm sürdü.


hükümdar

fermandar, ferwerdar, ferwermend, hikumdar


hükümdarlık

qiralgeh (welatê di bin destê hikumdar de)


hükümet

Ji osmanî حكومت (hüḱumet), ji erebî حُكُومَة (ḥukūma).

hikûmet (hemû dem û dezgehên birêvebirinê)

Osmanlı hükümeti zamanında.


hükümet darbesi

wergerandina hikûmetê, ji kar xistina hikûmetê


hükümet etmek

hikm kirin, serwerî kirin gibi kesê pir xurt ku her daxwaza xwe dikare bîne cih


hükümlü

cezaxwarî, cezagirtî, hikumxwarî, mehkûm


hükümran

serwer, fermanrewa, ferweran, zal, zoran, hikumran


hükümranlık

serwerî, fermanrewatî, ferweranî, hikumranî


hükümsüz

Bu yasa hükümsüz.


hümanist

mirovhez, mirovperwer, mirovperest, humanîst


hümanizm

mirovhezî, mirovperwerî, mirovperestî, hûmanîzm


hümayun

hümâyûn (tiştê ku bi padîşah re têkildar e)

hemayûn (meqamê ku qerarê wê li ser perdeya dugahê ye)


hünkârbeğendi

xwarina balîcanê şeliqandî ku goştê bi ava firingiyan datînin serê


hürmetkar

giramgir, rêzgir, rûmetgir, qedirgir, hurmetkar


hürya

gur (gava ku çend kes bi hev re têkevin cihekî an jî jê derkevin)


hürya etmek

Hürya edip içeriye girdiler.


hüsnükuruntu

tebîreke baş lê xistin (rewşekê li gor dilê xwe şîrove kirin)


hüthüt

silêmanê dunikul, dodoyê dunikil, dawudê dunikul, dîksilêman, hudhudk, hudhud (Upopa epops)


hüzzam

di muzîka Tirkî de meqamê di perdeya sêgahê de ye


hüzünledirme

kedirandin, kewgirandin, hizinandin, hedinandin


hüzünleniş

kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznîbûn (kar û awayê kedirînê)


hüzünlenme

kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznîbûn, hedinîn


hüzünlenmek

kedirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznî bûn, hedinîn


ı

Tîpa yazdehemîn a alfabeya Tirkî ye ku ji aliyê denganiyê ve dengdêreke stûr û dûz û teng e.


ıbret almak

zende girtin, honawerî girtin, zende man, zendemayî bûn, ibret girtin


ıhlamur

axlemûr (kulîlka vê riwekê ya bêhndar ku tê hişkkirin û wekî çayê tê vexwarin)


ıhtırmak

nîxandin, êx kirin, nîx kirin (ji bo hêştir ango deveyan)


ıkınmak

intîn, kirin intînî, int dan xwe, birî dan xwe, birh dan xwe (ji bo ketina ber tengiyê)

İyice ıkın.


ıklamak

kirin intînî, kirin iftînî (di binê bar de bi zorekê hilm dan û stendin)

helkehel pê ketin, kirin helkînî (di dema girînê de)


ılgar

nijde (bi çargavê hespê xwe ji nişka ve ajotin ser dijmin)


ılgın

kifêrî, gers, gez, saqol, seqawîn (Tamarix)


ılgıt ılgıt

nermenem, hêdî hêdî (ji bo wezîna ba û herîkînê)


ilhak

tevîkirin, berîserdan, bestandin, îlheq, îlhaq


ılık

tênşîr, şîregerm, şîrgerm, çêrme, tînegerm, tîngerm, tînşîrî, şîloz, bizare, sarsu, xovan


ilik gibi

eynî mêjî ye (ji bo tişt ku pir gihîştiye, pijiyaye)

eynî lemba ye (ji bo jin an jî keçika bedew)


ılıklaşma

şîregermîbûn, tînegermîbûn, çêrmebûn, şîrokîbûn, tînoyîbûn, bizarebûn, xovanbûn


ılıklaşmak

şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn, şîrokî bûn, tînoyî bûn, bizarebûn, xovanbûn


ılıklaştırma

şîregermîkirin, tînegermîkirin, çêrmekirin, bizarekirin, şîrokîkirin, tînoyîkirin, xovankirin


ılıklaştırmak

şîregermî kirin, tînegermî kirin, çêrme kirin, bizarekirin, şîrokî kirin, tînoyî kirin, xovan kirin, sarûgerm kirin, sarsûrî kirin


ılımak

hênik bûn, şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn


ılıman

hênikî, hênkayî, nermhewa, nermayî (herêmên ku germî û sermaya wê ne pir e, wisa di navê re ye)

Ilıman bir hava.


ılındırmak

şîregermî kirin, tînegermî kirin, çêrme kirin


ılınmak

şîregermî bûn, tînegermî bûn, çêrme bûn, xovanbûn


ilinti

pêwendî (têkiliya di navbera du tiştan de)


ımızganmak

bihurîn (ji bo agirê ku ber bi temirinê ve diçe)


imiğine sarılmak

destkirin tînika (yekî), pê dan kirin ser (yekî)


ince

zirav (li gorî manendê xwe ne pehn û dirêj, tiştê zirav û dirêj, dîjraberê stûr)

İnce minare.

Nice değnek.

İnce iplik.

hûr (tiştê ku lib û teneyên wê hûr in, dijraberê gir)

İnce un.

İnce kum.

giran (ji bo karê ku mirov pê re ve pir dimîne, li serê diricife û gêjahiyên wî hene)

İnce nakış.

İnce işleri var, kız peşinde koşuyor.

ron, riwîn, tenik (ji bo şilemeniyan ku ne tîr û qalind in)

İnce ayran dewê ron.

tenik (ji bo tiştên ku pehniya wan ne qalind e)

İnce tahta.

İnce kâğıd.

İnce bir insan.

İnce ses.

İnce gülüş.


ırak

di muzîka Tirkî de meqamekî ku di notaya fa diyeze de tê lêxistin


ıraksak

dûrakî (xêz û tîrêjên ku ji hev dûrd dikevin)


ıramak

dûr ketin (ji hev dûr ketin, navber ketin navberê)


ırgalanmak

hatin qeliqandin, hatin hejikandin, hatin livandin


iri

Getirdiği iri elmaları yedik me.


ırk

Irk ayrımı.


ırkçı

nijadperest, nîjadperwer, regezperest, regezperwer


ırzını bozmak

(yek) bêsoz kirin, dest avêtin namûsa (yekê)


irşat

pêşvekirin, hişyarkirin, îrşad (riya rast derpêş kirin)


ısı

agir, kel (ji ber nexweînê germa canê mirov)


ısınış

germbûyîn, germijîn, sincirîn (ji bo kar û awayê germbûnê)


ısınmak

Havalar ısındı.

Biraz sobaya yaklaş da biraz ısın.

Bu adama nedense bir tiirlü ısınmadım.


ısınmaya yüz tutmak

tîn tê re çûn, tîn tê çûn, tîn ketin (tiştekî)


ısıracak it dişini göstermez

segê bihewte dev li mirov nake, ji kûçikê ku reyiya netirse, ewrê giregir jê baran nayê


ısırgan

gezik, gezek, gezgezk, gezgezok, gezinik, gezgezik, gezok, durzik, dêrzînik, gezende, durzile, giyagezk (Urtica)


ısırıcı

gezok, gezek, gezende, gezker, gezgezok, devlok (ê ku gez dike, diranên xwe tê re dike)

girûzekî (ji bo cil û qumaşên ku canê mirov dixwin)


ısırık

Bir ısırık elma.


ısırılmak

hatin geztin, hatin gezkirin, hatin gezandin


ısırmak

ges kirin, geztin, gez kirin, gezandin, dagestin (kirin nav diranên xwe û didanên xwe tê de şidandin)

ges kirin, gez kirin, gestin, dev lê kirin, dan ber gezan, leq dan (bi gezan jê kirin)

Ekmeği ısıra ısıra yiyiyor.

Bu kazak beni ısırıyor.

Yılan beni ısırdı.

qerisandin, cemidandin (ji bo bayê zivir)


ısıtılmak

hatin germkirin, hatin germijandin, hatin sincirandin


ısıtış

germkirin, germijandin, sincirandin (kar û awayê sincirandinê)


ısıtma

germkirin, germijandin, sincirandin, germandin


ısıtmak

Çayı ısıtmış.

germ kirin, germijandin, sincirandin, germandin, hilkirin, şarandin

Tandırı ısıttı.


ıskala

skala (di besteyan de koma heman dengan)


ıskala yapmak

tiliya xwe hînî perdeyên amûrên muzîkê kirin


ıskalamak

fewt çûn, libêrêxistin, vitkirin, keşavêtin, babihewakirin, li armancê nexistin, nîşan nehingaftin


ıskarmoz

navê darên xwar ên ku parsûyên keştiyê tînin pê

darê ku bi kêleka kelek û qeyikan ji bo bêrikan hatine danîn


ıskaça

di keştiyên bixêlî de cihê ku direk dikevinê


ıslah

tîmar, îsleh (ji bo sererastkirinê, pakkirinê)


ıslah etmek

Allah sizleri ıslah etsin.


ıslak

şil, hêmî; lihêmî, nedawî, şilêrî (ji bo al û kincên tam ziwa nebûyî)


ıslak karga

seyê şil, kûçilçg şil (kesê ku pir şil bûye)

ziravpisîk, ziravwelaq (kesê tirsonek) (argo)


ıslaklık

şilayî, şilayî, şilekayî, şilbûn, şilbûnî, hêmîtî, şilêritî, lihêmîtî, nedawîtî


ıslamak

dilê xwe rihet kirin (bûyereke xweş bi alkole şahînet kirin)


ıslatılmak

hatin şilkirin, hatin şilerîkirin, hatinlihêmîkirin


ıslık

fîk, fikîn, fîtik, fût, kiwît, fikav, fîkan, fiştik


ıslık çalmak

fikandin, fîkandin, fût dan, kiwîtandin, fîtik kutan, fîtik lê xistin, fitandin, fîsikandin, fiştik dan


ıslıklanmak

hatin kiwîtandin, hatin fikandin, hatin fîsikandin, hatin fitandin


ısmarlamak

radî kirin, (ji bo xwe ji yekî kirrîna tiştekî xwestin)

Çarşıya gidiyorum, bir şey ısmarlayacak mısınız?

Elbise için kumaş ısmarladım.

Kendime bir takım terziye ısmarladım.

îkramî (yekî) kirin (gava ku mirov pereye tiştekî bide û wî pêşkeşî yekî bike)

Gel sana bir çay ısmarlayayım.

ji xwestin, radî kirin (ji bo xwe ji yekî kirrîna tiştekî xwestin)

Baban seni bana ısmarladı.

Ben sana böyle mi ısmarlamışım?


ıspanak

siyale, îspenax, silqok (Spinacia oleracea)


ispanya

toza tebeşîr ku di boyaxvaniyê de bi kar tînin


ısparmaça

di deryayê de li hev herbilîna çend zincîran


ıspavli

nexekî stûr ku di keştiyan de tê bikaranîn


ispenç

baca ku ji kesên fileh en cotkar dihate stendin


ısrar etmek

pêkolî kirin, pê dan erdê, heter kirin, îsrar kirin, di ber dan

Orada kalmam için çok ısrar etti.

ravajtin, li ber gerîn, jê lavayî kirin, ûd kirin, pê ve zeliqîn, di ber (yekî) dan, di ber dan, li ber dan


ıssızlık çökmek

Her tarafa ıssızlık çökmüştü.


istadya

alavake ku navbera du niqteyên ku li dûr in, dipîve


ıstıraplı

Istıraplı günler geride kaldı.


istirdat

jêstendin, xelaskirin (cihekî ji nû ve xistin destê xwe)


ızgara

izxare (amraza ku bi caxikan hatiye çêkirin)

Kapı ızgaraları sağlam.

bistik, caxik, izxare (ku goşt li serê dikizirînin)

Izgara et.


ızgın

riwekeke ku ji dendikên wê run te derxistin


ığıl

ava nerm (ava ku pir hêdî û nermenerm diherîke)


ığıl ığıl

Çay ığıl ığıl akıyor.


ışıklı

ronî, ronak, rewşen, ronîdar, pertewdar, rondar, rewneqdar, rondar


ışıkçı

ronîvan (di sinema û tiyatroyê de kesê ku bi karê ronîkirinê re têkildar e)


ışıl ışıl

Işıl ışıl gözler.


ışılama

çirûsîn, birisîn, teyisîn, zeriqîn, beriqîn, îsîn, îsikîn


ışıldak

îsîsokî, çirçirsokî, birbirsokî, birbirqokî


ışıldama

çirûsîn, birisîn, teyisîn, zeriqîn, îsîn, îsikîn, birbisîn, birûskîn, çayisîn, çilwilîn, çirisîn, çiriskîn


ışıldatma

çirûsandin, birisandin, teyisandin, zeriqandin, beriqandin, îsandin, îsikandin, birbisandin, birûskandin, çayisandin, çilwilandin, çirisandin, çiriskandin


ışıltılı

çirûskdar, zeraqdar, birqdar, biçirûsk, bibirqîn


ışımak

Gün ışırken.


işkembe

hûr, ûr, ûrik (beşa peşin û mezin a mîdeya ajalên ku dikayên)


iade etmek

lê vegerandin, lê zivirandin, lê fetilandin, lê zivartin

li hev vegerandin, li hev fetilandin, lêk vegerandin


ibadethane

perestîşgeh, perestîşxane, îbadetxane, îbadetgeh


ibadullah

Pazarda balık ibadullah.


ibaret olmak

Bu kurul on kişiden ibaret.

Hepsi bundan ibaret.


ibibik

silêmanê dunikul, dawudê dunikul, dîksilêman, huthut (Upopa epops)


ibik

kator, şe(h), pûşî, kimik, tarik, katar, xîlok, tac (çermikê ku li ser serê dik, şamî û yên wekî wan in)

lûlik, bilbilik, pîpik, bilbilîlk, pilpilînik, zembûrek


ibikli

bikator, bipûşî, bikimik, bitarik, bikatar


ibiş

qirdikê ku di leyîstika bi navê orta oyunuyê de dileyîze


ibnelik

qundetî, qûnekî, îbnetî (rewşa qûnekbûnê)


ibriktar

erkedarê ku di seraya Osmanî de ji derdanên minanî misîn û leganan berpirsyar e


ibriktar usta

qewraşa ku di herema seraya Osmanî de li misin û legana padişah dinihêrt û xizmeta wî dikir


ibzal

texsimekirin û zêdezêde dan, gotin û kirin


icabına bakmak

lê hihêrtin (serê yekî di av de kirin, serê yekî li tehtekî xistin)


icabında

eger pêwist bike, ku hewce bike, heke îcab bike icar deman, îcare


icap etmek

deman kirin, bi deman girtin, îcare kirin


icat

Ji erebî إِيجَاد (ʾījād)

Yazının icadı.


icat etmek

dahênandin, nûvandin, nûve dan, icat kirin


icazet almak

destûr girtin, îzin stendin, icazet stendin


icra

cirandin, kirin, rewandin, bicihanîn, pikanin icra

icra (notayên berhemeke muzike qelabtin ser deng)

İcraya başvur.


icraat

(piraniya icra ye) kirdarî, kiryarî, pêkhênan, icraet


idadî

navê berê yên dibistanê ku di pileya lîseyan de bû


idam etmek

daleqandin, şeniqandin, bi dar de kirin, berdar kirin, îdam kirin, şenq kirin


idam sehpası

sêdar, sêpê, darê sêpikê, sêpikên dardekirinê, darsêpî, darê îdamê


idam sehpasına çıkmak

çûn ber kindirê darê sêpikê, çûn ber kapê mirinê


idamlık

berdarî, ê îdamê (kesê ku bi cezayê daleqandinê hatiye cezakirin)

cezayê îdamê (sûcê ku hingî giran e, jê re îdam divê)


idare

kargêrî, dolîwgerî (desteya ku saziyekê digêrîne)

dolîwgeh, kargêrî (cihê ku kargêrî lê tê kirin)

Her şeyi idare ile kullanmak lazım.

Bu parayla idare edemiyoruz.


idare etmek

gêrandin, bi rê ve birin, kar gêrandin, gerandin, îdare kirin

xelas kirin, îdare kirin (di dan û stendinê de)

Bu kumaşı o fiyata veremem, beni idare etmez.

Sen de bizi biraz idare et, paramız bu kadar.


idarece

ji hêla kargêriyê ve, ji aliyê rêveberiyê de, ji layê dolîwgeriyê ve


idareci

rêveber, kargêr, dolîwger, dager, debîr, îdareker, îdarevan


idarecilik

rêvebertî, kargêritî, dolîwgeritî, îdarevanî


idareimaslahatçı

kesê ku li goranî rewşa çawalêhato tevdigerin


idaresiz

bêxêr, bêkêr (kesê ku nikare tiştan ji hev derxe, rê û rêzanan nizane)


iddia etmek

angaştin, angişandin, tiwijandin, îdîa kirin


iddiacı

İddiacı bir çocuk.


ideal

İdeal evlilik.


idil

kurtehelbesta ku di nav jîna çolteriyê de evînê ji xwe re kiriye mijar


idrak etmek

tê gihîştin, serwext bûn, bîr birin, berfehm bûn, pê gihîştin


idraklı

bîrbir, berfehm, fehmber, fehma, fehmdar


idraksiz

bêfehm, bîmebir, tênegihîştî, korfehm, bêîdraq


ifade

Güzel bir ifade.

Onun ifadesine göre bu iş bu kadarıyla kalmamış.


ifade etmek

Benim için dostluk çok şeyi ifade ediyor.


ifadesini almak

îfadeyên (yekî) stendin, îfadeyên (yekî) girtin, (yek) kişandin ber îfadeyan

îfadeyên (yekî) jê girtin (îfadeyê guwahê bûyerê nivisandin)

ifadeyên (yekî) jê stendin, serkut kirin (argo)


iflas etmek

tek çûn, îflas kirin (di raman, îdîa û hwd de)


ifrat

rapirî, îfrat, pê de çûn (der barê tiştekî de ji hed bihurîn, zêde pê de çûn)


ifraz

ifraz (dabeşkirina erd, parselkirina erd û arazî)


ifrazat

(piraniya îfraz e) hemû tiştên mîna xwêdan, xwîn û kêmê ku ji wicûda mirov derdikevin


ifrit etmek

(yek) kirin fitîl, (yek) behicandin, qehirandin


ifrit kesilmek

bûn agir, bûn agir u ketin xwê, bûn fitîl û man (pir behicîn, qehirîn


iftar açmak

rojiya xwe şikandin, rojiya xwe xwarin, fitirin


iftariye

xurek û çerezên ku ji bo fitarê hatine hazirkirin


iftihar etmek

şanazî kirin, pê şanaz bûn, pê pesinîn, şanazîn listesi lîsteya şanaziyê


iftira atmak

şiltaxî lê kirin, bêbextî lê kirin, şel lê kirin, nebî lê kirin, îftira lê kirin, buxtan kirin, qeremet lê kirin


iftira etmek

şiltaxî kirin, bêbextî kirin, îftira kirin, şel kirin, buxtan kirin


iftiracı

şiltax, qewatker, bêbext, nebîker, îftiraker


iftiracılık

şiltaxtî, nebîkerî, bêbextîtî, îftirakerî


iftirada bulunmak

derew lê kirin, neweyî lî kirin, bêbextî lê kirin, bêbextî pê de anîn, vir lê kirin


iftiraya uğramak

bêbêxtî lê bûn, şiltaxî lê bûn, nebî lê bûn, buxtan lê bûn, nebî pê de hatin, bêbextî pê de hatin


iguana

ji zimanê Karaîbî) îguana (ıguana tuberculara)


iham

di edebiyatê de gotineke ku du wateyê wê hebin lê belê ya ku kêm tê zanîn mirov wê derxe pêş


ihanet etmek

pê re xayîn (an jî qelp) gerîn, pê re qelp derketin

xiniztî kirin, xiyanet kirin, îxanet kirin, bêbextî kirin, xayîn gerîn


ihanete uğramak

pê re xayîn gerin, xiyanet lê hatin kirin, îxanet lê bûn


ihbar

îxbar, exbar (bi dizîka ve der barê yekî tawanbar de saloxî daneqamên rayedar)


ihbarcılık

sîxurî, altaxî, pêvederî, îxbarkerî, muxbîrî


ihbarname

xetername, saloxname, îxbarname, elametname


ihlas

Ji erebî إِخْلَاص (ʾiḵlāṣ).


ihlâl

xerakirin, ziyandan, zerardan, şîkandin, binpêkirin, îxlal


ihlâl etmek

xera kirin, ziyan dan, zerar dan, zerar gihandin (tiştekî), şikandin, têk dan, îxlal kirin, binpê kirin, pêşêl kirin


ihmal etmek

sersarî kirin, xemsarî kirin, feramoş kirin


ihracat

(piraniya îxracê ye) hinarde, derveşandinî, dervefiroşî, îxracat


ihram

ehram, hêram (di serdemên berê de kincê bêdirûtin ku Romayî û Yewnan li xwe dikirin, ku îro Berberî li xwe dikin)

ehram, hêram (kincê haciyan, gava ku diçin Kabeyê werdigirin)


ihraz etmek

bi dest xistin, gihîştin (tiştekî), qezenc kirin


ihraç

hinare, derinamî, dervefiroşî, îxraç (fırotinaalan ji bo derve)


ihraç edilmek

Partiden ihraç edildi.


ihraç etmek

hinare kirin, derinamî kirin, îxraç kirin


ihtar etmek

bi bîr xistin, hişyar kirin, îhtar kirin, bal kişandin, serine kişandin


ihtarname

hişyarname, balkêşname, ihtarname, protesto


ihtida

abalbûnî (ji dînekî dageriyan ser dînê îslamiyetê)


ihtilaf

cihêtî, ciyawazî, dubendî, berberî, hevrikî, lihevnekirin, îxtilaf


ihtilafa düşmek

li hev nekirin, ava (wan) di cihekî de neçûn


ihtilâl

Fransız ihtilali.


ihtilât vermemek

îhtimal nedanê, guman nekirin, aqilê (yekî) nebirîn


ihtimam etmek

pûte pê dan, bayex pê dan, qeşe pê dan ihtira nûvedan, dahênan (tiştekî nû keşf kirin)


ihtisar

ji nivîsarekê derxistina gotinên ne pêwist û zêde


ihtisas yapmak

pisporî kirin, perwerdehiya pisporiyê dîtin


ihtiva etmek

hundirandin, vehewandin, hewandin, îhtiwa kirin


ihtiyaca cevap vermek

pêwistî dabîn kirin, lazmatî peyde kirin


ihtiyar

pîra dê, bavê kal ihtiyar heyeti=heyeta rûspiyan, civata pîrmendan


ihtiyar etmek

bijartin, neqandin, hilbijartin, raser girtin


ihtiyarlanmak

kal bûn, pîr bûn, extiyar bûn (jî û temen bi pêş ve çûn)

kal bûn, pîr bûn, extiyar bûn (dirûvê kal û pîran pê ketin, wekî kalan xuya kirin)


ihtiyat

wuryayî, semt, semtik, endaz, fesal îhtiyad


ihtiyatsız

bisemt, bêwurya, bêendaze, beîhtiyad, bêtedbîr


ihtiyatsızlık

bêsemtî, bêwuryatî, bêhendazetî, bêîhtiyadî


ihtiyaç

pêdivî, hewcetî, hewcedarî, hewceyî, pêwistî, îhtiyaç, lazmatî


ihtiyaç duymak

pêwistî pê çêbûn, hewcetî pê çêbûn, îhtiyaç pê çêbûn, pêwistî pê dîtin


ihtişamlı

semyandar, ewreng, mirêsdar, şemldar, wurşedar


ihvan

Îxwan. Kesê ji heman dibistan an jî teriqetê.


ikame

îkame, kirin şûna (tiştekî), kirin şûnî, di cihê tiştekî de bi kar anîn


ikame etmek

kirin şûna (tiştekî), kirin şûnê, îkame kirin

li ser lingan hiştin, li ser piyan sekinandin


ikame mallar

tiştê ku di cihê hev de dikarin bên bikaranîn; wekî mot û şekir


ikamete mamur edilmek

(yek) nefî cihekî kirin, cezayê sirgunê dan (yekî)


ikaz

îqaz, hişyarî, hişdarî, serinckişan, balkişan


ikaz etmek

serinc kişandin, bal kişandin, hişyar kirin


ikbal

cariyeya guzîde (ku dike bi padîşah an jî şixzade re bizewice)


ikbal düşkünü

kesê ketî (kesê ku berê di halekî xweş de bûye, lê belê pişt re ketiye)


iken

Ben evde iken o gelmiş.


iki ahbab çavuşlar

wekî Leyla û Mecnûn in, dûvê hev in (ji bo du kesê ku tim bi hev re ne, ji hev naqetin)


iki arada bir derede kalmak

ji xwe tê de man, wekî kerê ku bikeve çamûrê û nizanibe rê bi ku de ye


iki ayağını bir pabuca sokmak

piyên (yekî) kirin ferek solê, lingên (yekî) kirin solekê


iki büklüm olmak

qulûzî bûn, piştqulûzî bûn, bi dev çûn erdê, xûl bûn, kolî () bûn, di hev de tewîn (ji ber nexweşîn, pîr ûkaliyi)

bi dev çûn erdê, xûl bûn, kolî () bûn, (ji bo giramiyê)


iki cambaz bir ipte oynamaz

serê du beranan di dîzê de napije, serê du beranan di beroşekê de nakele, li ser textê kişwerekê du padîşah nabin


iki cami arasında kalmış

beynamaz di navbera Xelîl û Celîl de man


iki canlıl

duganî, ducanî (ji bo jina nefsnexweş, bihemîle)


iki dirhem bir çekirdek

xwe bi heft û nîvan girê dan (kincên xweşik li xwe kirin)


iki eli böğründe kalmak

destê (wî) di kêleka (wî) de man, dest di kêlekê de man


iki eli kanda olsa

serê (wî) bi hîro be jî, destê (wî) di rûn de be jî, destê (yekî) di ava sar û germ de be jî

Sen yeter ki çağır, elim kanda olsa dahî gelirim.


iki eli yakasında olmak

desten xwe kirin pêsîra (yekî), desten (yekî) di pêsîra (yekî) de bûn, roja qiyametê dawedarî îmana (yekî) bûn


iki evcikli

riweka ku kullîlka wê ya ner û mê di riwekên cuda cuda de hene


iki gözü iki çeşme

stêr wekî ava kaniyê ji çavên (yekî) de hatin


iki gözüm

( gözümün nuru) çavê min, roniya her du çavên min


iki hırtı bir pırtı

ne kerekî ne perekî di mala (wî) de tune


iki kaptan bir gemiyi batırır

(karek, tiştek) bi du seriyan nabe (an jî naçe serî)


iki kat olmak

bûn kimûmik, qulûzî bûn, piştqulûzî bûn, bi dev çûn erdê


iki rahmetten biri

ji du deriyan deriyek, ji du deriyan deriyek lê vekirin (ji bo nexweşên giran, an baş bibe an jî bimire)


iki söz bir pazar

bi du kilîman çû dilê hev (di bazarkirinê de)


iki ucu boklu değnek

serê dar bi gû ye binê dar bi gû ye (nava dar bigû ye)


iki yakası bir araya gelmemek

berstûka (yekî) nehatinhev dû din, qulek girtin yeke din vebûn, yeka (yekî) nebûn dudo


iki yaşayışlı

dujiyanî, amfîbî (ajalên ku hem di avê û hem jî di bejahiyê de dikarin bijîn)


iki yüzlü

dualî (qumaşê ku rast û vajiyî wî yek e)


iki çenekliler

famîleya dutelaşiyan, familyeya dufelqiyan (ji bo riwekan ku tovin wan dutelaşî ne)


iki çıplak bir hamama yakışır

her du jî feqîr, kotîtî ye, tazî û çîplax rastî hev tên


ıkıl ıkıl

Çok hastayım, ıkıl ıkıl gelebildim.


ikilemek

dubare kirin, ducarî kirin, carandin, tekrar kirin

seyifandin, dugîsnî kirin (zevî du car cot kirin)


ikilenmek

hatin dubarekirin, hatin ducarîkirin, hatin carandin


ikiletmek

dan dubarekirin, dan ducarîkirin, dan carandin


ikili

İkili priz.

dumend (di leyîstikên mina iskambil domînoyê de)

du alî, du hêlî (tiştê ku di navbera du aliyan de hatiye kirin)

İkili anlaşma.

du kes (civata ku ji du kesan hatiye pê)


ikilik

Aramızda ikilik var.


ikinci

duyem, duyemîn (rêza rengderin a hejmaran)

duyem, duyemîn (tiştê ku ji hêla giringiyê ve piştî yê yekemîn tê)

duyem, duyemîn (rêza ji hêla giringiya kesekî an jî tiştekî ve)


ikinci plana düşmek

Adam kötü yönetimi sonucu ikinci plana düştü.


ikinci yarı

dewra duduyan, dewra duyemîn, nîvê duyem


ikindi

berêvar (dema berîya êvarê, jixwe ji peyvê jî tê gihiştin ku çi deme.)

'esr (hem ji dema berêvarêre hemjî ji hemî demîre tê gotin, bi wateya"dem")


ikindiden sonra dükkan açmak

berê êvarê hê siya darê (gava ku yek dereng dest bi kirina karekî dike, tê gotin)


ikirciklenme

dilxuşûşî bûn, dilxweşîş bûn, lê xweşîş çêbûn


ikisini bir kazana koysalar kaynamazlar

tu wan bikî coniyekî bikutî jî wi xwîna her kesî li aliyekî here, ava wan di cihekî de naçe


ikiyüzlü

dualî (qumaşê ku rast û vajiyê wî yek e)


ikiz

cêwî, cêwîk, hevalcêwî, hevalza, hevzik (du kesê ku bi hev re hatine dinyayê, çêbûne)

cêwîk (du kes an jî tiştên ku dişibin hev)


ikiz doğurmak

îmana (yekî) tê de çûn, îmana (yekî) ji sere (yekî) çûn


ikizli

xweycêwîk (ji bo jina ku du cêwiyên wê hene)

dumilî, duçembilî (alava ku du qulpên wê hene)


ikişer

Bu ikişer katlı binalar.


ikmal

tuman, temamkirin, îkmal (tiştekî kêm temam kirin)


ikna etmek

îqna kirin, qaneh kirin, qane kirin, aş kirin


ikna olmak

qanî bûn, îqna bûn, qeneh bûn, qane bûn, aş bûn


ikram

pêşkêş, îkram (tiştek wek diyarî dan yekî)

îkram (di dan û stendinê de kêmkirina buhayê mal ji hêla firoşer ve)


ikram etmek

îkram kirin (di dan û stendinê de buhayê tiştekî kêm kirin)


ikramiye

gihev, ikramiye (pereyê ku ji bili mehaniyê didin xebatkarekî)

ikramiye (pere an jî tiştê ku ji piyangoyê derdikeve)


ikrar etmek

li xwe mukur hatin, li xwe danîn, mukur hatin


iksir

îksîr (şilemeniya ku berê jê dihat bawerkirin ku pê jiyan nemir dibe û maden pê dibin zêr)

îksîr (vexurek an jî îlaca ku dilê mirov pê muferih dibe)

îksîr (vexurika serdar a ku evînê pêşkêş dike)


iktibas

jêgiran, jêwergirî, jêwergiran, jêgirtin, îqtibas


iktidardan düşmek

ji desthilatê bûn, ji desthilatê ketin, ji îqtidarê ketin


iktisadiyat

paşrojmendî, rewşa aboriyê (ji bo dewletekê)


ilamaşşallah

kengê sala pilingê (ji bo dema ku ne diyar e)


ile

digel, ligel, bi re, pê re (wateya bihevratiyê, pêretiyê dide)

Çocuk arkadaşıyla geldi.

Benimle gel.

Merhametle kıza bakıyordu.

û (di hevokekê de du hêmanên ku erka wan yek e, pev re girê dide)

Annesi ile babası geldiler.

Gelmeleri ile gitmeleri bir oldu.


ile beraber

Güneşin batmasıyla beraber hava soğudu.

digel, ligel (di maneya ji bilî, ji xeynî)

Mektup yazmakla beraber telgraf da çekti.

Yıllarca çalışmakla beraber yine başaramadı.


ileri

pêş (hêl û terefê tiştekî ku mirov dê bigihê)

Yolun ilerisi düz.

İleri karakol.

pêş (ji bo seata ku ne rast nîşan dide û li pêş e)

Saat beş dakika ileridir.

pêşketî, pêşveçûyî (tiştê ku li gorî hevalên xwe bi pêş ve çûye)

pêşve, bikiş (ber bi armancê ve mesekine here)

Masayı ileri çekelim.

pêş, ber (di sporê de aliyê ku berê serê solan lê ye)


ileri gelmek

Birçok hastalık pislikten ileri geliyor.


ileri geri konuşmak

li paş û pêş nenihêrtin gotin (an jî xeber dan)


ileri geçmek

ketin pêş (ji meqamekî derketin meqamekî mezin)


ileri gitmek

bi pêş de çûn, zêde pê de çûn, ji serê xwe derketin, bi navê ketin


ileri götürmek

Bu arsızlığını çok ileri götürdün.


ileri sürmek

anîn pêş, berpêş kirin, derpêş kirin, poncîn (ji bo raman û pêşniyazan)


ilerisini gerisini hesaplamamak

hesabî pêş û paş nekirin, hezra pêş û paşiya xwe nekirin


ilerleme

pêşketin, terfî (di kar û erka xwe de terfîkirin)


ilerlemek

kişîn, bi pêş ve çûn, lê çûn (ber bi pêş ve kişîn, çûn)

li pêş ketin, bi pêş ve ketin (zêdebûna pileya nexweşîn û lêzimtiyê)

Ahbablık ilerledi.

bi pêş ketin, bi pêş ve çûn (ketin teraqiyê, bi pêşveçûna tiştekî)


ilerletmek

bi pêş xistin, bi pêş ve birin, pêş xistin, bi pêş de birin, li pêş xistin


ilerleyiş

Güçlerimizin düşman kamplarına ilerleyişi.


iletilmek

hatin ragihandin, hatin veguhastin, hatin neqilkirin


iletim

ragih, ragihîn, veguhaz (karê ragihandinê)

ragih, veguhaz (tiştê ku di xwe de elektrik û tînê dibuhêre)


iletişim

ragihan, komunîkasyon, pevguhazî (bi riya telefon, telgraf, televizyon, radyo û hwd)


iletken

ragihbar, veguhêzbar, raguhêzbar, buwar, gihîner


iletkenlik

ragihbarî, veguhêzbarî, raguhêzbar, buwarî


ilga

rakirin, betal (ji holê rakirina hebûna kesekî, tiştekî)


ilgi duymak

pêwendî pê kirin, eleqe pê kirin, pê pêwendîdarbûn, pê eleqedarbûn


ilgi göstermek

têkilî nîşan dan, eleqe nişandan, poz pê kirin, guh dan (yekî), guhdariya (yekî) kirin


ilgi zamiri

cînavka pêwendiyê, pronava pêwendiyê (rêzimanî)(birine karşı)


ilgileme

kêldan, derabdan, deribandin, şelandin, henekirin


ilgilemek

kêl dan, derab dan, deribandin, şelandin, hene kirin


ilgilendirmek

têkildar kirin, eleqedar kirin, eleqeya (yekî) pê ketin (bala yekî kişandin, giringi pc dan)

Ne yaptığı beni ilgilendiriyor.

pewendidar kirin, eleqedar kirin (der barê, der heqê de bûn)

İşçileri ilgilendiren bir karar.

têkildar kirin pêwendîdar kirin, eleqedar kirin (munasib ditin)

Çalışmalarınız bizi ilgilendiriyor.


ilgilenme

têkildarbun, eleqedarbûn, guhdan, lênerîn, miqatebûn


ilgilenmek

têkildar bûn eleqedar bûn, eleqeya xwe jê anîn (eleqe nişanî yekî dan)

Doktor hastayla ilgileniyor.

têkildar bûn, peywendidar bûn, eleqedar bûn, eleqeya xwe pe kirin, îşê xwe pê anîn, karê (yekî) jê hebûn (meraqa tiştekî kirin, hewesdarî tişteki bûn)

Arkadaşım yeni buluşlarla ilgileniyor.

bilî bûn, pê de ketin, pê mijûl bûn, pê ve bûn, eleqedar bûn (li ser mijarekê xebitin, bilîbûn)

Lisede sporla ilgilendim.


ilgili

têkildar, pêwende, pêwendîdar, gizdar, peywendar, eleqedar


ilgisini kesmek

têkiliya xwe jê birin, pêwendiya xwe jê birin, eleqeya xwe jê birin (an jî qut kirin)


ilgisiz

bêpewend, bêgiz, bêeleqe, guhnedêr, guhnedar, guhnedan


ilhak etmek

veserandin, berî ser dan, îlheq kirin (cihek kirin bin serweriya xwe)


ilham

Ji erebî إِلْهَام (ʾilhām, “sirûş, îlham”).

sirûş, îlham (raman û hesten ku Xwedê kiriye dilê pêxemberan)


ilhanlık

împaratorî (welat û neteweyên di bin fermanrewatiya îlhan de)


ılıklık

şîregermîtî, tînegermîtî, çêrmetî, bizaretî


ılıkça

şîregermoyî, tînegermoyî, şîrokî, tînoyî, çêrmoyî, bizareyî


ılımlı

nerm, nermok, devnerm, mutedil (di siyasete de kesê ku ne tûj e û zêde pê de naçe)

Ilımlı biri.


ılınma

şîregermîbûn, tînegermîbûn, çêrmebûn, xovanbûn


ilintilemek

deribandin, şelandin, derab dan, şûl kirin, henc kirin


iliğine

Güneş bizi iliklerimize kadar ısıtıyordu.


iliğine kadar ıslanmak

hefdayeke ziwa tê de neman, şilopilo bûn


iliğini kemirmek

jê xwarin, lê mijîn, (yek) ziwa kirin (keda yekî xwarin)


iliğini kurutmak

(yek) ji post kirin, hestiyê (yekî) xwarin


ilişik

pêpestî, pêvedayî, girêdayî, pêgir, hevpêçî

biservekirî, lêzêdekirî (beşa ku lêhatiye zêdekiri)


ilişik kalmamak

pe wendî pê re neman, têkilî pê re neman


ilişki

têkilî, têkilayî, pêwendî, peywendî, eleqetî

Kar yağınca köylerle ilişki kesildi.


ilişki kurmak

têkilî danîn, pêwendî beştin, pêwendî girê dan, eleqetî girhe dan


ilişkin

Kitle iletişim araçlarını kulanımına ilişkin kanun.


ilişkisini kesmek

têkiliya xwe jê birin, xwe jê girtin, xwe jê kirin


ilişmek

pê bûn, bi (tiştekî) bûn (bi nermî dest pê kirin)

Elim çiçeklere ilişti vazo devrildi.

Bana ilişmeyin.

Sedire köşeden ilişti.

O konuya hiç ilişmediler.


ilk göz ağrısı

nûxwirî (zaroke ku pgşîn ji dê û bavê xwe re çêbûye)

dilê ewil (kcsê ku sere peşin jê hatiye hezkirin)

Canım, unutma sen benim ilk göz ağrımsın.


ilk kânun

berfenbar, kanûn, kanuna ewil (meha dawin a sale ku


ilk planda tutmak

di serî de girîngî dan (), berî her tiştî girîngî dan ()

Derslerini birinci planda tutuyor.


ilk teşrin

kewçêr, cotmeh, çiriya pêşîn, çiriya ewil, çiriya berê (meha dehan ku


ilk önce

sifteh, serê pêşîn, berê pêşîn, pêştir, pêşiyê, pêşiya pêşî


ilk öğretim

hîndekariya seretayî, hîndekariya destpêke


ilke

hêman, unsûr (madeya pêşîn ku tiştên din jê zêde bûne)


ilkel

seretayî, serdestpêkî, îptîdayî, hoveber (tiştê ku hîna di heyna xwe ya dcstpêkî de ye)

İlkel toplum.

prîmîtîf (navê ku bi taybetî di sedeyê XIV û XV de li resamê îtalyan û di dawiya Serdema Navîn de jî li resamên Ewrûpî dihate kirin)

hov, hovjiyan (ji bo kesê bêpîr û pergal)


ilkel toplum

civaka hoveber, komala seretayî, civaka çandiniyê


ilkellik

hoveberî, seretayitî, îptîdayîtî, primîtîfî


ilkin

pêşîn, ewilîn, serê pêşîn, berê ewil, sifteh, bere pêşin, nuxşecar, nuxşê, nuxşîn, nuxşîn car,


illallah etmek

îlellah kirin, ji ber (yekî) dan qaqa reş


ille velhakin

de îja em werin, digel vî qasî, ligel vê yekê


illetli

nexweşok, êşîkdar, janoyî, hîledar, iledar, biilet


ilmek

gozegirê, girêk (girêka xwe xweş vedibe)


ilmik

gozegire, girêk (gireka xwe xweş vedibe)


ilmiye

çîna meleyan ku bi kar û barên dînî mijûl dibin


ilmühaber

rewşname, îlmuhaber (belgeya ku rewşa kesekî yên mîna zewac, cih, rewş û hwd nîşan dide)

girtename (belgeya ku teslîmgirtina tiştekî dide xuyakirin)


iltifat

nûwaz, xweşgotin, xweşdarî, devxweşî, iltifat


iltifat etmek

nûwaztin, xweşgotinî kirin, giramî nîşan dan, xweşdarî kirin, iltifat kirin


iltifatlı

nûwazdar, xweşdar, birûkenî, bixweşgotin, biîltifat


iltihak etmek

tevî bûn, tevlî bûn, beşdar bûn, beşdarî lê kirin


iltihaplanma

ragirtin, axivîn, hilgirtin, teşenek, teşene


iltimas etmek

mêza (yekî) kirin, meza (yekî) kişandin, mêza (yekî) girtin, iltimas kirin, hewedarî kirin

meyla (yekî) kişandin, alî girtin, hişma (yekî) kişandin


iltimasçı

mêzgir, mêzkêş, piştgir, piştvanek, îltimasker


iltisak

pêvekî, îltîsakî (zimanê ku gava tê kişandin û qertav pê ve tê kirin, rayek û gewdeya wê nayê guherîn)


iltizam

belenderî, iltizam (pereyê ku hereh jiehaneya erkedarên dewletê tê birin)


iltizami

bi hemdî, bi zanebûn (tiştê ku bi zanebûn û bi hemdî tê kirin)


ilzam etmek

zix kirin (kirin ku yê pêşber nema bersiv bide)


ilâh

peresto (kesê ku di warekî de serketî ye û jê gelek tê hezkirin)


ilâhî

lavij, lawij, tawje, qesîde, beyî, îlahî (stranên ku ji pesndana Xwedê hatine amadekirin)


ilâm

danezan, ilam (belgeya fermî ya dadgehê ku dide nişan encama darizînê bi çi awayî bi dawî bûye)


ilân

danebihîz, bangewazî, îlan, banghildêran


ilân etmek

ragihandin, bang hindêran, bangewazî hindêran


ilân vermek

îlan dan, danebihîz dan (ji bo organên weşanan)


ilânı aşk etmek

hezkirina (evîna) xwe jê re aşkere kirin


ilâve

lêkdan, qertab, îlawe (parçeyê ku lê hatiye zêdekirin)


ilâve etmek

veser kirin, lehiqandin, efzûnandin, bi ser ve kirin, lê zêde kirin, pê ve danîn, bi ser ve danîn, îlawe kirin, xistin ser, kirin ser, bi ser êxistin


ilâveli

a veserkirî, lêzêdekirî, biservekirî, lêkdayî, nawekirî

İlaveli ikinci baskı.

pirolekirî, mezinkirî, biservekirî, mubalexekirî


ilâçlamak

derman lê kirin, îlac lê kirin (derman tê dan)

derman kirin, îlac kirin (ji bo xelasbûna ji mikrop û kêzikên zerardar)


ilâçlanış

dermankirin, îlackirin (kar û awayê dermankirinê)


ilçe

şaroçke, bajarok, bajarge, şaredê, navçe


ima etmek

di ber re avêtin, avêtin guhê (yekî), gilî di ber (yekî) re avêtin, gotin avêtin ber (yekî)


imal

çêkirin, îmal (j' madeyên xam mal hilbirandin)


imale

Kîteya ku dive kurt bê xwendin, ji bo ku li pîvanê bê anîn, dirêj xwendin.


imalı

biqerîne, bituwanc, biçewlik, qewsel mîtîfbûn


imam

bernimêj, îmam (kese ku li pêşiya cemaetê nimêj dike)

imam (di misilmaniyê de kesê ku mezhep çêkirine)

pêşrew, îmam (piştî Hz Muhcmed xelifeyên ku wekîltiya wî kirine, erkên wi girtine ser xwe)

imam (di hin dewletê îslami de serekê dewletê)


imamlık

meletî, îmamtî, îmamî (melebûn, îmambûn)

meletî, îmamtî (ji bo erka meletiyê, îmamtiyê)


iman

Ji erebî إِيمَان (ʾīmān).

bawerî, bîr û bawerî (pêbawerbûna bi rêzikên olî)

Kalpleri vatan iman ile doluydu.


iman etmek

îman pê anîn, bawerî pê anin (bawerî bi ol û Xwedê anîn)


iman getirmek

îman pê anîn (bi dreza dilê xwe çûn ser dîne îslametê)


imana getirmek

anîn (ser) îmanê (yek anîn ser riya heqiyê, rastiyê)


imanı gevremek

îman lê qetîn, ji dîn û îman bûn, îman di sere (yekî) de neman (ji bo westiyana pir û acizbûnê)


imar etmek

ava kirin, avadan kirin, geşedanî pê dan]]


imbat

bayê deryayî (ku havînê bi roj ji deryayê ber bi bejahiyê diweze)


imbik

parzûn, dawerivok, dilopînk (alava ku tişt tê de tên parzinandin)


imbikten çekmek

berî parzûnê dan, parzûn kirin, palandin, dawerivandin, da palandin, parzinandin


imdat

hawar, haho (di şûna 'hawar e min xelas bikin' de)


imdat istemek

hawar xwestin, hawar daketin (an jî daxistin)


imdata koşmak

çûn hawara (yekî), li hana (yekî) çûn, li hawara (yekî) çûn, çûn hawara (yekî), li hindama (yekî) çûn, di hawara (yekî) bezîn


imdata yetişmek

hatin hawara (yekî), li hana (yekî) hatin, di gaziya (yekî) hatin, di hawara (yekî) gihîştin, gihîştin hawara (yekî)


imece

palûte, zibare, pêdanî, gap, hemejî,herewez,pêrnagî


imge

sewab, sepet (gava ku tiştek di şeklê heyberekî de tê ber çavê mirov)


imha etmek

tune kirin, îmha kirin, ji navê rakirin, ji holê rakirin


imla

vekîte, rastnivis, rênivîs, verês, darêj, îmla


immoralizm

Felsefeyeke ku prensîbên exlaqî qebûl nake.


imparatorluk

împaratorî (ji bo dewleta ku çend neteweyan di bin destê xwe de digire)


imrahor

(mîre axurê), kesê ku li nihêrtîna axurên padişah û lazimatiyên wan berpirs e


imrenmek

Kebabları görünce öyle bir imrendim ki gava min kebab dîtin wisa dilê min bijiya wan.

Bu yaşına rağmen hâlâ kızlara imreniyor.

xwezî pê hatin, xwezî pê anîn (tişt an jî kesê ku mirov diecibîne û dixwaze bişibe wî)

Onun bu çalışkanlığına imreniyorum.


imsak

parêz, parêzkirin (hakimbûna li nefta xwe)


imtihana çekmek

kişandin ber ezmûnê, kişandin ber îmtihanê


imtisal

riayetkirin, li gorî nimûneyekê tevgerîn


imtiyazlı

takemaf, destûrmend, servedar, bideman, biîmtiyaz, xweyimtiyaz


imza sahibi

xwediye îmzeyê (kesi ku îmzeya xwe avitiye tiştekî)

xwedî nav (kesi ku di warekî de xwedî îtibar e û navdar bûye)

xwedî nav, xweyê nav (kesi ku di weşanin mîna di rojname û kovar bi navi xwe nivîs dinivîse)


imzalamak

navîş kirin, îmze kirin (îmzeya xwe avitin belgeyeke, an jî nivîsareki)

navîş kirin, îmze kirin (bi hêmayekê daniriya berhemi aşkere kirin)

navîş kirin, îmze kirin (berhemeke xwe ji bo bîreweriyê îmze kirin)


imzalayış

navîşkirin, îmzekirin (kar û awayê îmzekirini)


imzalı

binav (berhem û nivîsara ku nivîskarî wi diyarkirî ye)


imzasız

binav (berhem û nivîsara ku nivîskarî wi ne diyarkirî ye)


imzayı basmak

îmzeya xwe avitin (tiştekî), îmzeya xwe li xistin


in cin top oynamak

çûçik li nabijin wiq, çûçik lê nakin wiqînî


inada binmek

xwe li eksê danîn, li eksê siwar bûn, li intê siwar bûn, li kerê şeytên siwar bûn, ketin eksê, eks lê çêbûn


inadı tutmak

eksa (yekî) pê girtin, inta (yekî) pê girtin, irna (yekî) rabûn, xwe li ingê danîn, rika xwe lê danîn, irna (yekî) rabûn, pê dan erdê


inanmıyorum

Ez bawer nakim Ez yeqîn nakim Bawer nakım


inanç

bawerî, îliqat, micrib (bawerkirina bi Xwedê, bi olekê)

bîr û bawerî (tiştê ku jê tê bawerkirin, doktrin)


inat

înat, ing, irn (ern), int (ent), rik, ingir, înç, rexm, rijd, înad, inyad (der barê tiştekî de pîkolî kirin, li ber xwe dan)

eks, rik (li ber yekî rabûn, rameneke dijber derpeş kirin)


inat etmek

irinîn (erinin), initîn, ingirîn, cihinîn, ern kirin, rik kirin, inyad kirin


inatlaşma

ketina rika hev, ketina inta hev, ketina ima hev, ketina eksa hev


inatlaşmak

ketin rika hev, ketin inta hev, ketin ima hev, ketin eksa hev, pê re ketin rikê (an jî eksê)


inatçılık

ingiroktî, rikoyîtî, rikotî, intoktî, rikdarî, irnoktî, eksoktî


ince bağırsak

rodiya zirav, rûviya zirav, bûmbar, doran


ince belli

bejnzirav, navterhîn, newqtajî, bejna takrihan


ince eleyip sık dokumak

di binî de hûrhûr gerin, nermenerm di binî de gerîn


ince saz

koma xwenendeyan ku amûrên wan ên muzîkê ji keman, kemançe, ûd, ney, tembûr û qanûnê tê pê


ince yapılı

bejinşaxînî, bejnterhînî, bejnzirav, bejnxweş


incecikten

İncecikten bir kar yağıyor.


inceden inceye

nerm nerm (bi dengekî wisa ne zirav, sivik)


inceleme

lêkolan, vekolan, vekolîn, lêkolîn, lêhûrbûnî, hûrnêrîn, tetkik,vehelîn, vehelandin

lêkolîn, vekolîn, hûrnêrîn (berhem an jî nivîsara ku bûyereke zanistî an jî hunerî vedikole)


incelemecilik

lêkolerî, lêkolînerî, vekolînerî, hûrnêrî


incelemek

lê kolandin, vekolandin, lê hûr bûn, vexepartin


incelmek

ron bûn, riwîn bûn, tenik bûn (ji bo şilemeniyan)


inceltici

teniker, ranker, tiner (ku tîrbûna boyaxan kêm dike)


inceltiş

ronkirin (ji bo kar û awayê ziravkirinê)


inceltme

ronkirin, rwînkirin, tenikkirin (ji bo şilemeniyan)


inceltmek

ron kirin, rwîn kirin, tenik kirin (ji bo şilemeniyan)


inci

gotin an jî hevoka ku ji ber şaşiyê dikeve rewşeke kenawer


inci balığı

masiyekî ku ji perikên duran çêdikin (Albumus albumus)


inci gibi

wekî (eynî) mircan in (ji bo diranên xweşik û biçûk)

İnci gibi dişleri.

yeke giloverik, tepikî (ji bo keçikên hûrikî)


inci saçmak

(ağızdan) gotinê xweş ji devê (yekî) derketin


incik boncuk

cînciq, monk morîkan, xiştik miştik (xişrên bêqîmet)


incinmek

Yürürken kaymiş, ayağı incinmiş.

Bu öyle biri ki bir çok insan ondan incinmiş.


incir kuşu

çivîka hêjîran (ji famîleya çivîkên qûnhejhejok in, ku pir hêjîran dixwin) (Anthus trivialis)


incir çekirdegini doldurmaz

qalikê (qafik) gûzê tije nake, qalikê hêkê tije nake


incitici

tehlker, rencîner, rencdar (gotin an jî lebata ku mirov pê diêşe, dilê mirov jê dişkê)


incitilmek

hatin rencandin, hatin êşandin, hatin tehlkirin, hatin zêrandin, êşandin, tehlkirin, zêrandin (ji bo kar û awayê tehlkirinê)


incitme

rencandin, tehlkirin, êşandin, zêrandin, cezaret


incitmek

rencandin, tehl kirin, êşandin, zêrandin, hincirandin, çerçirandin, cewr kirin

êşandin, tehl kirin, azirandin (bi gotin an jî lebatekê dilê yekî hiştin)


indeks

indeks (têkiliya di navbera çendanî û nirxên ku qewamekî didine nimandin)

Fiyat indeksi.


indifa

avêtin der (ji bo ncxweşînên mîna sorik, mîrkutok hwd )


indifaî

kelepotkî (ji bo nexweşînên wekî bîrov, mistanikê)


indirgemek

Olayı bu soruna indirgemeyin.


indirgenmek

lê hatin vegerandin, hatin sanayîkirin, hatin îrcakirin, hatin redûsekirin


indirim

daxîn, buhaşkestin, fiyetdaxistin, tenzîlat


indirim yapmak

buha şikandin, buha daxistin, fiyet kêm kirin, jê anîn xwarê


indirimli satişlar

firotanên buhaşikestî, firotanên bitenzîlat


indirme

danîn, daxistin, rekandin (bi piranî ji bo mal)

kêmkirin, daxistin (ji bo fiyetkêmkirinê)


indirmek

danîn, daxistin, rekandin, dahelandin, danandin, dahiştin (ji jor de tiştek daxistin jêrê)

Yukarı kattaki eşyayı indirdiler.

peya kirin (ji heywan, erebe û ji daran peyakirina keseki)

Onu zorlukla arabadan indirdiler.

Pazarlıktan sonra giysinin fiyatinı epey indirdi.

Yumruğunu masaya indirdi.

Kepenkleri indirdi.

bi ser de girtin (ji bo berf, baran û mij)

Çocuklar camları indirmişler.


indiyum

îndiyûm, elementeke ku giraniya wê ya atomî

e u weki ziv birqonekî û mina ziriçê bi sanahî tê tewandin; kurtebêja wê In


indî

tiştê ku tenê bi gumana yekî ve girêdayiye


ineirlik

erdê hêjîran (cihê ku darên hêjiran lê pir hene)


inek

mêşîn, mêşina gêjoyî, mêşina pêxember (ji bo kesê gêjoyî, evdalokî)

Xwendekarê ku hişê wî pir li ser dersa wî ye.


infak

bi dayina nefeqayê debara yekî dabîn kirin


infaz

bicihanîn, çespandin, înfaz (biryara darazê anîn pê)


infaz etmek

bi cih anîn, anîn cih, çespandin, înfaz kirin


infiratçi

tenahîparêz (ê ku alîgiri tenahiyê ye, tenêtiyê diparêze)


ingiliz

İngilizler Hintlerin dilini yasaklamamıştı.

îngilîzî (tiştê xweserî gelê Ingiliz an jî lngilistanê ye)


ingilizce

îngîlîzî, Ingilizkî (tiştê xweserî zimanê Îngilîzî)


ingin

daketî, daketandî, ketandi (ji bo cihê ku li gorî cihê din di çalê de ye)

Burası ingin pek rüzgar almıyor.


inha

tayinkirina erkeke resmi an ji nivîsandina ji meqamekî bilind re


inhidam

hilweşîn, pelişîn, hilşîn, herivîn, ruxîn


inhisar

gemerdan, yekdestî, tekedestî, înhîsar, monopol


inhitat

dehibîn, hilhilîn (ji ber kal û pîrbûnê ji pertav ketin)


inik

Pencere perdeleri inikti.

Pencereler inikti.


inim inim inlemek

kirin nalenal, kirin kalekal, nalenala (yekî) bûn

di tengiyê de bûn, di pêsîrtengiyê de bûn


iniş

daketan, peyabûn (ji bo kar û awayê daketinê)

Uçağın inişi.

Altın inişe geçti.


iniş yapmak

xwe danîn, xwe li erdê danîn (ji bo firindeyan)


inkar etmek

şemartin, şerandin, rex anîn, mandele kirin, nînkurandin, nikulhî kirin, înkar kirin


inkibaz

kirmişîn, quncifîn, civitîn, çingizîn, kîsîn (çûna ser hev)


inkilap

peresîn, dagerîn, înqilab (dagerîna tiştekî li tiştekî din)


inkiraz

felişîn, parçebûn, belavbûn, ji navê rabûn


inkiraz bulmak

tê de çûn xwarê, felişîn, dawî lê hatin, ji navê rabûn


inme

peyabûn, daketin (ji amyarekê an jî ji heywaneke bar hatin xwarê)

dahatin (ji bo tiştên ku ji jor de ber bi jêr tê)


inmek

daketin, dagerîn, dahatin (ji jor de ber bi jêr de hatin)

peya bûn, dahatin, hatin xwarê, daketin (ji amyarek an ji, ji heywanê bar hatin xwarê)

şiqitîn, daşiqitîn, berjêr bûn (ji bilindcihan hatin jêrê)

Kurtlar şehre indi.

şiqitîn, daşiqitîn (ji ciheki çûn cihekî din)

Gençlik dönemimizde denize inerdik.

Hangi otele ineceksiniz?

danîn, rûniştin, daketin (nizm bûn, hatin halê

Sular indi.

Kafasındaki şiş indi.

Altın fiyatları indi.

daxistin, xistin, kêm kirin (xistina fiyeta tiştekî)

Bin lira daha indim almadı.

Şimdi kafana inerim.

Yağmurdan duvar inmiş.

Duvar ta aşağıya kadar iniyor.

Güneş ağmışti artık.

Son günlerde sayımız on kişiye inmişti.


inmeli

fecrî, felç, şeht, qorimî (kesê ku felç lê ketiye)


inorganik

Minareller inorganik maddelerdir.

inorganîk (bêşên bêcan ên şaneyan, hucreyan)

înorganîk (nexweşîna ku ji terebebûna organan naqewime)


insan ayağı değmemiş

piyê mirovan pê nebûbû, piyê mirovan lê neketiye


insan eli değmemiş

dest lê negeriya, destê mirovan pê nebûye (ji bo cihê ku xweytî lê nebatiye kirin)


insan eti yemek

goştê (yekî) weka benîşt cûtin (xeyba yekî kirin)


insan gibi

wekî merivan, nola însanan, mînanî mirovan


insan haklan ihlâli

binpêkirina mafên mirovan, ziyandana mafê mirovan


insan içine çıkmak

derketin nav merivan, derketin nav însanan


insan konuşa konuşa, hayvan koklaşa koklaşa


insan kuş misali

merivo (însano) bêper o, bêbask o (ji bo kesê ku diçe cihê dûr)

merivo (însano) bêpero, bêbasko (ji bo kesê ku diçe cihê dûr)


insanca

mirovane, merivane, mirovwarî, mirovkî, merivkî, bi mirovî


insancı

mirovhez, mirovperwer, merivhez, merivperwer


insancıl

mirovhez, mirovperwer, merivhez merivperwer

mirovî, merivî, insanî (tiştê bi mirovan re têkildar e)

mirovperwer (kesê ku bayex û nirxê dide mirovan)

humanîst (kesê ku ji aliyê mirovheziyê ye)


insancılık

mirovhezî, mirovperwerî, merivhezî, merivperwerî, hûmanizm, humanîzma


insancıllaşmak

mirovhezî bûn, merivhezî bûn, merivperwerî bûn, mirovperwerî bûn


insangiller

familyaya mirovan ku di rewşa fosîlan de dijîn


insaniyet

mirovayî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, insaniyet


insaniyet namına

li ser nave mirovatiyê, li ser navê însaniyetiyê


insaniyetli

mirov, insan (kesê xwedî xûy û sinciyeke baş e)


insanlık

mirovayî, mirovayetî, insaniyet (cîhana ku hemû mirovan dike nav xwe)


insanlık alemi

mirovayî, mirovatî, mirovanetî, mirovanî, merivatî, merivayî, mirovayetî, însanetî, insaniyet (hemû wesfên ku mirovan dikin mirov)

mirovahî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, însanetî, însaniyet (rêgeza raman û jînê ya ku liyaqî mirovan e)

mirovahî, mirovatî, merivatî, mirovayetî, însanetî, însaniyet (hezkirina ji mirovan)


insanlık etmek

mirovatî kirin, mirovayetî kirin, insanî kirin, însanetî kirin


insanlıktan çıkmak

ji mirovahiyê (an jî însanetiyê) derketin, dirûvê mirovan pê nexistin

ji mirovahiyê (an jî însanetiyê) derketin (kesê ku wesfên xwe yê mirovatiyê winda kiriye)


insansılar

famîleya mirovokiyan, fâmilyeya antropoîtan


insektaryum

însektaryûm (bi mebestên zanistî cihê ku lê kêzik tên vekolandin û hêvişandin)


intak

peyivandin, întaq (di berhemên wêjeyî de heyberan dan axaftin)


intaç

dawiyandin, qedandin (karek bi dawî anîn, kutasî pê dan)


intaç etmek

dawiyandin, red kirin, kutasî lê anîn, dawî lê anîn birin serî


integral

întegral (tevahiya ku ji parçeyan hatiye pê)


intifa

havildarîbûn, jêsûdgirtin, jêkelkgirtin, jêfeydekirin


intihar

kuştin (bi zanebûn karekî xetemak kirin)


intikal etmek

gihîştin, jê re man (mîrat gihîştin yekî)


intikamcı

tolgir, heyfgir, xwîngêr, tolwergir, tolhildêr, tolexwaz


intikamcılık

tolgirî, heyfgirî, xwîngêrî, tolwergirî, tolhildêrî, tolexwazî


intizam

rêkûpêk, serûber, herzegî, rêzandarî, întîzam


intizamlı

birêkûpêk, biserûber, herzeg, rêzandar, biîntîzam


intizar etmek

pan, li bendê man, li hêviyê man, rêpanî kirin


intişar

weşîn, weşînek, derçûn (ji bo kovar, rojname û weşanên welê)


inzibati

tiştê ku rêveberiya awerteyî tundtir dike


inziva

înziwa (ji bo ku xwe bigihîne Xwedê, bi tena xwean)


inzivaya çekilme

ketin silûsê, xewle kirin, ketin înziwayê, xwe dan tenêhayiyê


inç

tilî, pêçî, înç (pivaneke Ingiliz ku beramberî 2,54 cm ye)


inşa

darêj (helbest an jî pexşan nivisândin)ny


inşaat

Gemi inşaatı.


inşaatçı

avahîkerî, avadankerî (erkedarê teknîk ku avahiyan çêdike)

avayîker, avadanker (erkedarê teknîk ê ku avahiyan çêdike)


inşat

xweşxwanî (bi dengê bilind xwendina bi qayde ya helbestekê an jî berhemeke wêjeyî û pêşberî civatê)


inşat etmek

bi dengê bilind xwendina berhemeke wêjeyî


ip takmak

leke lê xistin, bi (yekî) leyîstin (ji bo ku mirov xerabî bigihîne yekî bixebite)


ip ucu

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ipucu.


ip ucu vermek

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ipucu vermek.


ipe dizmek

bi ta ve kirin, bi ben ve kirin, pê ve kirin


ipe gitmek

sere (yekî) ketin kindir, darexaçî bûn, senê (yekî) tû de çûn


ipe sapa gelmeyen

tiştikên beredayî, qulûlik milûlikên beredayî


ipek böcekçiliği

xweyîkirina kurman, xwedîkirina kurmê qozan, xweykeriya kurman


ipek gibi

eynî hevrîşim e, tu dibêjî qey hevrîşim e (tiştê tenik, nermik û şayik)


ipekli

hevrişmî, hevirmîşî, herîrî (qumaşê ku tê de hevrîşim heye, an jî ji hevrîşim hatiye çêkirin)


ipekçilik

xweykeriya kurman, xweykeriya kurmê qozan


ipham

nediyarî (bi zanebûn maneya tiştekî veşarî hiştin)


ipi kırık

dehşika destê gavanan, benfilitî, ji ben fîlitî, bêîp û sîp, serserî


ipi kırmak

ji ben filitîn, ji qet fîlitîn, ji destan fılitîn, bene (yekî) filitîn


ipi koparmak

werîsê xwe jê hilçinandin, têkiliya xwe jê birin


ıpıl ıpıl

Ipıl ıpıl bir gök.


ipini koparan

ê ku bene xwe difîlitîne, beredayî, beşerî


ipini çekmek

gema (yekî) kişandin, hefsare (yekî) kişandin


ipipullah

çîpçîplak, (kesê bêkes û kûs, bêmal û milk)


ipiyle kuyuya inilmez

bi cêrê (yekî) nikaribûn çûn avê, bi werîsê (yekî) mirov nikare dakeve binê bîrê


iple çekmek

Akşamları iple çekiyordum, çünkü çarşıya çıkıyordum.


iplemek

pê paxav kirin, rêz girtin, giramî nîşan dan (argo)


iplik

ta, tayîk, dezî (her rîçaleka ku ji pembû, kinf, hirî, hevrîşim û hwd)

ta, dezî (çend tayên ku li ber hev hatine xistin û badan)

Pamuk ipliği.

İpek ipliği.

torifk, tor (ji bo riwekên mîna fasûlî, dolmik û wekî wan)


iplik iplik

Gözlerinden iplik iplik yaşlar akıyordu.


iplik çekmek

ta kişandin, ta kaş kirin (ji qumaş kişandina ta)


ipsiler

beşek kurmikên ji familyeya kurmikên mûyokî


ipten kuşak kuşanmak

li tenekeyê xistin (ji bo kesê ku feqîr ketiye xizan bûye)


irade

vên, vîn, viyan, emad, hemd, wîst, îrade (hêza biryardanê ya kirin an jî nekirina tiştekî)

Kendi irademle bu işi yaptım.

İradem dışında oldu.


iradesizlik

bêvînî, bêîradetî, bêvînbûn, bêîradebûn, bêviyanî


iratı mesel

ramanek bi gotinên pêşiyan, bi biwêj û wekî wan xurtir kirin


irca

dagerandin, vegerandin, qelaptin (li halê berê zivartin)


irca etmek

lê dagerandin, lê vegerandin (matematîk)


iri baş

dilxawk, beqa ku hîna nû ji hêka xwe derketiye


iri kıyım

laşgir, girepeya, qirase, kersele, zirtemêr, zimehîp, kerkere, tirtire, girboxe, girsehêz, hûthûte, qewaze, zêz


iri yarı

laşgir, terpase, qirase, girtole, bidestûpê, girgirî, zirpî, lop


irice

İrice bir vücudu vardı.


irileşmek

mezin bûn (ji ber nexweşînê girbûna organekî)


irin

kem, nêm, zox, zûxav, edab, zoxav, çirk, givirt, sijî, avnêm, lêm, avxûn


irinti

gir (tiştê ku li ser bêjing û wekî wê dimine)

gir (pûta gir a ku ji ber ajelan dimine)


iriş

zirîh (pîvana ji enişkê heta sarê tiliyan)


irkilme

veciniqîn, hilceniqîn, hilpetikîn, hilperîn

hilpetikîn, hilçenîn (ji ber derbê werimina canê mirov)


irkiltmek

veciniqandin, hilceniqandin, hilpetikandin, hilperandin

hilpetikandin (ji ber derbê werimîna canê mirov)


irlandalı

îrlandî, îrlandayî (kesê ji gelê Îrlandayê)


irtical

jixweber, îrtical (jiberxwe vegotina helbest an jî gotinekê bêyî ku birame)


irtifak hakkı

îstifadekirina ji mal û mulkê yekî ên neguhêzbar


irtisam

resmê (yekî) derketin, resme (yekî) hatin xêzkirin


irşat etmek

pêşve kirin, hişyar kirin, riya rast derpêş kirin


isabet

hingaftin, lêketin, isabet (li hedefe ketina tiştekî)

lêxistin (di leyzên talihan de yên wekî piyango)

li cih (di raman, pêşniyaz û gotinan de)


isabet etmek

hingaftin, lê ketin (di nîşangirtinê de li armancc ketin)


isale

beş (ji bo hesp û çêlekan), quriş (ji bo bizinan), deqa spî ya li eniya ajalan


ise

Ben gelirsem.


ısfahan

(ji navê bajarê Isfehanê), meqamê muzîkê ji perdeya dugahê


isfendan

isfendan, kevot (tiştê ji vî darî hatiye çêkirin)


ishal olmak

vîrikî bûn, vijikî bûn, emel bûn, navêşî bûn, şaktoyî bûn, tirixî bûn, vartoyî bûn (ji bo ajalan), nava (yekî) çûn


isilik

germijk, germişk, germajok, îsk, germijok


isimsiz

bênav (kes an jî tiştê ku nav lê nehatiye kirin)

bênav (kesê ku nayê naskirin, naye zanîn)

İsimsiz kahraman.


iskan etmek

lê bi Cih kirin, tê de bi cih kirin (di cihekî vala da ji xwe re mesken çêkirin)


iskandil

îskandîl, lot (hacetê ku pê kûrahiya deryayê tê pîvan)


iskandinav

îskandinav, îskandinavya (tevahiya nîv giravên bakurê Ewrûpayê)


iskandinav dilleri

zimanên îskandinav (navê zimanên ji şaxên zimanên Germen ên bakur)


iskandinavyalı

îskandinavyayî (gelên ji Swêd, Norweç, Danimarka û Fînlandyayê)


ıskarta

di hin leyîstikên iskambile de kaxizên bikêr nayên


iskele

targe, iskele (cihê ku dirêjî nava deryayê dibe, da ku amyarên deryayê xwe bisipêrinê)

Vapurdan indi iskeleye çıktı.

lengergeh, pesare (cihê ku keştî lê lenger diavêjin)

pesare, darbend, îskele (çatiya ku ji bo xebatê mirov derdikeve serê)

Binayı dıştan boyamak için çatı kurmuştuk.


iskemle

mase (maseya biçûk ku tiştên mîna vazo, xwelîdank datînin serê)


iskemle kavgası

(sandalya kavgası veya koltuk kavgası) doza mezinatiyê kirin, bi hev girtin, bi qirika hev girtin


iskitler

îskîtî (qewmek ku di navbera sedeyên VIII û VII ji Asyaya Navîn koçî başûrê Rûsyayê kirine)


iskorpit

îskorpît (çeşîdekî masiyan) (Scorpaena scrofa)


iskoç

skotî, skotlendayî (kesê ji gelê skotlendayê)


islâmiyeti benimsemek

hatin ser dînê îslamê, îslamiyet qebûl kirin


İslâmlık

îslamîtî, islamiyet, misilmanî, misilmantî


ismetsiz

kesê ku bi rêzikên sincî ve ne girêdayî ye


ismi geçmek

navê (yekî) derbas bûn, ji nave (yekî) behs hatin kirin


ismi var cismi yok

navê (tiştekî) heye lê ew bi xwe tune ye

nav heye lê ew tune ye (kesê ku bi erka xwe ranabe, ne kartêker e)


ismini yazmak

navê (yekî) lê kirin, navê (yekî) lê nivisandin


ispat etmek

peyitandin, selmandin, çespandin, îspat kirin


ispatlama

peyîtandin, selmandin, çespandin, aşkartin, îspatkirin


ispatlanmak

peyîtîn, selmîn, çespîn, îcre bûn, îspat bûn

hatin peyîtandin, hatin selmandin, hatin çespandin, hatin îspatkirin


ispatlatmak

dan peyîtandin, dan selmandin, dan çespandin, dan îspatkirin

peyîtandin, selmandin, çespandin, îcre kirin, aşkartin, îspat kirin


ispatlayış

peyîtandin, selmandin, çespandin, îspatkirin (awa Û karê peyîtandinê)


ispatlı

peyîtandî, selmandî, çespandî, peytkirî, îspatkirî


ispiyonlamak

dizbêrotî kirin, pê vedan, ispiyon kirin, têvenîn, pêvenan, niyan(argo)


israf etmek

wehirandin, zêha kirin, bêsexberî kirin, feşartin, îsraf kirin


ısrar

heter, berkî, bergerî, şeraret, ûd, îsrar


ıstakoz

kevjala deryayê, Istakoz (Homarus vulgaris)


istemli

bi dilê xwe (tiştê ku kirin û nekirina wê li ser xwestina mirov bi xwe ye)

li ser daxwazê (tiştê ku li ser xwestinê tê kirin)


istenilmek

(istenmek) hatin xwestin, hatin arezûkirin


istenç

İsten dışı çalışıyorlar.


ister

İster gitsin ister kalsın.

İster bu ister o fark etmez.

İster gitsin ister kalsın.


ister istemez

bivê nevê, bikî nekî, çameçar, hez bikî nekî


ister misin?

İster misin şimdi baban eve gitmiş olsun.


isterikli

xwestok, xwezok, xwezlok, xwazûk, xweziyok, xwezekar


istiap etmek

Bu araba yirmi kişiyi istiap ediyor.


istibat

îmkan nedana qewimîn an jî çêbûna tiştekî


istidaname

daxwaznameya ku ji meqameke fermî re hatiye nivîsandin


istidat

behreya (qabiliyeta) ku ji zikmakî an jî pişt re hatiye bidestxistin


istifade etmek

kelk girtin, sûde wergirtin, gend kirin, îstîfade kirin, parmend bûn


istifham

pirs, pirsa watedar (pirsa ku di zêhnairov de çêdibe)


istifletme

nijinandin, kêşkirin, stêrkirin, îstifkirin


istifletmek

nijinandin, kêş kirin, stêr kirin, îstifkirin


istifleyiş

nijinandin, îstifkirin (awa û karê nijinandinê)


istihbarat dairesi

daireya saloxgêriyê, daîreya îstixbaratê


istihkak

heq (perêyê ku di bergîdana xizmetekî de hatiye qezenckirin)


istihkâm

asêgeh, sengergeh, kirman (cihê ku bi mebesta li hemberî hêzên dijmin tê de bergirî bê çêkirin, hatiye amadekirin)

endezyarî (bilîbûna bi kar û baron asêgehê rabûn) l}k/m


istika

hestiyê ku solker pê binê solan dibiriqînin


istikamet vermek

beralî kirin, berhêlî kirin, berek dan ()


istikrar

biryardarî, istiqrar, aramî, hedarî (li ser eynî qerarî berdewam kirin)


istila etmek

Ot bahçeyi istila etmiş.


istilacı

dagirker, vegirtox, leyander, leyandok, leyînkar


istim arkadan gelsin

di wateya bila pêşî yê min çêbibe pişt re bila şertên te ben cih de


istim üzerinde olmak

li ber rabûne bûn, li ser rabûnê bûn (ji bo amyarên dûkelî)


istimara

hesabkirina hecm ûixdarê ku wê derdanek hilde


istimator

erkedarê ku di gumrikan de buha li malan dibire


istimzaç

lêpirsîn, pirskirin (li hal û wextê yekî pirsîn)


istinabe

îfadegirtina şahidekî ji hêla mehkemeke din ve, da ku bişînin mehkemeya ku doz lê tê dîtin


istinaden

bi palpiştiya (tiştekî), ji ber vê yeke, li ser vê yekê


istinaf

istinaf (qebûlnekirina biryara dadgehekê û ji bo wê serîdana li dadgeha îstinafê)


istinat

kutek, paldan, palpiştî, spartek, dangiv, îstînad


istinga

kindirê ku pê xêliyên keştiyê tên berhevkirin


istinsah

jibergirtin (tiştek ji berê girtin, eynî wî tiştî nivisandin)


istintak etmek

kişandin ber pirsyariyê, kişandin ber îfadeyan


istintaç

encamderxistin (ji tiştekî encamek derxistin)


istirahat etmek

vêsîn, vesihîn, hesîne kirin, îstirihet kirin, bêhn dan, bêhn vedan, westa xwe danîn


istiğna

nazîkirin (gava tiştek ji yekî re bê peşkêşkirin û ew jî xwe giran bike)


istişare etmek

rawêj kirin, amoj kirin, şêwirîn, şêwr kirin (an jî danîn), şêwr û mişêwre danîn, mişhewr danîn


istişare heyeti

wefda rawêjiyê, desteya amojiyê, lijneya şêwrê


isyan bayrağını açmak

li berê rabûn, li dij rabûn, li hember rabûn, şerî hildan


isyan etmek

hilperin, raperîn, serî hildan, îsyan kirin, rabûn ser xwe, serî rakirin


isyankârlık

serhildêrî, yaxîtî, serxwerabûnî, îsyankarî


it dişi domuz derisi

gû birayê rêxê ye (gava du kesên ku mirov ji wan hez nake bi hev dikevin)


it eği

potê arvan, paçê arvan (wexta ku ard tê bêjing kirin li binê teştê tê raxistin)


it sürüsü

kadar bi qasî garana kûçikan (ecêbanekî)


itaat

hustuxwarî, serîdanîn, gurkirin, rajêrî, mildanîn, îtaet, gurivîn, daxwerin


itaat etmek

rajêrî kirin, bi gura (yekî) kirin, bi gotina (yekî) kirin, guhdariya (yekî) kirin, îtaet kirin


itaatsizlik etmek

serkêşî kirin, bêîtaetî kirin, bêgurî kirin, bêemrî kirin


itap etmek

Berê xwe dan (yekî), bi (yekî) re xeyîdîn.


ite atsan yemez

tu bidî kuçikê kuçik naxwe, tu biavêjî ber se se naxwe.


ite kaka

Bi kul û derdan, bi zor û zehmetan, bi hêsîrî.

Çocuğu ite kaka bu duruma getirdik.


ite ot, ata et vermek

goşt dan hesp, giya dan kûçikê, îşekî bêserûqûn kirin


iteklemek

tehn lê xistin, dehf lê dan, daf lê xistin, tan û niç lê dan


iteleme

Dafandin, daf dan, dehf dan, dehfandin, tehm dan.


itelenmek

hatin dafandin, hatin dafdan, hatin dehfdan, hatin dehfandin, hatin tehmdan


iterbiyum

îterbiyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî


itfa

temartin, tefandin, vemirandin, vêsandin

qedandina deyn (hino hino deynê xwe dan)


itfa etmek

temartin, tefandin, vêsandin, vemirandin


itfaiye

agirkuj, kesa/ên ku karê wan temirandina agirî şewatê ye

agirkuj tişta/ê ku agir pê tê temirandin


ithaf etmek

diyarî kirin, îthaf kirin (li ser navê yekî diyarî kirin)


ithal

derveanîn, îthal (ji welatekî mal kirin)


ithalât

hawirde, ithalat (ji welatekî kirina malan)

hawirde, ithalat (tevahiyaalên ku ji derve têne kirin)


itham etmek

şemisandin, tawanbar kirin, sûcdar kirin


iti öldürene sürükletirler

kî bike we safî jî bike, kî gû bike navê wê bişo jî


itibar etmek

giramî pê dan, qîmet dan, qedr û qîmet dan (yekî), qedr û qîmetê (yekî) girtin, îtibar dan (yekî)

îtibar pê kirin, îtibanr hê anîn (an jî hatin), girîngî pê dan


itibar görmek

qîmet dan (tiştekî) (ji bo tiştê ku pir tê xwestin)


itibarıyla

Bilgi itibarıyla.


itici

cirnexweş, xwîntehl (kesê ku jê nayê hezkirin, ne xwînşîrin e)


itidalini kaybetmek

xwe winda kirin, xwînsariya xwe winda kirin


itilmek

hatin dehfdan, hatin tehmdan, hatin dehfandin


itimat beslemek

ewletî pê anîn, îtimad pê anîn, ewlahî pê hatin


itimat etmek

pê ewle bûn, ewlemend bûn, bawerî pê anîn, baweriya xwe pê anîn, pê îtimad kirin


itimatsız

pêewleneker (kesê ku bi yekî din bawer nake, pê ewle nabe)


itin götüne sokmak

(yek) kirin nava kêşekî gû û agir berdanê


ıtır

tolgîn, toyîn, kulilka tolgînê (Pelargonium radicula)


itiraf etmek

aşartin, mukir hatin, mukir bûn, vegehtin, dirkandin, îtiraf kirin


itirafta bulunmak

aşartin, li xwe danîn, li xwe mukir hatin, li xwe hatin mukirê


itiraz

Ji erebî اِعْتِرَاض (iʿtirāḍ).

liberabûn, bervêdan, hilberizîn, bihuzîn, bihezîn, bihuzinc, (li ber ramanekê, kirinekê rabûn)

îtiraz, gotin (gotina ku dê bê gotin, li dij gotin)

Buna itirazım yok.


itiyat etmek

ji xwe re kirin kurm, ji xwe re kirin adet


itişip kakışmak

herîşîn hev, hev gijgijandin (bi henekan çûn hev)


itişmek

hev dehfandin, vegijandin, hev tehm dan, hev û din tehm dan, hev dehf dan

hev gijgijandin, hev kil kirin, hev birin û anîn


itlenmek

kûçikbavî kirin, segbavî kirin (bêterbiyetî kirin)


itlik

kûçiktî, segîtî, kûçiksanî, seyînî, seyîtî


itme

tehm, dehf, tehn, delk, tehnik, dehfandin, palandin


itmek

Pal dan, tehm dan, dehf dan, dehfandin, palandin, tehn dan, delk dan (bi hêz û zorê tiştek berepêş tehmdan)

Masayı itmek

dehfdan, palandin (bi hêz û qewetê tiştên mîna derî û paceyê girtin an jî vekirin)

Pencereyi yavaşça itti.

tehmî (tiştekî) dan, dehfî (tiştekî) dan, palandin, tehn lê dan (tiştek tehmî cihekî, tiştekî dan)

Suya itmek.

Havuza itmek.

Aynı cins elektrikli iki cisim birbirini iter.


itriyum

îtriyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî


ittifak etmek

hevgirtin çêkirin, hevgirtin pêk anîn, tivêk danîn, îtifaq çêkirin

hev girtin, dest dan hev, îtifaq kirin, a xwe kirin yek


ittifakla

bi hevgirtinî, bi hevratî, bi tivîkî, bi itifaq


ittihatçı

di serdema meşrûtiyetê de alîgirê partiya 'ittihat ve Teraki'yê


ittihaz etmek

Sözünüzü senet olarak ittihaz ediyorum.

Tedbir ittihaz ediniz.


ittirmek

pê dan dehfandin, pê dan dehfdan, pê dan tehmdan


ittisal

gihîştina hev, hatina ba hev, nêzikî hev bûn


iyelik

xwedîbûn, xweyîbûn, xwedanbûn, xweyîtî, xwedîtî


iyi etmek

baş kirin, pak kirin, qenc kirin, rihet kirin (ji nexweşînê xelas kirin)

baş kirin, pak kirin, qenc kirin (munasîb e)

İyi ettiniz de geldiniz.


iyi gelmek

Bu ilâç yarama iyi geldi.

Bu ceket bana iyi geldi.


iyi gitmek

Bu kazak ona iyi gidiyor.


iyi günler

rojxêr, roja (we) bi xêr be, dema (we) xweş (an jî bixêr) be


iyi huylu

cirxweş, pakîzesiruşt, xulqşîrîn, tebîetpak, xweşsiruşt, xweşxûy


iyi kalpli

dilpak, dilçak, pakdil, xêrxwaz ki baş bû ku, xweşbextane


iyi olmak

baş bûn, pak bûn, rihet bûn, qenc bûn, sax bûn (ji nexweşînê filitîn, hatin ser xwe)

baş bûn, pak bûn, qenc bûn (munasîb bûn)

Saatte olsunlar


iyi söylemek

(biri için) jê xweş xeber dan, jê xweş peyivin


iyice

İyice bir ev maleke pak.

Ne konuştuğumu iyice anlamadı.


iyicil

sehalî (ji bo nexweşina ku ne giran û xerab e)

Onun hastalığı iyicil.


iyiden iyiye

Nefesi iyiden iyiye kesilmişti.


iyileşme

başbûn, pakbûn, qencbûn, rihetbûn, saxbûn, berexêrbûn (ji nexweşînê xelas bûn)


iyileşmek

baş bûn, pak bûn, qenc bûn, rihet bûn, sax bûn, xweş bûn, zinde bûn, berexêr bûn, bi xwe ve hatin, hatin ser xwe (ji nexweşînê xelas bûn)


iyileştirme

başkirin, pakkirin, qenckirin, saxkirin, rihetkirin


iyileştirmek

baş kirin, pak kirin, qenc kirin, sax kirin, rihet kirin

saz kirin, çêkirin (tiştekî ku kêm be, terabe be)


iyilik

başî, qencî, qencayî, pakî, çakî, çêyî, rindî xweşikayî, xweşî (rewşa başbûna kesekî, tiştekî)

başî, qencî, pakî, çakî, çêyî (yarmetiya ku bêyî bergîdan tê kirin)

başî, qencî, pakî, çakî, çêyî, xweşî, başbûnî (başbûniya ji hêla tenduristiyê ve)

Okumanın iyiliği de var.


iyilik bilmek

qedir zanîn, qencî zanîn, qencî ji bîr nekirin


iyilik görmek

qencî lê bûn, qencî li ser (yekî) hebûn (alîkarî li yekî hatin kirin)


iyilik yaramamak

qencî lê nehatin, başî li (yekî) nehatin


iyilikbilir

qedirzan, qedirgir, qedirşînas, başokar (kesê ku riya qenciyê dizane)


iyilikte bulunmak

qencî pê re kirin, başî pê kirin, qencayî bi (yekî) kirin


iyimser

çakbîn, xweşbîn, nikbîn, geşbîn, xweşîwîst


iyimserlik

çakbînî, xweşbînî, nikbînî, geşbînî, xweşîwîstî, optîmîzm


iyisi

İyisi bu işe karışma.


iz

rêç, şop, dews, şûn, cih, zax (cihê ku ji ber çûn an jî lêmana tiştekî maye)

Ayak izi.

Tekerlek izi.

bizmate, cih (ji bo cihên birin û kulan)

Tırnak izi.

nîşan (nîşaneya ku ji ber bûyerekê, rewşekê dimine)

Cinayet izleri.

eser (nîşaneya ji ber bûyerekê, rewşekê, şaristaniyekê maye)

Eski uygarlık izleri.


iz sürmek

şop gerandin, rêç gerandin (li dû rêça piyê heywanê nêçîrê an jî tiştekî din çûn)


izafe

pêvedanîn, îzafe (bi yekî ve danîn, jê re kirin mal)


izafe etmek

tevî kirin, pê ve danhin, lê zêde kirin, îlawe kirin


izafeten

li ser (tiştekî), bi palpiştiya (tiştekî)


izale etmek

Bu fikirleri kafandan izale etmek isterim.


izam

rêkirin, verêkirin, şandin (kesek şandin, hinartin)

pirolekirin, mezinkirin (tiştekî pir mezin kirin, mubalaxe kirin)


izan

bîrewerî, fehmberî, fehmdarî, fehmatî, îzan, feraset


izan etmek

fehmberî kirin, fehmdarî kirin, bîr birin (tiştekî)


izanlı

fehmber, fehmdar, berfehm, bîrewer, bîrbir, fehma


izansızca

bi bêfehmî, bi nefehmatî, bi nebîrewerî, bi nebîrbirî


izansızlık

bêfehmî, nefehmatî, nebîrewerî, nebîrbirî


izci

şopger, rêçger, rêçgerîn, şophilgir, dewsger, hûreşop, rêçenas, rêçezan

ew kesê ku li kampê tê hêvotin da ku pê re ruhê alikarî û piştgiriyê çêbe


izcilik

şopgerênî, rêçgerî, rêçgerinî, dewsgerî, şophilgirî, rêçenasî, rêçezanî


izden gitmek

şopa (yekî) ajotin, dan ser şopa (yekî), ketin pey şopa (yekî)


izi belirsiz olmak

rêça/şopa (yekî) winda bûn, rêça/şopa (yekî) nexuya bûn


izin almak

destûr stendin, îzin stendin, destûr girtin


izine düşmek

ketin şopê, dan ser rêçê, dan ser şopê, dan pey rêçê, ketin dû rêçê


izine uymak

li rêça (yekî) hatin, li ser şopa (an jî) rêça (yekî) hatin


izini bulmak

bi ser şopa (yekî) vebûn, şopa (yekî) hilanîn


izini düşürmek

(bir cismin) projeksiyona (cismekî) derxistin


izinli

Dün izinli olduğum için çalışmadım.


izlemek

şopandin, dan dû, dan pey, taqîp kirin (li dû kesekî an jî tiştekî çûn)

li dû hatin, li pey bûn (ji bo dem, mawe û dorê)

Geceyi gündüz izler.

Televizyonu izliyorum.

dan ser (rê), li (rê) çûn, taqîb kirin (ber bi aliyekî de çûn)

dan dû (tiştekî), dan ser şopa (tiştekî) (ramanek, libatekê ji xwe re ecibandin, pesend kirin)

Biz bundan sonra bu politikayı izleyeceğiz.

Modayı izliyorum.

taqîb kirin (bi tiştekî re eleqedar bûn)

Yeni yayınları izliyorum.


izmarit

qotik, pirtî, poçik, qûnçik, qûnik, qopik (cigareya ku hatiye kişandin)

Sigara izmariti.


iç oğlanı

navê ku li xortên ku ji bo xizmetên dewletê di serayên Osmanî de dihatin hêvotin


iç yağı

don, duhn, çewr, doran (rûnê ku ji bez hatiye bidestxistin)


iç yüz

Olayın iç yüzünü size anlatayım.


içine su serpilmek

bêhna (yekî) derketin, dilê (yekî) rihet bûn


içini ferah tut

dilê xwe rihet bihêlin, bila dilê (we) rihet be, dilê xwe fireh bike


içkisiz

bêvexurk, bêalkol (kesê ku alkol venexwariye)

bêalkol (cihê ku lê alkol nayê vexwarin)


içlenmek

heb girtin, kakil girtin, heb ketin (), kakil ketin (tiştekî)

Fasulyeler içlenmiş.


içli dışlı olmak

xweş û bêş bûn, canecan bûn, kerekî bi kurtan di nav wan re neçûn

bûn ber û male hev, ruh dan hev (bûn xinamiyê hev)


içmek

Toprak suyu içti.

Kocası çok içiyor.


içsiz

pûç, bênavik (ji bo mêwe û zebzeyên bênavik)


içten pazarlıklı

hesabê (yekî) di zikê (wî) de ye, xeberdanên (wî) di beriya (wî) de ne


içtenlikli

jidil, jidil û can, bidil, bi dil û can, samîmî


içtikleri su ayrı gitmemek

bêyî hev firek av venaxwin (an jî bêyî hev loqek nan naxwin)


içtinap etmek

jê fikare kirin, jê hilçepilîn, jê revîn


iğ iplik

niçika di şeklê teşiyê de ku di encama dabeşbûna mîtozê de çê dibe


iğde

sine, darsinc, gûsinc, parz, hejesor, sincêr, xibeyr


iğdiş

xesok, xesandî, exte (bi taybetî ji bo hespê xesandî)


iğfal

xapan, xirandin (ji rê derxistin, ji serî derxistin)

xapandin, xirandin, îxfal (ji rê derxistina jinekê)


iğlik

Bin iğlik fabrika.


iğne

derzî, derzilo (amraza zirav, dirêj û sertûj)

Kravat iğnesi.

derzîk (parçeyên hin amrazan ên sertûjik)

Pusula iğnesi.

Doktor hap yerine çocuğa iğne yazdı.

derzî (bi riya derzî derman zerkî wicûdê kirin)

İğneden korkuyor.

qerine, gotin (gotinên bibandor û watedar)

derzî, qozî (organê parêziyê ê hin kêzik û rewiran)

Akrebin iğnesi.


iğne atsan yere düşmez

tu xweliyê biavêjî nakeve erdê, axê bireşînî tozek ji derman re nakeve erdê, pê li piyan ketin


iğne üstünde oturmak

li ser hêstriyan bûn, li ser avê bûn, li ser agir bûn, li ser striyan rûniştin


iğneden ipliğe kadar

ji hû heta bi mû, ji hûran heta bi giran, ji derziyê heta bi deziyê


iğnelemek

derzî kirin, derzîlo kirin (bi derziyê tiştek pê ve danîn)

gotin li binçengê (yekî) xistin, qerine di ber re avêtin, bi qerîneyan çûn (yekî)


iğnelenmek

gotin li bin çengê (yekî) hatin xistin, di ber de qerine hatin ayêtin

derzî tê re hatin kirin, derzî hatin (yekî)


iğneleyici

bi qerinan (bi awayekî ku yê pêşberî mirov pê biêşe gotin serf kirin)


iğneyi kendine çuvaldızı başkasına batırmak

derzî di xwe re kirin hîna şûjin di yekî din re kirin, yeka xwe gotin hhe duduyê hevalan gotin


iğrenmek

kerihîn, kerixîn, bîz kirin, bîz jê kirin, bîzê (yekî) jê hatin, bîzê (yekî) jê çûn


iş başa düşmek

îş ketin stûyê (yekî), kar ketin stûyê (yekî), cil e ketiye mil e


iş birlikli

bihevkarî, bitevkarî (tiştê ku bipişkdarî tê kirin)


iş birliği

hevkarî, tevkarî (pişkdariya xebatê, teşriki mesaî)


iş bitirmek

îş pê bûn, îş qedandin, av pê germ bûn (birinide)


iş değil

ne îş e, ne kar (ji bo kare sivik û sanahî)

Bu senin yaptığın iş değil.


iş edinmek

ji xwe re kirin kar, ji xwe re kirin pîşe


iş göstermek

kar nîşanî (yekî) dan, ji (yekî) re kar derxistin


iş işten geçmek

îş çû qediya, heta aqil nas kir temen xelas kir

İş işten geçtikten sonra bize söylüyor.


iş karıştırmak

îş kirin (kesê ku tiştê zirarê dikin) ki îş ew e ku, esi ew e ku

İş ki sınıfını geçsin.


iş merkezi

navenda kargehan mi? ew jî kar e?, ew jî îş e?


iş çevirmek

îş çêkirin, dolab gerandin, dolaba xwe ristin


iş çıkarmak

îş ji destê (yekî) derketin (pir kar kirin, jêhatîbûn)

kar derxistin, îş derxistin, kar ji bin piyê xwe derxistin


işaret etmek

nîşan kirin, hêma kirin, şanî kirin, işaret kirin

destnîşan kirin, hêma pê dan, amaje kirin


işaret parmağı

tiliya nîşandekê, tiliya nîşandanê, tiliya eşhedê, pêçika eşhedê, eşhedok


işaret sıfatı

rengdêra nîşandanê, rengdêra îşarkî, rengdera pêşker


işaret zamiri

cînavka îşarkî, pronava (chinavka) şanîdanê


işaretlemek

nîşan kirin, dêç kirin, hema kirin îşaret kirin


işarî oy

raydana bi îşaretan, dengdana bi îşaretan


işe bak!

tu lê binere, tu li vî karî, tu li vî îşî


işe yaramaz

ava li agiran, ava li herîyan, zompir, karsêl (ji bo kesê bêkêr)


işgal

Ji erebî إِشْغَال (ʾišḡāl).

dagirî, vegirî, îşgal (cihekî bi zorê zeft kirin)

ewarekirin (kuirov yekî ji karê wî eware bike)


işgal etmek

vegirtin, dagîr kirin, vesandin, zeft kirin


işgalci

İşgalci güçler.


işgüzar

karguzar (kesê ku xwe di ber karan re dike)


işi e dökmek

İşi ahbaplığa dökmek.


işi e vurmak

İşi şakaya vurdu.


işi aksi gitmek

îşê (yekî) li hev nehatin, Xwedê karê (yekî) li hev neanîn


işi allaha kalmak

mefera (yekî) man li Xwedê, hêviya (yekî) man li Xwedê


işi anlamak

ji kar û îşê (yekî) fêm kirin, bi karê (yekî) derxistin


işi bağlamak

savar pehtin tirşik dan berê (gava ku tiştek bêyî yekî hatibe kirin)


işi başından aşmak

kare (yekî) dan qirika (yekî), karê (yekî) ji ser sere (yekî) derbas kirin


işi düşmek

kar û îşê (yekî) ketin ser (yekî dîtir), karê (yekî) ketin serê


işi gücü olmak

kar û barê (yekî) hebûn, xweyî kar û îş bûn


işi gücü olmamak

destên (yekî) li ser hev bûn, betal wetal bûn


işi iş kaşığı gümüş

karê min ew e ku pê ye, şikir îşê min li re ye


işi olmak

îşê (yekî) bûn îş (serê yekî ketin gêjahiyê)


işi pişirmek

Ferit kızla işi pişirmişti.


işi rast gitmek

îşê (yekî) rast çûn, jê re lê hatin, karê (yekî) li rê bûn


işi tıkırında olmak

karê (yekî) li rê bûn, kapê (yekî) mîr hatin


işi yüzüne gözüne bulaştırmak

xwe lewitandin, (tiştek) heycar lewitandin


ışık

ronî, şewq, ronahî, perî, pertew, ronîk, şewle

ronî, çir (ji bo amraza ku roniyê dide derûdora xwe)

Sen bizim ışığımızsın.


işin içinde iş var

tê de tiştek hebûn, di îşekî de tiştek hebûn


işin yoksa şahit ol paran çoksa kefil ol


işine bak!

tu li karê xwe binêre, li îşê xwe binêre

tu li karê xwe binêre, tu kare ber xwe bike, li îşê xwe binêre, hişê te çi pê ketiye, te çi jê ye (di şûna 'tu têkilî pê meke' de)


işine gelmek

li hesabê (yekî) hatin, aqilê (yekî) birin


işine koyulmak

li karê xwe nihêrtin, destê xwe vemalaştin


işini bilmek

karê (îşê) xwe zanîn (ji bo kesê ku li gorî beijewendiyên xwe tevdigere)


işini bitirmek

îşê (yekî) dan dîtin, sere (yekî) di av de kirin, kuştin (argo)


işini görmek

îşê (yekî) dan dîtin, serê (yekî) di av de kirin, kuştin (argo)


işini çevirmek

karê xweji hev derxistin, ji hev derxistin


işitmek

Doktorun sesini işitir işitmez koştu.

Annesinden laf işitti.


işitmemezlik

xwe danina li nesehkirinê, xwe li nebihîstinê danîn


işitmezlik

xwe danîna li nesehkirinê, xwe danîna li nebihîstinê


işittirmek

dan bihîstin, pê dan bihîstin, dan sehkirin


işkembe suratlı

serçavxurî (kesê ku rûyê wî ji ber nexweşîna xuriyan mîna parçeyê hûr û bi navê kumikê qado qulqulî ye)


işkembeci

hûrker (ê ku şorbeya hûr çêdike û difiroşe)


işkence etmek

îşkence kirin, çerçirandin, cincirandin, cizaret lê kirin, ezibandin, gehirandin


işkence çekmek

cizaret kişandin, tehde ditin, îşkence kişandin


ışkı

cure kêrek e ku icwar e û her du sere wê destîkirî ne û pe dar û texte tên rêş kirin


işkillendirme

xistina gumanê, xistina wasewasê kirina şikê


işkillendirmek

xistin gumanê, xistin wasewasê, kirin şikê


işkillenme

ketina gumanê, ketina wasewasê, şikbirin


işkillenmek

def eyibandin, ketin gumanê, ketin wasewasê, şik birin, wasewas jê re çêbûn, şik jê re çêbûn, li xwe pişikîn, bi xwe derxistin


işkilli

dogman, bedguman, wasewasdar, dilwasewas


işlek

İşlek yol.

xweşxwîn (nivîsa ku fesîh e û xweş tê xwendin)


işlek ekler

qertafên bikêrhatî (qertafên ku zêde pê navdêr, rengdêr têne çêkirin)


işlem

Matematiğin dört temel işlemi


işlemek

çinîn, çîn kirin, hêvisandin, nexşandin, nexş kirin

Dükkan iyi işliyor.

şixulîn, xebitîn (tiştê ku ji rewşa sekan derbasî ya livdariyê bibe)

O yol işlemiyor.

şixulîn (mezinbûn û girbûna birin û kînoran)

berexêr bûn (ji bo rewşa birîna ku devê wê digihîje hev)

Bu ağaca çivi işlemiyor.


işlemeli

çînkirî, neqşandî, nexşandî, binexş, nexşkirî, bineqş, çîndar, biçîn


işler

saz, sazbar (tiştê ku dixebite, di rewşa sixulînê de ye)


işler duruma getirmek

Benden makineyi işler duruma getirmemi istiyorlar.


işleri yolunda gitmek

barê (yekî) rast bûn, kar û bare (yekî) li rê bûn


işlerlik

xebatbarî, berpêtî, şixulbarî (rewşa xebatê ya wî tiştê ku wesfê encaman jê tê xwestin)


işletiş

şixulandin, xebitandin (awa û karê xebitandinê)


işletmek

Makineyi işletmek.

şixulandin, xebitandin (xebitandina cihekî, tiştekî ji bo ku mirov jê sûd wergire)

Bu işyerini ben işletiyorum.


işletmen

operator (kese ku makineyên teknikî dişixuline)


işleyiş

şixulîn, xebitîn (ji bo kar û awayê şixulînê)


işmar

îşareta ku bi dest, serî an jî bi destan tê kirin


işporta malı

malê kêmeyar, malê îşportayê (malê bêqîmet û nebaş)


işsiz

bêkar, bêşol, bêşixul, bêîş, bêxebat, betal


işsiz güçsüz

betal wetal, bekar û bêîş, tortorî, bêkar û bêxebat


işsiz olmak

destên (yekî) li ser hev bûn, betal wetal bûn


iştah

bij, dilçûn, kêfçûn, me'deçûn.(îro dilê min naçite xwarinê), miciz, mehd, mad, mijaj, îşteh


iştah açmak

mehdê (yekî) vekirin, îşteha (yekî) vekirin


iştah kapamak

mehdê (yekî) girtin, îşteha (yekî) girtin


iştahı açılmak

mehdê (yekî) vebûn, mehdê (yekî) lê vebûn, îşteha (yekî) lê vebûn, li (xwarinê) vebûn


iştahı kapanmak

mehdê (yekî) hatin girtin, îşteha (yekî) hatin girtin, xwarin pê de neçûn xwarê


iştahı çekmek

dilê (yekî) çûn (tiştekî), mehdê (yekî) çûn (tiştekî), bîzê (yekî) çûn (tiştekî), îşteha (yekî) kişandin, îşteha (yekî) çûn (tiştekî), bijî kişandin, dil lê qeridîn, bijî çûn (tiştekî)


iştahlanmak

mehdê (yekî) lê vebûn, îşteha (yekî) lê vebûn


iştahlı

xure, bidev, dilbijok, biîşteh (kesê ku mehd û îşteha wî li cih e)


işte

İşte size bahsettiğim adam.

İşte kitap.

ha, aha (gava ku dawiya gotinekê, behsekê bê, tê gotin)

İşte bütün mesele bu.

ha (ji bo ku mirov bal bikişîne ser niqteyekê)

Niçin söyleyemedin diyeceksininiz; işte bunun için.


işten artmaz dişten artar

ne ji xebata pir e, ji zanebûn hevderxistinê ye (sexbêritiyê derdibe)


işteş zamir

cînavka berbihevîn, cînavka hevdûtiyê, cînavka hevayî, pronava hevdûtiyê


iştirak

beşdarî, pişkdarî, pardarî, parmendî, hevparî, hevbeşî, şirîkahî, şirîkî

beşdarî, tevlîbûn (di karekî de beşdarî kirin, cih girtin)


iştirak etmek

beşdarî lê kirin, bûn şirîk, bûn parmend, parmendî lê kirin, bûn hevbeş


iştirakçi

beşdar, pişkdar, pardar, parmend, hevbeş, hevpar, şirîk


işyeri

kargeh, karistan (cihê ku lê erkek tê pê)


işçi

karker, şolker, şixulkar, şixuldar, îşker (kesê ku bi mize ji yekî din re dixebite)

şolker (di nav kêzikên ku bi hev re dijîn de kesê ku kare wan dike)


jaketatay

caketê mêran e ku di dawetên resmî de li xwe tê kirin


jandarma

jendirme, cendirme, şorte, ziptî, mifirdî


jandarmalık

jendirmetî, cendirmetî, şortetî, ziptîtî