beyaz kömür

hêza elektrikê ku ji newal û robaran tê bidestxistin


beyaz perde

rûxara spî, perdeya spî (ku fîlm lê tê nişandan)


beyaz sinek

kêrmeşeke ku li ser pembû hêkan dike û ziyanê dide wan


beyazımtırak

spîçole, spîçolkî, spîçale, spînî, gewrokî, bi spî ve, bi gewr ve


beyazın adı esmerin tadı

xwîna esmeran şîrîn e, spî ye lûlika gû ye, reş e mewija xweş e (ji bo pesindana esmeran tê gotin)


beyazlı

cilsipî, kinespî, kinesîs (kesê ku cil û bergên spî wergirtine)


beybaba

gava ku li mêrên navsere deng dikin tê gotin

zarok ji bavê xwe re ji bo hurmetdanê bi kar tînin


beyin fırtınası

Çalakiya ku mirov dicivin û bêyî ku gûftûgo bikin, ji hev re ramanên xwe vedibêjin û danistandina fikrî dikin: Bahoza Fikarê, Bagera Mejiyê


beyin göçü

koça têgihîştiyan (ji bo xebatê çûna kesên gihîştî, hêvotî û zana ya welatekî xerîb)


beyin gücü

hêza mêjî (hêza ramanê ya zanyar, pispor û pîşekarên welatekî ku têr baş gihiyane)


beyin sarsıntısı

[ Leqandin a Mejî ], Ev gotin, raste rast li hemberî "concussion of the brain" anku "beyin sarsıntısı" ye û li gelek deverên Kurdistanê tê bikaranîn.


beyin zarı

xaşeya mêjiyê (ku ji sê tewqan têne pê: Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater)


beyin zarları

xaşeyên mêjî (ku ji sê tewqan têne pê:Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater)


beyincik

mêjîkok (Di anatomiyê de navê wê yê latînî: cerebellum)


beylik

gotinên klîşe, tiştê ku her kes dizane, her kes bi kar tîne

axatî (ji bo jiyîna di hebûn û rihetiyê de)

mîrektî, mîrekî, mîrnişîn, mîrgeh, emaret

Botan beyliği


beylik söz

gotina klîşe (ku her kes pê dizane û tu tesîra wê nîn e)


beynamaz

bênimêj, bêlimêj, nimêjnekir, (kesê) pîs


beyni atmak

mêjiyê (yekî) belav bûn, mêjiyê (yekî) teqîn, mêjiyê (yekî) avêtin (ji bo hêrsbûna yekî)


beyni bulanmak

bêhiş bûn, mêjiyê (yekî) çeliqîn, mêjiyê (yekî) çelq bûn

bêhn hilanîn (ji bo pêderxistina qewimîneke pîs)


beyni karıncalamak

mêjiyê (yekî) gizgizîn, serê (yekî) gizgizîn


beyni sulanmak

mêjiyê (yekî) cilqî (an jî çelq) bûn, mêjiyê (yekî) çeliqîn


beyninde

arkadaşlar beyninde bu konuyu konuştuk


beyninde şimşekler çakmak

ji nişka ve bizdîn, tirkîn ji nava (yekî) çûn, mêjiyê (yekî) sekinîn

tiştek ketin mêjiyê (yekî), tiştek ketin aqilê (yekî), di aqilê (yekî) de tiştek çêbûn (gava ji nişka ve ramenek bê bîra mirov)


beyninden vurulmuşa dönmek

ava sar bi (yekî) de çûn, ava sar bi (yekî) de hate xwarê, dest û piyê (yekî) bi erdê ve zeliqîn


beynine vurmak

li mêjî ketin, li mêjî xistin, li mêjiyê (yekî) xistin

rakı beynine vurmuş


beynini kemirmek

hizûra (yekî) birin, hizûr jê re nehiştin


beyzade

mîrek, begzade, mîrlaw (kurê mîr), pismîr (kurê mîr)dotmîr (keça mîr)

delalî (kesê ku bi delalî hatiye xwedîkirin)


bez bağlamak

potik kirin, potik li binê (yekî) girê dan, pot li binî pêçandin, paçik lê gire dan (ji bo zaroka ku bi xwe de pîs dibe)


bez tüyler

di riwekan de pûrta ku ji wan av derdikeve der


bezdirilmek

hatin bêzarkirin, hatin zivêrkirin, hatin acizkirin


bezdirme

bêzarkirin, zivêrkirin, qerihandin, acizkirin


beze

skenck (girêka ku ji ber birin û wermê çêdibe)

cureyek pastaya hişk ku ji spîçka hêkê û şekirê pûdraye tê çêkirin


bezek

nîgare, nexş û nîgar, nimûş (ji bo her nîgareyê ku berhemekê dixemilîne)


bezelemek

girik çêkirin, kirin girik (ji bo çêkirina girikê hevîr)


bezeme

arastin, xemilandin, kokandin, tiftifandin


bezenmek

xwe xemilandin, xwe arastin, xwe kokandin


bezeyeci

nexşebend, neqaş, mitinandvan, dekorator


bezginlik getirmek

westîn, reht bûn, bêzar kirin, jê aciz kirin


bezginlik vermek

jê kerixandin, jê bêzar kirin, westandin


bezi herkesin arşınına göre vermezler

sêr çi be ew e, li gorî dilê yekî sêr (qaîde) nayê xerakirin


bezik

nezere, bezîk (leystikeke îskambîlê ye ku bi

kaxizan û di navbera dudo, sisê an jî çar kesan de tê leyîstin)


bezirgân başı

erkedarê ku ji padişah re çûl, caw, tulbend û tiştên wisa temin dikirin û her wiha ew diparastin


beç tavuğu

heywaneke malê ku ji famîleya mirîşkan e, serê wê biçûk û rût, pûrta wê ji rengê cûnê ber bi heşîn ve û bi qasî mirîşkekê mezin e (Numida meleagris)


beğeni

zewq (melekeya veqetîna xweşikiyê ji kirêtiyê)


beğenilmek

beğenilmek için yazmıyorum


beğenmek

begem kirin, ecibandin, pê re hîdî bûn: Arabanı beğenmedim (Ez bi erebeya te re hîdî nebûm)

jê çêtir dîtin, qenc dîtin (di nav tiştên wekî hev de yek jê niqandin)


beğenmemek

jê ketin gumanê (şikê), qenc nedîtin, nebixêrbûn

ben bu işin sonunu beğenmiyorum

civciv yumurtadan çıkmış kabuğunu beğenmemiş


beş kuruş etmemek

nekirin bi pênc qurişan, bi polikekî nekirin, nekirin bi eyarê xwe


beş on

toplantıda beş on kişi vardı


beş para almamak

pênc qiruş (an jî pere) nestendin (an jê negirtin)


beş paralık bir herif

yekî pênc pere ye, yekî pênc pereyê dera hanê ye


beş paralık olmak

senin yüzünden beş paralık olduk


beş pençe

ajelekî deryayê ku di teşeyê stêrkê de ye û çermê wê bi strîk in (Uraster)


beş vakit namaz

pênc wext nimêjên ferz: şeveq, nîvro, berêvar, êvar, şev anku fecir, zuhr, esr, mexrib, îşa


beşeri

beşerî (tiştê ku bi ademîzad ve têkildar e)

beşerî coğrafya


beşi birlik, beşi bir yerde

zêrê ku di gerewa pênc zêran de ye û jin bi xwe ve dikin


beşik

çincît, landik, bêşîk, colang, dergûşan, deydik

çocuk beşiği

uygarlığın beşiği Mezopotamya


beşik kertiği

Ayşe Remzi'nin beşik kertmesidir


beşik örtüsü

xaniyê meyane ku ji du aliyan ve çiraneka wê heye


beşiz

pêncwîk (pênc zarokên ku bi hev re ji yek dayikê hatine dinyayê)


beşiğini sallamak

bûna (yekî) hatin bîra (yekî), xwedêdana (yekî) hatin bîra (yekî)

onu nasıl tanımam, beşiğini sallamışım


beşlemek

pêncane kirin (derxistina pêncan a hejmara tiştekî)


beşlik

pêncanî, pênc libî (tiştê ku pênc liban hiltîne)

beşlik cezve


beşme

cureyek qumaşê ku pênç şift reng tê de hene


beşparmak

ajalekî deryayê ku di teşeyê stêrkê de ye û çermê wê bi strîk in (Uraster)

qumaşê ku ji pênc rengan hatiye raçandin û şiftoşifto ye


biber dolması

îsotên tijekirî, heşîna îsotan, kortika îsotan


biber gibi

eynî îsot e (ji bo tiştê ku pir tûj û no ye)


biber gibi yanmak

agir pê ketin, şewitîn (ji bo pir êşîna çav, ten û hwd)


bibliyograf

çavkanîvan, bîblograf, pisporê bîblografyayê


biblografya

çavkanî, serkanî, jêderk, pêristname, bîblografya, bîblografî


bıcı bıcı

şo şo (di zimanê zarokan de ji bo xweşûştinê)


bıcır bıcır

piltepilt, pilepil, wîrewîr (ji bo axaftina timî û li ser hev)

çocuk bıcır bıcır konuşuyor


bıcırgan

aletek e ku pê hundirê tiştên madenî yen di şeklê boriyê de rast dikin


bidât

bîd'at (daraz û prensîbên ku piştî Hz Muhemed di dînê îslamê de peyde bûne)

bîdat (tiştên ku pişt re çêbûne, peyde bûne)


bigudi

bîgudî (alava ku jin pê porên xwe xirpûşkî dikin)


bijuteri

bijûterî (xişrên giranbiha ku zêrker çêdike)

bijûterî (xeml û xişrên pîrekan ku ji kevirên ne girahbuha tê çêkirin)


bıkmak

bıkıp usanmak

bıktırıp usandırmak


bıktırma

bêzarkirin, zivêrkirin, canzerîkirin, acizkirin


bilahare

Ji osmanî بلاخره, ew jî ji erebî بِلْآخِرَه (bilʾāḵirah).


bildirge

daxuyanname (ji bo kesê ku bexşandiyê (muafî) bacê ne pê dahata xwe didin nîşan)


bildiri

teblîx (ji bo daxuyaniya li ser mijareke zanistî)


bildirilmek

hatin ragihandin, hay pê hatin xistin, hatin agahdarkirin


bildirim

teblîx (daxuyaniya ku bi nivîskî tê kirin)

îxbarname (kaxizê ku danezan pê tê kirin)


bildirmek

Olayı hemen kocasına bildirdi.

Sınav sonucunu mektupla bana bildirin bi nameyê.

Min ji encama ezmûnê agahdar bikin. / Encama ezmûnê bi nameyekê bi min bidin zanîn.


bildiğini yedi mahalle bilmez

her diranekî (yekî) salekî hatin (ji bo kesê xasûk û pir zane)


bildiğini yapmak

a xwe kirin, bi ya xwe kirin, a weka (an jî mîna) xwe kirin


bilek

ayak bileği


bilek gibi

wekî gurzekê, bi qasî gurzekê (ji bo gurbûna por û avê)


bilek gücü

qeweta dest, bi qeweta destan, qeweta mil


bilemek

bıçağını iyice bile


bilerek

bi zaneyî, ji qazî ve, bi zanebûn, bi zankî, bi qest, mexsûs, qesdanî, bi zanayî


bileyici

tûjker, hêsanker, sûker (kesê ku alavên bibir disû)


bilezik

bazind (bazinên ku mirov dixin destê xwe)

hilte (xeleka ku dişibe bazin û mirov wê dike devê boriyan)

xelek, kelemçe (xeleka ku serê wê vekirî ne û mirov di cihê wekî pîstonê erebeyê de bi kar tîne)


bileşik

su bileşik bir maddedir


bileşim

suyun bileşiminde oksijenle hidrojen vardır


bilfarz

ferz bikim, em bibêjin ku, em wisa bipejirînin ku


bilgi

zandarî, zanyarî, haj, melûmat (navê hemû prensîp, diyarde û rastiyên ku aqlê mirov digihîjê)

salox, saloxî, zanîş, pêzanî (agahiya (melûmata) ku bi riya lêgerîn, lêkolîn, hînbûn û çavdêriyê hatiye bidestxistin)

babası ailelerinin geçmişi hakkında bir çok bilgi vermişti

zanîn (berhema ramanê ya xebitîna zekaya mirov)

zanebûn, agahî (ramanên sereke ku zêhna mirov bi wan serwext dibe)


bilgi edinmek

saloxî bi dest xistin, agahî bi dest xistin


bilgicilik

sofîzm (di felsefeya Yewnana Antîk de rêbaza rexnegiriyê)


bilgilendirme

agihandin, agahdarî, haydarî, zandarî, zanmendî, zanîşwerî


bilgin

zana, zorzane, alim (kesê ku der barê mijareke zanistî de xwedî agahiyeke pir


bilgiyazar

aletê ku bi pergala elektronik tîprêziyê dike


bilgiç

zana (ji bo kesê ku nezan in lê xwe wekî kesê zana didine diyarkirin)


bili bili

tû tû, cû cû (ji bo gazîkirina mirişkan)


bilim

zanîn, agahî (zanîna metodîk û sîstematîk)


bilim kurgu

xeyalê zanistî (berhemên ku bi riya daneyên zanistî û xeyalî tên afîrandin, mîna çîrok, roman û fim)


bilimcilik

zanyarî (warekî felsefeyê ku tenê giringî dide azîna zanistî)


bilincine varmak

bîr birin (tiştekî), bîra (tiştekî) kirin, serwext bûn


bilinemez

nayê zanîn, tiştê ku bi aqlê mirov nayê zanîn


bilinmez

ne zaman geleceği bilinmez


bilinç

hişmendî (çalakiyên civakekê yên derûnî)


bilinçlendirmek

hişyar kirin, bîrewer kirin, serwext kirin


bilinçli

bîrbir, bîryar, hişber, têgihîştî (kesê ku hay ji çalakiyên xwe heye)


bilinçlilik

bîrbirî, hişyarî, bîryarî, bîrewerî, têgihîştîbûn (hay ji çalakiyên xwe hebûn)


bilinçsiz

nebîrbir, bîmebir, nebîrewer, nefama, xeşîm


bilinçsizlik

nebîrbirî, bîrnebirî, nebîrewerî, nefamatî, xeşîmî


bilir bilmez

günde belki yüz defa, bilir bilmez hep yapardım


bilistifade

jê kelk girtin, jê sûd girtin, jê sûd wergirtin, jê istifade kirin


bilmece

qinik, çistan, kelemamik, tiştanok, pêderxistinok, tiştik, têderxistinok, apik


bilmeden

bilmeden bu işe giriştim


bilmiş

jîrik, aqilmend (kesê ku xwe wisa dibîne)


bilmukabele

hürmetler ederim Bilmukabele


bilurlu

belordar, bibelor (madeya ku tê de belor heye)


bilvasıta

bi wesîteya (yekî), nerasterê, neyekser, nerasterast


bilâ

bê, bîle (ev ji zimanê Erebî ye ku di hinek peyvan de tê bikaranîn wekî bîlesebeb)


bilâvasıta

bêamraz, bêwesîte, yekser, rasterê, rasterast


bilûriye

belorîn (tiştê ku ji belorê hatiye çêkirin)


bin bilsen de bir bilene danış

bi dinyayê bişêwire dîsa bi aqilê xwe bike, bê westayekî neçe çiyayekî


bin bir

buraya günde bin bir insan gelip gidiyor


bin dereden su getirmek

di ber (yekî) dan, li ber (yekî) geriyan


bin işçi, bir başçı

yek hêja ye hezarî hezar ne hêja ye yekî


bin kat

hezar qat, hezarê bi hezaran, sed car, sed qat

bu ev bin kat ondan daha iyi


bin tarakta bezi olmak

pêçiya (yekî) di her qulî de bûn, tu kîjan kevirî bilind dikî di binî de ye


bina etmek

düşüncelerini ne üzerine bina ediyorsun?


binaenaleyh

ji ber vê yekê, li ser vê yekê, ji bo vê/vî


bindiği dalı kesmek

guliyê binê piyê xwe birin, axura xwe xera kirin


binek

hey (yê siwariyê, tiştê ku ji bo siwarbûnê hatiye veqetandin, bi taybetî jî hesp)


biner

Kesê sêyemê yekjimar di dema firehê erênî de ji lêkera binmek.


biner biner

onlara biner biner ver


bıngıldak

şelik, nermik, nermika serî (nermika serê zarokan ku piştî hatina dinyayê di nava


bini

bu hayvan biniye gelmemiş

çîte (ji bo ku gava qanatê deri dolap û tiştê wisa tê girtin valahî di ber de dimîne û çîteyek li sere xistin)


bini bir paraya

hezare (yekî) kirin pereyekî, hezarê (wî) bi pereyekî)

küfürün bini bir paraya


binicilik

siwarî, siwarbazî (ji bo spora siwariyê)


binit

textê ku bi çavik ku girikên hevîr dikine


biniş

cil û bergê ku di alaya siwarî de tê lixwekirin

cube, cubeyê ku erkedarê perwerdehiyê yên universiteyê li xwe dikin


binişmek

li hev siwar bûn, hatin ser, çûn ser hev


binlik

binlik kağıt para

hezarek, hezarlibî (tiştê ku hezar libên wî digel hev e)


binmek

siyar bûn (ji bo ku gava yek derdikeve ser tiştekî bilind an jî heywanekî û lingên xwe pê de berdide)

siwar bûn (ji bo çûna cihekî, rêwîtîkirina bi amyaran (bi tren, otobus û balafiran)

lê siwar bûn (ji bo xweş ajotina amyar an jî ajelekê)

ata iyi biniyor

damar damara binmiş

mazota yüzde on bindi

bi ser ve bûn, hatin ser (tiştekî), lê zêde bûn

bir de posta masrafı masraflarıma bindi


biperva

bêperwa, bêtirs, netirs, bêfikare, çav sor


bir alay

bir paragraf yazıda bir alay yanlış çıktı


bir an önce

bir an önce gelsin, yoksa bizi göremez


bir araba

erebeyek (ji bo êzing, rêjû û tiştên wisa)

bir araba kömür aldık, yetmedik

kadın sonunda bana bir araba cevap verdi


bir arada

di zik hev de, pevre, digel hev, li nik hev, li cem hev, li ba hev


bir araya gelmek

hatin cem (nik an jî ba) hev, li hev civîn, bi ser hev de hatin


bir araya getirmek

anîn cem (nik an jî ba) hev, li hev civandin, li hev kom kirin


bir avuç

bir avuç buğday

burada bir avuç muhacir kalmış


bir ayağı çukurda olmak

piyê (yekî) li hafa gorê bûn, lingekî (yekî) di gorê de bûn


bir ağızdan çıkan bin dile yayılır

gotin ji nav diranekî derdikeve dikeve nava sî û sê sinceqan


bir aşağı bir yukarı

Ali sokakta bir aşağı bir yukarı geziniyordu


bir baba dokuz evladı besler, dokuz evlâd bir babayı beslemez

dê ber bi ewlad ewlad ber bi çiya ve, li hêviya hev hiştin û li aziya Xwedê man (ji ber pîr bûn a ewladan li aziyê mayîna dê û bave)


bir bakıma

kadın bir bakıma kocasının Öğretmen oluşuna sevinmiyor


bir baltaya sap olmak

onca senedir sen hâlâ bir baltaya sap olamadın


bir ben, bir de Allah bilir

nasıl geçindiğimizi bir ben bir Allah bilir


bir boy

bir boy gidelim, bakalım ne çıkar


bir daha

bir daha isteme

bir daha mı, tövbeler tövbesi


bir daha yüzüne bakmamak

êdî li hev nihêrtin, êdî hew be li rû û rûçikê hev nihêrtin, a (me) û (wê) qedîn (ji bo jê xeydanê)


bir dalda durmamak

qeys û qab ji (yekî) re tune bûn, bêqeys û qab bûn


bir damla

bir damla su bile yok

piçikî, çîçikî, biçîçikî (ji bo zarokên pir biçûk)

bir damla çocuğun yaptıklarına bak


bir de

sen, o, bir de ben

hema, dîtina ku min dît, ez çi bibînim, min bala (dêhna) xwe dayê

bir de ne göreyim, karşımda

bir de öyle demişim ne çıkar


bir dediği bir dediğini tutmamak

gotineke (yekî) li gotineke (yekî) nenihêrtin, gotinek li gotinekê nenihêrtin


bir dediği iki olmamak

gotina (yekî) nebûn du gotin (ji bo bicihhatina daxwazên yekî)


bir dediğini iki etmemek

gotina (yekî) hilnanîn û dananîn (tafilê bi gotina yekî kirin)


bir defalık

ji bo carekê, ji bo neqilekê, ji bo careke bi tenê

bir defalık un kalmış

bir defalık için sana odun veriyorum


bir deli kuyuya taş atmış kırk akıllı çıkaramamış

xerakirin rihet e avakirin zor e, kela ku jin xera bike, avakirina wê zor e


bir deri bir kemik kalmak

bûn çerm û hestî, çermê (yekî) li ser hestî man, man çerm û hestî, (yek) di hev de bihurîn (ji bo pir jar û lewazbûnê)


bir dikili ağacı olmamak

deviyeke (yekî) tune bûn (ji bo bêmal û milkbûnê)


bir dirhem

bir dirhem aklı yok


bir dirhem bal için bir çeki keçiboynuzu çiğnemek

pirça kerê dan ser pişta dehşikê, kar û zirara (yekî) tê de hev dernexistin


bir dudağı yerde bir dudağı gökte

ne li hev, nexweşik, kirêt, kesê ku nexşên (wî) ne li hev in


bir el

bir el ateş etti


bir el bir eli yıkar, iki el yüzü yıkar

dest dest dişo vedigere rû dişo, kevirê hûr û gir bi hev disekinin (car heye ku mirovek bi tena serê xwe nikare karekî bike, pêwistiya wî bi alîkarekî çêdibe)


bir elden

ji destekî (tiştên ku ji aliyê eynî kesî ve hatiye çêkirin)


bir elin sesi çıkmaz

destê vala şêrê Alî be deng jê nayê, destê vala deng jê naçe, destê tenê deng jê nayê

dest dan hev, avêtin ber hev (ji bo bi zibare kirina karekî)


bir elinin verdiğini öbür elin duymasın

te bi vî destî da bila destê din pê nehise


bir elmanın yarısı o, yarısı bu

tu dibêjî qey te hêk (an jî sêv) di nav de kiriye du cihan, tu dibêjî qey eynî hêkek (an jî sêvek) bûne te ew di nav de kiriye du cihan (ji bo kesên ku dişibin hev tê gotin)


bir evcikli

riwekên ku kulîlka wan a nêr û mêtiyê ne li ba hev e, lê li ser kokekê ye; mîna gûz û bindeqê ku çawa cotik digirin


bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır

qencî hêkek (an jî sêvek) be jî nayê jibîrkirin


bir gömlek fazla eskitmiş olmak

kirasek ji (yekî) bêhtir qetandin (ji bo biemirbûn û tecrûbebûnê tê gotin)


bir göz gülmek

kenogirî bûn (ji bo rewşa ku ken û girî bi hev re ye)


bir gözeli

tekşaneyî, yekhucreyî (ajel an jî riweka tekşaneyî)


bir günlük beylik beyliktir

rojek jî rojek e (ji bo demeke kina ku li xweşa mirov diçe)


bir ipte iki canbaz olmak

serê du beranan di dîzekê de nabin (an jî napijin), li textê kîşwerekê du padîşah nabin


bir işaretine bakmak

li ser bar bûn, li çavkirina (yekî) nihêrtin


bir karış

bir karış boyu var

bir karış toprağımız var


bir kaşık suda boğmak

ku (yekî) berdin (an jî bihêlin) dikare (wî) bi diranan bixeniqîne


bir kere

bir kere o yalancı

carek, neqilek kerecik careke bi tenê, doreke bi tenê, neqleke bi tenê


bir kızı bin kişi ister, bir kişi alır

qîz sêva sora li darê ye her kes gopalê xwe diavêjê êdî ka bû nisîbê kê ye, bûka ser hespê ye, kes nizanê qismeta kê ye


bir kulağından girip öbür kulağından çıkmak

guhek kirin serad yek kirin bêjing, li vî guhî dixe di guhê din de derdixe


bir köroğlu ayvaz

evde iki kişiyiz, bir Köroğlu bir Ayvaz


bir nefeste

li bêhnekê (navbemedana ji bo xwarina xurik û vexurikan)


bir olmak

baba oğul bir olup beni dövdüler


bir paralık etmek

beni el aleme bir paralık ettiniz


bir parmak

bir parmak bal ver de, tadına bakayım


bir sıkımlık canı olmak

pir jar û lawaz bûn, wekî çêlika hechecikan, lepek can bûn, ruhê kulmekî tê de bûn


bir sözünü iki etmemek

gotina (yekî) nekirin du gotin, gotina (yekî) li erdê nehiştin, jê re nana nekirin, nanakirin jê re tune bûn


bir sürü

düğünümüze bir sürü insan gelmişti


bir tahtada

kadının ilk istediği parayı bir tahtada sayıyorum


bir taşla iki kuş vurmak

bi kevirekî du teyr kuştin, bi tîrekê du nîşan hildan, lêlê kirin lolo jê re hatin


bir tuhaf olmak

ji xwe re êceb man, ji xwe re heyirî man


bir türlü

Gelsem bir türlü gelmesem bir türlü.

Bir türlü onu ikna edemedim.


bir varmış bir yokmuş

hebû, tune bû (ji bo tiştekî ku hebe û mirov bala xwe bidê ku wayê tune ye)


bir yakadan baş çıkarmak

li ser yek kevçî û kodikê bûn (ji bo lihevkirina kesên malê)


bir yana

ondan bizi, Azrail bir yana, kimse vazgeçiremez


bir yana dünya bir yana

(tiştek an jî kesek) li aliyekî dinya tev li aliyekî


bir yastığa baş koymak

serê wan bi hev re li ser balîfekê bûn, serê xwe bi hev re bi yek kirin (ji bo jin û mêr)


bir yaşına daha girmek

deh sal ji emrê (yekî) çûn (ji bo heyretmayîna ji tiştekî re)

hırsızın o olduğunu öğrenince, bir yaşıma daha girdim


bir yer kazan biri kepçe

(cihek) ser û binê hev kirin, (cihek) li hev xistin, qul bi qul lê gerîn

Amed kazan ben kepçe, üç gün onu aradım


bir yığın

dêşek, tibabek, ecêbek, dinyayek, ewqas, ev çend

bir yığın sorun içinde bir de senle ilgilenemem


bir yol tutturmak

herkes kendince bir yol tuturmuş gidiyor işte


bir yönüyle

ji seriyekî ve, ji hêlekê ve, ji aliyekî ve


bir âlem

bu köy bir âlem


bir çekirdek yeri kalmamak

bi qasî misqalekî cih nemaye (ji bo tîşten ku tam di rnezîna hev de ne)


bir çenekliler

yektelaşî, famîleya riwekên yektelaşî (familyeya riwekan ku tovê wan ji yek telaşî tê pê)


bir çenetli

tekmalikî (mêweyên ku li ser wan tenê qaçilek heye, xwedî tek malikekê ne)


bir çift söz

sana bir çift sözüm olacak


bir şey sanmak

ben de seni bir şey sanmıştım


bir şey söylemek

tiştek gotin (ji bo destnîşankirina tiştekî)


bir şeye benzememek

bi kêrî tu tiştî nehatin, naşibe tu tiştî (ji bo tiştê ku di rewşeke bêxêr de ye)


bir şeyi çözmek

binê tiştekî derxistin, hela (tiştekî) kirin


bir şeyler, bir şeyler

kin lê xistin, kurt birîn (ji bo hîn bêhtir aşkerenekirinê tê gotin)


bira mayası

cureyeke kimê ya ku li ser rûyê bîraya meyandî kom dibe

cureyek hevirtirşê (çi hişk, çi nerm) ku hevîr dipişpişîne


bırakılmak

hatin hêlan, hatin terkandin, hatin terkkirin


bırakışmak

ji ber hev rabûn, ji ber hev vekişîn, şer rawestandin, agirbest kirin, agirbiran kirin


bırakma

hiştin, hêlan, hêliştin, terkandin, terkkirin, şemirandin, devjêqerîn, devjêberdan


bırakmak

berdan (ji bo tiştê ku mirov êdî nikaribe di destê xwe de bigire)

kediyi buraya bırak

hêliştin, hêlan (ji bo ku mirov karekî bihêle demeke din)

gezmeyi haftaya bıraktık

acaba eldivenlerimi nereye bıraktım

silah bıraktılar

masayı yerinde bırak

hêlan (ji bo ku mirov tiştekî di dest xwe de bigire, jê hilîne)

paranın bir kısmını bırak

hêlan (hiştina berpirsiya tiştekî ji yekî re)

bu işi artık ben sana bırakıyorum, bütün sorumluluk sende

bırakın ben gideyim

saçlarını omuzuna bırakmış

hêlan (ji bo kese ku bimire, an jî veqete û li dû xwe tişt mişt bihêle)

karısına çok mal bıraktı

dev jê qerîn, dev jê berdan, terikandin, terk kirin, şemirandin (gava ku yek dev ji kurm û xûyekî xwe an jî karekî xwe berde)

sigarayı bırakacak mısın?

dev jê qerîn (êdî bi tiştekî mijûl nebûn)

bu meseleyi bırakalım

berdan (ji bo dirêjkirina, por, rî û simbêl)

Azadı gördün mü, sakal bırakmış

berdan (ji bo azadkirin û serbestkirina kesekî an jî tiştekî)

kafesteki kuşu çoktan bırakmış

berdan (ji bo ku gava jin û mêr hev berdidin)

adam karısını bırakmış

hêlan (di rewşeke xerab de hiştin û çûn)

beni yolda bırakmayın

öğretmen üç tembel çocuğu sınfta bıraktı

dan (di dema bazarkirinê de li hev kirin)

parça başına sana bir milyona bırakabilirim

eşyamı size bırakıp gideceğim

çocuklarımı evde bıraktım

dan destê (yekî) (ji bo ku gava yek mafê xwedîbûna malê xwe an jî tiştekî xwe ji yekî din re bihêle)

arazisini muhtara bırakmış

masanın naylonu bırakmış

iz bırakmış

bırak Allahını seversen


bıraktırmak

dan berdan, dan hîştin, di cih de dan hîştin


biralık

ê bîrayê (tiştê ku di çêkirina bîrayê de tê bikaranîn)


birazcık

piçikek, biçîçikî, piçikokek, çîçikek, hindikek, hinik, hevkî


birazdan

qederek bi şûn de, qasek bi şûn de, weşek bi şûn de, kêliyek bi şûn de, bîskek bi şûn de


birbiri

hev, hev û din, êk û din, hevdû, êkdû, lêk

birbirlerinin yüzüne baktılar

birbiri ardınca on kişi geldi


birbirine düşmek

ji hev çûn, bi hev ketin, bi hev û din ketin, pev ketin


birbirine girmek

bi hev girtin, berê (wan) ketin hev, bi hev û din ketin, bi hev ketin, bi nava hev ketin

li hev qelibîn,li hev ketin (ji bo ta - ben û tiştên wisa ku li hev dikeve û mirov bi zorekê ji hev dike)


birbirine katmak

(wan) berî hev dan, berê (wan) kirin hev, (wan) ji hev kirin


birbirini perişan etmek

hev perişan kirin, hev bêlezet kirin, malik li hev xera kirin


birbirini yemek

hev û din xwarin, hev xwarin, êk du xwarin

birbirimizi yiyecek zaman değil çocuklar


birbirinin ağzına girmek

devê (wan) di devê hev de bûn (ji bo kesên ku ji hev hez dikin, bêyî hev naqedînin)


birbirinin ağzına tükürmek

tû kirin devê hev û din, tif kirin devê hev (ji bo kesên ku li ser bûyerekê, mijarekê ramana wan mîna hev e)


birbirinin gözünü oymak

hev hêran, hev û din hêran (ji bo kesên ku qet li hev û din nakin)


birbirinin gözünü çıkarmak

çavê hev derxistin, hev pelaxtin, çavê hev û din derxistin (ji bo pevçûna ji dil û can)


birden

yekser, tevde, pevre, di derbekê de (tev di carekê de)

hepsi birden güldüler

Birden kalkıp üzerime geldi.

Birden içeri girip tuvaletin yerini sordu.


birdenbire

pêre, ji nişkav de, lepira, ha dît, a ku dît

birden bire bulunduğumuz odanın kapısı açılıverdi


bire bin katmak

pê ve danîn, kirin serê, biçûk bûn heycar mezin kirin (ji bo mubalexekirina tiştekî) (ilâç)


bire bir vermek

bu tarlamız bire on veriyor


birer

onlara birer şeker ver


birer birer

parmağıyla ağaçlan birer birer saydı


birer ikişer

güvercinler trenin sesinden ürküp birer ikişer uçmaya başladı


birey

takekes (heyîna nerazber ku dikeve nava çarçoveya cureyekê man


birey üstü

dereferdî (tiştê ku ji derî hiş û bîra ferdekî ye)


bireyci

ferdparêz, îndîvîdualîst (kesê ku ji aliyê takekesiyê ye)


bireycilik

takekesîtî, ferdparêzî, îndîvîdualîzm (sosyolojî)


bireyleştirmek

ferdî kirin, îndîvîdualîze kirin (tiştekî ku mirov bike xweserî takekesiyê)


biri eşikte biri beşikte

yek li hil e yek li mil e, yek di zik de pilewile (ji bo kesên ku pir zariyên wan hene, çi biçûk çi mezin)


biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar

hinek bixwin, hinek lê binêrin wê qiyamet li serê me rabe


birisi

ben yalancının biriyim

ağaçta sanki birisi vardı


birikim

danehev (tevahiya tiştên ku di encama çavdêrî û ezmûnan de hatiye bidestxistin)

danehev (pêvajoya çandî û geşanî ya civakan)


birikinti

komik, gult, kurtik (ev ji bo çalikên ku av tê de civiyaye); tiştên ku ji xwe ber li hev civiyaye, kom bûye

su birikintisi


birikmek

kapının önünde binlerce insan birikmişti

li hev kom bûn, li hev civîn, li hev hêwirîn


biriktirmek

berhev kirin, pergihandin (ji bo li hev komkirinê)

Zehra aldığı bütün paraları biriktirmiş ve annesine vermişti


birim

uzunluk birimi metredir


birimler bölüğü

tofa hejmaran (ji yekê hetanî neh sed û not û nehan)


birinci

yekemîn (ji aliyê dem, cih û dorê ve kesê an jî tiştê ku beriya yên din tê )

yekemîn, pêşîn (kesê ku ji aliyê girîngiyê ve beriya yên din e )

zar qaçilê mêweyan, qalikê der ê mêweyan


birinci çağ

serdema pêşîn, paleozoîk (serdemeke nêzikî sê sed milyon salî ya rûyê erdê)


birine göstermek

nîşanî (yekî) dan, nîşî () kirin, ray (yekî) dan


birine kin gütmek

kîn pê re kişandin, pê re kîn kudirandin


birinin adına

halk adına


birinin ağzına bakmak

li devê (yekî) nihêrtin (tevgerîna bi gotina yekî)


birinin üstüne türkü çağırmak

li ser (yekî) stran gotin, li ser (yekî) kilam strîn


birkaç

ölünün üzerine birkaç kürek toprak attı

birkaç zamandır hep bunu düşünüyorum

okuldan çıkarken birkaçımızı yakaladılar


birleşik

yekgirtî, hevedudanî (ev ji bo rêziman e)


birleşilmek

hatin ba hev, hatin nik (an jî cem) hev, tevî hev bûn


birleşim

pevcivan, lihevcivan, lihevrûniştin, pevrûniştin

cotbûn (ji bo ajela nêr û mê ku radibin ser hev)


birleşmek

tevî hev bûn, gihiştin hev, gihiyan hev, yek bûn, bi yek bûn (ji bo kes an jî tiştên ku ji hev cuda bin û bêne cem hev)

örgütler birleştiler

ikisi birleşince sen seyret gırgırı

li hev kirin, li hev hatin (ji bo kesên ku ramanên wan li hev dikin)


birleşmiş

birleşmiş milletler


birleştirici

pêkhêner (kesê ku tişt an jî kesan tîne ba hev)

pêkhêner (tiştê ku dudo an jî, ji bêhtirîn tiştan tîne ba hev)


birleştirme

tevîhevkirin, pevgihandin, pevgihîştandin, anînbahev

avêtina ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin)


birleştirmek

tevî hev kirin, bi yek kirin, gihandin hev, gihîştandin hev, anîn ba hev, hatin ba


birleştirmişsin

avêtin ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin)


birli

as (di lîstikên iskambil û domînoyê de kaxiz an jî pûla ku nimareya yekê li serê ye)


birlik

Tanrının birliğine inanır

yeklibî, yekêk (tiştê ku tenê hebekê hiltîne)

birlik cezve

milletimizin birliği çok önemlidir

dilbirliğini sağlamak

yekîtî (komeleya ku ji bo parastina berjewendiyên civatekê hatiye sazkirin)

yazarlar birliği

askeri birlik

yekmend (notaya xwediyê nirxa herî mezin)


birlikte

bi hev re, pevre, pêkre, vêkre, beranber, têkre, bi hev û din re, bi hev dû re, tevî hev

kitabınızı birlikte getirdiniz mi?


birlikte olmak

tevî (yekî) razan (raketin) (ji aliyê cinsî ve)

pê re gerîn (ji bo têkiliya di navbera jin û mêr de)


birliktelik

pevrayî, hevrayî, pevratî, hevratî, pevretî, pevratî, pevrebûn, pêkvehî, ligelhevbûn


birlikten güç doğar

yek yek e dudo komek e, dudo bûn yek ê din bû çêlek


bisikletçi

bisîkletajo (kesê ku spora bisîkletan dike)


bit kadar

wekî moriyekê, mîna morîkeke hûr (ji bo tiştên pir hûr û biçûçik)


bitap düşmek

ji pertav ketin, ji hal de ketin, ji xwe de ketin


bitaraflık

bêalîbûn, alînegirî, bêlayenî, bêterefbûn, bêterefî


bitek

bu bitek topraklar


biteviye

sereqet, bêatlebûn, bêaetlehî, tim û daîm


biti kanlanmak

rişkên (yekî) fetiqîn, rişkên (yekî) bûn nûtik, nûtikên (yekî) bûn spî (ji bo kesê ku ji xizaniyê xelas dibe û paşê zengîn dibe)


bitim

qedan, kutayî, kutasî, xelasek, xelasok (ji bo karê dawîlêanîna tiştekî)


bitirilmek

hatin qedandin, hatin xelaskirin, hatin redkirin, hatin kutakirin


bitirim

devera ku lê qumara bi navê barbûtê tê leyîstikandin, mîna qehwexane, qumarxane


bitirimci

kesê ku qumara bi navê barbûtê dide leyîstikandin (argo)


bitirme

qedandin, redkirin, kutakirin, xelaskirin, tevakirin


bitirmek

xelas kirin, red kirin, kuta kirin, teva kirin

işimi bitirdim

ji pertav xistin, bêhal xistin, ji qidûm xistin, ji hal xistin

onu bitiren savaş cephesiydi

bu içki beni bitirdi


bitirmiş

ferzan (kesê ku di warekî zanistî an jî yê din de ferzane bûbe)

zana, çavekirî (kesê ku guhê wî dilibite) (argo)


bitiş

oyunun bitişinden sonra bize gel


bitişik

pêve, pevve, li rex hev, rexhev, li tenişta hev, li kêleka hev, bi hev ve

bitişikteki oda


bitişiklik

pêvetî, pêvebûn, lirexhevbûn, likêlekhevbûn


bitişken

pêvekî, îltîsakî (zimanê ku gava te kişandin û qertav pê ve tê kirin, rayek û gewdeya wê nayê guherandin)


bitişken dil

zimanê pêvekî (mîna zimanê Tirkî, Macari û Moxolî)


bitkici

xweykerê riwekan, kesê ku riwekan xwedî dike


bitkimsi hayvanlar

ajelên riwekokî (ku di şeklê riwekan de ne mîna mercan û singêr)


bitkin

hicinandî, ketî, jihalketî, jipertavketî, jiqudûmketî


bitkin düşmek

hicinîn, ketin, ji çokan (an jî qudûman) ketin


bitlenmek

bir görseydin, felaket bir şekilde bitlenmişti


bitli

bispî (kes an jî tiştê ku tê de spî hene)

qerpal, gemarok, qirêjok (kesê ku xizan û qirêjokî ye)


bitli kokuş

kufteqirêj, pîsa qerpalî, pîsa genî (bi henekî, ji kesên şamoşewlo û qirêjokî re tê gotin)


bitme

qedîn, redbûn, kutabûn, tevabûn, xelasbûn


bitmek

qedîn, red bûn, xelas bûn, teva bûn, sax bûn

dün akşam param bitmişti

gihan serî, sergihayî bûn, bi encam bûn, dawî lêhatin, tewaw bûn, temam bûn, qedîn, xelas bûn

konuşmalar bitmiş, sıra seçime gelmişti

neman, xera bûn (ji bo hêjar û lewazbûnê, bêhalbûnê)

kız ben sana bitiyorum

hêşîn bûn, şîn bûn, hatin, lê hatin (ji bo riwek, por, mû, diran û tiştên wisa)

saçları çok çabuk bitti

saçı bitmiyor

bir de baktım ki karşımda bitivermiş


bitmek tükenmek bilmemek

dawî lê nehatin, neqedîn, xelas nebûn, kêm nebûn

bitmez tükenmez veya bitip tükenmez


bitpazarı

pazara kevnefiroşan (bazara ku tişt miştên kevn û sîkevnk lê tên firotin)


bıyık

güzel bir bıyığı var


bıyık altında gülmek

di binê simbêlan de kenîn, di bin simbêlan re bişirin


bıyıklanmak

simbêlê (yekî) çêbûn, simbêlê (yekî) hatin, simbêlê (yekî) avêtin, simbêl tije kirin, bi simbêl bûn


bıyığı balta kesmez olmak

şûr simbêlê (yekî) nebirîn, çavê xwe ji şêr neniqandin


bıyığı ele almak

simbêl tije kirin (ji bo kesê ku êdî tam bûye xort)


bıyığı terlemek

simbêlê (yekî) hê nû bûtik bûn, simbêlê (yekî) hê nû xwê dan (an jî xwêdan dan), simbêl avêtin ser lêvan


bıyığını silmek

simbêl badan (ji bo kesê ku karê wî ketibe rê û miradê wî hatibe cih)


biyo

biyo (di çêkirina peyvan de tê bikaranîn û wateya jînê dide/


biyosfer

biyosfer (herêma rûyê erdê ku lê jiyan heye)


biz attık kemik diye, el kaptı ilik diye

Guhartoyeke biz attık kemik diye alem kaptı ilik diye.


biz kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz

Guhartoyeke biz kırk kişiyiz birbirimizi biliriz.


bize de mi lolo?

qey tu ji me jî vedişêrî, tu qey ji me re jî nadî gotinê


bizimki

ê me, ew (gava jin navê mêrên xwe hilnadin wisa dibêjin) c


bizmut

bîzmût, elementeke ku hejmara wê ya atomê


bizon

gamêşa kûvî, bîzon (gakûviyên ku li Amerîkayê dijîn)


bıçak atmak

hedefe bıçak attı

adama bir bıçak attı ve kaçtı

(yek) xistin bin kêrê, (yek) kirin binê kêrê (emeliyatkirin)


bıçak gibi kesmek

wekî devê kere birin, wekî devê cilêtê birin


bıçak gibi saplanmak

wekî gule (yekî) girtin (gava ji nişka ve jan, êş û sancî tên mirov)


bıçak sırtı

düşmanımla karşılaşmama bıçak sırtı kalmıştı


bıçak yarası onulur, dil yarası onulmaz

rihet dibe cihê xenceran rihet nabe cihê xeberan


bıçak çekmek

kêr lê kişandin, lê dan kêrê, lê kêr kişandin


bıçaklamak

kêr lê xistin, kêr lê dan, dan ber kêran (bi kêrê birindarkirina yekî)


bıçaklanmak

hatin kêrkirin, bi kêran lê hatin xistin


bıçakçı

kêrker, kêrsaz (kesê ku kêr û alavên bibir çêdike)


bıçakçılık

kêrkerî, kêrsazî (çêkirina kêr û alavên bibir)


bıçağa gelmek

hema mabûn bi kêran biçûna hev, hema mabû bi kêran li hev bixistana


biçer bağlar

makîneya ku hem diçine û hem jî girê dide


biçer döver

makîneya dirûnê, makîneya çinînê, makîneya dirûn û gêreyê


bıçılgan

birîna har, birîna dijwar, birîna azirî (ku her diçe zêde dibe û lê diçêre)


biçilmek

biçilmiş kaftan


biçim

teşe, kêsim, şimşat, qidûm (insanlar için)

dirûv, dirf, şekil, lewn, kêrsim, êsk, fesal, şêwe, eles (xuyanga derve ya tiştekî)

Bu odaya bir biçim vermeli.

şekl (ji bo tiştê di manendê tiştekî de)

Rubai ve beyt birer şiir biçimidir.

Buğday biçim zamanı wexta.


biçimci

şêweperest, şêweparêz, teşeperest, teşeparêz, şekilperest, şekilparêz


biçimcilik

şêweperestî, şêweparêzî, teşeperestî, teşeparêzî, şekilperestî, şekilparêzî


biçimlemek

teşe dan (tiştekî), şekil dan (tiştekî), kirin teşeyê (tiştekî)


biçimlendirilmek

hatin teşedan, hatin şêwandin, hatin şekildan, hatin fesaldan


biçimlendirmek

teşe dan, şêwandin, şêwedan, şekil dan, fesal dan


biçimlenme

teşegirtin, şêwegirtin, fesalgirtin, şekilgirtin


biçimsiz

tişabet, bêeles, bêfesal, bêşêwe, bêkêrsim


biçimsizlik

bêteşeyî, bêteşetî, bêfesalî, bêşêwetî, bêkêrsimî


biçkici

kincbir (kese ku kincan li gorî modele dibire)


bıçkınlaşmak

qubede bûn, qubedetî kirin, mêrxasî kirin


biçme

dirûn, dirûtin, çinîn (ji bo giya, dexl û hwd)


biçmek

birîn, kişandin, xîzar kirin, mişar kirin, vebirîn

tahta biçmek

jê kirin, fesilandin (ji bo birîna kincan, pot û pertalan)

lê reşandin, dan ber guleyan, remî kirin


blokaj

manîbûn, astengkirina tevgera (yekî an jî tiştekî)

blokaj (gava ku mirov kevirên tûj li serserkî dike axê û paşê serê beton dike)


bloke

bloke, desteserkirî (tiştê ku bikaranîna wê hatiye astengkirin, hatiye desteserkirin)


bloke etmek

desteser kirin (ji bo nehiştina bikaranîna tiştekî)

jê re bûn manî (ji bo welatê ku di şer de ye û mirov jê re bibe asteng ku bi welatên din re têkilî deyne)

top girtin, bloke kirin (di futbolê de girtina topê ji hêla kalevan ve)


bloklaşmak

bûn blok, di nav xwe de blok çêkirin (ji bo dewletan ku yekîtiyek di nav xwe de çêdikin)


bloksuz

bêblok (ji bo welatê ku bi cihekî ve negirêdayî ye)


blucin

blûcîn (cureyek qumaşî ji pembû yê hêşîn)

blûcîn (cil û bergê ku ji vî qumaşî hatiye çêkirin)


blöf

blöf (di lîstika îskambîlê de, xapandina kesê li hemberî xwe)


boagiller

famîleya boayan (marên bêjehrî, ku beriya nêçîra xwe dabelînîn, pêşî xwe li wan dilefînin, difetisînin an jî dipelêxin)


bombalatmak

dan bombekirin, dan bombebarankirin, pê dan ber bombeyan


bocalamak

bi zorê çûna keştiyê li dijî bayê, xwe li ber bayê negirtina keştiyê

tewş bûn, tê de şaş bûn, tê de man, li hev gêj bûn, şaşomaşo bûn (ji bo rewşa kesekî ku nizane wê çi bike û şaşomaşo bibe)


bocalatmak

li hev gêj kirin boçi ereboka destan ku du tekerên wê hene


bocuk

cejna jidayikbûna îsa (ku ji hêla Ortodoksan ve tê pîrozkirin)


bocuk domuzuna dönmek

bûn wekî wehşekî, bûn mîna xinzîrekî (ji bo têr qelewbûnê)


bodrum

bindav, kapang, binolî, jêrzemîn, zemîn, serdav, bodrûm


bodrum gibi

eynî koxik, wekî koxik (odeya ku tavê nabûne û nizm e)


bodur

esûsekî, kurûsekî, kurkupe, huldumhuldumî, bûcirkî (tiştê kinik, qut, bejnkinik, ku telê wan li gorî berahiya wan kin e)


bodur kalmak

esûsekî man, kurêsekî man, bûcirkî man (ji bo kes û tiştên ku tele wan kinik dimîne)

bizim çocuk bodur kaldı


bodur pas

korik (cureyeke kime ye ku bi piranî li ceh dikeve) (Puccinia hordei) (botanîk)

korik (nexweşîna ku ji ber korikê li ceh dikeve)


boduç

kodik, cêrê darîn (cêrê ku ji dar hatiye çêkirin)


bohem

bohem (kes an jî civata ji der dora wêje û hunere ku hesabê paşiya xwe nakin, xema tiştekî naxwin û jiyaneke derbeder)


bohça

boxçe, ober, oberik, boxçik, bexçik, buxçe, çar (ji bo ya ku mirov kin mincên xwe dikê)

kûtik (kûtikê titûnê, ku ji bo balyakirinê amadekirî ye)


bohça böreği

cureyeke borekê ye ku di şekle boxçikê de tê çêkirin


bohçacı

boxçeger, boxçevan (jina ku pot û pertalan bi boxçeyê difiroşe)


bohçasını koltuğuna almak

rakirin lihêfa xwe, boxçeya xwe kirin bin çengên xwe (ji bo veqetînê, cihêbûnê)

bir de baktım ki bohçasını alıp ablasının yanına gitmiş


bohçasını koltuğuna vermek

boxçeya (yekî) kirin bin çengê (yekî) (ji bo qewirandinê, berdanê)


bohçasını toplamak

boxçeya xwe tevîhev kirin (ji bo berhevkirina hûr û mûrên xwe)


bok atmak

gû avêtin (yekî) (ji bo lekedarkirina yekî, eyb anîn ser yekî)


bok böceği

gûgerînk, gûgirêfk, moza rêxê (Geotrupes stercorarius)


bok etmek

rin navê, gû kirin navê, lewitandin, herimandin, berbat kirin (ji bo tiştekî ku baş nehatiye çêkirin)


bok karıştırmak

darikê xwe kirin nava gû û tev dan (bi lebatê xwe peşkê li karekî xistin)


bok yedi başı

serê gûxwaran (kesê ku pozê wî û zixtika wî di her tiştî de ye)


bok yemek

gû xwarin (gava tiştekî ku li xweş û hesab neyê bê kirin, tê gotin)


bok yemek düşmek

gû xwarin para (yekî) bûn (çi îşê wî pê ketiye)


bok yemenin arapçası

ev gûxwarin e (gava ku karekî ne li rê tê kirin, tê gotin)


bok yoluna gitmek

ji kîsê bavê xwe çûn, çem û çem çûn, bi ava daniyan behicîn, av û av çûn, çûn av û av


boka nispetle tezek amberdir

mûyek serdestî (tiştekî) ye, pênc pere jê çêtir bûn


boklamak

herimandin, lewitandin, hetikandin, kirin navê, gû kirin navê (ji bo herimandina karekî an jî cihekî)


bokuyla kavga etmek

bi cila canê xwe re li hev nekirin, bi siya xwe re li hev nekirin


bol doğramak

belawela kirin (ji bo xerckirina pere bi awayekî zêde)


bolca

bolca bir elbise giymiş


bolşevik

Bolşevîk (tiştê ku bi Bolşevîkiyhe têkildar e)


bolşeviklik

Bolşevîkî (tevgera şoreşker ku di despêka sedsala XX de derkete holê û ji hêla Lenîn ve hate bipêşvebirin)


bomba gibi

xwendekarê ku têr baş xebitiye, xwe amade kiriye


bomba gibi patlamak

wekî barûdê gotin gulp û pê ketin (ji bo kesê ku ji nişka ve hêrs dibe û bi dengekî bilind dibuhize serçavê mirov)

wekî bomba biteqe (ji nişka ve qewimîna bûyerekê)


bombalamak

bombe kirin, bombebaran kirin, dan ber bombeyan, bombe barandin ser (cihekî), bombe avêtin (cihekî)


bombardıman

bomberdiman, dan ber topan, bi topan kutan


bombardıman etmek

bombebaran kirin, dan ber bombeyan, bomberdiman kirin

lê reşandin (gava yek bi gotinên nexweş der barê yekî de biaxive, çavê xwe bigire û devê xwe lê veke)


bombardon

bombardon (amûra fûyî ya ku di bandoyê de dengê heri stûr derdixe)


bomboş

vipvala, viqîvala, vikûvala, virtûvala, virtîvala, vikîvala, vingîvala, çingîvala, xirûxalî, xikîxalî, xirixalî, tipûtal, tiptal

yol akşamları bomboş oluyor


boncuk gibi

çavnûtik, hûrik (ji bo çav) mavisi hêşînê moriyan (hêşînê bi keşke ve)


boncuklanmak

zîpikên xwêdanê tê de avêtin (yekî), şirikê xwêdanê pê de hatin xwarê (ji bo xwêdanê)

wekî zîpikan hêstirên (yekî) hatin xwarê (ji bo hêstr û rondikan)


bonfilelik

ê bonfileyö (goştê ku bi kêrî bonfîleyê tê)


bonjur

bonjûr (cil û bergê meran ku ji saqoyê reş û dirêj û ji şalê xetxetî tê pê)


bonmarşe

bonmarşe (mixazeya mezin a ku tê de tiştên mîna hemû çeşîdên kine wergirtinê, eşyayên xemlê û lêystok hene)


borca batmak

deynê (yekî) hatin qirikê, deynê (yekî) di ser serê (yekî) de qelaptin


borcunu bilmek

ji deynê xwe re xweş bûn, deynxweş bûn, heqxweş bûn (kesê ku di qewlê xwe de deynê xwe dide)


bornoz

bornoz (li bakûrê Afrîkayê kincê bi kumik, fireh, milqol ê ku Berberi li xwe dikin)


boru

su borusu

soba borusu


boru kabağı

çeşîdek kundirê stûreq ku wekî acûran dirêj dibe û bêniqir e


boru çalmak

li nefîrê xistin, borîjenî kirin, borî jendin


borusu ötmek

gotina (yekî) pere dike, gotina (yekî) derbas bûn, gotina (yekî) bihurîn


borç

bu bir vatan borcudur

cureyek şorbeya zerzewat a rûs, ku ji silq, kelem û goşt tê çêkirin


borç bini aşmak

deynê (yekî) ji hezarî zêdetir bûn, deynê (yekî) ji hezarî bihurîn


borçlandırılmak

hatin deyndarkirin, hatin qerzdarkirin, hatin wamdarkirin


borçlandırmak

deyndar kirin, qerzdar kirin, wamdar kirin


borçlanılmak

ketin bin deynan, ketin bin qerzan, ketin bin waman


borçlanmak

wamdar bûn (ji aliyê manewî ve ketin bin bar)


borçlu

qerzdar (ji aliyê manewî ve kesê di bin bar de ye)

deyndar (kesê ku bi alîkariya yekî tiştek bi dest xistiye)

okumayı Mehmet'e borçlu


borçlu olmak

o bana para borçludur


borçlu çıkmak

deyndar (an jî qerzdar) derketin, jê re deyndar derketin


borçlu ölmez, benzi sararır

mirovê deyndar perşikandî ye, kesê deyndar melûl e


borçsuz harçsız

bu evi borçsuz harçsız yaptım


bostan patlıcanı

celebek balîcanê kêmdendik, gir û gilover


bostancı

di dema Osmanî de erê ku ji parastina seray û bajêr erkedar bû


bostancılık

werzevanî, parêzvanî, bostanvanî, cenanî


boy atmak

reh berdan (erdê), rabûn, li xwe xistin (ji bo dar û beran)


boy bos

boy bosu bir yana, hele o gözlerin yok mu, o gözlerin


boy göstermek

gelip biraz boy gösterip gitti


boy oranı

rêjeya bejnê rêjeya bilindahiyê (yükseklik oranı)


boy vermek

di ser serî de qelaptin, di ser serî de avêtin (ji bo kûrbûna avê)

qam kirin (ji bo bi tehlê xwe pîvana kûrayiya avê)

li xwe xistin, tel avêtin, rabûn (ji bo mezinbûna tiştekî)

fideler epey boy atmışlar


boy vermemek

qam hebûn (ji bo nekûrbûna avê, di ser serî de neqelaptina avê, ava tenik)


boy ölçüşmek

bi (yekî) re serî kişandin, pê re serî kişandin, lingê xwe li lingê (yekî) xistin, xwe bi (yekî) re daxistin

kardeşim adam zengin, sen onunla boy ölçüşebilecek misin?


boyacı

gonîfiroş, boyaxfiroş, sebaxfiroş (kesê ku boyaxê difiroşe)

boyaxker, sebaxker, gonîker (kesê ku ji xwe re karê boyaxkirinê kiriye pîşe)


boyacı küpüne girmiş gibi

tu dibêjî qey kîloyek derman (boyax) di xwe daye (ji bo jinên ku pir derman û boyax di xwe didin)


boyalamak

boyax kirin, gonî kirin, sebixandin (hema wisa bi awayekî serobero boyax kirin)


boyalı

boyaxdar, boyaxkirî, sebaxkirî, gonîkirî

sarı boyalı kırmızı pencereli ev

dermankiri (ji bo jina ku xwe makyaj kiriye)


boyalı basın

çapemeniya ku ji nûçe û nivîsaran bêhtir cih dide wêneyên rengîn û bi kûpon mûponan diyariyan li xwendevanên xwe belav dike


boyama

boyaxkirin, sebixandin, gonîkirin, gonandin


boyanmak

hatin boyaxkirin, hatin gonîkirin, hatin sebixandin, hatin gonandin

xwe boyax kirin, xwe derman kirin, xwe makyaj kirin


boyası atmak

boyaxa (wê) çilmisîn, boyaxa (wê) reng dan


boyasız

bêboyax, bêderman (jina ku derman di rûyê xwe nedaye)


boyatmak

dan boyaxkirin, dan gonîkirin, dan sebixandin, dan gonandin


boydaş

hemtel, hembejn (kesê ku tel û qama wan wekî hev e)


boylamak

ketin cihekî, tê ketin cihekî (ji bo bi bêyî dilê xwe çûna cihekî)

o da hapsi boyladı

kayık denizin dibini boyladı

ayağı kaydı, yeri boyladı

doktor hastanın ateşinin kırkı boyladığını söyledi


boylanmak

tel avêtin, rabûn, li xwe xistin (ji bo ji aliyê tel ve bilind bûn)


boylu

bejndar, bitel, teldirêj, bejndirêj (kesê ku bi tel e)

bibejn û bal, bitel (kesê ku telê wî/wê ji yê dî cuda ye)


boynu armut sapına dönmek

wekî leglegê stû zirav kirin, stû lê bûn wekî leglegê (ji bo lewaz û qelsbûna pir)


boynu bükük

stûxwar, gerdenxwar, stûxûz (ji bo kesên reben, bêkes û belengaz)


boynu kıldan ince olmak

verilecek cezaya karşı boynum kıldan incedir


boynuna

günahı söyleyenlerin boynuna


boynuna almak

bu borcu ben boynuma alıyorum


boynuna sarılmak

dest di stû re birin, destên xwe avêtin stûyhe (yekî)


boynunu bükmek

stûyê xwe xwar kirin, devê xwe li berê xwar kirin

xwar bûn, ketin (ji bo riwekan ku diçilmisin û diqermiçin)


boynunu kırmak

serê xwe kirin ber xwe û çûn, stûyê xwe xwar kirin û çûn, lê xistin û çûn

boynunu kırıp burdan gitti


boynunu uzatmak

stû jê re xwar kirin, pê razî bûn (ji ceza an jî tiştê ku tê xwestin)


boynunun borcu olmak

bûn cil û ketin stûyê (yekî), cila şil bûn û ketin stûyê (yekî)


boynuz dikmek

dost ji xwe re dîtin, dost ji xwe re çêkirin (jina ku jina mêrê xwe be û di binî de ji xwe re dostik çêkiribe)


boynuz eğmek

jê re mil danîn (qebûlkirina hêza hemberi xwe)


boynuz kulağı geçmek

qoç ji guh rawirtin, jê buhartin, ji (yekî) buhartin, kambax bûn


boynuzlamak

qiloç lê dan (xistin), bi stûroyan lê dan (xistin), poş lê dan, qoç lê hildan, stro tê hildan

mere xwe kirin xewê (ji bo jina ku dostik ji xwe re çêkiriye)


boynuzlanmak

qiloçê (yekî) hatin, qoçê (yekî) çêbûn, storyê (yekî) hatin

qiloç lê hatin xistin (derbeya qiloç xwarin)

hatin xapandin (ji bo mêr, jina ku jina mêrê xwe be û bi dostikê xwe re jî rabe û rûne)


boynuzlatmak

xapandin (ji bo mêr, jina ku jina mêrê xwe be û bi dostikê xwe re jî rabe û rûne)


boynuzlu

biqiloç, bistro, biqoç, bistrih, bişax (ajela ku qiloçê wî heye)

qodoş, qebrax, bêxîret (mêrê ku jina wî an jî jineke ji lêzimên wî di riya xerab de ye û ew jî vî tiştî ji xwe re nake xem)


boynuzsuz kol keçinin ahı boynuzlu keçiye kalmaz


boysuz

bejnkin, bejnkinik, qamkin, qut (kese ku telê wî/wê kin e)


boyu bacadan mı aştı?

qey serê (keçikê) gihîştiye kêranan? (hîna nehatiye zewacê)


boyu boyuna, huyu huyuna

du serî ne wekî hev bin naçin ser balîfe (ji bo jin û mêr), kurm û tebîet û tel


boyun eğmek

stû xwar kirin, stû jê re xwar kirin, serî jê re tewandin, destê xwe jê re danîn ser hev, gerdan xwar kirin (bi mecbûrî tiştek qebûl kirin, riâyeti wê kirin)


boyun kesmek

serê xwe xwar kirin, bi seriyan jê re silav dan


boyun kırmak

jê re stû daxistin, stû kirin ber xwe, stû şikandin (ji bo hurmetdanê)


boyun vermek

ketin bin fermana (yekî), ketin bin emrê (yekî)


boyuna

bêrawest, bêatlebûn, bênavberdayîn, seraqet, her tim


boyunduruğa vurmak

xistin bin nîr, kirin bin nîr (ji bo kirina bin pest û pêkutiyê)


boyunun ölçüsünü almak

a (yekî) di (yekî) de man, delava kesekî qam kirin

sen yapacağını söylemiştin, şimdi boyununu ölçüsünü aldın mı?


boyut

rehend (dirêjahî û bilindahî û firehiya tiştekî)

bûut (niçikê cîsmekê ya ber bi aliyekî ve)


boz geven

cureyekî genekan (Astragalus microcephalus)


boz yürük

marekî sermezin, teri stûr û kurt û bêjehrî (Eryx)


boza

ahsûme, boza (xurikeke meyxweş ku ji ardê ceh, genim, lazût û tiştên wisa tê çêkirin)


bozarmak

boz bûn, bozikî bûn (ji bo reng avetina tiştekî)


bozdurmak

parayı bozdur


bozgun

geremol, tekîlhevî, alozî (aloziya ku ji ber pevbawerîşikînê di civakekê de peyde bûye)


bozguncu

berhevdan, ewan (kesê ku aram û hedûra civatekê, civakekê xera dike, wan berî hev dide, berhevdaniyê


bozkır

deşt, step (herêma bêdar a ku ji riwekên giyayokî tê pê)


bozuk

bozuk makine

xerabûyî (ji bo organên ku erka xwe nayne cih)


bozulma

betalbûn, şikestin (ji bo nimêj û rojiyê)


bozulmak

radyo bozuldu

kilit bozulmuş

tehlotirşo bûn, genî bûn, bêhn ketin (tiştekî) (ji bo xurikê ku bêhn dikevê û nayê xwarinê)

neçê bûn (tiştê ku wesf û başiya wê ya bere namîne)

kendisine söylenen söze bozuldu

xera bûn (ji bo xerabûna rewşa tenduristiyê)

iki gün içinde sarardı, bozuldu bitti

hudutta bozulan ordu başsız kaldı

orucu bozuldu

namazı bozan şeyler


bozum etmek

şermî kirin, şermezarî kirin, şeqizandin


bozumca

gumgumokeke mezin ku rengê wê di rengê zirîçê (risasê) de ye


bozuntu

xirbende (kes an jî tiştê ku wesfên jê tê xwestin pê re nîn in)


bozuntuya vermemek

eniya xwe qet neqermiçandin, mehdê xwe xera nekirin, neanîn ser eynê xwe


bozuşmak

ji hev çûn, dilê hev hîştin, dilê hev şikandin


bozuşuk

jevçûyî (jihevçûyî), jevxeydan (jihevxeydan)


boğa gibi

wekî boxekî ye, eynî gaboxe ye, wekî gamêşekî ye (ji bo xortên li ser xwe û xurt)


boğalık

conegaya kel, mozika ku ji tov re tê hiştin


boğan otu

çimûg, çirdûk (Acunitum napellus) (botanîk)


boğasamak

İnek boğasamış.


boğaz

Lokma boğazımda kaldı.

stukur (ji bo cihê ziravik ên mîna şûşe û cêr)

testinin boğazı

boğazları tutarak onların geçmesini engelleyin

tengav, avteng (deryaya di navbera du bejayan de)

Çanakkale Boğazı

nefs, zik (kesê ku xwarin û vexwarina wan ji aliyê kesekî din ve tê dabînkirin)

bizim evde beş boğaz var

zik « (ji bo kesê ku miriyê xwarin û vexwarinê ye, kesê çilek, nefsek)

arkadaşım boğazına düşkün biridir

işçilerin boğazı bizden olacak


boğaz derdi

derdê zik, etra zik (ji bo mijûliya ji bo peydekirina xwarin û vexwarinê)

boğaz derdine düşmüşüm, akşama ne yapacağım ben


boğaz durmaz

ray li her tiştî dibe li birçîbûnê nabe, ray li zikê birçî dibe li yê nîvco nabe


boğaz ola

noşîcan be, efiyet be (ji bo kesên ku li ser xwarinê ne ji wan re tê gotin)


boğazı açılmak

mehdê (yekî) vebûn, mehdê (yekî) li xwarinê vebûn


boğazı düğümlenmek

girêk ketin qirika (yekî), qirika (yekî) tije bûn


boğazı kurumak

qirika (yekî) zuwa bûn (ji bo pir tîbûnê)


boğazına dikkat etmek

xwarin boyandin (kesê ku dêhna xwe dide xwarin û vexwarina xwe, yê ku her tiştî naxwe û venaxwe)


boğazına dizilmek

xwarin bi (yekî) de neçûn xwarê, xwarin di devê (yekî) de bûn herî û di qirika (yekî) de neçûn xwarê (ji bo dilnebijîna xwarinê ji berberketin, xemgîniyê)


boğazına durmak

xwarin di qirika (yekî) de man (ji bo kesê ku xwarina dixwe nikare bicû û daqurtîne)


boğazına indirmek

dan hev, palaxî bûn (ji bo kesê ku çi bê berê bixwe û bala xwe nede xwarina xwe)


boğazında düğümlenmek

gotin hatin qirika (yekî) û sekinîn, gotin di ber (yekî) de man


boğazında kalmak

di qirikê (gewriyê) de man, di ber de man


boğazından artırmak

ji qirika xwe girtin (ji bo danheva pere)


boğazkesen

kel û hisara ku li ber avtenga behrê ji bo parastina wê hatiye avakirin


boğazlanmak

hatin gewixandin, hatin dewixandin, hatin şerjêkirin


boğazlatmak

dan gewixandin, dan dewixandin, dan şerjêkirin


boğazlaşmak

dest kirin tînika hev, bi sing ketin hev (ji bo lihevxistinê)


boğazlı

boğazlı testi


boğdurmak

dan fetisandin, dan xeniqandin, dan xendiqandin


boğdurulmak

hatin fetisandin, hatin xeniqandin, hatin xendiqandin


boğma

xeniqandin, fetisandin, feşirandin, xendiqandin, vexeniqandin, xeliqandin

cureyek araqa ku ji guvaştina mewij, hêjir û tûyê (piştî meyandina wan) tê bidestxistin


boğmaca

qotik, xenoq, xeneqoq, xeneqîtik, xeneqûtk


boğmacalı

xeneqîtkî (kesê ku nexweşîna xeneqîtkê pê re heye)


boğmak

feşirandin, ferişandin, xendiqandin, xerxandin, xeliqandin, vexeniqandin (gava mirov nehêle candarek bêhn bide bistîne û wisa bikuje)

fetisandin (gava ku bi dest, bend, têl û tiştekî wisa bêhn li yekî biçikîne)

var gücüyle sesimi boğmaya çalışıyordu

ampulün ışığı odayı tamamen boğmuştu

gelini altına boğmuşlardı

fetisandin (ji bo amyarên bi motor, gava ku sûtemeniya zêde nahêle motor bişixule)

olayı başka bir olayla boğdular

şihitandin (astengbûna ji geşbûn û çêbûnê re)

bu renk odayı boğmuş

bêhn li (yekî) çikandin, bêhn lê çikandin (aciz kirin)

güneş hünüz yakmıyor, ama hava insanı boğuyor


boğucu

xeniqok, fetisok, fetsînok, fetsîner, xeneqoyî, xendiqok, xenaq,

boğucu gaz

fetsînok, xenaq (tiştê ku ji bêhndan û stendinê re dibe asteng)

boğucu bir hava var


boğuk

fetisandî, fetisokî, dewixandî, dewixî (ji bo deng)

boğuk sesiyle konuşuyordu, ama onu anlayan yok gibiydi


boğuk boğuk

bi awayekî dewixandî, bi awayekî fetisokî


boğuklaşmak

dewixandî bûn, dewixî bûn, fetisokî bûn (ji bo deng)

kapının önündeki sesler gittikçe boğuklaştı


boğulma

xeniqîn, fetisîn, ferişîn, feşirîn, xendiqîn, xerdiqîn, vexeniqîn


boğulmak

ferişîn, feşirîn, xendiqîn, xerdiqîn, vexeniqîn

bêhnteng bûn, tengijîn, tengav bûn, bêhna (yekî) teng bûn

çeviri o kadar kötüydü ki, okumaktan zevk alamıyorum, boğuluyorum

pir bêhnteng bûn, pir tengijîn, pir tengav bûn


boğum

niqir, girê, kirt (ji bo beşa tiştên mîna qamîş û zil a girck)

bu kamışın sekiz boğumu var

damar boğumu


boğum boğum

movikmovikî, girekgirêkî, pir bi movik, pir bi niqir


boğuntu

bêhntengî (bi zorê dan û stcndina bêhn û nefese)

azerdedilî, dilrencî diltengî (ji bo tengaviyê)

îhtikar (zêdeyî buha firotina malekî) (argo)


boğunuk

azerdedil, dilrenc dilteng (ji bo tengaviyê)


boğuşmak

bi qirika hev girtin, hev û din gewixandin (ji bo pevçûnê)


boş başak dik durur

kevirê giran lîtir diavêje (ji bo kesên nezan ku xwe li zanebûnê datînin)


boş bırakmamak

(yek) birçî nehiştin (ji bo pê re alîkirina pere, xurik û tiştên wisa)

betal nehiştin, bêkar nehiştin (ji bo nehiştina ku yek vala bisekine, bêkar bimîne)


boş durmak

betal sekinîn, betal wetal sekinîn, betal man


boş düşmek

hatin berdan (ji bo jinan ku li gorî hukmê şerî'etê bê berdan)


boş kalmak

ev boş kaldı

her sene kışın üç ay boş kalıyorum


boş lâf etmek

gotinên (mijûliyên) beredayî kirin, gotinên eletewş kirin, kelmeman kirin


boş torba ile at tutulmaz

xwarina (yekî) tê de tune be kes ber bi (yekî) de nayê


boş vermek

jê bûn, dev jê berdan, pêçkîpê (bi reşwî), guh nedan (tiştekî an jî yekî)

boş ver, sen işine bak

boş ver, sen işine bak


boş çıkmak

birkaç gündür arıyorum, birkaç yerlere başvurdum, boş çıktı


boş çıkmamak

(ew) bi tiştekî guman bûn, loma derketin


boşa gitmek

bunca emeğim hep boşa gitti


boşa koysan dolmaz, doluya koysan almaz

Guhartoyeke boşa koysam dolmaz doluya koysam almaz.


boşa çıkmak

onca didinme boşa çıktı, içeri girdiler


boşalma

xwerihetkirin, xwevalakirin (ji bo kesê ku derdên xwe ji yekî re dibêjin û dilê wî rihet dibe)


boşalmak

salon boşaldı

rijîn, nizilîn, tê re çûn (ji bo tiştê ku ji cihê xwe derkeve, birije derva)

ip iyice boşaldı

xwe vala kirin, xwe rihet kirin, xwe deşarj kirin

filitîn (ji bo ajelên ku xwe ji qetikê xwe difilitînin)


boşaltmak

dükkanı boşaltılar

bir kova suyu başına boşaltacağım

bir şarjörü boşaltı

derdimi ona söyleyerek kendimi boşalttım

atın yularını boşaltı, at daha rahat koşmaya başladı


boşamak

berdan (li gori qanûnan qedandina têkiliya mêr û jintiyê)

telaqê (yekî) avêtin (li gorî hukmê şerî'etê)


boşanmak

karı koca mahkeme kararı ile boşandılar

filitîn (ji bo ajelan ku ji qetikê xwe difilite)

göz yaşlarım birden boşandı

filitîn (tiştekî ku di bin pestekê de hatibe vezelandin û ji nişkave bifilite)

vala bûn, rihet bûn (ji bo kesê ku derdên xwe gilî dike û rihet dibe)


boşboğaz

devlok, tirdevk, xeberguhêz, tewtewe (kesê ku sir û razan venaşêre, tiştek di deve wî de nasekine)

devtijî, bêtehm, lewçe (kesê ku hema li her derê hewce bike neke biaxive)


boşlamak

guh pê nekirin, guh nedan (tiştekî an jî yekî), îhmal kirin


boşuna

beredayî, tewş, beyxûde, cihê beredayî, belesebeb, belheq


brahman

Brahman (ji qatqatiya Hindan, kasta pêşîn)


bre

bre bu ne büyük gemi!


brifing

brifing (kurteagahî an jî kurtedaxuyaniya der barê tiştekî de)


briket

briket (ji bo ardûyê ku ji komira toz hatiye pê)


briç

brîç (leystike kaxizan ku ji hêla çar kesan ve tê leyîstin)


brovning

(ji navê John Browning) brownîng, demançeya


brülör

brulor (amraza ku sûtemeniyên şile ji hev diqetîne û bi awayê pijiqandinê wan dişewitîne)


bu gidişle

bu gidişle ancak akşama eve varırız


bu gözle

olayı bu gözle değerlendirmemelisin


bu ne perhiz bu ne lâhana turşusu!

ev çi gotin û ev çi kirin e! (ji bo kesen ku kirin û gotinen wî hev nagirin)


bu nedenle

loma, lewma, ji ber vê yekê, ji rûyê vê yekê


bu sıcağa kar mı dayanır?

her tişt bi sexbêrî, ava biran jî bi sexbêrî


bu sözlere karnım tok

bu sözlere karnım tok


bu yana

ilkçağdan bu yana


bu yüzden

ji bo vê (vî) , ji ber vê, ji ber vê yekê


bubi

feqebombe, bûbî, xapinok (cure bombeye xapînok e, gava dest pê bike diteqe)


bucak aramak

qul bi qul lê gerîn, li her dere lê gerîn


budak

çiqilk, bistî, çiqlî (çiqilkê ku wê mezin bibin û bibin guliyê darê)

ağacın budağı

bu tahta çok budaklı


budaklı

bigirê, bigirêk, biqîtik, bigulmit, bitûk


budalalaşma

bûdelayîbûn, xirexavîbûn, xêtikîbûn, xêvikîbûn


budalalaşmak

bûdelayî bûn, xirexavî bûn, xêtikî bûn, xêvikî bûn


budalalık

bûdeletî, xirexavîtî, xêtiktî, xêviktî (ji bo bûna rewşa bûdeletiyê)

bûdelekî, xetikî (ji bo karê ku bi bûdeleyî tê kirin)


budama

kesax, kesixandin, peşkandin, dapeşkandin, peştikandin, dapêştin, gezirandin, ade, qiçûl, çipilandin, terişandin, pejinandin, dapitîn, kesaxtin, kezaxtin, pejikandin


budamak

kesixandin, peşkandin, dapeşkandin, peştikandin, dapêştin, gezirandin, ada kirin, ade kirin, çipilandin, terişandin, pejinandin, dapitîn, kesaxtin, pejikandin, qiçûl kirin (ji bo kesaxtina daran, mêwan)


budan iyisi can sağlığı

jê baştir (an jî çêtir) êdî rehma Xwedê ye, jê baştir êdî wê bi ku de here


budanmak

hatin kesixandin, hatin peşkandin, hatin dapeşkandin, hatin peştikandin, hatin ade/adakirin, hatin çipilandin, hatin qişûlkirin, hatin terişandin, hatin pejinandin, hatin dapitandin, hatin kesaxtin, hatin pejikandin


budatmak

dan kesixandin, dan dapeşkandin, dan peştikandin, dan adekirin,dan adakirin, dan çipilandin, dan terişandin, dan pejinandin, dan dapitandin, dan kesaxtin


bugün

bugünün işini yarına bırakma

bu gün hava güzel


bugün bana ise yarın sana

îro dora me ye sibehê dora we ye, îro li serê me ye, sibehê li serê we ye


bugüne bugün

îro roj, îro ro (di wateya ji bir meke, vê bizanibe, helalê hazir de)

bugüne bugün o sizin babanız


bugünkü

bugünkü durum


bugünlerde

di van rojan de, di van çendan de, van rojan, van çendan


bugünlük

bugünlük çalışma yeter


bulaşmak

Bu hastalık herkese bulaşıyor. Kendinize dikkat etmeniz gerekir. Hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar az.


bunda bir iş var

di vê/vî de tiştek heye, tê de tiştek heye


bundan böyle

ji niha û pê ve, ji nika û pê de, jê û paşî


bundan dolayı

Loma, lewma, ji ber vê yekê, ji rûyê vê yekê


bunun burası

bunun burası benim evim


burnunda tütmek

kurmê () hatin (yekî), li ber çavê (yekî)bûn, ji pêş ça vê (yekî) neçûn (ji bo bêrîkirina pir)


buz

sar (ji bo kes an jî tiştekî ku tesîreke ne xweş li ser mirov dihêle)alanı bankîz


buz gibi

adam buz gibi hırsız

eynî berf e, eynî belekê berfê ye (ji bo paqijbûn û bibezbûna goşt tê gotin)


buz gibi soğumak

dilê (yekî) jê sar bûn, dilê (yekî) jê cemidîn


buz kesilmek

bûn wekî/mîna şepeyê, bûn wekî cemedê (ji bo pir cemidînê)

elleri buz kesilmişti

zuwa bûn sekinîn, mit bûn (şaşwazbûna ji ber tiştekî)


buz kesmek

cemed girtin, qeşem girtin (ji bo pir efsirinê)

içeri bir türlü ısınmıyordu, sabaha kadar ayaklarım buz kesti


buzağılamak

inek buzağılamış


buzkıran

cemedbir, qeşembir, qeşaşikên (keştiya cemedbir)


buzlar çözülmek

şeytanê wan kor bûn, bi hev germ bûn, bi hev şîrîn bûn

eskiden araları soğuktu, bakıyorum da aralarındaki buzlar çözülüyor


buzlu

buzlu kola istermisin

buzlu cam


buzluk

qeşageh, cemedgeh (devera sarker a ku xurik û vexurik lê tên cemidandin û hilanîn)


buzluğan

sîpan (çiyayê ku tim li serserê wê qeşem û cemed heye)


buzçözer

qeşahelîn, defrosfer (aletê ku qeşemê dihelîne, nahêle qeşem çêbibe)


buçuk

saat beş buçuk


böcek

mêş û mor, mêşlok, hûrmêş, bihok, heşare

kêz, kêzok (ji bilî ajalên mîna mînmînik, kurm û tirtûlan, hemû ajelên biçûçik)


böcek çıkarmak

kurm xwedîkirin, qoze danîn (ji bo xweyîkirina kurmên ku qozên hevrişim çêdike)


böcekbaşı

di împeratoriya Osmanî de serekê zabiteyan


böcekhane

kurmxane, cihê ku kurmê qozan lê tê xwedîkirin


böcekçil

mêşxur (tiştê ku bi mêş û moran xwe xwedî dike)


böcelenmek

buğday böcelenmiş


böcü

biho, bewo (ji bo tirsandina zarokan ev nav tên bikaranîn)


böcül böcül

çav birin û anîn (bi birin û anîne re nihêrtin)


böke

qehreman, şampiyon (kesê ku di pêşbirkeke navneteweyî de dereceya pêşîn distîne)


böldürmek

hatin dabeşkirin, hatin beşkirin, hatin parandin, hatin parîkirin


bölge

koltuk altı bölgesi


bölgecilik

herêmparêzî, herêmgirî, navçegirî, navçeparêzî


bölme

dabeşan, parvekirin, parîkirin, levakirin

çavî (ji bo devera biçûk a ku ji cihekî mîna lîwan, eywan, odeyê hatiye veqetandin)

navbir, bexdadî (bi dîwar an jî bi texte û tiştên wisa ku mirov cihekî ji yê din veqetîne)

bölme işlemi

qol, qoc (gilaleya ku ji bo êzing an jî ji bo çêkirina qeyikê hatiye veqetandin)


bölmek

parî kirin, dabeş kirin, parandin, lêkve kirin, leva kirin

kerî kirin, parçe kirin, cuda kirin (ev ji bo xerakirina yekîtiya civat an jî civakekê)

dabeşandin (matematîk)(ji bo parîkirina çendaniyekê li du parçeyên yeksan an jî hîn zêdetir)


bölmeli

odamız bölmeli


bölücü

parçeker, parveker (ji bo kesê ku bi awayekî siyasî lê dixebite ku yekîtiyekê ji hev bixîne, ji hev parçe bike)


bölük börçük

parçe wesle, parçe parçe, wesle wesle, parparî


bölük pörçük

parçeparçe, parepare, kerikerî, parîparî, cengecenge, pirtîpirtî, çîtîçîtî, letelete


bölüm

pişk, nof, leva, qism, bêl (parçeyê ku ji tevahiyekê hatiye qetandin)

sarayın kadınlar bölümü

şax, seksiyon (di saziyekê de her beşa rêvebirinê)

üniversitede, sosyoloji bölümünü okuyor


bölünme

dabeşîn, dabeşbûn, levabûn, parvebûn, bêlbûn


bölünmek

dabeş bûn, dabeşîn, leva bûn, lêkve bûn, parî bûn, parve bûn, bêl bûn


bölünmez

nedabeşbar, dabeşnebûn, parvenebûn, parçenebûn


bölünmezlik

nedabeşbarî, dabeşnebûnî, parvenebûnî, parçenebûnî


bölünüş

dabeşîn, dabeşbûn, parvebûn (kar û awayê dabeşbûnê, parvebûnê)


bölüş

parîkirin, dabeşkirin, dabeşandin, parandin, parvekirin, lêkvekirin (kar û awayi dabeşkirinê, parvekirinê)


bölüşme

lihevparîkirin, lihevdabeşandin, lihevdabeşkirin, levparvekirin, lêkvekirin


bölüşmek

li hev parî kirin, li hev dabeşandin, li hev dabeş kirin, li hev par ve kirin, lêk ve kirin


bölüştürmek

li hev dan parîkirin, li hev dan beşandin, li hev dan dabeşkirin, li hev dan parvekirin


böreklik

ê borekan, tiştê ku bi kêrî çêkirina borekan tê


börk

serpoşa ku bi taybetî ji çermê heywanan tê çêkirin


börkenek

şîlav (beşa duyemîn a mîdeya heywanên ku dikayên)


börtülmek

hatin kelezûrîkirin, hatin nîvexavîkirin


böylelikle

her wiha, bi vî awayî, bi vî rengî, a ewa, a halo


böylesi

ewa, wiha, ha, halo, bi vî terhî, bi vî awayî

böylesi görülmemiş


böğüre böğüre

bioreor, bimoremor, bimûremûr (ji bo dewarên mîna çêlek, ga û gamêş)


böğürmek

orîn, morîn, qorîn, mûrîn, kirin orînî, kirin morinî, kirin mûrînî, mûremûr kirin, kirin qorînî, kirin qoreqor (ji bo çêlek û gamêşan)

kirin borînî, borebor kirin (ji bo mirovan)


böğürtlen

dirik, dirînermk, cinisrî (Rubus caesus) (botanîk)

dendûreşk, tûreşk, temeşk, dirîmok (mêweyê vê riwekê)


böğürtlenlik

devera dirikan, dirinermkan, cihê ku dirik zehf lê hene


böğürtmek

orandin, morandin, mûrandin, qorandin (ji bo ajelan)


böğürtü

orînî, oreor, morînî, moremor, mûrînî, mûremûr, qorînî, qoreqor (ji bo dewaran)


böğürüş

borîn (awa û karê orînê, morînî, borînê)


büfe

bufe (dolaba biçûk a ku taximên sifreyê dikinê)

bufe (maseya ku di civînan de xurik ve xurik li serê tên danîn)

bufe (dukana biçûk a ku tişt mişt lê tên firotin)


büfeci

berqûtvan, bufevan (kesê ku dikana bi navê bufeyê dişixulîne)


büklüm

tewq, tew, ta (qata tiştên ku tên tewandin, çevandin, badan)

iki büklüm et


bükme

tewandin, çemandin, çevandin, xwarkirin, veanîn


bükmek

ip bükmek

başını büktü

halıyı büküp götürdü

büke büke

bükemediğin eli öpeceksin


büktürmek

dan badan, dan tewandin, dan nûrandin, dan çemandin, dan çevandin


bükük

tewandî, çemandî, çevandî, badayî, xwarkirî, vehatî


bükülgen

benîştokî, qayîşokî (tiştê ku bi hêsanî dikare be tewandin, badan)


bükülü

bükülü ip

bükülü kâğıt


büküntü

çiv, tew (şopa ku ji ber tewandinê, nûrandinê çêbûye)


bülbül

bilbil (ji bo kesê ku dengê wî pir xweş e)


bülbül gibi söylemek

wekî birayê Xiço gotin (li xwe mikur hatin)


bülbül gibi şakımak

hirehir jê çûn, şîqîn jê çûn, hirehir ji (yekî) çûn


bülbülü altın kafese koymuşlar ah vatanım demiş

bilbil kirine qefesa zêrîn dîsa gotiye ax wetenê min


bünye

bastûr, binelî, binetar, qelafet, binye (ji bo bastûra bedenê)


büro

gerîngeh, îdarexane, buro (cihê ku kar û barên nivîsînê lê tê kirin

tercüme bürosu

narkotik büro


bürüm

bir bürüm kaymak


bürünmek

dağ sise bürünmüş

annem çarşafa bürünmüş


büsbütün

kardeşlerim kendilerini büsbütün işlerine vermişlerdi


büst

Aristonun büstü


bütün

bir bütünü oluşturan parçalar

bir oturuşta bütün ekmeği yedi

sax, sehî, bitûn, tûnî (tiştê nehatiye parçekirin)

bir bütün ekmek

bütün ağaçlar çiçek açtı

bütün binlik


bütün çıplaklığıyla

bi ser û bin, ji serî heta binî, bi tevahî

olayı bütün çıplaklığıyla bana anlattı


bütünlemeli

îkmalmayî (xwendekarê ku maye li îmtihana îkmalê)


bütünleşme

yekkerbûn, biyekbûn, yekparebûn, temambûn


bütünleşmek

yekker bûn, bi yek bûn, yekpare bûn, temam bûn


bütünlük

tevayî, sehîtî, saxîtî, temamî, hevgirtin


büvet

bufet (bufeya biçûçik a li salonên mîna sînema, tiyatro û îstasyonê)


büyü

sêhr, sêr, avsûn, nêreng, anç, anî, cedû

müziğin büyüsüne kapıldım


büyücü

sêrbaz, sêhrker, efsûnbaz, sihirbaz, sêhrek, sêrdar, sêrik, sêrebend, cedûger, anaker, anîker, cedûbaz, fêlbaz


büyücülük

efsûnkerî, sêrbazî, sêhrkerî, sêhrekî, sêrdarî, sêrikî, sêrebendî, efsûnbazî, anîkerî, cedûgerî, cedûbazî


büyük aptesi gelmek

destava mezin a (yekî) hatin, gûyê (yekî) hatin


büyük ayı

Komika Sêwiyan, Heft Bira, Termê Merxê, Dobê Ekber


büyük dalga

pêla mezin, pêla dirêj, şepola dirêj (pêla dirêj a radyoyê)


büyük mevlit ayı

li gorî salnameya heyvê meha sêyemîn, rebhiyulewel


büyük töbe ayı

li gorî salnameya heyvê meha pêncemîn, cemazyulewel


büyükle büyük küçükle küçük olmak

bi mezinan re mezin, bi biçûkan re biçûk bûn


büyüklük

bize büyüklük yaptı


büyükten büyüğe

heqê yê mezin (ji bo mîratê ku pêşî ji yê mezin re, ku ew bimire ji yê pey re)


büyükçe

mezin, kubkube, piçek mezin, hebek mezin


büyülemek

fesandin, efsûnandin, efsandin, efsûn kirin


büyülenmek

lê tehsîr bûn, sihir lê bûn, bandor lê bûn


büyülteç

mezinker, agrandîsor (aletê ku pê wêne tên mezinkirin û pê tên çapkirin)


büyültmek

mezin kirin (ji bo wêne, nexşe û tiştên wilo)

pirole kirin, nepixandin (ji bo mubalexe kirinê)


büyülü

efsunî, efsunkirî, sêrkirî, sêrbûyî, efsûnbûyî, cedûkirî


büyüme

girbûn, mezinbûn (ji bo mezinbûna organîzmayê)


büyümek

gir bûn, girs bûn (ji bo girsbûna organîzmayên gewdeyê)

ekinler büyüdü

söz vermiştik birbirimize, büyüyünce evlenecektik

gittikçe büyüyen bir derdim var

ülkeleri gittikçe büyüyordu

mezin bûn (ji bo zêdebûna girîngî û qîmeta tiştekî)

davamız uluslararası arenada büyüyor


büyümüş de küçülmüş

heftê salî bûn û biçûk bûn (ji bo zarokên ku ne li gorî jî û temenên xwe dipeyîvin, tevdigerîn)


büyütmek

mezin kirin, gir kirin, xweyî kirin (ji bo xwedîkirinê)

bu çocuğu baba annesi büyütmüş

mezin kirin, pirole kirin, nepixandin (ji bo mubalexe kirinê)


büyütülmek

hatin mezinkirin (ji bo xwedîkirina tiştekî an jî kesekî)


büzdürmek

dan gelpiçandin, dan kirmişandin, dan qermiçandin


büzgü

qermûçek, qermîçek, qijonek, qurmîçong, qermîçong, qirme

elbise büzgüsü


büzgülü

kurîşkî, qurmîçongkî, qermûçekî, qermîçongî


büzme

kirmişandin, civitandin, quncifandin, quncisandin, çingizandin, gelpiçandin, qermûçandin, kîsandin, qurmiçandin, qincilandin, racivandin, çermandin, çermixandin


büzmek

torbanın ağzını büzdü


büzük

kirmişandî, civitî, quncifî, qurmiçî, quncilî, zûrik

Ağzı büzük.


büzülme

kirmişîn, civitîn, çingizîn, quncifîn, racivîn, çermixîn, qurcifîn, çermixîn, çermîn, kisîn, quncisîn, quncilîn, nicimîn


büzülmek

kirmişîn, civitîn, çingizîn, quncifîn, racivîn, çermixîn, qurcifîn, çermîn, kîsîn, quncisîn, quncilîn, nicimîn (çûna ser hev a tiştekî)

qutifîn (ji bo rewşa ku ji ber serma, tirs û şaşwaziyê peyde dibe)

soğuktan büzülmüş

büzülüp oturmak (veya kalmak)

Ankaraya kadar bir köşede büzülüp kaldım


büzülüş

qermiçîn, qurmiçîn, qirçimîn (kar û awayê qermiçînê)


büğemek

sikur girê dan, hopik çêkirin, lîç çêkirin (ji bo golkirina avê li pêşiya wê sikur çêkirin)


caba

o kadar benzin yaktı, yağda caba!


cacık otu

cûng, cûnî cadaloz keftor, keftore (pîrejina ku pir dipeyive û cirnexweş e)


caddeler almamak

mirov di (cihekî) de hilnehatin (ji bo pir qelebalixbûnê)


caddeyi tutmak

serê xwe hilanîn û çûn (ji bo di rewşeke tirsnak de)


cadı

cazî, cazû, cadû, cehzû, pîresêr, sêrebend, pîrebok, pîrelk

sêrik, cazûger, ecûze, ecûzpîr (ji bo pîrejina kirêt û cirnexweş)


cadı gibi

eynî pîresêr e (ji bo kesa pêkhatî, jêhatî)

eynî pîrevok e, eynî keftor e (ji bo kesa ku gepora porê wê lihevketiye, gemarî û pir çepel û kirêt e)


cadı kazanı

kûra viran (ji bo dera ku lê berhevdanî û paşgotinê pir e)


cadılaşma

pîresêrbûn, pîresêrîbûn, sêrebendîbûn, cadûyokîbûn, cazûyokîbûn


cadılaşmak

bûn pîresêr, pîresêrî bûn, sêrebendî bûn, cadûyokî bûn, cazûyokî bûn


cadılık

cazûtî, cadûtî, pîresêrî, sêrebendî, cadûgerî


cadılık etmek

cazûtî kirin, pîresêrî kirin, pîrevoktî kirin, sêrebendî kirin


caferi

Caferî (milekî Þiîtiyê û kesê ji vî milî)


cahiliye

cahîliye (di nav Ereban de serdema beriya îslamiyetê)


cahillik etmek

naşîtî kirin (qusûrkirina ji ber xeşîmtî û naşîtiyê)


caka satmak

qapanî kirin, qubedetî kirin, fiyaqe kirin


cakalı

qubede, biqapan, fîza, xirmal, fiyaqedar


cam evi

veya cam yuvası) cihê camê, camxane (ji bo cihê ku cam dikevê)


cambazhane

canbazxane (cihê ku pêşaniyên akrobatîk lê tên pêkanîn)


cambazlık

canbazî, canbaztî (ji bo karê firotin û kirin an jî xwedîkirina hespan)


cambul

cumbul avşoqî (xwarina ku tê de pir av heye)


camcı

kesê ku di paceyê re li hundirê malê dinêre (argo)


camekânlı

camekânlı dükkan


camgöz

Cureyek masî yê ku li peravên deryayê dijî, telê wî digihîje metre û nîvekê, û goştê wî xweş e (Galeius canis)


cami yıkılmış ama mihrabı yerinde

emr heye lê wekî qîzekê ye (pîreka ku pîr bûye lê hîna jî bedew e)

civyar, cemker (kesê dicivîne, cemî ba hev dike)

tiştê ku dihewîne hundirê xwe, dikare bike hundirê xwe


camit

cemidî, qerisî, qerimî (tiştê ku bûye mîna cemedê)


camlanmak

cam li berê ketin, cam lê hatin xistin, cam li berê hatin xistin


camlatmak

cam lê dan xistin, cam li berêdan xistin


can atmak

li serê ruh dan, ruhê (yekî) li serê çûn, lavayî kirin, niqeniq ji nava (yekî) çûn


can beslemek

li xwe nihêrtin, li rihetiya xwe nihêrtin


can boğazdan gelir

li devê xwe nihêrtin, li xwarina xwe miqate bûn


can cana baş başa

bi serê xwe, bi tena serê xwe (ji bo du kesê ku ji hev hez dikin bi tena serê xwe li cihekî bimînin)


can ciğer

can cîger (ji bo kesê ku ji hev re canêcanê ne)


can damarına basmak

li nava nîşanê xistin (rawestina li ser nuxteyeke herî girîng a tiştekî)


can dayanmamak

canê (yekî) jê re tehemûl nekirin, xîreta (yekî) jê re bar nedan


can düşmanı

neyarê ji dil û can, dijminê ji dil û can


can eriği

mamik, mamix, alûçe (cureyek alûceyên ku bi xangî tê xwarin)


can feda

mal jê re bi qurban be, can jê re feda be, can jê re bi qurban be


can gelmek

ruh hatin (yekî), ruh bi ber (yekî) ketin, ruh ketin (yekî)


can havli ile

ji ber tirsa canê xwe, ji tirsa ruh, ji hêba ruh, ji hêwa ruh


can kaygısına düşmek

ketin etra canê xwe, ketin hêba canê xwe


can pahasına

can pahasına ben bugünlere geldim


can sağlığı

oda ter temiz ve sıcakcık, daha iyisi can sağlığı


can sevecek bir şey

li xweşa (yekî) hatin, kêfa (mirov) jê re hatin


can sıkıcı

can sıkıcı bir şey


can vermek

can dan, ruh dan, ruhê (yekî) jê çûn (mirin)

bu sözlerin bana can verdi

yağmur toprağa can verdi


can yakmak

can êşandin, tehde lê kirin, dil êşandin (zilm lê kirin)

ziyan dan (yekî), zerar dan (yekî), canê (yekî) şewitandin

ayrılıklar can yakar


can çekişmek

di ber cankêşiyê de bûn, ruh kişandin, di ber ruh de bûn, di ber hiqûma ruh de bûn, di ber qirqala ruh de bûn, ketin ber ruh, can kişandin


canan

canan, dildayî (yar, jina ku jê pir tê hezkirin)


canavar

cinawir, cenawir, canewar (ajelê dirende yê kûvî yê di xeberoşkan de)

peranî (ajelên kûvî yên dirende, yên mîna gur û berazan)

cinawir, peranî (ji bo kesê bêrehm, stemkar)


canavar düdüğü

cureyek fîk e ku pê sînyala xetereyê tê dayîn


canavar gibi

yekî wekî cinawerekî (ji bo kesê gir), eynî cinawir e, eynî peranî ye (êrîşkar)

canavar kesilmek=bûn cinawir, bûn wekî peraniyan


canavar otu

gulik, giyagurg, gurge (Orobanche ramosa)


cancağız

cancağızım isterse eğer


candan

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


canfes

canfes (çeşîdek qumaşc hevrişim ê ku li serê nexş û nimûş nîn e û birqokî ye)

canfes (tiştê ku ji vî qumaşî hatiye çekilin)


cangıl cungul

inekler cangıl cungul geliyordu


canı ağzına gelmek

ziravê (yekî) hatin ber devê (yekî), ziravê (yekî) hatin devê (yekî)


canı burnunda olmak

ji halê Xwedê de ketin (pir westîn, reht bûn)


canı cana ölçmek

li xwe fikirîn, li xwe qiyas kirin, li xwe girtin

canı cana ölç, böyle bir şeyi birisi bize yaparsa Allah razı olsun der miyiz?


canı cehenneme

cehenem lêkirî, cehenema wî (çelme lêkirî)


canı gelip gitmek

ruhê (yekî) çûn û hatin, can jê kişîn û car din hatin (yekî)


canı gibi sevmek

wekî canê xwe jê hez kirin, mîna ruhê xwe jê hez kirin


canı gitmek

kalemine bir şey olur diye canı gidiyor


canı istemek

dilê (yekî) xwestin, canê (yekî) xwestin, kêfa (yekî) xwestin


canı isterse

bizimle gelmeyi kabul etmiyor dediğimde canı isterse, diye cevap verdi


canı yanmak

sûravka xwe jê xwarin, şorika xwe xwarin (zerardîtina ji tiştekî)


canı yok mu?

onun canı yok mu, sabahtan berî çalışıyor, sen ise işten kaçıyorsun


canı çekmek

canê (yekî) bijîn (tiştekî), dilê (yekî) çûn (tiştekî)

canım köy bulgurunu çekti


canı çıkmak

ruhê (yekî) derketin, canê (yekî) çûn, ruhê (yekî) qetîn (reht bûn)

canê (yekî) çûn, ruhê (yekî) çûn (mirin)

her gün giyilmekten elbisemin canı çıktı


canı çıksın!

bila canê (yekî) derkeve!, bila ruhê (yekî) derkeve!


canım

wekî ruh (ji bo tiştên ku di dilê mirov de şîrîn in)

canım elbisesini kirletmiş


canım dese canım çıksın diyor sanmak

Guhartoyeke canım dese canın çıksın diyor sanmak.


canımsın

Tu cana min î, Tu delala min î, Tu rihê min î


canına acımamak

heyfa (wî) li canê (wî) nehatin, heyfa xwe li canê (yekî) neanîn


canına değmek

babanın canına değsin


canına ezan okumak

eniya bavê (yekî) bi bihostan pîvan (argo)


canına kıymak

xwe kuştin (ji bo kesê ku zêdeyî qeweta xwe kar dike, xwe zêde diwestîne)


canına okumak

Senin canına okurum.


canına susamak

di canê xwe bihurîn, di ruhê xwe bihurîn, ji serê xwe derbas bûn, belaya xwe ji Xwedê xwestin


canına yetmek

êdî bes bûn, canê (yekî) tehemûl nekirin


canından bezmek

ji canê xwe acis bûn, ji ruhê xwe acis bûn


canını acıtmak

canê (yekî) tehl kirin, canê (yekî) êşandin


canını almak

(Xwedê) canê (yekî) stendin (an jî girtin) Xwedê) ruhê (yekî) stendin (an jî girtin)

canê (yekî) jê xwestin, ruhê xwe dan (yekî)


canını cehenneme göndermek

(yek) ber bi cehenem kirin, (yek) geber kirin (argo)


canını vermek

canê xwe dan, ruhê xwe dan (xwe feda kirin)

canê xwe di ber de dan, canê xwe di ber (yekî) de dan

o kitap için canını verir


canını yakmak

tehde li (yekî) kirin, canê (yekî) tehl kirin, canê (yekî) êşandin


canını zor atmak

bi zorê canê (an jî ruhê) xwe filitandin, xwe bi zorekê avêtin cihekî û ruhê xwe xelas kirin


canını çıkarmak

canê (yekî) jê derxistin, ruhê (yekî) jê derxistin, canê (yekî) jê stendin, canê (tiştekî) jê kirin, ruhê (tiştekî) jê kirin (ji bo kine û mincan)

ruhê xwe stendin, ruhê (yekî) stendin (yek pir dan xebitandin, an jî yek zehf xebitîn)


canının derdine düşmek

ketin hêba canê xwe, ketin etra canê xwe


canlandırıcı

jînda, candêr (tiştê ku mirov bi can dike, tîne ser hiş)

candêr (hunermendê ku ji bo fîlman resmê teko teko çêdike)


canlandırmak

önce onu kafasından canlandırdı

niwandin, niwênandin, berceste kirin (ketin dilqê yekî)

karakteri güzel canlandırmış

ilişkilerimizi canlandıralım


canlanmak

can hatin (yekî an jî tiştekî), ruh hatin (yekî an jî tiştekî), bi xwe ve hatin, ruh (ber) pê de hatin, ruh bi (yekî) ve hatin

biraz dinlendikten sonra canlandı

sizin için kalbimdeki emellerim canlandı

o günler gözümün önün de tekrar canlandı


canlı

candar, giyandar, canber, canewer, canliber, ruhber, ruhdar, ruhliber, giyanber, zinewer, zîndewer, zîndeber, giyanliber, bican, biruh, giyandar, sax, zindî

çok canlı bir insandı

o canlı toplantıları unutmam

giyanewer, ruhber, benderuh, bendecan, candar, zîruh (ajelên ku ji cihekî dikarin herîn cihekî din)


canlı canlı

her kes leğen içindeki canlı canlı satılan balıklara bakıyordu


canlı cenaze

komek hestî (ji bo kesê ku pir jar û qels bûye)


canlı yayın

weşana rastewxo, weşana yekser, weşana zindî


canlısı

para canlısı


cansız

Cansız bir kuş.

bêcan, bêruh (tiştê ku balê nakêşe ser xwe, zenûn)

Cansız bir anlatışı var.

Bu yıl tütün piyasası biraz cansız.

bêcan, bêgan, bêruh (heyberên bêcan, nezindî)


cansız düşmek

ji canê xwe de ketin, ji ruhê xwe de ketin


car car etmek

kirin carecar, car [[car kirin, kirin qajeqaj


carcur

cirecir, carecar, bereber (ji bo axaftina bê ser û ber)


cariyeniz

qerwaşa we (an jî te) (ji bo jinan gava ku li ber yekî ku xuyanî û mezin diaxivin dibêjin)

ben cariyeniz Ahmed'in eşiyim

qerwaşa (we) (gava ji keçên xama jî tê behskirin ev li pêşiyê tê gotin)

kerimem cariyeniz


carlamak

carîn, carînî kirin, kirin carînî, kirin carecar, carecar kirin


cart

çirt, çîr (ji bo dengê çirandina tiştekî sirt) m


cart curt etmek

birebir kirin, kirin berînî, kirin borînî


cascavlak

zelût, rût, tût û rût (serê ku qet por lê nîn e)

cascavlak bir alan


casusluk

sîxurî, diznêrî, xefnêrî, şofarî, cesûsî


cavlak

elimle cavlak kafasına bir tane geçirdim


caydırılmak

hatin pêximandin, hatin texilandin, jê hatin vegerandin


cayır cayır

qîjeqîj, qîreqîr, qirçeqirç, fîrefîr (ji bo dengê agir)

çîreçîr (ji bo dengê çirandina tiştên sirt)


cayırdama

hilqirçîn, qirçîn, qirçînîkirin, qîjeqîjkirin, qîreqîrkirin, qirçeqirçkirin (ji bo dengê agir)

çirînîkirin, çîreçîrkirin (ji bo dengê çirandina tiştên sirt)


cayırdamak

hilqirçîn, qirçîn, qirçînî kirin, qîjeqîj kirin, qîreqîr kirin, qirçeqirç kirin (ji bo dengê agir)

çirînî kirin, çîreçîr kirin (ji bo dengê çirandina tiştên sirt)


cayırdatmak

dan hilqirçandin, dan qirçandin, dan qîjandin, dan fîrandin


cayırtı

qirçînî, qîjînî, qîrînî, firînî (ji bo dengê agir)

çîrînî (ji bo dengê çirandina tiştên sirt)


cayma

têbihurîn, jêvegerîn, texilîn, pêximîn, lêqelibîn, lêpoşmanbûn


caymak

tê bihurîn, jê vegerîn, texilîn, pêximîn, lê qelibîn, civ kirin, lê poşman bûn

sözümden asla caymam

bak, kararından caymamalısın


cazbant

cazbant (orkestraya kuuzîka cazê Ic dide)


cazcı

cazvan (kesê ku li muzîka cazê dixe an jî wê beste dike)


cazdırma

çîrînîkirin, çîreçîrkirin, çîzînîkirin, çîzeçîzkirin


cazdırmak

kirin çîrînî, çîreçîr kirin, kirin çîzînî, kirin çîzeçîz


cazibe

dilniwazî, dilkêşî, kîşînokî, rakêşarî, cazîbe


cazibeli

dilniwaz, dilkêş, rakêşar, cazîbedar, cazîb


cazır cazır

qîjeqîj, qîreqîr, qirçeqirç, fîrefîr (ji bo dengê agir)

pilçepilç, pilepil (ji bo dengê kela tiştan)


cazırtı

çîrînî, çîzînî

kapının cazırtısı bizi uyutmadı


cağ

Merdivenin cağlarına tutun!


ce demeye mi geldin?

tu hatî agir (bi henekî ji bo kesê ku tê cihekî lê pir lê namîne tê gotin)


cebeci

çîneke leşkeran e ku bi çêkirin, temîr û lênihêrtina çekan û di wexta şer de jî ji gihandina çek û cebilxane bi qada şer re, erkedar e


cebel

beyar (zeviya beyar û ya ku bi kêrî çandiniyê nayê)


cebelezi

avêtin bêrîkê (ji bo tiştê ku ne heqê yekî be, lê xwedî derkeve û bike beriya xwe) (argo)


cebeli

di dema Osmaniyan de leşkerê siwarî, yê ku xwediyê has, tîmar û zeametan mecbur bûn ku di wexta şer de bidana Osmaniyan


ceberut

ceberut (qudreta Xwedê ya li ser her tiştî)

ceberut (di tesewufê de ji bo gihana Xwedê pêpeloka sêyemîn)


cebi para görmek

beriya (yekî) germ bûn, di beriya xwe de pere dîtin


cebinden çıkarmak

karin (yek) kirin beriya xwe, cihê (yekî) di beriya (yekî) de hebûn

sen Menaf'ı tanımıyorsun, o Hasan'ı cebinden çıkarır


cebini doldurmak

berîka xwe tije kirin, cêba xwe tije kirin (an jî, dagirtin), binê xwe tije kirin


cebir kullanmak

dest avêtin qeweta cebrî, dest avêtin qeweta zorê


cebretmek

sizi de inanmaya cebremek isteyen bir inatla söylüyor


ceddine lânet

lanet li kok û zureta te be! lanet bibare li te û heftê bavên te!, lanet li te û li heft bavên te be!


ceddine rahmet!

rehmet li bavê te be!, rehmet li dê û bavê te be!


cefa etmek

tehde lê kirin, cefa lê kirin, cewr û cefa lê kirin, eza lê kirin


cefa çekmek

cefa kişandin, cewr û cefa ditin, tehde ditin


cehennem azabı

ezabê dojehê, ezabê cehenemê, ezabê qebrê

adam ona cehennem azabı çektiriyor


cehennem gibi

eynî dojeh, eynî cehenem (ji bo devera pir germ tê gotin)


cehennem hayatı

bu iki kişi arasında senelerce süren bir cehennem hayatı oldu


cehennem zebanisi

zebûniyê ber derê celmeyê (ji bo kesê zalim û xedar)


cehenneme göndermek

bi cehenemê şad kirin, ber bi çelme kirin


cehenneme kadar yolu var

çelme lê kirî, celmeya (wî) (di wateya biteqize de)


cehennemi

dojehî, cehenemî (tiştê bi dojehê ve têkildar)

xembar, xemnak (ji bo tiştê ku mirov pir bi ber dikeve, dilê mirov pir diêşîne)


cehennemi boylamak

cehimîn, çûn celmeyê (an jî cehenemê), ber bi celmeyê bûn, bi cehenemê şad bûn


cehennemin bucağı

perê dinyayê, orta celmê (ji bo cihê dûr)

cehennemin bucağı da olsa giderim


cehennemin dibine gitmek

çûn celmeya (serê) xwe, çûn celmeya xwe, çûn gora xwe, qere êrî lê kirin, çelme li bin piyê (yekî) kirin

bırakın beni cehennemin dibine gidiyorum


cehennemlik

cihdojeh, cehenemî, çelmeyî (ji bo kesê ku piştî dimire tê bawerkirin ku liyaqî dojehê ye)


celep

xortê ku ji bo xizmetên dewletê wekî berendam li serayên Topkapî, Galata û ıbrahim Paşa dihatin hêvotin


celp

gazîname, celpname (belgeya gazîkirinê ya dadgehê)

gazî, fîtk, celb (ji bo gazîkiran xortan ji bo leşkerîyê)


celse

birinci celseden bırakıldı


celseyi açmak

dest bi rûniştanê kirin, dest bi danişînê kirin


celseyi tatil etmek

navber dan rûniştanê, navber dan danişînê


celâli

Celalî (di heyna Osmanî de navê ku li serhildêr û rêbiran hatiye danîn, ku ev nav jî, ji ber serhildana peyayên Derviş Celâli II Bozokî tê Ev yek cara pêşîn di wexta Yawiz Siltan Selim de çêdibe)


cemaat ne kadar çok olsa imam gene bildiğini okur


cemaziyülevvel

meha pêncemîn a salnameya heyvî, meha mezin a tobeyan


cemaziyülevvelini bilmek

bi helhelka (yekî) zanibûn, helhelka (yekî) derxistin


cemaziyülâhır

meha şeşemîn a salnameya heyvî, meha biçûk a tobeyan


cemetme

cem girê dan (di nav Alewiyan de civîna olî)


cemre

pereng, pizot, sotik, pişko, piling (baweriya ku beriya meha reşemiyê (sibatê) germayî pêşî di hewayê, bi dû re di axê û pişt re jî di avê de zêde dibe)


cemre düşmek

sotikê agir (an jî perengê agir) ketin ()

suya cemre düştü


cenap

cenab (di wateya mezinayî, rûmet û giramiyê de tê bikaranîn)


cenaze alayı

merasîma cenaze, ayîna cenaze an jî kesê ku beşdarî li merasîmê kirine


cenaze gibi

eynî rengê miriyan lê ketiye, eynî dirûvê miriyan pê dixe, eynî ketiye halê miriyan (ji bo kesê zerhimî û ruh tê de nemayê tê gotin)


cenazeyi kaldırmak

cenaze rakirin (ji bo çalkirinê birina mirî)


cengâver

cengawer, şervan, şerevanî, şerker, cengebaz


cengâverlik

cengawerî, şervantî, şerevanîtî, şerkerî, cengebazî


cenin

cenîn (zarokê ku di rehma diya xwe de dema welidîna xwe temam nekiriye an jî, ji ber çûye)


cennet balığı

masiyê bihuştê (Macropodus viridiauratus)


cennet gibi

wekî bihuştê ye, mîna cenetê ye (ji bo devera xweş û xweytîlêkirî)


cennet kuşu

teyrikê bihuştê, teyrikê cenetê (Paradisea apoda)


cennetlik

bihuştî, cenetî (ji bo kesê ku tê bawerkirin piştî bimire wê cihê wî/wê bihuşt be)

gorbihuşt, cenetmekan (ji bo miriyê ku tê bawerkirin cihê wî/wê bihuşt e)


centilmenlik

xweşmêrî, ciwamêrî, camêrî, ciwanmerdî, ciwanmêrî, kibarî


centilmenlik antlaşması

bext dan hev, soz û bext dan hev, soz û bextê mêrê berê dan hev


cenubî

başûr, başûrî (tiştê ku bi başûr ve têkildar e


cephe gerisi

paşenî, piştenî, piştçeper (herêma li paşiya bereyê şer)


cepheleşmek

bere danîn, enî ava kirin, cephe çêkirin


cerar

artêşa qelebalix a ku bi pêwistiyên şer hatiye a rastin


cere çıkmak

derketina feqiyan ji bo berhevkirina erzaq û pere, pê re jî îmamî û muezînî kirine


cermen

Germen, gelê Germen û kesê ji vî gelî ku berê li Almanya, Bohemya û li rojavayê Polonyayî li welatê bi navê germeniyayê dijiya


cermen dilleri

zimanê Germenîk (ku li bakurê Ewrûpayê tê axaftin)


cerrahi

nişdarî, niştergerî, cerahî (tiştê bi cerahiyê ve têkildar e)

nişdarî, cerahî (beşa hekîmtiyê ya ku bi emeliyatkirinê nexweşên xwe tedawî dike)

beyin cerrahisi


cerrahlık

nişdarî, birînsazî, niştergerî, nojdarî, cerahî, operatorî


cesaret etmek

wêrîn, ceger kirin, ceger birin xwe, zirav kirin, cesaret kirin


cesaret gelmek

bizav hatin (yekî), cesaret hatin (yekî)


cesaretini kırmak

(yek) ji bizav xistin, çokên (yekî) şikandin


cesaretlendirilmek

hatin bizavdarkirin, hatin bicesaretkirin


cesaretlendirmek

bizavdar kirin, bi [[bizav kirin, bizav dan (yekî), bi cesaret kirin, cesaret dan (yekî)


cesaretlenmek

bizavdar bûn, bi cesaret bûn, bi [[bizav bûn


cesaretli

wêrek, dilêr, bizavdar, bibizav, bizirav, bicesaret, cegerdar, bicegger


cesaretlilik

wêrekî, bizavdarî, dilêrî, bibizavbûn, bizarbûn, bicesaretbûn


cetvel

su cetveli


cevabı dikmek

gotin li ser çavê (yekî) xistin, gotin pê ve danîn


cevahirci

gewhervan, mucewhervan (bikir û firoşerê mucewheran)


cevap vermek

ilâç iyi cevap vermedi


cevher

çocukta cevher var


cevizlik

erdê gûzan, devera ku lê darên gûzan pir in


ceylan gibi

wekî xezalan, eynî xezal e (kesa navterhîn û zirav)


ceza almak

hatin cezakirin, hatin sizakirin (ji bo xwendekaran)

ceza girtin, ceza stendin, siza stendin, siza girtin (ji bo erkedaran, tawanbaran)


ceza evi

girtîgeh, bendîxane, cezaxane, hepisxane, taşxane


ceza kesmek

siza lê birin, ceza lê birin, ceza li (yekî) birin, ceza dan ser pişta (yekî)


ceza mahkemesi

dadgeha sizayî, dadgeha cezayî, dadgeha tawanan


cezai

sizayî, cezayî (tiştê bi ceza ve têkildar e)


cezalandırılmak

hatin sizakirin, hatin sizandin, hatin cezakirin


cezalanmak

hatin sizandin, hatin cezakirin, hatin sezakirin


cezasını çekmek

cezayê xwe kişandin (ji bo kesê ku xeta dike û ji ber wê zerarê dibîne)

cezayê xwe kişandin (ji bo kesên tawanbar)


cezasız

cezanekirî, sizanekirî, cezanedîtî, cezanexwarî


cezaya çarptırmak

ceza li (yekî) birin, ceza dan ser piştê


cezbetmek

kişandin xwe, celb kirin, bi xwe ve kişandin, cezbî xwe kirin, cezb kirin


ciban

culbe, gilêne (çeşîdek lobiyên ku libên wê biçûk in)


cibiliyet

haveyn, aferîş, cibilyet (ji aliyê xûy û exlaq ve)


cici

laro (di zimanê zarokan de tiştê xweş û xweşik)


cici anne

dada, dadê (hin zarok bi vî navî li ji dapîra xwe an jî li kesa pîr deng dikin)


cici mama

ji xortê naşî yê ku bi jinên mezin re radibe rûdine, tê gotin


cicim

delaliyo, delaliyê (bi tinaz ji hinekan re tê gotin)


ciddi

Ciddî bir kadın.

tewa, rast, rasteqîn, cidî (tiştê ne bi qestûkan, ne bi henekan)

Ciddî bir çalışma.

Ciddî bir hastalık.

Bu ciddi bir toplantıdır.

Size ben bunu ciddî olarak söylüyorum.


ciden

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre cidden.


cihannüma

cîhannuma, xuyangeh (devera ku her der lê tê dîtin)


ciharıdü

çar û du (di leyîstikaerdê de ji zaran yek çar û yek jî dudo hatin)


ciharıse

çar û sê (di leyîstikaerdê de ji zaran yek çar û yek jî sisê hatin)


ciharıyek

çar û yek (di leyîstikaerdê de ji zaran yek çar û yek jî yek hatin)


cik cik

çivê, çiveçivê (di zimanê zarokan de çûk, çivik)


cilalamak

birqandin, şayik kirin, lihû kirin, hilû kirin


cilalı taş devri

serdema berdîn a sîqalkirî, çerxa kevirin a


cılava

kurkê ku ji postê çema stû yê gur an jî rovî tê çêkirin


cılk

cılk yumurta


cilt

kitabın cildi

üç ciltlik bir roman yazmış


ciltlemek

dan cizûbendkirin, dan bergkirin, dan celdkirin


ciltlenmek

hatin cizûbendkirin, hatin bergkirin, hatin celdkirin


ciltçi

cizûbendker, cizûbendkar, bergker, derpêçker, celdker

kitapları ciltçiye götürüp ciltleteceğim


ciltçilik

cizûbendkerî, cizûbendkarî, bergkerî, derpêçkerî, celdkerî


cilve

naz, kelte, cîlwe, îşwe, celwe, naz û nûz


cilveli

nazdar, dilbaz, cîlwedar, cîlwebaz, cîlwekar, îşwebaz


cimbakuka

tîltîlokî, çelexwarî (ji bo kesê bêteşe û


cımbızlamak

mûçing kirin (bi mûçingê tiştek kişandin)


cimri

çikûs, çikot, bexî, bêxîl, cinûk, çilûz, tima, qesîs, xesîs


cimrileşme

çikûsbûn, çikotbûn, bexîbûn, bêxîlbûn, cinûkbûn, çilûzbûn, timabûn, qesîsbûn, xesîsbûn


cimrileşmek

çikûs bûn, çikot bûn, bexî bûn, bêxîl bûn, cinûk bûn, çilûz bûn, tima bûn, qesîs bûn, xesîs bûn


cimrilik etmek

çikûsî kirin, çikotî kirin, timatî kirin, qesîsî kirin


cin cin bakmak

xel xel lê nihêrtin (bi konetî lê mêzandin)


cin fikirli

tu dibêjî qey cin û perî jê re tiştan dibêjin (ji bo kesê jîr û zana)


cin göz

çavhilkirî (kesê çawekirî yê nayê xapandin)


cin ifrit olmak

bûn wekî cin û periyan, mocê (yekî) pê girtin, mocê (yekî) rabûn


cin çalığı

terebe, tewtewe, çelexwarî (ji bo kesê bêteşe û kirêt)


cin çarpmak

cin lê xistin, cin li (yekî) xistin, cin li (yekî) dan


cinayet işlemek

mêr kuştin, mêrkujî kirin, kuştinê kirin, qetlê kirin


cinaî

kuştinî (tiştê ku bi kuştinê re têkildar e)


cinci

cindar (kesê ku îdia dike dikare gazî cinan bike û bi wan re biaxive)


cıncık boncuk

tişt miştên mîna gerdane, guhar ku ji kevir, cam û tiştên wisa hatine çêkirin


cıngıl

xişr, xişxişk (xemla ku ji pere, zîv, morî û tiştên wisa tê çêkirin)


cini tutmak

cin pê girtin, cin bi (yekî) girtin, cinê (yekî) pê girtin


cinler cirit oynamak

semtexalî, li (cihekî) çûçik lê negotin wiq, li (cihekî) benderuh tune bûn


cinleri başına toplamak

cinê (yekî) hatin (yekî), cinên (yekî) hatin dorê


cinli

biçin (tiştê ku tê bawerkirin tê de cin hene)


cinnet getirmek

dînoyî bûn, cinûnî bûn, şeplê pê ketin, aqil avêtin


cins cins

cure cure, teşîd teşîd, celeb celeb, texlît texlît, çeşîd çeşîd

cure bi cure, teşîd bi teşîd, celeb bi celeb, çeşîd bi çeşîd, texlît bi texlît


cinsel ilişkide bulunmak

çûn ba hev, çûn ser cihê hev, çûn ser nivîna (cihên) xwe, nivinîn


cır cır

çîreçîr, çîrçîr, çîzeçîz


cır cır ötmek

kirin çîreçîr, kirin çîrînî, kirin çîzeçîz


cırboğa

cirboq, çilboq, mişkê cirboq (Dipus Caegyptius)


cırcır

çirçir, çirik (makîneya ku pembû û dendikê gûzika pembû ji hev dike)


cırcır böceği

çirçirk, sîsirk, sîrçirk, kirîsk, çîçirik (Grillus domesticus, G campestris)


cırıldama

çîrînîkirin, çîzînîkirin, çîreçîrkirin, çîzeçîzkirin


cırıldamak

kirin çîrînî, kirin çîzînî, kirin çîreçîr, kirin çîzeçîz, çiveçiv kirin, çivteçivt kirin


cırıltı

çîrînî, çîzînî, çivtînî


cirit

cirîd (şiva ku di vê leyîstikê de tê avctin)


cirit atmak

(li cihekî) bi ciridan leyîstin, hespê xwe meydan kirin, rabûn ciridan

fareler evde cirit atıyorlar


cirit atmak

dan ciridan, cirîd avêtin, rabûn ciridan


cırlak

çîzçîzok, çîzçîzokî (ji bo dengê zirav û ne xweş)


cırlama

nûzîn, kûzîn, kûstîn, nûzînîkirin, kûzînîkirin, kûstînîkirin


cırlamak

kirin nûzînî, kirin kûzînî, kirin kûstînî


cırlayık

çirçirk, sîsirk, kirîsk, çîçirik (Grillus domesticus, G campestris)


cırmalamak

nepirandin, neperûç kirin, neprikandin, neperûçk kirin, nep kirin, neprûk kirin


cırnak

penç, pençik, neperûşk (pencikê ajelên dirende)


cırnık

curnik (qula ku di dîwar de ji bo ku av tê de here hatiye hiştin)


cırt

çîr (dengê ku ji dirandina kaxiz an jî pot û pertalan dertê)


cırtlak

çîzçîzok, çîzçîzokî

pelizî (ji bo mêwe û zebzeya ku pir gihîştiye)


cıs

biv, bive, cize (gava zarok ber bi agir an jî tiştekî xetemak ve diçin ji wan re tê gotin)


cisim

beşen, cisim, cîsm (rewşa madeyê ku teşe girtiye)


cıva gibi

belhizok, çeleng (kesê ku li cihê xwe natêbite)


civciv

çûçik, çîçik, çêçik, cûcik (çêlikên heywanên male ku hîna nû ji hêkê derketine) m ~


civcivli

biqîrewîr, bihelahela, bihêwirze, bişemate


civelek

xortê ku hîna nû ketiye yeniçeri ocagiyê


cıvık

cıvık kar

çelepe, virtoqî, meleq (kesê ku henekên sar û cemidî dike û mirov pê aciz dibe)


cıvıl cıvıl

wîçewîç, wîtewît, vîçevîç (ji bo dengê teyr û tilûran)

biwêrewîr, bihelahela (ji bo qerebalixa mirovan)


cıvıldama

wîçîn, wîtîn, wîçînîkirin, wîtînîkirin, wîçewîçkirin, wîtewîtkirin


cıvıldamak

wîçîn, wîtîn, wîçînî kirin, wîtînî kirin, kirin wîçewîç, kirin wîtewît (ji bo teyr û tilûran)

kirin wîrinî, kirin wîrewîr, wîrewîr kirin (ji bo mirovan)


cıvıldaşmak

bi hev re kirin wîtînî, bi hev re kirin wîçînî, bi hev re wîçewîç kirin, bi hev re wîtewît kirin


cıvımak

ji serê xwe derketin, ji hedê xwe derketin


cıyak cıyak

cizye çeşîdekî baca ku li welatê misilman ji kesê ne misilman tê stendin


cıyaklama

wîqîn, waqîn, waqînîkirin, wîqînîkirin, wîqewîqkirin


cıyaklamak

wîqîn, waqîn, kirin wîqînî, kirin waqînî, kirin wîqewîq


cıyırdamak

çîrîn, çîrînî jê çûn (dengê dirîna tiştekî)


cız

qijîn (dengê ku gava mirov tiştek diavêje nava rûnê sorkirî)


cız etmek

kizînî jê çûn, kirin kizînî (gava cihekî mirov biêşe)


cızbız

goştê biraştî, goştê ku li ser agir hatiye sorkirin


cızıktırmak

xêz kirin, çixêz kirin, qelem kirin (ji bo nivisandinê)


cızıldamak

kirin çizînî, çizeviz kirin, kirin kizînî, kizekiz kirin (ateşte et pişirildiğinde)

kirin qijînî, kirin qijeqij (kızggın yağda yiyecek pişirildiğinde)

kirin kizînî, kirin kizekiz (acı duymak)

kirin çirkînî, kirin çirkeçirk (kalemle bir şeyler yazıldığında)


cızır cızır

çizeçiz, kizekiz (ji bo dengê ji goştê ku mirov li ser agir sor dike)

qijeqij (ji bo dengê ku ji tiştê di rûnê sorkirî de tê)


Cizre

Cizîr, Cîzra Botan (Navçeyeke girêdayî Şirnexê)


ciğer

kezeb (navê kezeb, pişik û dil (di qesabiyê de)


ciğerci

hinavfiroş (kesê ku nav û dilê heywanan, bi tevî ser û pê û hûrên wan ve difiroşe)

cîgerpêj (kesê ku kebaba cîgerê çêdike û difiroşe)


ciğeri beş para etmez

cîgera (yekî) nekirin pênc pere, goştê (yekî) nekirin pênc pere


ciğeri kebab olmak

agir bi cegera (yekî) ketin, agir bi kezeba (yekî) ketin


ciğeri parçalanmak

cegera (yekî) peritîn, cegera (yekî) bûn piç û parî, kezeba (yekî) li serê peritîn


ciğeri sızlamak

dile (yekî) êşîn, dilê (yekî) li serê êşîn, kezeba (yekî) li serê êşîn


ciğeri yanmak

kezeba (yekî) şewitîn, cegera (yekî) şewitîn, axin ji paniyê kişandin


ciğerimin köşesi

cegera min, kezeba min (ji bo kesê ku jê pir tê hezkirin)

cegera min, kezeba min (ji bo zarokê ku jê tê hezkirin)


ciğerini delmek

kezeba (yekî) qul kirin, cegera (yekî) qul kirin


ciğerini okumak

bi ruhê (yekî) zanîn, bi nava dilê (yekî) zanîn


ciğerpare

ciğerpare, parçeyê canê (yekî) (ji bo kesê ku pir jê tê hezkirin)


cumbadak

çelpîn (ji bo dengê kuji tiştê dikeve avê dertê)


cumbuldama

(cumburdama) çeliqîn, çelqînîkirin, çelqeçelqkirin


cumbuldamak

(cumburdamak) çeliqîn, kirin çelqeçelq, kirin çelqînî


cumburlop

got dim, bi dimîn (ji bo nimandina dengê tiştekî gir û giran gava dikeve avê, tê gotin)


cumhurbaşkanlığı

serekkomarî, serokkomarî (ji boeqamê serokkomar)


curcunaya çevirmek

(veya curcunaya vermek) (cihek) kirin kafir keratî, li hev qelaptin


cömert

(ji ciwan merd) comerd, merd, camêr, sexî, çavfireh, destvekirî

cömert toprak


cönk

dîwan (deftera ku bergê wê çermîn e û dengbêj tê de helbestê xwe an jî yên kesên din dinivîsin)


cüce

boçî, potal, bejnbihost, bejnkurt, qambost


cücük

çêlik, têjik, têjik (têjika çûkê, çêjika çivîkê)

soğan cücüğü

biçûkê tiştekî an jî parçeyekê wê yê ku dirûv pê dikev


cücüklenmek

soğanlar cücüktendi


cülüsiye

bexşîşa ku gava hıiûmdar derdiketin ser text, belav dikirin

helbesta ku helbestvan li ser derketina ser text a padîşah nivisandiye


cünha

sûcê ji qebahet girantir û ji cinayete siviktir


cüppe gibi

wekî cibeyê (ji bo kincên mezin û fireh)


dadacılık

dadaîzm (rcbazekc hüneri ye ku di encama lidijderketina şer û bêpergala civakî de, derketiye holê)

dadaîzm (di wêjeyê de rêbaza ku qet girîngî bi rêzikên ziman û estetîkê nade)


dadandırmak

selitandin, raselitandin, lê selitandin, hûtî (tiştekî) kirin, museletî (tiştekî) kirin, serî kirin ser (tiştekî)


dadanmak

selitîn, raselitîn, lê selitîn, hutî (tiştekî) bûn, museletî (tiştekî) bûn, serî kirin ser (tiştekî) (ji bo xwestina tiştekî ku mirov jê hez dike, jê tehm stendiye)

çocuk çikolataya pek dadandı

serî kirin ser (tiştekî) (ji bo beijewendiyê xwe tim çûna cihekî)

bu sene tekrar bu adam evimize dadandı


daha da

-tirîn, hin tir (pileya kempirandinê dinimîne)

daha da büyük bir derdim var


daha neler

na lo, nizanim çi (di wateya qet wisa dibe de)

anlat bakayım, daha neler


dahdah

(dehdeh) dede, dedek (di zamanê zarokan de hesp û hêstir), çoço, çoçok (di zimanê zarokan de ker)


dahi

ben dahi bunu bilmiyorum

jî (piştî lêkeren şertdaxwaz tê û şert nelê dike)

artık gelse dahi beni bulamaz


dahil

şehrin dahilinde iş yapanlar

bu gün dahil, gideli beş gün oldu


dahil edilmek

Hatin beşdarkirin, hatin daxilkirin, hatin têkilkirin, hatin parmendkirin


dahil etmek

têkilî pê kirin, têkil kirin, daxil kirin


dahiliye

karên hundirîn, daxiliye (ji bo di rêvebirina dewletê de)

daxiliye (milê bijîşkiya ku bi neweşînên hinavî û hundirîn ve têkildar e)

daxiliye (beşa nexweşxaneyê ya ku li ser nexweşînên hinavî radiwestê)


dahiliye mütehassısı

bijîşkê hinavî, pisporê nexweşînên hundirî


dahletmek

têkilî pê kirin, tekilî (tiştekî) bûn, mudexale pê kirin, mudexaleyî (tiştekî) kirin


dair

sanata dair bir konuşma yaptı


dakik

rêkûpêk (tiştê ku bi rêk û pek dişixule)

birêkûpêk (kesê ku her tiştî di wext de dike û pûte pê dide)


dakika

xulek, deqîqe, deqe (ji bo saetê, ji şêstan yek)

deqe, deqîqe (ji bo pileyê, ji şêstan yek)

deqîqe (ji bo bîskekê, weşekê, qederekê, gavekê)

bundan sonra sizi her dakika arayacağım


dakikası dakikasına uymaz

gav û saeta (yekî) li hev nenihêrtin, çilvirek


dakikasında

di wê saetê de, di wê gavê de, derhal, heman


daktilo

daktîlograf (kesê bi daktîloyê nivisandin ji xwe re kiriye pîşe)


daktilografi

daktilografî (karê nivisîna bi daktîloyê)


dal budak salmak

akrabalıkları dal budak salmıştı

reh berdan, gulî û şax berdan (ji aliyê ziretê ve zêdebûnê derdibe)

dal budak salmış bir soydan geliyordu


dal gibi

yekî şaxînî, wekî şaxê, bejnşaxînî, navterhînî


dal gibi kalmak

bûn wekî hijikekî, mîna hijikekî man, bûn wekî zilikekî


dalak

fatereşk, xalxalk, fişik, tihêl, pîl, sipil


dalamak

pê girtin, dirin (ji bo gezkirina se û guran)

köpek mi seni daladı?

pê vedan (ji bo pêvedana kêzikên jehrdar)

pê girtin (ji bo giyayên ku şîrika wan bi can dibe û dişewitîne)

xwarin (qumaşên sert gava ku tê wergirtin bi canê mirov dibe, mirov diêşîne)


dalap

telew (dişi köpekler için), fal (dişi tek tırnaklı hayvanlar için)


dalap olmak

bi fehl bûn (ji bo mehînê, ku divê biavêjin ber hêsp)

bi ga bûn (ji bo çêlekê, divê ku bibin biavêjin ber ga)


dalavere

fend û fiût, dek û dolap, şêl, şêl û fêl, ger û fen, qulopilo, qulebazî


dalavere çevirmek

dolap gerandin, dek û dolab gerandin, ger û fen gerandin


dalavereci

çelqulî, fenek, hîlekar, fêlbaz, qulebaz, xapo


dalaş

bihevgirtin, pevgirtin (ji bo bihevgirtina kûçikan)


dalaşmak

bi hev girtin (ji bo bihevgirtina kûçikan)

köpekler çok kötü dalaştılar

bi hev girtin, bi hev ve zeliqîn, devjenî kirin, gelte kirin, bi devjenkê çûn hev


daldan dala konmak

di deqeyê de fikrek hatin (yekî), çûçê nekirin ji vir çûn wir, pêlê (yekî) li hev nenihêrtin (ji bo kesê ku tim kar, mijar û ramanên xwe diguhêre)