en

dax, dexme, nîşana bi sotinê li sewalan têt kirin


en

en büyük

Oğluna bakıp dünyadaki en şanslı kişi olduğunu düşünürdü.

Mardin Türkiye'nin en geri kalmış şehri...

Mêrdîn bajarê Tirkiyeyê yê herî lipaşmayî ye...

W. M. Thackston, Kurmanji Kurdish: -A Reference Grammar with Selected Readings-, Renas Media, 2006


kat

Alt kattaki komşuya git.

Bir kat yufka.

Başkanın katına çık.

Kumaşın katı.

Onu katında ziyaret ettik.

Bu ondan iki kat daha pahalı.

Üç sayısının katları.


çav

têrmaş (kîrê heywanên mîna ker, hesp û hwd.)


dev

Dev gibi bir adam.

Dev bir yazar.


do

"do" di muzîkê de dengê di navbera sî û reyê de.


me

navê tîpa şazdemîn herfa alfabeya tirkî, M


millet

Kürt milleti.

Şoför milleti.

Millet meydana toplanmış.


gazete

Hergün gazeteye gidiyordu.


an

İçeriye geçtiği an.


kavil

Kavlimiz böyle mi idi?


da

O şimdi odada.

Sokakta, çocuklarla beraber.

O da insan.


diş

kadının bembeyaz dişleri vardı

bir diş sarımsak


zar

tovil, xaşe, tîvil, tûzik, pergî, perik, perde, pîstik

Arının zarı.

Yumurta zarı.

İşkembenin üstündeki zar.

Kulak zarı.

Soğan zarı.


sade

Sade bir ev.

Sade kahve.


al

forma fermanî ji lêkera almak (1. wergirtin 2. kirîn), werê


ha

Ha göreyim seni!

Amma da güzelmiş ha.

Sakın ha, ağlamanı istemiyorum.

Ha, şimdi anladım.

Geldin ha?

Ha ben gelmişim ha o.

Çalış ha çalış.

Yağmur ha yağdı ha yağacak.


serbest

Öğleyin serbestim, gelebilirsin.

Serbest ticaret yapıyor.

Takılmadan, sıkılmadan konuşuyor.

Piston kolu serbest.


kes

sola jîmnastîkê ya ku heta qevdikên pê tê


kuş

firinde, balinde, çivîk, çûçik, teyr, tilûr, terewîl


av

Ji osmanî آو (av) ji tirkiya kevn 𐰉 (āb) ku herwiha serekaniya van peyvên bi heman maneyê ye: azerî ov, ozbekî ov, tirkmenî aaw, oygurî اۋ (aw), qazaxî ау (aw), kirgîzî уу (uu)...

Babası ava gitmiş.

Bu gün avımız iyi.


tor

şermok, fediyok, bêpîr û pergal, naşî, ecemî


Kore

Kore. Welatek li rojhilata Asyayê: Koreya Bakur û Koreya Başûr.


Kore

Nîvgirava Koreyê û tiştên der barê van herdu welatên vê nîvgiravê (Koreya Başûr - Koreya Bakur).

Gimçi bir Kore yemeğidir.


ya

Ya Allah, yürü ya mübarek.

Ya gelir ya gelmez.

Hasta mısınız? Ya biraz başım ağrıyor.

Ya bu adam kim?

Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli.

Yetişirim diyorsun, ya yetişemezsen?

Biz de gelelim mi? Gelin ya.

Siz karnınızı doyurdunuz, ya ben ne yapayım?

Fırtına kırdı, döktü, yıktı, ya o ağaçlara verdiği zarar?

Fena oğlan değildir, değildir ya, yalnız bir sarhoşluğu var.

Yemiştim ya.

Kırk elli kişi kadar ya var ya yoktur.


bez

Cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, xak, potik, zolik, terrîş
kereseyê cilan,
tiştê cilik jê tên çêkirin.


ayrı

cuda, cihê, ciya, ferq, cida, têvel, ne mîna hev


bin

Bu taşları, toprakları bin zorlukla taşıdık.


dost

Köpek insan dostudur.

İki dost devlet.

Adam kendine bir dost tutmuştu.

Kitap dostu.


yar

kurtkirina peyva yardımcı yar kendal, dulêr, yaxir, zer, teriş, cihê tik


saat

Köy buraya iki saat uzaklıkta.

Saat kaç?

Saat beşe yermi var.

Saat ona beş geçiyor.

Neredeyse öğleden sonra saat ikiydi.

Sabah saat üç.

saet, demjimêr, katjimêr (aletê ku wextê rojê nîşan dide)

Kol saati.

Duvar saati.

Güneş saati.

Çalar saat.

Yemek saati.

Elektrik saati.


sinir

Etin sinirlerini çıkar.


aman

aman Allahım

aman, bir daha yapmam tobe

aman, öyle söylemeyin

aman bırakın beni

aman çocuğa iyi bak

aman ne güzel şey

aman, öyle sözler söyledi ki donakaldım


zurriyet

Zürriyetsiz bir aile.


kor

pereng, pengir, sotik, pizot, xurî, pilox


şeker

şekir, qend, gizêr, genim tê derxistin an jî, ji nişastaya wan tê bidestxistin)

Hele bak ne şeker şey!


yasa

Doğa yasaları.

Ceza yasası.

Yer çekimi yasası.

Ahlâk yasası.

Düşünme yasaları.


rehber

telefon rehberî


tav

Demir tavında eğilir.


acem

Perdeyeke nêzîkî notaya "mi" di muzîka klasîk a Tirkî de.


ateş

uygarlık ateşten doğmuştur

ateş közü

yemeği ateşten indirdim

top ateşi geceye kadar sürdü

kendinizi ateşe atıyorsunuz


dar

Dar sokak.

Dar ve uzun oda.

Dar düşünce.

Dar elbise.

Bu dar gelirle bir şey yapamayız.

Dar günde ondan biraz para almışım o kadar.

Akşam arabasına dar yetiştiler.

Sêpê, daraxaçî, darê îdamê (dîreka ku pê mehkûmê îdamê tên daleqandin).


hacet

Bunca masrafa hacet yoktu.

Zile basacaktım hacet kalmadı.


beden

kale bedeni


din

İslam dini


defa

ilk defa buraya geliyor


kere

Onu iki kere okudum

Bu sefer olmadı.


zor

Onun için hiç bir zorum, sıkıntım yok.

Zor bir çalışma.

Oraya gitmek zorunda.

Halkı zor zapt ettik.

Biraz zor yaparsın.


bel

beli ince


şa

Gava ku tezahürat tê kirin di cihê 'bijî' û 'aferin'de tê bikaranîn.


her

Her gün bize gel.


mahkeme

Mahkeme tam yedi yıl sürdü.


roman

gewende, mirtiv, mitrib, çîngene, cengene, qereçî roman


ne

Sen ne dedin?


esas

hîm, xîm, bingeh, binyat, binaxe, binetar, bin, binegeh, binaret, şengişte, asas

Bu işin esası böyle değil.


derya

Yağmur yağınca köy çamur deryasına dönmüştü.


grup

Müzik grubu.


sohbet

mijûlayî, mijûlî, qisedan, dembihêrk, galegal, suhbet


nazik

Nazik bir adam.

Nazik bir araç.

Bu nazik bir meseledir.

Nazik bir iş.


nefes

Sigaradan bir nefes almak istedim.

Evde dört nefes daha var.


har

Su har har akıyor.


form

Formunda değilim.

Formu doldur bana ver.


şekil

Kayık şeklinde bir tabak.

Bu kitapta bir çok şekil var.

Bu şekilde hareket etmek doğru değil.

Yanlızlığın şekilleri vardır.

Yönetim şekli.

Bakır doğada birleşik şekilde bulunur.

Geometrik şekil.

Sualin şeklini değiştiriyorum.


cesaret

wêrekî, bistehî, cesaret, curet, mêranî.


bar

cureyekî govendê ye ku bi piranî li aliyê Erzirom û bajarên li derdora wê tê leyistin.

Dili bar tutmuştu.


panel

Yarın televizyonda panele katılacak.


işkence

Adamı konuşturmak için ona işkence yaptılar.


çare

Herkes başının çaresine baksın her kes.

Tek ölüme çare yok.


fer

Gözümde fer, ağzımda diş kalmamış.

Gözlerimin feri azalmış.


deste

kalem destesi

iskambil destesi

cebinden bir deste para çıkardı

Di gulaşên bizeytê de ji pênc dereceyan a herî kêm.


problem

gelş, gelemşe, arîşe, kêşe, gelece, geleş, gir û girift, pirsgirêk, mesele


var

Parası var.

Bütün varını harcadı.


emir

ikide bir bana dönüp benden bir emrim olup olmadığını soruyordu

atama emri hâlâ çıkmadı


merkez

Kurum merkezi.

Eğitim merkezi.

Endüstri merkezi.

Şehir merkezi.


erk

Ji tirkiya kevn [skrîpt hewce ye] (erk, “hêz”).
;Çavkanî:
* Nişanyan, Sevan, Çağdaş Türkçenin Etimolojisi [Etîmolojiya Tirkiya Niha] (bi tirkî): erk

Siyasi erk.


meydan

Savaş meydanı.

At meydanı.


sah

îşareta ku ji ber rastiya tiştekî tê kirin


ey

Ey arkadaş.

Ey köylüler.

Ey bu topraklar için toprağa düşmüş insanlar

Ey, yeter be.

Ey, bu tezgah burada ne arıyor?


tekel

gemerdan, pawan, yekdestî, tekedestî, înhîsar, monopol


hiş

Hişt, buraya gel!


tek

Gerçekten adamın teki yok.

Önümüzde tek yol var.

Ayakkabımın teki yok.

İki tek atıp eve gelmişti.

Tek yesin de ne yerse yesin.

Bugün pazar, sokaklarda tek kişi yok.


tembel

tiral, tenbel, bêxîret, keslan, tembel, toranî, tirole, tirol, kasûlî, arode, pirole, pirol


ban

Nasnavê ku di dema împeretoriya Osmanî de didan mîrên sancaxên Macaristan û Hirwatistanê û mîrekên biçûk.


olan

Malından olan bu.

Beş çocuğu olan bir baba.


sitem

gazine, gazin, gazind, lome, gazinde, dalehî, lewn, gilî û gaz


sefer

sefer, geşt, ger, seyahet, seyran, gerîn, ziyaret, seredan


meşale

pêtal, xitîre, yelmûm, sûk, argûr, çirax, mêlede, gûrnewt, xetîr, meşxel, meşale


aciz

tengazer, bêhêzî, zebûn, bêhêzbûnî, bêçaretî, neçarî, kêmqewetî

Adamın acizliği beni üzüyor.

Bunun acizliği beni kahrediyor.


şiir

Romantik şiir.


leke

Tırnaklardaki lekeler.

Bu durum bizim için bir lekedîr.


edebiyat

gotinên eletewş, gotinên vala û ne ji dil


kadro

Kadro dolu.


taht

Şahın tahtı.


doz

Her zaman şakalarını dozunda yapardı.


zaten

jixwe, a rast, bi rastî, di rastiya xwe de


zatî

Zatî mal.


maaş

meaş, muçe, miz, destheq, mehane, heyvane, hîvane, mangane,
 pareyê ku xwedîkar dide karkerên xwe


taze

Taze peynir.

Daha taze ve güzeldi.

Taze havadis.

Taze fasulye.

Taze süt.


ziyaret

seredanî, serdanî, çavpêketinî, sertêdan, ziyaret

Dost ziyaretlerini severler.

Kızlarının ziyaretine gelmişler.


maliyet

saman, semyan, milk, mal, maliyet, kapîtal, milkiyet


fena

neçê, bed, fena, netû, xerab, nebaş, nepak

Rüşvet fena bir şeydir.

Fena bir haber.

Bu gün fena işim var.

Fena bir öğrenci.

Fena bir koku.

Fena bir hava.

Fena kadın.

Fena bir yağmur yağıyor.


piç

bîjî, bîje, xwînheram, pîç, weledzina, xirofaş, şîrheram, sînorte, xurofaş


kayser

Roma kayseri.


asa

Ji erebî عَصًا (ʿaṣan, “gopal, baston”).


bahar

bihar madeyên wekî qumefîl, darçin û zencefil ku çêj û bêhnê didin xwarinê


kel

Kel tepeler.


koş

Forma fermanî ya yekjimar ji lêkera koşmak.

Koş!


ders

Dersin bitmesine beş dakika var.

Yarın matematik dersinden sınavım var.

Bu olaydan ders almadı.


hol

poxan, dalan, kolan, koçik, mobîn, rewaq, tular, nawan, hol


cam

Camın önündeki masaların hemen yanında oturmuş.


rezalet

rezîlî, xaxî, tirotî, gosarmetî, kepazetî, hetekî, hetîketî, rezalet


I

Tîpa yazdehemîn a alfabeya Tirkî ye ku ji aliyê denganiyê ve dengdêreke stûr û dûz û teng e.


kala

Akşama iki saat kala gel.

Beşe on kala burdaydı.


ten

Teni beyaz.

Çocuğun teni esmer.


le

navê tîpa pazdehemîn a alfabeya Tirkî lebaleb mişt, bi dev re, bi lêvikê re


sepet

sepet, selik, kelik, çapûk, zembil, çapîk

Tora masiyan ku ji zilikan hatiye çêkirin.

Sepet sandık.


şerbet

Gübre şerbeti.


kanser

pençeşêr, şêrpençe, seretan, kansêr, kula heftpençe


can

O canını sana feda eder.

Sende hiç can yokmuş be.

Benle beraber dört canız.

Canım gezmek istiyor.

Hadi canlar, biraz çabuk olun.

Sen ne can çocuksun.


kral

Ji zimanekî slavî, bidin ber bulgarî, makedonî û sirboxirwatî крал (kral), çekî král, polonî król, rûsî коро́ль (korólʹ), hemû ji zimanekî cermenî Karl (navê kralekî frengî, 742-814).

Satranç kralı

Ozanların kralı.

Şeker kralı.


metre

Üç metre kumaş.


sebze

Ji osmanî سبزه (sebze), ji farisî سبزه (sabze).


idam

Ji erebî إِعْدَام (ʾiʿdām).


ressam

nîgarxêz, wênesaz, nîgarekar, wênekar, şêwekar, resam, wênevan, sûretvan


sistem

Eğitim sistemleri.


ama

yemek az, ama lezetli

yarın geleceğim diyorsunuz, ama ben evde bulunmayacağım

ben bu işe karıştım, ama pişmanım

güzel, ama güzel bir söz söyledi

bu söz söylenmez ama!

ama güzel şey


lakin

lê, lê belê, belam, feqet, lakin, ema, hema


ve

Ben ve sen.


ve

Navê tîpa bîst û heftemîn a alfabeya tirkî.


ferde

Bir ferde kumaş.


posta

İşçi postaları nöbetleşe çalışıyorlar.


darbe

başına bir darbe vurdu

askeri darbe

bu son darbe onu büsbütün hayattan soğuttu


cephe

Bu evin cephesi güneye bakar.

Savaş cephesi.

Tek cepheli edebiyatlara aldanmak istemiyorum.

Biz bir kültür cephesini kurmak istiyoruz.


ehil

sanat ehli


fen

dek, fên, hîle, fen û fel, îp û rîp, şek û pek, fînaz, weyn


be

B (be), navê tîpa duyemîn a alfabeya tirkî


yan

def, bal, cem, nik, gel, hind, rû, teng, tengal

Yanımda üç kişi var.

Yan binaya birşey olmamış.

Hangi yandasın?

İlacın yan etkileri

Yan kuruluşlar


eh

gidelim mi? eh, haydi gedelim

eh işte, fena bir ev değil


nam

Onun namına bu görevi yapıyor.


isim

Yeni isimler gazeteye katıldı.


saray

seray, koşk, dîwan, eywan, qesr, palas, koçk


ce

Navê herfa sêyemîn a alfabeya tirkî ce'ê.


imza

Ji erebî إِمْضَاء (ʾimḍāʾ).

Mektubun sonunda imzası vardı.

Dergide ünlü imzalar da var.


ben

Ben söylüyorum.

Ben söyledim.


hak

Haktan ayrılmamalı.

Bu davada hak görmüyorum.

Ana hakkı ödenmez.

Makas hakkı.

Çalıştık, hakimizi isteriz.

Sözüm haktır.

li ser maden, dar, kevir û tiştê wisa nivîs an jî şekil kolandin

jêbirina nivîsâ li ser kaxiz hâk xak, ax


katib

katib, sekreter, debîr, nivîskara/ê fermî,
kesa/ê ji karûbarên nivîsînê yên dezgehekê berpirs


misal

nimûne, mînak, manend, embaz, mesele, mîsal


hadis

Ji erebî حَدِيث (ḥadīṯ)


esmer

Ji erebî أَسْمَر (ʾasmar, “bi çermê tarî”).


model

Model bir otomobil.

Bu çocuk babasının bir modeli.


merhamet

piyarî, dilrehmî, dilovanî, mihrîvanî, rehm, merhemet


su

Ji osmanî صو (su), ji proto-tirkî *sub (“av”).


sen

Sen gel!

Sen niçin getirmedin?


köpek

Onun bir köpeği var.


top

Topu birden geldi.

Planya topu.


dans

sema, reqis, dîlan, govend, dawet,
livîna bi ahengî li ber muzîkê


dua

diroz, dirûd, dirozge, hewîş, parîn, dia, niyaz

geceleyin yatakta dua okur öyle yatar


rey

Son seçimlerde yüzde on beş rey almış.


ehliyet

ehliyetname, ajoname, destûrnameya ajotinê, ehliyet


elzem

pêdivî, pêwîst, lazim, gerek, divê, hewce


manken

manken gibi wekî mankenan c, dar û derbin li hev in


organ

Yayın organı.

Devletin karar organları.


refah

geşdarî, gumrahî, xweşî, xweşhalî, halxweşî, refah


hamile

ducanî, duganî, duhalî, nesax, hemîle, hewal, avis, paşil


diyanet

diyanet, îbadet, periştîş, peristin, ayîn, ewqaf, ol, dîn,
dua û nivêj û rojî û hwd


meşgul

Ji erebî مَشْغُول (mašḡūl).


bazen

car caran, car car, hin caran, hinde car, hin gav, car


cebar

komeke stêrkan ku li başûrê asîman tê ditin


cerrah

nişdar, birînsaz, nişterger, nojdar, cerah, operator


ameliyat

niştergerî, nişdarî, emeliyat, operasyon

hastayı ameliyat ettiler


enteresan

balkêş, entresan, serincrakêş, mereqder, seyr, ecêb


ruh

Bu adamda ruh yok.

Meselenin bütün ruhu burada.

Nane ruhu.


kolej

Sağlık koleji


çile

iplik çilesi


antrenor

antrenor, miderib,
fêrkera/ê werzişvanan,
kesa/ê sporvanan fêr dike


rencide

rencîde, xeyidandî, xeyidî, azarde, dilmayî, dilşikestî, acizkirî, acizbûyî, sil


def

def, qewirandin, qewitandin, jixwedûrxistin


ordu

artêş, cêş, sipa, leşker, serbaz, ordî, koma eskeran,
hemû eskerên dewletekê


şe

navê tîpa bîst û sêyemîn a alfabeya tirkî


naaş

term, cendek, kelex, cesed, cenaze, meyît, naaş,
leşê kesa/ê mirî


plan

plan, tevdîr, bername, program, proje, nexşe, hazirî, amadekarî


merhale

qonax, merhele, gihanek, qedem, gav, faz, etap


grev

grev, karberdan, şixulhiştin
sekinandina karê xwe bo demekê ji ber nerazîbûnê


kenar

kenar, kevî, qerax, rex, sirûm, tenişt, kêlek, berlêv, serlêv, goşe, kuj, kuje, kujî


moda

köy romanı modası


araba

tirimpêl, otomobîl, erebe, seyare, maşîn, gerîde, siware


memur

karmend, fermanber, memûr, erkedar, miwazif, wezîfedar


ebedî

abadîn, cawîdan, demande, sermedî, bêna, dehim, ebedî


kaş

Yüzük kaşı.

Eğerin kaşı.


kontrol

Üst baş kontrolü.


mahkûm

Ben burada oturmaya mahkûmum.

Yeni af yasasıyla mahkûmlar bağışlandı.


rol

Başrol.


şano

Bir sevdiğim şanoda şarkı söyler Biri yanıbaşımda İçer içer, ötekini kıskanır.


piyes

şano, piyes, şanoname, zarvekirin, lîstika tiyatroyê


tiyatro

tiyatro, şanogeh, dik, sehne, şano, sînema


şirket

şirket, pargîdanî, fîrma, kompanya, şirîke


meslek

pîşe, mihne, meslek, hokar, profesyon, zaneat, kariyer, kar


çelik

dar an jî hesinê kinik ku di keştiyan de xelat lê tê pêçandin


şubat

reşemeh, reşemî, sibat, (duyem meha salê li gor salnameya zayînî)


ayar

ses ayarını yaptım

memleket saat ayarı

24 ayar altın

bizim işçinin ayarı yok

bu ayarda bir kimseden ancak böyle bir davranış beklenir


Yunan

yûnanî, grekî (tiştê xweserî gelê Yûnanîstanê)

Yunan müziği


ilk

yekem, yekemîn, ewil, ewilîn, pêşîn, ya /yê pêşî, sifte


viran

wêran, kambax, xopan, xapûr, xerabe, petax, xirbe


pist

Dans pisti.

Uçak pisti.


adem

gava bi peyvên Osmanî re bi yek dibe wateya bê, î, tî, asî dide


hamal

bargir, barkêş, berbar, barhilgir, piştîvan, piştîkêş, hemal


kemer

Bu köprü dört kemer üzerine inşa edilmiş.

Ayak kemeri.


mertek

karîte, max, kêran, beşt, ribanek, nîre, şeqle, girş, onî, gelender, mirdiyaq, garîte, mertek


hemen

Ben hemen o sıralar gelmiştim.


beşer

Elmaları onlara beşer beşer ver.


zalim

stemkar, sîtemkar, xedar, zorker, zordar, zilmkar, zalim


firar

Buna firar denilmez, kurtuluş denir.


melez

Melez dil.


sobe

tep, tepa min lê (gotina ku di leyîstika veşartok û wekî wê de tê gotin


hop

Hop gelenler var.

Hop hop çocuğa basacaksın.

Hop diye kendini suya attı.


haydi

Haydi çocuklar.

Haydi senin gibi olsun.

Bundan sonra on sene mi yaşarım, yirmi mi, haydi otuz sene olsun.

Haydi gelmedi, bari haber gönderseydi.


terk

hêlan, hiştin, berdan, helistin, şemirandin, terk, terkandin


saf

saxik, heynik, kawik, kawok, dilsax, dilsaf, safe dilê xwe

Kadıncağız saf biriydi.


af

bexş, bexşan, bexşî, azadanî, ef, amerzîş, efû

kardeşinizin vazifeden affı kararlaşmış


kelem

kelemî, lehane (Brassica oleracea, cûrê capitata)


şans

bext, pişad, rozgar, pêûpar, talîh, pêûpel, qebed, şans, siûd, felek


kahraman

qehreman (di çeşnên wêjeyê yên mîna roman, çîrok, şano û hwd de kesê sereke)


iskelet

qerqûde, kakût, qerqode, qerqot, îskelet

Gemi iskeleti.

Romanın iskeleti hazır.


i

Dazdehem tîpa alfabeya tirkî ye (hûrek).


maya

havên, haveyn, hêvên, meyan, aveyn, heyvan, ameyn, amên, givî, tazmix, dazmix

Mayası bozuk biri.

meye maya cûre straneke gelêrî Maya Maya


ast

binatir (leşkerê ku ji aliyê rûtbe û qidema xwe ve kêm e)


ters

Ters bir iş.

Ters cevap.

Çorabın tersi.

Bıçağın tersi.

Söylediğin şeyin tam tersi doğru.

Ters biri.


akis

mehtabın suda akisleri


tan

gizing, tara, berbang, sarî, kebar, kubar, karzim, sewgur


çeper

çeper, sênc, bedgel, girêd, çît, şêt, şêtik


tas

tas, tarik, êskere, zerik, tîrar, tasik, uskure


had

Bu savaş artık haddini aşmış.

Haddim değil.


hayvan

heywan, ajel, lawir, dirinde, canewer, giyanewer, candar, tereke


son

Son yağmurlar.

dawîn, paşî, paşîn, dumahîk, dûmayî, kutayî, kutasî

Son vagon.

Son kuruşuna kadar harcamış.

Kışın sonu.

hevalok, hevalzarok, hevalbiçûk, pizan, pizdan, plasenta


öğrenci

xwendekar, şagird, dibistanî, fêrber, hînber, telebe


israf

israf, felîtehî, bêsexbêrî, zêhakarî, wehirandin, zêhakirin, feşartin


madde

made, daring, hêsin, bûjen, sifîn, nasût

made, bend, paragraf, birg, xal, deq, bend (ji bo qanûn, peyman û hwd)


beraber

digel, ligel, pevre, pêkve, vêkre, beramber, beranber

di tenga hev de, di asta hev de, di hîza hev de


fitre

Bu sene fitrelerini kime vereceksin?


iftar

fitar, rojîşkandin, yekem xwarina piştî rojiyê


kart

Kart adam.

Kart inek.

Düğün kartları.

Basın kartı.


berbat

eskisinden daha berbat bir durum

berbat bir yol

berbat bir film izledik

berbad bir han odası


kavun

gundor, petêx, xerûze, qomî, qire, qawin,
fêkiyek zer û girover û şîrîn e û nêzî zebeşan e


deha

müziğimizin dehası


daha

hê, hêj, hêşta, zêdetir, pirrtir, pêtir, -tir, diha

Bu daha iyidir.


kraliçe

Ji osmanî قرالیچه (kraliçe), taliyê ji proto-slavî *korľica; bide ber bulgarî крали́ца (kralíca) û sirboxirwatî кра̀љица/kràljica.


sağlık

saxlemî, silametî, saxî, tendiristî, sehet


yatmak

nivistin, raketin, razan, xewîn, xewtin, veketin, ketin xewê, di xew çûn, di xew bûn, di xew man


uyumak

raketin, razan, veketin, nivistin, xewîn, xewtin, ketin xewê, di xew çûn, di xew bûn, di xew man


sınıf

pol, sinif, sef, çîn, tebeq, taxim, deste, kom, koz


çamur

herrî, çamûr, gilk, gîl, mole, mûle, teqn, kurr
axa pirr av di nav de celb


imkan

delîv, fersend, keys, şans, hemk, mefer, fesal, mecal, wesan, îmkan, gengazî,
hebûna demê yan diravan an şiyanê ji bo kirina tiştekî


kip

Belirtme kipleri.

Emir kipi.


tebessüm

bişir, bişiş, girnij, bişkurr, mizic, kenê bêdeng, girnij, besim, tebesim,
kenên bin lêvan,
bişirîn yan bişirandin


gülümseme

bişir, bişiş, girnij, bişkurr, mizic, kenê bêdeng, girnij, besim, kenên bin lêvan,
bişirîn yan bişirandin


tellak

telak, masor, masajvan, gemirîner, perixîner, firkîner,
kesa/ê ku karê wê / wî perixandina anku gemirandina leşê mirovan e


kargo

barkeştî, keştiya barkêş, barhilgir barkêş, kargo


ambargo

embargo, abloqe, gemaro, rêgirî, asteng, rênedan,
qedexekirina bazirganîkirinê li gel welatekî,
qedexekirina çûna nav yan derketina ji welatekî


feraset

fehm, têgihînî, bîrbirinî, feraset, jîrî


aha

bizim köy aha şuracıkta

aha yer yine sallandı


fecir

kebar, karzim, tariya sibê, kebara sibê, fecr


ambar

tahıl ambarımız Konya


depo

eşya deposu

odun deposu


nefis

insan yanlız nefsini düşünmemeli


macera

serpêhatî, serene, serborî, serhatî, serdeborî, biserhatî, sergûzeşt, serdehatî, serdeborîn, serdebuhirtî, macera


silsile

Dağ silsilesi.

Silsileden adamlar asidir.


şef

Büro şefi.

Şef garson.


banyo

güneş banyosu

fotoğraf banyosu


kumaş

cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, xak,
kereseyê cilan,
tiştê cilik jê tên çêkirin


tekstil

tekstîl, cawkarî, cangkarî, cildirûn, karûbarê dirûna cilan

cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, tekstîl,
kereseyê cilan,
tiştê cilik jê tên çêkirin


mülkiyet

saman, semyan, milk, mal, maliyet, kapîtal, milkiyet


alt

tencerenin altı delinmiş

kürsüyü altına çek

alt kat

güneş altında çalışıyor

lafın altında kaldı

ayak altı

alt sınıf


tortu

gerode, girrek, durd, pegir, tilp, xilte, tort,
 qirşikên dimînin di binê amanek şileyê de


tevle

gerode, durd, pegir, tilp, xilte, tort,
 qirşikên dimînin di binê amanek şileyê de


alat

amûr, alav, alet, amraz, hacet, enstrûment


ebe

Ebe demek yarım doktor demektir

himalk, himîçk, hopik, mak, hoçik, hilik, serê berê


cins

Portakal turunç cinsinden bir meyvedir.

Cins at.


zenginlik

zengînî, dewlemendî, maldarî, paredarî, refah, kamêranî, halxweşî, jiyarxweşî, xweşguzarî


hey

Hey akılsız çocuk.


ağrılı

jandar, bijan, biêş, êşdar, biazar, biezyet


acıklı

Jandar, bijan, biêş, êşdar, biazar, biezyet.


pes

hew, waxwax, ecêb b bemî, pist, nerm, pes


akıcı

herîkbar, riwîn, herîkoyî (ji bo tiştên ku xwedî wesfeke herîkînê ye)

akıcı bir dil


gard

rewşa parêziyê di leyzên werzîşên mînanî şûrbazî û lêkdanê de gardenpartî şahînet, şahîneta li bexçe


aristokrat

zadegan, malmezin, esilzade, xanedan, sergewer, arîstokrat, tovrind, beg, axa


soylu

zadegan, malmezin, esilzade, xanedan, sergewer, arîstokrat, tovrind, beg, axa, feodal


nezle

arsim, bapêş, arig, parsim, çor, zekem, şor, saw, helamet, bahor, mirik, persîv, salim, stam, şorik


çavdar

Ji farisî جودر (cawder) ji جو (caw, “ceh”) + تر (-tar, “paşgira bêtir- û mestirkirinê”).

şilêl, çewder, tarîgan, baçîk, çexdar, açar,
riwekek wek cehî û genimî ye û nan dikare ji arê wî bêt çêkirin


feodal

Feodal biri.


fakirlik

xizanî, jarî, hejarî, perîşanî, şerpezetî, feqîrî, nedarî


fakir

xizan, jar, hejar, perîşan, şerpeze, feqîr, nedar


alın yazısı

çarenivîs, qeder, rojgar, şans, nesîb, qismet, siûd, talih, felek, enînivîs


mukadderat

çarenivîs, qeder, rojgar, şans, nesîb, qismet, siûd, talih, felek, enînivîs, miqeder


bekçi

zêrevan, pasevan, cerdevan, parêzvan, nobedar, çavdêr, nêrevan, heres, gard, pasdar


kilim

berik,zîllo, xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, ber, codelîk, nalîk, lalîk, gildik


dek

tepeye dek çıktı


dik

dik durmuş

dik yokuş

dik saç

dik bir sesi var

dik bakış


derece

en iyi dereceden okulu bitirdi

sıcakölçerin derecesi

o derece sıcak oldu ki


vermek

Ji osmanî ویرمك (virmek, vermek) ji proto-tirkî *bēr- (“dayîn”). Ji heman rehî herwiha bêrdî/bêldî yên kurdî.


salon

Düğün salonu.

Berber salonu.


bu

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


far

Arabanın farı.


teneke

Ji osmanî تنكه, ji farisî تنگه, ji تنک (tonok, “zirav, tenik”), ji proto-hindûewropî *ténh₂us (“zirav, tenik”).


seviye

hiza, darax tax ast, hindav, teng, rigar, rade, sewiye

Su duvar seviyesine çıktı.


yurtsever

welatperwer, welatparêz, neteweperwer, niştimanperwer, patriyot


nasyonalist

netewekar, neteweperwer, neteweperest, miletperwer, nasyonalîst


düzey

ast, pile, rade, derece, sewiye, hîza, darax, tax, hindav, teng, rêgar,
 bilindahî yan nizmahiya tiştekî


tavsiye

şîret, pend, nesîhet, tenbî, tewsiye, şêwir


öğüt

şîret, pend, nesîhet, tembî, tewsiye, şêwir


yurtseverlik

welatperwerî, welatparêzî, niştimanperwerî, neteweperwerî, neteweparêzî, neteweperistî, patriyotîzm


hile

hîle, lêb, fêl, xap, qîle, lihb, lêhb, xapandin, xirrandin, cixiz


tartışma

gengeşe, cedel, şerenîx, nîqaş, qerqeşe, minaqeşe


katliam

kuştan, qirkirin, kuştar, kuştewar, komelkujî, tertele, vebirîn, qetliam


bakmak

nêrîn, temaşe kirin, mêzîn, berê xwe danê, seh kirin, fekirin, hêv kirin, mêze kirin, talbekirin, talibîn, mêzandin, çav lê gerandin


kepaze

di wexta meşqkirinê de sistbûna jiya kevan


ah

ah, bir onu ele geçirsem

ah ne güzel yer


ajans

reklâm ajansı


bereket

bereket versin ki o buradaydı

bereket yağıyor


görev

peywir, erk, vatinî, berpirsiyarî, mesûliyet, berpirsî, wezîfe


cambaz

söz cambazı


numara

Kitap sayfasının numarası.

Ayakkabının numarası.

Adam güzel numara yapıyordu.


getirmek

* Bi awayê gel + -dir + -mek hatiye çêkirin. Peyva geldirmek jî peresiye û bûye getirmek.

Köye su getirdiler.

Baharı getirdik.

Bu rüzgâr kar getirir.

Bana delil getir.

Bana selam getirmiş.

Bu dükkan ayda ne kadar para getiriyor?

Onu başbakanlığa getireceklermiş.


baro

baro, saziya pîşeyî ya parêzeran, sendîkaya avokatan, jûra mihamiyan


nail

gihîştî, gihiyayî, bidestxistî, biserketî, qezenckirî


yen

Ellerini yıkadı, kuruladı ve yenlerini indirdi.


boa

kurkê zirav û dirêj ku jin diavêjin dora stûyê xwe


geyşa

geyşa Qinika Japon a ku bi taybetî ji bo mazûbantiyê hatiye perwer dekirin)


muhtemelen

mihtemelen, ihtimal e ku, belkî, gengaz e ku, dibe ku


bet

gumrehî, boşahî bed, xerab, kirêt, çepel


perçem

tembûrik, poçax, pêşanîk, temberî, temorî, temorîk, temerî, tûncik, pûncik, tûmik, tûrçing, qoqol, perçem, xumbil


koleksiyon

berhevok, danhevok, koleksiyon, kom, deste, qeft, gulbijêrk, antolojî, destegul, guldeste, sercem


şebeke

Haberleşme şebekesi.


temel

hîm, xîm, binaxe, binçîne, binyad, binetar, binî, binyan, bintar, binanî, binişe, binema, asas, temel

Evin temelini derin kazmak iyidir.

Sağlam temellere dayanarak büyük işler yapmalı.

Temel düşünceler.

Devletin temel kanunu anayasadır.


koro

destedengbêj, destestranbêj, desta stranbêja, hevbêj


dal

ağacın iki dalı rüzgârdan dolayı kırılmıştı

stû, kokilîk, kolan, kokil, şilf, tajî, çîl


yarış

pêşbazî, pêşbirk, berêkane, misabiqe, hevrikî, tirat, berebazî, hawirkan, sîbaq, reqabet, riberiz


kaos

mêrdezime, xiringêle, sehm, alozî, gengeşe


emin

pêewle, pêbawer, xwedîbext, rasper, emîn, piştrast, eseh, dilsoz.

o, emin bir adamdır

emin bir yerde beni bekle

yakında iyi işler yapacağına eminim


emniyet

ewletî, ewlekarî, ewleyî, amînî, emniyet

bu bölgede tam bir emniyet vardır

benim bu adama emniyetim vardır


çifte

Çifte ben.

zît, zîtik, refes, cotkanî, pîncik, tirçik, çîtme


set

bend, berbest, sikur, reqif, pindam, tegere

Su seti.

İlk seti rakip takım aldı.


örnek

nimûne, mînak, mîsal, embaz, manend, model, mesele


arzu

arezû, hewes, meyl, bij, dilbijî, mereq, balkêşî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî,
 hêvî, hez, hezkirin, viyan, işteh, miciz, mijaj, bijîn, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal


kesmek

birîn, jê kirin, piçandin, qetandin,qet kirin,fitkirin


konferans

barış konferansı

bilim konferansı


tire

bendik, bendek, xêzikok, xêzeka kurt, tîre


şaka

henek, mesqere, qerf, galte, tinazî, tirrane, laqirdî, yarî


kaynak

kanî, kehnî, çavkanî, jêder, serekanî, resenî, esil, binyat, kok

serkanî, serokanî, çavî, serçavî, serçavk, cihderk, solîn

Haber kaynakları.


faydalı

kêrhatî, bikêr, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, minasib, jêhatî


ora

Oranın havası nasıl?


kriz

krîz, qeyran, buhran, kêşeya girîng, pirsgirêk, problem, arîşe


Kudüs

Orşelîm, Quds, Yerusalem, bajarekî li Îsraîlê


çağdaş

nûjen, modern, hevçax, hevçerx, hevdem, hevwext


nefret

Ona nefretim büyük.

Şimdi bu satırları büyük bir nefretle, iç bulantısı ile yazıyorum.


cihanşümul

gerdûnî, cîhanî, alemî, unîversal, kaynatî


hat

Demir yolu hattı.

Otobüs hattı.

Elektrik hatı.

Savunma hattı.

Yüz hatları düzgün.

Vücut hatlarını koruman lazım.


etki

bandor, tesîr, hîkarî, kelij, werêç, kartêkirin, kênc, rayda, derencam


tesir

bandor, tesîr, hîkarî, kelij, werêç, kartêkirin, kênc, rayda


kol

Müzik kolu.

Sağ kol.

Yürüyüş kolu.


çam

Ji osmanî چام (çam), ji erebî شَمَع (šamaʿ).


bol

bol ayakkabı

bol su


zat

Yaşlı bir zat saati sordu.


pezevenk

pêzeweng, qewad, qebrax, desnîk, godoş, astîk


sonsuz

bêdawî, bêtalî, bêdûmahî, bêsinor, bêtixûb, ebedî, herherî, herheyî, hetahetayî, her berdewam


mutlu

bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî


yakıt

sotemenî, ardû, şewate, şewatek, mazot, mehrukat


leylî

Ji osmanî لیلی (leyli, “şevî”), ji erebî لَيْلِيّ (layliyy), ji لَيْل (layl, “şev”).

Meselâ taşrada on leylî idadi mektebi açarak bunların her birine 150 leylî talebe alacağız.


format

Teşe, dirûv, format, şêwe, şekl, awa, şêwaz


bebek

şîrmij, nûza, pêçek, qimatk, çûrik, dergûş


feyiz

berdarî, bêrdarî, bijûndarî, dewletî, feyiz


kolye

gerdenî, gergo, ristik, tok, koter, kolye, qolye, gerdenbend, gerdane, gerdenîk,
xişira ku mirov dixe gerdena xwe anku stuyê xwe


bolluk

bereket, zêdehî, mişetî, gelekî, zafî, adanî, berdarî, deramet, gumrehî, boşahî, berhemdarî, gurahî, kesafet, feyîz, feyezan


alabora

ji bo silavkirinê bilindkirina bêrikên filîqayê


fiyat

nirx, biha, fiyet, giranî, qîmet, qedir, giramî


abes

Ebes, bêmifa, bêwec, bêsûd, bêkêr, bêfêde, bêkelk, bêfeyde
 tişta/ê mifa jê nîne yan nabe.


cani

nebekar, qetilxûn, mêrkuj, mirovkuj, kujer


bedel

bu köpek üç kurda bedeldir


final

futbol finalleri


anlatmak

vegotin, bas kirin, qal kirin, ravekirin, êkatkirin


eylül

rezber, îlon, eylûl, çiriya pêşîn, gelerezan
meha 9ê ji salê


vilayet

parêzgeh, wîlayet, eyalet, ustan, mihafize


e-posta

e-name, e-peyam, e-poste, email, posteya elektronîkî


kara

reş (piri car cure û cinsê tiştekî dinimîne)

Kara bahtım.

Kara günler.


basınç

zext, zor, tade, kotek, zilm, stem, sengî


baskı

zext, fişar, pesto, zor, tade, kotek, zilm, stem, sengî


sabah

şeveq, beyanî, spêde, sihar, fecir, sivêh


casus

sîxur, casûs, spiyon, ajan, xefnêr, şofar


düşünmek

ramîn, fikirîn, hizirîn, pûnijîn, fikir kirin, hizir kirin


moto

Pirkîtek e, ku di wateya motordar, motorî


sülale

dûnde, wert, ûcax, dol, silale, nevî, torin, binemal, ajar


soy

binemal, ajar, binyat, dûnde, wert, ûcax, dol, silale, nevî, torin


zürriyet

dûnde, silale, zuryet, ûcax, binemal, ajar, komrig, eylet, dol, secere, şecere


cari

aramızda carî usule göredi


aramak

Polis kayıp çocukları arıyor.

Her gün babasını arıyor.


sarmak

alandin, pêçan, nixamtin, niximandin, tê werandin, tê werkirin, lê şidandin


güzellik

xweşikî, bedewî, xweşiktî, bedewtî, bedewbûn, ciwanî, xweşikbûn, spehîtî, rindî, dindar:

Sen bu güzelliklen çok can yakarsın.

Filmin güzel güzelliğini anlatıyordu.

Onu sert sözler değil güzellik yola getirir.


güzel

xweşik, delal, spehî, bedew, ciwan, qeşeng, keşxe, cemal, hisnî, rindik, rind, şewab, xweşkok

Güzel kız.

Güzel bir elbise.

Güzel sanatlar.

Güzel ses.

Güzel yemek.

Güzel bir iş

Güzel bir fırsat.

Güzel duygular.

Güzel hareketler.

Güzel bir hava.

Güzel vaatler.

Güzel amma.

Güzel konuştu.

Dünya güzeli.


gez

kirtika qemça tîrê ya ku dikeve ji yê kevanê


hastane

nexweşxane, xestexane, bîmaristan, misteşfe


gülümsemek

bişirîn, girnijîn, bişkurrîn, mizicîn, besimîn


palas

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ihanet

îxanet, bêbextî, xayînî, xiniztî, xiyanet


naz

O da çok naz yapıyor.

Onun nazlarını çekemem.


küfür

dijûn, çêr, dijmîn, sixêf, mirqî, kufrî, xeber


sövgü

dijûn, çêr, dijmîn, sixêf, zêf, zêv, siqêf, mirqî, kufrî, xeber


duru

duru su


güçlü

xurt, bihêz, qewî, qayîm, tund, biqewet, bizever, bitaqet, bişiyan


bahçe

baxçe, gulistan, bax, asîtan, hewş, hewd, hedîqe


cep telefonu

telefona destan, telefona berîkê, telefona bêtêl, telefona mobîl


yorgun

westiyayî, mandî, betilî, tehibî, kerixî, qerimî, bêtaqet, rihat


neşe

neşwe, gewzî, şahî, kêfxweşî, beşerxweşî, kêf, dilşahî


maskara

qeşmer, qirdik, pêyarîk, pêşkenî, tone, pêkenî, lihbok, mesqere, misqer


başlangıç

êngî, destpêk, pêşî, bidayet, ser, sereta, serekanî


cep

berî, berîk, cêb, cêbik, cêv, cêvik, girfan


seçki

berhevok, danhevok, koleksiyon, deste, qeft, gulbijêrk, antolojî, destegul, guldeste, sercem, kom


şafak

şeveq, elind, tara, gizing, şefeq, tavzerk, spêde, berbang


habis

Habis sıtma.


akıllı

hişmend, hişdar, biaqil, hişyar, aqildar, aqilmend, zekî, jîr, hêgin


sığınak

sitargeh, penageh, pena, sitare, ewlegeh, hêwirgeh


azil

ezl, ji peywirê kişandin, ji vatiniyê kirin


acı

Jan, êş, ezyet, azar, ezab, şkence, nexweşî, kul, gicî,derd, kovan, xem, îza.


ağrı

jan, êş, ezyet, ezab, şkence, nexweşî, kul, derd, kovan, xem, îza


ızdırap

izdirab, jan, êş, ezyet, ezab, şkence, nexweşî, kul, derd, kovan, xem, îza


izin vermek

destûr dan, izin dan, îcaze dan, rê dan, hêlan


sekreter

katib, sekreter, debîr, nivîskara/ê fermî,
kesa/ê ji karûbarên nivîsînê yên dezgehekê berpirs


kanal

Mozambik Kanalı.


işaret

Ji erebî إِشَارَة (ʾišāra).


rekabet

hevrikî, dijberî, qayîşkêşan, hevberî, berberî, ixtilaf, misabiqe, riberizî, pêşbazî, pêşbirk, reqabet, mixalefet, opozisyon,
dijî hev bûn, dijî hev xebitîn


yarışma

hevrikî, dijberî, hevberî, berberî, ixtilaf, misabiqe, riberizî, pêşbazî, pêşbirk, reqabet, mixalefet, opozisyon,
dijî hev bûn, dijî hev xebitîn


hilebaz

hîlebaz, fêlbaz, cambaz, şatir, qurnaz, xapîner, lêbker, hîleker, mizewir, kone, gelac, şeytan


asil

torin, zadegan, hîlaw, resen, nişav, tovrind, esîl


öpmek

maç kirin, ramûsan, maçandin, ramûsandin


evre

qonax, merhele, gihanek, faz, qedem, gav


kısaltma

kurtkirin, kurtî, kurtenav, iqtisar, kurtek, kurte


iktisar

kurte, kurtî, kurtenav, iqtisar, kurtek, kurtkirin


rus

Rus malı.


yönetim

serkêşî, birêveberî, serdarî, serokatî, rêberî, lîderî, pêşewatî, pêşengî, riyaset


akit

peyman, lihevkirin, rêkeftin, pêkhatin, eqd, pakt, mitabeqet, miwafeqet, kontrat, tifaq, itifaq, miwahede, qewl


mukavele

peyman, lihevkirin, rêkeftin, pêkhatin, eqd, pakt, mitabeqet, miwafeqet, kontrat, tifaq, itifaq, miwahede, qewl, miqawele


tehlikeli

ziyandar, xeternak, talûke, xeter, tehlîke


tel

tela avê ya wî alî.şebeş zeveş ji tela din jêke.

qam,bejn,drêjahî keça me îsal tel avêtiye.


dümbük

pêzeweng, qewad, qebrax, desnîk, godoş, astîk


doğmak

welidîn, ji dayik bûn, hatin dinyayê, zan, Xwedê dan, çavên xwe li jiyanê vekirin, dest bi jiyanê kirin


blok

blok ders


katar

Otomobil katarı.


vekalet

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre vekâlet.


vekaletname

Ji erebî [Peyv?], têkildarî vekil, vekalet


sonuç

encam, netîce, akam, dawîng, dongî, hafil, pêjor, talî, dawî, dûmahî, dûmahîk, beramet


galip

biserketî, xalib, mizafer, miwafiq, serfiraz


egemenlik

serwerî, serdestî, serdarî, deshilatdarî, hukimranî, zalî, zoranî, hakimî

axamanî, axamendî, keyserî,xûsrewî, kîsayî, sezarî,


başarılı

biserketî, miwafiq, serbilind, serfiraz, şanaz, serberz


ipek

hêvrîşim, hevirmîşim, ibrişim, hermûş, ermûş, ebreşûm, herîr, peng, evrîşîm, hevirmîş, qez


görevli

erkedar, peywirdar, vatinîdar, wezîfedar


peçe

serpoş, kefî, egale, kevînk, xafik, dersok, xêlî, berûk, eyaşî, şaşik, cemedanî, pêçe, laçik, poşî


organizasyon

rêkxistin, sazî, organîzasyon, sazman, teşkîlat, komele


sandal

ginû, sendel lotke, zewreq filal, sandal


orta

Yolun ortasında kalmıştık.


umur

Hiç umrunda değil.


müşteri

Deyn ji erebî مُشْتَرِي (muštarī, “kiryar”).


simultane

hevdem, hemdem, hevçax, hevwext, hevkat, sîmultane


kitap

Ji osmanî كتاب (kitab, “kitêb”), ji erebî كِتَاب (kitāb).


taşra

şiryar, çolter, ladê, çol, çolistan, pesar, çolwar, qir


terzi

xeyat, cildirû, dirûvan, dirwar, dirûnkar, terzî


sak

Üzüm sakı.


suçlama

sûcdarkirin, tawanbarkirin, îtham, gazin, gilî


mısır

garis, genimok, genimokê şamî, lazût, gilgil


hararet

tîn, germ, agir, şewat, helepel, heraret

Güneşin harareti.

Hastanın harareti arttı.

Odanın harareti.

Çay, harareti giderir.


piyade

Peyadelere yol veriniz.


tahliye

berdana girtiyan, serbestkirina zindaniyan, tehliye


karakter

İngiliz karakteri.


koruluk

xerz, rêl, bîşe, dehl, dehlûdir, daristanok


haslet

xislet, karakter, xûy, xusûsiyet, taybetmendî, çawanî


heybet

sawr, saw, sewh, sehm, hêw, hêwl, hêbet, heybet


mahir

hunerwer, destbikar, cerbez, destbiker, pîşebaz, mahir


sakin

Sakin bir yer.

Sakin bir adam.

amoş, aramoş, xamoş, sêwirî, êmîn, tewar, sakîn

Hasta şimdi daha sakin.

Ankara'da sakin.

şênî, daniştî, daniştvan, rûniştman, warnîş, xwecî

Mahalle sakinleri.


otomobil

tirimpêl, erebe, otomobîl, seyare, maşîn


camekan

araya bir camekan yaptırdım

li hemaman cihê bicam ku lê kincên xwe vêdixin


firma

fîrma, şirket, pargîdanî, kompanya, şirîke


işletme

fîrma, şirket, pargîdanî, kompanya, şirîke,xebatxane,dam


alkım

keskesor, bûka baranê, keskûala, qozeqer


memleket

Soğuk memleket.

O memleketin göz bebeğidir.


otorite

desthilat, karbidestî, rayedarî, hukimranî, silte, siltanet, iqtidar, hikûmet, otorîte


avlu

dermal, hewş, dîwan, asîtan, turt, baxçeyê malê


sigorta

misogerî, temîn, sîgorta, bîm, temînat, garantî


güvence

misogerî, temîn, sîgorta, bîm, ewleyî, pêbawerî, temînat, garantî


zorba

zordest, zorbaz, zorbaş, zorker, zordar, zorbe, çavsor


kararlı

rijd, bibirryar, stewîl, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, micid, bi qeys û qerar


titretmek

lerizandin, ricricandin, ricifandin, cirifandin, hejandin


şube

Banka şubesi.

Hayvanlar iki şubeye ayrılır.


mecra

Su mecrasından çıkmıştı.


tarz

awa, şêwe, terh, tewr, teher, lewn, newa, terz


tablet

İlaç tableti.

Sümer medeniyetinden kalma tabletler.


hayta

di serdema pêşîn a Osmaniyan de, leşkerê serhedan ên eyaletan


hazine

gencîne, genc, kenz, xezne, xezîne (koma tiştên giranbuha yên mîna cewher, zêr û zîvan

Bilgi hazinesi.


kaybetmek

xusirîn, ziyandar bûn, têk çûn, bi ser neketin, faşilîn, dorandin derdayin


esir

Onun güzelliğinin esiriyim.


tırpan

kêrendî, kêlendî, tilwar, tirpan, şalok, qirim

pihîna ku bi şid li lingê reqîb tê xistin


felsefe

Sokrates felsefesi


turist

rêving, rêwî, geştyar, geryar, gerok, gerîdok, seyah, turîst


gezgin

rêving, rêwî, geştyar, geryar, gerok, seyah, turîst


ekran

televizyon ekranı


kibar

kibar, ciwanmêr, camêr, xweşmêr, ciwanik, xilope

O pek kibardır, öyle sözler söylemez.

Kibar bir elbise.

Kibar bir aile.


gen

Üçgen.


mihver

tewere, mihwer, mijane, dingil, germiçank, sirnî, eksen


merhametli

dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, bexşende, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq, reqîq


meşru

meşrû, legal, rewa, heq, mafdar, qanûnî, lejîtîm, qanûnî, yasayî, dadî


esna

o esnada


çene

çene, erçen, erzing, çeng, argûşk, alûşk, lam, zênî, zenî


çarşaf

çarçef, rûnivîn, rûdoşek, rûlihêf, hêram, hîzar, fote, fûtik, belekî, spîçal, çaroke, fotik


acımak

nayirîn, têbirin, li ber ketin, dil pê şewitîn, dil man pê ve, dil pê sotin, guneh pê hatin

êşîn, janîn, arihîn, arincîn, rencîn, guneh pê hatin


göz

gözden kaybolmak

hilekâr gözlerle baktı

kardeş gözüyle bakmak

bir göz evimiz olsaydı

masanın gözüne koy

adamcağız göze geldi

gözümden düştü

dama tahtasında altmış dört göz vardır

yaranın gözü


azgın

guhnêl, telew, kokiresî, argilikî, bahî, bahwanî,şehwanî,ganawî,hilorî


özel

Kirazın özel bir kokusu var.

Özel mektup.

Özel mülk.

Özel bir durum var.


kültürel

çandeyî, kultûrî, torreyî, ferhengî, kelepûrî


kadar

Ne kadar?


yıkmak

hilweşandin, ruxandin, pûç kirin, xirab kirin, xopan kirin, kavil kirin, wêran kirin, îmha kirin


yok etmek

tine kirin, hilweşandin, ruxandin, pûç kirin, xirab kirin, xopan kirin, kavil kirin, wêran kirin, îmha kirin


bakan

(ji bakmak) lêner, temaşeker, sehker, berêxweder, ya/yê ku li tiştekî dinere


derz

Duvarın derzlerine dikkat et.


medeniyet

şaristanî, şarezayî, şaristaniyet, şarsaniyet, medeniyet


etraf

derdor, derûdor, dor, dorhêl, hawirdor, medor, hawir, demedor, dorber, derûber, dorûber, doralî, doram, hêldor


uyarlamak

guncandin, lê anîn, rikibandin, bi kêr anîn, adapte kirin, intiqab kirin, kirin guncav, kirin bikêrhatî


tören

merasim, dêlindêz, rêûresm, ayîn, resmiyet, seremonî


ahlak

Ji erebî أَخْلَاق (ʾaḵlāq)


iftira

Ji erebî إِفْتِرَاء (ʾiftirāʾ)

şiltaxî, nebî, neweyî, şel, êtî, êtik, newî, nîq, qewat, bêbextî, îftira, buxtan


dindar

bawermend, oldar, xwedanas, dîndar, ayîndar


yaratmak

afirandin, xuliqandin, çêkirin, peyda kirin, saz kirin


intikap

guncandin, adaptasyon, lêanîn, rikibandin, bikêranîn, adaptekirin, kirin guncav, kirin bikêrhatî, intiqab


dekolte

Kadınların çoğu dekolteydi.


yurt

Ji osmanî یورت (yurt), ji proto-tirkî *yūrt (“niştecih, xanî”). Bide ber tirkiya kevn [skrîpt hewce ye] (yurt).

razanxane, wargeh, yûrd (cihê ku xwendekar lê dimînin)


tuzak

xefik, dav, dek, tepik, bûse, neçarge, telik, davik, feq, heşare, kemîn, dargap, xepik, şepilte, tele, tapik, labik, faqe, celik, damik


fırsat

delîv, derfet, fersend, keys, mecal, şans, mefer, fesal, hemk, wesan, îmkan, gengazî


gelir

dahat, deramet, warîde, îrat, hecel, qezenc, muçe, warîdat, meaş.

Bu yıl gelirimiz azdı.

Kesê sêyemê yekjimar di dema firehê erênî de ji lêkera gelmek.

O da buraya gelir.


gelir

Kesê sêyemê pirrjimar di dema firehê erênî de ji lêkera gelmek.

Onlar da buraya gelir.


batak

avzê, çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr


bataklık

avzê, teqn, teqan, çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr, girrek


tarım

çandin, cotkarî, zîraet, kiştûqal, werzêrî, cotyarî, cotemenî, felahî


çember

çember, sênî, sênî, çenber, hawêr, hevêrke, xêz, çixêz

Kambur çemberî.

Sandık çemberî.


çevre

hawir, hawirdor, derdor, dor, dorhêl, hêldor, medor, dormedor, dermedor, dorûber, der û ber

evin çevresini dolaştım

onun çevresi geniştir

siyasi çevreler

değişik bir çevreye girmiş

destmal, destmalen dorçêkirî, dornexşkirî

sosyal çevre


muhit

derdor, hawir, çarmedor, dewrûber, dorber, dewrûdor, dorûber, derûdor, havêrke, hawirdor, dorhêl, muhît, erdîm, bûyergeh, war, dever


utanmaz

bêşerm, rûqayim, bêfedî, şermneker, rûmelext, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay


müze

muze, kevnarxane, entîkexane, kevnargeh, muzexane, kevnenîş


kör

Kör adam.

Kör bıçak.

Kör kandil.

Sabahın köründe.

Kör yer.

Kör talih.


şûra

şûra (desteya amojkariyê, heyeta şêwiriyê


daire

çember, sînî, sênî, bazine, xirxal, daîre


daire

xanî, mal, malxanî, daîre, daîreya apartmanekê


etek

Rüzgar savurdu eteklerini kaldırdı.

qûntar, binetar, qûndax, qelaç, qûntor, bintar

Dağ eteği.


emekli

karbes, karkenar, emekdar, malnişîn, teqawid


sakat

kûd, qorim, qop, qot, seqet, linger, kulek, şil, kêmendam


örtü

Gelin örtüsü.

Masa örtüsü.

Yatak örtüsü.


karaciğer

pişa reş, kezeba reş, cerg, mêlak, kezeb


engel

asteng, feşk, şek, tegere, berbest, kosp, pêxem, kendûkosp, manî


maksat

merem, mebest, mexsed, qezd, niyet, bayist, armanc, hedef, daxwaz


budala

xişîm, naşî, cahil, torî, ecemî, naîv, saf, sade, dilpak, zarokane


solculuk

çepparêzî, çepgirî, çepîtî, çepbirî, çeprewî


fizik

fizik bilimi


kuyruk

kilik, kurîk, kurî, dûv, boçik, dûvik, doç, dûvelank, dûm, daw,
dava dirêj ya bi derqûna hin ajelan ve


geliştirmek

perisandin, pêş xistin, pêşve birin, kemilandin, baştir kirin, gihandin


yedek

Yedek anahtar.


tecrübe

serpêhatî, serhatî, tecrûbe, serguzeşt, serborî


deneyim

serpêhatî, tecrûbe, serguzeşt, serborî, azmûn, sehkirin, dinyasanî


sınama

hêçandin, ceribandin, sîhêtî, telesî, tesele, tecrube


görgü

pîr û pergal, pêr hu pergal, şerde, terbiye

Görgüsüne hayran kaldım.

serpêhatî, tecrûbe, serguzeşt, serborî, ezmûn, tecrûbe


fark

têvelî, cudahî, cihêtî, ferq, ciyawazî, ferqî


değişik

guhrede, têvel, cuda, cihê, ferq, ciyawaz, cihêreng


yüzyıl

esr (dewra ku mîlad wekî destpêk tê pejirandin û wekî


absürd

dûrî aqil, gewc, batil, dûraqil, beredayî, berbad, absûrd


asfalt

uzun bir asfalt yol üzerinde koştuk


sabır

bêhnfirehî, sebir, xulq, tirûş, sebat, semax, tebat, tehemil, tolerans, vehewan, hedan, hedirîn


tahammül

bêhnfirehî, sebir, tirûş, sebat, semax, tebat, tehemil, tolerans, vehewan, hedan, hedirîn


mera

çêregeh, cefen, êlax, lewer, goran, çere, mezrik, zozan, mêrg, çîmen, çayîr


yıl

geçen yıl


vandal

Vandal; gelekî Germenî yê rojhilatî ku di destpêka mîladê de jiyaye û bi stemkariya xwe deng daye


patika

şiverê, şivîle, çexer, pêleng, rêşivan, şivîl, şifîle, şoprê, şivanrêk, xaçerêk


eczahane

dermanxane, eczaxane, îlacxane, dawxane, seydelî


söndürmek

temirandin, tefandin, vemirandin, reş kirin, vekuştin


mağara

şikeft, ziving, mixer, mixare, qefa, zang, qef, berqef, lan, qul, kun, kur, Bereh, Berh


kova

setil, zerik, elb, bêdrok, dewlik, polan, gerdel, dolik, bêdroş, delûv


tekme

pihîn, pehîn, pêt, pîn, pên, pêhn, pihên, pi'ên, derba bi pî


gelmek

Karsa gelince seni ararım.

Onu sokağın başından aldım geldim.

hatin (çû na ji bona seredan, şevbihêrkê û hwd

Dün akşam amcamlar bize geldi.

Kurşun ayağına geldi.

Derslerin sonuna geldik.

Telgraf geldi.

Eski çağlardan birçok eser günümüze kadar gelmiştir.

Gün ikindiye geliyordu.

Boyu ancak omuzuma geliyordu.

Korkma ondan kimseye kötülük gelmez.

Çocuklar arkadan geliyorlardı.

Kahve şamdan geliyor.

Ekler kelimelerin sonuna gelir.

Güzellik, güzel kelimesinden gelir.

Sözü burada kesip yeniden konumuza gelelim.

Bu davranışlarından ne gelir bilinmez.

Birazcık üşütmeye gelmiyor, hemen hastalanıyor.

Adam şakaya gelir.

Şakaya gelmez, hemen şımarır.

Dediğime geldiniz mi?

Buranın havası ona iyi geldi.

Buranın havası bana çok sıcak geldi.

Dükkandan onlara güzel para geliyor.

Bu ayakkabı ayağına iyi geldi.

Bu elbisenin sana küçük geleceğine eminim.

Başımıza bir belâ geldi, hiç sorma.

Musluktan su gelmiyor.

Okul, yolun soluna geliyor.

Buraya ışık gelmiyor.

Size yalan gibi geliyor.

Bana öyle geliyor savaş çıkacak.

Caddelere o turmaya gelmez.

Bardakların tanesi yüz bin liraya geldi.

Ben eve gidiyorum, benimle gelir misin?

Zamanı gelirse söylerim.

Uykusu gelmek.

Duymamazliktan gelmek.

Akla gelmek.

Gel, şu işi uzatma da olsun bitsin.

Gel de şimdi kızma.

Gelsin de, bu işin içinden çıksın bakalım.

Yedikçe yiyeceği gelmek.

Başta gelen kişi.

Her biri beş kilo geliyor.

Gel gelelim.

Gelgelelim adamlar hâlâ gaflet uykusundalar.


gülümsetmek

bişirandin, besimandin, beşişandin, girnijandin, mizicandin, girnijandin, bûşişandin, vebişirandin


favori

Favori şarkınız hangisi?


dikkat

bal, dên, sexbêrî, guhdarî, îkaz, dîqet, hişyarî, agadarî


emanet

rasparde, sparde, sparî, raspêrî, emanî, emanet


has

Peygamberlere has bir özellik.

di heyna Osmanî de dahata ku ji sed hezar akçeyî derbas dibe

Has bahçe.


haber

Çırağın bir şeyden haberî yok.

Televizyondan dünya haberlerini izledi.

Sanattan haberî yok.


manzume

helbestvanî, helbest, şiîr, nezm, menzûme


irkilmek

veciniqîn, hilceniqin, hilpetikîn, hilperin, girij bûn, terqilîn, varqilîn


ürkmek

veceniqîn, terqilîn, varqilîn, hilceniqîn


biraz

qasek, weşek, bîskek, qederek, kêliyek, xêlek, pêlek

biraz kalemini bana verebilir misin?

dersini biraz biliyor

biraz iyi

biraz yağmur yağdı


balkon

şaneşîn, berban, berbanok, rasîf, banoke, telar, bancîle, balkon, bêla.


-sız

Tatsız.

Bilgisiz.


edim

kir, kirin, kiryar, fêşk, pêşk, fiêl, emel


denge

parseng, teraz, denke, deng, mêzîn, hevseng, muwazene

hevkêşe, hevsengî, takêşî, yeksane, berdenke

ruhsal denge

siyasi denge


tasarlamak

şayesandin, sêwirandin, saloxandin, ravekirin


tasvir

şayesandin, sêwirandin, saloxandin, ravekirin, salox, teswîr


inlemek

zarîn, nalîn, axîn, kalîn, nalincîn, zarîn kirin


nazar

çavîne, çavîn, çîk, çavinî, çavînek, çavînok, nezer


sert

Sert tahta.

Sert kösele.

Sert hava.

Sert saç.

Sert bir sesle.

Sert bir yönetim.

Sert adımlarla yürüdü.

Sert şarab.

Sert tütün.

Sert bir şekilde cevabını verdi.


istisna

Ji erebî اِسْتِثْنَاء (istiṯnāʾ).


isyan

hilperin, hilperan, raperîn, serhildan, serxwerabûn, îsyan


tabak

teyfik, tepsik, dewrî, lalî, lalîk, qaçanî, sênik

nalbekî, çênî, binik, taxçe, taxçik, zirî, qaçanî


açıklamak

ravekirin, şirove kirin, îzah kirin, fesîh kirin, zelal kirin, ron kirin, tefsîr kirin, şayesandin,
şayes kirin, şayes dan, sêwer kirin, bas kirin, qal kirin, vegotin,
derbirin, wesf dan, saloxandin, salox kirin, teswîr kirin, tesewir kirin


kural

qeyd, bend, rê û rêbaz, rêzik, rêçik, qanûn

Gramer kuralları.


zahmet

renc, tehb, mişûr, dijwarî, kêferat, çetînayî, astem, zehmet, zorkêşî


demek

ben bir şey demedim

Aleviler pire dede de derler

kamer ay demektir

küt dedi düştü

bu işe herkes ne der?

bundan sonra gelir mi dersin?

yağmur, kar demedi yola çıktı

demek yarın gelecek

ağzını açayım deme, çok fena olursun


yumuşak

Pamuk yumuşaktır.

Yaş dallar yumuşak olur.

Yumuşak bir teni var.

Yumuşak kumaş.

Yumuşak taş.

Yumuşak ekmek.

Yumuşak hava.

Yumuşak sözler.

Yumuşak bakışlar.

Yumuşak adımlarla geldi.


mum

mûm, find, mûmik, şam, şemal, şemamik, şemalik

Bal mumu.


kayısı

arûng, mişmiş, zerdele, şelane, zerde, hîrog, hêrûg, qeysî


eser

Cegerxwin'in seçilmiş eserleri.

Burada sudan eser yok.


orkestra

Senfoni orkestrası.


izdiham

hevdedan, xawişte, xêrgele, xiringêle, heşirmeşir, xirtol, izdiham


forum

Basın, uygar toplumların formudur.


rap

Araba rap diye önümde durdu.


arabesk

arabesk müzik


illegal

İllegal örgüt.


maalesef

mixabin, efsûs, çi mixab e, bi daxe, sedkorayî, çi heyf, heyf û xebînet


eleme

bêjandin, seridan, dawîtin, dabêtin, dawêştin


delege

şandiyar, nemayend, şandî, şande, rêkirî, delege


alay

fener alayı alaya

ber bû, berbû, xêlî, xêlîvan tinaz, qerf, tirane, galte, tewz


nihayet

Baharın nihayetiydi.

di dawiyê de, axirê, asoxîn, dû re, paşiya paşîn, soxî, nihayet

Nihayet anladın.


rakip

hember, pozber, berber, rikeber, hevrik, pozkepî, pêşkepî, paşimt, qayişkêş, reqîb


sofra

Onun sofrası herkese açıktır.

Çocuğun sofrası dışarı fırlamış.


mülahaza

milaheze, nerîn, boçûn, dîtin, helwest, raman, fikir, qenaet, bawerî, mitalie, hizr

lêkolîn, taqîkirin, saxtîkirin, ceribandin, vekolîn, pişkinîn, mitalie


sakar

tewş, zerarok, xesarok, ziyanok, tepişkor, destpelixî, şeht


ekstra

ekstra un

ekstra yatak ücreti


provakasyon

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre provokasyon.


yaban

Yaban keçisi.

Yaban cevizi.


sefalet

xizanî, hêjarî, şerpezeyî, perişanî, sefalet


kuzen

kurap, kurmam, bilxaltî, mixaltî, kurxaltî, bixaltî


salça

merge, avbacan, avtirşk, motî balcanê, salça, tirş


DTP

Demokratik Toplum Partisi (Partiya Civaka Azad)
(partiyek kurdan e li Tirkiyeyê û niha (2007) endamên wê di meclisa wî welatî de jî hene


parti

Bize bir parti mal gönder.


pay

par, pay, beş, behr, pişk, pêşk, damistong, xurd

Bunu beş pay yapın.


bot

çok güzel bir bot satın almıştı


apolet

subayın apoletleri


fit

odanın uzunluğu on fit


faaliyet

bizav, çalakî, xebat, tevgerr, fealiyet, kar, aktîvîte, hereket


ziya

Ji osmanî ضيا (ziya), ji erebî ضِياء (ḍiyāʾ)


centilmen

xweşmêr, ciwamêr, ciwanmêr, mêrê çê, kibar, ciwanmerd, camir


alenen

bi aşkerahî, aşkere aşkere, li ber çavan


cereyan

su cereyanı

elektrik cereyanı

işi kendi cereyanına bırakalım


dehşet

saw, sehm, hêb, hêw, toqîn, qurf, erjeng, sersûrhêner


veri

İstatistik verileri.

Romanın verileri.


nice

gelek, nêçe, nêçele, qender: qender mirovên zana hatin dinê û mirin


bay

bir bay sizi arıyor


ayet

Quran ayeti


çift

Bir çift çorap.

Çorabımın tekî nerede.


flaş

Fotoğraf makinesinin flâşı.


gulaş

xwarineke bigoşt, ava firingîyan a gele Mecer


revizyon

revizyon, sererastî, venêrîn, kontrol kirin


bitik

halimiz bitiktir


itiraf

aşartin, mikur, mukir, îtiraf, geft, katkirin


provokasyon

navtêdan, halantêdan, ajewa, provokasyon


amk

Kurteya amına koyayım (“ez di quzê te nim”).


amk

Kurteya rojnameya werzişê "Açık Mert Korkusuz".


arz

ber, berayî, fırehî zemîn, rûzemîn, erd, rûyê erdê arzanî berkî, beraykî


gil

Bunlar benim dayıgillerim oluyor.

famîle, familye, wateya famîlayê de bi awayekî piraniyê tê

Kedigiller.


kardeş

kurê ku kek yan jî xuşka wî heye, lawê piçûk


ihtişam

semyan, ewrengî, mirês, şeml, wurşe, mezinayî, ihtîşam


almak

hildan, standin, girtin, wergirtin, hilgirtin


ara

o aralar orda değildik

onunla aramız iyi değil

aramıza girme

aramızda yabancılar var

bêhnvedan, vehes, vêsîn, vewestan, etlahî, navbirî

ara verelim

o ara hastaydım


ana

Havva Ana

yoksullar anası

benim ana param bu

bingeh, bingehî, bingehîn, hîmî, esas, mezin, şah, sereke

ana yol

ana defter

ana hatlar


limited

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre limitet. (lîmîted, tixûbdar)


tâlihsiz

bêsiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêtalih


şanssız

bextreş, bedbext, bêsiûd, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêtalih


kaçmak

Kızları evden kaçmış.

Kedi bizi görünce hemen içeriye kaçtı.

Babasından sürekli kaçıyordu.

Ben işten kaçmam.

Kazandan islim kaçıyor.

Çorabım kaçtı.

Kulağıma su kaçtı.

Halı aşağıya kaçmış.

Arkadaşınız burdaydı, nereye kaçtı?

Keyfim kaçtı.

Bu renk yeşile kaçıyor.

Gelin kayın babasından kaçıyor.

Kız herifin birine kaçmış.

Ağzımdan kaçtı.


kemik

Kemik tarak.


hantal

Hantal bir vücudu var.

laşgiran, axgiran, cangiran, gangox, beti, himbil, barûte, laxerî

Çok hantal biri, elinden iş çıkmıyor.


pek

Pek yoruldum.

Bu kitapları pek okumam.

Pek gittiği için yoruldu.


kap

Kur'an kabı.

İki kap sıcak yemek.

Kinceke jinan a milqol ku bi ser ser cilan de tê lixwekirin.


tıkamak

dev girtin, xitimandin, stimandin, remilandin


kumru

fatfatok, fatimok, fatmûk, fatik, tiltivîk


ekmek

çandin, dabinartin, hilanîn û danîn (bikaranîna ax ji bo hilanîn û danînê)

tarlaya erken tohum ektik

ekip biçmek

ekini ekip biçtik

ekmeden biçilmez

ekmediğin yerde biter

yemeğe biber ektim

aramıza düşmanlık tohumlarını ekenler

hepimizi ekip kendisi gitti

bizim otobüs onları ekti


ekmek

buğday ekmeği

ekmeğimizin derdine düşmüşüz

ekmeği bizde yiyelim mi?


kardeşlik

Sen nesin be kardeşlik!

Sınıfımızdaki kardeşlik çok güçlüydü.


kibrit

şixat, niftik, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, nift


festival

Karpuz festivali.


ekin

Bu sene iyice yağmur yağdı, ekinler iyi.


şaheser

şahkar, serberhem, şaheser, berhema hêja


ham

Ham teklif.

Ham adam.


ge

ge, navê herfa heştemîn a alfabeya Tirkî


meme

Basur memesi.


halt

pox, xax (gotineke nelirê an jî karekî nelirê


BDP

kurteya Barış ve Demokrasi Partisi (Partiya Aştî û Demokrasiyê (PAD)


derhal

di cih de, di cî de, di gavê de, tavil, tafil, hemen, heman, derhal


hamur

Birinci hamur kâğıt.


çökmek

pelişîn, çongdan, tutukandin Ez li erdê rûneniştim, min çong da.


gebe

Gece gündüze gebe.


gidiyorum

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker gitmek


geliyorum

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker gelmek


ölüyorum

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker ölmek


biliyorum

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker bilmek


elliyorum

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker ellemek


belliyorum

Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker bellemek.


eziyorum

kesê yekem yekjimar dema niha aktîf ji lêker ezmek


görülüyorum

kesê yekem yekjimar dema niha pasîf ji lêker görülmek


ekim

kewçer, cotmeh, çiriya pêşîn, çiriya yekem, çiriya ewilî,
meha 10ê ji salê


andante

andante, nîv hêdî, di navbera adagiyo û andantînoyê de


Alman

Alman hükümeti


dekar

dekar hektarın onda biri değerindedir


CHP

kurteya Cumhuriyet Halk Partisi (Partiya Gel ya Komarê), partiyek siyasî ya Tirkiyeyê ye ku ji alî damezrînerê Komara Tirkiyeyê Mustafa Kemal Atatürk ve hatiye avakirin
û di dîroka xwe de ji hemî partiyên din yên tirk zêdetir rê li ber rizgarbûna Kurdistanê û mafên gelê kurd girtiye.


peyderpey

pey der pey, peyapey, hêdî hêdî, hindik hindik, hin hin, hino hino, guva guva, bere bere, geh geh, de de, pê de pê de


dünya

Oğluna bakıp kendisinin dünyadaki en şanslı insan olduğunu düşünürdü.


başlamak

dest pê kirin, serfetihandin, serkûşandin, serfetih, sifteh, serkûş, serfetihîn, serkûşîn, serî ketin, serîketin


şamil

Sürgün cezası bütün köye şamildir.


rahatsız etmek

aciz kirin, nearam kirin, nîgeran kirin, bêkêf kirin, nerehet kirin


sıkıntı vermek

nearam kirin, nîgeran kirin, aciz kirin, stres pê çêkirin, bela xwe jê venekirin


anlaşmak

li hev kirin, pêk hatin, guncîn, Gihaştin yek biryarê yan yek dîtinê, hevraman bûn, hevbîr bûn, peyman danîn


diyet

adam hasta, diyet yapıyor


iyi ki

hêşku, baş e ku, xweşbextane, axirkê, ya çê, xwedê kirî


yavaş

Ji proto-tirkîkî *yav- (qels, bêhêz), hevrehayavuz


kare

Bin kilometre kare.

Kare masa.

kare (di leystika iskambile de hatina cem hev a çar kaxizên ji heman cureyî


şen

Şen adam.

Şen şarkılar.


kelle

Peynir kellesi.

Şekerin kellesi.

Buğday kellesi


köşe

guçik, quncik, qorzî, kozî, qurçik, qorzîk, kurnîşk, kûjî, kunc, kuncik, kuj, kuje, qulaç, gûş, guck

Mendilin köşesi.

Kutunun köşesi.

Odanın köşesi.

Duvarın köşesinde beklemiş.

Köşedeki köfteci dükkânı.

Şehrin bir köşesine yerleşmiş.

Burası bir cennet köşesi.

Köşe yazısı.

Köşe yazarı.


salak

tiredîn, aqilsivik, kestepeste, selexane, fistoq


gene

Gene ben geldim.

Sizden para almaları gene iyi.


menteşe

siyare, kêlêr, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame


çat

qirç, çirk, qîrç serê duriyanê, serê duavê


oruç

Ji zimanekê îranî, bide ber kurmancî rojî, soranî rojû, zazakî roce, farisî rûzê.


dönmek

zivirîn, wergerrîn, qulipîn, abal bûn, vegerîn


donanma

komkeştî, fîlo, keştîgel, koma keştî yên leşkeriyê


bademcik

argûşk, girêkên goştî yên ku ji ber çilmasê di qirikê de hêşîn dibin


kitlî

niftekirî, qefaltî, qufaltî, kilîtkirî, girtî, dadayî, radayî


direkt

rasterast, rasterê, rastûrê, rasteser, yekser

Bu otobüs direkt İstanbul'a gidiyor.


abam var atarım, nerede oba yatarım

Sere min şûştî ye, keziya min vegirtî ye (ji bo kese bi serê xwe ku dikare bi rihetî ji xwe re bihewe)


abartmak

Fişal kirin, pirole kirin, tê firandin, çirçirandin, nitirandin, çelwerandin.


acente

Kesê ku li serê saziyekê an jî şaxan (şubeyan) e.


aceze

(piraniya acîz) Kesên ketî, kesên kêmqewet û xizan.


acı badem

Ajik, dara ajikê, dara behîva tehl (Amygdalus amara).


acı bakla

Baqilê pisîkan, baqilê tehl, zirbeqle, talîşk (Lupinus termis).


acı gelmek

Lê tehl hatin, lê ne xweş hatin, li zora (yekî) çûn.

Bu söz ona çok acı geldi.


acı görmüş

Bu kadın çok acı görmüş.


acı kuvvet

Acı kuvvetini gösterdi.


acı patlıcanı kırağı çalmaz

Ew ê ku Xwedê daye ser te, ji vê mezintir (an jî xerabtir) wê bi ku de here (bi henekî)


acı söylemek

Dost acı söyler.


acı söz

Gotina tehl, gotina ne xweş, gotina sar.


acı tatlı günler görmek

Tengî û firehî dîtin, tehl û şîrîn bi hev re dîtin.


acı çekmek

Ameliyattan sonra çok acı çekti.


acı çiğdem

Pîvoka cotyaran, gulemî (Colchicum autumnale).


acıkılmak

Bu saatte acıkılır mı?


acil

Lez (beşa nexweşxaneyê ya nexweşên pir nexweş û birîndar miwane dikin).


acil şifalar dilemek

Xwedê şîfa jê re bişîne, Xwedê lê bê rehmê, Xwedê derê rehmê lê veke.


acılanma

Ağzım acılandı.


acılaşmak

Yağ acılaştı.

Sesi acılaştı.


acılı

acılı çorba

jandar, êş û azar, dilbikul, dilbiêş, xembar, derdnak, biderd

acılı kadın


acılık

dilbikulî, dilkeserî, jandarî, êş û azarî


acıma

nayîrîn, dilşewatî, bezeyî, dilpêşewitîn, merhemet


acımasız

stemkar, dilneşewat, bêmerhamet, dilkevir, dilhişk, bêmehrîbanî, bêşewat


acımasızca

stemkarane, bêmehrîbane, bi bêmerhametî, bi stemkarî


acımtırak

tehlokî, talokî, tehloyî, taloşî, talîşk, tehlsivik, mir


acınacak

acınacak durumda


acından ölmek

acımdan ölüyorum


acındırmak

xwe gunokî kirin, xwe feqîrokî kirin, xwe hêsîrokî kirin, xwe rebenokî kirin, xwe evdalokî kirin


acınılmak

dilê xwe pê şewitandin, gunehê xwe pê anîn, dilê xwe pê êşandin, lê neyirîn

böyle bir insana açınılmaz


acınmak

gunehê (yekî) pê hatin, guneh (yekî) lê hatin, lê neyirin

aralarındaki anlaşmazlığa çok acındım


acısı içine çökmek

êşa (tiştekî an jî yekî) ketin dilê (yekî)


acısı çıkmak

hê nû bi xwe derxistin, hê nû pê hisiyan

dünkü yorgunluğun acısı bu gün çıktı


acısına dayanamamak

ji derdê (yekî) xwe li hev negirtin, ji derdê (yekî) ne hiş û ne aqil bûn, ji derde (yekî) çokên (yekî) li (yekî) nesekinîn (ji bo mirina yekî xizm û nêz)


acısını almak

êş jê birin, êş jê girtin, êş jê stendin, êşa (yekî) kêm kirin


acısını bağrına basmak

êşa (yekî) kirin nav dile xwe, derdê (yekî) berî nava xwe dan


acısını görmek

derdê (yekî) dîtin, mirina (yekî) dîtin, êşa (yekî) dîtin


acısını çekmek

cirma (tiştekî) kişandin, derdê (tiştekî) kişandin, zirara (tiştekî) kişandin


acısını çıkarmak

tehliya (tiştekî) jê birin, tûjiya (tiştekî) jê birin (ji bo çêj û tehmê)

soğanın acısını çıkarmak

heyfa (tiştekî) ji (tiştekî) hilanîn, heyfa (tiştekî) ji (tiştekî) stendin, heyfa (tiştekî) ji (tiştekî) girtin

tol hildan, heyf jê stendin, heyfa xwe jê hilanîn, heyfa xwe jê girtin, heyf û serheyfê jê stendin


acısız

bêtûjî, bêtehlî, netehl, netûj (tiştê ku tehma wan ne tehl û ne tûj e)

bêkeser, bêkeder, bêderd, bêxem bêkul û derd

Acısız bir yaşam.


acıtma

tehlkirin, talkirin (wekî tehliya behîvê)


acıtmak

acı biber yemeği acıttı

tehl kirin, tal kirin (wekî tehliya behîvê)

tehl kirin, êşandin, zêrandin, azirandin

kolumu acıttı


acuze

cadî, cazû, pîra cirnexweşik, pîra keftore


ad almak

nav li (yekî) danîn, nav li (yekî) kirin


ad koymak

nav lê danîn, nav lê kirin, bi nav kirin


ad takmak

nav û nûçan pê ve danîn, nav lê danîn, nav lê kirin


ad vermek

Üzerime varmayın ad vermem.


ad yapmak

nav ji xwe berdan, nav dan, navê (yekî) derketin (ji bo navdarbûnê)


ad çekilmek

nav hatin kişandin, qur'a hatin kişandin


ad çekme

okulu bitirenlerin gidecekleri görevler ad çekmeyle belli oldu


ad çekmek

peşt avêtin, peşt kirin, lûlik kişandin, pişk kişandin, qur'a kişandin, nav kişandin


ad çekmeye girmek

ketin navkişandinê, ketin peştavêtinê, ketin qur'ayê


ad çektirmek

peşt dan avêtin, peşt dan kirin, qur'a dan kişandin, lûlik dan kişandin


ada yavrusu

lotkeya masîgiran ku bi du an jî sê cot bêrik e


ada çayı

giyagewrik (vexurika germ ku ji vê riwekê tê çêkirin)


adabımuaşeret

toreya dab û nêritan, toreya civatê, rê û rêzanên şêl û tevgeran


adagio

adagio (besteya ku bi vî terhî tê jenandin)


adaklılık

gazîkirî, nezirkirî (ajela ku ji bo qurbanê hatiye terxankirin)


adalet

edalet (saziyên dewletê yê ku dadê tînin cih)

dadmendî, edalet (dana par û mafê her kesî)


adalı

giravî, durgeyî (kesê ji gelê giravê ye)


adam

bu şapkalı adam kim?

aralarında yurt çapında ün yapmış adamlar var

mirov, meriv (ji bo kesên ku li ba yekî dixebitin an jî li cem diminin)

mağazada çalışan iki adam var

peya, zilam, mirov, meriv (kesê ku ji aliyê yekî ve tê îstîfadekirin)

karşı tarafın adamları çoktur

o benim adamımdır benim sözümü dinler

mirov, meriv (ji bo kesên xûypak û kesê pêbawer)

amcam güngörmüş adamdır

mirov, meriv (di şûna hokera nebinavkirî de)

adamın kafasını bozuyorlar

buraya bakan adam nerede?

mirov, meriv (di qedîneka navdêran de kesê ku agahdar e an jî ku warekî ji xwe re kiriye vatinî)

devlet adamı

sanat adamı


adam azmanı

dardole, tirtire, qirase (kesî gir û zexm)


adam beğenmemek

meriv neecibandin, mirov neecibandin (her kesî ne hêja dîtin)


adam boyu

bi qasî bejna mirovekî, bi qandî telê mirovekî

her tarafı adam boyunda böğürtlenlerle çevriliydi


adam değilim

ez ne mirov bim, ez ne meriv bim (ji bo sondxwarinê)


adam etmek

(yek) kirin mirov, (yek) kirin meriv (ji bo hêvotinê)

bi ser û guh kirin, bi keys kirin (ji bo daneheva cihekî)


adam evlâdı

kurê mirovan, lawê merivan, kurê camêran


adam gibi

wekî mirovan, bîna merivan (ji bo kesên hêvotî, biedeb)

burayı adam gibi temizle


adam içine çıkmak

derketin nav mirovan, derketin nav dost û hevalan


adam kıtlığında

ji xelaya mirovan re, ji qata mirovan re


adam olacak çocuk boyundan belli olur

berxê çê li ber koze diyar e, berxê çê li ber koze kifş e


adam olmak

oku adam ol


adam otu

mandêrek, hiznî ûsiv, hiznî (Mandragora automnalis)


adam sen de

adam, vazgeç


adama dönmek

ev boyanınca adama döndü


adamak

gazî kirin, nezir kirin, bi xwe re kirin gazî, pê re gotin


adamakla mal tükenmez

tu dibêjî û pê naynî (ji bo wan kesên ku tişt bi xwe re dikin gazî lê pêk naynin)


adamlık sende kalsın

mirovayî bila ji te re be, însanî bila ji te re be

bila mêranî ji te re be, bila mêranî ji te re bimîne


adamcağız

adamcağız adamakıllı ıslandı


adamı

sen tam da bu işin adamısın


adamlık

Bu yaptığınız adamlık değil


adamsız

bu konak adamsız olmaz

kadın adamsız yapmıyordu


adamsızlık

bêmêrî, bêşûtî


adavet

dijminî, dijminayî, dijminatî, neyarî, neyartî


adaylık

berandamî, berbijarî, namzetî (hêvotina di erkekê de)

adaylık süresi


adaylığını koymak

berendamiya xwe danîn, namzetiya xwe danîn


addedilmek

bunu olmamış olarak addediyorum


addolunmak

hatin hejmartin, hatin jimartin, hatin hesibandin


adem elması

zengilor, gûzika zengilorê, zengelok, giriyangozik


adet görmek

ketin cilan, ketin bênimêjiyan, ketin hayzeyan


adet yerini bulsun diye

de hema ev jî adetek e, de hema ev jî bûye adet


adeti olmak

ramazanda pide yapmak âdet olmuş


adetçe

hejmarkî (ji aliyê hejmarî ve, ji hêla jimarî ve, ji hêla aded ve)


adı batmak

(ew) bi erda reş re çûn, erd hebe ew tune bûn, erd xonê bike ew xonê neke


adı bile okunmamak

navê (yekî) nehatin hildan, navê (yekî) tune bûn, navê (yekî) winda bûn


adı geçmek

navê (tiştekî an jî yekî) bihurin (an jî derbas bûn)

yukarda adı geçen kitap

navê (yekî) derbasî (tiştekî) bûn, navê (yekî) li tiştekî) hatin nivisandin

adı dünya ulusal kurtuluş mücadeleleri tarihine geçti


adı gibi bilmek

wekî navê xwe zanîn, mîna navê xwe zanîn


adı kalmak

o öldü adı kaldı


adı kötüye çıkmak

navê (yekî) bi xerabiyê derketin, bednamî bûn


adı olmak

navê (yekî) hebûn (ji bo navdarbûna ne heqkirî)


adı verilmek

navê (tiştekî an jî yekî) hatin dayîn, nav lê hatin danîn


adı çıkmak

kötü adam değil, ama bir kere adı çıkmış

nav dan, navê (yekî) derketin (bi awayekî erênî, lê wî navî heq nekiribe)


adı çıkmış dokuza inmez sekize

carekê navê wî derketiye, li serê nayê hilanîn


adım

adımlarını hızlandır

gav, pêgav, pêngav (riya ku bi gavekê tê kudandin; ku ev dirêjayî

gav, qevz (di sporê de li piyan, ji her aliyî ve bi qasî dirêjiya du piyan cih guhartin)

xane (navbera du diranan; di teknolojiyê de)


adım adım

adım adım ona yaklaştık


adım atmak

merdivene doğru iki adım attı

gav avêtin, pêngav avêtin, dest pê kirin (ji bû nû dest bi karekî kirin)


adım atmamak

piyên xwe neavêtin cihekî, lingên xwe neavêtin (cihekî), piyên xwe pê nekirin, pêgava xwe neavêtin (cihekî)


adım başı

adım başı bir asker çıkıyordu karşımıza


adımını attırmamak

gav pê nedan avêtin, nehiştin (yek) gav li ber gavê xistin, nehiştin pê li ber pê) xistin


adımını açmak

piyên xwe hilanîn, lingê xwe hilanîn, gavên xwe zû avêtin, lingên xwe zû avêtin, piyên xwe zû avêtin, gav rahêlandin


adımını geri almak

xwe jê dan paş, jö vekişiyan, bi paş de vekişiyan (ji bo devjêberdana karekî)


adımlamak

bi piyan pîvan, bi lingan pivan, bi gavan pîvan

onu odayı adımlarken bulduk


adımlarını seyrekleştirmek

piyê xwe hêdî avêtin, lingê xwe hêdî avêtin, gavên xwe nermenerm avêtin, nerm çûn


adımlarini sıklaştırmak

gavên xwe sivik avêtin, piyên xwe sivik avêtin, lingên xwe sivik avêtin


adını ağzına aptesle almak

hezarê bi hezaran navê (yekî) hildan (ji bo bi giramî navê yekî bi bîr anîn)


adını bağışlamak

adını bağışlar mısınız?


adını kirletmek

navê (yekî) lekedar kirin, leke anîn ser navê (yekî), navê (yekî) bi xerabî derxistin


adını taşımak

heqê navê xwe dan (ji bo pêkanîna berpirsiya xwe)


adını vermek

navê (yekî) ragihandin, navê (yekî) aşkere kirin, navê (yekî) dan zanîn

adımı ver o sana yardımcı olur


adlandırılmak

Hatin binavkirin, nav lê hatin danîn, nav lê hatin kirin, hatin navandin


adlandırma

navandin, binavkirin, navlêkirin, navlêdanîn


adlandırmak

navandin, bi nav kirin, nav lê kirin, nav lê danîn


adlanmak

deng pê ketin, nav pê ketin, navê xerab hatin ser (yekî)


adlı

Sema adlı bir kız


adli tabip

bijîşkê dadiyê (doktorê ku di saziya Bijîşkî ya Edliyê de erkedar e)


adli tatil

betlaneya dadî, tetîla edlî (tu muameleyên edlî ku her sal di navbera maweya

'ê rezberê de ji bilî tiştên ku di qanûnan de hatiye diyarkirin, nayên kirin)


adli yıl

sala dadî, sala edlî (di nav salekê de maweya xebatê ya dadgehan)


adliye

dadgeh, dadxane, edliye (saziyên dewletê yên ku karên hiqûqî û dadî lê tên kirin)

dadgeh, dadxane, edliye (avahiya fermî ya ku ev kar lê tên kirin)


adliye nezareti

meqama herî bilind ku di dema Osmaniyan de rêxistina edliye li serê bû


adliye vekâleti

wezîriya dadê, wezareta edaletê adliyeci erkedarê dadiyê, edliyevan (erkedarê pîşeyî yê li edliyeyê)


adü bokuna karışmak

ziravê (yekî) pelişîn, firşik jê neman, zirav pê ve neman


aerodinamik

aerodinamik (tiştê ku bi vê zanistê ve têkildar e)

aerodînamîk (şaxa zanesta fizîkê ku li ser tevgera gazan vekolînê pêk tîne)


af buyurun

li me negirin, li me biborin, me bibexşînin


af dilemek

lêborîna xwe xwestin, bexşandina xwe xwestin


af edici

bexşîner, bexşende, efûker, lêbihur, lêborîner, efker


af kapsamına alınmak

orman yakmak af kapsamına alınmaz


afa uğramak

jê re efû lê ketin, ketin ber efûyê, hatin bexşandin


afallama

şaşwazbûn, behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, şaşomaşobûn


afallamak

şaşwaz bûn, behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, şaşomaşo bûn, li hev delîn


afallatma

şaşwaz kirin, behitandin, şilihandin, dilihandin, behitandin, şelihandin, şaşomaşokirin


afallatmak

şaşwazkirin, behitandin, şilihandin, dilihandidin, şelihandin, şaşomaşo kirin


afetzade

bobelatjentî, karesatjentî, afetjentî, afetzade


affedersiniz

li min megirin, biborin, bibexşînin, li qusûrê menêrin

affedersiniz, bir şey soracağım

li qusûrê menêrin, biborin, bibexşînin (ji bo liberderketinê)

afedersiniz, bunu kabul etmem


affetmek

bexşandin, rustandin, efkirin, efû kirin


affetmemek

affetmişsiniz


affettuoso

affettuoso (dide nîşan ku beste wê giran û bidilşewatî bê jenandin)


afi

yanındaki kıza afi yapıyor


afı kesmek

li (yekî) fors kirin, fors avêtin (yekî), fors kirin, li ser serê (yekî) fors kirin


afını dilemek

lê negirtina xwe xwestin, lêborîna xwe xwestin

affımı istiyorum bu işi yapamayacağım


afiş asmak

afîş pê ve kirin, afîş pê ve danîn, afîş daliqandin


afişe etmek

aşkere kirin, dan der, daxuyandin, diyar kirin


afişte kalmak

Li afîş man (ji bo leystikê) bi rojan leyistin


aforoz

(dersînor kirin) heramonî, herîmolo, heramoyî, çîçoz, heramkirin, aforoz (di filehtiyê de cezayê avêtina ji cemaetê)


aforoz etmek

heramonî kirin, heramoyî kirin, pinde kirin, çîçoz kirin, herîmolo kirin, heram kirin, aforoz kirin (ji yekîtiya derê derxistin)

(yek) heram kirin, herîmoyî kirin (ji bo pê re neaxaftina bi kesekî re)


aforoz olmak

heramonî bûn, heramoyî bûn, çîçoz bûn, herîmolo bûn


aforozlamak

heramoyî kirin, heramonî kirin, pinde kirin, çîçoz kirin, herîmolo kirin, aforoz kirin


aforozlu

heramoyîkirî, haramonîkirî, pindekirî, çîçozkirî, aforozkirî


afrika domuzu

heywanekî ku dişibe berazan û yeksimî ye, li Afrîkayê dijî û çermqalind e (Phacochoerus aethiopicus)


afsuncu

avsûnkar, efsunkar, efsûnker, sêhrbaz, sêhrker, sêhrek


afyonlamak

efyon kirin, efyon dan (yekî), efyon li (yekî) xistin, di xew re kirin (ji bo tevizandinê)


afyonu başına vurmak

ji hiş çûn, sinêra (yekî) li serê (yekî) xistin


afyonu patlatmak

girê (yekî) rakirin, sinêra (yekî) rakirin (argo)


agitato

agitato (dide zanîn ku wê besteyek sivik û bi coş bê lêxistin)


agora

agora, gastîn, qad (di heyna berê ya Yewnan de devera ku gelê Sîteyê ji bo ku li ser siyaset, rêveberî û bazirganiyê mijûl bibin, lê diciviyan)


agreje

doçent, agreje (kesê ku ji bo bibe doçent li welatên biyan ezmûna doçentiye qezenc kiriye)


agreman

agreman (nivîsa pejirinê ku der barê balyozê ku beriya here wî welatî)


agucuk

gidê gidê, egix, ciqê (ji bo jêhezkira zarokê berşîr)


agulamak

egix kirin, ebiv kirin, egû kirin, kirin gixînî (ji bo pitikan)


ah çekmek

axîn rahilan, axîn rahiştin, ax kişandin


ahali

Ankara ahalisi

cemawer, girse (boşahiya gel ku li derekê kom dibe)


ahartri

giranbûna zimên, biteqlbûna zimên, cureyeke laliyê


ahbaplığa dökmek

ji tehmê derxistin (zêde bi hev re dostanî danîn)


ahde vefa

(di hiqûqa dewletan de) pêvegirêdayî mayîna rêzik û rêzanan


ahdiatik

kitêbên pîroz (ji bo yên beriya zayîna îsa)


ahı tutmak

nifira (yekî) di canê (yekî) de bi cih bûn, nifira (yekî) li yekî) qelibîn, nifira (yekî) lê qelibîn


ahı yerde kalmamak

nifira (yekî) li erdê neman, ayîkê (yekî) ji (yekê) hatin stendin


ahı çıkmak

nifira (yekî) çûn qebûlê, Xwedê ayîkê (yekî) jê stendin


ahir zaman peygamberi

pêxemberê axrê zeman, yanê Hz Muhemed ahiren di van demên dawî de, di van rojan de, dawiya dawî


ahıra çevirmek

Dingo'nun ahırı


ahit

ahdim olsun


ahitleşmek

li hev kirin, pev re peyman danîn, peyman bi hev re beştin


ahkâm kesmek

daraz dan, hikm dan (bêyî ku fikaran bike)


ahkâm yürütmek

(ji gotinekê) li gorî daxwaza dilê xwe encam derxistin


ahlak bilimi

sincnasî, sinczanî, exlaqnasî, exlaqzanî, etîk


ahlakıyat

sinenasî, exlaqnasî, etîk ahlakî sincî, rewiştî, exlaqî


ahlaklı

bisinc, sinedar, rewiştdar, exlaqdar, biexlaq


ahlaklılık

sinedarî, exlaqdar (riayet kirina rê û rêzanên exlaq)


ahlaksızlık

bêsincî, bêexlaqî (rîayetnekirna rê û rêzanên exlaq)


ahlakçı

sincparêz, exlaqparêz (kesê ku her tiştî ji aliyê exlaq ve dinirxîne)


ahlakçılık

sincparêzî, sincperestî, toreparêzî, moralîzm


ahlat

şekok, şeqoq, kirosk, dara şekokê (pirus piraster)

şekok, kirosk, kirostik, girsik, bişkoke, şeqoq (mêweya dara şekokê)


ahlatı erbaa

çar hêmanên ku tê pejirandin di beden û gewdeyê de hene


ahlâf

(piraniya halefe) peyrew (kesen ku dikeve cihên kesên din, kêsên ku wê bên)


ahmak

bale, debeng, çopik, qewe, honîk, koden, ehmeq, fodil


ahmaka yüz, abdala söz vermeye gelmez

ne qenciyê bi dînan re bikin ne jî xerabiyê, ne bidin dînan ne jî ji wan bistînin


ahmaklaşma

debengîbûn, baleyîbûn, fodilîbûn, çopikîbûn, ehmeqîbûn


ahmaklaşmak

I debengî bûn, baleyî bûn, fodilî bûn, çopikî bûn, ehmeqî bûn

şaşomaşo bûn, gêjokî bûn, li hev şaş bûn


ahmaklaştırmak

debengî kirin, baleyî kirin, çopikî kirin


ahmaklık

debangî, fodilî, baletî, çopikî, qewetî, ehmeqî


ahengi bozulmak

pergala (yekî) xera bûn, pergala (yekî) pelişîn, hizûra (yekî) xera bûn


ahret kardeşi

destebirak, destbira, xwişk, birayê axretê


ahretini yapmak

zewadeyê axretê kirin, zewadeyê axretê çêkirin


ahretlik sorular sormak

pirsên sir û kerametan kirin, pirsên axretê ji (yekî) pirs kirin


ahrette on parmağı yakasında olmak

li wê dinyayê wê destê (yekî) di qirika (yekî din) de bûn, li wê dinyayê em dê bibêjin îman tû dê bibêjî eman, li wê dinyayê dawedarî îmana (yekî) bûn


ahtapot gibi

teniya bidon, benîştê ecem (ji bo kesen ku ji mirov venagerin, bi mirov ve dizeliqin)

kedxwar (kese ku ji bo keda hinekan bixwe dest diavêje gelek tişt û karan)


ahu

xezal, karxezal, kihêl (jina xweşik, spehî, nazenîn û cazîbedar)


ahu dudu

tûşemî, şêmî, dara tûşêmiyê (Rubus ideaeus)


ahu gözlü

çavxezal, çavê xezalê, çavê werşeqê (ji bo kesên ku çavên wan xweşik in)


ahşa

hinav (hemû ezayê wekî rovî, gurçik û kezeb ên nava mirov û ajelan)


ahşap

(piraniya axşeb e) darin, textîn, depîn (tiştê ku ji daran çêbûye)


aidat

aîdat (pereye ku her meh ji mehiya erkedarên dewletê tê birin)


aile

malbat, xêzan, aîle, kom û kuflet (ji bo civata ku ji dê, bav û zarokan tê pê)

ezbet, biraxwe (kesê ku di navbera vvan de biraxwetî heye)

malbat, ezbet (xizm û nasên ku bi hev re rûdinên)

malbat (tevahiya keşfin ku ji bo heman mebest û ramanê bi hev re dixebitin)

milli eğitim ailesi

famîle, xê zan, malbat, kom (ji bo tiştên ku wesfên wan ên bingehîn dişibin hev)

dil ailesi


aile bahçesi

bexçeyê malbatî, gazinoya malbatî, teyar (deverên ku malbat dikarin bi hêsa nî herînê û tê de wextekî xweş derbas bi kin)


aile belgesi

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ailece

ailece gezmeye gideceğiz


ait

Size ait bir sorun.


ajur

ajurlu çorap


ak

alnı açık, yüzü ak

ak günler göresin

bir gözünde ak var

yumurta akı


ak amber

cureyek kevirê gewr e ku bîna emberê bêhn dide û ji zikê masî tê derxis tin

reçîneyeke bêhnxweş e ku ji dareke (Hymenea) ku li welatên germ hêşîn dibe tê derxistin


ak ağa

li serayên Osmanî serekê kesên ji nijada spî yên ku hatine xesandin, ku ew bi xwe jî hatiye nemêrkirin)


ak basmak

ewr girtin ser çav, ava reş pê de hatin, perde girtin ser çav, xumam girtin ser çav


akciğerliler

komeke ku bi pişekê tenê bêhn didin û distînin


ak düşmek

defên spî avêtin por û riyê (yekî), defên spî avêtin dev û riyê (yekî)


ak gözlü

çavzer (ji bo çavê bi zere ve ku tê bawer kirin nezera wan heye)


ak gün ağartır, kara gün karartır

hebûn mirov ciwan dike, tunebûn mirov kal û pîr dike


ak günlük

cureyek beniştê daran e ku wek pixurê tê bikaranîn


ak hardal

cureyek xerdelê ye ku di hekîmtiyê de tê bikaranîn (Sinapis alba)


ak koyun kara koyun dönemeçte belli olur


ak koyunun kara kuzusu da olur

ji peliyan welî ji weliyan pelî, ji xweliyan pelî ji peliyan xwelî


ak köpek kara köpek geçit başında belli olur

heta mirov bi hev re dan û stendinê neke mirov bi hev nizane, heta ku mirov kodek xwê bi hev re nexwe hev nas nake


ak mantar

karoka rastan, kuvkarkê bizinkî (karokeke spî ye û tehma wê xweş e) (Agaricus campestris)


ak mı kara mı önüne düşünce görürsün

mekeve xaylan reş be, spî be wê kifş bibe


ak yuvar

spîgilorik, lokosît (gulokên spî yên xwînê)


akabinde

pişt re, di pey de, bi dû re, li dû, paşê


akademi

korî zanyarî, akademî (lijneya hunermend û nivîskaran)

güzel sanatlar akademisi

akademî (wêneyê mirov ê ku ji modela tazî hatiye çêkirin)


akademici

akademîparêz (kes an jî huner mendê ku li gorî qaîdeyan xebata wêne û peykeran çêdike)


akademicilik

akademîparêzî (di xebata peyker û wêneyan de girêdahiya bi qaîde yan)


akademik

akademîk (tiştê ku têkildarî akademiyê ye)

akademîk (xebata ku wesfeke wê ya zanistî heye)


akait

(piraniya aqîde ye) aqaît (kitêba ku tê de hemû rê û rêzanên dînekî hene)


akak

dere akağı


akar su

gerdaneya ji yek qorî, ya ji almast an jî dureyan


akar yakıt

fuel oîl (sûtemeniya wekî benzin, mazot û don ku di rewşa şilemeniyê de ye)

fuel oîl (ku ji petrola xam tê bi destxistin)


akaret

aqaret (milkê mîna dikan, xanî ku mirov dide kirê û jê dahatû tê)


akbaba

sîqalk, keçelok, sîsolek, sîqalka gurî, kergez, kurt, kerxur, sîsark, sîsarîk, sîsyareka gurî, sîsyarik, sîsyarek, sîsalk (Vultur monaehus)


akıbet

encam, akam, serencam, aqûbet (ji bo kar an jî rewşekê)

düşüncenizin akibeti kötü olur


akibetine uğramak

Kristof Kolomb'un akıbetine uğramak istemiyorum


akide

aqit (cureyeke şekir e ku rengorengo ye û zû bi zû di devê mirov de nahele)


akıl

adı aklımda kalmadı

kim size bu aklı verdi

şimdiki aklım olsaydı bu işe girer miydim?


akıl akıldan üstündür

aqil di ser aqil re heye, aqil ji aqil zêdetir e, dest di ser destan re heye


akıl almak

aqilek ji (yekî) stendin, aqil jê stendin, pê şêwirin


akıl almamak

hişê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) qebûl nekirin, di aqilê (yekî) de neçûn


akıl erdirememek

hişê (yekî) negirtin, hişê (yekî) hilneanîn, aqilê (yekî) negihîştinê, fikra (tiştekî) nekirin, şik nebûn


akıl etmek

aqil kirin, aqil gihandinê, wê fehmê kirin


akıl havsala almamak

neketin ji işê (yekî), hişê (yekî) hilneanîn (an jî negirtin)


akıl hocası

jîrika poran (ji bo kesê ku hema dixwaze rê û rêzanan nîşanî kesan bide)


akıl terelelli

aqil pê re tune ye (ji bo kesên tirdînkî)


akıl var, izan var

aqil ji aqil zêde ye, çi serê xwe li serê diêşînî


akıl yaşta değil, baştadır

aqil ne ji mezinatî û biçûkayî ye, aqil li seriyan e ne li bejnan e, aqil ne di salan de ye di serî de ye


akıl yormak

aqilê xwe şixulandin, anîn bîra xwe, anîn hişê xwe

akılını yor, belki hatırlarsın


akıl yürütmek

aqil şixulandin, fikirek dan, dan aqilan


akılda tutmak

di hiş de girtin, di aqilê xwe de girtin, di hişê xwe de girtin, kirin hişê xwe, kirin aqilê xwe


akıldan geçirmek

kirin aqilê xwe, di dilê xwe de sêwirandin


akıldan çıkmak

ji hiş çûn, ji bîra (yekî) çûn, ji bîr kirin


akıldan çıkmamak

ji hişê (yekî) derneketin, ji hişê (yekî) neçûn, ji bîra (yekî) neçûn, ji aqilê (yekî) neçûn


akıllandırmak

bi aqil kirin, aqilmend kirin, aqildar kirin, zîrek kirin


akıllanmak

artık uslanmış


akıllar gelin olmuş herkes kendininkini beğenmiş

Guhartoyeke akıllar pazara çıkmış her kes kendi aklını beğenmiş.


akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine akıllarını almış

aqil tevî hev kirine her kesî rakiriye aqilê xwe


akıllı düşününceye kadar deli çocuğunu everir


akıllılık

aqilmendî, aqildarî, aqilbendî, biaqilî, jîriktî


akıllılık etmek

aqilmendî kirin, aqildarî kirin, aqilbendî kirin, jîriktî kirin


akılsız başın cezasını ayak çeker

çi bê serê mirov ji bêaqiliya mirov e, çi bê serê quling ji qêrîna quling e


akım

(edebî) rêbaz; rêbaza klasîzmê, rêbaza realîzmê

sanat akımı

edebi akımlar

su akımı


akın

hayvanlar suya akın etti

bin atlı bize akın ettiler


akın etmek

hewmî ser (cihekî) bûn, komî (cihekî) bûn

cirandin, cerd dan, nijdî (cihekî) kirin, êrîşî (cihekî) kirin


akıntıya kapılmak

çûn ser tebîetê (yekî), çûn ser kurmê (yekî), kurm û tebîetê (yekî) hilanîn


akıtma

herîkandin, darijandin, şûşikandin, lîzikandin, darêştin

beş, çal (ji bo hesp û çêlekan), quriş (ji bo bizinan), deqa spî ya li eniya ajelan


akıtmalı

enîbeş (ji bo hesp û çêlekan), enîquriş (ji bo bizinan)


akla gelmedik

tiştê ku nehate aqilan, tiştê ku () bîr nebirê, bîra (tiştekî) nekirin

akıla gelmedik zulum yaptılar


akla gelmeyen başa gelir

tiştê ku mirov bîra wî nabe te serê mirov


akla karayı seçmek

bu işi bitirene kadar akla karayı seçtim


akla sığar gibi

di serê (yekî) de çûn, ketin serê (yekî), di aqilê (yekî) de çûn, di sere (yekî) de niçilîn

sözlerin akıla sığar gibi


akla sığmamak

di serê (yekî) de neçûn, neketin serê (yekî), di aqilê (yekî) de neçûn, di sere (yekî) de neniçilîn, di aqilan de neçûn


akla sonradan gelmek

aqilekî dinê hatin (yekî) (ji bo lê poşmanbûnê)


aklamak

adamı bu suçtan da akladılar


aklı almamak

aqilê (yekî) nebirîn (ji bo qewimîna tiştekî)

Gecenin bu vaktinde çocuğun dışarıya çıkması aklım almıyor.


aklı başına gelmek

hişê (yekî) hatin serê (yekî), hişê (yekî) hatin serî, aqilê (yekî) hatin serî

bi hişê xwe ve hatin, hişê (yekî) hatin serê (yekî)


aklı başında

hişê (yekî) li serê (yekî) ye, aqilê (yekî) temam e, hişê (yekî) temam e


aklı başında olmamak

hişê (yekî) ne li serê (yekî) bûn, aqilê (yekî) ne li serê (yekî) bûn


aklı başından gitmek

hiş di serê (yekî) de neman, aqil ji serê (yekî) çûn, xwe winda kirin, hiş li serî neman


aklı başka yerde olmak

hişê (yekî) li cihekî din bûn, aqilê (yekî) li cihekî din bûn


aklı bir karış yukarıda olmak

aqilê (yekî) li ser serê (yekî) bûn, aqilê (yekî) bi ser kum ketin


aklı birinde olmak

hişâ (yekî) pê de bûn, hişê (yekî) lê bûn

akılım onda


aklı durmak

aqilê (yekî) sekinîn, hişê (yekî) sekinîn


aklı ermek

hişê (yekî) gihîştin (tiştekî), hişê (yekî) girtin, aqilê (yekî) girtin

aqilê(yekî) gihîştin, aqilê (yekî) temam bûn (ji bo kamilbûna kesekî)


aklı kalmak

dilê (yekî) pê ve man, hişê (yekî) pê de bûn


aklı karışmak

aqilê (yekî) li hev qelibîn, hişê (yekî) li nava hev ketin


aklı tam ayar

bu ailede aklı tam ayar kimse yoktur


akli çıkmak

aqilê (yekî) ji serê (yekî) çûn, hişê (yekî) bi wê de bûn

çocuklar evde yanlız diye aklı çıkıyor


aklık

makyajeke jinan ku spî ye û di rûyê xwe didin


aklına düşmek

ketin bîra (yekî), ketin aqilê (yekî), hatin bîra (yekî), hatin hişê (yekî)

ketin bîra (yekî), ketin aqilê (yekî) (ji bo rewşa ku fîkrek tê hişê mirov)


aklına geleni söylemek

li ber devê xwe nenihêrtin, çi hatin berdevê (yekî) gotin


aklına gelmek

hatin aqilê (yekî), hatin bîra (yekî), ketin bîra (yekî), hatin hişê (yekî)


aklına getirmek

yemekten önce şekeri çocuğun aklına getirme

bu işin sonu nereye varacağını aklına getirmiyor


aklına koymak

(tiştek) kirin aqilê xwe, (tiştek) kirin hişê xwe

bir kere bunu aklına koymuş, yapacak

sen niye bu şeyleri çocuğun aklına koydun?


aklına sığmamak

hişê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) negirtin


aklına şaşarım

şaş dimînim ji aqilê wan re, heyret dimînim ji aqilê wan re, ji aqilê wan re ecêbmayî dimînim

sana güvenenin aklına şaşayım


aklına şaşayım

sana güvenenin aklına şaşayım


aklınca

aklınca beni kandıracak


aklında kalmak

di aqilê (yekî) de man, di hişê (yekî) de man, di bîra (yekî) de man (ji bo jibîrnekirinê)

di aqilê (yekî) de man, di hişê (yekî) de man, di bîra (yekî) de man (ji bo bibîranînê)


aklında olsun

bila di bîra de te be, bila di hişê te de be, bila di aqilê te de be


aklında tutmak

(tiştek) kirin hişê xwe (tiştek) aqilê xwe (ji bo hînbûnê)

(tiştek) di hişê xwe de girtin, (tiştek) aqilê xwe de girtin (ji bo jibîmekirinê)


aklından geçmek

di aqilê (yekî) de derbas bûn, anîn hişê xwe


aklından zoru olmak

gotin bi serê (yekî) de neçûn, serhişk bûn


aklından çıkmak

ji bîra (yekî) çûn, ji bîra (yekî) derketin


aklını başına almak

hişê xwe dan serê xwe, aqilê xwe dan serê xwe, aqilê xwe anîn serê xwe, aqilê xwe civandin (an jî top kirin)


aklını başından almak

(bir şey birinin) (tiştek an jî kesek) hişê (yekî) ji serê (yekî) birin, (tiştek an jî kesek) aqilê (yekî) ji serê (yekî) birin


aklını bozmak

(bir şeyle) (tiştek) ji xwe re kirin derd


aklını kaçırmak

aqilê xwe winda kirin, aqil avêtin, aqilê xwe xwarin


aklını oynatmak

aqilê xwe çeliqandin (ji bo rewşa kirinên dûrî aqil)


aklını çalmak

(bir şey birinin) (tiştek) time (yekî) xera kirin, aqil ji serê (yekî) birin


aklını çelmek

hiş ji serî birin, ji hiş û aqil kirin, aqil ji serê (yekî) birin

ketin binê (yekî), aqilê (yekî) çelq kirin, aqil ji serê (yekî) birin, xirandin


aklının terazisi bozulmak

aqilê (yekî) li hev qelibîn, aqilê (yekî) li hev ketin


aklınla bin yaşa

tu xêrekî ji wî aqilê xwe bibînî (henek)


akliyat

aqliyat (agahiyên ku bi riyên aqil hatine bidestxistin)


akliye

aqliye (milekî hekîmtiye ku bi nexweşînên aqlî ve têkildar e)

aqliye (beşa nexweşxaneyê ya nexweşînên aqlî)


akmak

eskiden su burdan akıyormuş

üstünde sular akıyor

zayîn (ji bo şilemeniyan ku ji derekê derdikevin)

dam akıyor

kova akıyor

halk gruplar halinde buraya akıyor

çarşafın kumaşıda yer yer akmıştı

zaman nasıl da akıyor

li hev qelibîn, tevî hev bûn (ji bo boyaxê)

akacak kan damarda durmaz

akan sular durmak

o söyledi mi akan sular durur

akıp gitmek

akmasa da damlar


akordeon

qermûçek (ên qumaşan ku bi makîneyan hatiye çêkirin)


akort

kok, akort (biyekbûna dengên ku armoniyê pêk tînin) (mûzîk)


akort etmek

(yapmak) saz kirin, akort kirin, kok kirin


akortçu

akortker (kesê ku eyarkirina piyano û orgê ji xwe re kiriye pîşe)


akraba

xêzan, lêzim, eqrebe (ji bo tiştên ku ji aliyê çêbûnê ve digihîjin kanekê

xizm, eqrebe (ji bo tiştên ku ji yek encamayekê ye)

zulüm zorbalıkla akrabadır


akraba diller

zimanên lêzim, zimanên xêzan, zimanên ku ji kanekê tên


akraba olmak

bûn xizm, bûn lêzim, bûn eqrebe, bûn merivê hev


akrep

dûpişk, dupûçk, dumarekol (Scorpio) (zoolojî)

Saatin akrebi.


akromatik

akromatîk (beşa ku di şaneyê de boyaxê napejirine)


akropol

akropol (di dema şaristanê Yewnana berê de kela hundirîn a ku lê avahiyên girîng û perestgeh hebûn)


akrostiş

akrostiş (manzûmeya ku wisa hatiye amadekirin, gava her herfa serê rêzê ji jor ve ber bi jêr ve tê xwendin peyveke bi wate dertê meydanê)


aksak

hilkutok (di muzîka Tirkî de usûleke pir sivik)

aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz


aksamak

ewiqîn, eware bûn, lepikîn, şepikîn, bi derengî ketin

işimiz bu gün aksadı


aksanı bozuk

aksanê (yekî) xerab e (kesê ku peyvên di zimanekî de rast bi lêv nake)


aksatma

kulandin, licimandin, nicimandin, lengirandin

lepikandin, şebikandin, ewiqandin, ewarekirin, jêman


aksatmak

ewiqandin, lepikandin, şebikandin, eware kirin, bi derengî xistin, ji (tiştekî) man

okulunu aksattı


aksesuar

xişr, aksesuwar (hemû têkberên ku ligel kincan tên bikaranîn; ji bo jinan)

xeml, (temamkerê tiştekî, tiştek pê xweşiktir dibe)


aksesuarcı

aksesuvarvan (kesê ku di şanoyê de aksesuwaran amade dike)


aksetmek

kubbeli yerde ses akseder

durgun suya akseden ağaçlar

olay basına aksetti


aksettirmek

dan ragihandin, pê dan hisandin (ji bo rewşekê, nûçeyekê)


aksi

aksi bir cevap

aksi bir zamana rastladı, kusura bakma

irriok, cirnexweş, ters, cirxerab, kisas

ben bu adam kadar aksi birini görmedim


aksi tutmak

irna (yekî) pê girtin, irna (yekî) rabûn, inta (yekî) pê girtin


aksilik etmek

irnokî kirin, cirnexweşî kirin, manî derxistin


aksine

berevajî (tiştekî), tersî (tiştekî), dijraberî (tiştekî)


aksırıklı

bifişkefîşk, bifişkîn û pişkin (kesê ku tim dipişke, hema kare wî fişkîn e)


aksırmak

firijîn (ji bo hespan), ferixîn (ji bo kûçikan), fişkîn (ji bo ajelan)


aksırtmak

fîrijandin (ji bo hespan), ferixandin Sji bo kûçikan), fişkandin (ji bo ajelan)


aktar

etar (dikana ku baharat, îlacên malan û lazmatiyên wisa difıroşe)


aktarma

aktarmalı geldim

topu arkadaşına aktardı

veguhastin, neqilkirin (ji bo mêşên hingiv ku ji kewarekê derbasî kewareke din dikin)


aktarma etmek

veguhêzan kirin, veguhastin, neqil kirin


aktarma yapmak

veguhêzî (tiştekî) kirin, neqlî (tiştekî) kirin (ji erebeyekê çûna erebeyeke din)

bütçeden ödeneğimize aktarma


aktarmak

veguhastin, neql kirin, berî ser hev dan, talî (tiştekî) kirin, valayî (tiştekî) kirin (ji bo tiştên şilemenî û zad)

suyu bu kaba aktardım

guhastin, kişandin, derbasî (cihekî) kirin

oturma odasının eşyalarını misafir odasına aktardık

veguhastin (ji bo guhartina berê tiştekî)

wergerandin, zivirandin, paçve kirin, qelabtin, tercime kirin

damı aktarmışlar, kırıkları değiştiriyorlar


aktarmalı

aktarmalı tren


aktif

aktîf (hemû mal û tiştên ticaretxaneyekê ku dikare bi pere bêne nirxandin)


aktör

fenek (kesê bi ger û fen, ku wekî din dinimîne)


aktüalizm

aktualîzm (ramana ku dibêje bûyerên jeolojîk ên berê dikare bi yên îro bên aşkerekirin)


akustik

dengvedanî, akûstîk (li cihekî girtî belavbûna deng)


akut

akût, nexweşîna pîrbûyî, nexweşiya ku di demeke zû de pêk hatiye


akvarel

akvarel (wêneyê ku bi boyaxa avî tê çêkirin)


akça yel

bayê qibleyê (bayê ku ji başûrê rojhilat tê)


akçakale

Kaniya Xezalan (Navçeyeke girêdayî Rihayê)


akşam ahıra sabah çayıra

zikê wan têr be, bejna wan nû be (ji bo kesên ku tenê dizanin dinya ji bo xwarin û vexwarinê ye û xema tiştekî naxwin)


akşam akşam

akşam akşam mesele çıkarma


akşam gazetesi

rojnameya êvarkî (rojnameya ku çapa wê nîvrokî tê kirin ji bo ku êvarê derke ve)


akşam güneşi

bêxêr (ji bo kesên ku ketine dewrana pîr û katiye)


akşam karanlığı

Tarîtiya êvarê, qemika mexribê, hingura êvarê


akşam pazarı

bazara êvarê (ku mal û eşya bi erzanî tên firotin)


akşam piyasası

peyaseya êvarê (gera ku êrarkî tê kirin)

akşam piyasasına çıktık


akşam saati

çaxê êvarê, êvarkî, danê êvarê, mexribkî


akşama sabaha

di van nêzan de dan êvarkî, ji êvarê dan a her êvar


akşamcı

kesê ku vexwarina alkolê ji xwe re kiriye kurm (adet)

şevgêr, şeveder (kesê ku xebata wî êvarkî ye)


akşamdan kavur, sabaha savur

hesabê paşiya xwe nekirin, destê xwe lê negirtin


akşamın işini sabaha bırakma

xwarina êvarê bihêlin sibehê, lê karê êvarê nehêlin sibehê


akşamki

akşamki toplantı


akşamlamak

Êvar bi xwe de anîn, li xwe kirin êvar, roja xwe derbas kirin

ben sana çabuk dön dedim, sen ise orada akşamladın

bu gün köyde akşamladık


akşamlar hayrolsun!

êvarbaş, êvara we bixêr (gava mirov êvarkî diçe cihekî dibêje), êvara we bimîne xweş, êvarbaş (gava mirov ji cihekî radibe, dibêje)

nerede akşam orada sabah


akşamlık

bu akşamlık affedin


al aşağı etmek

onu muhtarlıktan al aşağı ettiler


al basmak

dîstanî lê qelibîn, çilîtî lê qelibîn, çil lê qelibîn


al benden de o kadar

em jî eynî wekî te (an jî em jî eynî mîna we)


al elmaya taş atan çok olur

kesê ku xuyanî bibe dikeve ser zar û zimanan, sêva sor a li darê ye kes nizane nesîbê kê ye


al giymedim ki alınayım

kerê ku barê min nelê ye çima ezê ço bikimê, ne em li mezelan ne heta ku em xewnan bibînim


al gülüm ver gülüm

canê canê ne (ji bo du kesên ku ji hev hez dikin)

li ser çerm, dest di dest de (ji bo gava ku karek tê kirin, hîna xwêdana karker ziwa nebûbe, heqê xwe bistîne ev tê gotin)


al kanlara boyanmak

di xwîna sor de gevizîn, di xwînê de mewicîn


al karısı

pîrelk, elk, pîrebok, pîrhevok, pîraboçk, pîspotik, pîrabotik, heftik


al takke ver külah

(di ba zarkirinê de zêde) di ber hev dan

xweş û bêş (ji bo canêcanêbûna navbera du ke san)


al yuvar

sorgilorik, gilorikê sor, erîtrosît (gilokên sor ên di nava xwînê de ne û alîkariya guhestina oksîjenê dikin)


al!

al bir aksilik


ala ala

ha yela ha yela, hela hela, yela yela, hê hê, çip çip


ala karga

qirika belek, qijika karsek (Garrulus glandarius)


ala sulu

heblûrkî, kelezûrî, nîvexavî (ji bo xwarî, nê)


ala sulu olmak

av tê gerîn (ji bo mêweyan), deqên zer avêtinê (ji bo gundoran), zer bûn (ji bo zebzeyên mîna firingiyan)


ala tav

nîvtewlîsî, nîvrewa (axa ku tam rewa neketiyê)


alabanda

alabanda (aliyê hundir ên lotkeyên deryayê, dijraberê bordayê)


alabanda ateş

ji nişka ve bi topên li hêleke keştiyê agir kirin


alabanda etmek

alabanda kirin (li rast an jî li çepê heta dawiyê badana dûmena keştiyê)


alabanda vermek

azardan, berê xwe dan (yekî), bi (yekî) re xeyîdîn


alabandayı yemek

gotin hatin rûyê (yekî), ji (yekî) gotin xwarin (argo)


alabildiğine

alabildiğine boş bir çöl


alabora olmak

wergerîn, qelibîn (ji bo qelibîna lotkeyê)


alabros

alabros (porê mêran ku mîna fîrçe yê hatiye birin)


alaca

belekî (cawê ku ji çend rengan hatiye raçandin)

bu incirin alacasını

çarşefa kewan (ku pê kew û çûkan di girin)


alaca düşmek

deqezer avêtin (tiştekî) , nîşanî avêtin (tiştekî) (ji bo mêweyan)

kaysıya alaca düşmüş


alaca karanlık

Akşamın alaca karanlığında.

tariqewrik, hingur, sewgur (ji bo ya serê sibehê)

Sabahın alaca karanlığında geldi.

şevereş, şevezengî, bêngar alaca karga qelebask, qelebaçke, qirik, qijika belek, atato (zoolojî)


alacak

pêwistî, lazmatî (ji bo tiştên ku bi pereyan tên kirin)


alacaklı

stînkar, stîndar, deyndêr (dijraberê deyndar)


alacaklı çıkmak

stînkar derketin, deyndêr derketin (dijraberî deyndar derketinê)


alacalamak

deqdeqî kirin, belekokî kirin, birdûbelekî kirin


alacalanmak

deqdeqî bûn, birdûbelekî bûn, belekokî bûn

belekayî ketin (tiştekî), belekî avêtin (tiştekî)

tarlalar alacalandı

soromoro bûrî, jirengekî qelibîn ketin rengekî dinê


alacalı

belekî, belekotkî, belekayî, qerbelek (cawê ku ji çend rengan hatiye raçandin), rengorengo


alacağı olmak

alacağım olsun, bir daha geldiğimde çayınızı içerim


alacağı olsun

alacağın olsun, bir gün bunun öcünü senden alacağım

alacağım olsun da ala kargada olsun


alacağıma tutmak

di ber deyn de hesibandin, di ber qerzê (yekî) de hesibandin


alacağına şahin, vereceğine karga

ji deynê xwe re heqnexweş e (ji bo kesên ku heqên kesê din lê dike helalî heram)


alacağını tahsil etmek

alacağımı ondan tahsil ederim


alafranga

elefrang (tişte ku li gorî tore û gerdîşa Fringan e)

elefrang (kesê ku şaristaniya Ewrûpayê ji xwe re pejirandiye û bi hêvotina wan rabûye)


alakadar etmek

têkildar kirin, pêwendhidar kirin, eleqedar kirin, têkiliya (yekî) pê ketin, îşê (yekî) pê ketin


alamana

qeyikeke mezin e ku pê masiyan digirin an jî bar dikişinin


alamana ağı

tora masiyan a mezin e ku ji hêla du qeyikên bi navê 'alamana' tê bikaranîn


alan

qad, gorepan, holk, nêveng, meydan, seha

Sanat alanında çalışmalar yapıyor.

Yer çekimi alanı.


alan adı

navper (Di kompîtûrgeriyê de mafê navê malperê)


alan taklan etmek

tevî hev kirin, berî nava hev dan, ser û binê hev kirin, tar û mar kirin, kirin kafir keratî


alan talan

lihevqelabtî, tevîhevbûyî, kafîrkeratî, tarûmar


alan talan olmak

tevî hev û din bûn, ketin nava hev, ser û binê hev bûn, tar û mar bûn, bûn kafir keratî alan topu tenîs


alarga

arkadaşımdan alarga yürüyor


alargada durmak

ji dûr ve sekinîn, dûrî (tiştekî) sekinîn

kaçırmak istedikleri kızın evinden biraz alargada durdular


alargadan seyretmek

ji dûr ve lê temaşe kirin, ji dûrî ve lê nihêrtin


alaturka saat

saeta elatirkî, saeta ku çûna ava ya rojê di


alaturkacı

eletirk (kesê ku eletirkî dizane û li gorî wê berhem dide)

eletirk (kesê ku alîgirê muzîka tirkî ye)


alavere

danedest (li destê hev gerandina tiştekî)

karpuzları alavere ile arabadan taşıdık


alavere dalavere yapmak

(tiştê) qi lopilo kirin, di nav destan de birin û anîn


alay alay

alay alay halk geçiyor


alay etmek

tinaz kirin, tirane kirin, galte kirin, tewz pê kirin


alay geçmek

henekên xwe pê kirin, qerfên xwe pê kirin (argo)


alaya almak

tinazên xwe bi (yekî) kirin, henekên xwe bi (yekî) kirin, pê tiraneyên xwe kirin, pê galteyên xwe kirin, pê tinaz kirin, qerf pê kirin, qerfê xwe pê kirin, devê xwe lê xwar kirin


alaya çıkmak

di dibistaneke leşkerî de serneketin û hatin şandina li yekîneya xwe


alaycı

tinazker, galteker, tiraneker, tinazok, qerfok (kesê ku tinazîkirin ji xwe re kiriye kurm)

tinazokî (ji bo kesên ku bi çavekî biçûk û tinazker li kesan dinêre)


alaycılık

tinazkerî, tiranekerî, galtekerî, qerfokî


alayında olmak

qeşmeriyên xwe bi (karekî) kirin, alaybozan cureyeke tivinga bifitîl


alaylı

xudriste, jiberxwehêvotî (kesê ku xwe bi xwe gihandiye


alaza

tovê zad û tiştên wisa ku ji ber xwe ve hêşîn bûye


alazlama

bizirdan, lûrdan (ji bo niqtên sor ku diavêjin canê mirov)


alazlanmak

bizir dan, lûr dan (ji bo niqtên sor ku diavêjin canê mirov)


alaçık

holik, enzêl (holika ku sere bi şiv û zilikan hatiye girtin)


albüm

albûm (pirtûka bi wêne ku der barê tiştekî de tê de kurteagahî hene)


alcak verecek

dan û stan (ji bo têkiliya kirin û firotinê)


aldangıç

çala keminî, davik (çala ku serê bi pûş hatiye girtin ji bo qefaltina kes û ajelan)


aldanmak

tatlı sözlerine aldandım

pê xapîn, terişîn, xelitîn (ji bo xapîna bi rîpekê, bi dekekê)

şewitîn (ji bo riwekên ku ji ber germê kulîlk vedikin û ku serma bi ser wan de tê dişewitin)


aldatılmak

hatin xapandin, hatin terişandin, hatin xirandin


aldatış

xapandin, terişandin, xirandin (ji bo kar û awayê van lêkeran)


aldatmak

xapandin, xelitandin, xap kirin, lêbandin

Düşmanı aldatıp zayıf bıraktığı yerden saldırdılar.

xapandin (ji xeşîmî, û bêhişiya yekî sûdewer bûn)

Ladeste onu aldattım.

xapandin (gotina xwe neanîn cih, vir kirin)

Arkadaş bizi aldattı, toplantıya gelmedi.

xapandin, xelitandin, xirandin (xapîna bi rewş û wesfê tiştekî)

Bu elmanın rengi insanı aldatıyor.

Kızı aldattıp onu iğfal etti.

xapandin (ji bo bi hev re ne rast bûna jin û mêr)

Adam karısını aldatıyor.


aldırış etmemek

paxav pê nekirin, tekepeke pê nekirin, guh pê nekirin, guh lê nekirin, guh nedan (yekî), poz pê nekirin


aldırma

paxavkirin, paxkirin, tekepekekirin, guhdan