duvak

xaşe (zarokê ku hê nû tê dinyayê û li dora serê wî xaşeyeke mîna xêliyê heye)


duvak düşkünü

bûka serbixêlî, bûka destbihine (bûka ku hîna teze be û mêrê wê bimire)


duvaklı

bixaşe (ji bo zarokê ku hîna nû çêbûye û li dora serê wî xaşe heye)


duvaksız

bêxêlî, bêpûşî


duvar

Evin duvarı.


duvağına doymamak

mirad bi cil û cihêzê xwe nekirin, mirad bi xêliya xwe nekirin (bûka ku hîna teze be bimite an jî bê berdan)


duyar

hestyar, bihîzyar, pejnker, hisgir, hesas


duyarlı

hestyar, bihîzyar, pejnker, hesas, hisgir


duyarlık

hestyarî, bihîzyarî, pejnkerî, hesasî, hisgirî, hesasiyet

hestyarî, pejnkerî (helwest nîşandana tiştekî ya li dijî tiştekî din)


duyarlılık

hestyarî, pejnkerî, hesasî, hisgirî, hesasiyet


duyarsız

nepejnker, nebihîzyar, hisnegir, nehesas


duyarsızlaşma

nehestyar bûn, nepejnker bûn, bêhesasbûn


duyarsızlaşmak

nehestyar bûn, nepejnker bûn, bêhesas bûn


duyarsızlaştırmak

nehestyar kirin, nepejnker kirin, hisnegir kirin


duyarsızlık

nepejnkerî, nehestyarî, hisnegirî, bêhesasî


duygulandırma

dilzîzkirin, hestgermkirin, hestyarkirin, dilînîkirin, diltenikbûn, dilşoşîkirin


duygulandırmak

dilzîz kirin, hestgerm kirin, hestyar kirin, dilînî kirin, diltenik kirin, dilşoşî kirin


duygulanma

dilzîzbûn, zîzbûn, hestgermbûn, diltenikbûn, dilînîbûn, dilşoşîbûn


duygulanmak

dilzîz bûn, zîz bûn, hestgerm bûn, diltenik bûn, dilînî bûn, dilşoşî bûn, dilzîzî bûn, hestgermî bûn, diltenikî bûn, hestê () rabûn


duygularıyla davranmak

bi hestan tevgerîn, bi hîsan lebat kirin


duygulu

hestdar, pejndar, dilzîz, hestgerm, diltenik, dilşoş


duygulu anlar yaşanmak

rewşên dilzîzî lê qewimîn, rewşên hest germî çêbûn


duygululuk

pejndarî, hestdarî, dilzîzî, hestgermî, diltenikî, dilşoşî


duygun

hestyar, bihîzyar, pejnker, hisgir, hesas


duygunluk

hestyarî, bihîzyarî, pejnkerî, hisgirî, hesasiyet


duygusal

dilşewat, dilzîz, zî, dilhelûk, dilsoj, dilşoş (berhem an jî mirovê ku bandoreke hestê li mirov çêdike)


duygusal davranmak

bi hestên xwe tevgerîn, bi dilînî tevgerîn


duygusallaşmak

dilzîz bûn, zîz bûn, hestgerm bûn, diltenik bûn, dilînî bûn, dilşoşî bûn, dilzîzî bûn, hestgermî bûn, diltenikî bûn


duygusallık

dilşewatî, dilzîzî, zîzî, dilhelûkî, dilsojî, dilşoşî


duygusuz

dilqalind, dilkevir, qelpreş, qeterehm, bêrehm (ji bo kesê nedilşewat, bêrehm, ku li kesî naneyîre)


duygusuz olmak

dilqalind bûn, qeterehmî bûn, dilê (yekî) qalind bûn


duygusuzluk

dilqalindî, dilkevirî, qelpreşî, qeterehmî, bêrehmî


duymak

onun sesini duydum

pê hisîn, seh kirin (agahî stendin, hîn bûn, xeber girtin)

onun yaptıklarını duydum

yemeğin kokusunu duydum

elimin üzerinde bir böceğin gezdiğini duydum

bi guhê (yekî) ve çûn, li ber guhê (yekî) ketin


duymamazlık

xwe li keritiyê danîn, xwe li nezaniyê danîn, xwe li xamiyê danîn


duymazlık

xwe danîna li kerîtiyê, xwe danîna li nezaniyê, xwe danîna li xamiyê


duymazlıktan gelmek

xwe li kerîtiyê danîn, xwe li nezaniyê danîn, xwe li xamiyê danîn


duyu

beş duyu organımız


duyu üstü

deresehekî (tiştê ku ne bi seken, lê belê bi hizirkirinê jê tê têgihîştên)


duyulmak

hatin bihîstin, hatin hisandin, hatin pê hisandin, hatin guhan

Bir köpeğin sesi dışında başka hiçbir ses duyulmuyordu.


duyulur

sehbar (tiştê ku dikare bi sehakan bê hisandin)


duyumsal

sehekî (tiştê ku bi organê sehekî ve têkildar e)


duyumsama

pêhisîn, hestpêkirin, hîskirin, têderxistin


duyumsamak

pê hisîn, hest pê kirin, hîs kirin, tê derxistin (bi alîkariya sehekan jê têgihîştin)


duyurmak

dan hisandin, dan sehkirin, dan sehandin

sesini iyice duyur

ragihandin, rahiştin, elam kirin, ilam kirin, îlan kirin


duyuru

bu kamuoyuna son duyurumuzdur


duyurulmak

hatin sehkirin, hatin hisandin, hatin sehandin


duş gelmek

rast lê hatin, rastî (tiştekî) hatin, leqayî (tiştekî) hatin, tûşî (tiştekî) hatin


duşak

duşeq, duçêq, kapok, kapik, qet (ku helboq dikin û diavêjin her du lingên heywanê)


dâhi

bilîmet, pîtol, dahî (kesê zêde jîr û aqilmend)


dökme

dökme demir


dökmek

lê kirin, nilşandin (ji bo rêtina avê), rokirin, rêtin, verijandin, verêtin, rijtin, darêtin, darêjtin, darijandin, dariştin (tiştek ji cihekî valakirin cihekî din)

tasla eline su döküyordu

buğday çuvalını ortalığa döktü

kül tablasını döküp

anne çocuğuna göz yaşı döktü

rijandin (di ber tiştekî de zor û zehmet dîtin)

senin için ter döktük

tavuklara yem döktü

saçlarını alnına dökmüş

werandin, werihandin, riwîtin, raweşandin (ji bo avêtina tiştê li ser xwe)

tavuk tüyünü döküyor

ağaçlar yapraklarını dökmüş, çıplak kalmışlardı

dan der, avêtin der (di can û ten de çêbûna pizrik, xurî, lûr û tiştên wisa)

darijandin (ji bo tiştekî ku mirov birêje qalibekî ku şeklê wî qalibî bigire)

pê de kirin, berî navê dan (ji bo hevîrê avşoqî ku bi rûnê sorkirî de tê kirin)

kişandin, rokirin (tiştekî li cihekî pir kirin, rokirin)

sınıra asker dökmüşler

düğünde çok para döktüler

ona o kadar dil dökmemize rağmen, yine bildiğini okudu

rijandin (ji ber nefirotinê avêtina tiştekî)

satılmayan balıkları hep denize döktüler

derdini döktü


döktürmek

mû lê nefetilîn (tiştekî bi hêsanî û xweş gotin)


dökük

weşiyayî, weşandî, werihî, werandî, porweşandî

saçları dökük öğretmen

yaprakları dökük ağaç

saçları omuzlarına dökük

hilhilî, jihevdeketandî (ji bo tiştê pir kevnbûyî)

yıkık dökük evler

dükük bir elbise giymişti


dökülmek

rijîn, weşîn, werihîn, werîn, raweşîn, darijîn, verijîn, daheristin

hatin rijandin, hatin rêtin, hatin weşandin, hatin werihandin, hatin riwîtin, hatin darjiandin, hatin raweşandin, hatin verijandin

yemekler döküldü

lê bela bûn, lê tije bûn (li kuçe, kolan, pesar û tiştên wekî wan, li hev civîna mirovan)

olay günü herkes sokağa döküldü

evin tavanları dökülüyor

rûniştin (ji bo kincê ku li ser mirov xweş rûdinê)

rihilîn, ji xwe de ketin (ji ber westabûn û nexweşînê)

sırtı omuzu dirsekleri ağırıyor vücudu dökülüyordu

bu nehir denize dökülüyor

kermitîn (ji bo perikdana dîwar û tiştên wisan)

ağzından güzel sözler dökülüyor, herkesi kendine hayran bırakıyordu


dökülüp saçılmak

di ber de rêtin (di ber tiştekî de pir pere zihê kirin)


döküm

darêj (heybera ku bi riya darijandinê hatiye çêkirin)

kitekit (bi kitkitan tiştek danîn ber çavan)

hesabın dökümü

yaprak dökümü

yaprak döküm


dökümlü

dökümlü elbise


dökünmek

su dökündü


döküntü

bermayî, dawşêle (kesê ku ji ber civatekê dimîne)

qalik (nîşaniya nexweşînên mîna kînor, pizrik û hwd)


döküp saçmak

döke saça


döl tutmak

jê kişandin (gava ku heywanan diavêjin ber hev û yek ji wan ji cisnan be)


dölek

sernerm, sergiran (ji bo kesê biaqil û di hedê xwe de)


dömivole

pîna lêxistina gogê, gava ku dikeve erdê û radbe pihîn lê têdan


döndürmek

zivirandin, çerixandin, gerandin, fetilandin, viz kirin (ji bo bi gerxisitina tiştekî)

Küçük çark büyüğünü döndürüyordu.

Tek başına o kocaman evi döndürüyor.


döndürülmek

hatin zivirandin, hatin çerixandin, hatin gerandin, hatin fetilandin


dönek

lader (çivanok, bêfirş, hulhulî, çivok, çarpîne; ev bêhtir bi awayekî mecazî tên bikaranîn)


döneklik

laderî (çivanoktî, bêfirşî, hulhulîtî, çivoktî, cebanî, çarpînetî)


dönekçe

laderane (çivanokane, bêfirşkî, hulhulîkî, çivokane, cebankî, çarpînekî)


dönem

heyn, heng, heyam, dewr, werçerx, zandûr, xol (parçeyeke demê ya ku xwedî taybetiyan e)

zandûr (maweya demê ya di nav serdemekê de)

meşrutiyet dönemi

werçerx (di maweya hîndekariye ya di nav salekê de)

kış dönemi sınavları


dönemeç

fetlonek, fetlanek, fetlok, çivane, fetilok, çilepelk, çiraçep, zivronek, zivirek, zivranok, çivang

dager, erx (merhaleya di ramanekê de, di helwestekê de, di rewşekê de)


döner

doner (goştê ku li gergerokê hatiye xistin)


dönerci

donervan (kesê ku donerê çêdike û difiroşê)


dönme dolab

geredolab (amraza kêf û şahiyê ya ku li dora xwe digere û cihê lê rûniştinc tê de hene)


dönük

vegeriyayî, zivirî, zivartî, fetilandî, qelibî, quliptî, piştlêbûyî

sırtı bana dönüktü

halka dönük eğitim


dönülmek

akşama eve dönülecek


dönüm

donim, dolim, berecot (pîvana sehayê ya beranberî

bu gün partinin yıl dönümü


dönüm noktası

savaşın dönüm noktası


dönümlük

evin arkasında üç dönümlük bahçemiz var

donimî, bi qasî donimekê (ji bo pîvana toxim)

iki dönümlük buğdayım var


dönüş

eve dönüş yolundayım

fetl, zivir (gava yek lingê xwe ji erdê bibire û fetlek li dora xwe bide)


dönüşlü

vegerdar, dagerdar (tiştê ku vegera wê heye)


dönüşlü fiil

lêkera zivirandî, lêkera gerandî, lêgera vegerok


dönüşlü zamir

cînavka zivirandî, cînavka vegerok, cînavka lixwevegerandî


dönüşlü çatı

avaniya zivirandî, avaniya gerandî, avaniya vegerok


dönüşümlü

bidorê, bibedêl, bi dorvegerî (tiştê bi dorê, bi bedêl)

dönüşümlü açlık grevi

dönüşümlü yayın


dördüncü çağ

serdema çaremîn (serdema rûyê erdê ya du an jî sê milyonsalî)


dördüz

çarwîk (ku çar zarokên ku ji yek dayikekê pevre hatine dinyayê)


dört

dünyanın dört bucağında


dört ayak

çarlep (kesê ku destên xwe jî mîna piyên xwe bi kar tîne)


dört ayak üstüne düşmek

li ser çar piyên xwe ketin, zuwa jê filitîn


dört duvar arasında kalmak

ömrüm evde dört duvar arasında geçti


dört dönmek

li çar alî gerîn (di qilqalê de li çareyekê gerîn)

li çar alî çûn û hatin (di qilqalê de ji bo helkirina karekî bi virde û wirde çûn)


dört gözle beklemek

bi çavekî na bi çar çavan li hêviyê bûn, bi çar çavan rêpanî kirin, bi çar çavan li bendê man


dört işlem

çar kirariyên bingehîn, bingehên hesêb (ji bo tevan, caran, deran û paranê)


dört köşe olmak

çargoşe bûn (ji ber kêfkirin û zewqstendinê)


dört nal

çargavê, talap, çarnalî (ji bo beza herî zêde a hesp)

bi lez û bez, bi bayê bezê (zûzûka kirina karekî)


dört nala

çargavkî, bi çargavê, bi talapê, biçamalê, bi bayê birûskê


dört nala gitmek

dan çar piyan, dan talapan, rabûn çargavê


dört yanı deniz kesilmek

çar alî rê lê hatin girtin (ji bo rewşa kesê ku bêhêvî û çare dimîne)


dört üstü, murat üstü

kêf kêfa (wî) ye (ji bo kesê ku karê wî li rê ye)


dörtlü

dörtlü abajur

çarmend (di domino an jî îskambîlê de kaxiz an jî pûlê ku li serê îşareta çaran heye)

kuartet (koma muzîkê ya ji çar kesan pêkhatî)


dörtlük

dörtlük cezve


döteryum

doteryûm, îzotopekeke atoma hîdrojenê ku tê de protonek û notronek heye û kurtebêja wê D ye


döviz

Pareyê biyanî (hemû navgînên dayînê yên ji bo navwelatan)

Dirav (hemû navgînên dayînê yên pareyan)

dowîz (caw an jî kartonê ku bi mebesta danasînê an jî propagandayê hatiye nivîsandin)


dövizci

peregihor, diwîzvan, perehûrker, pereguher


dövme

danê spî (genimê kutandî û xwarina ku jê tê çêkirin)

deqandin, deq (ku bi tiştekî sertûj li ser canê mirov şeklên ku jê naçe tê çêkirin)

kutandî (metalê ku bi awayê sorkirî tê kutandin)


dövmeci

deqker (kesê ku deqan li ser çermê canê mirovan çêdike)


dövmek

hingaftin, lê xistin, lê dan, kutan, dakutandin, daqutandin (bi lêdanê canê yekî êşandin)

şonik kirin (ji bo şonikkirina cilan, kincan da ku qilêra wan ji wan biçe)

döveçte sarmısak dövdü

yumurta akı dövdü

kutan (tiştê ku li ser agir hatibe nermkirin û paşê bê kutan)

demir dövmek

gemi kaleyi toplarıyla dövüyordu

ayaklarıyla suyu dövüyor balıkları ürkütüyordu


dövülmek

hatin kutandin, hatin lêdan, hatin lêxistin, hatin hingaftin


dövünmek

Farsçayı öğrenmediğine dövünüyordu.


dövüşmek

li hev xistin, li hev dan, li êk dan, pev çûn


dövüştürmek

horoz dövüştürüyorlar


döşek

hizûr (debra çinandî ya ku ji bo gêrekirinê li ser benderê amade ye)


döşeme

tekber (di avahiyan de tiştê ku li bermalê tê raxistin)

qisîl (text û tiştên wisa ku li bermalê tên bicihkirin) tesisat


döşemek

raêxistin (ji bo texte, karo mermer û tiştên wisa ku li bermalê radixin)

raxistin (lê bela kirin, ku mirov tiştekî li cihekî belav dike)

halıyı odaya döşediler

evini döşedikten sonra gidip oturdu


düdük

fîrfîrk, fîq, tûtîk, pîpik, fitik, firik, pîzpîzk, tûtak, tûtûk, pîspîsk, vîrik, şawir


düdük gibi

sicûqî, eynî sicûq e (ji bo kincên teng)


düdük makarnası

miqarneyên navqul, miqarneyên qulqulîlkî


düdükçü

pîpikvan, firfîrkvan, fîqvan (kese ku pîpikan, fîrfîrkan çêdike)


düello

duelo (li ber çavên guvahan lihevxistina du kesan a bi çekan)

duelo (lihevxistina navbera du hêzên siyasî û abort)


dük

duk (li hin welatan nasnavê ku piştî prensiyê tê)


dükkan

kargeh, karistan (cihê wî kesê ku lê wekî erkedarekî dixebite)


düldül

dildil, dondil (hêstira ku Hz Muhemed dabû Hz Alî)


dümdüz

dümdüz bir yaşantısı var


dümen

dûmen (parçeyê livdar ê amyarên derya û hewayê ku pê berê wan tê guhartin)

ben, bend (di wateya îdare, kargêriyê de) (argo)


dümen eğri

li kêlekî ye, kesê ku li ser kêlekî diçe


dümen kırmak

dumen ba dan (ji bo guherandina berê amyarên mîna keştiyê)


dümen kullanmak

bi xasûktî (kar û barek) gerandin (argo)


dümen suyuna gitmek

li pey rêça (yekî) çûn (bi yekî ve bûn, bi yekî rabûn û rûniştin)


dümenci

dûmenvan (di keştiyan de kesê li ser dûmenê)


dümeni kırmak

serê xwe hilanîn û çûn, fisfîskandin û çûn (argo)


dün

Dün uyuyamadım.

Dün söyledi


dün cin olmuş bu gün adam çarpıyor

hê neçû ber kanî çi zû şeqînî jê anî (ji bo kesê ku hîna di karê xwe de nebûye osta û dest avêtiye hîle û xurdeyan), hîn nebûye congê li dewsa ga rêx dike, hê nebûye mişk tûr qul dike


dünden

dünden kalma yemek

o çalışmaya dünden razı


dünkü

dünkü yağmur

dünkü kaplan

ê/a duh (an jî do) (ji bo naşîbûn, teze û xeşîmiyê)

sen daha dünkü çocuksun


dünkü çocuk

zarokê do, sebiyê duh (kesê xeşîm û naşît)


dünya ahret kardeşim olsun

li ser doşeka Xwedê û pêxember xwişka min e, ew dê û xwişka min e (ku mêr bi çavê biratiyê li jinekê nanêre)

ew xişk (an jî, birayê) min ê axiretê ye âlem dinya alem, xelk û alem, am û xas


dünya başına yıkılmak

dinya li ser serê (yekî) rûniştin, esman li ser serê (yekî) rûniştin


dünya bir araya gelse

dünya bir araya gelse de fikrimi değiştiremez


dünya durdukça durasın

tu hezar salî bî, Xwedê emrê te dirêj bike


dünya güzeli

eynî lemba ye, eynî şûşe ye (ji bo jin û mêrên pir xweşik û bedew)


dünya kadar

bi qasî dinyayekê, bi qandî dinyayekê (pirkî pir)

bu gece vakti eve dönsem, dünya kadar yolum var


dünya kelâmı

kelamê dinyayê (kelamê ji bilî kelamê Xwedê)


dünya kelâmı etmek

kilimîn, hilimîn, peyivîn, xeber dan, qise kirin


dünya varmış

içerisi zindan gibiydi, dışarda dünya varmış


dünya yıkılsa umrunda değil

dinya xera bibe ne xema (wî) ye, agir bi erdê keve, gurzek pûşê wî naşewite


dünya yüzü görmemek

rûyê dinyayê nedîtin, ji Xwedê pê ve kesî nedîtin, haşa xwedê jî nedîtin (ji bo mayîna tim a di cihekî girtî de)


dünyada

li cîhanê, li dinyayê (di wateya qethî, hîç de)

bu kitabı dünyada kimseye vermem


dünyadan bihaber olmak

di guhê gê de bûn, haya (yekî) ji bayê felekê tune bûn


dünyadan elini eteğini çekmek

destê xwe ji kar û barê dinyayê kişandin


dünyadan haberi olmamak

(yek) di guhê ga de bûn, haya (yekî) ji dinyayê tune bûn


dünyalar onun oldu

jê re bûn wekî malê dinyayê (ji tiştekî re pir kêf kirin) nîn


dünyalığı doğrultmak

îş û karê xwe rast kirin (bi qandî ku yek karibe ebûra xwe bike, mal û pere dabe hev)


dünyanın dört bucağı

her çal aliyê dinyayê, li çar hêlên dinyayê, çarmedorê dinyayê, li çar kenarê dinyayê


dünyanın ucu uzundur

tu çi qas li dinyayê bimînî tu dê ji xwe re ecêban bibînî, heta ku serê min li vê dinyayê bijî, gelo qûna min wê çi ecêban bibîne


dünyaya gelmek

hatin dinyayê (ji bo mirovan, ji diya xwe bûn)


dünyaya kazık kakmak

emrê sîsyarekê kirin (kesê ku emrekî tam li dinyayê dike)


dünyayı gözü görmemek

dinya bûn tara bêjingê li ser serê (yekî) (ji bo kovan û kedere)

xwe winda kirin (ji ber kêfkirin û hêrsbûnê)


dünyayı toz pembe görmek

di rewşên kovan û xemgîniyê de jî bi çakbînî li dinyayê nihêrtin


dünyayı tutmak

li dinyayê belav bûn, li dinyayê deng dan

adı, şöhreti dünyayı tutmuş


dürbünün tersiyle bakmak

tiştek bi çûk dîtin, qedr û qîmet pê nedan


dürmaç

balîloçk, çop, loq, lûlik, etor (nanê loşê ku tiştişt dikine navê û li hev dipêçin û dixwin)


dürme

pêçan (ji bo lihevbadana tiştekî wekî xaliyê, kaxiz)

patîle (çeşîdekî nanê ku goşt, penêr û tiştên wisa dixine navê)


dürmek

pêçandin, kirin lûlik (ji bo li hev badana tiştekî)

halıyı dürmek

qat kirin, nûrandin, hilmaştin,lûrandin,qilozandin,qozîkirin,


dürtme

tehndan inguşk, nihiçandin, niçandin, zextandin, zextkirin, tizkirin, dexşandin, pîzkirin


dürtmek

zextandin, zixtandin, zext kirin, tiz kirin, dexşandin, pîzkirin (bi tiştekî ku serê wî tûj be) , nihiçandin, niçandin

dalar gibi olmuşsun, birden bire seni dürtüp uyandırıyorlar

zixtandin (ji bo halantêdanê, tehrîkkirinê), bi zextan çûn (yekî)

niçandin, tê hildan, tê re kirin (ji bo hişyarkirinê, îqazkirinê)


dürtüklemek

zixtezixt kirin, nixçenixç kirin, zextik dan (yekî), tûjik dan (tiştekî) (li ser hev zextandin kesekî)

nixçenixç kirin (ji bo hişyarkirin û fîtikkirina yekî)


dürtülmek

hatin zextandin, hatin nihiçandin, hatin tizkirin


dürtüştürmek

zextzext kirin, nixçenixç kirin (zextkirina liserhev û bi navberdayîneke pir hindik)


dürü

perû (diyariya ku xweyê dawetê dide dawetvaniyan) (II)er (mera kolanê)


dürüm

lûlik, balole, kulavkî (tiştê ku wekî şeklê silindir hatiye nûrandin)

balol, balîloçk, çop, loq, etor, matîk (nanê loşê ku tiştişt dikine navê û li hev dipêçin û dixwin)


dürümlemek

balolî kirin, balîloşşkî kirin, lûlikî kirin


dürüst

dirust, rast, rastgo (ji bo kesê namûskar û saxlem)

dürüst bir anlatım


düstur

distûr (pirtûka ku qanûna hildide nava xwe)


düttürü

şapoşewlo (kesê ku cil û bergên seyr lê ne)

heleqûtkî, tengokî (ji bo kincên teng û kin)


düttürü leylâ

şapoşewlê (ji bo jina ku cilên tengokî û seyr li xwe dike)


düvel

yedi düvele savaş açmıştı


düz ayak

rastedûz (riya ku kaş û berkaş tê de tune, an jî, mala ku tê de nêrdewan nîn e)


düz duvara tırmanmak

kaş û kendalan bi serê xwe de anîn xwarê (ji bo zarokên nerihet, har)


düze inmek

ji çiya daketin, dev ji rêbirtiyê berdan, terka eşqiyatiyê kirin


düzel

dev ji kurmên xwe yên nepak berdin û hinekî biedilin

aramız düzelecek gibi

xweş bûn (ji bo kêmbûna şilî û çîka sermayê)

havalar düzeldi

baş bûn, pak bûn, edilîn (ji bo nexweşan)

sen merak etme, yavrucak yakında düzelir


düzelmek

burada toprak basıla basıla düzelmiş

ketin rê, bi keys bûn, edilîn, çêbûn (ji bo başbûna rewşa têdeyî)

işlerimiz düzeldi

oda düzeldi


düzelti

rastkirin (rastkirina berhema li ber çapê)


düzeltmek

elbiselerimi sardım, valizimi de düzelttim

saz kirin (tiştek tamîr kirin û kirin ku bişixule)

rast kirin, sererast kirin, edilandin (ji bo teshîhkirinê)

sen söyle, yanlış varsa düzeltelim

yeri biraz düzelt


düzen

nîzam (ji bo sîstema ku li gorî rêzik û qaydeyên diyarkirî hatiye danîn)

rêkûpêk, serûber (rêzbûna heyberên berbiçav û razber ali gorî armancekê)

düşüncelerine bir düzen verdi

odanın düzenini beğenmedim

sîstem, rejîm (şeklê rêvebirinê ya dewletekî)


düzen kurmak

saz kirin (tiştek ku êdî karibe bişixule)

lê şek û pek kirin, lê dek û dolab gerandin


düzen vermek

bi keys kirin, bi hev xistin, sererast kirin, rêk û pêk kirin, bi ser û ber kirin


düzenbaz

dekbaz, fenek, delkbaz, xapxapok, hîlebaz, hîlekar, fênbaz


düzenbazlık

dekbazî, fenekî, delkbazî, xapxapokî, hîlebazî, hîlekarî, fênbazî


düzenci

delkbaz, dekbaz, fenek, xapxapok, hîlebaz, hîlekar, fênbaz


düzencilik

delkbazî, dekbazî, fenekî, xapxapokî, hîlebazî, hîlekarî, fenbazî


düzenini bozmak

pergala (yekî) xera kirin, konê (yekî) danîn


düzenleme

vesazkirin, veçêkirin, verastkirin, sazkirin, sazandin, daraştin, tertîpkirin


düzenlemek

odasını düzenledi

şenliği düzenleyen ekip

vesaz kirin, veçêkirin, verast kirin, sererast kirin

kok kirin, akort kirin (ji bo kokkirina saz û amûrên wisa)


düzenlenmek

hatin daraştin, hatin sazkirin, hatin amadekirin, hatin tertîpkirin


düzenleyicilik

sazgêrî, sazkerî, tertîpkerî, organîzatorî


düzenli

gidiş gelişleri düzenli

bi ser û ber, keyskirî, bi pîr û pergal, bi tertîb

düzenli bir işyeri


düzenlilik

biserûberî, birêkûpêkî, bipergalî (ji bo cih hu tiştên lihevhatî, ahengdar)


düzensizlik

bêpergalî, bêserûberî, bêrêkûpêkî, herzegî, bêtertîbî


düzgün

düzgün yol

tekûz (bêkêmasî) düzgün bir yazı nivîsareke tekûz

düzgün konuşuyor


düzine

bir düzine söz etti


düzlem küre

nexşeya taybet a ku hemû şeklên li ser rûyê dinyayê hene tê de ne


düzmek

çeyiz düzmüş

kağıtları bir güzelce düzdü

avluya oturmuş şiirler düzüyordu

bunlan nasıl düzüyor anlıyamıyorum e

çawayê (yekî) kirin (ji bo gayînê), tê niyan, tê gayîn, niyan


düğme

bişkoşk, bişkov, bişkoj, bişkote, mêvok, mîwek, qumçe, qumçik, qufçik, qupçe (ji yên kincan, lihêfan û hwd)

bişkovk (ji bo yên hacetan, mîna bişkoja elektrîkê)


düğmeci

bişkokvan, bişkojvan, qumçikvan (ê ku bişkokan çêdike)


düğmeleme

bişkokkirin, bişkojkirin, qumçikkirin, qumçekirin


düğmelemek

bişkok kirin, bişkoj kirin, qumçik kirin, qumçe kirin, qulpok qefaltin


düğmelenmek

hatin bişkokkirin, hatin bişkojkirin, hatin qumçikkirin


düğüm

girê, îşk, giri (girêya ku li ta, ben, werîs û tiştê wisa tê xistin)

el düğümleri

tevîhev, lihevqelaptî (ji bo meseleya têkilhev)

ben aralarındaki düğümü çözebilirim


düğüm noktası

serê gacê (di helkirina meseleyekê de nuqteya girîng)


düğümleme

girêlêdan, girêlêxistin, girêklêxistin, girêklêdan


düğümlemek

girê lê dan (an jî lê xistin) , girêk lê xistin (an jî lê dan)

kayığı demir halkaya düğümledi


düğümlenmek

trafik düğümlendi

li hev herbilîn (gelş û meseleyan ku tên li cihekî li hev diherbilin)


düğümlü

çınar ağacının düğümlü dalları


düğümünü çözmek

hela (tiştekî) kirin (ji bo aşkerekirina rewşa meseleyeke lihevketî û nediyar)


düğün

tarlayı satıp oğluma güzel bir düğün yapacağım


düğün değil, bayram değil, eniştem beni niye öptü?

xêr e, ev li dora me dide çeqlebaskan, bi xwe tê de tiştek heye?


düğün salonu

salona dîlanê, salona dawetê, salona bûyê


düğün çiçeği

cûng, gulbihar, zêringer, adirge (Ranuncus)


düğün çorbası

çeşîdekî şorbeyê ye ku ji goşt, ard û mast tê çêkirin û paşê rûnê sorkirî pê de tê kirin


düğüncü

dawetvanî, xweydîlî (kesê ku ji bo bûyê hatine vexwendin)


düğüncübaşı

serdawet, serê dawetê, serê meseleyê (kesê ku kar û barê dîlanê digerine)


düğünsüz

bêdawet, bêbû, bêdîlan, bêdengî (bêyî ku dîlan bê kirin)


düş gücü

hêza nîgaşê, hêza xiyalê (ji bo di zîhna xwe de sêwirandina tiştekî)


düş kurmak

ketin xiyalan, xiyalan ji xwe re çêkirin


düşe kalka

pê re rabûn û rûniştin, pê re dan û stendin (ji bo têkilî danînê)

düşenin dostu olmaz


düşeyazmak

kirin ketin (hema bimîne ku tiştek, kesek bikeve)


düşkün

birbirine düşkün karı koca

sigaraya çok düşkündü

topa düşkün biri

çocuk babasına çok düşkün

bêxatir, bêqîmet (kesê ku qedr û qîmeta xwe ya berê winda kiriye)

düşkün kadın

ketî (kesê ku nikare ebûra xwe bike, ji aliyê malê dinyayê ve ketiye)

ketî (ji bo kesê ku ji ber jidestçûna malê dinyayê dilxweşiya wî nemaye)

ketî (kesê ji ber kal û pîrbûnê, ê ku ji ber seqetbûn û wekî wan ji hêz û pertav ketiye)


düşkün olmak

li ser (tiştekî) mirî bûn, bi (tiştekî) ve bûn, miriyê (tiştekî) bûn, ruhê (yekî) li seré çûn, ketiyê (tiştekî) bûn


düşkünler evi

xêratxane (cihê ku kesên ji ber pîr û kaliyê ketine, lê tên xweyîkirin)


düşman

bedxwaz, xêmexwaz, nexweş (kesê ku ji yekî hez nake, jê nefret dike, dixwaze ziyanê bigihînê)

bana düşman gözlerle bakıyor

neyar (ji bo dewletên ku şerê hev dikin)

nexweş (her du aliyên ku ji hev ne xweş in û li ber hev in, dikin ku şerê hev bikin)

neyar (helwest û hêza ku li ber jiyîn, hewin û strîna tiştekî asteng e)

dijmin (kesê ku bi awayekî pir zêde tiştekî dibirîne, koka wî tîne)

ekmek düşmanı

dijmin (kesê ku ji hin tiştan acis e, jê nefret dike)

alkol düşmanı


düşman başına

li serê neyaran be, li serê neyarê te be, li serê dijminan be

ihtiyarlıktan yataklara düşmek düşman başına


düşman kesilmek

jê re bûn dijmin, jê re bûn neyar, neyartiya (yekî) kirin

nedendir bilinmez, ama adam bize düşman kesilmiştir


düşman çatlatmak

dijmin behicandin, neyar behicandin, ji eksa neyar re, ji behica neyaran re


düşmanca

dijminane, neyarane, nayarkî, dijminkî, dijminwarî


düşmanlık

dijminayî, dijminatî, dijmintî, neyartî (ji bo neyarbûnê)

bana karşı her tavrında bir düşmanlık seziyorum


düşmek

ketin (ji ber bandora erdkişînê ji jor de ber bi jêr de ketin)

vurulan kuş evin üstüne düştü

ketin (tiştê ku ji şûna xwe, ji cihê ku pê girtiye dakeve jêrê)

ağaçtan bir yaprak yere düştü

ketin (ji bo li erdê ketinê, herifîna erdê)

çocuk koşarken yere düşmüştü

uçak düşmüş

ketin (cil û bergên fireh ku ji bedena mirov dikevin)

elbisesi düşüyordu

dağlara kar düşmüş

badem ağacının gölgesi yola düşmüştü

kitabın yeni baskısında buradan bir kelime düşmüş

xistin, jê) kuştin, derxistin (ji bo jêkêmkirinê)

aylığımdan borcumu düş

bir lokma ekmek için gurbete düşmüştü

bi pey ketin, bi ser de çûn (ji bo pir eleqe nîşandanê, hezkirinê)

bu işin üstüne fazla düştün

şüpheye düşmek

bu resim buraya iyi düştü

bu iş sana düşmez

para (yekî) ketin (tiştek wezîfeya yekî be, di bin rayedariya wî de be)

bana arada bir bakkala gitmek düşüyor

yolun karşısına düşen evde oturuyor

şanslı bir kadındı, iyi bir kocaya düşmüştü

babasının mirasından ona bir ev düştü

ketin (ji ber sedemeke ne baş li cihekî bûn)

timarhaneye düşmüş

kabine düştü

daketin (kêmbûna hêz, nirx û leza tiştekî)

paranın değeri düştü

danîn, kêm bûn (kêmbûna tîn, germ û pestoyê)

vücudunun ısısı düştü

geçenlerde Ali ağa'yı gördüm, nasıl da düşmüştü

bu da nereden düştü

doğumum hangi aya düşüyor?

elime bir fırsat düştü

zayıf düşmüşüm

ketin (di şer de hew di ber xwe dan, ji dest hilanînê ketin)

Medine savaşta düşmüş

ben de önüne düştüm


düşük

daketî, şiqitandî, daleqandî (ji bo tiştên ku ber bi jêr daketiye)

düşük omuz

düşük faiz

düşük fiyat

düşük para

jitextketî, ketî (kesê ku ji îktidarê hatiye xistin)

şikestî (tiştê ku li rêzikên zimanekî nayê)

düşük cümle

jinirxketî (tiştê ku nirx û rûmeta wî ya berê nemaye)

jiberçûyî (ji bo zarokên ku beri qewlê xwe û bi miritî tê dinyayê) , beravêtî (ji bo heywanan)


düşük yapmak

ji ber çûn (ji bo mirovan), ber avêtin (ji bo ajelan)


düşüklük

şikestîbûn (ji bo riayetnekirina rêzikên ziman)


düşün

raman, hizr, fikir, îde (ji bo heybera ku hatiye fikirkirin, sêwirandin, mitaalekirin)


düşünce

hizir, fikir, hewan (nêrîna ku piştî hizirkirinê çêbûye)


düşünce özgürlüğü

serbestiya raman û derbirînê, serbestbûna ramanê, serbestiya fikr û îfadeyan


düşünceli

kötü düşünceli biri


düşünceye dalmak

ketin fikir û ramanan, ketin mutaleyan, xwe dan ser behra aqil


düşünceye varmak

gihîştin fikrekê, gihîştin baweriyekê (qeneatekê)


düşündürmek

ramandin, hizirandin, fikirandin, ponijandin

dan ramandin, dan hizirandin, dan fikirandin, dan hizirkirin, dan ponijandin


düşündürücü

düşündürücü bir olay


düşünme

ramîn, hizirîn, fikirîn, fikirkirin, hizrkirin, pûnijîn


düşünülmek

hatin ramandin, hatin hizirkirin, hatin hizirandin, hatin ponijandin, hatin fikirkirin, hatin fikirandin


düşünür

ramangêr, ramanwer, hizirmend, mutefikir


düşünüş

fikirîn, hizirîn, ramîn (kar û awayê fikirkirinê)


düşüp kalkmak

pê re rabûn û rûniştin (jin û mêr ên ku ne jin û mêrên hev bin û herine ba hev)

pê re rabûn û rûniştin (têkilî pê re danîn, dan û stendin pê re kirin)


düşürmek

onu ağaçtan düşürdüm

daxistin, daêxistin, jê kuştin, kêm kirin (ji bo jêxistina fiyet, nirx û buhayê malekî)

malın fiyatını düşürmek istemiyor

xistin (ji vicûdê kevir xistin) , avêtin (ji vicûdê kurm avêtin)

xistin (ji ser kar xistin) a bakanlar kurulunu düşürdü desteya wezîran xist

avêtin, kirin (li tiştekî rast anîn, tûşî tiştekî kirin)

onu sen tehlikeye düşürdün

bu halıyı bedestende çok ucuza düşürdüm

xistin (ji taqet xistin, ji pertav ketin)

verem annemi iyice düşürmüştü


e mi

Ayşeye söyle yarın gelsin, e mi?


ebatında

di çapa () de, di çapana () de, di ebada () de


ebe bulguru

xilorik, xiş, xişik (berfa ku kuliyê wê bi qandî libên savar e)


ebru

nexş û çînên li ser kaxizan e ku virdîvirdî ye


ebrucu

ê ku li ser kaxizan van çîn û nexşan çêdike


ebucehil karpuzu

henzel, petîşok, feltîşok (Citrullus colocynthis)


ebülyoskop

ebulyoskop (cîhaza ku pileya kela cisîman dipîve)


ecdat

(piraniya ced e, ku tê wateya bav û kalan, pêşiyên mirov), kavkal, bav û kal, pêşiyên me, ecdad


ecel aman verirse

ku ez nekevim axa sar, Xwedê emrê dirêj bide, Xwedê canê sax bide (yanê ku ez nemirim)


ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane

mirin hespê boz e li ber derê her kesî ye


ecel teri dökmek

xwêdan di canê (yekî) de avêtin, zipikê xwêdanê di eniya (yekî) de avêtin (ji ber tirs, acizî û buhranê)


ecel şerbeti içmek

çûn axa sar tehm kirin (mirin, serî danîn ser axa sar)


eceline susamak

li pey ecelê xwe çûn, li dû ecelê xwe çûn


eciniler top oynuyor

li (cihekî) çûçik lê negotin wiq, li (cihekî) benderuh tune bûn, semtexalî


ecir

kesê ku bi heqdestan, bi destmiziya xwe dixebite


ecnebi

biyanî, ecnebî (kesê ku ji welatekî din e)

ecnebi parası


ecza dolabı

dermandank, îlacdank, dolaba dermanan, dolaba îlacan


eczacı

dermanger, dermansaz, eczager (kesê ku îlacan çêdike)


eda etmek

borcunu eda etti


edebiyat bilimci

wêjenas, wejezan, edebiyatnas, edebiyatzan


edememek

bêyî (tiştekî) neqedandin, bêyî (tiştekî) nekarîn

ben onsuz edemem


edepini takınmak

bi edeba xwe rabûn û rûniştin, xweştevgerî kirin


edepli

pûşildar, bipûşil, biedep, xweyedeb, biterbiye


edepsiz

hetek, hetk, kanc, bêedeb (kesê ku bêarû bêterbiye ye)


edepsizlik

hetektî, hetkî, bêedebtî, bêartî, bêterbiyetî


edeptir söylenmesi

edebtir söylenmesi, donuna kaçırmış


edi

Loqo û Doqo (ku bi Tirkî jê re dibêjin Edi ile Bûdü)


edilgin

kartêbû, karlêbû, munfail (ê ku bandor û hîkarî lê dibe)

pelt (ê ku qet têkilî bi rûdan û bûyeran nake, bêbizav e)


edinmek

kirin (di wateya ji xwe re kirin, ji xwe re bi dest xistin de, lê bi piranî 'ji xwe re' tê pêşiya lêkera kirinê û welê tê bikaranîn)

bir çocuk evlat edinmeyi düşünüyor

bu konuda bilgi edinmek istiyorum

işlerim için bir at edinseydim iyi olurdu

kendine dost ve çevre edin


edip

wêjekar, wêjenivîs, wêjevan, torevan, edîb


efekt

filmin efektleri iyiydi


efendi

efendî (ji bo kesê ku perwerde dîtiye û xwende ye wekîasnavekî tê bikaranîn)

efendî (ji nasnavê mîr cudatir, mînaasnavekî tê bikaranîn)

efendî (kesê ku gotin û fermana wî pere dike)

bizim efendi artık geceleri de eve gelmiyor

efendi bir adamdır

hey efendi, az bakar mısın?


efendi baba

bav (hin zarok û hin jî bûk ji xezûrê xwe re wisa dibêjin)


efendi efendi

wekî efendiyan (ji bo dengnekirin û rehetsekinînê)


efendice

efendiyane, efendîwarî, wekî efendiyan, bi efendîkî


efendim

Hasan, oğlum nerdesin? -efendim baba, burdayım

te got çi, tu çi dibêjî (ji bo tekrarkirina gotina ku ne hatiye fêmkirin an jî ji bo pirskirinê, tê gotin)

bu olacak iş değil, efendim?

ezbenî (ji bo nezaket û giramiyê tê gotin)

haklısınız efendim


efendime söyleyeyim

ku ez ji efendiyê xwe re bibêjim, tu ku ez ji te re bibêjim, ez ji begê xwe re bibêjim


efil efil

milemil (ji bo tiştên mîna por, cil û sivik ku li ber bayê li vî alî û li wî alî dimilmilin)


efil efil esmek

bayeke nermenerm hatin (ku havînan bayeke nerm û hênik tê)


efil efil etmek

efil efil eder yarın yüzündeki zülüfleri


efkâr dağıtmak

biraz gidip efkâr dağıtalım


efkârlanma

xemxwarin, keribîn, kewgirîn, diltengbûn, xemdarbûn, xemgînbûn


efkârlanmak

xem xwarin, xemên (yekî) rabûn, xemgîn bûn, dilteng bûn, keribîn, xemdar bûn, kewgirîn


efkârlı

xemdar, xemgîn, kewgirî, dilteng, xembar, derdnak


eflâk ser çekmek

li ber perê esmanan bûn (ji bo bilindahiya pir)


eften püften

sinêde, bi fisê bi hev ve ye, serobero, tiroviro

eften püften bir iskele


ege

welî (kesê ku ji her tiştê zarokekî berpirs e)


egemen olmak

serwer bûn, serdest bûn, zal bûn, hakim bûn


egoist

xweperest, ezez, ezoperest, xodgam, xudbîn, egoîst


egoistlik

xweperestî, ezîtî, ezezî, ezoperestî, xodgamî, xudbînî, egoîstî


egoizm

xweperestî, ezîtî, ezezî, xodgamî, xudbînî, egoîzm


egosantrizm

egosantrîzm (lênêrîna felsefeyî ya ku di dinyayê de ezîtiya ferd wekî navend dibîne)


egzama

keno, kotî, êzimx, gezne, lîr, ezme, xişrûk, egzama (cureyek nexweşîna çerm e ku av digire, dixurê û sor dibe, lê kes ji hev nagire)


egzersiz

hînkarî, ferdan, hîndarî, meşq, temrin, hînek


egzogami

derezewacî, derecewatî, egzogamî (ji derve zewicîn)


egzotik

bêganeyî, egzotîk (tiştê ku ji welatên biyan û dûr hatiye, tiştê ku bi wan re têkil dar e)


ehlibeyt

ehlibeyt (navê malbata Hz Muhemed ku keç, zava û neviyên wî jî dikevine navê)


ehlisünet

ehlê sune, ehlê sunet (kesê ku îman bi Hz Muhemed aniye)


einstenyum

einstenyûm, elementeke çêkirî ku nimroya wê ya atomî


ek

veser, pêvek, qetab, îlawe (parçeyê ku ji bo temamkirina kêmasiyeke tiştekî bi ser ve tê zêdekirin)

demirin ekleri

paşko, îlawe (ji bo parçeyên rojname, kovar ku bêpere pê re tê belavkirin)

gazetenin eki

kobe (ji bo yên kincan) , parçe, qetab (parçeyê ku paşê bi ser tiştekî ve hatiye zêdekirin, an jî pê ve hatiye danîn)

ek yapı

qertaf, dawîne, pirtik, lêk, parek, xurde


ek eylem

çalışkanım

güzeldi


ek fiil

tewrlêker, qertaflêker, qertafên lêkera bûnê


ek görev

karê duyemîn (li daîreyên dewletê ji bilî karê esasî yê duyemîn)


ekerleme

bonbon (mêweyên ku di şerbeta şekir de têne kirin)

çavgermkirin (bêyî ku di nav cihan deirov rakeve)


ekici

cenan, cotkar (kesê ku berhemeke çandiyê hildibirîne an jî bi çandiniyê re bilî dibe)


ekili

ekili tarla


ekilmek

tarlaya buğday ekildi


ekin kargası

qijika reş, qelamizgînî, qijika zeviyan (Corvus frugilegus)


ekinci

cotyar, xweyê debrê (kesê ku debrê diavêje û hiltîne)


ekiniti gibi

qup (kesê ku xwe qup dike û bi awayekî kuşpene li kesê derdora xwe dinêre)


ekinoks

ekînoks (wekheviya dirêjbûnê ya şev û rojê)


ekip

on kişilik bir tiyatro ekibi


ekipman

ekîpment, ekîpman (eşyayê ku ji saziyekê re pêwîst in)


eklem

monik, movik, girêçk, geh, gehe, gehik, çemok, çewik, kawik, mofik, hebûk, kabik


eklem bacaklılar

famîleya ajalên mîna kurmik, kêzik, şehê mar û yên ku xweyqaçil in û ji girêçkan hatine pê


ekleme

lehiqandin, şingilandin, veserkirin, pêvekirin, biservekirin, qetabkirin, lêzêdekirin, lêkdan, îlawekirin


eklemek

lehiqandin, şingilandin, veser kirin, pê ve kirin, veser kirin, bi ser ve kirin, xistin ser (tiştekî), qitab kirin, kirin ser, lê zêde kirin, bi ser de kirin, bi ser êxistin, bi ser xistin, lêk dan, îlawe kirin


eklemeli

pêvekî, îltîsakî (zimanê ku gava tê kişandin û qertaf pê ve tê kirin, rayek û gewdeya wê nayê guhartin)


eklemlenmek

movik hev girtin, monik hev girtin, girêçk hev girtin


eklenme

lehiqîn, şingilîn, lêkbûn, veserbûn, biservebûn, lêzêdebûn, îlawebûn


eklenmek

lehiqîn, lêk bûn, şingilîn, veser bûn, bi ser ve bûn, lê zêde bûn, ketin ser (tiştekî), îlawe bûn

lê hatin zêdekirin, bi ser ve hatin kirin, hatin lehiqandin, hatin veserkirin, hatin qetabkirin, hatin şingilandin, hatin îlavvekirin


eklenti

lehêq, aksesiwar, pêvek (Di programên komputeran û hwd de)


ekleşme

qertafîbûn, lêkîbûn, parekîbûn (rêzimanî)


ekleşmek

qertafî bûn, lêkî bûn, parekî bûn (rêzimanî)


ekleştirmek

hingaftin, (bi şid) lê dan, gurmandin (yekî)


ekli

veserkirî, îlawekirî, qitabkirî, lêkdayî


ekmek aslanın ağzında

nan di devê şêr de ye, nan li eniya hirçê ye, pere di quzê dêlikê de ye (argo)


ekmek ayvası

bihokên kirkirpokî (cureyeke bihokê ya biav û kirkirpokî)


ekmek düşmanı

li zikê xwe dinêre, ê xwarinê ye (kesê ku naxebite û tenê li zikê xwe dinêre)


ekmek elden, su gölden

nan ji malan av ji malan taştiya palan, nan ji baniye av ji kaniyê


ekmek kadayıfı

çeşîdek şîraniya ku ji nanê gilover (mîna yê tenûrê) tê çêkirin


ekmek kapısı

cihê nan, nan jê hatin, nanê (yekî) jê hatin (cihê ku mirov debara xwe pê dike)

insan ekmek kapısına ihanet etmemeli


ekmek kavgası

li nanê xwe cehdandin, cehda nanê xwe kirin, ji bo loqa nan


ekmek küfü

ekmek parası için yazıp duruyor


ekmek yoktur yemeğe atla gider sıkmağa

Guhartoyeke ekmek yoktur yemeğe atla gider sıçmağa.


ekmek çarpsın

nan xenîmî (yekî) bibe, ez bi vî nanî bikim


ekmeklik

ekmeklik un


ekmeksiz

bêqût, bêqût û pût (kese ku tiştikekî wî nîn e ku bixwe)

börek ekmeksiz yenilir


ekmekçi

firoşgeha nan (dikana ku lê nan tê fırotin)


ekmeğinden etmek

(yek) ji nanê (wî) kirin, nanê (yekî) birin


ekmeğine yağ sürmek

barê (yekî) rast kirin, dolaba (yekî) rast gerandin


ekmeğini kazanmak

nanê xwe derxistin, nanê xwe deranîn, nanê xwe qezenc kirin


ekmeğini yemek

adam bana iyi, ben ekmeğini yiyiyorum

nanê (yekî) li ser (yekî din) bûn (bi alîkariya yekî din debara xwe kirin)


ekonomik

aboriyî, ekonomîk (tiştê bi aboriyê re têkildar e)


ekose

ekose (qumaşê damakî yê ji gelek cure rengi)


ekselans

ekselans (nasnavê şerefe ku didin kesê biyan ên xweymeqamên mezin ku ji wezîriyê heta serokkomariyê bilind dibin)


ekseri

pirtirîn, zêdetirîn, exleb, axlem, herî pir


ekseriya

bi piranî, bi zêdetirî, bi axlemî, pirî car


eksi

kêmek, negatif (hejmara ku ji sifirê biçûk e)


eksik

kêmasî, lazmatî, hewcedarî (tiştê ku pêdivî pê heye)

evin eksikleri çok

bu kitap eksik

derdimiz eksikmiş gibi sen de

bir sen eksiktin


eksik doğmak

netemam çêbûn (ji bo welidîna zarokê ku beriya wextê xwe tê dinyayê û wesleyên wî ne temam in)


eksik etmemek

sigarayı eksik etmiyor


eksik gedik kapamak

qul milên biçûk girtin (lazmatiyên xwe yên hûrik dabîn kirin)


eksik olsun

böyle yardım eksik olsun

bila Xwedê kêmahiya (wî) bide (di wateya bila bimire de)


eksik olmamak

sene boyunca evlerinde rutubet eksik olmuyor


eksiklik

kêmasî, kemanî, kêmayî, kêmahî, kêmayetî, kil û kêmasî, nuqsanî


eksiksiz

bêkêmasî, bêkêmanî, bêkêmayî, nekêm (tam, temam)


eksiltme

kêmkirin, daxistin, ihale (ji bo fiyet kêmkirinê)


ekspertiz

ekspertîz (mueyneya ku ji hêla pisporan ve tê kirin)


ekspoze

kurtasiya danezanê ya ku pêşkêşî cihekî dibe


ekspres

ekspres (keştî, tren an jî balafira ku pir zû diçe û tenê li rawestgehênezin disekine)

ekspres (tiştê ku bi posteyê tên şandin, ji bo tiştên ku dixwazin zûzûka bigihîje cihê xwe)


ekspres yol

riya ku wekî çûnehatê hatiye duristkirin


ekti

çil, çilek, nefsek, palaxî (kesê ku dilê wî dibije her çeşîd xwarinê)

kurtêlxur, devçêre (kesê ku li ser pişta yekî din debara xwe dike)


ekti püktüler

elo ep (ji bo wan kesên xwarinê, kurtêlxuran tê gotin)


ekvatoral

ekvatoral (çeşîdek dûrbînê ye ku pê bilindbûn û nizmbûna stêran tê pîvandin)


ekâbir

girgirek, giregir, mezinên dewletê (ji aliyê meqam ve)


ekşi

bu yemeğin ekşisi fazla kaçmış


ekşimek

hamur ekşidi

rûyê (yekî) tirş bûn, mehdê (yekî) tirş bûn, mirûzê (yekî) tirş bûn

hemen sinirli bir yüz ekşimesiyle kaşlarını çattı


ekşitmek

mehdê (rûyê an jî mirûzê) xwe tirş kirin


el almak

jê destûr stendin (kesê ku ji osteyê xwe destûra çêkirina tiştekî distîne)

car jê birin (di leyîstika kaxizan de bi ser ketin)


el altından

di bin de, di binî de, di bin re (bi awayekî veşarî)


el arabası

destgere, ereboka destan, taxurk, xirxirk, totok


el atmak

rakirin (karekî), dest ayetin (karekî), dest dan (karekî) (ji bo tekilî pê kirinê)

rakirin (karekî), dest avêtin (karekî), rahiştin (karekî) (ji bo teşebûskirinê)

bahçeye olduğu kadar eve de el atmıştır


el ayak çekilmek

ben, el ayak çekildikten sonra, kitaplarımla başbaşa kalıyorum


el açmak

kemnika xwe danîn, destê xwe vekirin (di rewşa alîkarî xwestinê de bûn)


el basmak

Kur'ana el basarım ki, ben değilim


el bağlamak

destên xwe dan ser hev, kemberbeste bûn (ji bo giramî pê danê)


el bebek gül bebek

delalî (kesê ku bi delalî hatiye xweyîkirin)


el bende

dor a min e (di leyîstikên îskambîlê de)


el bezi

destmal, potê destan, potikê destan, paçê destan


el beğenmezse yer beğensin

mirin ji halê me çêtir e, hema erd biqelişe ez pê de herîm


el birliği

el birliğiyle onun borcunu ödeyelim


el değmemiş

dest lê negeriyaye, kurmorî lê negeriyaye (tiştekî ku hîna nehatiye bikaranîn)

dest lê negeriyaye, dest pê nebûye (safitiya wî xera nebûye)


el elde baş başta

em li serê rûniştin û me xwar qedand (tiştekî ku mirov bintûtî bibirîne, xelas bike)


el elden üstündür

(ta arşa kadar) dest di ser dest re ye (heta ba Xwedê)


el ele

destê (wan) di hev de, dest li dest (ji bo kesê ku bi destê hev digirin û diğerin)


el elin aynasıdır

eybika me li pişt me ye (ya hevalan li ber me ye)


el emeği

el emeği olarak on milyon verdik

destkar, destkirî, destlepî (karê ku bi destan tê kirin)


el erimi

bi qasî ku tu destê xwe dirêj bikî (ji bo ne dûrbûna tiştekî)


el ermez, güç yetmez

qeweta (yekî) negihîştinê, zêdeyî qeweta (yekî) bûn, ji qeweta (yekî) zêde bûn


el etek öpmek

der û daw lê qetandin, çûn dest û piyên (yekî) (bi lavahiyan karekî bi yekî dan kirin)

bi şelaqî û melaqiyan bi dora (yekî) ketin


el işi

destkirî, destkarî, destşol, destkar, kirê destan kadar destek goşt (ji bo kesê pizik, qicûcankî)


el kaldırmak

dest rakirin, dest bilind kirin, dest hilanîn (ji bo dengdanê)

dest birin xwe, bizav kirin, destê xwe hilanîn, dest hilanîn, destê xwe bilind kirin, destê xwe rakirin, dest bilind kirin, dest rakirin


el katmak

destê xwe kirin nav (tiştekî), destê xwe tê werdan (ji bo têkilîpêkirinê)

dest avêtin (tiştekî) (ji bo alîkarîkirinê) kirî qirêja destan, qilêra destan


el kızı

qiza xelkê, keça xelkê (ji bo bûk û jinê)


el koymak

dest dan (an jî danîn) serê (ji bo vekolandina tiştekî nelirê)

dest dan (an jî danîn) serê, desteser kirin


el mi yaman bey mi yaman?

her tişt bi pişta xelkê ye, ka kî berx e kî beran e


el pençe divan durmak

jê re dest dan ser hev, jê re destbeste sekinîn (di huzûra yekî de destê xwe dan ser hev û li piyan sekinîn)


el sallamak

destê xwe li ba kirin, destê xwe hejandin


el sıkmak

destê (yekî) guvaştin, bi destê (yekî) girtin, destê xwe dan hev (ji bo silavdanê)


el sürmek

dest lê gerendin, destê xwe tê dan, destê xwe pê kirin

namusuna el sürmüşler


el sürmemek

dest pê nekirin, destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî), dest nedan (tiştekî) (ji bo têkilîpênekirinê)

akşama kadar bir işe elini sürmedi


el tazelemek

yek kirin şûna xwe (gava ku yek di karekî de dibetile û radibe yekî din tîne dike şûna xwe)


el tutmak

di destê (yekî) de man, di ber (tiştekî) de man (gava ku mirov pir zêde bi karekî re bilî dibe, zêde di ber de dimine)


el uzatmak

niye bizim lokmamıza el uzatırlar

destê xwe dirêjî (tiştekî) kirin, dest dirêjî (tiştekî) kirin (ji bo alîkarîkirinê)

bize el uzatacak biri gerek


el vermek

leyîstik dan (di leyîstika kaxizan de serweriya hemberî xwe pejirandin)


el vermemek

destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî)


el yazması

destnivîsar (pirtûka ku bi xetên destan hatiye nivisandin)

destnivîsar (tiştê ku bi xetê destan hatiye nivisandin)


el âlem

xelk û alem, xêr û dêro, xelk (di wateya biyanî de)

el âlem bize ne der?


el çabukluğu

bi hindazeyî (kesê ku zûzûka dek û ripa xwe dike û kes pê dernaxe)


el çekmek

dest jâ kişandin, dest jê şûştin, dev jê berdan


el çektirmek

destê (yekî) jê derxistin (gava ku yek ji karê wî bê derxistin)


el çırpmak

dest li hev xistin (ji bo gazîkirina yekî)


el öpmek

çûn destê (yeki), destê (yekî) maç (paç) kirin, destê (yekî) ramûsandin


elalemin ağzı torba değil ki büzesin

devê xelkê ne doxîna diya me ye ku em girê bidin, devê xelkê nebûye doxîna diya me ku em girê bidin


elastikiyet

qayişokîtî, vezenîtî, vamitoyîtî, elastîkîtî


elbet bir gün ölürüz

em sed sal li dinê bin em dê şevekê mêvanê qebrê bin


elbise

(piraniya libas e) kinc, cil, çek, berg, poşide, saye, cilûberg, lîbas


elbise dolabı

cildank, dolaba cilan, kincdank, dolaba kincan, sayekod


elbiseli

bikinc, biçil, biçek, bicilûberg, bilîbas


elbisesiz

bêkinc, bêcil, bêçek, bêpoşîde, bêsaye, bêberg, bêcilûberg, bêlîbas


elde avuçta kalmamak

tişt di dest de neman, vala bûn (ji bo qedandin û birandina mal û pere)


elde avuçta ne varsa

ked û kuspa xwe (tev), hebûn û nebûna xwe (tevde)


elde bir

di dest de (ji bo çêbûn û pêkhatina tiştekî bi awayekî misoger)


elde etmek

bi dest xistin, bi dest xwe re anîn, di bin destê xwe xistin, navdest kirin (lê bûn xwedî)


elde tutmak

di dest xwe re girtin, di destê xwe de hîştin


elden

parayı elden yolladım


elden almak

ji destê (yekî) derxistin, ji mista (yekî) derxistin


elden almak

bi dest jê girtin, bi dest jê stendin, bi dest jê kirin


elden ayaktan düşmek

ji dest û pê bûn, ji ber pîr û kalî an jî nexweşînê kar pê nebûn)


elden düşürmemek

ji destan neketin, ji dest xwe dernexistin


elden düşme

malê kelepir, malê xizmetbûyî, ji destan


elden ele dolaşmak

(tiştek) li destan gerîn, li ser destan gerîn, ji ser destan nehatin xwarê


elden gelmemek

ji destê (yekî) nehatin, ji qeweta (yekî) nehatin, pê nekaribûn


elden geçirmek

ser û guhê (tiştekî) dan hev (ji bo vekolandin û sazkirina tiştekî)


elden çıkmak

ji dest derketin, ji dest hatin derketin


elden çıkarmak

ji destê xwe derxistin, ji dest derxistin


ele almak

hildan destê xwe, li serê sekinîn, li serê xeber dan


ele avuca sığmamak

(yek) nehatin tewandin, bi heft werîs û bi heft kindiran nehatin girêdan (kesê ku pêkutî lê nayê kirin)

bi heft werîs û bi heft kindiran nehatin girêdan (ji bo kesên nehs û şûm)


ele gelmek

hatin milan (ji bo zarokên ku êdî mirov dikare wî bide milê xwe)


ele geçirmek

(yek) kirin dest, bi dest ve anîn, di bin destê xwe xistin (yanê qefaltin, zeft kirin)

(tiştek) kirin destê xwe (jê re bûn xwedê)


ele geçmek

ketin dest, berdest bûn (hatin qefaltin)


ele vermek

(yek) dan dest, berdest kirin (yek dan girtin)


elebaşı

sergerde (kesê ku serkêşiya karên ne pak û xerab dike)


elektrik

kareba, elektrîk (ronîdarkirina ji elektrîkê)

Elektrik fırını.


elektrik anahtarı

bişkoka karebayê (an jî elektrikê), enexdara karebayê (an jî elektrîkê), kilîda karebayê (an jî elektrikê)


elektriklendirmek

karebadar kirin, elektrîkdar kirin, bi elektrik kirin


elektriklenme

karebadarbûn, elektrîkdarbûn, elektrîkgirtin, karebagirtin


elektriklenmek

karebadar bûn, bûn bi elektrik, elektrik girtin, kareba girtin


elektriksel

Wekî elektrîkê, elektrîkane, elektrîkdar


elemek

bêjandin, seridandin, dawîtin, dabêtin, bêtin, dawêştin, hilqewişandin

unu ele


elemli

azarde, azarî, biahên, elemoyî, elemdar, elemnak, bielem


elenmek

hatin seridandin (ji pêşbirkê hatin deranîn)


eleştiri

rexne (karê vekolîna li ser rastı û şaşiya berhemekê, mirovekî an jîijarekê)

rexne, krîtîk (çeşîdê nivîsara li ser berhemeke wêjeyî an jî hunerî)

rexne, krîtîk (darizandin, ezmûnkirin û hilsegandina hîmê agahiyê)


eleştirici

eleştirici bir görüş


eleştirilmek

hatin rexnekirin, hatin tenkîdkirin, hatin krîtîkkirin


eleştiriye tabi tutulmak

(yek) ketin ber rexneyan, rexne lê hatin girtin


eleştiriye uğramak

ketin ber rexneyan, rexne lê hatin girtin


eleştirme

rexnekirin, sinarîn, pitandin, tenkîdkirin


eleştirmek

rexne kirin, sinarîn, pitandin, tenkîd kirin, kritik kirin


elhamdülillah

hemd ji Xwedê re, şikir ji Xwedê re, elhamdulillah


eli armut devşirmiyor ya!

sen bana vurursan benim elim armut devşirmiyor


eli ayağı buz kesilmek

dest û piyên (yekî) cemidandî bûn, dest û piyên (yekî) hişk bûn


eli ayağı tutmak

çokên (yekî) girtin, dest û piyên (yekî) negirtin


eli aza varmamak

destbelav bûn (ji bo kesê ku ji tiştekî pir hildide an jî dide)


eli ağır

destgiran (kesê ku ji karê xwe re ne destsivik e)

destgiran (ê ku gava tepa xwe li yekî dixe wî diêşîne, destê wî giran e)


eli boş

betal (ji bo kesê ku ne xwedî karekî ye)


eli boş dönmek

destvala vegerîn (zivirîn an jî fetilîn), destvala bi ser (yekî) de hatin vegerandin


eli boş gelmek

destvala hatin (an jî çûn) (bi xwe re diyarî neanîn an jî çûn)

destvala hatin (hatina yekî bêyî ku tiştê jê dihat hêvîkirin)


eli dar olmak

(eli darda olmak) destteng bûn, di desttengiyê de bûn


eli dursa ayağı durmaz

deste wî bisekine piyê wî nasekine (piyê wî bisekine qûna wî nasekine, qûna wî bisekine serê wî nasekine)


eli ermez gücü yetmez

ne destê (wî) digihîjê ne jî qeweta (wî)


eli geniş

destgerm (kesê ku debara wî dibe û earner e)


eli genişlemek

destê (yekî) germ bûn (pereyekî pir ketin destê yekî)


eli hafif

destxweş, destsivik (kesên mîna cerah, berber û diransaz ku bêyî canê mirov biêşînin, karê xwe dikin)


eli kalem tutmak

dest qelem girtin (karîn nivîs nivîsandin)


eli kırılmak

destê (yekî) lê qusîn, destê (yekî) hînî (karekî) bûn


eli kolu bağlı kalmak

desten (yekî) li ser hev girêdayî man, destên (yekî) li ser hev girêdayî sekinîn


eli koynunda

destê (yekî) di binçengê yekî de bûn (betal û bêçare bûn


eli kulağında

dike bibe, hema hema, li ber rojan e (ev ji bo welidîna zarokan)


eli kurusun

destê (yekî) hişk bibe, dest û pêçiyên (te) biweşin


eli olmak

tiliya (yekî) tê de hebûn, pêçiya (yekî) di karekî de hebûn

Ahmet'in ölümünde onun eli var


eli para görmek

destê (yekî) pere dîtin, destê (yekî) germ bûn


eli sıkı

destgirtî, çekçivîn, timah, çikûs, çikot


eli silah tutan

destê (yekî) çek girtin, destê (yekî) sîleh girtin, ê tifaqê ye


eli yatmak

daha çatal bıçağı tutmasına eli yatmamıştı


eli yüzü düzgün

eli yüzü düzgün bir festival


eli çabuk

destsivik, destçipik, destcerb, destlez, hêzik, çirpdest


eli şakaklarında düşünmek

destên (yekî) li ber rûyê (yekî) fikirin


eli şakağında

destê (yekî) li ber rûyê (wî) bûn, destê (yekî) li ber guhê (wî) bûn


elifi elifine

saat şimdi elifi elifine dokuzu gösteriyor


elin ağzı torba değil ki büzesin

devê xelkê ne doxîn e, mirov nikare devê xelkê girê bide, devê xelkê ne doxîna diya meriv e ku mirov girê bide


elin ipiyle kuyuya inilmez

bi cêrê xelkê mirov naçe avê, siwarê hespê xelkê tim peya ye


elin körü

elin körüne gidiyorum


elinde

çocuklar Elif hanımın elinde büyüdüler


elinde var

elinde mesleği var


elinde avucunda nesi varsa

di sî û stara (yekî) de çi hebe, çi liberdestê (yekî) hebe


elinde olmak

(karek) di destê (yekî) de bûn (ji bo tiştê ku bi yekî diqede, gava ku ew bixwaze dikare wî tiştî bike, bîne cih)


elinde olmamak

ne bi destê (yekî) bûn, (tiştek) ne bi hemdê (yekî) bûn

bu mesele hakkında yazılanlar elimde değil


elinde tutmak

di bin destê xwe de girtin, deste xwe dan serê

destê xwe lê dan hev (malekî nefirotin û kom kirin)


elinden

senin elinden çektiklerim yeter artık


elinden bir iş gelmemek

tiştek ji destê (yekî) nehatin, jê nehatin


elinden bir şey kurtulmamak

tiştek ji destê (yekî) nefılitîn (an jî xelas nebûn), tiştek ji ber (yekî) nefilitîn, (tiştek) ji berê nefilitîn


elinden geleni ardına komamak

Guhartoyeke elinden geleni arkasına komamak.


elinden geleni yapmak

çi ji destê (yekî) hatin kirin, çi jê hatin kirin

kızını iyileştirmek için elinden geleni yaptı


elinden gelmek

qadirê (yekî) bûn, ji (yekî) bûn, pê qedîn

elinden gelse çocuğu paralar

elinden gelse var ya kimseye rahat yüzü vermez

şiir yazmak elinden geliyor


elinden gelmemek

sana yol vermekten başka elimden bir şey gelmiyor


elinden iyi iş gelmek

karekî baş ji destî (yekî) derketin, destemel bûn, destê (yekî) zîv û zêr birîn


elinden iş çıkmamak

kar ji destê (yekî) derneketin, emelê yekî qet neçûn


elinden kaza çıkmak

qeza ji destê (yekî) qewimîn, derb ji destê (yekî) çêbûn


elinden kaçırmak

ji dest xwe berdan, bi der dan, ji dest çûn, ji destê (yekî) filitîn


elinden kurtulmak

ji destê (yekî) filitîn, ji ber (yekî) xelas bûn


elinden o kadarı gelmek

hew hatin milê (yekî), hew pê qedîn, hew pê bûn


elinden çekmek

ji destê (yekî) kişandin, ji destê (yekî) qarin


eline almak

kirin destê xwe (ku mirov îdareya tiştekî bike bin fermana xwe)

rahiştin (tiştekî), rakirin (tiştekî) (tiştek bi xwe çêkirin)


eline ayağına üşenmemek

tu dibêjî qey monik di dest û piyên (wê) de tune bûn


eline bakmak

li destê (yekî) nihêrtin, çav li destê (yekî) bûn


eline doğmak

navika (yekî) birin (yek ji biçûkiya wî ve nas kirin)


eline düşmek

kale düşmanın eline düştü

haydutların eline düştü

hatin ber destê (yekî) (ji bo hewcedarbûnê)

çocuk iyi bir öğretmenin eline düştü


eline erkek eli değmemiş olmak

eniya wê li mêran venebûye (ji bo kesa ku xweyî erz û namûsa xwe ye)


eline eteğine sarılmak

der û daw lê qetandin, xwe avêtin der û dawê (yekî)


eline fırsat geçmek

keys bi dest ketin, keysa (yekî) ketinê, firsend ketin destê (yekî)


eline geçmek

ketin destê (yekî), hatin destê (yekî) (ji bo ked û kuspan, ji bo destketiyan)

Eline çok para geçiyor.

Eline geçen her kitabı okur.

Mektuplar elime geçti.


eline kalmak

di stûyê (yekî) de man, ketin stûyê (yekî)


eline sağlık

dest û pêçiyên we ter bin, dest û pêçiyên te ter bin, destxweş bî (an jî bin), destê te (an jî we) sax be (an jî bin)


eline tutuşturmak

mektubu elime tutuşturdu


elini ayağını kesmek

xwe ji (cihekî) kirin, dest û piyên xwe jê birîn, dest û piyên xwe jê kişandin


elini belli etmek

destê xwe nîşan dan (di lîstika kaxizan de)


elini eteğini çekmek

destê xwe jê kişandin, destê xwe jê şûştin

siyasetten elini eteğini çekmiş


elini kalbine koyarak söylemek

destê xwe dan ser wijdanê xwe û gotin (fikirîn an jî qerarê xwe dan)


elini kana bulamak

xwîn bi xwe de anîn, destê xwe di xwînê dan, destê xwe di xwînê werdan, destê xwe kirin xwînê


elini kesmek

bıçakla elini kesmiş


elini kolunu sallaya sallaya gelmek

bi serê şûştî hatin (kesê ku karê xwe hel nekiriye û vegeriyaye)


elini kolunu sallaya sallaya gezmek

fîkefika (yekî) bûn, çepilên xwe hejandin û çûn û hatin

katiller aramızda ellerini kollarını sallaya sallaya geziyorlar


elini oynatmak

ji destê xwe re texsîr nekirin (alîkariya pereyan kirin)


elini sallasa ellisi

Guhartoyeke elimi sallasam ellisi başımı sallasam tellisi.


elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak

destê xwe di ava sar û germ de nekirin, ji ber sifikê neçûn ber tifikê


elini sürmemek

destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî) (tekilî yekî nekirin)

destê xwe pê nekirin, destê xwe nedan (tiştekî) (ji bo tenezûlnekirina tiştekî)


elini uzatmak

destê xwe dirêjî (yekî) kirin (ji bo alîkarîkirina bi yekî re)


elini veren kolunu alamaz

bi qîç û pîlan ji (yekî) nefilitîn, destê xwe dan hûçik xelas nekirin


elini çabuk tutmak

destê xwe zû girtin, deste xwe sivik kirin, destê xwe ecele kirin


elinin altında

liberdestê (yekî), di bin destê (yekî) de

elinin altındaki asker pek azdı


elinin hamuruyla erkek işine karışmak

karê ku ne karê (we) ye çima hûn têkilî pê dikin (ji bo jinan tê gotin), karê ku ne karê (wî) ye têkilî pê kirin, dest avêtin karê ku ne hosteyê (wî) bûn


elinize sağlık

dest û pêçiyên we ter bin, dest û pêçiyên te ter bin, destxweş bî (an jî bin), destê te (an jî we) sax be (an jî bin)


elinde kalmak

liberdestê (yekî) man, di destê (yekî) de man (ji bo rewşa kesê ku di bin emrê yekî de ye)

di destê (yekî) de man (ku mal neyê fırotin û di stûyê xweyê de bimîne)


eliyle

bütün işler onun eliyle yapılıyor


eliyle koymuş gibi

raftaki kavanozu elimle koymuş gibi hemen buldum


elleme

elleme kömür


ellenmek

dest lê hatin gerandin, dest pê bûn, dest lê gerîn


eller yukarı!

destê xwe bilind bike (an jî rake), destê xwe bi rû xwe de berde! tevmeleqe!


ellerim yanıma gelsin

Xwedê li min bixe, destê min bişkên, Xwedê ruhê min bistîne


ellerin dert görmesin

destê we ter bin, dest û pêçî ter bin, Xwedê derdan nîşanî we mede


elleşmek

bi terpûskan çûn hev, bi niquçkan çûn hev (bi henekan hev dan ber tehn û niçan)

dest dan hev (di dan û stendinê de gava xweyê mal û kirox dest didin hev û baza rê dikin)

qar li hev xistin, bi tehn û niçan çûn hev

destê hev şidandin (bi destê hev girtin û sihêtiya qeweta hev kirin)

dest dan hev (gava çend kes bi hev re barekî rake)

dest dan hev, mil dan hev (alîkarikirina pev re)


elli

kocaman elli biriydi


ellik

qeynax (gava ku debir tê çinandin dikin destê xwe)


ellilik

pêncîwanî, pênciyanî, pênci libî (tiştê ku tê de pêncî lib hene)


elma şekeri

sêva şekirkirî (ku di ava şekirde radikin)


elâ gözlü

çavela, çavhingivî, çavgenimî, çavzer, çavmêşinî, çavzerikî


elçi

şandî, hinartî, henar, rêkirî, qasid, elçî

balyoz, sefîr (ji bo kesê ku dewletekê di hizûra yekî din de temsîl dike)


emek vermek

di ber de tehb dîtin, di ber de zehmet dîtin, di ber de xwêdan rêtin


emekleme

çarlepk, çalepk, çaplûk, çapûlkan, çelepok, çarçep, çalep, gagolekî


emeklemek

bi çarlepkan ketin, bi ser lepan ketin, bi çaplûkan çûn, bi çarlepkan çûn, bi gagolekê çûn


emeklilik

emekdarî, karkenarî, jikarketîbûn, malnişînî, xanenişînî, teqawidî


emekliye ayırmak

ji kar xistin, malnişînî kirin, karkenarî kirin, teqawid kirin


emekliye ayrılmak

malnişînî bûn, karkenarî bûn, teqawid bûn


emen

çaltik, kortik (çaitika ji bo danîna daran, şaxan)


emeği geçmek

di ber (tiştekî) de tehb (an ji zehmet) dîtin


emilmek

hatin mijandin, hatin mêtin, hatin mêştin


emir kipi

raweya fermanî (rêzimanî), forma fermanî.


emirlik

mîrnişîn, mîrgeh (cihê ku di bin fermanaîr de ye)


emisyon

emisyon (ji aliyê dewletê ve ajotina pere, sened û tehwîlên piyaseyê)


emme

torağın suyu emmesi


emniyet altına almak

parastin, hêvişandin, hifza canê (yekî) kirin


emniyet etmek

pêbawer kirin, pê ewle bûn, ewletiya xwe pê anîn, baweriya xwe pê anîn, amîniya xwe pê anîn, ewletî pê anîn, bawerî pê anîn


emniyet kemeri

kembera ewletiyê, kemera amîniyê, kembera emniyetê


empoze etmek

bi darê zorê dan pejirandin, empoze kirin


emprezaryo

kesê ku bi heqê xwe bername û xebatên hunermendekî eyar dike


emretmek

emretti patrik efendi!


emri vaki olmak

wextê (yekî) hatin, roja (yekî) temam bûn, Xwedê da ser, Xwedê mer kir sefê emrivaki bû û çû, bû û qediya


emri vaki yapmak

li (yekî) ecele kirin, ecele dan ser sere (yekî)


emrine amade durmak

ji (yekî) re hazir sekinîn, li ber (yekî) sekinîn


emrine girmek

ketin bin fermana (yekî), ketin bin emrê (yekî)


emrine vermek

dan bin ferman (yekî), dan bin emrê (yekî)


emtia

(piraniya met'a ye) , mal; tiştên ku tên firotin


emval

(piraniya mal e) mal; tiştên ku bi pereyan tên kirin


emzik

memik, pizîng, mostik, mijmijok, mijok, mismisok, mijmijk, pûlik (memikê kaûçik ê ku didin devê zarokan)

çaydanlğın emziği tıkanmış


emzik çocuğu

zarokê berşîr, zarokê li ber şîr (an jî pêsîrê)


emzikli

bidergûş, bizarok (jinika ku zarokê wê yê li ber şîr heye)


emziksiz

bêmemik, bêpizîng, bêmostik, bêmijmijok, bêmijok


en az

Herî hindik Herî kêm Hindiktirîn Kêmtirîn


en azından

zihar, balo, balê, qene, tew nebe, qet nebe


en aşağı

her daire en aşağı üç odalı


en büyük

herî mezin, tewrî mezin, mezintirîn, gewretirîn


en heyecanlı

filmin en heyecanlı yeri


endam aynası

eyneya mezin (neynika ku mirov bi tevahî nîşan dide)


endazelemek

hindaze kirin, endaze kirin (bi endazeyê pîvan)


enderun

enderim (dibistana ku erkedarên dewletê digihîne)


enderunlu

enderûnvanî (kesê ku li enderûnê perwerde dîtiye)


endişe

şayîş, fikar, endîşe, metirsî, diltirsî, qilal, hêsîbes


endişe etmek

şayîş kirin, qilqilîn, hêsîbes kirin, endîşe kirin


endişelenme

qeliqîn, qilqilîn, endîşekirin, şayîşkişandin, şayîşkirin


endişelenmek

qeliqîn, qilqilîn, endîşe kirin, şayîş kişandin, şayîş kirin, ketin şayîşan


endişeli

nîgeran, endîşedar, biendîşe, bifikare, endîşenak, bişayîş, şayîşdar, biqilqal


endişesizlik

bêendîşetî, bêendîşebûn, bêşayîşî, bêşayîşbûn, bêfikarî, bêfikarbûn, bêqilqalî, bêqilqalbûn


enerji

wîze, vejen, enerjî (hêza ku di daringê de heye û mînanî ronî dertê der)

wize, vejen, enerjî (hêza kartêker a organizmayê)


enerjik

wizeyî, vejenî, enerjîk (tiştê bi enerjiyê re têkildar e)

lexgîr, çalak, çipik (kesê hêzdar û çipik)

enerjîk (ê ku biryarên xwe di reftar û lebatên xwe de tîne cih)

enerjîk bir yönetim


enflâsyon

enflasyon (li hemberî mal û eşyayan bêqîmetbûna pere)


engebeli

kolik, çal û xwar, bi kurtik û mesîl, çal û mitik


engel olmak

jê re bûn manî, jê re bûn asteng, rê li ber girtin


engel çıkarmak

astengî derxistin, gelş derxistin, manî derxistin


engelleme

eşikandin, astengkirin, berastengkirin, berbendkirin, tegerekirin, pêşîgirtin, şekdan, manîkirin


engellemek

feşikandin, asteng kirin, berasteng kirin, tegere kirin, berbend kirin, peşî girtin, şek dan, berbest kirin, pêşî lê girtin


engellenmek

hatin feşikandin, hatin astengkirin, hatin berastengkirin, hatin manîkirin, hatin berbestkirin


engelli

astengdar, biasteng, berasteng, berbend, peşgirtî, bikendûkosp, manidar, berbestdar, biberbest, bifeşk


engelsiz

bêasteng, bêberbest, bêberasteng, bêkendûkosp, bêfeşk, bêmanî


engerek

margîsk, maregîsk, marê mirdarok (Vipera aspis)


eni konu

o üniversitede okurken, babası eni konu zengindi


enik

cewr, cewrik (ji bo têjika dêlikê), xirnik (ji bo çêjika kêrgoşkê), kudik, gudik (ji bo têjika hirç, dêlegur û dêlikan), tûle


eniklenmek

teliqîn, deliqîn, cewrik anîn, kudik anîn (ji bo zayîna ajalên mîna pising û dêlikan)


enkaz

(piraniya nuqz e) kelefe, kavil, xirb, enqaz


enli

enli bir kumaş


ense

patik, stukur, şatik, çemar, gapir, kolik, katik, qamçik, qemçik, qamçir, stûkur, çemik, çem, parastû, patî, qirçik, gizir (kurmancên Dêrsîmê)

Cebinden küçük bir mendil çıkardı, yüzünü ve ensesini sildi.


ense kulak yerinde

yekî girê ser xwe re, devdeve (ji bo mêran)

bi ser û guh, bi dest û pê (ji bo kesê ku cil û bergên wî lihevhatî ne)


ense kökü

patika stû, qamçika stû, çemika stû, çema stû, çemara stû, şatika stû


ense çukuru

çalika dizan, tar, kortika dizan, çala dizan, kortika stû (argo), tara stû


enselemek

bi çemara stûyê (yekî) girtin, bi patika stûyê (yekî) girtin (ji bo girtin, qefaltina yekî)


enselenmek

bi çemara stûyê (yekî) hatin girtin, bi patika stûyê (yekî) hatin girtin


ensesi kalın

xurt (kesê ku gotina wî dibihure, xweyhêz e)


ensesine binmek

li çema stûyê (yekî) siwar bûn, li patika (yekî) siwar bûn


ensiz

bêberayî, kêmber, bêber, bêwer (ji bo tiştê ku berahiya wan hindik e)


enstrüman

sazamûr, enstruman (ji bo amrazên muzîkê)


enstrümantal

sazamûrî, enstrumantal (tiştê bi amûrên muzîkê re têkildar )


ensülin

insulin (hormoneke ku li dijî şekreyê tê bikaranîn)


entari

kiras (kirasê ku li welatên Ereban mêr li xwe dikin)


entelektüel

entelektuel (tiştê ku bi gelşên ramanî re têkildar e)


entipüften

entipüften sözler


entomoloji

kêziknasî, entomoloji (zanista kêziknasiyê)


enva türlü

(çeşitli veya çeşit) çeşîd çeşîd, texlît texlît


epe

epe (cureyek şûr e ku di spora eskrimê de tê bikaranîn)


epesinin tası atmak

dûman ji nav sere (yekî) çûn, qalpaxa serê (yekî) avêtin


epey

gavê, xelek, bêhemdê xwe, têra, xêlî, êpê


epidemi

şewb, şof, şor, epîdemî (nexweşiya perok)


epitel

(epitelyum) epîtelyûm (raçînkaji derû hundir ve cestae radipêçe)


epizot

epîzot (bûyera di pileya duduyan a di roman an jî çîrokekê de)


eprimek

şermixîn, pixunîn (tirşoqîbûn û rizîbûna tiştekî)

şermixîn, tehlûtirşî bûn (ji bo mêweyan ku hingî di cihê xwe de diminin digihîjin û nerm dibin)


er dişi

nêremo, eremûk, nêremûçk (kesê ku hem gametên wî yên nêritiyê û hem jî mêtiyê hene)

nêremûçk (ji bo çîçekan ku hem gametên wê yên nêritiyê û hem jî mêtiyê hene)


eradikasyon

sıtma erdikasyonu


erat

ji leşkerê bêrutbe heta yê bi rutbeya herî bilind


erbain

çileyê zivistanê (li gorî salnameya koçî ji


erbap

pêzan, karzan (kesê ku ji karekî fêm dike, pê dizane)


erbaş

leşkerê bi rutbeya onbaşi û çavuş er bezi hebûb, hebûbik, hebikên gunik, hêlik


erbiyum

erbiyûm, elementeke ku kêm peyde dibe û nimroya wê ya atomê


erdemlilik

bêhnpaktî, dilpakîtî, xûypaktî, fezîletdarî


ere gitmek

çûn mêr, çûn ber mal û mêran (ji bo keçan ku dizewicin)


erenlerin sağı solu beli olmaz

divê mirov li delalî û hezkiriyên berdilê xwe negire


ergene karı boşamak kolay

ne di govendê de ne govend bi wan xweş e


ergimek

helîn, bişivîn (bi germê helandina madeyeke hişk)


ergin

ergin incir


erginlemek

tê gihandin, tê gihîştandin (kesek gihandin, ew hînî tiştan kirin)


erim erim

erim erim erimişti


erimek

vebijîn, helîn, pişivîn (ji bo helîna tiştê req di şile de)

şeker suda erir

günden güne eriyordu kadıncağız

ona karşı kinimiz tümden erimişti


erinmek

kasilîn, di xwe re nedîtin, cangiranî kirin


eriten

helîner, bişivîner (şileya ku madeyeke req dikare bihelîne)


eritilmek

hatin helandin, hatin bişivandin, hatin bişaftin, hatin vehelandin, hatin bivaştin


eritme

helandin, pişaftin, vehelandin, pişivandin, bivaştin, bahatin, bihûjtin, kizandin


eriyik

bişav, helînek, mahlûl (şileya ku tê de madeyeke req bişiviye)


eriş

gihîj, gihîn, giyan (kar an jî awayê gihanê)


erişim

İki köy arasında erişim kesildi.


erişmek

gihîştin, stewîn, reşidin (ji bo mêwe û zebzeyan)


eriştirmek

stewihandin, gihîştandin (ji bo mêwe û zebzeyan)


erkek

köyün erkekleri çalışmaya gitmişlerdi

mêr, merd (kesê ku xweybext û gotina xwe ye)

kadın erkeğini göndermiyor

nêr (tiştê ku sirt û req e û bi hêsanî nayê tewandin)


erkek delisi

aşiqê meran, miriyê mêran (jina/keça ku miriyê mêran e)


erkek erkeğe

gel erkek erkeğe konuşalım


erkek olmak

bûn mêr (jina ku berê mêr bûye û cinsiyeta xwe guhartiye)

bûn mêr (kesê ku wekî mêran êdî lebat û fêşkan dike)


erkek çocuk

zarokê kurîn, ewladê nêr, dergûşa lawîn, gede


erkekler

evde erkekler yok


erkekleşmek

bun mêr, ketin darê mêraniyê (ji bo sip ü sengeleyên ku êdî dibine mêr)

bûn wekî mêran (keç û jinan ku mînanî mêran lebat û tevgerê dikin)


erkekli kadınlı

erkekli kadınlı bir kalabalık


erkeklik

mêranî, mêrînî (hêzaêraniyê ya fizyolojik)


erkeklik taslamak

xwe li mêraniyê danîn, mêranî li ser serê (yekî) kirin


erkeksiz

erkeksiz ev


erken seçim

hilbijartina pêşwext, hilbijartina berî wext


erkenden

sabah erkenden yola çıkacağız


erkeği rezil eden de vezir eden de kadındır


erkân

erkan (leşkerê xweyrutbeya general an jî amîral)

rê û rêzan, rê û dirb, rê û rêbaz, azîne


erkânı harbiye-i umumiye

serkantiya giştî erkânıharp serkan, serkantî


ermek

muradına erdi

gihaştin, gihîn (ku mirov bigihê û destê xwe pê bike)

eli tavana erdi

zer bûn, stewîn, gihîştin (ji bo riwek û berên wan)

ekinler ermeden biçilmez

kamil bûn, gihîştin (ji bo kesê ku tê bawerkirin dibine qencê Xwedê)

erdiğine erer, ermediğine taş atar


eros

eros (hemû daxwazên ku ji meylên cinsî çêdibin)

eros (diîtolojiya Yewnan de Xwedawenda evînê)


erosçu

erosparêz (kesê ku di roman, çîrok, peyker û wênesaziyê de cih dide daxwazên cinsî)


erotik

erotik, şehwanî (tiştê bi evînê re têkildar e)

erotik (tiştê ku bi têkiliyên cinsî re têkildar e)


ersemek

mêr xwestin, dilê (yekê) mêr xwestin (ji aliyê zayendî ve)


ersiz

ersiz kadın


ersizlik

bêmêrî, bêşûtî


erte

pey, pişt, paş (ji bo dema piştî bûyeran)

savaş ertesi


erteleme

girûkirin, texpaş kirin, paşxistin, paşdeavêtin, taloqkirin, taloqdan


ertelemek

girû kirin, bi paş de avêtin, avêtin paş, bi paş (de) xistin, bi şûn de avêtin, li paş xistin, texpaş kirin, taloq kirin, taloq dan


ertelenmek

bi paş ve hatin avêtin, bi paş (de) hatin xistin, bi şûn de hatin avêtin, hatin taloqkirin


erteleyiş

paşxistin, girûkirin, texpaşkirin, taloqkirin (ji bo kar û awayê taloqkirinê)


erzak

(piraniya rizq e) zimhêr, qût, xwarîş, xurîş, erzaq


erzurum

Erzîrom, Erzirom (Bajareke kurdistana bakur)


esamisi okunmamak

jê nehatin behskirin, navê (yekî) nehatin ser zar û zimanan


esasen

bu işin olmayacağını esasen biliyordu

zahmet oldu demeyin, esasen gelecektim


esaslanmak

bi bingeh bûn, bi binyat bûn, bi temel bûn


esaslı

toplantıda esaslı konuştu


esassız

bêhîm, bêbingeh, bêbinyat, bêkok, bêbinî

esassız bir iş

bu haber esassızdır


esef etmek

bi ber ketin, xem xwarin, heyf lê hatin, heyf lê anîn


eseflenmek

neyirîn dil pê şewitîn, bi ber ketin, heyfa xwe jê re anîn


eselemek

elequlemî kirin, bi elequlemiyan çûn (yekî)

eşeledi beseledi beni kandırdı


esen

şen ve esen kalınız


esenlemek

silav tê dan, silav lê dan, silav lê kirin


esenlik

Tanrı esenlik versin


esham

senede ku dide nîşan wê deyn kengê bên dayîn


esinti

kar esintisi


esir almak

dîl girtin, esîr girtin, destgîr kirin, berdest kirin, radest kirin


esirci

dîlgir, koledar (kesê ku kole û cariyeyan dikire û difiroşe)


esirgeme

hêvişandin, êvişandin, parastin, stirandin, dirixandin, dirix, texsîrkirin, gurêzandin teqsîrkirin


esirgemek

hêvişandin, êvişandin, hefidandin, dirixandin, dirix kirin, parastin, stirandin

texsîr kirin, teqsîr kirin (ji kirin an jî, ji dana tiştekî xwe bi dûr dan)

ondan esirgediğinizi ben almam

insan yurdu için canını esirgemez


esirgenmek

hatin hêvişandin, hatin dirxandin, hatin parastin


esirme

sermestbûn, mendexoşbûn, hişavêtin, jixweçûn, dînbûn


esirmek

sermest bûn, mendexoş bûn, hiş avêtin, ji xwe çûn, dîn bûn

hêrs bûn esiş wezîn, gobilîn (awa û karê wezînê)


eski ağıza yeni taam

serê xwe nû kirin (gava nûbereke nûderketî an jî nûçêbûyî dertê û mirov dixwe, tê gotin)


eski dünya

Cihana kevn, Dinyaya kevn (navê ku li parzemîna Ewrûpa, Afrika û Asyayê hatiye danîn)


eski eserler

eserên berê, berhemên kevnare, berhemên entîke


eski hamam eski tas

çû hacê kêr vegeriya gûzan, kerê me çû seferê hat dîsa kerê berê, eynî tas eynî hemam


eski kurt

kufarê kevn, kufarê berê (kesê ku di karê xwe de mahir bûye)

kufarê kevn (kesê ku qulopiloyan dizane û zû bi zû nayê xapandin)


eski püskü

kevnik, kalûte, kevn û kurt, kevnê hizhizî, gancir mancir, gincir mincir, cilik milik, qerpal merpal


eski toprak

ê kevn, ê berê (kesê ku pîr/kal dibe jî lê li ser xwe ye)


eski tüfek

pinê kevn, kufarê kevn (kesê ku di karekî de pir maye û bûye xwedî tecrübe)


eskici

kevnefiroş (kesê ku hûrmûrên kevn difiroşe)


eskiler

ên berê (nifşên beriya me, kesên beriya me, mirovên heyamên berê)


eskisi gibi

burayı eskisi gibi sevmiyorum


eskisi olmayanın acarı olmaz

carek terzî deh car derzî (divê mirov destê xwe li tiştên xwe yê kevn bigire)


eskisini aratmamak

poşmanî yê (berê) bûn, xweziya xwe bi yê (berê) anîn


eskitilmek

hatin kevinkirin, hatin peritandin, hatin qetandin


eskitmek

kevn kirin, qetandin (peritîna tiştekî ji ber xizmetkirinê)

çocuk pantolonunu eskitti

alkol, tütün ve aşk eskitti beni


eslemek

paxav pê kirin, guh pê kirin, girîngî pê dan


esmayı üstüne sıçratmak

pêlî mala cinan kirin, lana mozeqirtkan li xwe der kirin


esmek

dışarda felaket bir rüzgâr esiyor

bu yolculuk nereden esti


esnek

kauçuk esnek bir cisimdir

nerm (tiştê ku maneyên din jê dikare here)

esnek bir tutum


esnekleştirmek

vamtoyî kirin, qayîşokî kirin, vezelokî kirin


esnemek

bawîşkîn, honijîn, bawîşk anîn xwe, bawîşk hatin (yekî)

birden esnemeye başladım


espas

espas (şiva metal a ku herfên peyvekê pê ji hev tên qetandin, ku ew ji herfan biçûk û kintir e)

espas (di çapgeriyê de valahiya navbera herfan)


esperi

cureyek bazê ku ji bo nêçîrê nayê banandin


espri yapmak

nuktebazî kirin, henek û qerf kirin, esprî kirin


espritüel

nuktebaz, nuktedan, pasqalyar, esprituel


esrar perdesi

di behrê de bûn (astenga li pêşiya tiştê ku mirov dixwaze hela wî bike)


esrar tekkesi

cihê ku bi tomerî lê bi awayekî veşarî esrar lê tê kişandin


esrarcı

esrarkêş esrarengiz razdar, sirdar (tiştê bisir û raz)


esrarlı

esrarlı bir ev

esrarlı sigare


esre

kesre (îşareta ku di nivîsa Erebî de dide nîşan ku wê dengdarek teng, dûz û kurt bê xwendin)


esrime

jibîrveçûn, jixweveçûn xayîsketin, bêhişketin, xayîsbûn


esrimek

ji bîr ve çûn, ji xwe ve çûn, bêhiş ketin, xayîs ketin, xayîs bûn

ji xwe ve çûn (ji ber kêf û eşqê ji xwe ve çûn, ketin cezbê)


estağfurullah

Deyn ji erebî أَسْتَغْفِرُ ٱللّٰهَ (ʾastaḡfiru llāha).


estet

estet (kesê ku xweşikiyê, bedewiyê raserî her tiştî digire)


estetik

estetîk (ji bo serastkirina organeke qisûrdar)

burnuna estetik yaptık

ciwan, ciwanî, estetik (tiştê bi hesta spehiyê ve, xweşikiyê re têkildar e)

estetik bir yapı


estetikçi

ciwankar, bedewkar, estetîkvan (kesê ku bi estetîkê mijûl dibe)


estetizm

ciwankarîtî, bedewkarîtî, estetîkvanî, estetîzm


et bağlamak

goşt girtin, bez girtin (ji bo qelewbûnê)

birin kewîn, goşt ketin devê birînê, birin kelîn


et toprak

xweliya sorik (çeşîdekî xweliya sora nerm a xas)


et şeftalisi

çeşîdek xoxa ku nermeyê wê, goştê wê ji dendika wê nabe


etalon

etalon (modelên giranî û pîvanên dirêjahiyê yên ku bi qanûnî hatine pejirandin)


etek dolusu

bi baran (tiştê ku pir e, bol e) kirî dawpîsî (tekiliya zayendî ya nelirê)


eteklemek

li dora (yekî) dan çeqlebaskan (ji bo şalûsîkirin, melaqîkirinê)


etekleri tutuşmak

agir ketin binê (yekî), agir bi (yekî) ketin, (yek) ketin taya (tiştekî), qûna (yekî) şil bûn, av çûn binê (yekî), av çûn binê qûna (yekî)


eteklik

ê ji bo etekan (ji bo qumaşê ku bi kêrî çêkirina etekan tê)


eten

hevalzarok, hevalbiçûk, hevalok (ji bo yê jinan)


etene

pizan, pizdan (ji bo pez), xelêfk (ji bo yaehînê)


eteneli

bihevalzarok, bihevalbiçûk (ji bo ya jinan), bipizdan (ji bo ya pez), bixelêfk (ji bo ya mehînê)


etenesiz

bêhevalzarok, bêhevalbiçûk (j' bo ya jinan), bêpizdan (ji bo ya pez), bêxelêfk (ji bo ya mehînê)


eteği belinde

der û daw li navê pêçayî, dawa wê di ber de ye (ji bo jina çapxûn û jêhatî)


eteği düşük

der û dawa wê di nav dest û piyên wê de ne, ji hev filitandî (ji bo jina qirêjokî)


eteği kirlenmek

leke lê ketin (ji bo jina ku dest avêtine namûsa wê)


eteğine düşmek

xwe avêtin der û dawê (yekî), xwe avêtin ser dest û piyên (yekî)


eteğine yapışmak

xwe avêtin tor û bextê (yekî), xwe li (yekî) girtin


eti budu yerinde

bi dest û pê bûn (ji bo kesê gilomîtkî, şîşmanî)


eti ne budu ne?

ka emrê (wî) çi ye, halê (wî) çi ye (ji bo kesê ku emrê wan biçûk e)

ka qeweta (wî) û halê (wî) çi ye (ji bo kesê bêpere û imkan)

halê wî çi ye, hereketê wî (emrê wî biçûk e)

ka halê avî ka hereketê wî (ji bo kesê kuji aliye pereyan ve qeweta wî hindik e)


eti senin kemiği benim

dûrî dewa guneh kurê we ye, destê we ji we re


etiketlemek

etîket pê ve danîn, etîket lê xistin, etîket danîn serê (ji bo malê ku mirov ji bo firotinê radixe ber çavan)


etiketlenmek

hatin etîketdarkirin, etîket hatin lê xistin, etîket pê ve hatin danîn


etiketçi

etîketvan (kesê ku etîketan pê ve datine)

etîketparêz (kesê ku giringiyê dide etîketê)


etimoloji

peyvnasî, bêjenasî, etîmolojî (ji bo zanista ku li ser binyada peyvê radiweste)


etine dolgun

yeke tevkutayî (ji bo kesê ne qelew û ne jî jar)


etinden koparmak

goşt jê kirin man hestî (ji bo zêrandina yekî)


etken

kartêker, kariger, faktor, pêker (her tiştê ku bandorê dike)

kartêker (tiştê ku li ser madeyekê bandorekê dihêle)


etkenlik

kartêkerî (tiştê ku li ser madeyekê bandorekê dihêle)


etkide bulunmak

kar tê kirin, hîkarî lê kirin, bandor lê kirin, lê hukm kirin, tesîr lê kirin, lê bandor kirin, lê tesîr kirin


etkileme

bandorkirin, hîkarîkirin, karîgerîkirin, werêçkirin, tesîrkirin


etkilemek

bandor kirin, hîkarî kirin, werêç kirin, tesîr kirin, karîgerî kirin

kar tê kirin, hîkarî lê kirin, bandor lê kirin, lê hukm kirin, tesîr lê kirin, lê bandor kirin, lê tesîr kirin, birh lê kirin, lê kar kirin


etkilenme

bandordarbûn, bandorgirtin, hîkarigirtin, karîgerîbûn, tesîrgirtin


etkilenmek

bandordar bûn, bandor jê girtin, hîkarîdar bûn, hîkarî jê girtin, karîgerî bûn, tesîr jê girtin, tesîrdar bûn, bi tesîr bûn, bi bandor bûn


etkilenmiş

bandor li ser bê kirin, tesîr li ser bê kirin, tesîr li ser hatî kirin Tiştê ku bandor/tesîr/karîgerî li ser wê çêbûye


etkileyici

Etkileyici bir konuşma.


etkileşmek

hevbandorî kirin, hevhîkarî kirin, bandor li hev kirin, hîkarî li hev kirin, tesîr li hev kirin, li hev û din tesîr kirin, li hev û din hîkarî kirin, li hev û din bandor kirin, li hev karîgerî kirin


etkili

bandordar, bibandor, hîkarîdar, tesîrdar, kartêker, karîgerdar, birayda, kelijdar, bikênc, werêçdar, bitesîr


etkili olmak

bi bandor bûn, tesîrdar bûn, xweybandor bûn, bandordar bûn


etkililik

bandorî, bibandorî, kartêkerî, hîkarîdarî, karîgerdarî, tesîrdarî, bitesîrî, bikêncî, biraydayî, kelijdarî


etkinlik

çalakî, fealiyet (hêza xebat û karkirinê, rewşa çalakbûnê)

çalakî, çalaktî (wesfê tiştê çalak, li ser kar)


etkisiz

bêbandor, bêhîkarî, bêrayda, bêkelij, bêkênc, bêkarîger, bêtesîr


etkisizleşme

bêbandorbûn, bêhîkarîbûn, bêraydabûn, bêkelijbûn, bêkêncbûn, bêkarîgerbûn, bêtesîrbûn


etkisizleşmek

bêbandor bûn, bêhîkarî bûn, bêrayda bûn, bêkelij bûn, bêkênc bûn, bêtesîr bûn, bêkarîger bûn


etkisizleştirme

bêbandorkirin, bêhîkarîkirin, bêraydakirin, bêkelijkirin, bêkênckirin, bêtesîrkirin, bêkarîgerkirin


etkisizleştirmek

bêbandor kirin, bêhîkarî kirin, bêrayda kirin, bêkelij kirin, bêkênc kirin, bêtesîr kirin, bêkarîgerkirin


etkisizlik

bêbandorî, bêhîkarîtî, bêraydatî, bêkelijî, bêkêncî, bêkarîgerî, bêtesîrî


etle tırnak arasına girilmez

gerek mirov nekeve navbera ber û malan, ber û mal pevçûn ji kêmaqilan ku ji hev çûn


etle tırnak gibi

weki ku ber û malê hev bin (ji bo kesê ku ji hev re canêcanê ne), nênûk û goşt ji hev naqetin


etlenme

goştgirtin, zeximîn, qelewbûn, bezgirtin


etlenmek

goşt girtin, zeximîn, qelew bûn, bez girtin


etli

têrgoşt, kok, xurt (tiştê ku goştê wê pir e)

Etli koyun.

Aşağı sarkan etli dudakları vardı.

Etli, lezetli bir zeytin.


etli bulma dünyası

dinyaya gewrik e heq li vê dinyayê safî dike, meke li kesan wê bê serê nefsan ku neyê serê nefsan wê bê serê pisê pisan


etli butlu

bizend û bend, bigoşt, dûrme (kesê têrqelew û şîşman)


etli canlı

bi singir û pingur, sor û gizrî (ji bo kesê li ser xwe û tendurist)


etlik

dermale (heywana ku ji bo kirina qeliyê tê xweyîkirin)

goştdank (di sarincokan de cihê ku goşt lê tê danîn)


etliye sütlüye karışmamak

têkilî bi tehl û tirşê xelkê nekirin, eleqeya xwe bi (tiştekî) neanîn


etme eyleme

meke, çidibe meke (an jî neke) (veya yahu) meke! (an jî meke kuro, meke lawo!, meke ha!)


etmediğini bırakmamak

mayê ku tu bibêjî pê re kirin, tiştek nemaye ku tê de nekirin, heta (an jî mayê) ku hatiye milê (yekî) pê re kirin, tiştek nemaye ku pê re nekiriye


etokrasi

etokrasî (şeklê reveberiya li ser rêzikên sincî hatiye danîn)


etol

stûmala ku bi giştî ji kürk an jî ji qumaşên mirêsdar an jî, ji hiriyê tê çêkirinê


etraflı

berfirehî, dorfirehî, bikitekit, dûvdirêjî


etraflıca

bi berfirehî, bi dorfirehî, bikitekit, bi dûvdirêjî, bi kûr û dûrî


ettiği hayır, ürküttüğü kurbağaya değmemek

Guhartoyeke ettiği hayır ürküttüğü kurbağaya değmemek.


ettiğini bulmak

kira xwe bijartin, li ser bela xwe vebûn


etyaran

marok, ragirtin (werma biêş a serê tiliyan)


etüt

lêgerîn, etûd (lêgerîn û lêkolîna ku di warekî de tê kirin)

etûd (berhema ku warekî diyarkirî vedikole)


ev adamı

mêrê ji xwe re, mêrê ji mala xwe re, mêrê ku bi mala xwe ve ye


ev alma komşu al

li xaniyê baş menêre, li cîranê baş binêre, xanî mestine cîran bistîne altı jêrzemîn


ev açmak

mala xwe cihê kirin, mala xwe qetandin (ji bo xwe xaniyek taybet terxan kirin)


ev bark

mal û hal, mal û melal, mala û malat, xan û man


ev bark yıkmak

mala xelkê xera kirin, destê jin û mêr ji hev kirin


ev bozmak

mala wan xera kirin (ku hinek bibin sebeb ku jin û mêr ji hev bibin)

mala xwe xera kirin (ku jin û mêr xwe bi xwe bi hev bikevin û ji hev bibin)


ev işleri nankördür

karê malê sed û sî ne, av û axur tenê beylû ne


ev kadını

bermalî, malîvan, jina hundiran (jina ku li der naxebite û bi karê nav malê bilî dibe)


ev sahibi

mazûban, maloban, mazûvan, malvan, melovan (kesê ku mêvanan vedixwîne mala xwe)


ev sahibi mülk sahibi, hani bunun ilk sahibi

dan û stendina Xwedê ne tiştekî ye, bi mal û mulkên xwe fexr nebe


ev sineği

mêşikên malan, vizikên malan (Musca domestica)


evce

Sinemaya evcek gidiyoruz.


evci

kesê ku roja betlana diçe mala xwe (ji bo xwendekar û leşkeran)


evcil

Evcil hayvanlar.


evcilleşmek

kedî bûn, malofî bûn, mamirî bûn, kehî bûn


evcilleştirilmek

hatin kedîkirin, hatin malofîkirin, hatin mamirîkirin, hatin kehîkirin


evcilleştirme

kedîkirin, malofîkirin, mamirîkirin, kehîkirin


evcilleştirmek

kedî kirin, malofî kirin, mamirî kirin, kehî kirin


evde kalmak

di mal de man, di stûyê xweyê xwe de man (ji bo keçên ku di mala bavê xwe de raşikestine û hîna nezewicîne)


evdeş

hemnişîn, hemmalî (kesê ku di eynî malê de diminin)


evelemek gevelemek

mizmizandin (gotinê di devê xwe de birin û anîn)


evermek

dan ber mal û mêran, dan mêran (ji bo jinan)


evet

erê, herê, belê (ji bo pesendkirina tiştekî)

erê, herê, te got erê (di dawiya hevokê de ji bo zexmkirina wateya erêniyê)

gidip onunla konuşacam, evet sonra


evham

(piraniya wehm e) dilwasî, şikberî, bedgumanî, sawir, wehm, tasewas, gergdilî, waswase


evhamlanmak

bedgumanî kirin, şikberî kirin, wasewas kirin


evhamlı

bedguman, dilwasek, waswasok, sawsoyî, sawirî, gergdil, gumankar


evhamsız

bêdilwas, newaswasok, nesawsoyî, nesawirî, bêtasewas


evi sırtında

mal li mil e, mal û halê (wî) li piştê ye, mala (yekî) li milê (yekî) ye


evini kendi eliyle yakmak

agir bi dest berî mala xwe dan, agir bi mala xwe ve danîn, agir li ber kulîna xwe dadan


evinin kadını olmak

hez kirin jina mala xwe bûn, hez kirin jina hundirê mala xwe bûn


evirgen

karzan (kesê ku dizane kar û maran ji hev derxe)


evirmek çevirmek

Evirdi çevirdi beni tongaya düşürdü.


evirtme

qulipandin, qelaptin, qelibandin, vequltandin


eviye

legana biçûk a ku mirov li malan di bin mislixê de, tê de firaqan dişo


evkaf

saziya ku malên weqfê digêrine, îdare dike


evlekleme

mişarkirin, gûrîkirin, xetikkirin, depkirin


evleklemek

kirin mişar, kirin gûrî, kirin xetik, kirin dep


evlendirmek

zewicandin, cewitandin, kevandin, kevîn kirin


evlere şenlik

Evlere şenlik kızları var.


evli

zewicî, zewicandî, cewitî, cewitandî, kevandî

Yirmi evli bir köy.


evlilik dışı

Evlilik dışı çocuk.


evlilik çağında

berzewac, berbext, bermiraz, li zewacê, li ber mirad


evlilik çağında olmak

li zewacê bûn, li ber zewacê bûn, li ber miradan bûn, li xama bûn


evliya gibi

eynî ewliya ye, (ji bo kesê sernerm û xûypak)


evlâdiyelik

ji bo kurê kuran (ji bo eşyayên tirûşdar û û zû bi zû kevn nabin)


evlât

zarok, zarî, ewlad, weled (keç an jî kurê yekî)

zarî, zarok, role (di wateya dunde, dol de)

Yiğitlerin evladı.

kuro, keçê (gava ku kesên pîr û kal gazî ji yên xwe biçûktir dikin)


evlât edinmek

ji xwe re kirin ewlad, pêsikan kirin, pêsikandin


evlât gibi

wekî zarokên xwe, mînanî ewladên xwe (di wateya pûtepêdanê de)

Evlâdı gibi çiçeklerine bakıyordu.


evlâtlık

Evlâtlıktan reddetti.

kurmarî, keçmarî, zirkeç, zirkur (ew kesê ku li gorî qanûn êdî bûye zariyê yekî)

nevîsî, nefsî, berdestî, kodîk (ew kesê ku ji emrê biçûkaniyê ve liberdestê maleke din hatiye xweyîkirin)


evrak

nivîstek, pirtukên nivisandî, nameyên nivisandî


evren

gerdûn, barîgeh, hemgel, kaînat, kozmos, gêtî


evren doğumu

kozmogonî (teoriya li ser çêbûn û koka gerdûnê)


evrensel

gerdûnî, hemgelî, barîgehî, kaînatî (tiştê bi gerdûnê re têkildar e)

gerdûnî, cîhanî, kaînatî, alemgiştî (tiştê ku hemû mirovatiyê têkildar dike)

Bilim evrenseldir.


evrişik

'Her insan güler'in evrişiği 'her gülen insandır'.


evsemek

bêriya mala xwe kirin, bêriya welatê xwe kirin


evvel

Bundan evvel düşünecek şeyler var.

Evvel zaman.


evvel zaman içinde kalbur saman içinde

hebû carek ji caran rehmet li bavê hazir û guhdaran, xeynî mişkên qulên (an jî şeytanê korê) li ber dîwaran (ji bo destpêka çîrok û xeberoşkan)


evveli

Evveli gün güneşimiz vardı.


evvelki

Senden evvelki.


evvelleri

demên berê, wextên berê evvelâ pêşî, pêşîn, ewil, serê pêşîn, berê ewilî


eyer boşaltmak

di leyza ciride de li ser zîn xwe bi vî û wî aliyî de dan


eyer kaltağı

beşeke zînê hesp ku wekî qefesê ye û ji dar e


eyer kapatmak

zîn dan ser pişta hesp, zîn avêtin ser pişta hesp


eyer vurmak

zîn dan ser pişta hesp, zîn avêtin ser pişta hêsp, hesp zîn kirin


eyere de gelir, semere de

bi kêrî her tiştî tê, ji her tiştî re bûn


eylem

çalakî, bizavî, livbazî, lebatî, (hewldana guhartina tiştekî)


eylemci

çalakîker, çalakîsaz, bizavker, lebatker, livbaz


eylemcilik

çalakîkerî, çalakîsazî, bizavkerî, livbazî


eylemde bulunmak

ketin nav livbaziyekê, ketin nav bizavekê


eyleme geçmek

dest bi çalakiyê kirin, dest bi livbaziyê kirin, dest bi bizavê kirin


eylemek

kirin -den eyledi jê kirin :yurdumdan, yuvamdan eyledi beni wan ez ji welat û mala xwe kirim


eylemsizlik

peltî, tebatî, bêlebatî, bêbizavî, bêçalakîtî


eytam maaşı

meaşê sêwiyan (ku didin zarokên sêwî yên karmendan)


eyvah

Ji osmanî ایواه (eyvah), ji farisî ایواه (eyvah).


eyvallah demek

êweleh jê re gotin (di wateya serçavan, pesendkirina tiştekî)


eyvallahı olmamak

mineta kesî li serê nebûn (an jî tune bûn)


eyyamcı

rojgîn (kesê ku li kêf û eşqa xwe dinêre)


eza

eza, êş, kul û derd, cefa, zilm û zor, stem û pêkutî, eza û cefa


ezani

azanî, bangî (tiştê bi bangê ve têkildar e)


ezani saat

saeta ku di çaxê çûna ava ya rojê de, saet


ezbere

ji ber xwe (bêyî ku bifikire, eslê tiştekî bibêje, lê hema ji ber xwe de )


ezbere konuşmak

bêgotin bêpirsiyan jê axaftin, ji ber xwe de axaftin


ezberleyiş

jiberkirin, ezberkirin (awa û karê ezberkirinê)


ezcümle

Başkan konuşmasında ezcümle şunları söyledi.

Konuşmasında bir çok konuya dokundu, ezcümle dilden uzun uzun söz etti.


ezdirmek

dan pelaxtin, dan pelixandin (ji bo tiştên hişk û req), dan perçiqandin, dan heçikandin, dan mehitandin


ezeli

Ali onun ezeli rakibidir.


ezgi

newa, melodî (di parçeyeke muzîkê de rêza denga ku ji serî heta dawiyê tê dubarekirin)

awaz (deng an jî rêza gotinan a ku ji guh re xweş tê)


ezgin

hêjar, halnexweş (kesê ku ji aliyê pereyan ve halê wî ne xweş e)

xerabûyî, pelaxtî, pelçiqî, pelixî (ji bo mêweyan)


ezici

mehitîner, mehitok, pelixîner, perçiqîner (tiştê ku karê pelaxtinê dike)

Ezici çoğunluk.

Hep ağır ezici şeyler düşünüyordu.


ezik

şikestî, şikandî, çewsandî (ji bo mirovan)

Ezik bir insan.

Vücudu eziklerle dolu idi.


eziklik

Yıllarca eziklik çektik.


ezile büzüle

Ezilip büzülmek.


ezilen

bindest, stembar, binferman, çewsandî, jêrdest


ezilme

pelixan (ji bo tiştên hişk û req), pelçiqan, heçikan, pinciran, mehitan, hesiran, eciqîn, mericîn, herîstin


ezilmek

pelçiqîn, perçiqîn, pelixîn, heçikîn, pincirîn, mericîn, mehitîn, mehikîn, hesirîn, herisîn, eciqîn, herîstin (ev bi awayê hatin pelaxtin, hatin perçiqandin, hatin heçikandin, hatin pincirandin, hatin mehitandin, hatin hesirandin

zêrîn, çewisîn, hincirîn, cincirîn, hinciqîn, tehdê dîtin, tehde lê bûn

xewirîn, dewxa (yekî) çûn (ji ber birçîbûnê)

İçim eziliyor bir bardak süt içeyim.

merixîn (ji bo zêde gihîştina mhewe û zebzeyan)


ezilmiş

pelçiqandî, pelaxtî, pincirandî, heçikandî, mehitandî


ezim evi

kutanxane (devera ku lê dendikê tov tê pelçiqandin û jê rûn tê derxistin)


ezim ezim

bi kutanê, bi pelaxtinê (bi lêkerên ezmek an jî ezilmek re tê bikaranîn û maneyê xurtir dike)


eziyet etmek

tehde lê kirin, eziyet lê kirin, azarde dan, cincirandin, çizirandin, hincirandin, zêrandin


eziyet vermek

tehde gihandin (yekî), eziyet dan (yekî)


eziyetli

tehdekar, renckar (tiştê ku eziyetê dide)


ezme

pelaxtin, perçiqandin, heçikandin, mehitandin, mericandin, pincirandin

mehit (xwarinên ku bi awayê mehitandinê hatine çêkirin)

Zeytin ezmesi.


ezmek

pelaxtin, pelandin, civilandin, pelixandin, mericandin, perçiqandin, heçikandin, mehitandin, mehikandin, hesirandin, herîsandin, herîstin, esirandin, pincirandin

Üzümü ezdi.

Vücudunu hep ezmişlerdi.

pelixandin (gava tiştekî giran di ser tiştekî din de here)

Tren ineği ezdi.

xewirandin, dewxa (yekî) çûn (ji ber birçîbûnê)

bişaftin (tiştekî req di nav şilemeniyekê de helandin)

dilê (yekî) hiştin, dilê (yekî) şikandin

çewisandin, zêrandin, hincirandin, hinciqandin (ji bo tehde lê kirin, zordestî lê kirine)

zor gihandin (yekî), zor lê kirin, dan zorê

Yük hayvanı ezdi.

Düşmanı ezdik.

Paraları bir haftada ezerim.


eğdirmek

xwarkirin, çemandin, tewandin, hedimandin

daxûlkirin, daqûlkirin, kûzkirin, xûlkirin

daxûl kirin, daqûl kirin, kûz kirin, xûl kirin

Eğdirme yar fesini, kalkar giderim.


eğe

kirtik, kerkît, kartûk, kartîk, qewre, karxit, mevred


eğer

eger, ger, heke, eke, ku, hek, erke, heger, hekî, heku, hergê


eğik

xûz, xûl, kûz (bi taybetî ji bo kesê ku pişta wî tewandî û ne tik û kîp e)

tewandî, çemandî, çevandî, hedimî, şor, şûr (ji bo dar û beran)

pêl (bi piranî ji bo mirovê ku serê wî di ber wî de ye)


eğik büğük

çelexwar çizgi xêzika xwar durum awayê tewandî


eğilimli olmak

bi ser de xwar bûn, dil pê ve hebûn, bi ser de xûz bûn


eğilme

tewîn, çemîn, vehatin, hedimîn, veçemîn, xwarbûn

kûzbûn, xûzbûn, xwarbûn, xûlbûn, daxûlbûn, daqûlbûn, kobîn, nişivîn


eğinmek

meyldar bûn, dil li serê hebûn, dil pê ve bûn


eğitici

hêvojer, hîndeker, perwerdeker, şerdeker


eğitilmek

hatin hêvotin, hatin perwerdekirin, hatin şerdekirin


eğitim

hêvotin, perwerde, şerde, hêvoj, perwerî (di warekî diyarkirî de, karê gihandin û şerdekirinê)

hêvotin, perwerde (ji bo her ware jiyanê û yên din gihandina zarok û ciwanan)


eğitim enstitüsü

enstîtuya hêvotinê, enstîtuya perwerdeyê


eğitimcilik

hêvojerî, perwerdekerî, şerdekerî, pedegogtî


eğitimli

hêvotî, perwerdekirî, hînkirî, fêrkirî, şerdebûyî, terbiyekirî


eğitimsiz

nehêvotî, nehêvojî, neperwerdekirî, bêşerde, bêterbiye, pîtnenas


eğitme

hêvotin, perwerdekirin, perwirandin, şerdekirin, terbiyekirin


eğitmek

hêvotin, perwerde kirin, perwirandin, şerde kirin, terbiye kirin


eğitmen

perwerdekar (kesê ku bi karê hêvotinê têkildar dibe)


eğiç

çuqlî, gopal (ji bo tewandin û çinandina mêweyan)


eğlek

qiyale (havînê, di qêleqijê de gava pez û dawaran dibin binê siyê)


eğlemek

vexirandin, papo kirin, ewiqandin, egle kirin, eware kirin

Bu işler beni eğledi de, vaktinde yetişmedim.

bêhna (yekî) derxistin, xema (yekî) revandin, xema (yekî) dan ji bîr kirin


eğlence

heng, şahînî, bezm, kêf (ji bo karê kêf û eşqê)

heng, hingime, kêf, kêf û eşq, zewq (tiştê ku pê demeke xweş û bikêf tê derbaskirin)

Benim için en güzel eğlence kırda yayan gezmek.

O günlerimizde Ali tek eğlencemizdi.


eğlenceli

Eğlenceli bir toplantı.


eğlencelik

çerez, buwarî (tiştê mîna dendikan, wekî şekiran kuirov pê wextê xwe derbas dike)


eğlendirici

şadîk, kêfxweşker (tiştê ku xwedî wesfeke kêfxweşker e an jî kêf û eşqa mirov tîne)


eğlendirmek

kêfa (yekî) xweş kirin, kêf û eşqa (yekî) anîn, kêfa (yekî) anîn, dilê (yekî) xweş kirin


eğlenilmek

kêf û eşq hatin kirin, kêf û şahî hatin kirin


eğlenmek

heng kirin, kêf kirin, kêf û eşq kirin, şahînet kirin, bezm kirin, kêf û şahî kirin, kêf û zewq kirin

tinaz pê kirin, qerf pê kirin, tirane pê kirin, qeşmerî pê kirin (ji ber kêmasî an jî ji ber bi niqteyeke zeîf a yekî, tinazên xwe pê kirin)

İnsan kimseyle eğlenmemeli.

Beyrut'ta bir hafta eğlenmiş ondan sonra Cebel köylerine gitmiş.

xwe papo kirin, xwe ewiqandin, xwe pê mijûl kirin

Eğer benimle gelmek istersen, eğlen de yaz olsun gidelim.


eğme

tewandin, çemandin, daçemandin, veçemandin, çevandin, xwarkirin

pêlkirin, dapêlîkirin, daxûlkirin (bi giştî ji bo xwarkirina serî)


eğmek

tewandin, çemandin, daçemandin, veçemandin, çivandin, xwar kirin (tiştekî ku rast be mirov bike rewşeke xwar)

Ağacın dallarını eğdi.

xwar kirin, pêl kirin, dapêlî kirin, daxûl kirin, daqûl kirin, qor kirin (bi giştî ji bo xwarkirina serî, pişt û wekî wan)

Başını öne eğdi tekrar ağlamağa başladı.

çevandin, kubandin, nişivandin, qor kirin, şor kirin, veanîn, xelandin, xum kirin (ji bo tiştekî sirt û req ku bê badan)

Merteğin altındaki sutun eğilmiş.


eğrelti otu

tilîper, sexes, mendo (Dniopterisfilixmas)


eğreti

Asıl köprü bitinceye kadar eğreti köprüden geçilecek.

Eğreti diş.

Gömleği üstünde eğreti duruyordu.


eğreti kuyruk tez kopar

tayê xav zû diqete (mirov bi tiştên bêbinî û qulopilo ewle nabe)


eğri

xwar, xwehr, çewt, xwêl, çelexwar (tiştê ku ne rast e, ne çik rast e)

Eğri yol.

kevanokî, qewsokî (tiştê ku mîna kevanê hatiye çemandin)

Eğri kılıç.

xwar (tiştê ku ne çik rast e, li kêlekê tewiyaye)

Eğri masa.

xêz, xêzik (xêzika ku pileya şideta bûyerekê dide nîşandan)

Sıcaklık eğrisi.

moz, moza dewaran, mozega (Hypoderma bovis)


eğri bakmak

xwar lê mêze kirin, bi çavekî xwar lê nihertin


eğri büğrü

çelexwarî, çelevîçî, belevîçî, xelexwarî, xuloxwarî, xwarovîçiko, xwaromoro, xwarûxîç, xwaropêç, xwarûxudir


eğri gemi, doğru sefer

bi îdarekirin qedandin, çêkirin erê, lê melzeme têrî nake


eğri oturup doğru konuşalım

em cilika xwe li cehenemê ranexin, em destê xwe deynin ser wijdanê xwe û xeber bidin, rasto duristo xwaro şikesto, em destê xwe deynin ser wîcdanê xwe û xeber bidin


eğri yüz

mehd û mirûzê ne xweş, mehd û mirûzê di hev de


eğriliş

tewîn, xwarbûyîn, xwarovîçobûyîn, weribîn


eğrisi doğrusuna gelmek

Xwedê (jê re) li hev anîn, kapê (yekî) jê re mîr hatin


eğsi

sersot (dar û êzingê ku serê wî şewitandî ye)


eş

jê, tek, ta (tiştê ku ji hev in, weki hev in)

Bu masanın bir eşi bizde de var.

Ayakkabının diğer eşi yok.

Birbirine eş.

hevser, xorente, kulfet, heval (ji bo jin-mêr)

Adam eşinin onu evde beklediğini söylüyordu.

Güvercin eşini arıyor.

hevalzarok, hevalbiçûk, hevalok, hevala zarok, hevalzarû (ji bo ya jinan) , pizdan (ji bo ya pez) , xelêfk (ji bo yaehînê)

Kendine kuvettli bir eş seçti.


eş başkan

heveserok, heveserek, hevalserok, hevalserek (yek ji serokê ku serokatiya heyetekê, civînekê an jî kongreyekê dike)


eş başkanlık

heveserokî, heveserekî, hevalserokî, hevalserekî


eş sesli

hemdeng, hevdeng, homonim (peyvên ku wateyê wan cuda lê teşeyê wan eynî ne, wekî ax (axîn) û ax (xak)


eş tutmak

heval girtin, ji xwe re heval girtin (di leyîstik û meşqan de)


eş yükselti

hevebilindî, îzohîps (cihê ku bilindahiya wan mîna hev e)


eş zaman

hevedem, hevekat, senkron (tiştên ku di heman demi de tevdigere)


eş zamanlı

hevedemî, hevekatî, yekdemîn, senkronîk (bûyerên ku despêkirina wan û kutabûna wan di heman demê de ye)

hemdemî (tiştên ku di heman demi de diqewime)


eşek

ker (ji bo kesê zir, serhişk û bêpîr û şerde)

O eşeğin biri.

kerik (sêpaya ku mirov radibe sêrê û pê dîwar lê dike an jî didû)


eşek arısı

mozeqirtik, zerqetik, zirkêtik, mozeqirt, mozebeş, pîzang, korox, zêkitî, moza keran, Vespa crabro)


eşek başı

Sen eşek başı mısın burada?.


eşek derisi gibi

weki çermê kerê (ji bo çermê pir qalind)

eynî kezeba kerê ye (ji bo kesê nedılşewat)


eşek hoşaftan ne anlar

(eşek suyunu içer tanesini bırakır) qedrê gulê çizane kerbeş divê kerê reş, ker çi zane zehferan çi ye, gula geş dane ber pozê kerê reş


eşek kadar

bi qandî kerekî ye, bi qasî kerekî ye kafalı serker, serê kerê


eşek kulağı kesilmekle küheylân olmaz

kurmê şîrî heta pîrî (tiştê ku ne xwedî wesfekî baş be, mirov çawa bike jî naguhere)


eşek kuyruğu gibi ne uzar ne kısalır

Guhartoyeke eşek kuyruğu gibi ne kısar ne uzar.


eşek olduktan sonra semer vuran çok olur


eşek sıpası

kurîkê kere, kuriyê kerê, dehşikê kerê, dehşê kerê, daşê kerê, cehşê kerê, cehşikê kerê, caşê kerê


eşek sudan gelinceye kadar dövmek

wekî kerê (yek) kutan, heftirka dilê (yekî) danê wekî keran, wisa kutan ku ker cendekê (yekî) nekişîne, golikê reşo te çi xwariye, goliko soro te çi xwariye


eşekten düşmüş karpuza dönmek

heyret lê çêbûn, lê bûn saw û sepet (ji ber tiştekî pir şaşwaz bûn)

wekî ji ser kerê de ketin (ji bo rewşa kesê ku dikeve halekî ne tu hal)


eşekçi

kerajo (kesê ku bi keran bar dikişine an jî mirovan siwarî keran dike û wan diğerine)


eşel mobil

eşelobîl (pîvana dayînaehmiziyê li gorî bilindbûn û daketina nirxêalê ku tê hilbirandin)


eşelek

navik (navika mîna mêweyên bihok, sêv û hermî ku nayê xwarin)


eşelenmek

hatin xepirandin, hatin xepartin, hatin vedan


eşeğe gücü yetmeyip semerini dövmek

bi kerê nikare baz dide kurtan, bi kerê nikare dibeze kurtan, bi kerê nikare diçe kurtan


eşeğinı sağlam kazığa bağlamak

pişta xwe pê girê dan, xwe jê piştrast kirin


eşhas

kes, şexs (ên ku di bûyerekê an jî di berhemeke wêjeyî de cih digirin)


eşik

şemûg, şêmîk, sêlûn, şemûk, derizgeh, şîpane, şîpander, sivder, sevder, derizan, derçik, pêping, derabzûn, derazîng, astane, binderî, derazû

Kapının eşiğine oturmuş yolu gözlüyordu.

Dünya yeni bir ekonomik bunalımın eşiğinde.


eşinmek

pêkolî kirin, erşanî kirin (ku heywan bi lingê xwe erdê dixepirine)


eşit

wekhev, yeksan, hemtaraz, beramber, beranber, hevber (tiştê ku ji aliyê awa, nirx, buût, çendanî û çawaniyê ve mîna hev in)

Bu iki yük eşit.

wekîhev, yeksan (kesên ku ji heman mafan sûdê werdigirin, di heman astî de ne)

Herkes kanun önünde eşittir.


eşit çizgisi

nîşana yeksaniyê, nîşandeka wekheviyê (=)


eşitlemek

beranber kirin, yeksan kirin, wekhev kirin


eşitlik

wekhevî, yeksanî (rewşa wekhevbûna du tişt an jî tiştan)

wekhevî (li ber qanûna wekhevbûna kesan)

wekhevî (nebûna cudahiya di navbera kesan de)


eşiğine yüz sürmek

xwe avêtin tor û bextê (yekî), xwe avêtin ser cila (yekî)


eşiğini aşındırmak

riya mala (yekî) kirin çirik, sola xwe li riyekê qetandin


eşkinsiz

teptepo (hespê ku meşa wî ne xweş û bêdenge ye)


eşkiya

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre eşkıya.


eşkiya gibi

dibêjî qey eşqiya ye, dibêjî qey ê serê çiya ye (ji bo kesê ku reng û rûçikê wî, dilq û qilafetê wî hêwilnak e)


eşkâl

(piraniya şekl e), şekl, teşe, şêwe, kêrsim, dilq


eşlemek

cot kirin, zo kirin (du tiştê ku dirûvê wan bi hev dikeve mirov bîne cem hev)

hevedemî kirin, senkronîze kirin (di sînemayê de pêkanîna pêwendiya di navbera deng û dîmenê de)


eşlemesiz

bêsenkronîze (fîlmê ku senkronizasyona wî xera bûye)


eşlenik

xal, çixêz an jî hejmara ku hemrêjeyî tê de heye


eşlik etmek

Hevaltî pê re kirin, pê re hevaltî kirin, pê re refaqet kirin, dûhatî kirin, li pey çûn (muzîkçêkirina bi solîstek, sazek an jî bi orkestrayekê re)

Soliste ben eşlik ettim.


eşmek

vedan, xepirandin (piçek kolandina xakê)

Değnekle toprağı eşiyordu.

lê kolan, vekolan (ji bo lêkolana tiştekî)

At eşiyor.


eşraf

(piraniya şerîf e) xuyanî, giregir, maqûl, gerd, eşraf (ji bo zengin û kesên xuyanî yên derekê)


eşref

rûmetdar, xweyrûmet, şerefyar, xweşşeref (kesê pir rûmetdar, xweyşeref)


eşsiz

Eşsiz bir güzellik.

Bu kuş eşsiz kaldı.


eşsizlik

bêhempatî, bêhevtayî, bêmanendî, yektayî


faal

çalak, çipik, jêhatî, çeleng, livdar, bitevger

çalak, feal (tiştê ku saz e, di rewşa xebatê de ye)


faaliyette bulunmak

çalakî kirin, fealiyet kirin, pê mijûl bûn, pê bilî bûn

Siyasi partiler sendikal faaliyette bulunmazlar.


fabrikasyon

fabrîkasyon (malê ku li fabrîkayê hatiye çêkirin û hazir e)


fagosit

şanedaqurt, fagosît (şaneya ku dadiqurtîne)


fagot

fagot, bason, borîzan (cureyek amûra muzîkê ya pifdar e)


fahiş

fehş (tiştê ku ne li anegorî dab û nêrîtan e)


fahişe

forq, forqe, tol, cinde, orispî, laşfiroş, fahîşe


fahişelik

forqîtî, tolîtî, cindetî, orispîtî, laşfiroşî, fahîşetî


fahrenhayt

fahrenhayt (cureyek germpîv e ku kelandina avê bi


fahriye

xwepesndan, fexriye (beşa menzûmeyê an jî tevahiya wê ku şairê dîwanê tê de pesnê wesfên xwe didin)


fahrî

Derneğimizin fahrî başkanı.


fahur

pesnok, bixwefexr, jinavaxwetêr (kese ku pir bi xwe fexr dibe û pesnê xwe dide)


faiz

selef, riba, faîz, fayiz (kara pereyê ku bi deyn hatiye dayîn)


faizci

selefdar, selefkar, selefxur, ribaxwer, fayizxur


faizcilik

selefdarî, selefkarî, selefxurî, ribaxwerî, fayizxurî


faka basmak

ketin faqê, ketin dafikê (hatin xapandin, xapîn)


faka bastırmak

xistin (an jî kirin) dafikê, xistin (an jî kirin) faqê


fakirizm

çilekêşî, derwêştiya hindiyan (li gorî felsefeya Hindiyan, kana hemû xerabiyan bedena mirov e, ji lew re divê kuirov eziyetê bide bedena xwe da ku ruh jê xelas bibe ûirov bextewar bibe)


fakirleşmek

xizan bûn, hêjar bûn, kesîb bûn, feqîr bûn


fakirleştirme

xizankirin, hêjarkirin, kesîbkirin, feqîrkirin


fakirleştirmek

xizan kirin, hêjar kirin, kesîb kirin, feqîr kirin


fala bakmak

li falê nihêrtin, fal vekirin, remil avêtin


falakacı

erkedarê feleqeyê, yê ku kesan diavêtin nav feleqeyê


falan aşağı falan yukarı

sibeh û êvar gav û saet li ser zimanê (yekî) bûn, pizrika ser zimanê (yekî) bûn


falan filân

(fistik, feşmekân veya festekiz) filan û bêvan


falanca

Falancaya gittik.

Falanca yerde.

Falanca gün filan.

Falanıncı evin falanıncı katı.


falanj

li hin welata navê saziyên nîv leşkerî û siyasî


falcı

falbaz, faldar, falbêj, falavêj, bextbaz