aç tavuk kendini arpa ambarında sanır

mirişka birçî di xewna xwe de gilgilan (an jî garisan) dibîne, mirişka birçî di xewna xwe de garisan dibîne, tûtika birçî di xewna xwe de gilgilan (an jî garisan) dibîne, mirişka birçî xwe di enbara garis de dibîne, tûtik di xew de gilgilê sor dibînin, weka tûtika birçî di xewna xwe de gilgilan dibîne, xwe di kewara garis û dexlê de dîtin


açan

vekirox (kes an jî tiştê ku karê vekirinê dike)

navê giştî yê lemlateyan ku gûçê davbera hestiyên kapok de vedike


açık alınla

açık alınla bu görevi yerine getirdik


açık bono vermek

i awayekî bêsînor raye/selahiyet dan yekî


açık deniz

deryaya ku bi bejahiyên nêz ve ne dorpêç kirîye, deryaya bêbal û pal


açık düşme

Di gulaşa ku zeytê di xwe didin de, li ser qûnê ketina pêlewan û pejirandina wî ya têkçûnê


açık eksiltme

bi aşkerayî li ser hev kêm kirin (ji bo fiyetxistinê)


açık göz

çavvekirî, kêrhatî, çavbel, çarçav, wurya, çavhilkirî


açık gözlülük

çavvekirîtî, çavbalî, wuryayî, çavhilkiritî


açık hava sineması

sînema an jî tiyatroya ku bi giştî havînê li derve ku çar hawîrdorê wê girtî ye dixebite


açık hece

kîteya vekirî, kîteya ku bi dengdêr diqede


açık kapı politikası

siyaseta ji bo ku bi serbestî malê xerîb bikeve hundirê welet


açık kredi

krediya bêgerew, krêdiya ku banka bêyî bergîdan û kefil mîna îpotekkirina mal an jî mulkekî dide muşteriyê xwe


açık liman

bendera serbest (bendera ku hemû keştî ji aliyê formalîteyê ve bi serbestî dikevinê û jê derten)

bendera vekirî (bendera ku ji şert û mercên hewayê bandordar dibe)


açık mektup

nameya devvekirî, ku zerfa wê pê ve nehatiye zeliqandin

nameya vekirî, ku ji kesê jê re hatiye nivisandin re nayê şandın û bi riya çapemeniyê tê aşkerekirin


açık oturum

civîna aşkera, civîna vekirî, ku her kes dikare lê temaşe bike


açık saçık

tazî îpela, pişêv, şilf tazî, rût û tazî


açık sözlü

gotinlirû, deqerû, rastgo, rastbêj, gewrîrast


açık sözlülük

gotinlirûtî, deqerûtî, rastgotî, rastbêjî, gewrirastî


açık teşekkür

bi riya çapemeniyê ji yekî re spas kirin


açık vermek

kêmanî derketin, hatin û çûyîn hev negirtin


açıklama yapmak

daxuyanî kirin, daxuyanî dan, daxuyandin (çi binivîskî, çi jî bi devkî)


açıklanamaz

Nayê vegotin, nayê îzahkirin (Tişta ku nikare were vegotin, îzahkirin, ravekirin)


açıklık

kırlardaki açıklık


açıklık getirmek

(tiştek) eseyî kirin, aşkere kirin, ron kirin, ronî xistin ser (tiştekî)


açıkta bırakmak

(yek) li rastê hîştin, (yek) li erdê hîştin


açıktan

ji der ve, ji dûr ve (ji bo ji dûrî cihekî)


açıktan açığa

li ber çavan, bi aşkerayî, li rastê, li pêş çav


açıktan kazanmak

bêyî ku ked û sermayeyê kar û qezenc bi dest xistin


açılım

bu ülkenin açılım yapması gerekiyor


açılıp saçılmak

xwe vekirin, xwe ji adet derxistin, ji ola bavê xwe derketin (ji bo jina ku kincê vekirî li xwe dike)


açılmak

kapı açıldı

perdenin rengi açılmış

bêhna (yekî) derketin, rengê (yekî) vebûn, rengê (yekî) vegerîn, muferih bûn

acısı dinince hasta biraz açıldı

bi dûr ketin, jê bi dûr ketin, çûn (ji bo keştiyê)

gemiler denize açıldılar

bêhna (yekî) pê derketin, pê muferih bûn

ne zaman onunla konuşsam açılıyorum

kültür merkezi açıldı

adam fazla açılınca iflas etti

ayakkabısı açıldı

pantolonun dizleri açılmış

vebûn, çûn, belav bûn (jı bo belavbûn û çûna mij, tarî û dû)

sis açıldı

hava açıldı

at yolda açıldı

kadıncağız hiç kimseye açılmıyor

bu kapı bahçeye açılıyor

pê de çûn, ililka binî derxistin (ji bo ketina kitekitên tiştekî)


açımlamak

ravekirin, şîrove kirin, şerh kirin, teşrih kirin


açımlanmak

hatin şîrovekirin, hatin ravekirin, hatin şerhkirin, hatin teşrihkirin


açınmak

şixulîn, lê zêde bûn, inkişaf bûn (ji bo tov û nexweşînan)


açınsamak

istikşaf kirin (ji bo ku taybetiyên deverekê derkevin rastê, lêkolîn û lêgerîn kirin)


açığa vurmak

diyar bûn, kifş bûn, belî bûn (bir şeyi) açığa vurmak=dan der, aşkere kirin, derbirin, xuya kirin


açığa çıkarmak

(yek) ji kar avêtin, (yek) ji kar derxistin


açığa çıkmak

(tiştek) esehî bûn, xuya bûn, rastî derketin meydanê


açış

vekirin (karê vekirin an jî awayê vekirinê)


açış konuşması

axaftina vekirinê, axaftina destpêkirinê, axaftina destpêkê, gotara vekirinê


açkı

di hesinkeriyê de alava ku pê qulikan fireh dikin


açlık grevi

greva birçîbûnê, berxwedana birçîtiyê, xweragirtina birçîbûnê, mangirtin


açlık çekmek

birçibûn kişandin, hêsîrî kişandin (di xizaniyê de bûn, di feqîriyê de bûn)


açlıktan bitkin düşmek

ji birçînan ketin (an jî mirin), ji birçînan ketin (an jî mirin), ji nêzan ketin (an jî mirin), ji nêzan ketin (an jî mirin)


açlıktan gözü kararmak

ji birçînan çavê (yekî) tarî bûn, ji birçînan hişê (yekî) çûn, ji birçînan çavên (yekî) tarî bûn


açlıktan imanı gevremek

ji birçînan îman ji serê (yekî) derketin, ji birçînan (yek) çûn helakê


açlıktan nefesi kokmak

hema li ser lepan bûn, hema lepelep bûn (ji bo rewşa xizanbûnê)


açlıktan ölmek

ji birçînan ketin, ji birçînan mirin, ji nêzan ketin, ji nêzan mirin


açlıktan ölmeyecek kadar

bi qandî ku ji birçînan nemire (ji bo pir hindik xwarina xurek û vexurik

qûtê nemirinê (tiştê ku ji hewcedariyê re hindik e)


açlığını yatıştırmak

berdilê (yekî) girtin, pê qinyat kirin, pê qinyat bûn

açlığımı yatıştırsın diye biraz ekmek yedim


açma

araziyê ku ji daran hatiye xalîkirin, ku berê tevde dar bûye


açmak

kapıyı bana açtılar

vekirin, miçobelo kirin (ji bo vekirina çavan)

vekirin, hilanîn, rakirin, hildan, pas kirin

perdeyi aç

rakirin, hilanîn (ji bo rakirina astengiyê)

vekirin (ji bo tiştên ku hatibin pêçandin, bişkokkirin, nixamtin û hwd)

paketi aç

başını açtılar

vekirin (ji bo qula ku bi qewartin an jî bi kolandinê hatiye çekirin)

boruyu açtılar

anıtın etrafını açmak lazım

kollarını açtı

çıbanı açtılar

düğümü açmak

vekirin (vekirina saziyekê, dem û dezgehekê)

okul açtılar

radyoyu aç biraz türkü dinleyelim

vekirin (ji bo dest bi kirin û firotinê kirin)

tütün piyasasını açtılar

bu boyanın rengini biraz aç

bu reng odayı açtı


açmalık

her cure madeyê ku qîrêj u gemarê ji kine û cilan dibe


açmaz

di setrencê de rewşa neleqandina peyakekî ku şah diparêze

tengî (rewşa ku mirov bi zorekê dikare jê derkeve)

di tulûatê de gotina ku rê dide nukteyan


açtı ağzını yumdu gözünü

agir ji devê (yekî) çûn, agir ji devê (yekî) barîn


açtırmak

açtırma kutuyu söyletme kötüyü


ağ

balık ağı

örümcek ağı

bilgi ağı


ağ atmak

Balık avlamak için denize ağ atmış.


ağ kepçe

sepeteke çemildirêj ku ji toran hatiye honandin û di karê masîgiriyê de tê bikaranîn


ağ kurdu

bertîtik (kurmikê ku pir li darê sêv û încasan dixe) (zoolojî)


ağababa

gava ku zarok gazî bavê xwe yê ku nasnavê (nasnavê) wî axa ye, dikin


ağabey

keko, kek (ji bo giramiyê di nav kesên ku ne birayê hev in jî, tê gotin)


ağaca dayanma kurur, adama dayanma ölür

tiştê ku dest dike dê û bav nake, bi kîrê xwe mîz bike, ne bi yê hevalan (argo)


ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur

aşo tu bi çi digerî bi avê kuro tu li çi digerî li senetê dê û bavê


ağacı kurt, insanı dert yer

dar bi kurman, însan bi derdan dikeve, dar ji kotinê hişk dibe, mirov bi gotinê ji hev diçe, derd însan datîne


ağanın alnı terlemese ırgadın burnu kanamaz

ku xweyê mal zehmetê nebine rencber qet nabîne


ağarma

tavdan, ronîbûn, (dinya) gewrbûn, şefeqdan


ağarmak

tav dan, ronî bûn, (dinya) gewr bûn, şefeq dan

gün ağardı


ağartı

spêle, gewrayî (tiştê ku ji dûrî ve başebaş nayê zanîn bê ew çi ye)

qatix (xurik û vexurikên ku ji şîr çêdibin, wekî mast, penêr, dew)


ağaç ebe gümeci

giyayekî ji familyeya tolikê ye ku telê wî bilind e (Fr lavetêra)


ağaç kurbağası

beqên bejî (ku pişta wan kesk e û telê wan


ağaç olmak

bûn zende, bûn sosret (argo), jı bendê mayinê westayîn


ağaç sansarı

kûzeyê daran, cureyekî kûzeyan e (Martes martes)


ağaç yaş iken eğilir

dar bi terî ditewe, dar bi terî vetê, dar bi terî neyê tewandin bi hişkî dişikê


ağaç çileği

şêmî, tûşêmî


ağaçkakan

kutkutok, darkutik, darkirok, naqor, niqor, tiktikok, berkutok, darnikrok, darkutînek, darniklok, dodo, neqilqes, qîqîk, teqteqok(Picus) (zoolojî)


ağcı

torvan, torevan (ê ku bi tore masiyan digire)


ağdacı

aqitvan (karkere ku ji bo çêkirina kir, şîrînayî û helawc aqit çêdike)


ağdalanmak

reçel ağdalandı


ağdalaşmak

reçel ağdalandı

sohbetleri ağdalaştı


ağdalı

bidobe, tîr, tîrbûyî, dobebûyî, aqitbûyî


ağdalık

tiriyc dims (ku bi tene bi kêrî çêkirina dims tê)


ağdırmak

(lakeland in (ji bo daketina ali yekî teraziye)


ağı gibi

we kî jehr e (ji bo tiştên ku pir diêşîne û tesir dide mirov


ağılamak

axû kirin, jehr kirin, jarandin, jehrdayî kirin, bi jehr xistin, jehr dan (tiştekî an jî yekî)

jehr xistin (tiştekî), jehr tevî (tiştekî) kirin


ağılanmak

bi axû bûn, bi jehrê ketin, bi jehrî bûn


ağılda oğlak doğsa ovada ot biter

Xwedê daye nesîb jî pê re ye, nesîbê her tiştî bi Xwedê ye


ağıllanmak

gov bûn, serê xwe kutan hev, li hev kom bûn, gihiştin hev (ji bo kerî û colên pez)


ağına düşmek

pantolonun ağı


ağınmak

gevizîn, vegevizîn, xwe gevizandin, xwe gevzik kirin


ağır

taş yerinde ağırdır

giran, axgiran, destgiran (kese ku neşipl e)

ağır adam

ağır hediyeler

giran (tiştên ku çapên wan mezin û gir in)

ağır silahlar

ağır iş

ağır hasta

giran, ne xweş (tişte ku behna mirov diçikîne aciz dike)

ağır hava

ağır sözler sarfetme

ağır yürüyüş

ağır bir koku

ağır yemekleri yeme

dışarda ağır bir duman vardı

ağır bir uykuya dalmış

kulakları ağır bir kadındı

dikkat et, onun elleri çok ağırdır


ağır ayak

li rojan, li ser rojan, giran (ji bo jina ducanî ku razana wê hindik maye)


ağır ağır

giran giran, hêdî hêdî, bêyî ku lez bike

ağır ağır bir kilo gelir


ağır basmak

zor dan (yekî), pê dan ser (yekî), pêkutî dan ser (yekî)


ağır gelmek

lê giran hatin, li telê (yekî) ketin, li zora (yekî) çûn, lê zor hatin

bu sözler bana çok ağır geldi

jê re zor hatin, jê re zehmet hatin, jê re giran hatin (ji bo kar)

bu iş ona ağır geldi


ağır hastalık

çocukluğunda ağır hastalıklar geçirmişti


ağır iş

kare giran, kare bitaluke, karên xeternak


ağır işitmek

deng giran çûn (yekî), guhê (yekî) giran bûn, deng neçûn (yekî)


ağır kayıp

zirareke mezin, zirareke giran (di dema erdhej, şer, lehî û tiştên wisa)


ağır kaçmak

gotin lê telê (yekî) ketin, gotin lê giran hatin (bi henekî)

bu söz biraz ağır kaçtı


ağır su

şilemeniya ku dişibe avê û di pîlên atomê de ji bo giraniyê tê bikaranîn


ağır söz

gotina giran (gotina ku li telê mirov dikeve)


ağır çekmek

giran hatin, bi teql bûn, hatin ber kîloyê


ağırdan almak

giran dan ber xwe (ji bo kar ku di wext de naqede)

bêyî dilê xwe kirin, bêyî rezaya dilê xwe kirin (karek, tiştek kirin)


ağırlama

serhawa (meqamê ku gava bûkê derdixin an jî diçin pêşiya wê lê dixin)


ağırlaşmak

gûc hatin, lê giran hatin (ji bo nexweşînê)

giran bûn, (rêçûn) nerm bûn, nermenerm çûn, hêdî [[hêdî çûn

yürüyüşleri ağırlaştı

kadın ağırlaştı, doğurması yakın

giran bûn (ji bo xwarinan ku tehma wan xera dibe)

yaşam şartları gittikçe ağırlaşıyor

giran bûn (ji bo organên bedena mirov ku erka xwe başebaş nikarin bînin cih)


ağırlık basmak

giranî ketin ser (yekî), canê (yekî) giran bûn


ağırlık merkezi

cihê giran, cihê zor, cihê herî zor ê karekî


ağırlık olmak

kimseye ağırlık olmaz


ağırlıklı

ağırlıklı olarak işçi haklarına değineceğiz


ağırlığını koymak

dest avêtin (tiştekî) (ji bo bikaranîna hêz û rayeyê)


ağırsamak

bi ser guhê xwe re avêtin, guh nedan (tiştekî)

ji xwe re kirin bar, ji xwe re bar dîtin, ji xwe re bar hesibandin


ağırşak

kilor, qurs (tiştê ku mîna teker gilover e


ağırşaklanmak

morik ketin (yekî), bişkok ketin (yekî) (gava ku di çaxê balixbûnê de morîk dikevin pêsîrên yekî)


ağıt

zêmar, mersiye, lawika miriyan, lubîn, lubandin

girî, girîna diya bûkê (gava ku keça wê derdixin û bi girin li serê kilam dibêje)


ağıtlama

başiya (yekî) dan gotin (pesindana ji bo kesê mirî)


ağıtçı

zêmarbêj (kesê ku zêmaran bi pereyan dibêje)


ağız alışkanlığı

bu sözü sürekli tekrarlıyorum, ağız alışkanlığı olmuş


ağız aramak

devê (yekî) dan xeberdan, devê (yekî) dan gerandin, gotin ji (yekî) kişandin, hela devê (yekî) kirin (ji bo ku mirov tiştek ji yekî hîn bibe)


ağız ağıza vermek

devê xwe kirin devê hev, dev kirin dev (ji bo awayê axaftina bi pistepist)


ağız birliği

bi devekî, bi yek devî, yekgotin, bi tifaqî


ağız birliği etmek

bi devekî axaftin, bi devekî xeber dan, bi tifaqî xeber dan


ağız burun birbirine karışmak

dev û pozê (yekî) ketin hev, dev û pozê (yekî) tije xwîn bûn

rengê (yekî) li hev ketin, rengê (yekî) li hev qelibîn, sikûmê (yekî) ketin hev, sikûmê (yekî) li hev qelibîn


ağız dalaşı

ağız dalaşlarını seviyordu


ağız dalaşı yapmak

devjenk avêtin hev, bi devjeniyê çûn hev


ağız değiştirmek

gotina xwe qelaptin, dev guhartin, dev lê guhartin


ağız dil vermemek

zimanê (yekî) negerîn, devê (yekî) ketin hev, devê (yekî) negerîn


ağız dolusu

adam ağız dolusu küfür etti


ağız kalabalığı

birebira devê (yekî) (ji bo gotinên ku li hev nanêrin, hev nagirin)


ağız kokusu

derdê (yekî) kişandin, mineta (yekî) kirin ser xwe, mineta (yekî) kişandin


ağız kullanmak

zimanekî lihû (hilû) di devê (yekî) de bûn, zimanê (yekî) xweş bûn, zimanekî xweş di devê (yekî) de bûn


ağız kâhyası

mezinê serê (yekî), amirê serê (yekî), mîrê kêfa (yekî)

sen ağzımın kahyası mısın, ben istediğimi söylerim


ağız tadı

Allah ağız tadını bozmasın


ağız tıkamak

(gotin) di dev de girtin, (gotin) di devê (yekî) de girtin


ağız yaymak

di devê xwe de birin û anîn, mizmizandin


ağız yer, yüz utanır

rû li ber (yekî) çûn erdê, li ber (yekî) rû nedan


ağız ünlüsü

dengdêr (dengen ku bi tena sere xwe dertên)


ağıza alınmaz

nehatin gotin, nayê gotin (ji bo çêr û gotinan)


ağıza düşmek

ketin ser zar û zimanan, li ser zar û zimanan bûn


ağıza tat, boğaza feryat

çav dît, dev nedît (ji bo xwarina hindik ku mirov pê ditamije)


ağızda dağılmak

di dev de helîn (bi gelemperî ji bo tiştên ji hevîr)


ağızda sakız gibi çiğnemek

bu nedir sakız gibi çiğneyip duruyorsun?


ağızdan burun yakın, kardeşten karın yakın

lêv ji diranan peştir in, dan a dev ji devan


ağızdan dolma

tiving û topên ku ji dev de tên tijekirin


ağızlık

taxim, qelûn, tîrik, darik, lûlik, miştik, darcixare, darikê cigareyê (ji bo cigareyê)

cihê dev (cihê amûrên fûyî ku mirov dike devê xwe)

cihê ber dev (di alavên wekî telefonê de beşa ku tê ber dev)


ağış

şiqitîn, daketin (kar an jî awayê şiqitînê, daketinê)

rabûn, hilbûn (ji bo hilm û gulmê û gazan)


ağlama ölü için, ağla diri için

megirîn li ser miriyan li halê xwe bigirîn


ağlamak

av jê hatin (ava ku ji dara tê kesaxtin diherîke)


ağlamak para etmez

êdî girîn pere nake, tu bigirî negirî êdî venagere, berketin beredayî ye


ağlamaklı

kelegirî, kelgirî, kelogirî, giryedar, kenogirî


ağlamaklı olmak

kelegirî bûn, girî ketin çavê (yekî), girîyên (yekî) hatin, kelogirî bûn, kenogirî bûn, pingpingîn, girîna xwe anîn


ağlamayan çocuğa meme vermezler

heta ku sebî negirî dê pesîrê nade devan, heta ku sebî negirî dê pêsîr nadê, ku mirov li xwe negirî kes li mirov nagirî, ku mirov li xwe nepirse kes li mirov napirse


ağlar gözden, sahte sözden kendini sakın


ağlatmak

giriyandin, bi girînî ve kirin, bi girî ve kirin, bi girînî ve xistin


ağma

xuricîn, şiqitîn, dagerîn, daketin, berjêrbûn


ağmak

xuricîn, şiqitîn, dagerîn, daketin, berjêr bûn


ağnam

(piraniya xenam, yanê piraniya pez) qamçûr, baca hejmartinê


ağrıkesen

dermanê) êşbir, êşkuj, analjezik (bijîşkî)


ağrıma

bapêş (nexweşîna ku ji ber qijnîkan li guhanên ajelan dikeve)


ağrına gitmek

li zora (yekî) çûn, pê giran hatin, li telê (yekî) ketin


ağrısı tutmak

birû hatin (yekê) (ji bo jinên ku di ber tengiyê de ne)

kolumun ağrısı tuttu


ağrısız

ağrısız diş çekmek

azıcık aşım ağrısız başım


ağrıtmak

Ji osmanî آغرتمق (ağrıtmak), wekheva ağrı + -t + -mak.


ağustos böceği

temoj, gosan, sîsirk, temîzok, tenbûz, çirçirk (Cicada plebeja) (zoolojî)


ağzı açık kalmak

dev ji hev man, devê (yekî) bihostek ji hev man, devê (yekî) ji hev bûn


ağzı bozuk

devpîs, devlewitî, zimanbigû, devbigû, zimançepel, zimanfiltandî, çêrok, xeberok


ağzı burnu yerinde

dev û pozê (yekî) bi keys e, lihev, lihevhatî


ağzı dili bağlanmak

dev (an jî zar) û zimanê (yekî) hatin girêdan, ji devgerkê ketin, devgerk jê hatin stendin, dev û diranên (yekî) ketin hev


ağzı gevşek

zimanê (yekî) ne di hifza (yekî) de bûn, zimanê (yekî) ne hevalê (yekî) bûn


ağzı kara

peşkreş, bêqidoş (kesê ku hez dikin gotinên nexêrê bidin kesên din)


ağzı kilitli

devgirtî, zimanzêr (ji bo kesên ku zimanên wan di hifza wan de ye gotin û siran nadin der)


ağzı kulaklarına varmak

devê (yekî) çûn pişta guhê (yekî), devê (yekî) çûn paş kerikên (yekî), devê (yekî) gihîştin pelika guhê (yekî) (ji ken û kefan)


ağzı kurumak

ziman pê re hişk bûn, qirika (yekî) pê re qetiyan (zivêrbûna ji ber tekrarkirina mijarekê


ağzı kurusun

bela jê re were, bi ser bela xwe ve be, sosret bê serê (yekî)


ağzı lâf yapmak

mû li zimanê (yekî) ne fetilîn, zimanekî lihû di devê (yekî) de bûn, devê (yekî) xweş bûn


ağzı oynamak

devê (yekî) leqîn (ji bo xwarin xwarinê)


ağzı pek

zimanê (yekî) girtî ye, zimanê (yekî) di hifza (yekî) de ye


ağzı pis

devpîs (ji bo kesê ku çêrkirinê ji xwe re kiriye kurm)


ağzı sulanmak

av ji devan kişiyan, av bi devê (yekî) ketin, av ji devê (yekî) çûn


ağzı teneke kaplı

dibê qey dev pê ve tune (bi henekî, ji bo kesên ku tiştên germ, tûj û tehl dikarin bi hêsanî bixwin, vexwin)


ağzı var, dili yok

dev heye ziman tune, seriyekî bêdeng (ji bo kesên bêdeng û di hedê xwe de)

bêzar û bêziman, dev heye ziman tune (ji bo kesên ku nikarin biaxivin û derdên xwe bibêjin)


ağzı varmamak

söylemeye ağzım varmıyor


ağzı çiriş çanağına dönmek

dev û qirika (yekî) ziwa bûn, dev û qirik lê ziwa bûn


ağzına almamak

hez nekirin navê (yekî) hildan, navê (yekî) hilnedan


ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutar

Guhartoyeke ağzına bir zeytin verir altına tulum tutar.


ağzına bir şey koymamak

tiştek tehm nekirin (ji bo nexwarina xwarinê)


ağzına geleni söylemek

dev ji xwe berdan, çi hate ber dev gotin


ağzına gem vurmak

gem li devê (yekî) xistin, devê (yekî) ji xwe dan birandin


ağzına kilit takmak

qefl avêtin ser devê (yekî), devê (yekî) ji xwe dan birandin


ağzına koymamak

dev pê nekirin (ji bo nexwarina tiştekî)


ağzına sakız olmak

bûn benîştê devê (yekî), (yek) tiştek wekî benîşt cûtin


ağzına sağlık

siheta te xweş be, helal be ji te re, sihetxweş


ağzına tıkamak

kirin devê (yekî), dewisandin devê (yekî), ebandin devê (yekî)


ağzına tükürmek

(yek) kêm xistin, serserî (yek) berî erdê dan


ağzına vur, lokmasını al

berê (yekî) bi ku de bikî nabêje na (ji bo kesên sernerm û dengnekir)


ağzına yakışmamak

bi devê (yekî) neketin, ne liyaqî (yekî) bûn


ağzında bakla ıslanmamak

tir di devê (yekî) de nesekinîn, tirdevkî bûn, zimanê (yekî) ne di hifza (yekî) de bûn


ağzında gevelemek

(tiştek) di devê xwe de birin û anîn, (tiştek) di devê xwe de mizmizandin


ağzında yaş kalmamak

o kadar sana söyledim ki, ağızda yaş kalmadı


ağzından

bu şarkıyı Ali'ni ağzından yazdım


ağzından bal akmak

devo şekir tê de bûn, gotinên xweş ji devê (yekî) derketin


ağzından dirhemle çıkmak

bi zorê gotin ji devê (yekî) derxistin, gotinên (yekî) bi zêran bûn


ağzından düşürmemek

ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê, li ser zimanê (yekî) bûn


ağzından girip burnundan çıkmak

bi lavahiyan bi dora (yekî) ketin (ji bo xapandinê)


ağzından hayır çıkmazsa bari şer söyleme

qenciya te nagihîje me bila xerabiya te jî negihîje me


ağzından kaçırmak

bi devê xwe şihitîn, bi devê xwe şepilîn, ji dev şiqitîn, şihitîn, şepilîn, bi devê xwe nikarin


ağzından lâf almak

gotin ji (yekî) girtin, gotin ji (yekî) kişandin, gotin ji dev derxistin


ağzından yel alsın

devê (yekî) biweşe, zimanê (yekî) biweşe


ağzından çıkanı kulağı duymamak

ca guhê xwe bidê te çi got, niha tu zanî te çi got?, hay ji devê xwe tune bûn


ağzından çıkmak

bir kez ağzımdan çıktı, o fiyata vereceğim


ağzından çıt çıkmamak

negotin televiz, ne hilimîn ne kilimîn , ne gotin him ne gotin gum


ağzını aramak

devê (yekî) dan gerandin, devê (yekî) dan xeberdan, hela devê (yekî) kirin, helek ji devê (yekî) kirin, gotin ji (yekî) kişandin, (yek) leqandin, bi dora (yekî) ketin (ji bo ku mirov tiştek ji yekî hin bibe)


ağzinı açmak

devê xwe li (yekî) vekirin (ji bo berê xwedana yekî)


ağzını açmak

bi navê ketin, dan navê (ji bo gotina gotinên giran)


ağzını açmamak

devê (yekî) ji ser hev ranebûn, devê xwe venekirin


ağzını açtırmak

(yek) bi ger xistin, devê (yekî) vekirin


ağzını açtırmamak

rê (an jî riya axaftinê) nedan (yekî), lê vebûn

Yusuf efendi biçareye ağız açtırmıyordu


ağzını burnunu dağıtmak

dev û pozê (yekî) xistin hev, dev û diranên (yekî) xistin hev, di dev de danîn (yekî), dev û pozê (yekî) tije xwîn kirin


ağzını hayra aç!

devê xwe li xêrê veke, devê xwe ji xêrê re veke! (kendi)


ağzını sıkı tutmak

zimanê xwe di hifza xwe de girtin, zimanê xwe girtin


ağzını sürmemek

deve pe nekirin, devê xwe nedan (tiştekî), dev pê nekirin (an jî nedanê)


ağzını toplamak

li dora devê xwe nihêrtin, asaxa zimanê xwe zanîn


ağzını tutmak

devê xwe dan hev, devê (yekî) pê sekinîn


ağzını yoklamak

devê (yekî) dan xeberdan, devê (yekî) dan gerandin, gotin ji (yekî) kişandin


ağzını öpeyim

mala me bi qurbana vî devê te, siheta te xweş be, devo tu şekir tê de bî


ağzının kaşığı olmak

(tiştek) li gorî (yekî) bûn, (tiştek) tam male (yekî) bûn


ağzının kokusunu çekmek

derdê (yekî) kişandin, mineta (yekî) kirin ser xwe, mineta (yekî) hilanîn, mineta (yekî) kişandin


ağzının payını vermek

heqê (yekî) danê, pûş xistin eyarê (yekî)


ağzının suyu akmak

av ji devê (yekî) kişîn, av bi devê (yekî) ketin


ağzının tadı bozulmak

heyatek ji (yekî) re neman, hizûr ji (yekî) re neman, hizûra (yekî) neman


ağzının tadını bilmek

bi tehma devê xwe zanîn (ji bo fehmkirina ji tiştên xweşik û baş)


ağzıyla kuş tutsa

li hewayê topan bigire jî li esman topan bigire jî

ağzıyla kuş tutsa yaranamıyor


ağzlara sakız olmak

bûn benîştên devan, ketin ser zar û zimanan


aş ocağı

devera ku xwarina pehtî lê li xizan û rebenan tê belavkirin


aş yermek

nebîranî kirin, nîv ronî kirin, ketin berê, magiryanî kirin


aşama sırası

hiyerarşî (her pêpe lûka ji bo tiştên ku ji aliyê girîngî û hêja hiya xwe ve tê)

hiyerarşî (ji bo rewşa otoriteyê ji pileya biçûk heyanî ya bilind)


aşağı

bin, binî, jêr, xwar (ji bo beşa binî ya tiştekî)

kuyunun aşağısı karanlık

binî, jêr, xwar (tiştê ku li gorî tiştekî li jêr e)

aşağı mahalle

kort (ji bo cihê çal û kort a devera pal)

aşağı mal

bir yaşından küçük kuzuları satmayın


aşağı düşmek

üye sayımız on beşten aşağı düştü


aşağı kurtarmaz

bu flyatan aşağı kurtarmaz


aşağı tükürsem sakalım yukarı tükürsem bıyığım

Guhartoyeke aşağı tükürsen sakal yukarı tükürsen bıyık.


aşağı yukarı

hema hema, kêm zêde, gêre vêre, jor û jêr, jorejêr


aşağıdan almak

(bi zimanê xweş, bi nermikayî) bi dora (yekî) ketin


aşağılamak

malımızı aşağılama

yazık değil mi, niye adamı aşağıladın?


aşağılı yukarılı

bu evi aşağılı yukarılı kiraya veriyorlar


aşağılık

aşağılık adam


aşağılık duygusu

xwekêmdîtinî, girêcan,aloziya xoretiyê,xwe xore dîtin


aşağıya doğru

aşağıya doğru inmek


aşevi

aşxane (devera ku lê bêpere xwarinê li xizan û rebenan tê belavkirin)

aşxane, devera ku li tekya yan xwarin lê tê çêkirin aşhane çêstxane, aşxane


aşı

arang, kutan, vaksîn, perpûn, parza, fitrûne, (ji bo dermankirina mirovan)

taman, patrome, mutirbe, lûl (ji bo tamandina riwekan)


aşı olmak

hatin tamandin, hatin pat romekirin, hatin lûlkirin


aşı vurmak

derzî lê xistin, derzî kirin, parza kirin, perpûn kirin


aşık

aşkî, aşkiya xaniyan (kêranê dirêj û stûr)

bengî, bengîn, dilketî, dilikî, dildar, aşiq, eşqbaz (dilikîbûna ji tiştekî re)

mesleğine âşık biri

bu çocuk âşık, çünkü kızı çok seviyor


aşık olmak

bengî bûn, dilikî bûn, dil girtin, aşiq bûn, dildarî bûn


aşikar

aşîkar, aşkere, vedîyar, dîyar, penî, pendî


aşıklık

bengîtî, dilikîbûn, dildarî, dilikîbûn, aşiqî, eşqbazî


aşıklısı

ben bû işin âşıklısı değilim


aşıktaş

hembengî (dildarê hev, ji jin û mêr yê bengî)


aşılama

derzîkirin, parzakirin, perpûnkirin, fitrûm

dara tamandî, dara lûlkirî, dara deqdayî, dara patromekirî (ji bo daren ku nû hatine tamandin)

aşılama su

aşılama ağaç


aşılamak

tamandin, lûl kirin, helpaçandin, deq dan, deqandin, patrome kirin, tam dan

nexweşîna xwe derbasî (yekî) kirin, nexweşîna xwe dan (yekî)

niçilandin, telkîn kirin, fikren xwe kirin serê (yekî)

düşüncelerini ona da aşılamaya çalıştı

sarogermo kirin, tînegermî kirin, şîregermî kirin


aşılanmak

hatin derzîkirin, hatin parzakirin, hatin perpûnkirin

hatin tamandin, hatin deqdan, hatin patromekirin, hatin deqandin

hatin sarogermokirin, hatin tînegermîkirin


aşılatmak

dan derzîkirin, dan parzakirin, dan perpûnkirin

dan tamandin, dan patromekirin, dan lûlkirin, dan deqdan


aşılı

tamandî, lûlkirî, patromekirî, deqdayî, deqandî (ji bo riweka ku hatiye tamandin)


aşım

fehl, fehlxwarin (ji bo fehlxwarina mehînan ji hespan, fehlxwarina mehînêji kerî)

gadan (ji bo gaxwarina çêlekan ji gayan)

beranxwarin, avêtin ber beran (ji bo beranxwarina niihê ji beran)

nê rîxwarin (nêrî xwarina bizinê ji nêri)


aşındırma

maşandin, mehandin, mehitandin, mehûkirin, mefandin, nihandin


aşındırmak

maşandin, mehandin, mehitandin, xurbejandin, mehûkirin, mefandin, nihandin


aşınma

maşîn, mehîn, mehitîn, mehtbûn, xurbejîn


aşınmak

maşîn, mehîn, mehitîn, meht bûn, xurbejîn

elbisesi aşınmış

pantolonun dizleri aşınmış

desterenin dişleri aşınmış


aşır

di dema ayîna dînî an jî piştî nimêja cemaetê, xwendina beşa Quranê ya deh ayetî


aşiretçilik

êlparêzî, eşîrparêzî, eşîretgirî, êlperestî


aşırı uç

milên tundraw (di warê siyasetê de milên tundraw ên çepgir û rastgir)


aşırılmak

jê hatin buhartin, jê hatin rawirandin, jê hatin derbaskirin


aşırmak

jê buhartin, jê derbas kirin(bi taybetî cihekî an tiştekî bilind)

eşyaları yangından bostana aşırdılar

jê girtin, jê dizîn (ji bo wê jeyê, gava ku kesek bi awayekî veşarî ji berhema yekî parçeyan didize)


aşısız

derzînekirî, parzanekirî, perpûnkirî (bijîşkî)

netamandî, nelûlkirî, nepatromekirî (ji bo riwekan)


aşk

beng, vînbazî, dildarî, evîn, eşq, aşq,eşqbazî,


aşk acısı

Êşa evînê Qehra evînê Jana evînê Êşa eşqê


aşk olsun

helal be (ji te re), ev ji bo gazinkirinê jî tê bikaranîn


aşk yapmak

bi hev re razan, bi hev re raketin (ji bo jin û mêr)


aşkımsın

Tu evîna min î Tu yara min î Tu evîndara min î Tu dildara min î


aşkın

yaşı elliyi aşkındı

beş bini aşkın


aşkın gözü kördür

aşiqê çavê beqê bûn, ev eynî kesê ku aşiqê sila sergînê bûye, heft salan kiriye paşila xwe


aşlık

qût, dan û dûn (ji bo xurekên ku tên hilanîn)


aşma

bihartin, rawirandin, rawirtin, bihortin, qulibîn, qelibîn


aşmak

bihartin, derbas bûn, rawirandin, rawirtin, bihortin, qelibîn, qulibîn, hilbûn, dan ser (yekî), bi ser (yekî) ketin

dağı aştılar

babasını aşmış

boyu benim boyumu aşıyor

yaşı yirmiyi aşmış


aştırmak

jê dan derbas kirin, dan rawirtin, dan bihartin, dan rawirandin


aşurelik

tiştên eşûranê (tiştên ku di çêkirina eşûranê de tê bikaranîn)


aşçı

pêjer, aşpêj, nanpêj, xurekpêj, xwarinpêj


aşçıbaşı

aşpêj, kevanî (ji bo kesê ku li malê an jî li aşxaneyê xwarinê çêdike)


aşçılık

pêjerî, aşpêjî, nanpêjî, xurekpêjî, xwarinpêjî

aşpêjî, nanpêjî (ji bo pîşeya nanpêjiyê)


baba

bav, bab (ji bo zilamê ku zarokê wî çêbûye)

Evlendikten iki yıl sonra baba oldu.

bav (li gorî zarokekî mêrê ku bûye sedemê çêbûna wî/wê)

Türk ananın ve babanın çocuğu Türk'tür.

baba (di hin terîqetan de serekê tekyayê)

Bektaşi babası

baba (ji bo serekê çeteya ku qaçaxiya çek, narkotik û tiştên nelirê dike)

mafya babası

danêr, hîmdar, bav (di maneya pêşeng û damezrenerê tiştekî de)

Herodotos tarihin babasıdır.

singê sertopikî (ji bo lêpêçana kindir û xelatan) der

bav (kesê ku feydeya wî gihîştiye welatekî an jî civatekî)

fakir fukara babası


baba adam

mirovê dilrehm (ji bo kesê navsere, kamil û birehm)


baba bucağı

mal û milkê bav û kalan (ku ji wan maye)


baba erik yer, oğlunun dişi kamışır

Guhartoyeke baba koruk yer, oğlunun dişi kamışır.


babaevi

warê (xaniyê an jî ûrta) bav û kalan, mala bavê, balîg


baba koruk yer, oğlunun dişi kamışır

meke li kesan wê bê serê pisan neyê serê pisan dê bê serê pisê pisan


baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş


babacıl

miriyê bav (kesê ku pir ji bavê xwe hez dike)


babadan babaya

ji bavê xwe heta kalikên xwe ve, ji zuretê, ji sulaleyê


babadan oğula

bunlar babadan oğula doktordurlar


babaköş

cureyekî gumgumokan e ku piyên wê nîn in û bi kurmikan xwe xwedî dike (Anguis fragilis)


babalanmak

hêrs bûn, hêrsa (yekî) pê girtin, rabûn ser tetikan, hêrsa (yekî) hatinê

xwe gij kirin, xwe gijomijo kirin (argo)


babaları üstünde olmak

hêrsa (yekî) pê girtin, hêrsa (yekî) rabûn


babalık

baviko (ji bo kesê kal, dema gazîkirinê)


babam!

sen bildiğini söyle babam

git babam git, yol bitmiyor


babamın adı hıdır, elimden gelen budur

Guhartoyeke babamın adı hıdır elimden gelen budur.


baban öle

tu kur bî bi bavê xwe de (jin ji hev re dibêjin)


babasının oğlu

kurebav, helal kurê wî bavî ye, helal li wî bavî çûye, helal bavê xwe ye, kurê wî bavî ye


babasının çiftliği

tu dibêjî qey cotgeha bavê wî ye, tu dibêjî qey malê bavê wî ye


babaî

Babayî, Babaî (kesê ji mezhebe Babayiyan)


babaîlik

Babayîtî (mezhebê ku di sedsala XIII de ji aliyê Baba îsheq ve hatiye damezirandin)


babıâli

Babêalî (avahiya ku di dema împeretoriya Osmanî de serokwezîrtî, wezareta karê hundirîn, wezareta karê derveyî û şûraya dewletê tê de bû)

Babêalî (li Stenbolê çapemeniya li dora vê avahiyê)


babîlik

Babîtî (doktrîna dînî ya ku di sedsala XIX de li îranê Ali muhemmed Bab hîmê wê daniye)


baca

dûkêl kêş, kulek, dûkêş, rojing, kolmêşk, rojîn

şömine bacası

fame (qula ku di selep û lexeman de vedikin da ku hewa bide û bistîne)


bacak

çîm, çîmik, çîp, çêq, çîq, çaq, çêx, pîjaq, paq, baq, pîjaq, kap, pêq, qor, pîq, qît, şek, teşk, taşk (ji bo ji ber navranê heta binê pê)

masanın bacağı


bacak bacak üstüne atmak

pê avêtin ser pê, ling avêtin ser ling, çîmên xwe avêtin ser hev


bacak kadar boyu var türlü türlü huyu var

tu li telê (wî) binêre, tu li kurm û tebîetê (wî) binêre (ji bo kesê biçûk ku kurm û xûyên cure cure hilaniye)


bacakları kopmak

piyên (yekî) jê de ketin, çîmê (yekî)jê weşîn, piyên (yekî) jê weşîn, ji piyên xwe de ketin, ji piyan de ketin, lingê (yekî) jê weşîn, lingê (yekî) jê de ketin (ji bo pir rehtbûnê)


bacakları tutamamak

piyên (yekî) (ew) ranegirtin, piyên (yekî) pê re nehatin, lingê (yekî) pê re nehatin


bacaklarını uzatmak

çîmên xwe dirêj kirin, ling (an jî piyhen) xwe dirêj kirin


bacaklı

biçîm, bipaq, biçîp, bipê, biçêq, bipîjaq


bacaksız

qanos (ji bo zarokên ku dest diavêjin kar û barê ne li gora jî û temenên xwe)


bacanak

hevling, hîwer, hevçeng, hevbûk, hevzava, bacenax


bacanaklık

hevlingî, hîwerî, hevçengî, hevbûkî, bacenaxî


bacası tütmek

dû ji kuleka (yekî) kişîn, dû di kuleka (yekî) de çûn, îdareya roj bi rojê kirin (ji bo malbateke ku bi zorekê debara xwe dike)


bacası tütmez olmak

dû di kuleka (yekî) de neçûn, dû ji kuleka (yekî) nekişîn


bacağı kadar

pizikek, heye çar tilî, bi qasî bihost û nîvekî

bacak kadar çocuk


bacı

qerwaşa pîr ku ji demeke zû ve di nav malê de xebitiye (ev nasnava hanê bi piranî ji bo qerwaşên reşik tê bikaranîn)


badana etmek

(xanî) spî kirin, (xanî) şerbet kirin, şêl kirin, badena kirin


badanalama

şêlkirin, spîkirin, badenakirin, şerbetkirin


badanalamak

şêl kirin, spî kirin, badena kirin, şerbet kirin


badanalanmak

hatin şêlkirin, hatin spîkirin, hatin badenakirin, hatin şerbetkirin


badanalatmak

dan şêlkirin, dan spîkirin, dan badenakirin, dan şerbetkirin


badanalı

şêlkirî, spîkirî, badenakirî, şerbetkirî

xwehesikandî (jina ku zêde podra û boyax di rûyê xwe daye)


badanasız

spînekirî, bêspîkirin, bêbadena, badenanekirî, şerbetnekirî

bêspîkirin, badenenekirî (ê ku badenaya wê xera bûye)


badas

binbêder, kozere (teneyê tevî ka û xweliyê ku piştî rakirina bênderê maye)


badem ezmesi

şekirê behîvan (cureyek şekir e ku ji kakilê behîvan tê çêkirin)


badem gibi

xiyara şidandî, xiyara teze (xiyarê teze û gava tê xwarin xirpînî jê tê)


badem kürk

kurkê ku tenê ji postê piyên rûvî tê çêkirin


badi badi yürümek

meşwerdekî çûn, wekî werdekan bi rê de çûn


badik

werdek, zelût (rewşa çûçik û çêlikên mîna werdek û kevokan ku hîna nû ji hêkê derketine)


badiklenmek

bi meşwerdekî çûn, wekî werdekan meşîn, bi meşê bi rê de çûn


badıç

baqil, pêçik (ji bo qaçilê lowik, fasûlî yên mîna wan)


bahane aramak

li mehniyan (mehneyan) gerîn, mehnî kirin, li hêncetan gerîn, li bahaneyan gerîn, rakotî kirin


bahane bulmak

jê re li mehneyan gerîn, jê re li hêncetan gerîn, jê re li bahaneyan gerîn


bahane etmek

kirin mehne, kirin hêncet, kirin bahane, mehne lê girtin


bahanesi üstünde olmak

li bar bûn, li mehneyan bûn, li hincetan bûn, li ber mehniyan bûn, li hincêtan bûn


baharı başına vurmak

wekî conegayê kel lê bûn bihar, hilê (yekî) rabûn


bahariye

bahariye (qesîdeya ku di edebiyata dîwanê ya Osmanî de bi şayes (teswîra) biharê dest pê dike)


bahaîlik

Bahaîtî (olek e ku ji Babaîtiyê zêde bûye, ji bilî îranê li Ewrûpa û Amerîkayê belav bûye)


bahis açmak

jê hatin behs kirin, jê hatin qalkirin, jê hatin çêlîkirin, behs jê hatin kirin


bahis tutuşmak

bi hev re şert girtin, bi hev re ketin şertê


bahname

berhema ku tê de wêneyên vekirî û nivîsên cinsî hene


bahtı bağlı olmak

bextê (yekî) girtî bûn, bext û talihê (yekî) hatin girtin

bextê (wê) girtî bûn (ji bo keçên xama ku hatiye zewacê lê kesê ku bê wê bixwazin nîn in)


bahtsızlık

bextbireşî, bextreşî, bêtalihî, dilneşadî


bahçe kekiği

çeşîdekî catiriyê ye ku jê esans jî tê çêkirin


bahçeci

bexçevan (kesê ku debara xwe bi xwedîkirina zebze, gul û daran dike)


bak bak!

bak bak neler olmuş da haberimiz yok


bakakalmak

lê man heyîrîn, lê zik bûn, lê zûr bûn, zûrbûn lê nihêrtin, lê bûn heyret, ji xwe re şaş man, ecêba (yekî) jê re çêbûn


bakalım

(bakayım) ez lê binêrim, ca ez lê binêrim

sonra bakalım, ilçeye araba var mı?


bakar mısınız!

ca li min binêre, ca bala xwe bide min (baneşana denglêkirinê)


bakara

di leystika îskambîlê de navê cureyeke leystikê ye


bakarak

sen onlara bakarak daha iyisin


bakarsın

evde tedarikli olmak lazım, bakarsın misafir gelir


bakaya

baqaye; kesê ku dema leşkeriya wî hatiye lê neçûye leşkeriyê

baca ku di sala xwe de nehatiye berhevkirin ab


bakım yapmak

xweyî kirin, guh danê, muqayetî lê kirin

bahçeye bakım yapılmamış

hastaya iyi bakın

bölgeye bakım yapılmamış


bakımcı

xwedîker, lêxweytîker (kesê ku karê lêxweytiyê dike)


bakımını yapmak

xweyî kirin, lê xweytî kirin, guh dan ()


bakımlı

xwedîkirî, xweyîkirî, xweytîkirî, dêhndayî


bakımsız

nexwedîkirî, nexweykirî, dêhnnedayî, bêxwedî, bêxweyî


bakımsızlık

bu bakımsızlık içinde çocuğun iyi olacağı şüpheli


bakıncak

tüfeğin bakıncağı


bakındı

bakındı şu çocuklara


bakınmak

şaşkın gözlerle çevresine bakındı


bakır çalığı

zincar (tiştê ji ber xwêya sifir jehrdar bûye)

rengê zincarê (hêşînê ku dirûvê rengê kesk lê dikeve)


bakırlaşmak

jincarî bûn (ji bo tiştê ku renge jincarê lê dikeve)


bakışım

hevkirî, hevhatî (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statû û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye)


bakışma

pevnêrîn, pevmêzîn, pevnihêrtin, pevfedkirin, pevmêzekirin


bakkam

beqem (Haematoxylon campechianum) (botanîk)


bakla kadar

wekî beqekî, bi qasî beqekî (ji bo gir û mezinbûna spî, keç û tiştên wisa tê gotin)


baklava börek

eynî dewet e (gava karekî mirov li karekî din qiyas bike ku kirina wî kari ji karê din xweştir be, tê gotin)

beqlewa be jî (xwarin bê berê yekî û ew jî gava têr be, dibêje)


baklava dilimi

baklava dilimi şeklinde


baklavalık

ê beqleweyan (tiştê ku di çêkirina beqlewayê de tê bikaranîn, an jî tiştê ku ji bo çêkirina beqlewayê bi kêr tê)


baklayı ağzından çıkarmak

hew hemilandin (tiştekî ku nedabe gotinê, lê ji ber ku hew xwe ragire bibêje)

gotin ji devê (yekî) derketin, ji devê xwe gotin derxistin (ji bo derbirina gotineke ku ji ber fikarekirinê nedihate gotin)

bırak öyle konuşmayı çıkar ağzından baklayı


bakma

nêrîn, nihêrin, nihêrtin, mêzîn, mêzekirin, fedkirin, feyîn, eyişandin


baksana!

ca binêrel ca binêrin (ji bo denglêkirinê)

bala xwe bidê!, dêhna xwe bidê! lê binêre!

baksana akşam oluyor


baktıkça alır

tu çiqas lê dinêri hê bi xweşikiya wê dihesî


baktırmak

dan nihêrtin, dan mêzandin, dan mêzekirin, dan fedkirandin, lê dan nihêrtin, lê dan mêzandin


bal alacak çiçeği bilmek

derba nişterê dîtin û çeq û lêxistin (ji bo kesê ku zane beıjewendiya wî li ku ye)


bal arısı

mêşhingiv, heng, moza hingiv (Apis melifica)


bal demekle ağız tatlanmaz

bi sozdanê tişt çênabe (kirinek ji hezar gotinî çêtir e)


bal dök de yala!

tu rûn birêjî rûn tê hilanîn! (ji bo cihekî têr paqij tê gotin)


bal gibi

eynî (an jî wekî) hingiv e (ji bo tiştên ku pir şîrîn e tê gotin)

jê re şik nîn e, bêşik, bêguman, wisa xweş

bal gibi de bu iş olur


bal gümeci

cureyek kêlên kurîşkî ku dişibe nanikê şana hingiv


bal kabağı

kundirê qijik, kundirê mîranî, kundirê şîrîn, kundirê qerewe, kulindê mîran, kundirê şamî (Cucurbita moschata)

lâf söyledi bal kabağı


bal mumu

şima, mûm, mûmê hingiv, şema (ji bo şimaya ji hingiv)

şima (şimaya ku di pîşesaziyê de tê bikaranîn û ku sûn'î ye)


bal mumu macunu

mecûna şimayê (ku di xiratiyê de tê bikaranîn)


bal rengi

hingivî, rengê zerê qehweyî, rengê hingivê makan


bal sağmak

hingiv derxistin (ji kewara mêşan hingiv derxistin)


balaban

kes an jî zarokê) liserxwe, qelew, şîşman

kuşu çûkeke gir a ku li avzêmka dijî, goştê wê bibez û xwarina wê giran e (Botaurus)


balama

gotina ku di leystikên wekî karagöz û matîz de ji tîpên welatên biyan re tê gotin


balast

xurdik, rişte (kevirên hûrik ên li riya trênê werdikin)


balat

balad (di serdema Navîn de cureyeke helbesta Rojavahî, ku ji sê benda tê pê)

balad (cureyek strana ku li Rojava bi hinek reqsan tê strîn)


balcı

hingivkir, kiroxê hingiv (kesê ku hingiv dikire)

xweykerê mêşan (kesê ku mêşên hingiv xwedî dike û ji wan hingiv bi dest dixe)


baldıran

zirgêjnok, giyajehrk (Conium maculatum) (botanîk)

zirgêjnok, giyajehrk (jehra ku ji vî giyayî tê derxistin)


baldıran şerbeti

ked û heda ku bi zehmetî hatiye bidestxistin


baldırı çıplak

çîmrût, çaqrût, rantazî, teşkrût, kaprût, ebeboz, pêxwas


baldırsokan

cureyek mêşan e ku li xwînê dimije û ji bo tenduristiya ajelan xeternak e (Stomaxys calcitrans)


baldız

dişk, jinxweh, xwehjin, xwişkjin (baldûz, baltûz)


balerin

balerîn (hunermenda jin an jî keç a ku baleyê dike)


balgam çatmak

leke lê xistin (ji bo lekedarkirina kirina karekî an jî dabaşekê)


balık baştan kokar

xeta xwar ji gayê pîr e, masî ji serê xwe genî dibe, av di serê kaniyê de şolî dibe, av di serê kaniyê de şêlo dibe, ava şêlî di cihikan de zelal nabe


balık eti

(balık etinden) tevkutayî (ne qelew û ne jî jar)


balık gözü

ji bo qeytan di sol û pêlavan de qulpa ku ji hesin û hestî hatiye çêkirin


balık istifi

wekî hewma masiyan (ku mirov di cihekî de pir in û bi hev ve zeliqandî ne)


balık kartalı

cureyek teyrê dirende ku lu dora avan dijî, xwe bi masiyan xwedî dike û xetên spî û qehweyî tê de hene (Pandion haliaetus)


balık kavağa çıkınca

roja nehşemê (bi henekî, ji bo tiştê ku çêbûna wî ne gengaz e tê gotin)


balık nefesi

cureyek rûnê ku ji serê balîna tê derxistin û di madeyên kozmetîk û mûmên bixeml de tê bikaranîn


balık sırtı

li sirta masî (li ser pot û pertalan nîgareyê ku di teşeya dasiyê masiyê de ye)

çeşîdekî sukrê avê ye da ku av li vî alî û li wî alî here


balık tabağı

teyfika masiyan, lengeriya masiyan (ku masiyan dixinê)


balık tutkalı

cureyek zemqa ku ji bermayên pîşesaziya masiyan tê çêkirin


balık yağı

donê masiyan (yê ku ji masiyê bi navê morîna tê derxistin û di hekîmtiyê de ji bo rêlibergirtina jar û lewazbûnê tê bikaranîn) ;; bnr balık yağı


balıklama

li serserkî (ji bo karekî, ji bo rewşekê, ku mirov nizane encama wê çi ye û xwe liserserkî lê xistin)

meselenin ne olduğunu bilmeden balıklama atlama


balıkçı

masîgir, masîvan (tiştê ku xweserî masîgir û masîvanan e)


balıkçı kazağı

cureyek qazaxê ku beşa stû tê hata ber çeneyê û lê tê qelaptin


balıkçı yaka

kincên wekî gomlek û blûz ku berstûkên wan gilover e


balıkçıl

şaqavî, masîxwer (ê ku masiyan dixwe, xwe bi masiyan xwedî dike)


baliğ olmak

borç yirmi milyona

balix bûn, herzekar bûn balina neheng, hût, hûf


balkanbal kelebeği

celebek mînmînika ku zirar û ziyanê dide kewara mêşan (Balleria melIonella)


balkanlı

Balkanî (kesê ku ji Balkanan e, tiştê ku xweserî Balkanan e)


ballandırmak

konuşurken öyle ballandırıyor ki, imrenmek elde değil


ballanma

şîrînbûn, hingivbûn (ji bo têr şîrînbûn û gihîştina mêweyan)


ballanmak

elbiselerim ballanmış

kaysılar iyice ballanmış


ballı baba

gezika derewîn, hingivîn, gula hingivîn (Lamiumalbum) (botanîk)


ballı börekli olmak

kerekî bi kurtan di nav wan re derbas nebûn, canêcanê bûn (ji bo kesên ku xweş li hev dikin)


baloncuk

belboq, ciqciqok, peqik, peqok, belbelîzk


balotaj

di hilbijartinekê de endamên ku rayên hewcekirî nestendine û ji ber vê yekê jî bêencambûna hilbijartinê


baloz

devera bi reqs û araq ku keştîvan û karker diçinê


balsam

mestekî (curcyeke mestekî ku ji dara tê derxistin û di çêkirina parfûm û dermanan de tê bikaranîn)


balta değmemiş

cihê dehl û dêş, şewl û şafir (daristan an jî dehla ku dar û berên wê di hev de ne û gur e)


balta olmak

pêşkarî (yekî) bûn, raselatî (yekî) bûn, museletî ser serê (yekî) bûn (argo)


baltacı

bivirdar, teberdar (di dema Osmaniyan de erkedarê ku di çaxê seferan de di nav dar û deviyan de rê vedikir, konan vedigirt û hildianî, bar bardikir û radikir)


baltalık

satar, hemî (herêma daristanê an jî dehlê ya ku ji bo gundiyan hatiye terxankirin, ji bo pêwistiya wan a êzingan)


baltası kütükten çıkmak

derketin firehiyê, ji tengasiyê derketin


balya

ding, şelig, balî (ji bo male bazirganiyê ku bi çember an jî têlê hatiye girêdan)


balyemez

topa ji simê zer, navçap, menzîldirêj ku berê di şerê deryayê de dihate xebitandin


balyos

peyamber (di dema Osmaniyan de navê ku li qasidê Freng û bi taybetî jî li yê Venedîkan dihate kirin)


balçık

teniya bidon (kesê ku dijwariyê derdixe)

derem, erda derem (axa reş a ku av tê de naçe xwarê)

ritam, bekre, remî, lewe, lostik, reşik, çirav, gilk


balçık hurması

xurme an jî hêjîra ku li ser tiştekî tê hişkirin


balçıklı

biritam, bireml, bibekre, bilewe, bilostik, bireşik


bam teli

têla bemê (di sazan de jiya ku dengê stûr jê derdikeve)


bambu

hezaren, arc, bambû (cureyek qamîş e ku telê wê hetanî

metroyan radibe) (Bambusa vulgaris) (botanîk)

hezaren, bambû (tiştê ku ji bambûyê hatiye çêkirin)


bambul

kêzikek e ku di dema kurmiktiya xwe de qirnê ziyanan (debrê) û di çaxê mezinbûna xwe de jî pelê wan dikurisîne (Anisoplia austrica)


bamya

bamî, bamye (Hibiscus esculentus) (botanîk)

bamî, bamye (berê vê riwekê ku hem bi tezetî û hem jî dikare bi hişkkirin û paşê bê xwarin)


bana da demesinler

bila ez kurê (qîza) çi bim, bila navê ne li ser min be, bila ez ne ji bavê xwe bim

bu yaptığını babana söylemesem, bana da adam demesinler


bana dokunmayan yılan bin yıl yaşasın

tiştê ku zirara wî ji min re tune be eleqeya min çi jê ye, çi min jê ye


bana mısın dememek

iki paket sigara içtim bana mısın demedi


banak

bir banak ekmek


bandıra

bandira (alaya ku dide nîşan dan keştî aîdî kîjan dewletî ye)

Fransız bandırası


bangır bangır bağırmak

bi dengê bilind qîr kirin, bi dengê bilind dan qîran


bangırdama

borînîkirin, berînîkirin, qîrinîkirin, boreborkirin, qîrewîrkirin


bangırdamak

kirin borînî, kirin borebor, kirin qîrinî, kirin qîrewîr, kirin berînî, kirin barebar


banka

banka (saziya ku bi çalakiyên abori bilî dibe)

banka (cihê ku lê muemeleyên bankavaniyê tê kirin)


bankacı

bankavan, bankgêr (ji bo kesê ku li bankayê erkedar e an jî kesê ku bi muemeleyên bankavaniyê bilî dibe)


bankacılık

bankavanî, bankgêrî (ji bo karê kirina muemeleyên bankavaniyê)


banko

banko (pereyê ku di leystikên şans û talih de ji layê kesê ku leystikê bi rê ve dibe, hatiye danîn)

banko (gava banko, wekî baneşan tê gotin, dide nîşan ku ew dixwaze li ser hemû pereyê li rastê bileyîze)


banlamak

kirin berînî, kirin qîrînî, kirin borînî


banliyö

berbajêr, guhê bajêr, perê bajêr, banliyo


banliyö treni

trena banliyo, trena berbajar (trena ku di navbera bajar û berbajar de dişixule)


banmak

reçele ekmeğimi banar yerim


bant

band (şirîta dermankirî ya ji bo birînê)


banttan vermek

ji bantê weşandin (weşandina deng û dîmenan di radyo an jî televizyonê de, ku berê hatiye amadekirin)


bap

di rêzimana Erebî de ji cureyên raderê her hebek


bar bar

bar bar bağırıyordu


bar bağlamak

deleme girtin, qirêj girtin, gemar girtin, zengarî bûn, tebeqî bûn


baraj ateşi

remîkirina gur, bi awayekî tund lê reşandin


barajı aşmak

ji bendê derbas kirin, ji barajê derbas kirin


barata

barata (serpoşekî ji kulavê sor ku serî bi dûçik e)

barata (serpoş an jî kulehê ku doktorên zanistê û kardinal didin serê xwe)


baratarya

baratarya (ziyana ku kaptanê keştiyê bi zanebûn digihîne xwediyê keştiyê û pişkdariya sîgortayê)


barbakan

çeşîdekî şivakê ku di dîwarên kelan de hatiye vekirin, da ku tîrkêş tê de tîran biavêjin neyarên ku cerd û êriş tinin ser kelê


barbarizm

barbarîzm (şaşitiya mezin a ku di peyvekê de ji aliyê fonetîk û morfolojîk ve tê kirin)


barbut

barbût (cureyek leystika xumarê ku bi zaran tê leyistin)


bardak

piyan, qedeh, îskan, istekan, stekan (derdana ji cam)

pîvan, istekan (mêjera ku piyanek hiltîne)

bir bardak toz şeker verebilir misin?


bardaktan boşanırcasına yağmak

wekî devê meşkê baran hatin xwarê, xulexula baranê bûn, te digot qey esman qul bûye û baran dibare


bardağı taşıran damla

dilopa eniyê (ji bo lebat û tevgera ku hêrsa mirov radike)


barem

barem (liste û sîstema mehaniya karinende dewletê ku li gorî rade û yekime te amadekirin)


barındırma

hewandin, vehewandin, hewirandin, êwirandin, êwirkirin, stirandin, penihandin


barındırmak

hewandin, vehewandin, hêwirandin, êwirandin, stirandin, penihandin, êwir kirin, hemilandin


barınma

hewîn, vehewîn, hêwirîn, êwirîn, êwirbûn, sitirîn, starbûn, penihîn


barınmak

hewîn, vehewîn, hewirîn, ewirîn, êwir bûn, stirîn, star bûn, penihîn

koca memlekette barınacak yer bulamadılar

doğru dürüst hiç bir işte barınmadı


bariton

barîton (denge meran ê di navbera tenor û bas de)

barîton (cureyek amûra ku bi devan tê jendin û dengeki di navbera basso û alto de jê derdikeve)


barış

barış içinde yaşıyoruz


barışık

aştbûyî, lihevkirî, lihevhatî, lêkhatî, lihev

biz barışığız


barışma

lihevaşbûn, lihevhatin, lêkhatin, selihîn


barışmak

li hev aş bûn, li hev aşt bûn, li êk hatin, lek hatin, selihîn


barıştırma

lihevanîn, pevanîn, lêkanîn, lihevaşkirin, selihandin


barıştırmak

li ek anîn, li hev aş kirin, li hev aşt kirin, li hev) selihandin


barışçı

aştîxwaz (kes an jî tiştê ku) aştiyê dixwaze, aştiyê dide pêş


barışçılık

aştîxwazî, aştîperestî, sulhxwazî, xêrdoşî


barometre

barometre (amraza ku pestoya hewayê dipîve)


barut kokusu gelmek

li şer bar bûn (têderxistina qewimîna şer)


baryum

baryûm, elementek e ku nimroya wê ya atomê, siftiya wê û kurtebêja wê Ba ye.


barça

keştiya bixêlî û bêrik ku di Serdema Navîn de ji bo hilgirtin û kişandina mal û mirovan hatiye bikaranîn

keştîcenga ku biçûk a û di teşeya kalyonan de


bas tutmak

hevaltîkirina amûrekê bi perdeyeke tenê bi amûrên dengzirav re


basamak

pêpelok, paplûk, pêpelûk, pêling, pêpeling, pêping, pêpik, pêlpelik, pêlpêlok, pêpilang, pêlekan, pêweran, pêpilanik

merdiven basamağı


basamak basamak

pêpelûk bi pêpelûk, pêling bi pêling, pêlik bi pêlik, pêpeling bi pêpeling (ji bo bilindbûnê)


basamaklı

bipêpelok, bipêping, bipêlik, bipaplûk, bipêpeling, bipêling


basıcı

çaper, çapker, çapger, çapder (ê ku karê çapê dike)


basil

basîl (cureyek bakteri ye ku zirav û dirêj e)


basılı

basılı peynir küpü


basım

kitabın basımına başlandı


basımcı

çapdar, çapdêr, çapemend (xweyî çapxaneyê)


basıp geçmek

atımız diğer atları basıp geçti


basiret

besîret, dûrbînî, xweşbînî, başbînî, bînahî, pêşbînî, çavsaxî, dûrendîşî, degelî


basiretsizlik

nedegelî, nedûrendîşî, nekêrî, bêbesîretî


basit

sihêl, rihet, hêsan, sivik, besît (tiştê ku kirina wî û têgihîştina wî hêsan e, netevlihev)

Basit bir yöntem.

Basit bir dil kullanılmış.

Basit bir adam.

Hergün gördüğümüz basit olaylardan.

Basit bir iş.


basitleşme

hêsanbûn, asanbûn, rihetbûn, sivikbûn, sadebûn, besîtbûn


basitleşmek

hêsan bûn, asan bûn, rihet bûn, sivik bûn, sade bûn, besît bûn


basitleştirme

hêsankirin, asankirin, rihetkirin, sivikkirin, sadekirin, besîtkirin


basitleştirmek

hêsan kirin, asan kirin, rihet kirin, sivik kirin, sade kirin, besît kirin


basitlik

hêsanî, asanî, sihêltî, sadetî, sadeyî, siviktî, besîtî


baskı altında tutmak

di bin bin tehdeyê de hiştin, di bin pêkutî û tehdehiyê de hiştin, di bin pest û guşarê de hiştin


baskı uygulamak

zor dan ser (), zora xwe dan ser (yekî), pê kirin ser (yekî), zext lê kirin, zext dan ser (yekî)


baskı yapmak

tehde lê kirin, pêkutî lê kirin, pê dan ser (yekî) , pest lê kirin, çewsandin, guşarî lê kirin


baskıcı

çapker (ji bo kesê ku bi qaliban resm û şeklan çapî ser qumaşan dike)

tehdekar, fîşalker, stemkar, zorker, zordest (ji bo kesê ku zordestî û pêkutiyê li kesên din dikin)


baskıcılık

tehdekarî, fîşalkerî, çewsînerî, zorkerî, zordestî


baskıda kalmak

serî dan der, serî dan (gava ku baran li erdê dike erd dişide û pişt re tov serî bide)


baskın

köye baskın yaptılar

çocuk arkadaşlarına göre baskın geldi


baskın yapmak

avêtin ser (kesekî an jî cihekî), girtin ser (kesekî an jî cihekî), cerd kirin

ji nişka ve girtin ser (kesekî an jî cihekî)

girtin serê (ji bo gava ku mêvan ji nişka ve tên)


baskısız

baskısız rejimler


basma

cureyek qumaşê bipembû ku li serê şekl hene

ji bo tiştê ku ji vî qumaşî hatiye çêkirin

metbûa (tiştên ku bi çapkirinê hatine amadekirin)

cureyek leystikek e ku bi kaxizê îskambîlê tê leyîstin


basmak

çimenlere basmayınız

xwe li piyan girtin, xwe li ser lingan girtin (ji bo zarokên biçûk ku êdî dikarin rabin ser piyên xwe)

tehm dan, def dan (ji bo defdana tiştekî ku mirov hêza xwe dide serê û tehm dide)

dewisandin, çewisandin, tepisandin, repisandin, dehişandin, avandin

küpe peynir bastı

çapandin, çap kirin (ji bo mîna pirtûk û rojnameyan)

nixamtin, nixumandin, zeft kirin, girtin

yolları ot basmış

lê xistin, lê dan (ji bo ku mirov bi tiştekî rêç û şop li ser tiştekî bihêle)

buraya parmağını bas

girtin ser (kesekî an jî cihekî), avêtin ser (kesekî an jî cihekî), cerdî serê kirin, bi ser de girtin

ilçeyi basmışlar

tokadı bastı

bu gün yirmi yaşına basacak

çevreyi sis basmış

havayı bas

bi qup ketin, bi kurk ketin, (li ser hêkan) qerimîn (ji bo heywanên nav malê)

bas (veya bas git)


bastı

zebzeyê ku bi goştê hûrkirî re tê pehtin


bastıbacak

vêç, vajî (ji bo kesê ku piyên wî li hev weribandî)

pizik, netebt, nehs (ji bo zarokên nerihet)


bastırık

kutek (darê ku ji hundir ve didin pişta deri da ku ji derve ve kes nikaribe deri veke)


bastırmak

tepeser kirin
 Xwezila deng baştir bihatana tomarkirinê. Dengê muzîka li fonê jî dengên gotardêran tepeser dike.

dan dewisandin, dan avandin, dan çewisandin, dan pêkutîkirin, dan tepisandin, dan repisandin

isyanı bastırdı

kurnazlıktan arkadaşını bastırdı

elbisenin kenarını bastırmış

bir lokma ekmek yiyip açlığını bastır

cevabını bastırdı

misafirler ansızın bizi bastırdılar

kara kış bize hazırlıksız bastırmıştı

bi kurk ketin, bi qup ketin, qerimîn (ji bo heywanên malê mîna mirişkan)


bastığı yerde ot bitmez

cihê ku pêgeha (yekî) bikevê giya lê hêşîri nabe


baston

parçeyê dîreka xwarkirî ya pêşiya keştiyê ku dirêjî derve bûye


basur memesi

çiçika bawesîrê (ku di rûniştina mezin de derdikeve)


batakhane

cihê ku lê mirovan dixapînin û dikin halekî xerab

devera ku lê kar di wextê xwe de û li gorî pêwistiyê nayê kirin


bataklı

bilîtav, biteqn, bihezek, biavzêm, bimexerî, pengavî


batakçı

deynnexweş, heqnexweş (kesê ku ji dana deyn û qerzê xwe re ne xweş e)

destbelav (kesê ku pereye dikeve dest vir de û wê de diavêje)


batakçıl

ajel û riweka ku ji deverên şilek, lîtav û avzêm hez dike


batıcı

rojavahez, rojavaparêz (kesê ku ji aliye rojava ye, meyla wî li ser wan e)


batık

noqbûyî, binavbûyî (ji bo keştiya ku xerq bûye)

lewitandî, lewitî (ji ber heri û qirêjê)


batılı

rojavayî (ji bo kesê ku ji gelên welatên rojava an jî ji herêma rojava ye)

rojavayî (ji bo kesê ku şaristaniya rojava pejirandiye)


batılılık

rojavayîtî (ji bo pejirandina şaristaniya rojava)


batın

o, dördüncü batından dedesi oluyor


batiniye

Batiniye (navê tarîqetên ku bawer dikin di hundirên tiştên xuya de tiştên pendî hene)


batırılmak

hatin noqkirin, hatin binavkirin, hatin noqandin, hatin xerqkirin, tê de hatin kirin

gemi batırıldı

kalem hokkaya batırıldı

hatin lewitandin, hatin petixandin, hatin herimandin, hatin hesikandin


batırma

lewitandin, hetikandin, petixandin, herimandin, hesikandin, cirisandin


batırmak

noqandin, noq kirin, xerq kirin, bi nav kirin (ji bo tiştekî ku mirov di nav şelemeniyê de bike û tê de here xwarê)

jê axaftin, jê xeber dan (ji bo rewşa ku mirov di eleniya yekî de dipeyîve û dike ku navê wî bi xerabiyê derkeve)

hetikandin, lewitandin, petixandin, herimandin, hesikandin, cirisandin

üstünü başını batırmış

gençliğimi batırmışım

tê re kirin (gava ku mirov nan di xwarinekê re dike)


batkınlık

îflas (ji bo bazirganê ku bi biryara dadgehê îflasa wî hatiye pejirandin)


batma

lewitîn, hetikîn, herimîn, petixîn, hesikîn


batmak

kayık battı

ay battı

lewitîn, hetikîn, herimîn, petixîn, hesikîn (ji bo qirêjîbûnê)

pantolonum batmış

elime diken batmış, onu çıkarabilir misin?

onun sözleri bana batıyor

paraları ona batıyor

bata çıka


battal

bu bir battal gemidir artık

himhime, betal (ji normaliyê mezintir) Ji alê firehî û bilindahiyê ve ya herî mezin; Mezintirîn Hût


battı balık yan gider

gava te da nava navê ha li saqê ha li navê


batur

mêrxas (kesê di şer û lihevxistinan de nav û deng daye)


bavcı

kesê ku şahin û kûçikan hînî nêçîrkirinê dike


bavlamak

hînkirina şahin û kûçikan ji bo nêçîrkirinê


bay etmek

destê xwe li ba kirin, destê xwe hejandin


bayan

bayan ne içiyorsunuz?


bayat

mijû, kitût, kartû, kitûk, kartî (ji bo nan û xwarinê)

bayat ekmek

ne teze (ji bo tiştê ku girîngiya xwe winda kiriye)


bayağı

bayağı bir söz

bayağı sevindim


bayağılaşma

firûmayebûn, pespayebûn, adîbûn, amiyanebûn


bayağılaşmak

firûmaye bûn, pespaye bûn, adî bûn, amiyane bûn


bayağılaştırma

firûmayekirin, pespayekirin, adîkirin, amiyanekirin


bayağılaştırmak

firûmaye kirin, pespaye kirin, adî kirin, amiyane kirin


baygın

baygın bakış

baygın bir koku


baygın düşmek

ji bîr ve çûn, ji pertav ketin, ji mecal ketin


baygıntı

axpoç (nexweşîna ku li kurmê qozan dikeve û ji berê qoze çênake)


bayi

firoşer, bayî (kes, dukan û saziya ku destûra wê ya firotinê ya hin tiştan heye)


bayilik

firoşerî, bayîtî (karê tim firotina tiştekî)

firoşgeh, cihê ku tim lê firotina tiştekî tê kirin


bayılma

gemişîn, xeriqîn, xewirîn, jibîrveçûn, jixweveçûn, bêhişketin


bayılmak

gemişîn, xeriqîn, xewirîn, kewirîn, ji hiş ve çûn, bêhiş ketin, ji bîr ve çûn, ji xwe ve çûn, ji dil ve çûn, ji hişê xwe çûn

jê re kêfa (yekî) hatin, jê re mirin (ji bo hezkirina pir)

dilê (yekî) bihurîn (an jî borin), dilê (yekî) xewirin, dilê (yekî) xeriqîn, dilê (yekî) ji bîr ve çûn, hişê (yekî) çûn (ji ber birçîbûn, tîbûn, germê û betilînê)

bayıla bayıla

yazdıklarını herkes bayıla bayıla okuyor


bayıltıcı

bîrveber, gewişîner, xewirîner, xeriqîner, bêhişker (tiştê ku mirov bêhiş dixîne)

bayıltıcı ilâç

bayıltıcı bir koku


bayıltma

gemişandin, xeriqandin, xewirandin, kewirandin, bêhişxistin


bayıltmak

gemişandin, xeriqandin, xewirandin, kewirandin, bêhiş xistin


bayır

pal, berpal, nişêw, kendal, berjor, derberjor, erdim


bayır turpu

cureyek tivir, tevr (Cochlearia armoracia) bol


baymak

pê ketin, pê berşoşkî bûn (ji ber xurikan)


bayrak

direfş, al, ala, beyreq (ji bo alaya netewe, civat û saziyan)

pêşeng, peyamber, ala (ji bo kesên ku di warê hüner û ramanê de bûye xwediyê rêbazekê)


bayrak altı

leşkerî, eskerî, xizmetkirina ji bo artêşê


bayrak açmak

bi dilê xwe dest bi berhevkirina leşkeran kirin

di riya daxwaziyekê de lê xebitîna hatina cem hev


bayrak gibi

wekî ala (an jî beyreq) (ji bo wekî beyreq xwe dan xuyakirin)


bayraklaşmak

bayraklaşan isimler


bayraktarlığını yapmak

pêşengiya (tiştekî) kirin (pêşengîkirina ji bo belavbûna ramanekê, rêbazekê)


bayram

kurban bayramı


bayram ayı

li gorî salnameya koçberî (hicrî) meha ku piştî remezanê tê, şewal


bayram değil, seyran değil, eniştem beni niye öptü

Guhartoyeke bayram değil seyran değil eniştem beni niye öptü.


bayram etmek

wekî di dawet û dîlanê de bûn (ji bo kêf û eşqkirineke pir)


bayram haftasını mangal tahtası anlamak

nizane mala dawetê kîjane radike kevçî (bi henekî)


bayram koçu gibi

xemlandina wan eynî wekî leystina zarokan e


bayram yeri

cihê cejnê, cihê îdê (ku lê ji bo ku zarokan ji xwe re kêf û şahî bikin)


bayram üstü

beriya cejnê, nêzî îdê (ji bo rojên nêzika îdê)


bayramda seyranda

di şên û şayiyan de, kêm caran, car caran


bayramlaşmak

çûn cejna hev, cejna hev pîroz kirin, îda hev pîroz kirin, îdana hev kirin, îdaniya hev kirin, çûn îdaneya hev


bayramlık

bayramlık elbise

cejnane, îdane, îdanî (diyariyê ku di cejnê de tê dayîn)

çocuğun bayramlığını verdim


bayramlık ad

nav û nûçik (navê ku ji bo heqaretkirinê mirov li yekî datîne)


bayramlık ağzını açmak

devê xwe li (yekî) vekirin (ji bo çêrkirin û xeberdana qebe) (argo)


bazı

carinan, car caran, car car, hin caran, hinde car


baç

bac (di dema împeretoriya Osmanî de baca gumrikê)

xûgî, bêş, xerc (a ku bi zorê dihate stendin)


bağ

ayakkabımın bağı çözüldü

yaramın bağını değiştireceğim

iki bağ maydanoz

bax, xerzik, rêzom (devera ku darê mêwan lê hene)


bağ bozumu

mehsere, hilanîna rez, çinîna tirî, çinîna rezan, qurafa rezan, birîna rezan


bağ bozmak

rez hilanîn, rez quraftin, rez çinîn, çûn ser mehseran


bağ budamak

rez birin, rez kesaxtin, rez dapitandin, rez pêçandin


bağ fiil

lêkerên ku di şekle hokeran de tên bikaranîn


bağa

kosî, kwîsî, kîso, kîsel, kûsel, şkevlatok


bağa bak üzüm olsun, yemeye yüzün olsun

li rez binêrin wexta ku hûn tiri bixwin şerm mekin


bağan

beravêtî, zarok an jî têjikê ku beriya dema xwe bi mirîtî hatiye


bağdalamak

pêpaşk avêtin ber (yekî), paşling avêtin ber (yekî)


bağdaşma

lêhatin, pevhatin, lêkkirin, pevkirin, çûna ber hev


bağdaşmak

lê hatin, lêk kirin, li hev hatin, li hev kirin, çûn ber hev


bağdaşmaz

nelihev, pevnatî, pevnekirî, pevreneborî


bağdaşmazlık

lihevnehatinî, pevnehatinî, pevnekirin, pevreneborîn


bağıldak

potêber, paçê ber (potê ber ê jin û keçan ku ji bo bênimêjiyan didin ber xwe)


bağımlı hale gelmek

bûn hînbûyê (tiştekî, bûn muptelayê (tiştekî)


bağımlı olmak

xwegirtiyê (yekî) bûn, pêgirtiyê (yekî) bûn, ne bi serê xwe bûn


bağımsız

serbixwe, biserxwe, xweser (kesê bi serê xwe ku bi tu awayî ne di bin bandora yekî de ye)

serbixwe (kesê ku ne bi tu partî û saziyekî ve ye)


bağımsızlaşmak

bi serê xwe bûn, serbixwe bûn, xweser bûn


bağımsızlık

serbixwebûn, serbixwetî, serxwebûnî, serbixweyî


bağır yeleği

bersing (êlekê çermîn ku berê di binê zirx de li xwe kirine)


bağırıp çağırmak

qarin pê ketin, qîjîn pê ketin, qîrîn pê ketin

pê de kirin qarewar, pê de kirin qîjewîj, pê de kirin qîrewîr (bi hêrs bi yekî re xeyîdîn)


bağırış çağırış

qîrewîr, qarewar, qîjewîj, qîjemîj, qajewaj, behrewer, hêwirze


bağırmak

qarîn, qajîn, qîrîn, qîjîn, behrîn, cirîn, qîr kirin, kirin qîrinî, kirin qajînî, kirin qîjînî, kirin cirinî, qîr dan

kitap burdayım diye bağırıyor, sen görmüyorsun


bağırsaklarını deşerim

ez dê hûr û rodiyê te beri erdê bidim (argo)


bağırtkan

qarqarok, qîjqîjok, qîrqîrok, qîjok, qîrok


bağırtmak

qîrandin, qîjandin, qajandin, qarandin, çîkandin

(delal dan gazîkirin, bangêr dan gazîkirin


bağıtlanmak

peyman hatin girêdan, qebale hatin danîn, peyman hatin bestandin


bağıtlaşmak

pev re peyman danîn, pev re peyman girê dan, pev re peyman bestandin


bağıtçı

peymanbest, aqît (her kesê ku peymanê girê dide)


bağışlama

bexşandin, lêborîn, bêtkirin, efkirin, ruste


bağışlamak

rustandin, lê borîn, ef kirin, bêt kirin

Allah onu babasına bağışlasın.


bağlama

saz, biziq, baxlema (nave cure sazekî ye)

girêdan, bestandin, nûsikandin, vebestandin, hilbestandin, lehiqandin


bağlamak

girê dan, bestandin, nûsikandin, girê kirin, dabestandin, vebestandin, hilbestandin, lehiqandin

atı ağaca bağladım

ayakkabı bağını bağla

yarayı ilaçladıktan sonra bağlamış

eşyayı bağlamak

yara kabuk bağlamış

lamba is bağlamıştı

ona aylık bağladım

peyman danîn, peyman girê dan, peyman beştin (ji bo karekî)

bu işi anlaşmaya bağladım

lepikandin, şepikandin (ji bo pê ve mayîna bi karekî, bi tiştekî ve)

bu iş beni bağladı

birin serî, sergihayî kirin, temam kirin

bu davranışınızla beni kendinize bağladınız

bütün yolları bağlamışlar


bağlanmak

hatin girêdan, hatin bestandin, hatin dabestandin, hatin vebestandin, hatin hilbestandin, hatin lehiqandin

o işine bağlanmış biri

boşuna ona bağlandık


bağlantı kurmak

têkilî pê re ketin têkiliyê (an jî peywendiyê), pê re ketin îrtibatê


bağlantı yapmak

(pê re) têkilî danîn, pê re ketin têkiliyê, pê re peyman danîn


bağlantısız

bêblok (dewleta ku ji hêla leşkerî û siyasî ve bu tu blokê re têkiliya wê nîn e)


bağlatmak

dan girêdan, dan bestandin, dan dabestandin, dan vebestandin, dan hilbestandin, dan lehiqandin


bağlayıcı

zarûrî (tiştê ku rîayetkirina wê bi zorê ye)


bağlaşık

hevgirtî, hevalbend, peymangirêdayî, sondxwarî (ji bo kes an jî civata ku di navbera wan de peyman hatiye danîn)

hevgirtî, pevgirêdayî (ji bo heyber û têgînên ku ji hêla sedem û encamê ve têkiliyek di navbera wan de heye)


bağlı

pêbûn (tiştê ku çêbûn û pêkhatina wî bi şertan e)

gelişimiz sana bağlı

geleceğimiz ona bağlı

çocuklarına bağlı bir anne diyeke

tüzüğe bağlı bir işlem

bu dağ geçiti bağlı

pêvebûn, liserêbûn, pêgirêdayî (ji bo tişt an kesê ku di bin rayedariya saziyekê de ye)

üniversiteye bağlı fakülteler

girêdayî (li gorî baweriya gel mêrê ku ji hêla sêhrê ve mêraniya wî hatiye girtin)


bağlı olmak

pê ve bûn, pê ve girêdayî bûn, tabi'î (tiştekî) bûn


bağlılık

girêdanî, girêdayîtî, vebestîtî, bestandîtî


bağnazlık

bawerhişkî, teasûb (ji bo lebat û rewşa kesê bawerhişk)

teasûb (ji bo rewşa kesê ku hişkehişk bi ramanekî ve girêdayî dimîne û li ber ramanên din radibe)


bağrı yanık

kezebşewitî, kezebperitî, kezebsotî, dilsotî, dilşewitî, dilsotî, sotîdil, dilsojî


bağrı yanmak

kezeba (yekî) şewitîn, kezeba (yekî) peritîn, nav û dilê (yekî) şewitîn, kezeba (yekî) hatin xwarê, mêlaka (yekî) şewitîn, nav û dilê (yekî) peritîn, hinavên (yekî) peritîn (an jî şewitîn)

kezeba (yekî) ziwa bûn, kezeba (yekî) peritîn (an jî şewitîn) (ji bo pir tîbûnê)


bağrına basmak

onu görünce hemen bağrına bastı


bağrına taş basmak

oğlum böyle bir şey yaparsa onu ölmüş farz ederim, bağrımada taş basarım


bağrını delmek

bu olanlar bağrımı deldi


bağrış çağrış

qîjewîj, qîrewîr, qajewaj, hêwirze, şemete

bi qîjewîj, bi qîrewîr, bi qajewaj, bi helahela


bağrışma

gazegaz, pevreqîrîn, pevreqajîn, pevreqîjîn


bağrışmak

bi hev re qîrîn, bi hev re qajîn, bi hev re qîjîn


baş alamamak

jê firsend netîdin, keys neketin (tiştekî), keysa (yekî) tune bûn

bu sanattan memnun değil, baş alamıyorum ki


baş altı

ji pênc pileyan (dereceyan), pileya duyemîn a di gulaşa bizeyt de

di keştiyan de qawîşa muretebatên ji dereceya nizm ku li aliyê pêşiya keştiyê ye der


baş ağırtmak

serî êşandin, serî werimandin, serî kirin dolab, aciz kirin


baş ağrısı olmak

bûn emelê serê (yekî), bûn belaya serê (yekî)


baş aşağı olmak

sernivşîv bûn, serbeijêr bûn, sernigûn bûn


baş aşağı

li serserkî, sernişûv, serberjêr, berjêrî, sernişîv, sernigûn

serbeijêr, derbejêr, sernişîvî, seijêrek


baş aşağı gitmek

ters çûn, dolaba (yekî) çep gerîn, şans û siûda (yekî) çep gerîn


baş aşağı olmak

serbeijêr bûn, derbejêr bûn, semişîvî bûn


baş bağlamak

niye başını bağlamıyorsun?

buğday başak bağlamış


baş başa

bir yer bul da başbaşa oturalım

iki güreşçi başa baş güreştiler


baş başa vermek

civîn, kom bûn, li hev şêwirîn, Ppiştgirî dan hev, gûftûgo kirin


baş belâsı

bir köpeğim var, başımın belası


baş bulmak

kar (qezenc) tê de man (ji bo di dan û stendinc de)

bu fiyata verirsem baş bulmaz


baş döndürücü

hiş pê re çûn (ji bo tiştê ku mirov ji berê ji bîr ve diçe)


baş elde iken

hîna ku em nemirine, hê ku em li heyatê ne, hê ku em sax in


baş eğmek

jê re serî xwar kirin, jê re serî tewandin (ji bo hirmet nîşandanê)

jê re serî danîn, li bere serî danîn, jê re serşûrî bûn (ji bo têkçûnê)


baş fiyat

zêdetir fiyet, fiyeta herî zêde (fiyeta herî zêde ya tespîtkirî)


baş göstermek

Leyla'da bir hastalık baş gösterdi


baş göz etmek

bu gece oğlumu baş göz ediyoruz


baş göz olmak

çocuk sonunda baş göz oldu


baş kaldırmak

serî bilind kirin, serî rakirin, îsyan kirin

baş kaldıran köylü tutuklandı

raperîn, serî hildan, li ber rabûn, ser xwe rabûn, îsyan kirin


baş kırılır fes içinde, kol kırılır yen içinde

devê dîzikê vemekin, di malê de ding û aş tenê nagere (ji bo pevçûn, dilmayî û tiştên wisa ku di nav malbat, heval û hogiran de diqewime, pêwist e ku kes pê nehise, mebe dengî)


baş kıç vurmak

seroqûnko bûn, rabûn û rûniştin (gava pêlê deryayê li keştiyê dikeve, keştî li ser serî û qûnê radibe û bilind dibe) der


baş koşmak

lê cedandin (xebata pir a ji bo serketinê),têkoşîn,koşîn,lêbilîn,lêkoşîn têqerişîn,lêqerişîn


baş nereye giderse, ayak da oraya gider

mezin çi bikin biçûk jî li wê rêçê diçin, biçûk li rêça mezinên xwe diçin


baş ol da, istersen soğan başı ol

bila lawikê malê şane be, bila qet meaşê wî tune be


baş olan boş olmaz

helbet pê tîne loma bûye seriyek, helbet dikare loma daye milê xwe


baş parmak

beranek, qamk, tiliya mezin, tiliya beranê, pêçiya mezin, pêçiya beranê (ji bo tiliya mezin a dest û pê)


baş sallamak

ji her tiştî re serî hejandin, ji her tiştî re ê gotin


baş tacı

nereye giderse onu baştacı ediyorlar


baş tutmak

di riya (rota) xwe de bûn (ji bo keştiyê ku bi gotina dumenê dike)


baş ucu

elinin baş ucunda gezdirdi


baş vermek

serî dan, seridîn, serî girê dan (ji bo genim, ceh û riwekên nolî wan)


baş yakmak

serê (yekî) kirin belayê, serê (yekî) di av de kirin


baş yarılır börk içinde, kol kırılır kürk içinde

girar pîso ye, kevanî ji malê ye, aş û ding tenê di malê de tune (an jî nagere) (ji bo tiştên ku di hundirê malê de diqewime divê mirov nede der)


baş yukarı

setjorek bat cureyek taqozê ji dara şimşadê


başa gelmek

başıma gelenleri sana anlatmak istiyorum


başa geçmek

serkêşî kirin, bûn serî, bûn serê (tiştekî)

oğul babanın yerine sen başa geç


başa güreşmek

di gulaşa ku zeytê di xwe didin de ji bo serpêlewantiyê gulaş girtin

serê xwe dan beranan, li loqa mezîn gerîn, li ba gayên mezin rêx kirin (cehdandina li tiştê herî baş)


başa çıkmak

pê re serî kirin der, bi (yekî) re serî kirin der, çax pê xistin

o belâlının tekidir, onunla başa çıkamazsın


başaklanmak

seridîn, silm girê dan, sinbil girtin, serî tije kirin, şonik girê dan


başaklı

bisilm, bisimbil, sinbilgirêdayî (ji bo debr û ziyanê)


başakçı

leqatdorî, leqatker (kesê ku simbêlê genim, ceh û hwd berhev dike)


başarı

serketin, serfirazî; serkeftin, serkevtin, helketin, serfirazî, serefrazî, miyaserî, serfinazî


başarı göstermek

bi ser ketin, serfiraz bûn, serfinazî nîşan dan


başarı olmak

serketî bûn, serfirazî bûn, serfinazî bûn


başarısız

başarısız bir öğrenci


başarma

biserketin, serketin, serfirazbûn, serefrazbûn, miyaserbûn, muhefaqbûn


başarmak

bi ser ketin, serfiraz bûn, serefraz bûn, miyaser bûn, serfinaz bûn, bi ser xistin, muwefaq bûn


başat

sereta, serekîn, sereyî, serdest, dominant


başat etmek

hicinandin, hûr hêra kirin, hûrhûrî kirin, korkusandin, xişirandin pelkut kirin, repin kirin, melhika dilê (yekkî) danê, hile dan milê (wî)


başatlık yasası

qanûna seretatiyê (qanûna ku îspatkiriye di tevîhevbûna nijadan de taybetiya nîjada serdest di nifşên dahatû de derdikeve pêş)


başağaç

dara ku serserkî di navê de tê jêkirin da ku salê salê wê tê de xuya dike


başbakanlık

serokşalyarî (ji bo bûna serokwezîr û erk û vatiniya wî)

wezaretxane (avahiya ku serokwezîr û erkedar lê dixebitin)


başbuğ

serxas, ser, serek, serok, fermandar, serleşker


başefendî

semivîsevan, serkatip, di daîreyên dewletê de qidemtirîn karmend


başeski

di tofên yeniçeriyan de leşker û efserê herî bêqidem


başhakem

serekhakem (serokê hakemên ku leyîstinekê bi rê ve dibin)


başhekim

serbijîşk, sertabîb (hekîmê ku bi rêvebirina nexweşxaneyê hatiye erkedarkirin)


başı açık

serqot, sertazî, servekirî, serkol, serpas, serxwas


başı belâda

serî di belayê de, serî di gêjahiyan de ye


başı bütün

kesê ku jina wî (an jî jina ku mêrê wê) li heyatê ye


başı darda kalmak

ketin destengiyê, ketin tengiyê (ji hêla pereyan ve)


başı daralmak

destteng bûn, di destengiyê de bûn (ji aliyê pereyan ve)


başı derde girmek

serê (yekî) ketin teq û reqan, serê (yekî) ketin gêjahiyan


başı dertte

serî di teq û reqan de ye, serî di gêjahiyê de ye, serî di derdan de ye


başı devletli

serê (yekî) bidewlet e, bidewelt e (ango bi bext û talih e)


başı dimdik

serbilind e, serê (yekî) ji ba xwedê ve bilind e, eniya (yekî) bilind e, xweynamûs e


başı dumanlı

serî bidûman, serî bimij, serî bimij û dûman (ji bo çiyayê ku mij girtiye serê


başı dönmek

gêj bûn, hişê (yekî) çûn (ji bo rewşa ku yek li hemberî tiştekî dikeve tengiyê û nikare ji navê derkeve)

jê re heyîrî man, heyreta (yekî) jê re çêbûn, man êcêbmayî (ji bo rewşa li pêşberî tiştekî muezam)

xwe winda kirin, ji serê xwe çûn, ji serê xwe derketin


başı eğik

serşor, serxwar, semixûn, serkubandî, sernixwîn


başı hoş olmamak

jê zewq nestendin (an jî negirtin), tehm jê nestendin


başı için

bi serê (yekî) kirin, ji bo xatirê (yekî), dan xatirê (yekî)

Ali Bey'in başı için beni ele vermeyin


başı kalabalık

dora (yekî) qerebalix e, serê (yekî) di gêjahiyê de ye


başı kazan gibi olmak

serê (yekî) bûn wekî dolabê, serî lê bûn kundir, serî (yekî) bûn wek kundir


başı nâra yanmak

kuştiyo di ber xelkê de, di ber (yekî) de ketin belayê, ji rûyê (yekî) de ketin belayê, di agirê (yekî) de şewitîn


başı sıkıya gelmek

ketin tengasiyê, ketin tengiyê, lê qewimîn


başı taşa değmek

wekî miriyê ku serê (wî) li hedan (an jîtabûtê) ketin, hişê (yekî) hatin serê (wî)


başı yastık yüzü görmemek

serî dananîn ser balîfe, xew neketin çavê (yekî), serê (yekî) neçûn ser balîfe


başı yastığa düşmek

serî danîn, serî danîn û bilind nekirin (ji ber rehtbûn û bêmecaliyê xwe ranegirtin û ketin xewê)


başı yerde

serî di erdê de ye, serî di ber de ye (ji ber şermîbûn, dilmayîn û biberketinê)


başı zapt olunmamak

serî jê stendin (ji bo hespê ku serî ji siwarê xwe distîne)


başı çatlamak

serê (yekî) belav bûn, serê (yekî) dike biteqe


başı üstünde yeri olmak

li ser ser û çavên xwe qebûl kirin (ji bo munasîp dîtina ramanek an jî lebatekê)


başıbozuk

bêserî, bêserûber (ji bo civateke beredayî ku kes li ser sere wan nîn e)


başıboş bırakmak

(yek) serberdayî kirin, beredayî kirin, serî ber dan


başıboşluk

serberdayîtî, terkeserî, zolikî, beredayîtî


başimam

serekîmam (di mizgefiekê de serekê îmaman)


başın sağ olsun

bila serê (te) xweş be, bila serê (we) sax be


başına belâ olmak

bûn belaya serê (yekî), bûn emelê serê (yekî)


başına bir hal gelmek

lê qewimîn, lê bûn pêsîrtengî, tiştek hatin serê (yekî)

tiştek pê bûn (gava îhtimala mirinê hebe tê gotinê)


başına birşey gelmek

başına bir kaza geldi


başına dert etmek

serê xwe pê êşandin, ji xwe re kirin derd


başına devlet kuşu konmak

dewleta (yekî) rêstin, dewleta (yekî) lê xistin, şansê (yekî) lê xistin, siûda (yekî) lê xistin


başına dikilmek

xwe dan ser serê (yekî), xwe ji balê nedan alî (ji bo kontrolkirina kesekî)

li ser sere (yekî) sekinîn, di ser re sekinîn (ji bo heta kar biqede mirov xwe ji cem kar nede alî)


başına dolamak

(yek) berî (yekî) dan, pêşkarî (yekî) kirin


başına ekşimek

kirin belaya serê (yekî), ketin stûyê (yekî)


başına gelmek

hiç böyle bir şey başına geldi mi?

lê qewimîn, hatin serê (yekî) (ji bo tiştekî ku ji nişka ve li mirov diqewime)


başına geçirmek

şapkasını başına geçirdi

xistin serê (yekî), kirin serê (yekî), li serê (yekî) xistin

tencereyi başına geçirdi


başına geçmek

işinin başına geçecek

tekrardan kurumun başına geçti


başına iş açmak

ji xwe re kar (iş) derxistin, serê ku nediêşiya rabûn benik lê girê dan


başına iş çıkarmak

kar ji (yekî) re derketin, gêjayî ji (yekî) re derketin, gêjayî jê re derxistin


başına kakmak

kirin qar dan serê (yekî) , kirin qar dan nav çavên (yekî)


başına musallat olmak

mixeserî (yekî) bûn, museletî (yekî) bûn


başına sarmak

kirin bela û beri (yekî) dan, (tiştek) li (yekî kirin bela


başına vur, ağzından lokmasını al

Guhartoyeke başına vur ağzından lokmasını al.


başına vurmak

li serî ketin (ji bo rewşa kesê ku araq vexwariye û nizane çi dike)

güneş başına vurmuş


başına çalmak

li nav çavê (yekî) xistin, li ser û çavê (yekî) xistin, avêtin nav çavê (yekî)


başına çalsın

bila di çavê xwe bike, bila bike çavê xwe


başına çıkarmak

dan ser serê xwe (ji bo bi delalî xwedîkirina zarokekî)


başına çorap örmek

dek anîn serê (yekî), lê dek û dolap çêkirin, dek û dolab li serê (yekî) çêkirin, lê fend û fût çêkirin, fend û fût anîn serê (yekî), tor li serê (yekî) gerandin


başına üşüşmek

lê hatin hev, lê hêwirîn, lê piçikîn, lê kom bûn


başında

di serî de, serê pêşîn, beriya her tiştî

öldürücü hastalıkların başında kanser hastalığı geliyor


başında değirmen çevirmek

li ber serê (yekî) kirin girînî, li ber serê (yekî) kirin giregir


başında kalmak

malının başında bekle


başında kavak yeli esmek

haya (yekî) ji bayê felekê tune bûn, sergerm bûn (ji bo xortên ku tenê li xwe û zewqa xwe dinêre)


başından atmak

(karek) avêtin pişt guhê xwe, xwe jê filitandin

avêtin pişt guhê xwe (ji bo dawîanîna li têkiliyekê)


başından aşağı kaynar sular dökülmek

aveke kelandî bi ser û çokê (yekî) de hatin


başından geçmek

hatin serê (yekî), bi serê (yekî) de hatin

bu hastalık benim de başımdan geçti


başından kaynar su dökmek

cêrek ava sar bi nava serê (yekî) de kirin u bi çokên wan de hatin xwarê, weka beroşek ava kelandî bi canê (yekî) de hatin xwarê, ava sar bi çokên (yekî) de hatin xwarê


başından korkmak

ji serê xwetirsîn, ji xwe tirsîn, ji canê xwe tirsîn


başından savmak

defa (yekî) ji xwe kirin, yek) ji xwe dûr xistin, ji xwe dûr dan, qetha (yekî) ji xwe kirin


başını alamamak

serê xwe jê neseqirandin, serê xwe jê nefilitandin

başını dertten alamıyor


başını alıp gitmek

serê xwe hilanîn, serê xwe hilanîn û çûn, lê xistin û çûn, terkeserî bûn, terkeselatî bûn


başını ateşlere yakmak

serê (yekî) ketin teq û reqan, serê (yekî) ketin derd û belayan


başını ağrıtmak

serê (yekî) genî kirin, serê (yekî) birin

ikide bir şu oldu bu oldu deyip başımı ağntma


başını bağlamak

benikê (yekî) kirin stûyê (yekî), benikê (yekî) pê ve danîn, (yek) bi serî kirin (ji bo nîşanîkirin an jî zewicandina yekî)


başını bir yere bağlamak

(yek bi cihekî ve) girê dan (ji bo gava mirov yekî dike karekî)


başını boş bırakmak

(yek) bi tena serê (wî) hîştin, serê (yekî) berdan


başını derde sokmak

serê ku nediêşiya rabûn benik lê girê dan

serê (yekî) kirin derd û belayê, serê (yekî) xistin derd û belayan


başını dik tutmak

eniya (yekî) hildayî bûn, serê (yekî) bilind bûn


başını dinlemek

serê xwe seqirandin, serê xwe rihet kirin


başını ezmek

serê (yekî) şema (yekî) kişandin (ji bo terbiyekirina kesekî nepak)


başını gözünü yarmak

herimandin, lewitandin (ji bo ne bi awayekî baş kirina karekî)

kardeşim sen bu işin başını gözünü yardın


başını istemek

windakirina serê (yekî) xwestin (ji bo xwestina kuştina yekî)


başını kurtarmak

serê xwe jê filitandin, canê xwe jê filitandin, canê xwe jê xelas kirin)

serê xwe xelas kirin, xwe filitandin (ji bo rewşa ku êdî mirov karibe debara xwe bike)


başını nâra yakmak

(yek) xistin zirerarê, belaya xwe di (yekî) gerandin, peşka xwe li (yekî) xistin, peşka xwe tê gerandin


başını sokmak

ketin binê (cihekî) (strîn û hewîna di xaniyekî de)


başını taştan taşa vurmak

serö xwe li vî dîwarî li wî dîwarî (an jî vî kevirî li wî kevirî) xistin


başını toplamak

serê xwe bi keys kirin, porê xwe bi keys kirin, porê xwe dan hev


başını uçurmak

serê (yekî) firandin, serê (yekî) hilfirandin (an jî hilqetandin)


başını vermek

serê xwe di ber de dan (ji bo fedakirina canê xwe)


başını yakmak

serê (yekî) kirin gêjahiyan, serê (yekî) kirin geremolê


başını çatmak

benik li serê xwe girê dan, paç li serê xwe girê dan


başının altında

di bin serê (yekî) de (di bin balgiyê de)


başının altından çıkmak

bu iş Saniye'nın ıstanbullu anasının başının altında çıktı


başının belası olmak

bûn bela serê (yekî), bûn cil û ketin milê (yekî)


başının dikine gitmek

tîk çûn (ji bo kesê ku tenê bi ya xwe dike û guh nade pend û şîretan)


başının etini yemek

serê (yekî) birin, serê (yekî) genî kirin, (yek) gêj kirin, hetka (yekî) birin


başının çaresine bakmak

li çareya serê xwe nihêrtin, ji xwe re çareyek dîtin


başından kesmek

di serê ser de rê lê birin, di serî de peşk lê xistin, di serî de pêşî lê birin, di serî de rê lê girtin

ben bu kız isteme olayını başından kestim


başka işi yok mu?

çi îşê (yekî) pê neketiye?, çi îşê (yekî) pê ye


başkahraman

serleheng, serekgernas, qehremanê berhemekê


başkalaşım

teşeguhirîn, dirûvguhirîn, veguheran, metamorfîzm


başkan vekili

cîgirê serok, cîgirê serek, şûngirê serek, cihnişînê serok, birîkarê serok, wekîlê serek


başkesit

ferîş, felqê darê (parçeyê darê gava ku li serserkî qolê wê tê birîn damarê ku emrê wê didin nîşan, xuya dibe)


başkomutanlık

serfermandarî, serfermanderî, serleşkerî, serdarî


başkumandan

serfermandar, serleşker, serdar, serkumandan


başkumandanlık

serfermandarî, serleşkerî, serdarî, serkumandanî (ji bo erk ûeqam)


başköşe

quncê odeyê, kuncê odeyê, cihê baş (cihê ji bo rûniştinê ku ji kesên mezin re hatiye veqetîn)


başlanılmak

dest pê bûn, li dar ketin, dest pê hatin kirin


başlanmak

dest pê bûn, li dar ketin, dest pê hatin kirin (an jî hatin destpckirin)

soğan başlandı


başlatmak

dan destpêkirin, li dar xistin (ji bo bi awayekî ne baş, bûna sedcmc axaftina yekî)

sen başlattın, yoksa böyle konuşmazdı


başlayıcı

destpêker (ji bo kesê ku hîna nû dest bi hînbûna tiştekî dike)


başlı başına

yazmak başlı başına bir sanattır


başlıca

eleştirme her okurun başlıca hakkıdır


başlık

serpûş (ji bo tiştê mîna kum, kumik û telik ku mirov dide serê xwe)

serkele (ji bo hefsarê ku dikin serê heywanê bar)

sername, sernav, sernivîs (ji bo pirtûk û tiştên wisa)

başlık parası


başlıklı

başlıklı kadınlar

başlıklı kalem


başmabeynci

serekmabeynvan (di seraya Osmanî de serekê mabeynvanan)


başmaklık

texsîsata ku didan de, xwişk û keça padîşah


başmakçı

pêlavker, solker (kesê ku solan, pêlavan çêdike)

pêlawan, solvan (kesê ku li camiyan li ber solan dimîne, nobedariyê dike)


başmüdürlük

daîreya ku serekgerînende lê dixebitebaş


başpapazlık

herêma ku di bin rêvebirina serekkeşe de ye)


başsız

düşmana karşı ordu başsız bırakılmamalı


başta gelmek

tütüncülükte Muş başta gelir


baştan

meseleyi baştan anlat


baştan aşmak

di ser serî de qelaptin (ji bo zêdebûn û pirbûna tiştekî)


baştan kara etmek

di rewşa xetereya noqbûna keştiyê de bi zanebûn berê keştiyê dan ser reşahiyê û tê de sekinandin


baştan savma

ji stûyê xwe kirin,ji serê kirin di ser guhê xwe re avêtin, pûte pê nedan

kirtûpanbaştarda cureyek cengkeştî ku demên berê di stola Osmanî de hatiye bikaranîn


baştan çıkarmak

hiş ji serê (yekî) kirin, yek) ji serî derxistin (ji bo xirandin û xapandina kesekî)


baştan çıkmak

ji serê xwe derketin, ji serî derketin (ji bo xerabûna kurm û exlaqê yekî)


başuzmanlık

serpisporî, serekpisporî (ji bo bûyîna serekpispor û erka serekpispor)


başvurmak

qesidandin, serî lê dan, serî lê xistin, murecaet kirin, navnivîsî kirin


başvurucu

serlêder, wajger, serlêxist, mureceatker


başyazarlık

sernivîskarî (ji bo bûna sernîvskar û erka serniviskar)


başçavuş

di heyna Osmaniyan de çawîşê yenîçeriyan


başçı

kese ku sere pez difiroşe (çi pehtî çi nepehtî)


başçık

tovilik (kîsikê kulîlkan ku tê de bizr heye)


başörtü

çît, çîtik, temezî, çarik, xêlî, laçik, şimaqî, poşî (ku jin pê serê xwe dinixêmin)


başörtülü

bixêlî, bipoşî, bilaçek, biçîtik (ji bo jina ku sere xwe bi tiştekî girtiye)


başöğretmen

gerînende, mudir, serekmamoste (mamosteyê ku li dibistana seretayî ji rêvebirina dibistanê berpirs e)


be hey

behey adam, behey Allahtan korkmaz!


bebecik

zarok (ji bo kesê ku lebatên wan ne li gorî jî û temenê wan e, tê gotinê)


bebek beklemek

bi zarî bûn, nefsnexweş bûn, bi bar bûn (ji bo jina ducanî)


bebek gibi

eynî sebî, eynî zarok, eynî bebek (ji bo kesên ku lebata wan ber bi ya pitikan ve diçe)


bebekleşmek

zaroktî kirin, sebîtî kirin, bebektî kirin


bebeklik

pitiktî, sebîtî, zaroktî, bebektî (rewşa zarokên ber şîr)

zaroktî, sebîtî (dewra ku zarok hewcedarî xwedîkirina mezinan e)

zaroktî, sebîtî (lebata wekî ya zarokan)


bebekçe

zarokane, sebiyane, wekî zarokan, wekî sebiyan (ji bo lebata ku li gorî zarokan e)


beberuhi

di leystika Karagöz de navê cûceyê piştxûz

(bi b'ya biçûk) mêrê cirnexweş û qicûcankî


beceri

hunerwerî, cerbezî, destbikar, şanpazî, ostatî, meharet

jêhatîbûn, pêkhatîbûn, bikêrî (ji bo kesê ku ji bo hînbûna tiştekî musaît e)

jêhatîbûn (ji bo kesê ku wicûda wî ji kirinên lebatê zor e musaît e)


becerikli

hunerwer, cerbez, şaraza, şanpaz, karzana, pêkhatî, destbikar, osta


beceriklilik

hunerwertî, cerbeztî, şarazatî, kêrhatîbûn, şanpazîtî, karzanatî, jêhatîbûn, pêkhatîbûn, destbikarî, ostatî, maharet


beceriksiz

bêkêr, nebikêr, necerbez, nehunerwer, nekêrhatî, nejêhatî, neosta, neşanpaz, nemahir


beceriksizlik

bêkêrî, necerbezî, nehunerwerî, destpelixî, nebikêrhatî, nejêhatîbûn, neostatî, neşanpazî, nemahirî


becerme

pêkanîn, jêhatin, ji heq derketin, çiraxkirin, şekirin (Di argoyê de: niyîn, niyandin, kutan)


becermek

pê anîn, jê hatin, ji heq derketin, çirax kirin, şe kirin, pê bûn

çocuklar bu işi becerebilirler mi?

çocuk marangozluğu beceriyor mu?

lewitandin, herimandin (ji bo teribandin, lewitandina tiştekî ku êdî nayê bikaranîn)

ilk gün elbiselerini becerdi

(yek) pîs kirin, dest avêtin namûsa (yekê) (argo)

serî di av de kirin, (yek) kuştin (argo) (Di argoyê de: niyîn, niyandin, kutan)


bedahet

behredariya bi awayekî bêamadeyî axaftina der barê mijarekê de bedaheten ji nişka ve, tafilê, ji ber xwe ve


bedbaht etmek

xembar kirin, xemgîn kirin, dilşikestî kirin, dilsar kirin


bedbin etmek

bedbîn kirin, dilşikestî kirin, dilsarî kirin


beddua sinmek

nifirê (yekî) lê qelibîn, ayîk jê re hatin, ayîkê hinkan jê hatin stendin


bedduası tutmak

nifira (yekî) çûn qebûlê, nifirê (yekî) cih girtin


bedel tutmak

bedêl girtin (bi pereyan yek di şûna xwe de şandin leşkeriyê, ji dêla yekî de leşkerî kirin)


bedel vermek

bedêl dan (ji bo kesê ku leşkeriyê bi awayekî ne temam dikin û di şûnê de pere didin dewletê)


bedelci

bedhelvan (leşkerê ku pere daye dewletê da ku bi awayekî ne temam leşkeriyê bike)


bedevilik

Bedewîtî (terîqeteke sûn'î ku di sedsala XIII de ava bûye)


bedhah

bedxax, xaxreş, bedkar, bedxwaz, xêrnexwaz


bedhahlık

bedxaxî, xaxreşî, bedkarî, bedxwazî, xêrnexwazî


bedii

kentin en bedii sokaklarını gezdik


behemehal

berî her tiştî, di her halî de, teqeze, mutleqe


behey

behey adam, behey Allahtan korkmaz!


behimi

(ji bo hestan) ajelane, ajelkî, heywankî, wekî heywanan


bekinmek

tüpün deliği bekinmiş


bekleme

pan, pang, bendewazî, payîn, bendewarî, berbendî, bendeman, lihêvîman, bendêman


beklemek

gidar kirin, pan, jovan kirin, sekinîn, rawestîn, li hêviyê man, li hêviyê bûn, li hêviyê sekinîn, li panga (yekî) man, li bendê man, li bendê sekinîn, li hêviyê rawestîn, berbendî () bûn

dışarda bekleyin li derve bipên

evde beni bekleyin

senin uyumanı beklemişler

sekinîn, pan (ji bo ecelenekirinê, mawedanê)

biraz daha bekle, nasılsa iyileşecek

li berê bûn, li berê man, li berê sekinîn (ji bo çavnêrî û muhafizeya tiştekî kirin)

eşyayı bekle, kimse bir şey yapmasın

sizden kötülük beklemem

sizi zor işler bekliyor

jê xwestin, jê hêvî kirin, jê fikir kirin

tam beklediğim biri çıktı

bekle yârin köşesini!


beklenilmek

hatin payîn, li hêviyê hatin sekinandin, li bendê hatin sekinandin


beklenmek

jê hatin hêvî kirin, hatin pandin, hatin bendewarkirin

Bu senden hiç beklenilmezdi.


beklenmezlik

libendêneman, hêvînekirin, nepayîn, bendewarî nekirin


beklenti

benim ondan hiç bir beklentim yok


bekletilmek

li hêviyê hatin hîştin, li bendê hatin hîştin, hatin bendewarîkirin, hatin sekinandin


bekletmek

li bende hîştin, li hêviye hîştin, rawestandin

dan pandin, li hêviyê dan hîştin, li bendê dan hîştin, dan sekinandin


bekleşmek

li hêviya hev man, li bendî hev man, li hev payîn


bekliyoruz

Kesê yekemê pirrjimar di dema nihayê erênî de ji lêkera beklemek.

Bekliyoruz.


Bektaşi

Bektaşî (kesê ku ketiye terîqeta Hacî Bektaşê Welî)


bekâr

ezêb, ezeb, azip, azep (ji bo kesê nezewicî)

kesê ku zewicandî ye û ji malbata xwe cuda dijî


bekâret

resenatî, nûjenî (di ward huner û ramanê de nûjenî)


bekçilik

pasvanî, mifirdîtî, qerewêltî, nîgehdarî, paragotî, natorî, notirvanî


bekçilik etmek

pasvanî kirin, notirvanî kirin, nigehdarî kirin


bel bağı

kember, piştî, şûtik, egal, torkî, bendik


bel bağlamak

pişt pê girê dan, pişta xwe dan (yekî) (ji bo pêewlebûnê)


bel bel

bêmane (ji bo nihêrtina li yekî bi awayekî vala)


bel kemiği

mazmazk, marîpişt, moxik, stûna piştê, hestiyê piştê, darê piştê, hestikên mazmazkê, hestîkên maripiştê


bel kırmak

xwe li kêlek quraftin, xwe li vî alî li wî alî quraftin


bel vermek

zik dan, kuj dan (ji bo dîwar û tiştên wisa dîk)

duvar bel vermiş


belalar mübareği

nehat qiyamet îcar ku hat bi xêr û silamet


belası

namus belâsı


belasını aramak

xwe dan belayê, li belaya xwe gerîn, xwîna xwe kirin kevçî


belasını bulmak

belaya xwe dîtin, li belaya xwe ve bûn, bela (yekî) ji ber piyê (wî) jê re hatin, bi ser belaya xwe ve bûn


belaya düşmek

ketin belayê, ketin teşqeleyan, ketin agirekî sor


belaya uğramak

serê (yekî) ketin belayê, rastî belayê hatin


belayı satın almak

bela ji xwe re kirin, bela ji Xwedê xwestin, bela kirin


beledi

bajarî, şarî (tiştê ku bi bajêr ve têkildar e)


belediye başkanı

şaredar, şarevan, serokbelediye, reîsê belediyê


belediyeci

şaredarivan, belediyevan (erkedarê şaredariyê)


belemek

bi dezbênkê girê dan (kirina zarok a dergûşê)


belenmek

hatin pêçandin (ji bo zarok ku dixin pêçekê)


belermek

(çav) qelibîn (ji bo rewşa gava mirov çavê xwe vedike, spîçka çav xuya bike)


belertmek

(çav) qelibandin (ji bo tam derxistina spîça çavê xwe)


beleş atın dişine bakılmaz

tu dibêjî qey te pereyê (an jî perekê) xwe tê daye


belge almak

ji dibistanê hatin avêtin, hatin bidûrxistin (ji bo kese ku du sal li ser hev di sinifekê de dimine)


belgeci

derhênerê belgewaran (derhênerê ku fîlmên belgewarî çêdike, dikişin)


belgelendirme

pêselmandin, bi pelge peyitandin, belgedarkirin


belgelendirmek

pê selmandin, bi pelge peyitandin, belgedar kirin


belgesel

dokumanter, belgefilm (film an jî bernameya televîzyonê ku xwedî wesfeke belgefewarî ye)


beli açılmak

pişta (yekî) tenik bûn (ji bo kesê ku nikare destava xwe ya biçûk li xwe bigire)


beli bükük

barxwar, barê (yekî) xwar e (ji bo kesê kêm, belengaz)


beli bükülmek

piştxwar bûn, pişta (yekî) tewîn, bi dev gihan erde (ji bo kesê kal û pîr ku êdî kar bi wan nabe)


beli çökmek

piştxûz bûn, piştqilûz bûn, piştkov bûn, piştxwar bûn, xûl bûn


belinden gelmek

ji ava (yekî) bûn, ji pişta (yekî) bûn, ji aveynê (yekî) bûn


belini bükmek

(tiştek) pişta (yekî) şikandin, (tiştek) pişt lê şikandin

bu işsizlik belimi bükmüş


belirginleşme

xuyabûn, darîçavbûn, berçavbûn, azlûbûn, aşîkarbûn, wekatbûn, diyarbûn


belirginleşmek

xuya bûn, darîçav bûn, berçav kirin, azlû bûn, aşîkar bûn, wekat bûn, diyar bûn


belirginleştirme

xuyakirin, diyarkirin, darîçavkirin, azlûkirin, wekatkirin, berçavkirin, aşîkarkirin


belirginleştirmek

xuya kirin, diyar kirin, darîçav kirin, azlû kirin, wekat kirin, berçav kirin, aşîkar kirin


belirginlik

darîçavî, aşîkarî, wekatî, berbiçavî, azlûtî, diyartî


belirleme

diyarkirin, kifşkirin, destnîşankirin, nîşankirin, wekatkirin


belirlemek

kifş kirin, destnîşan kirin, wekat kirin

çalışanlarımızı belirleyelim


belirlenmek

hatin diyarkirin, hatin aşîkarkirin, hatin dariçavkirin, hatin berbiçavkirin, hatin wekatkirin


belirli

diyarkirî, aşkerekirî, xuyakirî, binîşan, destnîşankirî, muayen

belirli görevlerimiz var


belirme

xuyabûn, xuyîn, aşîkarbûn, diyarbûn, belitîn, xuyanîbûn, eyanbûn


belirmek

xuyîn, aşîkar bûn, diyar bûn, eyan bûn, belitîn, xuyanî bûn

bulutun arkasında güneş belirdi

jê re çêbûn, jê re eyan bûn (ji bo raman an jî rewşê)

kafasında sonunda bir düşünce belirdi

darîçav bûn, berbiçav bûn (ji bo tam xuyabûn û têgihiştina tiştekî)


belirsiz geçmiş

çocuk çok ağlamış


belirtilmek

hatin xuyakirin, hatin destnîşankirin, hatin aşîkarkirin


belirtken

şanîker (îşareta ku bi aforizmayekê re tê bikaranîn)


belirtme

diyarkirin, xuyakirin, xuyanîkirin, aşkartin, daxuyandin, derpêşkirin, amajekirin, vavêrkirin, beyankirin


belirtme sıfatı

rengdêra diyarker (kifşker), rengdêra diyarkirî


belirtmek

diyar kirin, xuya kirin, xuyanîkirin, aşkartin, daxuyandin, derpêş kirin, amaje kirin, vavêr kirin, beyan kirin

ben düşüncelerimi belirttim


belki de

belki de bu durumun kusuru bizde


bellek yitimi

ji hiş ketin, ji hiş çûn (ji bo demeke hindik)


belleme

cilik (a ku diavêjin ser pişta heywanê bar)


bellemek

hîn bûn, fer bûn, hewisîn, rewa kirin (ji bo ji ber kirin û di hiş de girtinê)

seni iyi bir insan bellemiştim

mer kirin, kilêb kirin, kêlan, mer dan (bi merê kolana erd)


bellenmek

hatin rewakirin, hatin hînkirin, hatin hewisandin Utb

hatin merkirin, hatin kilêbkirin, hatin kêlandin


belleten

kovara ku tê de nûçe, nivîs û xebatên saziyên zanistî tên weşandin


belleğini yitirmek

hiş winda kirin, aqil winda kirin, bêhiş bûn bellem zên, zîhîn (melekeya hînbûnê)


belli

diyarkirî, aşkerekirî, xuyakirî, binîşan, destnîşankirî, muayen


belli başlı

bu kongrenin belli başlı adamı Dr Ahmet idi


belli etmek

yalan söylediğini her haliyle belli etti


belâ

bela, qeda, teşqele, tomik, dûmat (rewşa ku mirov nikare jê xelas bibe)

kumar toplum için büyük bir beladır

bela, bobelat, karesat, teşqele (bûyer an jî kesê ku zerar û ziyanê dide derdora xwe)

Allah belâsını versin

kumar belâsına tutuldu


belâgat

rewanbêjî, retorik (vekolîna hunerên rewanbêjiyê)


belâgatli

rewanbêj, belîx belâhat xirexafî, bomikî


belâlı

bibela (ji bo tiştê ku mirov di ber de diweste û aciz dibe)

belâlı bir iş

zorbaş, zordar, bela (dostikê jinên jirêderketî)


bemol

bemol (îşareta notayê ku dide nîşan dengek nîv ton hatiye stûrkirin)

bemol (dengê ku bi vî awayî hatiye stûrkirin)


ben ağa sen ağa inekleri kim sağa?

ez axa tu axa kî mirîşkan bibe baxan?, ez axa tu axa kî çêlekan bibe baxan?


ben bu işte yokum

ez bi xwe têkilî vî karî nabim, ez bi xwe tune me


ben hancı sen yolcu oldukça

çiya bilind e kengê be wê riya (te) pê bikeve


bencil

xweparêz, berûxwe, xwebîn, ezperest, li a xwe

xweperest, xwexwaz, xudkam, ezez, xudbîn, jixwerexwaz, egoîst


bencil olmak

xweperest bûn, ji xwe re bûn, xwebîn bûn, xudkam bûn


bencilce

xweperestkî, xwebînkî, xwexwazkî, kudkamkî, xudbînkî


bencilik

xwepesendî, ezîtî, ezezî, ezezîtî, xwexwazî, xwebînî, xweperestî, xudkamî, ezezotî, egoîzm


bencilleşme

xweperestbûn, xudkambûn, xudbînbûn, ezezîbûn, xwexwazbûn


bencilleşmek

xweperest bûn, xudkam bûn, xudbîn bûn, ezezî bûn, xwexwaz bûn


bencillik etmek

xweperestî kirin, xudkamî kirin, xudbînî kirin


benek

deqdeq, deqdeqok, deqdeqonk, pitpitok, pitpitk, belekî, belekotkî, belekokî, xalxalok (deqa li ser tiştekî)


beneklenme

deqdeqîbûn, deqdeqokîbûn, belekbûn, xalxalokîbûn, deqlêketin


beneklenmek

deqdeqî bûn, deqdeqokî bûn, belek bûn, xalxalokî bûn, deq lê ketin


benekli

deqdeqî, deqdeqokî, deqdeqonkî, pitpitokî, pitpitkî, belek, belekotk, belekok, şanoyî


benekli köpek balığı

cureyek semasiyê belek (Scylliorhinus canicula)


bengi

abadîn, bêna, dehm, cawîdan, ebedî, nemir

navê govendeke gelêrê li herêma Ege û başûrê Marmaraya Tirkiyeyê


bengilik

abadînî, ebedîtî (ji bo heyîna ku têkiliya wê bi zeman, bi ser û dawiya zeman nîn e)


beni sokmayan yılan bin yıl yaşasın

tiştê ku îşê me pê neketibe, min çi jê ye


benim diyen

ê ku dibêje ez heme, ê ku dibêje ez ji nava xwe têr im


benim oğlum bina okur, döner döner yine okur

Guhartoyeke benim oğlum bina okur döner döner yine okur.


benimle evlenir misin?

Bi min re nazewicî? Tu bi min re nazewicî?


benimsemek

lê rûniştin, dil lê rûniştin, dil lê qerar dan, dil lê ronî bûn

artık ben bu evin küflü halini benimsemişim


benimsenmek

hatin pejirandin, hatin qebûlkirin, lê xwedî hatin derketin


beniz

gwîn, newr, rûçik, sikûm, mirûç, reng, mehde (rengê rû)


benlenmek

yüzüm hep benlenmiş


benli

benli Emine


benmari

benmarî (metoda germkirin an jî helandina tiştekî bi riya hilm û gulmê, ku mirov derdanek tije av dike û derdana xwe ya din dide serê û wisa bi hilm û gulma ava kelandî tiştê di hundirê derdarê de germ dike an jî dikelîne)


benzeme

dirûvîn, şibîn, mînîn, lêçûnî, lêhatinî, dirûvpêketin, dirûvlêketin


benzemek

çocuk babasına benziyor

hiç de hırzısa benzemiyor

bu adam rakı içmişe benziyor


benzer

manend, banend, dirûv, mînanî, bînanî, wekî, nolî

Bana bu ayakkabıya benzer bir ayakkabı ver.


benzetici

jiberker, kopyaker, sextekar (kesê tiştê ku çêdike dişibîne tiştekî din)


benzetilmek

hatin dirûvandin, hatin şibandin, dirûv pê hatin xistin

benzetilmiş olmasın


benzetme

dirûvandin, mînandin, şibandin, dirûvpêxistin


benzetmek

mînandin, dirûv pê xistin, sewab pê xistin (ji bo ku mirov tiştan bidirûvîne hev)

onu ceylana benzettim

çocuk oyuncağını benzetti


benzeş

hemdirûv, hemşiban benzeşim lihevçûn, hemşiban, hemdirûvî, hevmînan


benzeşmek

dirûv bi hev ketin, dirûvîn hev, mînan hev, sewab pê ketin


benzinci

benzîngeh (devera ku lê benzîn tê firotin)


benzinde kan kalmamak

di canê (yekî) de xwîn tune bûn, di rengê (yekî) de xwîn tune bûn, xwîn ji canê (yekî) kişîn


benzine kan gelmek

xwîn di canê (yekî) de gerîn, sor û gizrî bûn


beraber yatmak

bi hev re razan, tevî hev razan (an jî raketin)


beraberinde

ligel xwe, digel xwe, bi xwe re ile ligel, digel, bi re

kardeşiyle beraber


beraberlik

pevretî, bihevrebûn, bihevreyî, ligelhevî, digelhevî

maç beraberlikle sonuçlandı


berat

berat (fermana padîşah a ku ji bo kesê ku tayînî erkekê bûye, an jî nav û nîşanek jê re hatiye dayîn)


berat gecesi

şeva beratê (şeva qendîlê ku tê de pêxembertî ji Hz Mihemed re hatiye)


berbat olmak

weritîn, gelîn, petixîn, edimîn, herimîn, berbat bûn


berdel etmek

bedêlî kirin, berdêlî kirin, hev guhastin


berdelacuz

gîskok, gîtê gîsko (li gorî baweriya gel sermaya ku di navbera


bereket versin

Xwedê bereketa xwe bikê (gava yek pere ji kesekî distîne dibêje)


bereketlenmek

zêde bûn, boş bûn, pir bûn, zehf bûn, bibereket bûn


bereketli ola!

bereketa Xwedê tê de be, Xwedê zêde bike, piyê Xocê Xizir lê be (ji kesê gava ku nan dixwe an jî debra xwe hiltîne tê gotin)


berelemek

qusandin, qusqusandin, kurkusandin, dewixandin, kelpitandin, pelçixandin, qusqusandin

ayaklarına vura vura berelemişlerdi


berelenmek

pelçixî bûn, pelixî bûn, kelepotkî bûn, qusîn, pixunîn, kelpitîn, dewixîn, qusqusîn, kurkusîn

vücudu darb sonucu berelenmiş


bereli

pelçixî, pelaxtî, xerabûyî, kelepotkî, quskusî, kuskusî

karpuzun bereli yerlerini kesip at, ondan sonra ye


berhava

berhewa (ji bo tiştê ku hatiye firandin, berhewakirî)


berhava olmak

berhewa bûn (çaxê tiştek di encama teqandinê de bi hewayê dikeve)


berhayat

zindî, sax, berheyat (ji bo kesê ku li heyatê ye, sax e)


beri

li ber, li nêz, vî alî (ji du tiştan a heri nêz)

yıllardan beri onun peşine düşmüş

Ne zamandan beridir Kürtçe yazıyorsun?


beriberi

berîberî (navê nexweşînekê ye ku ji ber kêmasiya vîtamîna B'yê peyde dibe)


beriki

beriki ev

o değil beriki kalemi ver

öteki kalemi değil berikini ver


berkitme

zeximandin, zexmkirin, qewînkirin, xurtkirin, asêkirin, betînkirin


berkitmek

zeximandin, zexm kirin, qewîn kirin, xurt kirin, asê kirin, betîn kirin


bermuda

cureyek şalê teng û kurt ku hetanî serçokê tê


berrak

berak bir sesi var

berrak bir su

berrak bir kış günüydü


bertik

kelepotk (lekeya mor a di tenê mirov de ku qusiyane)


besi dokusu

şeba ku di nav toxim de dor li embriyoyê digire


besi suyu

ava biadan (ku di rehikên riwekan de digere)


besi örü

hemû madeyên bi adan ku li dora riwekekê hene


besici

xweykerê dermaleyan (kesê ku heywanan ji bo firotinê xwedî dike)


besicilik

dermaletî, xweykeriya dermaleyan (karê xwedîkirina heywanan ji bo firotinê)


besili

besili tosun


besin

xurik, xurdemenî, qût, qwît, zewade (tiştê ji bo xwarinê)


besle kargayı oysun gözünü

xwedî bike canê xwe berde malê xwe, bûn sêwiyê Alî (yek) ji serê xwe re xweyî kirin, (yek) ji serê xwe re xweyî kirin


beslek

qewraş, xizmetkar (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


besleme

qewraş, qerwaş (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


besleme basın

çapemeniya xwedîkirî (ku ji bo berjewendiyê xwe diavêje pişta saziyekê)


besleme kız

qewraş, qewraşa navmalê (a ku wekî ewlad hatiye pejirandin û karê navmalê pê tê kirin)


beslemek

onu elimle besleyeceğim

xweyî kirin (ji bo dermalekirin, xurtkirin û gewzandinê)

dereler bu nehiri besliyorlar

benti besle ki yıkılmasın

at beslemek


besmele

besmele, bismîla (ji bismîlahîrahmanîrehîm)


besmelesiz

pîç, pînc, bijî (gava ku çêri zarokan tê kirin)


besteci

awazdaner, bestekar, awaz saz, kompozîtor


bestecilik

awazdanerî, bestekarî, awazsazî, kompozîtorî


bestelemek

awaz saz kirin, awaz danîn, beste çêkirin, beste ristin


bestelenmek

hatin bestekirin, beste hatin ristin, awaz hatin sazkirin, awaz hatin danîn


betatron

betatron (amrazeke elektromanyetîk e ku elektronan dilezîne)


beterin beteri var

pêl ji pêlê mezintir heye, kevirê li kevir ketî

üzülmemek elde değil ama, beterin beteri var, buna da şükretmek lazım


beti

mirûç, nîgar, fîgur (di hunerên resm û heykelan de teşeyê heyînan)


beti benzi atmak

qusikîn, reng û rûçik lê zer bûn, reng avêtin, sikûm lê neman


betik

nivîstek, pirtûk (tiştê nivîsandî wekî kitêb, name)

skrîpt, zimanekî kompûterê ye ku bi seriyeke fermanan dihewîne û bêyî ku wan fermanan di nava peldankekî de bicivîne dikare wan bixebitîne.


betim

şayes, teswîr (ji bo şayesandina kesek, bûyerek, tiştek an jî hestekê)


betine gitmek

li zora (yekî) çûn, li telê (yekî) ketin


beton gibi

wekî beton, eynî beton (ji bo tiştên sirt û saxlem)


betonkarar

tevdêra betonê, makîneya ku betonê li hev dixe


bey gibi yaşamak

wekî axayan bûn (ji bo kesê ku di hebûn û rihetiyê de dijî)


beyan etmek

daxuyandin, daxuyan dan, pandin, xuya kirin, azlû kirin, beyan kirin


beyaz eşya

têkberên spî (navê giştî yên têkberên malê mîna sarker, makîneya cilşoyê û hwd)


beyaz kitap

pirtûka spî (ya ku ji hêla sazî an jî hikûmetekê ve ji bo ronîkirin an jî parastina bûyerekê hatiye amadekirin)