tiwanîn

Hevreha farisî توانستن (tevanisten, rehê dema niha -tevan-), pehlewî tevan (hêz, taqet, şiyan), avestayî û hexamenişî tav-, hemû ji proto-hindûewropî *tewh₂- (bihêz bûn, xurt bûn, perçivîn)

karîn, şiyan, kanîn,
hêz / taqet yan hinêr yan derfet / delîv yan zanîn hebûn bo kirina tiştekî


birdin

Min pesgel diwerim.

Îwe pesgel erra birdin?


xwardin

kirin zikê xwe: tişt kirin di devê xwe de û bi didanên xwe hêrandin (ango hincinandin ango hûr-hûr kirin) û da'ûrandin zikê xwe

xerc kirin: mesref kirin, (mal yan pare) bi kar anîn yan pûç kirin: Dused dolar hebûn, hemî di sê rojan de xwarin.

ba dan > ba xwardin

firîw dan

firîw xwardin


xwardinewe

Bi alfabeya latînî nivîsina خواردنەوە (xwardnewe, “vexwarin”).


guzeran

Bi alfabeya latînî nivîsina گوزەران (guzeran).


şkandin

Şkandim awêneyê teqlîdîy
qederê
Ke le mêje kiçanî keç
le berdemîda ewestin


çandin

Bi alfabeya latînî nivîsina چاندن (çandin).


cwîn

Bi alfabeya latînî nivîsina جوین (cwîn).


wîstin

Bi pehlewî xwâsten, bi partî wxâşten, bi soranî xwastin, bi zazakî waştene, bi hewramî wastey. Peyva xwastin'ê bi kurdî herî kevin e.


kewtin

Bi alfabeya latînî nivîsina کەوتن (kewtin).


فکر کردن

ramîn, fikirîn, hizirîn, pûnijîn, fikir kirin, hizir kirin


halî

tê gihandin, pê dan famkirin, serwext kirin


werçerxan

vegerrîn, zivirîn, werçerixîn, wergerrîn,
berê xwe dan aliyek din,
bi rexek din ve meşîn

Serdanekanîşîyan [serdanên serokatiya AKPê] bo şarekanî Kurdistan û rageyandinîyan le bonekan da, le barey çareserkirdinî kêşekan, werçerxanêkî taze ye le siyasetî dewlletî Turkiya da.

Erselan Bayîz: Siyasetî DTP û serincêk, Nefel.com, 9/2007


pêvan

pîvan
pîvandin
pîvhan
pîvhîn
pîvihan
pîvihîn
pîvîn
pîviyan
pîvîyan
pîvyan
pîvaz

Bi avestayî peitimâ-, bi pehlewî peymûden.


dellê

dellê
dellêt
dellêtin
delê
delêt
delêtin
ellê
ellêt
ellêtin
elê
elêt
elêtin


dellêtin

dellê
dellêt
delê
delêt
delêtin
ellê
ellêt
ellêtin
elê
elêt
elêtin

Bi alfabeya latînî nivîsina دەڵێتن (dellêtin).


ماچ کردن

maç kirin, ramûsandin, maçî kirin, ramûsan, maçandin


pîroz dekem

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker pîroz kirdin


amade dekem

Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


bawerr dekem

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker bawerr kirdin


drêj dekem

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker drêj kirdin


amade dekey

Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


amade deka

Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


amade dekeyn

Kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


amade deken

Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker amade kirdin.

Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


yarmetî dekem

Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî dekey

Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî deka

Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî dekeyn

Kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî deken

Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.

Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


brîndar dekem

Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar dekey

Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar deka

Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar dekeyn

Kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar deken

Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.

Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


sûtan

Bi alfabeya latînî nivîsina سووتان (sûtan).


چەوساندن

çewisandin, tepeser kirin, zilm lê kirin

ئەو گەلەی گەلێکی تر دەچەوسێنێت خۆی ناهەسێتەوە.

Ew gelê gelekî din diçewisîne ew bixwe venahese.

Ew geley gelêkî tir deçewsênêt xoy nahesêtewe.


چنین

raçandin, tevinandin, raçinîn, tevn kirin


لووراندن

گورگێکی هار لە لادێمانا دەلوورێنێت.


چار کردن

çare kirin, çareser kirin, hel kirin, (nesax, nexweş) sax kirin, baş kirin


چاش بوون

mat bûn, mat man, ecêb girtin, ecêbê (serê yekî) girtin


چەش بوون

tamijîn, fêrî tamekê bûn, fêrî çêjstandtina ji tiştekî bûn, lezet standin


چراخ بوون

xwendina bilind kuta kirin, di xwendina xwe ya bilind / akademîk de derçûn / bi ser ketin


فریو خواردن

xapîn, hatin xapandin, lê(h)b lê bûn, lê(h)b lê hatin kirin, hîle lê bûn, hîle lê hatin kirin, :;ketin davan / xefikan / feqan / tepikan


فسفس پاڵەوان

fisto, kesê xwe mêr û mezin dihesibîne lê di rastiyê de ne ti mêr e


فیکە لێ دان

li fîtikê / firîzokê dan, qeliqandin, hejandin; lerizandin, recifandin;;(jê) xîfandin, lêb lê kirin, xapandin, bi fêl û hîleyan jê standin;;lep lê dan, bi lepan ketin ser, bi destan bi coşek / hezek mezin pirr xwarin


فوو تێ کردن

pif dan, hewa kirinê, :;pişta / guhê xwe danê, pûte pê nekirin, giringî nedanê


گەفووگوڕ لێ کردن

gef lê kirin / xwarin, :;gef / hereşe, tehdîd lê kirin / lê xwarin;;jê hez kirin, hez jê kirin;;alîkarî kirin


گەل بەستن

civîn, (gel) hatin cem hev, (gel) kom bûn


گێرە پێ کردن

gêre pê kirin, :m bo xwe dan xebitandin û heqdestê wê / wî nedanê;;(pêlav / sol) kirin piyê (xwe / kesekî)


گرنگی پێ دان

pûte pê dan, giring hesibandin, :;gurr kirin; lezandin, bizivandin, lez danê;;kel dan (tiştekî), piçekî kelandin


گوێ لەقاندن

qaşo guh dan, guhdarî kirin lê ne ji dil


گۆساڵە کردن

mezin kirin, xwedî kirin (t zarok ji alî dayikê ve)


ھاڵی بوون

tê gihîn, tê gihiştin, fam kirin, serwext bûn, fehm kirin, fêm kirin


ھاڵی کردن

tê gihandin, dan famkirin, serwext kirin


ھەنگاو ھێنان

gavandin, gava xwe di ser tiştekî re avêtin


کەزاخە کردن

kezaxtin, kezaxe kirin, kêşandin, kişandin, kêşan


کوڕنووش بردن

(bejna xwe li ber kesekî / tiştekî) tewandin / çemandin


خۆ لا دان

xwe vedan, xwe dan aliyekî, veder bûn, ji ser rêya kesekî / tiştekî rabûn


لەمپەر پەڕاندن

asteng rakirin / nehêlan / nehiştin, rê xweş kirin


لێ چوواندن

şibandin (hev / tiştekî), kirin mîna / wek hev / tiştekî, wek hev / tiştekî lê kirin, pişaftin, bişaftin, helandin, asîmîlandin, asîmîle kirin


لێ داشکاندن

jê daxistin, jê kêm kirin, jê kuştin (t bihayê / nirxê malî)


لێ گەڕان

jê gerîn, hêlan, hiştin, hêliştin, bela xwe jê vekirin, bi tenê hêlan, :jê hêlan, nehêlan têkil / tevlî bibe


لێ ھەڵە بوون

(tiştek) li ber kesekî hinda / wenda / berze bûn, lê şaş bûn, rêya xwe şaş kirin


لێ کەلا بوون

xwe jê varê kirin, xwe jê avarê kirin, xwe jê dan alî, hevza xwe jê kirin, xwe jê parastin


لێ لا بردن

jê birin, jê kêm kirin, jê veqetandin, jê vekirin


لێ مارە کردن

lê mar kirin, lê mehr kirin, jinek / keçek dan kurrekî / zelamekî


لێ مۆڕ بوونەوە

eniya xwe lê şidandin, cênîkên xwe lê şidandin (ji ber ku jê qehirî / enirrî ye)


لێ وورد بوونەوە

lê hûr bûn, bi hûrî / sexbêrî / kûrûdûr / dûvûdirêj seh kirin tiştekî daku wê baş fam bike, vekolîn, lê kolîn, tûjîn, tûjandin


لێ خۆش بوون

lê borîn, lê negirtin, bexşandin, efû kirin, lê hatin rehmê


لێک بەردان

berdan hev / êk(û)du, bera hev dan, li hev xurrandin


لێک جیا کردنەوە

jêk cuda kirin, ji hev cuda kirin, ji hev qut kirin, :(dema du yan çend kes pev çûne) jêk vekirin, ji hev vekirin


بریسکین

birûsîn, teyisîn, biriqîn, çirisîn, îsîn


داخستن

چاوت داخە ڕۆڵەی شیرین.


درکاندن

dirikandin, bider kirin, derbirin, aşkere kirin

کێ نهێنیی ئەم ژوانەی درکاندووە؟


ڕادان

بە خەنجەر سکی ڕادا.


ڕاخستن

بەڵێن بدە کە تاریکیم بۆ ڕاناخەیت

Sûnd bixwe ku dê tarîtîyê ji min re ranexî.


تۆپین

کەری کێ تۆپیوە؟


welam dan

Bi alfabeya latînî nivîsina وەڵام دان (wellam dan).


ناردن

şandin, hinartin, bi rê kirin, rewane kirin, virêkirin


پاراستن

parastin, efşandin, pawandin, qefandin, evşandin, nehêlan / nehiştin ku ziyan / zerer bigihiyê


pêşandan

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


hesanewe

Bi alfabeya latînî nivîsina هەسانەوە (hesanewe).


meke

formek neyînî ji devoka soranî ku dibe (neke an jî nake)


şillejan

Bi alfabeya latînî nivîsina شڵەژان (şllejan).


شڵەژان

serobin bûn, tevlihev bûn, bêserûber bûn, perîşan bûn, şepirze bûn


گەڵاڵە کردن

gelalekiraw گەڵاڵەکراو [anku gelalekirî]


waz hênan

hêlana kesekî yan hiştina tiştekî yan rawestina ji karekî ve.

Donald Trump waz le rêkkewtinî etomî legel Êran hêna.


غەش کردن

fêl kirin, hîle kirin, di ezmûnekê de fêl kirin


قسە کردن

peyivîn, axivîn, qise kirin, ştexilîn, deng kirin, gep kirin, xeber dan


داگیرسان

کام سووچ تاریک و نووتەک بێت لەوێ خۆمان کرد بە چرا و تییا داگیرساین.

Kîjan qorzî tarî û zilmat be me li wir xwe kir çira û em tê de vêketin.

Kam sûç tarîk û nûtek bêt lewê xoman kird be çira û tîya dagîrsayn.


شاردنەوە

خۆت بشارەوە


ڕوانین

لێت دەڕوانم دیمەنت بە نازە

وەرە لە ڕەنگی نیگام بڕوانە


هەستان

لاوی کورد هەستایە سەر پێ وەک دلێر.


پێشێل کردن

Ji پێ (pê) + شێلان (şêlan, “guvaştin, perçiqandin, strandin”).


تاوتوێ کردن

li ser peyivîn, hûrbînî kirin, analîz kirin, tehlîl kirin

سەرۆک بارزانی و نوێنەری پووتین داهاتووی کورد لە سوورییا تاوتوێ دەکەن.

Serok Barzanî û niwînerê Pûtînî paşeroja Kurdan a li Sûrîyeyê hûrbînî dikin.

Serok Barzanî û nwênerî Pûtîn dahatûy Kurd le Sûriya tawtwê deken.


سڕینەوە

زەردەخەندە لە سەر لێوت بیسڕەوە چوون حەرامە.

Girnijê ji ser lêvên xwe bimale çimkî heram e.

Zerdexende le ser lêwit bîsřewe çûn heram e.


دوان

peyivîn, axivîn, ştexilîn, qise kirin, deng kirin, gep kirin, xeber dan

دەنگ خۆی لاڵ کرد تا نەدوێت.


سرەوتن

هەتا ڕۆژی ئازادی و هیوامان ئێمە ناسرەوین.

Heta roja azadî û hêvîya me em ê venehesin.

ئەم جیهانە خۆی بەڵایە تۆش دەتەوێت بسرەویت.

Ev cîhane bixwe bela ye tu jî dixwazî vehesî.

Em cîhane xoy beła ye toş detewêt bisrewît.


بە شوێن کەوتن

بە شوێن هەستێکی ون کەوتم.


ڕوان

بەهار لە خواوە دەڕوێت.


ڕاست بوونەوە

Ji paldanê rabûn bo rûniştinê yan ji rûniştinê rabûn bo ser nigan.


بەدی کردن

لە ناو تۆدا هەموو دنیا بەدی دەکەم.


شڵەژاندن

serobin kirin, tevlihev kirin, bêserûber kirin, perîşan kirin, şepirze kirin


سووتان

وەک مۆمێک دەسووتێم و دەتوێمەوە


توانەوە

وەک مۆمێک دەسووتێم و دەتوێمەوە

وەک عاشقێک تا توایەوە تێم ڕوانی.


ڕمان

ئەمەم گوت و دنیا ڕما


هەڵگەڕان

بۆ هەڵگەڕانی بەرەو خۆر پەیژەت هێنا

Ji bo hilkişîna berev xorê te seleme îna.


لچکان

گووی وشک بە قوونی کەسەوە نالچکێت.


دان پییا نان

منیش بەڵێنت پێ دەدەم دان بە ڕابردووما بنێم

Ez jî ji te re sûnd dixwim mikur li pêşeroja xwe bêm.

Minîş bełênit pê dedem dan be řabirdûm a binêm.


وێڵ بوون

گەرووی وشکم بە دوای قومێک ئاودا وێڵ بوو

Gewrîya min a hişk bi dû qurtek av de penaber bû.

Gerûy wişkim be dway qumêk aw da wêł bû.


بەڵێن دان

بەڵێن بدە ئاسمانم بیت


پێکان

هەوای دەورەی خۆی دەپێکا


شڵەقاندن

ئێوەن زەلکاو دەشڵەقێنن


ڕاژاندن

doş kirin, hêl kirin, berev pêşî û paşîyê livandin.


جمان

بەرەو ئاسۆی بیرم جما


ترووکاندن

Ji hundir ve şkandina hêkê ji alîyê çîçikê ve.


ڕۆیشتن

چەکەکان دەڕۆن و وشەکان دەمێنن.


تاسە کردن

شەقامەکان زۆر تاسەیان دەکردم و بە دوای هەنگاوما دەگەڕان.

Şeqaman gelek arezûya min dikir û li dû gavên min digerîyan.

Şeqamekan zor taseyan dekirdim û be dway hengawim a degeřan.


گەمارۆ دان

ناهێڵم تەم گەمارۆی شارەکەم بدات.


پەست کردن

ئەم بارانە پەستم دەکات.


خاپوور کردن

شوورە و قەڵامی خاپوور کرد.


داچۆڕان

خوێنی زینێک لە خەنجەرم دادەچۆڕێت.


شەکاندن

با درەختەکە دەیشەکێنێت.


دەرخوارد دان

گۆشت دەرخواردی نەخۆشەکە مەدەن.

بە زۆر دەرخواردی دام.


لەنگەر گرتن

باڵەکانی دەکاتەوە و لەنگەر دەگرێت.

Baskên xwe vedike û di cîyê xwe de radiweste.


داخورپان

ڕاچەنین

veciniqîn, varqilîn, terqilîn, hilceniqîn

دڵی بێلانەم، بۆ شۆڕەشیعرێ داخورپا.

Dilê min ê bêhêlîn, ji bo helbesteka xweş kulpîya.


خەو زڕان

کە نەخۆشتان خەوی دەزڕێت من دڵی دەدەمەوە.

Ku nexweşê we xew lê biherime ez ê bidim ber dilê wî.

Ke nexoştan xewî dezřêt min diłî dedemewe.


دەمکوت کردن

دەمکوتی بکە!


مشوور خواردن

تۆ مشووری ئاگر مەخۆ.


بین پێوە نان

Ji بین + پێوە + نان


دەورە دان

لە گشت لاوە دەورەت داوم.

Te ji hemî alîyan ve dor li min girtîye.


دابەزین

داوەزین
داخوەزین


درەخسین

xwe ragirtin, tirûş kirin, tehemil kirin


لە ئەستۆ گرتن

Ji لە + ئەستۆ + گرتن


گرتنە ئەستۆ

Ji گرتن (girtin) + ـە (-e) + ئەستۆ (esto).


پەی پێ بردن

Ji bo dîtina tiştekî veşartî yan tiştên hûrik hewl dan.


گۆش کردن

من بە خوێنی خۆم شیعر گۆش دەکەم.


چریکاندن

Bi dengekî berz stran (nemaze gerok dema li ser rê be).


بەزەیی پێدا هاتنەوە

bezeyî pêda hatinewe (romanization)
بەزەوی پییا هاتنەوە

Ji بەزەیی (bezeyî) + پێدا (pêda) + هاتنەوە (hatinewe)

ku-بەزەیی_پێدا_هاتنەوە-ckb-verb-NNa42KpC


بەزەوی پییا هاتنەوە

Guhartoyeke بەزەیی پێدا هاتنەوە (bezeyî pêda hatinewe).

ku-بەزەوی_پییا_هاتنەوە-ckb-verb-zeVhnRr~


درک پێ کردن

درک بەوە دەکەیت کە شتێک هەڵەیە لە تۆدا.

Tu bi wê dihesî ko tiştek çewt e di te de.

Dirk bewe dekeyt ke şitêk hełe ye le to da.


تەنگ پێ هەڵچنین

Ji تەنگ (teng) + پێ (pê) + هەڵچنین (hellçnîn)


دەم تێ ژەندن

دەم تێ ژەنین


دەم تێ ژەنین

Guhartoyeke دەم تێ ژەندن (dem tê jendin).


زراو چوون

زراو ڕژان

ziravê (yekî) qetîn, qudûmê (yekî) şkestin


زراو بردن

ziravê (yekî) qetandin, qudûmê (yekî) şkandin


مڵۆمۆ کردن

Axê bên kirin û li şopa nêçîrê gerîn, şop gerandin.


دەمەقاڵی کردن

دەمەقاڵیم مەکە!


شێوان

تۆ ژینت بە قسەی کەس ناشێوێت.


حاڵی بوون

بە هیچ شتێ حاڵی نابم.


نۆڕین

نواڕین
ڕوانین


lewtandin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.