-î

gutî/wutî


qurs

Hevreha yan ji farisî قرص (qors, qurs) (qayim, mukum), tacikî қурч (qurç), mazenderanî کرچ (kërç)), hemû ji zimanên îranî.


fire-

pirr-, gele-, multî-:* fireneteweyî (pirrneteweyî, tişta ji gelek neteweyan yan endamên wan pêkhatî)


min

Min naçim.

Ew hî min e.


ême

rolekanim le bîr meken
ême kurd în, Kurdistanîn


netewe

Bi alfabeya latînî nivîsina نهتهوه (netewe).


xawên

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ciwan

qeşeng, xweşik, rindik, ciwan, spehî, bedew


tiwanîn

Hevreha farisî توانستن (tevanisten, rehê dema niha -tevan-), pehlewî tevan (hêz, taqet, şiyan), avestayî û hexamenişî tav-, hemû ji proto-hindûewropî *tewh₂- (bihêz bûn, xurt bûn, perçivîn)

karîn, şiyan, kanîn,
hêz / taqet yan hinêr yan derfet / delîv yan zanîn hebûn bo kirina tiştekî


ab

Ji erebî آب (ab) ji aramî ܐܒ (ab) ji îbranî אב (ab, av) ji akadî 𒉈 (abu)

gilavêj, tebax,
meha 8 ji salên salnameya romî


mêjû

Bi alfabeya latînî nivîsina مێژوو (mêjû).


Êraq

Bi alfabeya latînî nivîsina عێراق ('êraq).


mizgewt

Bi alfabeya latînî nivîsina مزگەوت (mizgewt).


Hewlêr

Bi alfabeya latînî nivîsina ھەولێر (hewlêr).


Îtalya

Bi alfabeya latînî nivîsina ئیتاڵیا (îtallya).


ajel

Bi alfabeya latînî nivîsina ئاژهڵ (ajell).


birdin

Min pesgel diwerim.

Îwe pesgel erra birdin?


xwardin

kirin zikê xwe: tişt kirin di devê xwe de û bi didanên xwe hêrandin (ango hincinandin ango hûr-hûr kirin) û da'ûrandin zikê xwe

xerc kirin: mesref kirin, (mal yan pare) bi kar anîn yan pûç kirin: Dused dolar hebûn, hemî di sê rojan de xwarin.

ba dan > ba xwardin

firîw dan

firîw xwardin


xwardin

Bi hind û ewropî *swel, bi inglizî swall, bi sanskrît -sver-, bi avestayî -xver-, bi pehlewî xwerten, bi partî wxerden, bi farisî xorden, bi soranî xwardin, bi peştuyî xwerel, bi zazakî werdene, bi hewramî wardey.
Ramanka resen "girtin, standin" bû, ku bi Raman 3 hatiye hêvişandin.


xwardinewe

Bi alfabeya latînî nivîsina خواردنەوە (xwardnewe, “vexwarin”).


guzeran

Bi alfabeya latînî nivîsina گوزەران (guzeran).


rojawa

Bi alfabeya latînî nivîsina ڕۆژاوا (rojawa).


minał

Ji erebî منال (menal). Bo zêdebûna D li pey (I)N bide ber "qalind" ji tirkî "kalın" û "elind" ji erebî "'elen".


mindał

Bi alfabeya latînî nivîsina منداڵ (mindall).


dost

Bi alfabeya latînî nivîsina دۆست (dost).


و

Tîpek alfabeya erebî û kurdî-erebî ye, hemberî w û u ya kurdî-latînî ye û navê wê waw e.


dewłet

Bi alfabeya latînî nivîsina دەوڵەت (dewllet).


berx

Berxekem nerm û noll e, perwerdey herd û çoll e
Le yarî tund û toll e
xurêkey sipî û soll e
êsk sûk e û xencîl e
dûg şor e, û giwê kerrîl e
Ba' ba'î naw malî
saz û sentûr û zîl e


bizin

Bi alfabeya latînî nivîsina بزن (bizn, “bizin”).


perleman

Bi alfabeya latînî nivîsina پهرلهمان (perleman).


nexoş

Bi alfabeya latînî nivîsina نەخۆش (nexoş).


gelî

Bi alfabeya latînî nivîsina گەلی (gelî).


hetaw

Bi alfabeya latînî nivîsina هەتاو (hetaw).


-yan

-im<sc:Latn>
-it<sc:Latn>
-î<sc:Latn>
-man<sc:Latn>
-tan<sc:Latn>

wutyan

mallyan

rojnameyan


xwên

Bi alfabeya latînî nivîsina خوێن (xwên).


kursî

Bi alfabeya latînî nivîsina کورسی (kursî).


-îş

Hevreha kurmancî jî (1), kelhurî -îç, zazakî zî û kî, ji zimanên îranî


pênûs

Bi alfabeya latînî nivîsina پێنووس (pênûs).


amraz

Bi alfabeya latînî nivîsina ئامراز (amraz).


kere

Hevreha farisî yan ji farisî [skrîpt hewce ye] (kere, kerê) ji zimanên îranî. Ji zimanên îranî ketiye aramî ܟܪܥܐ (kira, kera), ermenî կարագ (karag), gurcî კარაქი (karak’i), yûnaniya kapadokîκαράκι (karáki), ûdî кӏаракӏ (karak)...


çekdar

Bi alfabeya latînî nivîsina چەکدار (çekdar).


xwêner

xwandevan, xwendevan, xwîner, -xwîn, -xwan


lane

Bi alfabeya latînî nivîsina لانە (lane).


mêşk

mejî, parçeya ramîn û pêhesînê di serê mirovan û candarên din de, hiş

Mêşkê mirovî ji çwar beşan pêk têt.


şkandin

Şkandim awêneyê teqlîdîy
qederê
Ke le mêje kiçanî keç
le berdemîda ewestin


çandin

Bi alfabeya latînî nivîsina چاندن (çandin).


çalak

Bi alfabeya latînî nivîsina چالاک (çalak).


nawend

Bi alfabeya latînî nivîsina ناوەند (nawend).


xêzan

Bi alfabeya latînî nivîsina خێزان (xêzan, “malbat, xêzan”).


şêwaz

Bi alfabeya latînî nivîsina شێواز (şêwaz).


cwîn

Bi alfabeya latînî nivîsina جوین (cwîn).


geşt

Bi alfabeya latînî nivîsina گەشت (geşt).


key

kengî, kingê, kînga, çi demê, çi çaxî, çi wextî


jîr

zîrek, jêhatî, hêgin, bilîmet, dahî,
kesa/ê zû tiştên nû fêr dibe yan fam dike


taze

Bi alfabeya latînî nivîsina تازە (taze).


qol

bîrek qol

ava qol


qol

duqolî, sêqolî


behar

Bi alfabeya latînî nivîsina بەهار (behar).


hêwaş

Ji tirkî yavaş, bide ber êriş. Bi etîmoljiya gelêrî peywendî hêmin û hêdî jî hatiye kirin nê ew ne hevreh in.

hêdî, hêdîka, ne bi lez, ne lezgîn, ne zû


şaroçke

Bi alfabeya latînî nivîsina شارۆچکه (şaroçkih).


rêwî

Bi alfabeya latînî nivîsina ڕێوی (rêwî).


çiwar

Karê her çiwar hevalan di mehekê de bû.

Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996


le

Ew le mał e.

Le Sovyet kurd zor kêm bû, nêzîkey hezar kesêk bûn, le Ermenistan û le Azerbaycan û Gurcistan, beşêkîşiyan le Asyay Navendî, le Turkmenistan bûn. Jimareyan zor kêm bû belam her le Sovyet, lehçey kurmancî ke be kar hênra û gişt kurdî Sovyet be kurmancî qiseyan dekird, kitêbekî zor bilaw buwewe.

Ew le mał derçûwe.


belam

Bi alfabeya latînî nivîsina بهڵام (bellam).


şepol

Bi alfabeya latînî nivîsina شەپۆل (şepol).


eyan-

Eyanwut ke nayên.


nam

Namewê


ا

Herfa yekem di alfabeya kurdî-erebî de (dengê "a" dide û ti car nayê destpêka peyvê).


merr

Belkî hevreha hindî भेड़ (bhēṛ), urdûyî بھیڑ (bhēṛ), sanskrîtî भेड (bhēḑa), hemû ji proto-hindûaryanî [Peyv?] yan jî ji aramî ܐܡܪܐ (êmra) ku ji akadî 𒇻 (immeru [UDU]) ye.


wîstin

Bi pehlewî xwâsten, bi partî wxâşten, bi soranî xwastin, bi zazakî waştene, bi hewramî wastey. Peyva xwastin'ê bi kurdî herî kevin e.


wîstin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nimûne

Bi alfabeya latînî nivîsina نموونە (nimûne).


nam-

nat-<sc:Latn>
nay-<sc:Latn>
naman-<sc:Latn>
natan-<sc:Latn>
nayan-<sc:Latn>

min na-:
 nambînî (min nabînî),
namgirê (min nagire),
 namkujin (min nakujin)


nat-

nam-<sc:Latn>
nay-<sc:Latn>
naman-<sc:Latn>
natan-<sc:Latn>
nayan-<sc:Latn>

natbînim

natgirê

natkujin


nay-

nam-<sc:Latn>
nat-<sc:Latn>
naman-<sc:Latn>
natan-<sc:Latn>
nayan-<sc:Latn>

naybînim

naygirê

naykujin


naman-

nam-<sc:Latn>
nat-<sc:Latn>
nay-<sc:Latn>
natan-<sc:Latn>
nayan-<sc:Latn>

namanbînî

namangirê

namankujin


natan-

nam-<sc:Latn>
nat-<sc:Latn>
nay-<sc:Latn>
naman-<sc:Latn>
nayan-<sc:Latn>

natanbînim

natangirê

natankujin


nayan-

nam-<sc:Latn>
nat-<sc:Latn>
nay-<sc:Latn>
naman-<sc:Latn>
natan-<sc:Latn>

nayanbînî

nayangirê

nayankujin


هه‌نار

henar (romanization)
hinar<sc:Latn>
nar<sc:Latn>


beyanî

Ji beyan + -î ji erebî بَيَان (bayān) ji rehê ب ي ن (b-y-n-, “ron bûn, diyar bûn, aşkere bûn, xuya bûn, zelal bûn”). Ji eynî rehî: beyn, [[mabeyn}}, beynelmilel, mubîn, beyan...


zistan

Bi alfabeya latînî nivîsina زستان (zistan).


xawen

Bi alfabeya latînî nivîsina خاوەن (xawen).


gwê

guh, parçeya leşî ya mirov pê dengan dibîze


zerd

Bi alfabeya latînî nivîsina زەرد (zerd).


lêburdin

lêborîn, bexşandin, efûkirin, lênegirtin, gerdenazakirin, lêbexşîn


پ

Sêyem tîp alfabeya kurdî-erebî ye û hevdengî p ya kurdî-latînî ye.


hêlke

Bi alfabeya latînî nivîsina هێلکە (hêlke).


zîndû

Bi alfabeya latînî nivîsina زیندوو (zîndû).


berpirs

Bi alfabeya latînî nivîsina بەرپرس (berpirs).


pepûle

Bi alfabeya latînî nivîsina پەپوولە (pepûle).


tarîx

Bi alfabeya latînî nivîsina تاریخ (tarîx).


ladê

şiryar, gundewar, gund û deverên din yên derî bajaran


bazarr

Bi alfabeya latînî nivîsina بازاڕ (bazarr).


pele

Bi alfabeya latînî nivîsina پەلە (pele).


nem-

nemkird

nemdezanî


net-

netkird

netdezanî


ney-

neykird

neydezanî


neman-

nemankird

nemamdezanî


netan-

netankird

netandezanî


neyan-

neyankird

neyandezanî


lêm

lêm bibure

lêm da


kewtin

Bi alfabeya latînî nivîsina کەوتن (kewtin).


e-

min eçim

Ewan ne-ewut


de-

e-
(soranî)
de
di ... de
-de
da-
da
di ... da

Bi avestayî ent-, bi almanî -end (nimûne: kommend), bi inglizî dibe -ing (nimûne: coming), bi zazakî -en- (nimûne: zan-en-o = dizane), bi soraniya silemanî e- (nimûne: ezanet), bi hin zimanên îranî et- (nimûne: etzane), bi hin zimanên hezarî -end-, -ed- yan jî ed.
Peresendî bi kurdî: ent > end > ed > de > di

min deçim

Ewan ne-dewut


-din

paşgira radera hin lêkeran ku dema jê bêt avêtin, rayê lêkerê yê dema niha dimîne
(carine hin tîpên din jî ji radera lêkerê diguherin)

mirdin (kurmancî: mirin) > -mir- > min demirim,
xewtin > -xew- > to dexewî (tu dinivî / radizî / radikevî),
bijardin (kurmancî: bijartin) > -bijêr- > êwe nabijêrin (kurmancî: hûn nabijêrin)


bêşik

Ji tirkmenî, azerî yan tirkî beşik. Heman peyv di zimanên tirkîkî de ji Rojhilata Asyayê heta Balkanan berbelav e.


kone

kincir, kevne, kevnekincir, tiştên (bi taybetî cilên) kevn,
 kevnenû, tiştên (bi taybetî cilên) ku hatine bikaranîn lê hê pûç nebûne


kam

Hevreha farisî کدام (kudam, kodam). Binêrin: kî.


kinî

nik wê, nik wî, cem wê / wî, bal wê / wî

Min dû roj le kinî bûm.


welam

Bi alfabeya latînî nivîsina وەڵام (wellam).


wilam

Bi alfabeya latînî nivîsina وڵام (wllam).


sat

Qaşo ji erebî ساعة (sāʿa), hevrreha saet. Nê ber kat (“dem”) dayî, ew gengazkî ji proto-hindûewropî *kʷos, *kʷis e, ku di zimanên din ên hindûewropî da mînakên wê yên wek kengê > dem heye. Guherra dengî wek -k- > -k- di Proto-Hindûîranî da gelek car dibe -ç- > -ç- di Îraniya Navîn da dibe -s- > -sat-; û li gel wî -k- wek xwe dimîne (bide ber çi û kî, ku ji heman bêjeyê hatine dariştin) > -kat-.

pêç, bîsk, kêlîk, kurtedemek, gavek, demek kurt

Jiyan be xoşewîstiyewe manayekî heye û satêk le xoşewîstî hemû temenî mêjû dênêt.

Samî Ergoşî di heveyivînekê de li gel Kewser Osman, Kurdistanî Nwê, 1/2007


xêra

Bi alfabeya latînî nivîsina خێرا (xêra).


فکر کردن

ramîn, fikirîn, hizirîn, pûnijîn, fikir kirin, hizir kirin


sale

mindalêkî pêncsale


شاخ

تۆ لە کام بەفری شاخانیت؟


dox

Derbarey doxî nawxoy Iraq û hikumetî Malîkî’ş ewe, kobûnewe piştîwanî xoy bo serxistinî nexşe w pîlanî le gornanî şorişî çewaşey terorîstan, be hemû tuwanayek dûpat kirdewe w le em pênawe ş da, le gel tewawî hêze desturparêz u yasa çespênerekanî Iraq û serxistinî hikumetî hawbeşî layene beşdarekan le hikumet da, be manay tewawîy hikumetî hawbeş, le biriyar, deselat, raperandinî erkekan û labirdinî nîgeraniyekanî kabîneyekî kara w karame, Yekêtîy Nîştmanîy Kurdistan, le rêgey Hawpeymanîy Kurdistan û hêzekanî dîkey gorepaneke we, ziyatir le caran têdekoşê.


ن

Hevbera tîpa "N, n" di alfabeya kurdî-erebî de.


halî

tê gihandin, pê dan famkirin, serwext kirin


tîre

Ew xêz an xeta ku aliyekî bazneyê digihîne aliyê dî


eczaxane

dermanxane, îlacxane, dawxane, seydelî,
dikana ku dermanan difiroşe


honrawe

Bi alfabeya latînî nivîsina هۆنراوە (honrawe).


jek

jak, axuz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gorrankarî

guherandin, guhartin, guhortin, guherîn, reform


werçerxan

vegerrîn, zivirîn, werçerixîn, wergerrîn,
berê xwe dan aliyek din,
bi rexek din ve meşîn

Serdanekanîşîyan [serdanên serokatiya AKPê] bo şarekanî Kurdistan û rageyandinîyan le bonekan da, le barey çareserkirdinî kêşekan, werçerxanêkî taze ye le siyasetî dewlletî Turkiya da.

Erselan Bayîz: Siyasetî DTP û serincêk, Nefel.com, 9/2007


lar

Hevreha farisî لاغر (laẍer) ji zimanên îranî


berêz

Bi alfabeya latînî nivîsina بەرێز (berêz).


be-

berêz

bereng

benawbang


îre

hesûd, çavnebar, zikreş, dexes, viyan, dil çûn


êre

Hevreha kurdiya başûrî îre, partî [skrîpt hewce ye] (êred), teşeyeke metatez a *êder di îraniya navîn de, yeksanî î- + der.


mangane

Bi alfabeya latînî nivîsina مانگانە (mangane, “mehane, heyvane, miz”).


billaw

Bi alfabeya latînî nivîsina بڵاو (bllaw).

bilaw bûn

bilaw kirdin


bem

Bem şêwe


beman

Beman hatîn


dirozin

Ji farisiyaklasîkدروزن (durûzen), hevreha diro û jenîn, bi heman awayî derewçîn.


delaqe

Bi alfabeya latînî nivîsina دەلاقە (delaqe).


hetîw

Bi alfabeya latînî nivîsina ههتیو (hetîw).


wîst

daxwaz, xwestek, doz, dawa, vîn, xwest, xwast


dej

jibermayî, bermayî, mayî, xercnekirî, serfnekirî


mawe

Ji erebî مَأْوًى (meiwa) (cih, mal, war)

heyam, dem, muhlet, çax, wext, zeman, kat, midet, dewr, çerx, esr, peryod


-man

wutman

mallman

kameraman, Superman, Batman (2)


hîwa

Bi metatezê ji *hewî, ji kurmancî-soranî*hivî.


korr

Ji tirkî, kurtkirina kurum yan kural ji kurmak (damezrandin), têkilî mongolî курал (kural: civat, meclis) ji кура- (damezrandin, ava kirin).

dezgeh, sazî, enstîtû, akademî, avanî, saziman

Korrî Zanyarî Kurd.


îmro

Bi avestayî im- + reoç, bi farisî dibe êm, bi kurdî dimîne îm, kurmancî dengê m'yê dike winda.


hengaw

Dawayî hemû beşdaran ewe bû çon em dokumênte bixirête biwarî piyadekirdin? Em pirse zor rewa û giring e. Bêguman cêbecêkirdinî em erke çend hengaw û pêdawîstiyekî serekî dewêt ke demewêt le em nûsîne da basî hendêkiyan bikem.

Teha Berwarî, Wezîrê werzişê û ciwanan: Çon nexşerêgayî werziş û lawan bikirête ecêndayî komelgeyî Kurdistan?, Netkurd.com, 7/2008


henderan

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

biyanistan, xerîbî, xurbet, tarawgeh, diyaspora


tarawge

biyanistan, xerîbî, xurbet, henderan, diyaspora


-tan

wuttan

malltan


-it

wutit

mallit


digan

diran (hestiyê di devî de yên ku xwarin pê tê hêrandin)


awedanî

avanî, avahî, avakirin, avakarî, avedanî


awis

avis, girane, ducan, dugiyan, bihemle, hamîle


hevalnav

rengdêr, sîfet, adjektîv,
peyvên ku awayê tiştekî diyar dikin


edî

Edî zû were!

Edî bo nehatît bo malman?


pişîle

Bi alfabeya latînî nivîsina پشیلە (pşîle).


hendek

Kêm, piçek, ne bes, ya / yê ku têra pêwîstiyê nake.


pêvan

pîvan
pîvandin
pîvhan
pîvhîn
pîvihan
pîvihîn
pîvîn
pîviyan
pîvîyan
pîvyan
pîvaz

Bi avestayî peitimâ-, bi pehlewî peymûden.


şêv

Bi pehlewî şâm, bi sogdî xşâm, bi zazakî şamî, bi kurmancî dibe şêv.


bêve

bêvejin
jinebî

bêvemêr
mêrebî

bêveje
 bîjî


ronakî

ronatî
ronayî
ronî
ruhnahî
ruhnatî
ruhnayî
ruhnî
ruhnîtî
sahî
tav
tîrêj
tîroj

Ji ron + -akî.
Bi avestayî reoxşn-, bi pehlewî rôşnak.

enerjiya ji rojê yan ji çirayekê ya dîtinê gengaz dike,
enerjiya dinyayê ron ango geş dike û mirov dikare pê derdorên xwe bibîne

tîrêja elektromagnetîk ya dikare bi çavan bêt dîtin


mirdov

* mirin
Bi pehlewî mertum bû, bi zazakî merdim e, bi farisî merdom. Kurmancî dengê d'yê dike winda.

ademî, ademîzad, insan, beşer, benîadem, meriv, mere, merdim,
jin û zelam û keç û kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin

xizm, eqreba, kesûkar,
kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev


mêrd

Têkildarî peyva mêr ya kurmancî, mirov û mirin
Bi avestayî merêt-, bi pehlewî mert, bi farisî mêrd, bi zazakî mêrde. Kurmancî dengê d'yê dike winda.

mêrd kirdin: şû kirin, (jin) zewicîn
mêrdkirdin: şûkirin, (jin) zewicîn
mêrdkiraw: şûkirî, (jin) zewicî

mêr, zelam, mirovên nêr
(bi taybetî yên mezin)

Mêrdê wê pîr e.

camêrd, xweşmêrd, wêrek, gernas, egîd, qehreman

Ew mêrdek bi sed mêrdan e.


sard

Bi hind û ewropî *gel-t, bi avestayî serête, bi pehlewî sert, bi zazakî û farisî serd, bi inglizî cold. Kurmancî dengê d'ye dike winda.


îj

Bi avestayî -çe, bi partî îj, bi farisiya navîn îz. Bi kurmancî dibe jî, bi soranî îş.

Ez jî dixwazim bêm.

Wî du bira jî hene.

Ez dê bikirrim û bifiroşim jî.


em-

Emwut.

Ew emnasêt

emro (îro, evro),
emsal (îsal, vê salê)


det-

Detwut.

Ew detnasê.


et-

Etwut.

Ew etnasê.


ey-

wî / wê di-:* Eywut. (Wê/wî digot.),
Min eynasim. (Ez wê/wî dinasim.)


eman-

Emanwut.

Ew emannasê.


deman-

Demanwut.

Ew demannasê.


deyan-

Deyanwut.

(Min) deyannasim.


dey-

deywut.

(Min) deynasim.


ara

Le ara da


êsta

Herwiha êste, hevreha kelhurî êse, Kirmaşanîîse ji zimanên îranîî- (ev, vê) + bi metatezêsat. dîsan û ewsan ne hevreh in.

niha, vê gavê, vê demê, nûke, nika, nihe


kewş

Ji zimanên îranî, hevreha kurmancî koş-kar, farisî کفش (kefş), pehlewî kefşek'. կօշիկ (koşik) ya ermenî ji zimanekî îranî hatiye wergirtin.


witûwêj

Bi alfabeya latînî nivîsina وتووێژ (witûwêj).


rêge

Polîsî Iraq delêt emro leakamî teqîneweyî du bombî le rêge le nawendî şarî Kerbela, be layî kem 25 kes birîndar bûn.


-nûs

rojnamenûs

romannûs

çîroknûs


le pênaw

bo xatirê, ji ber, bo, ji bo, sera, seba, seva, bo xatira, pêxemet, bo, ji bo, di rêya ... de

Ew le pênaw niştiman da şehîd ket.


bo xatirê

ji ber, pêxemet, bo, ji bo, sera, seba, seva, di rêya ... de, le pênaw

Ez bo xatirê te vî karî dikim.


ڵ

l-ya qelew, di dengnasiyê de. ɫ
Ev deng bi giştî di kurmancî de nayê nivîsîn lê di soranî, kelhûrî û hewramî de belê. Di kurmancî de jî carine tîpa "l" wiha tê xwendin, wek di peyvên "welat" û "sal" de


yeksanî

Bi alfabeya latînî nivîsina یەکسانی (yeksanî).


gwêçke

goçik, guh, parçeya leşî ya mirov pê dengan dibîze


گل

چاوم گل دەکات.


dellê

dellê
dellêt
dellêtin
delê
delêt
delêtin
ellê
ellêt
ellêtin
elê
elêt
elêtin


dellêtin

dellê
dellêt
delê
delêt
delêtin
ellê
ellêt
ellêtin
elê
elêt
elêtin

Bi alfabeya latînî nivîsina دەڵێتن (dellêtin).


ماچ کردن

maç kirin, ramûsandin, maçî kirin, ramûsan, maçandin


gwêre

Be gwêrey ew


cê

cih, cî, der, dever, war, şûn, mekan, mesken


yexe

Ji tirkî yaka. "Yexe" ya soranî, یقه (yeqê) û یخه (yexê) yên farisî û ياقة (yaqe) ya erebî hemû ji "yaka" ya tirkî ne ku hevreha "yakın" (nêzîk) û "yaklaşmak" (nêzîk bûn) in ku ji *jaka ya tirkiya kevn e û hevreha wê wek "cakag" di mongolî de jî peyda dibe


pîroz dekem

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker pîroz kirdin


keban

kabanî, kevanî, xanim, bermalî, jin, hurmet


kerte

Ew beşê bazneyê ku di nav beşekî ji derdorê û çeqî bazneyê de dimîne, kert


amade dekem

Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


bawerr dekem

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker bawerr kirdin


drêj dekem

kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker drêj kirdin


sone

werdek, sone, sonek,
hin cûnên firindeyên refî û avî ne,
çengên wan zirav, kuriyên wan qut û nikilên wan pan in,
hêlînên xwe di nav axê de ava dikin û têjikên wan ji qelpbûnê ve melevan in


amade dekey

Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


amade deka

Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


amade dekeyn

Kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


amade deken

Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker amade kirdin.

Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker amade kirdin.


yarmetî dekem

Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî dekey

Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî deka

Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî dekeyn

Kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


yarmetî deken

Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.

Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker yarmetî kirdin.


brîndar dekem

Kesê yekem yekjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar dekey

Kesê duyem yekjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar deka

Kesê sêyem yekjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar dekeyn

Kesê yekem pirrjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


brîndar deken

Kesê duyem pirjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.

Kesê sêyem pirjimar dema niha ji lêker brîndar kirdin.


henaw

Bi alfabeya latînî nivîsina هەناو (henaw).


jîşik

Bi alfabeya latînî nivîsina ژیشک (jîşk).


hêlane

Bi alfabeya latînî nivîsina هێلانە (hêlane).


nemam

Bi alfabeya latînî nivîsina نەمام (nemam).


ڕ

ř, r-ya req, r-ya şidandî wek di peyva "şer" yan "rev" de (ne wek di "ser" yan "bîr" de)


تار

بخەوە دنیا تارە.


sûtan

Bi alfabeya latînî nivîsina سووتان (sûtan).


têkdan

jinav birin, wêrankirin, xerakirin, herifandin


ئاب

gelavêj, tebax, meha 8em ji salnameya zayînî


ئادەی!

de! dê! de bike! de haydî! haydî! yella!


ئاڵووگۆڕ

guher, guherîn, guhartin, danûstandin, têkilî


ئارا

le ara da li holê, li meydanê, liberdest, berdest


ئاسرمە

kurtan, kincên li hesp, ker û hwd têt kirin


ئاشت

aşt, aşt, tena, vehewayî, hedayî, tebitî


ئاوات

بەڵام ئێستا لێرە نی، لێرە بی ئاواتم دێتە دی.

Lê niha tu ne li vir î, li vir bî dê daxwaza min pêk bê.

Bełam êsta lêre nî, lêre bî awatim dête dî.


ئاوریشم

ئاوریشمی قژ شان و ملی نەپۆشیوم.

Hevrîşima porî mil û stûyê min nepoşîne.


ئاخاوتن

perwerdekirin, hêvotin, xwedîkirin (nexasim bo yeksimên wek ker, hesp, qantir...)

axiftin, peyivîn, ştexilîn (ji tesîra kurdiya bakurî)


ئاخێو

axivger, axiftinker, peyiver, ya/yê diaxive


ئایین

dîn, ol, ayîn, merasim, rêûresm, dêlindêz, seremonî


بان

le ban mêzeke


بانگردێن

bagurdan, bangurdan, kevirê / berê li ser banên xaniyan têt gerandin daku ban qayim bibe û dilopan neke


بایەخ

nirx, biha, bihagiranî, bayix, giramî, hêjayî


بایی

biha, lêçûn: bayî çend e? بایی چەندە؟ bi çendê / çiqasî ye?


بەڵەیاندن

pesend kirin, pejirandin, beliyandin, qebûl kirin


بەرد

منم ئەو دەستە ساردەی کە بەردێکی هەڵگرتووە.

Ez im ew destê sar ê ku berek hilgirtîye.

Min im ew deste sardey ke berdêkî hełgirtûwe.


بەرە

enî, bere: Berey Kurdistanî بەرەی کوردستانی Bereyê Kurdistanî, Eniya Kurdistanî


بەرەو

ber, ber bi, ber bi, ve, ber bi, de, berev, ber bi derekê ve: berew ayindeyêkî nadiyar بەرەو ئایندەیێکی نادیار ber bi pêşerojek nediyar


بەرژەوەند

bimenfeet, berjewend, bimifa, bisûd, bikelke, bifeyde


بەرژەوەندی

berjewendî, menfeet, mifa, sûd, kelke, feyde


بەروار

roj, dem, tarîx, dema dê tiştek bibe yan bêt kirin


بەرز

bilind, bala, berz, bihagiran, jêhatî, berkeftî, hêja


بەسر

betir: besirpêrar بەسرپێرار betirpêrar, berî sê salan, sê sal berî niha


بەش

par, behr, pişk, beş, parçe, ker; babet; biwêj: Beşî naka بەشی ناکا têra nake


بەشدار

beşdar, tevîbûyî, ya/yê di civînekê / karekî û hwd de amade bûye yan tê de xebitiye


بەخشەندە

dilovan, mihrevan, camêr, merd, bexşende


بەیداخ

هەڵگری بەیداخی سووری ڕێی شەهیدانم ئەمن.

Hełgirî beydaxî sûrî řêy şehîdan im emin.


بەزەیی

dilsozî, sempatî, dilsojî, dilşewitîn, gunehpêhatin, dilovanî, rehm


بێگانە

biyan, xerîb, biyanî, ecêb, seyr, sosret


بێگومان

bêşik, bêguman, bivê-nevê, bêvirde-wirde, bêhirve-wirve


بێوە

بێوەژن


بێوەژن

bîjin, jina mêrê wê miriye yan jî jê cuda bûye


بێوڵە

hirçok, têjika hirçê, berazok, têjika beraz


بریتی

pêkhatî: Em kitêbe birîtî ye le sê beş ئەم کتێبە بریتییە لە سێ بەش Ev pirtûk pêk hatiye ji sê beşan


بریا

بریا دەتزانی.


بسێن

bikir, bistîn, kiryar, ya/yê dikirre / distîne


بۆن

دەستەکانم هەمیشە بۆنی شێعر دەدەن

Destên min her tim bêna helbestan ji wan tê.


بووژان

Herwiha بووژانەوە (bûjanewe), hevreha kurmancî vebotin, belûçî بوج (bûc-, “vekirin”), pehlewanî𐫁𐫇𐫟𐫤𐫗 (bwxtn), 𐫁𐫇𐫋- (buxten, bûj-, “rizgar kirin, aza kirin”), farisiya navîn 𐫁𐫇𐫟𐫤𐫗 (bwxtn), 𐫁𐫇𐫉- (buxten, bûz-, “rizgar kirin, aza kirin”), farsiya klasîk بختن (buxten, bûz-, “rizgar kirin”), ji proto-îranî *bauǰ (bewc)/*bauxtah (bewxteh), ji proto-hindûîranî *bʰauǰyáti, proto-hindûewropî *bʰewg- (“filitîn, rizgar bûn”).
Di zimanênkurdî de wateguherîne, di soranî de wek hevwateyavejîn bûye, bi gengazî ji ber wekheviyadengî; û di badînî de jî wek tayîn kirin. Di zimanênîranîkî ên din de jî hevrehênrizgar û farisîرستن (resten, “rizgar kirin/bûn”) cihê wê vegirtiye.


بوومەلەرزە

چەند حەز دەکەم بژیێنمەوە داستانەکەی سەلاحەددین، دیسان وەکوو بوومەلەرزە ڕاچڵەکێنم دڵی زەمین.

Çendî dixwazim vejînim dastana Selaheddînî, dîsa wekî bûmelerzîyê bihejînim dilê zevîyê.

Çend hez dekem bijyênimewe dastanekey Selaheddîn, dîsan wekû bûmelerze řaçiłekênim diłî zemîn.


چالاک

çist, çeleng, zîrek, fêris, aktîv, destbişol


چاندەمەنی

dexl, dexlûdan, çandemenî, berhemê çandinê


چاپاڵێو

çaysefînk, çaypalêfk, sefînka çayê, palêfka çayê


چارە

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


چاو

لە ئاگردانی چاوتاندا من چاوەڕێی زەردەشتێکم

Di agirdanka çavên we de ez zerdeştekî dipêm.

Le agirdanî çawtan da min çaweřêy zerdeştêk im.


چایەر

mêrg, çîmen, çayir, keskistan, şêngeh, lewerr, çerîngeh


چەکووش

çekûç, keçûç


چەلاک

çelak, darikek dirêj e bo daweşandina gûz û hin berhemên din yên daran têt bikaranîn


چەلاو

serûpêk, ser û piyên bizinan yan mihan dema tên kelandin yan qelandin


چەڵەمە

arîşe, kêşe, krîz, rewşa ne pêdandî û sabit


چەمچە

heskû, mifsik, kefçiyê mezin yê pê xwarinê ji qazanan dikin sêniyan


چەمەری

çemerî, çemberî, xirrxalok, bazinok, xelekok, xelekî


چەمۆڵە

şûm, neqet, venehewayî, destmatî, belakir


چەنە

zêde peyivîn, gelek axiftin, pirr ştexilîn


چەنەھەراش

bedmebest, niyetxirab, yê gotinan bi armanca xirabiyê dike


چەپاو

şelandin, talan, êrişa / pelamara şelandinê / talankirinê


چەپک

کەزیت چەپکە ئاگرێکە، هەموو ڕۆژێ دەڕژێتە ناو ژووری تارم.

Kezîya te gurzek agir e, her roj dirje nav jûra min a tarî.

Kezît çepke agirêk e, hemû řojê deřjête naw jûrî tarim.


چەپە

çepo, zelamê / kurrê destçepê, :çepê jina / keça destçep


چەپەڵۆک

zele, sîle, şeq, şep, şeqam, şîrqam, şîrmaq, zelle


چەپکەن

nihûn, tunel, kuna / qula ji herdu aliyan ve vekirî


چەپڕۆ

çepgir, çepperwer, çepperest, peyrewê / alîgirê / mirûdê rêzanî û siyaseta çepgiriyê


چەپڕۆیی

çepgirî, çepperwerî, çepperestî, di siyasetê de alîgirê rêbaz û rêzaniya çepiyê


چەقاڵ

sade, Bi taybetî wek çeqall û beqall tên bikaranîn û wateya wê kesên nemalmezin e, Bi pirranî di wateya biçûkhesibandinê de têt bikaranîn


چەقان

daçûn, di nav berfê / heriyê re man / daçûn / xetimîn / alizîn / asê bûn / asê man: le qurr çeqan di heriyê re man, di nav heriyê de asê bûn


چەقاندن

pal dan, def dan, han dan, pal pê radan, pal bi yekî radan


چەقماق

heste, çeqmaq, alavek e bo vêxistina cigareyan


چەقۆکێش

şerxwaz, belakir, gefxwer, hereşeker, tehdîdker


چەرداخ

kepir, xaniyên havînî yên bêdîwar û serbanê wan ji çilû yan qamûş


چەڕندە

çerîngeh, çêrgeh, cihê heywan lê diçerin


چەڕین

çerîn, çêrîn, dema heywan giyayê li mêrg û çîmen û çayiran şên dibe dixwin


چەرمەسەرێ

kul, xem, derd :Çermeserêm meke Serê min neêşîn, Serê min gêj neke


چەسپ

ji hev diçe lê zû-zû ji hev venabe, çist, xurt, xwegir, xweragir, qayîm


چەش

1, tam, çêj, tehm 2, dav, xefik, tepik, davik, dav û xefik


چەشن

bir, cure, reng, awa, çeşn, teşn, şêwe, tewir, tehir


چەتاڵ

şen, şeneke, milhêb (alava vebijartina dexl û dan)


چەتیانە

şûr (şûr û tîr, t, şûrên xwar), :; şûr (t yên xwar)


چەو

xiş, şuj, zixik, zixruk, xişeber, xîz, hirdû, kevirên hûrik, hûreberik, hûrekevirok


چەواشە

vaj, vajî, berevajî, berojvajî, nerênî, ne-erênî, negatîv


چەوساندن

çewisandin, tepeser kirin, zilm lê kirin

ئەو گەلەی گەلێکی تر دەچەوسێنێت خۆی ناهەسێتەوە.

Ew gelê gelekî din diçewisîne ew bixwe venahese.

Ew geley gelêkî tir deçewsênêt xoy nahesêtewe.


چەوساوە

من و تۆ دەنگی هاواری گەلی چەوساوەین.


چەوت

xwar, xwehr, xwêhl, şaş, çewt, xelet, hele


چەوتانەوە

çemîn, tewîn, çeman, hatin çemandin / tewandin, tewiyan, çemihan


چەوتی

xwarî, xwehrî, xwêlî, şaşî, çewtî, xeletî, heleyî, şaşîtî


چەخماق

heste, çeqmaq, alavek e bo vêxistina / agirberdana cigareyan


چێژان

kêşan, kişandin (t, zehmetî kêşan), rezalet dîtin


چێشت

xwarin (yên kelandî, qelandî, biraştî û hwd)


چێشتن

tam kirin, çêj kirin, tamandin, çêjandin, çêştin, kêşandin, kişandin (zehmetî): Z’or azar deçêjin Pirr ezyetê dikêşin / dibînin


چێشتکەر

xwarinçêker (t, yên kar û pîşeyên wan xwarinçêkirin e)


چێشتخانە

metbex, mitfax, xwarinçêkiringeh, aşxane


چێو

çîv, şiv, darik, tirrik, gilç, darik, şivtan, şiftan, dar


چێوە

çeve, dor, ber, dorber, derdor, kuj, goşe, kujî; rex, alî :çiwarçêwe çarçeve, çardor, dorber, çarber


چێوین

darîn, textîn, tiştên ji dar hatine çêkirin


چ

Şeşem tîp alfabeya kurdî-erebî ye û hevdengî ç ya kurdî-latînî ye.


چکان

çikîn, miçiqîn, zuha / ziwa bûn, hişk bûn, av lê neman (bi taybetî çem, rûbar yan co berî ku bigihe deryayê yan avek ji xwe boştir)


چکاندن

çikandin, miçiqandin, av tê nehiştin, ji avê zuha kirin


چکۆڵە

biçkok, hûrkok, biçûkok, hûrik, pirr biçûk


چڵ

وەک سمۆرە لە سەر چڵە درەختێک نووستووە.

Wek sivoran li ser çeqê darekê nivistîye.

Wek simore le ser çiłe dirextêk nûstûwe.

تا مێوەی داری سەرم پێ نەگات، چڵی زمانم ڕامەوەشێنە!

Ta mêweya dara serê min nestewe, çeqê zimanê min neweşîne!

Ta mêwey darî serim pê negat, çiłî zimanim řameweşêne!


چلە

çile, heyamek çilrojî: çiley zistan çileyê zivistanê, heyama sartirîn çil rojên salê, 14, 1, - 23

çiley hawîn çileyê havînê, heyama germtirîn çil rojên salê, 15, 7, - 24, 8


چڵکاو

şêlav, pîsav, ava qirêj, ava ji ber şûştinê maye


چلۆکۆک

tirraş, devî, devîçirrk, dirî, darkolik, kem, çîtik, terraş, bûş


چڵم

kilmûş, çilm, ava tîr ya ji pozan / difinan / bêvilan têt


چنین

raçandin, tevinandin, raçinîn, tevn kirin


چنۆک

çavbirsî, hesûd, ya / yê qet têr nabe (bi taybetî ji xwarinê)


چپک

bişkoj, bişkojk, bişkivok, pelên daran yên hê nû dibişkivin / hê negihane


چرادان

çiradank, şemaldank, mûmdank, finddank, tişta find / şemal / mûm / çira tê de têt bicîkirin


چراکەوان

tavsork, hengur, ronahiya rojê berî ku roj ava dibe


چڕان

civîn, kom bûn, berhev bûn, li hev civîn, li hev kom bûn, : bi hev re gerrîn, bi hev re meşîn


چریکە

چریکەی ژن ژییان ئازادیمان دنیا داگیر دەکات.

Qîja me ya jin jîyan azadîyê dinyayê dagir dike.

Çirîkey jin jîyan azadîman dinya dagîr dekat.


چرووک

temah, nemerd, çikûd, kinoj, genûs, qinûf, pintî, çirrîk


چرووسان

hincirîn, peritîn, pûç bûn, xespal bûn, xerabe bûn


چرووساندن

peritandin, hincirandin, pûç kirin, xespal kirin, xerabe kirin


چش

vêca, vêca çi, ango çi, vêca ango çi, ma çi ye, de bila: Ew naye, çiş! Ew nayê, de bila qet neyê! Ew nayê, ma xema me ye!


چوالە

behîv, bahîv (bi taybetî yên kerrik / negihiştî)


چوارەک

çarek, çarêk, yek ji çarê, çarêk, 15 deqe (ji saetê)


چوارلا

1, derdor, dorber, hawirdor, çaralî, çarhêl 2, mat, çaralî, çarhêl


چزاندن

durhî kirin, bi şewitandinê destnîşankirin (bi taybetî terş û pez)


چی

çî, peyvikek pirsînê ye: Çî biçênît, ewe edirûytewe Çi biçînî, dê wê biçinî


چین

çîn, tebeqe, kast, : qat; sef, sinif :çînî kirêkar çîna kedkar, di civatekê yan dewletekê de koma mirovan ya hemû kedkarên wê


چۆڵ

çol, (devera) vale / xalî / bêkes / bêtişt


چۆلاغ

netebitî, venehewayî, nerehet (bi taybetî hespê ne hêmin û aram e)


چۆن

çilo, kusan, çito, çing, çawa, kusa, bi çi awayî


چۆنیەک

wek hev, mîna hevdu, mîna yekdu, wek êkûdu


چۆپین

govend kirin, dîlan kirin, dawet kirin, çopîn, dansîn, reqîsîn


چۆڕان

çikîn, miçiqîn, zuha / ziwa bûn, hişk bûn, av lê neman (bi taybetî çem, rûbar yan co berî ku bigihe deryayê yan avek ji xwe boştir)


چۆڕاندن

çikandin, miçiqandin, hişk kirin, ziwa kirin, av jê qut kirin


چۆش!

şoş! şoşe-were! şoşe-were kero! (bang li keran)


چوڕ

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


چوست

çist, çeleng, zîrek, liserxwe, bidîsîplîn


ە

Tîpeke alfabeya kurdî ya erebî û hevdengî e ya alfabeya kurdî ya latînî ye.


ئەلبەت

helbet, bêguman, bêşik, bivê-nevê, hebe-nebe


ئەلفووبێ

alfabe, komtîp, koma tîpan, pergala herfan


ئەنتیکە

seyr, sosret, ecêb, : awarte; kevnare, antîk


ئەرێ

Erê deynasî?


ئەسپایی

bêpêjnî, tenahî, bêdengî, bêgeremolî, bêqerebalixî


ئەوە

(amrazî amajekirdin) ewa/ê he, ewa/ê ha, ewa/ê han


ئەوسا

vêca, îca, îja, vêga, hingê, vêca hingê, wê gavê, wê demê, wî wextî


ئەی

pa, ma, gelo :Min kurr im, ey to? Ez kurr im, pa tu (çi yî)?


ئەیلوول

rezber, îlon, meha 9em di salnameya romî de


ئەزموون

ئەگەر خودا بیویستبا، بۆ خۆی تۆڵەی لێ دەستاندن؛ بەڵام ویستی بە یەکتریتانبئەزموێ. ئەو کەسانەش کە لە ڕای خودا کوژراون، کردەیان بە فیڕۆ نادا.

Eger xuda bîwîstiba, bo xoy toley lê destandin; belam wîstî be yektirîtanbiezmwê. Ew kesaneş ke le ray xuda kujrawin, kirdeyan be fîro nada

وەرگێڕانی هەژار موکریانی: قورئان سوورەتی محمد ئایەتی ٤, Wergerandina Hejar Mukiryanî: Quran sûreta Muhemmed ayeta 4

گوتی: ئەو کە پەزەکەی تۆ دەخاتە ناو پەزەکانی، غەدرێ دەکا. زۆر شەریکە ماڵی تریش فێڵێ لە یەکتری دەکەن؛ مەگین ئەوی باوەڕیان بە خودا هەیە و ئاکارچاکن؛ ئەویش کەمن. داوود زانیئەزموومانە؛ ئیتر تووش پەشیمانی هات؛ سوژدەی برد و لە پەروەرندەی پاڕاوە کە بیبەخشێ.

Gutî: ew ke pezekey to dexate naw pezekanî, xedrê deka. Zor şerîke malî tirîş fêlî le yektirî deken; megîn ewî baweryan be xuda heye û akarçak in; ewîş kem in. Dawud zanî ezmûmane; îtir tûş peşîmanî hat; sujdey bird û le perwerindey parawe ke bîbexşê.

وەرگێڕانی هەژار موکریانی: قورئان سوورەتی ص ئایەتی ٢٤: Wergerandina Hejar Mukiryanî: Quran sûreta Sad ayeta 24


فاک

lêb, lêhb, lihb, fêl, dek, dekûdolab, hîle


فاڵ

fal, pêşbînîkirin, diyarkirina bûyerên demên bên, telewî, rewşa mirovekî yan heywanekî ku tê de têkiliya cinsî pirr dixwaze


فامیدە

famîde, kesa/ê dikare tiştekî binirxîne û wê fam bike


فەلە

file, xrîstiyan, mesîhî, îsawî, asûrî, siryanî


فەڕ

فەڕی نییە قسەیش لەگەڵ بکەیت


فەرامۆش

feramoş, nehesibandî, înkarkirî, jibîrkirî


فەرامۆشی

sersarî, xemsarî, : înkar; jibîrkirin, nehesibandin


فەڕاقە

bend, qeyd, zincîr (t yên pî / ling pê tên girêdan)


فەڕاش

dergevan, kesa/ê karûbarên xaniyekî (t yên îdarî) yên mîna malînê dike


فەڕدار

1, bihagiran, binirx, hêja, hejî (tiştekî) 2, bikêr, biwec, bikêrhatî


فەرەھ

1, fire, fireh, fereh, firhe 2, xweşî, şadî 3, bereket, zêdehî


فەرھەنگ

ferheng, peyvname, bêjename, pirtûkên peyv tê de (li gor rêza alfabeyê yan mijaran) hatine rêzkirin û (bi zimanek din yan bi heman zimanî) hatine rave- û şirovekirin


فەرھەنگۆک

ferhengok, peyvnamok, bêjenamok, ferhengên biçûk, çend peyvên rêzkirî


فەریک

1, kerrik, kojik, rizik, çilmik (fêkiyên / keskiyên / sebzeyên) negihayî / negihiştî 2, -terrk, -kelî: ferîkeqezwan kezwanterrk, kezwanên terr, ferîkenok kelînok, kelînuhk, nokên terr


فەرکاندن

ferkandin, li ber nivîsîn, ji ber girtin, kopî kirin, lasa kirin, texlîd kirin


فەرکار

şîret, nesîhet, pêşniya, pêşniyar, pêşniyaz, pêşniyad, teklîf


فەرمانبەر

fermanber, karmend, memûr, kesa/ê di karek fermî / hukumî de dixebite


فەرمانڕەوا

rêveber, serok, serwer, fermanrewa, administrator, walî, mihafiz


فەرمانڕەوایی

rêveberî, serok(at)î, serwerî, fermanrewayî, administrasyon


فەرمایشت

kerem :Wek Elî fermayişt kirdûwe, Wek Elî kerem kiriye, (Awayek rêzgirtinê ye li şûna "Wek Elî gotiye")


فەرموون

1, kerem kirin, :kerem bikin 2 gotin (t dema rêzgirtin û qedir û qîmet hemberî kesa/ê tiştek gotiye têt nîşandan) Xwa le Quran da fermûyetî ke, Xwedê di Quranê de kerem kiriye ku, (, gotiye ku, ) (Herwa bi tirraneyî / tinazî jî têt bikaranîn:) "Cenabtan" çî defermê? Çi dibêjî, "ezbenî"?


فەرش

merş, berik, xalî, xalîçe, mehfûr, hêsîl

فەرشی سووریان بۆ بێدەنگیم ڕاخستووە.

Wan merşa sor bo bêdengîya min raxistîye.


فەرتەنە

firtone, bahoz, barove, hewayê bi bayek xurt


فەرتووت

(kesa/ê ji pîriyê / êxtiyariyê) jitaqetketî, bêtaqet, neşê


فەرز

ferz, gerek, pêdivî, pêwîst, hewce, lazim


فەسڵ

lihevhatin, sulh, rêkeftin, lihevkirin, dijminatiya di navbera xwe herdu aliyan de nehêlan


فەتارەت

birihîn, telifîn, neman, ji holê rabûn, ji navê rabûn


فەوتان

pûç bûn, wêran bûn, kembax bûn, ruxîn, hilweşîn


فەوتاندن

pûç kirin, wêran kirin, kembax kirin, ruxandin, hilweşandin


فەوتاو

pûç(bûyî), wêran(bûyî), kembax(bûyî), ruxî, hilweşî


فێدار

atîdar, saradar, epîleptîk, kesa/ê êşa atî / sara / epîlepsî lê ye


فێڵووفەرەج

dekûdolab, lêb, hîle, fêl, lêhb, xapandin


فێنک

hênik, hînik, hûnik, hîn, ne germ û ne jî sar


فێردار

fêrdar, hîndar, şagird, kesa/ê têt fêrkirin


فێرگە

fêrge, xwendinge, dibistan, qutabxane, cihê lêfêrkirinê û lêfêrbûnê


فڵان

filan :~ car filan car(ê), ~ kes filan kes, ~ şit filan tişt, ~ û fîsar filan-bêvan, filan û bêvan


فلیقاندن

meriçandin, merçiqandin, perçiqandin, pelçiqandin


فلیقاو

merriçî, merçiqî, perçiqî, pelçiqî, hatî merriçandin / merçiqandin


فڵتاندن

minandin, mine-min kirin, bi mine-minkî peyivîn, wa nezelal û dengnizm axivîn ku bi asanî jê neyê famkirin


فڵتەدەمە

devminok, kesa/ê wa nezelal û dengnizm axivîn ku bi asanî jê neyê famkirin


فم

kif, kif kirin, poz / difin / bêvil / lût ji kilmûş paqij kirin (bêyî ku tila xwe bike tê re)


فنددان

finddank, cihê find / şemal lê tên danîn


فراژان

firajîn, peresîn, pêş ketin, guhertinên wa tê de çêbûn ku ji berê baştir / kêrhatîtir bibe


فراژاندن

firajandin, peresandin, pêş xistin, pêşve birin, guhertinên wa tê de çêkirin ku ji berê baştir / kêrhatîtir bibe


فراژی

firajî, peresan, pêşketin, pêşxistin, pêkhatina hin guhertinan di tiştekî / kesekî / heywanekî de ku wê / wî ji berê baştir / kêrhatîtir dike


فراژیوەر

firajîwer, guherbar, tişta diguhere yan dikare biguhere (t, baştir bibe)


فراوانی

fireyî, berfireyî, firehî, firhetî, dijw, tengî


فڕێدراو

avêtî, virrkirrî, bêxwedî(hiştî), bêxudan(hêlayî)


فڕندە

1, firinde, balinde, teyr, tilûr 2, firok, firinde, tiştên difirin


فڕین

firîn,
li hewa meşîn, li hewa hatin û çûn (t, bi saya / alîkariya çeng û baskan)


فریواندن

xapandin, hîle lê kirin, dekûdolab lê kirin


فریوخۆر

xapînber, kesa/ê bi asanî têt xapandin yan lê(h)b / hîle lê tên kirin


فریز

firîz, giyayek e li mêrg û çîmenan şên dibe


فڕکان

bîsk, kêlîk, gav :Be firrkanêk gerrayewe Di gavekê de vegerî


فڕۆکەنەھێڵ

dij-firoke, dij-balafir, çekên dijî firokeyan tên bikaranîn


فڕۆکەوان

firvan, firokevan, pîlot, kesa/ê firokeyan difirîne


فرسەت

delîv, derfet, firset, firsend, gav, mecal


فریاگوزار

xêrxwaz, kesa/ê li hewara hewcedaran diçe


فسکە

pistîn, dengê pirr nizm (t li ber guhê kesekî)


فسکەفسک

pistepist, peyivîna bi dengek pirr nizm (t li ber guhê kesekî)


فشەگاڵتە

tirrane, tinazî, qerf, henek, yarî, galte


فشەکەر

pesno, metho, pesnok, methok, xwemezinker


فشقیات

qerf, henek, tirrane, galte, yarî, tinazî


فیدایی

1, fîdayî 2, di Iraqa serdema Sedam Huseyn de: komando


فیکە

fîtik, dudik, fîrrfîrrk, fîtok, firîzok, alava pêfîtînê / pêfîtvedanê


فیسار

فیسار کەس


فیزار

nalîn, gilî, gazin, xem, derd, kul û kovan


فوورھە

sûlavok, sûlav (t biçûk), cihê ava çem / rûbar lê ji bilindayiyekê dikeve erdek nizm


گاف

navê tîpa "g" di alfabeya kurdî-erebî de


گاگۆڵکێ

çarlepk, meşîna li ser herdu destan û herdu piyan


گاڵە

qîrrî, qêrrî, qîjî, qêjî, giriyê bi dengek bilind


گالیسکە

erebe, erebane (ya hesp li dû xwe dikêşin)


گاڵتە

qerf, henek, tinaz, tirrane, galte, yarî, şoxî, tinazî


گاڵتەبێژ

henekbêj, qerfbêj, tinazbêj, tirraneker, galtebêj, tinazîker, kesa/ê henekan dike / dibêje


گاڵتەگێ

deqşkên, kesa/ê henekan / tirraneyan / galteyan bi kesekî daku wê / wî bide şermê yan qedirê wê / wî bişkîne


گان

gan, niyan, nan, tê nan, seks, cot bûn, têkiliya cinsî


گاشە

گابەرد
گاشەبەرد


گاڤ

1, (hengaw) gav, pêngav 2, (kat) gav, bîsk, kêlîk, dem


گاوارە

dergûş, landik, cihê lêçêbûna yan jêdestpêkirina tiştekî


گازەرا

nav, nêv, nîv, nava / nêva / nîva tiştekî / derekê


گازندە

gazin, gazind, gazinc, gazinde, gilî û gazin, nalîn, kul û kovan


گازندۆک

gazinok, gazindok, kesa/ê pirr gilî û gazinan dike


گەف

gef, hereşe, tehdîd, rey, rew, hew (dengê se û kûçikan)


گەفین

reyîn, rewîn, hewtîn (dengê se û kûçikan)


گەڵاڕن

pelwerandin, werandin, weşandin, dawerandin, ji pel / belg kirin, belgwerandin


گەڵارێزان

8em meh ji salnameya kurdî, meha pelwerînê, bi salnameya julyanî (romî) her sal 21, 10 - 20, 11


گەڵاکوتک

şûnik, darek pan e cil û xalîçe pê tên qutan dema tên şûştin daku baş paqij bibin


گەلاوێژ

stêra Gilavêj (bi zimanên ewropî Sirius) 2) meha 5

meha 5em ji salnameya kurdî, bi salnameya julyanî (romî) her sal 21, 8 - 20, 9


گەڵاوگەڵ

lingjevkî, pîjevkî, (meşîna yan rawestîna bi) herdu pî / ling ji hev dûr


گەڵاوەر

pelwer (dara / gula pelên / belgên wê [payizê] diwerin / dikevin [û biharê dîsan pelên nû dide])


گەلەراوێژی

komdevjenkî, komsuhbet, suhbeta di navbera gelek kesan de


گەلەخان

kotan, cihê tankirî / çeperkirî bo tê ve parastina sewalan


گەلۆر

peledîn, aqilsivik, mejîreş, famkor, xwelîser, delodîn, tirredîn, hepledîn, hepletiraş


گەپەگەپ

devjenkî, suhbet, galgal, galegot, gotinên bêbingeh


گەڕاندنەوە

vegerrandin, veanîn, dîsan anîn, înan ve


گەردن

gerden, sto, hustu: Gerdinit azad bê Gerdena te azad (Ango: Tu hatî bexşandin / lêborandin), Gerdinim azad ke Gerdena min azad bike (Li min bibore, Li min negire), Gerdinim le mû barîktir e (bw) Li ber emrê / fermana te me


گەرەک

gerek, lazim, hewce, pêdivî, pêwîst, divê, daxwaz


گەرەکی

gerekî, lazimî, hewcetî, pêdivîtî, pêwîstî, divêtî


گەڕیدە

ئەی مانگ، گەڕیدەی بێوڵات!


گەرم

germ, : (dax) kel, gurî; (şîletên) tênşîr, tînşîr, têhnşîr


گەرماجمان

4em meha salnameya kurdî, bi salnameya julyanî (romî) her sal 21, 6 - 20, 7


گەرماو

germav, ava (ji xwe) germ (e û têt bawerkirin ku derman e)


گەرمەگلێ

1, bênavbir, bêbênvedan, bêîstîrehet 2, navê lîstikek goganê / holanê ye


گەرمیان

deşt, nizmistan, :herêmek e li Başûrê Kurdistanê; germiyan û kiwêstan deşt û zozan


گەرمیانی

deştî, :xelkê herêma Germiyan li Başûrê Kurdistanê


گەسکە

xeleng, gezik, giyayê gezik jê tên çêkirin


گەستن

gezandin, dan ber didanan, leq lê dan, gestin, gez kirin, leqandin, :(mar) pê vedan


گەش

geş, vebûyî, xweş, zelal, birqok, biriqdar, teyisok, gur


گەشبین

geşbîn, xweşbîn, hêvîdar, optimîst, umêdewar


گەشبینی

geşbînî, xweşbînî, hêvîdarî, umêdewarî, optimîzm


گەشە

gihiştin, geşe, pêşketin, zêdebûn, pêşveçûn


گەشی

geşî, vebûyîtî, xweşî, zelalî, birqokî, biriqdarî, teyisokî, gurî


گەشکە

heyranî, şadmanî, mestî, jihalçûn, hîsterî, ekstasî


گەشت

geşt, ger, seyran, rêvingî, sefer, seyahet, rêwîtî


گەشتنامە

pirtûka bîranînên nivîser yên geştê 2) pirtûka şîretan b


گەواھ

govan, gova, şahid, kesê bûyerek dîtiye dema qewimiye


گەواھی

govanî, govahî, şahidî, dîtina qewimîna bûyerekê


گەوار

kêrhatî, baş, têr (a tiştekî dike), saxlem, sax, qenc


گەوج

ئەحمەق

aqilsivik, peledîn, tirredîn, delodîn, ehmeq, gêjok, bêaqil


گەوە

zivirok, xwarovîç (rê), lêb, lêhb, hîle, xap, xapandin, dekûdolab


گەوەکار

lêbok, xapînok, hîlebaz, cambaz, xapîner, lêhbçî


گەوھەر

gewer, cewer, gewher, dir, micewher, kevir û berên bihagiran, gewer, resenî, pakî, rindî, delalî; bingeh, esas


گەوھەردار

(pirr) delal, bedew, rind, xweşik, bingehîn, giring, esasî


گەوەری

gewerî, ji gewer, : resen; bingehîn, esasî, giring


گەورەیی

mezinî, mezintî, girî, girsî, zexmî, giringî


گەوز

gevz, qulipîna berdewam yan çendcarî ji aliyekî li aliyê din di nav axê / herriyê / xwînê de


گەیگر

bikerb, bikîn, binefret, binifir, qehirî, qehirokî, sil, aciz, xeyidî


گەزین

gezîn, gestin, gezandin, dan ber didanan, didan lê dan, leq lê dan, leqandin


گەزندە

gezok, gezînk, gezinde, leqok, kesa/ê yan tişta/ê digezîne / dileqîne, ziyandêr, bive


گێچەڵ

şerenîx, xirrenîx, gengeşe, qerqeşe, lihevnekirin


گێژاو

1, serzivirok, çavzivirok 2, pirsgirêk, arîşe


گێژوووێژ

gêjelok, mejîreş, kesa/ê tişt li bîrê namînin û hişên wê / wî ji ser tiştekî diçin yek dî û nikare serdariya hişê xwe bike


گێل

peledîn, aqilsivik, tirredîn, hepledîn, hepletiraş, bêaqil, delodîn, behle, ehmeq, nezan


گێڕان

1, gerandin, gêrran 2, (karûbarek) meşandin, bi rê ve birin, : li dar xistin


گێرە

gêre, gerrandina alavek makîneyî yan hin dewaran yan gayan li ser dexlûdan daku ew hûr bibe û paşî bi danebayê / hilavêtinê dan û ka ji hev bên cudakirin


گێوە

kalik, pêlavên / solên ji bilî binê wan bi dest hatine kêlîkirin


گفتووگۆ

danûstandin, giftûgo, gotûbêj, mizakere, :suhbet; devjenkî


گژەبا

gijeba, bayê gijok, bayê wa tund û tûj ku "gijegij" jê tê


گلار

gilar, libên tirî yên yek-yek ji mêwê / darê ketine


گلاو

pîs, kesa/ê ne wa paqij e ku bikare nivêjê bike


گلەخان

mexel, cihê bênvedana lawiran / ajalan / heywanan


گلین

axî, axîn, (tişta) ji axê (hatiye çêkirin yan çêbûye)


گرفتار

bibela, bipirsgirêk, kêşeyî, giriftar, :; (rewşa) dijwar, asê, zehmet, giriftar


گڕاندن

sujandin, şewitandin, sotandin, agir berdanê / vêxistin


گرانی

giranî, bihadarî, nirxbilindî, giranî, dijwarî; xela, neyîna yan kêmheyîna qût û xwarinê


گردەڵە

1, zivirok, dewrok, dorok, dewra / zivira biçûk 2, qelewok, qelew


گرێکوێرە

girêkor, girêya nikare bi asanî bêt vekirin


گڕگر

agirgir, tiştaagir dikare (bi asanî) berbibiyê / vêbikeve


گرنگی

giringî, ferî, muhîmî, watedarî, şandarî, pûte


گرین

girîn, rondik ji çavan hatin, dijw, kenîn


گرینۆک

kizgiriyok, girînok, kesa/ê bi asanî digirî


گرژی

1, rûtirşî, buxumîtî 2, girmiçîtî, çilmisîtî


گرمۆڵە

badayî, badok, tişta bi dirûvê gogekê li hev hatiye badan


گڕووگاڵ

axivîna pêşîn ya zarokan dema hê baş nizanin peyvan bi lêv bikin


گروون

girûn, çerm / pîst / post ji ser vekirin, ji kevil kirin


گشتگر

gişgir, hemîgir, tevgir, seranser, komprehensîv, tişta gişan / hemûyan / tevan di xwe de dihewîne


گوێ

1, guh 2, rex, serlêv, berlêv, kenar, qerax


گوێدێر

guhdêr, kesa/ê guh dide tiştekî (wek radyo)


گوێگران

guhgiran, kesa/ê xweş nabîze, dijw, guhsivik


گوێلەمست

zûbawer, kesa/ê zû ji tiştê têt gotin bawer dike bê ku bi rexneyî mijarê binirxîne


گوێقوڵاخ

hişyar, guhlê, bidîqet, kesa/ê guhê wê/wî lê ye ka dê çi biqewime


گوێرە

gor, dû, wek :be giwêrey ke dellên li gor ku têt gotin, wek ku tê gotin, angorî gotinê


گوێسووک

guhsivik, xweşbîz, kesa/ê xwe guh li dengan dibe


گوێزرنگانەوە

zingîn, ziringîn, dengê "zing" yê dirêj di guhê mirov de


گییاناس

giyanas, kesa/ê giyayan (yên dibin derman) dinase û karûbarê wan dike


گییانسەخت

ezyetkêş, kesa/ê ji berî mirina xwe pirr ezyetê ji nesaxiyan dibîne û paşî dimire


گزر

Kizir, (ax yan giyayê) zuha / hişk yan kêmav.


گزیر

(wezîr û) gizîr, serok, rêveber, serperiştkar


گیر

girê, girêk, gîr, asteng; dav, xefik, feq, tepik


گیرا

bicîhatî, bicihhatî (tika / daxwaz / dua)


گیران

hatin girtin (mang, xor) xeyirîn, tarî bûn; (şerbet) hatin givaştin (şerbet ji fêkî); (mast) hatin rakirin (sertûk / firû ji ser mast)


گیراو

girtî, hatî girtin, xeyirî, tarîbûyî; givaştî; rakirî, bn gîran


گیراوە

têkilî, tevlihevî (ya du maddeyên têkilî hev bibin û maddeyek nû peyda bikin)


گیراوێ

şedde, nîşaneya cotandina (kirin du ya) tîpên dengdar di zimanê erebî de


گیڕەگیڕ

pitpit, gazin, gilî (t ne bi zimanek zelal)


گیرفانبڕ

berîkdiz, kesa/ê ji tiştan berîkan didize


گیرکار

kesa/ê bi dijwarî razî dibe, zû razî nabe


گیرۆ

girtî, : girêdayî; rêgirtî, rêlêgirtî; (bi nesaxiyekê / nexweşiyekê) ketî


گیرسانەوە

1, (li hewa) vegirtin, ne hêlan / hiştin tiştek têt xwarê bikeve erdê 2, dadan, nişîn, niştin, ji hewa hatin û "rûniştin" erdê, bn firroke


گیرووگرفت

asteng, dijwarî, pirsgirêk, zehmetî, gîrûgirift, arîşe, kêşe, astengî


گیسک

gîsk, bizina / nêriyê ciwan ku êdî ne kar / kehr e lê hê mezin jî nebûye ku jê re bizin / nêrî bêt gotin


گیشە

gidîş, giyayê (t genim yan cehê dirûyî) li ser hev hatiye komkirin


گیڤ

gij, qij, pirç / porr / pûrt / mû dema ne rast û rêk û hilû ye


گیزاندن

vizandin, dengê "viz" (ji xwe), :derxistin; gizandin, dengê "viz" (ji xwe)


گۆج

goc, ji destên xwe şel û seqet yan jî ne jêhatî / zîrek


گۆجی

gocî, şelî û seqetiya yan nejêhatiya / nezîrekiya destan


گۆکار

(tişta / makîneya) dixebite (û ne xirabe ye)


گۆمەڵتە

gidîş, kom, tiştên li ser hev berhevkirî


گۆران

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


گۆڕان

guherîn, guhorrîn, hatin guherandin / guhartin, bedil bûn, têvel bûn, wek xwe / berê neman


گۆڕاندن

guherandin, guhorrandin, guhartin, bedil kirin, têvel kirin, wek xwe / berê nehêlan


گۆڕانکار

guherbar, guhorrbar, tişta diguhere yan dikare biguhere


گۆڕین

guherandin, guhartin, guhorrandin, bedil kirin, têvel kirin, wek xwe / berê nehêlan


گۆڕینەوە

(ve)guhastin, (ve)guhezandin, bi hev guherrandin, dan bi hev


گۆشەگیر

terkemirov, tenêperest, kesa/ê nayê nav mirovan


گۆشەنیگا

goşenîga, ruxsar, awayê / cihê lênerînê / jêdîtinê


گۆییژ

goyîj, goyîşk, fêkieyek e (bi îngilîzî "hawthorn" û bi tirkî "aliç" tê gotin)


گودلە

beşa / pişka ser eniyê ji pirça / porrê mirov


گوژم

1, tundî, tûjî, şidet 2, (bejnûbala xwe) hejandin


گول

girrewî, lewitî, pîs, herimî, gurî, beloşîn, pîskî, larekî


گوڵان

2yem meha ya salnameya kurdî, :di salnameya zayînî de meha 5em ya her salê


گوڵاوی

1, gulavî, ji ava gulan 2, gulavî, birrek hirmiyan e


گوڵبانگ

(peyva/ banga) bixêrhatin(ê), daxwaz, tika, rica


گوڵباران

gulbaran, gul bi serê kesekî / tiştekî de barandin / weşandin


گوڵدان

guldank, amana gulan dikin tê de yan tê de şên dikin


گوڵەندام

gulbejn, gulendam, kesa bejnûbala wê wa lihevhatî û bedew e ku jê re "gul" dikare bêt gotin, :navek keçan e


گوڵگوڵی

gulgulî, cil û bergên wêneyên gulan li ser


گوڵرەنگ

gulreng, ji rengê gulan, gulreng, wek gulan bedew û delal


گوم

wenda, hinda, berze, rêwenda, nediyar, jidestdayî, wendakirî


گومانبار

berşik, gumanbar, kesa/ê / tişta guman jê tên birin


گومی

wendayî, hindayî, berzeyî, rêwendayî, nediyarî, jidestdan, wendakirin


گومناو

bênav, nenas, kesa/ê jêhatîtiyên wê/wî nayên nasîn yan ecibandin


گوناھبار

gune(h)bar, tawanbar, kesa/ê gunehek yan çend guneh kirine


گونجاندن

(bi) kêr anîn, lê anîn, guncandin, wa kirin ku (tiştek) kêrî (tiştekî) bêt


گونجاو

bikêr, bikêrhatî, guncav, lêhatî, kêrhatî, minasib


گونداری

gundarî, derbajar, dernavend, deverên ne bajar in


گوربە

1, nêrepisîk, nêrekitik, pisîkên / kitikên nêr 2, pindiloşk, (kurr) pito, bito, : (kiç) pitê, bitê, kesa/ê kurt û qelewok


گورج

gurc, leşsivik, destsivik, çist, çeleng; lezgîn, bilez, bibez, pît, hêl :~ û goll çist û çeleng


گورچیلە

گورچەویلە
گورجیلە
گرچوو
گرچک
گورچوو
گورچەوێلە
گورچەوێڵە
گورچیلک
گورچک


گورد

wêrek, biste, mêr, dilêr, dilşêr, pelewan, bisteh


گوڕەشە

lêxurrîn, gef, tehdîd :herreşe û gurreşe gef û gurr


گوڕەووبڕە

heytûhot, deng û pêjn, qerebalix, dengê bilind û zêde


گورێز

hêvişandin, xwejêkirin, xwejêdûrkirin, hevzaxwejêkirin, xwetêkilnekirin


گوریس

گورێس
گوروێس


گورز

1, gurz 2, kaşok 2, gurz, biserdegirtin, êriş


گوستاخی

wêrekî, bisteyî, bêtirsî, netirsî, mêranî


گوشران

givişîn, guvişîn, şidîn, hatin guvaştin / şidandin


گوزارە

giringî, watedarî, pûte, pûtedarî, ferî, muhîmî


ھافز

hafiz, kesa/ê Quranê ji ber dizane, kesa/ê Quran ji ber kiriye


ھاژاندن

xwişîn, xuşîn, dengê bilind yê daherrikîna / darijîna avê jê hatin


ھاکایی

hahayî, tişta aniha / haha bibe / bêt / biqewime


ھاکم

(fermanrewa) hakim, padişah, fermanber, walî, rêveber, mîr

(dadgêrr, serokî dadga) dadgêrr, dadger, hakim, serokê dadgehê


ھاکمانە

hakimane, wek / mîna hakiman, hikûmî, hukumetî, fermî


ھاکمێتی

hakimî, hakimtî, rêveberî, fermanberî, hukim


ھاکۆ

keteberî, tesadif: le ~ bi keteberî / tesadifî


ھاڵی

serwext, fama, têgihiştî, têgihandî, fehma


ھاڵاو

hilm, buxar, hewayê germ, ava wa germ bûye ku hildikeve hewa


ھانابەر

hewarber, stareber, kesa/ê xwe dispêre (kesekî / tiştekî)


ھاندەر

palder, defder, şarîner, sorker, teşwîqker


ھاندراو

şarandî, (li tiştekî) sorkirî, teşwîqkirî, berev (kirina tiştekî) defdayî


ھار

har, dînûhar, dirinde, venehewayî, bêtebat, şûm, neqet, destmatî


ھاڕاو

hêrayî, hêrandî, destarkirî, (genimê, goştê û hwd) hûr-hûrkirî


ھاڕین

hêran, hêrandin, hêrîn, destar kirin, (genim, goştê û hwd) hûr-hûr kirin


ھاروو

pidû, pû, alûne, pidî, goştê ber didanan


ھارووھوورت

pozbilindî, qurretî, xwe mezin hesibandin / kirin


ھاشا

haşa, ne wa / wisan / wiha / wilo / hosa, : ji bilî, ji xeynî, [[]], ne tê de: haşa huzûr haşa huzûr, ji bilî yên amade / hazir / li hizûrê


ھاشووھووش

dengûdor, qerebalix, qerqeşe, gengeşe, şerenîx


ھاتووچوو

hatin-û-çûn, :trafîk: polîsî ~ polîsê livok, polîsê gerrok, polîsê trafîkê


ھاواھەنگی

hevahengî, lihevanîn, hevkarî, amadekirina tiştekî bi hev re


ھاوارکەر

hewarker, gazîker, bangker, kesa/ê hewarê dike


ھاوبیر

hevbîr, hemfikir, kesên (li ser mijarekê) dîtin û baweriyên wan mîna hev in


ھاوجۆر

hevbir, hevceleb, hevçeşn, hevcor, tiştên ji heman birê ne / eynî hev in


ھاوجۆت

hevcot, tiştên tam mîna hev, hevtov, zarokên cêwî / hevalcêmik yên ku tam dişibin hev


ھاوچاوی

hevrikî, dijberî, berberkî, dijîtiya hemberî hev


ھاوچاخ

hevçax, hevserdem, hevdem, eynî demî, nûjen, hevçerx, nihoyî, modern


ھاوچەک

hevçek, kesên bi hev re dijî tiştekî / kesekî şerr dikin


ھاوچەق

hevçeq, hevbin, tiştên bingeha wan yek e


ھاوچڕە

hevbêj, kesên bi hev re (tiştekî, t stranan) dibêjin


ھاوێر

jihevkirina mih û berxan bo dema dotina mihan


ھاوین

havîn, tavistan, germtirîn demsal, demsala piştî biharê û berî payizê, dijw, zivistan


ھاوینھەوار

havîngeh, havînwar, cihê bênvedanê yê havînê


ھاوکار

hevkar, hevxebit, hevşol, kesên / tiştên li gel hev karekî dikin yan dixebitin


ھاوکاری

hevkarî, hevxebat, hevşolî, karkirina bi hev re, şol kirina li gel hev, xebata pêkve


ھاوکات

hevdem, bûyerên di eynî demê de diqewimin


ھاولا

hevhêl, hevla, hevlayen, tiştên aliyên wan eynî ne


ھاومل

hevnîr, gayên bi hev re vot pê têt kirin, :(m) heval, hevrê, hevbar


ھاوناو

1, hevnav, kesên navên wan eynî ne 2, hevwate, sînonîm, hevmane, du yan zêdetir peyv yên ku wateya / maneya wan eynî ye yan pirr nêzî hev e, nimûne :wek, mîna, şibî, eynî, nola, fena û hwd


ھاونۆرە

hevdor, kesên doranê dikin, kesên bi dor cihê hev digirin û karekî dikin


ھاوپا

hevtawan, hevguneh, kesên ziyanek / xirabiyek bi hev re kirine


ھاوپایە

hevpaye, kesên di pileya / dereceya xwe de hindî hev in


ھاوپەیمان

hevpeyman, hevsoz, hevalbend, kesên li ser heman soz û peymanan hevkarî û alîkariyê didin hev û bi hev re dixebitin


ھاوپشت

hevpişt, hevpal, kesên alîkariya hev dikin


ھاوراز

hevraz, kesên tiştek / tiştên hev yê(n) raz / nepenî / nehînî dizanin


ھاوڕێتی

hevalî, hevaltî, hevalînî, hevrêtî, hogirî, dostî, biraderî


ھاوساڵ

hevjî, hevtemen, hevsal, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e


ھاوسامە

hevbînahî, hevbîr, hemfikir, kesên baweriya / bînahiya / dinyabîniya wan wek hev e


ھاوساز

hevgir, hevsaz, hevkêr, tiştên kêrî hev tên


ھاوسەدە

hevsedsal, kesên / tiştên li eynî sedsalê jiyane / qewimîne


ھاوسەنگ

hevseng, serbiser, hevterazû, tiştên / kesên / giraniya / giringiya / bandora wan hindî hev e, :rewşa yan rawesteya normal / asayî


ھاوسنوور

hevtixûb, hevsinor, cihên (t welatên) sinorên wan bi hev re ne


ھاوشان

hevmil, kesên di pileya / asta / dereceya hev de, hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî


ھاوشار

hevbajar, hevşar, hemşerî, kesên ji eynî bajarî


ھاوشێوە

hevawa, hevşêwe, hevreng, tiştên bi eynî awayî / şêweyî / rengî


ھاوشیرە

hevşîr, kesên şîrê eynî dayikê xwarine lê ne ji eynî dayikê ne


ھاوتا

hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî / xurt û hwd


ھاوتەک

pêvek, pêrek, tiştê(n) bi hinek / yek dî ve / re


ھاوتەمەن

hevjî, hevtemen, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e


ھاووڵاتی

hevwelatî, kesa/ê ji welatekî ye û mafê wê / wî yê asayî wek ya / yê herkesa li wî welatî dijî heye


ھاوخەف

hevxew, kesên bi dinivin / radikevin / radizin


ھاوخوان

hevsifre, kesên bi hev re dixwin û vedixwin


ھاوزگ

cêwî, hevalcêmik, hevzik, kesên bi hev re di heman demê de ji eynî dayikê bûne


ھاوزمان

hevziman, kesên bi eynî zimanê wan (yê zikmakî) eynî ye


ھاوزۆم

hevzom, hevcom, hevgom, kesên ji eynî zomê / comê / gomê / herêmê / deverê / aqarî


ھەچولوور

rew-rew, reyîn / rewîna / hewîna har ya seyan / kûçikan


ھەدیس

hedîs, pendên / şîretên / çîrokên têt bawerkirin ji devê Mihemed Pêxember in


ھەفتانە

heftane, meaşê heft rojan, hefteyî, tişta her hefte (carekê) dibe


ھەفتە

hefte, heftî, heft roj, yekîneyek demî ye ji heft rojan pêk têt


ھەژان

hejîn, hejiyan, hejihan, hatin hejandin, şilqîn, qeliqîn, livîn, :(wurûjan) arîn, ariyan, arihan


ھەژاندن

hejandin, şilqandin, qeliqandin, livandin, :(wurûjandin) arandin


ھەژار

hejar, jar, belengaz, feqîr, reben, kêmhe, destkurt


ھەژاری

hejarî, jarî, belengazî, feqîrî, rebenî, destkurtî


ھەژێنەر

hejîner, qeliqîner, livîner, ya / yê dihejîne, arîner, ya / yê diarîne


ھەژگ

1, çeq, çiqil, çeqik, çikilk (yên daran / deviyan / tirraşan) 2, zend, dest, pî, ling


ھەکیم

hekîm, bijîşk, nojdar, dermanker, luqman


ھەل

delîv, derfet, firset, fersend, mecal, keys, car, gav, dem, kêlîk, bîsk, hal, neql


ھەلاھەلا

rîçalok, zîçarok, peritî, pirtepirt, parçe-parçe


ھەڵاڵ

pûyîn, debax, helal, rewa, durist, tiştê (bi taybetî ji alî dînî ve) destûr heye bêt kirin


ھەڵاڵخۆر

helalxwer, kesa/ê malê heram naxwe, :kesa/ê malê ne yê wê / wî be bêyî destûr destdirêjiyê lê nake


ھەڵامەت

persîv, arsim, harîk, zekem, asrîm, sarma


ھەڵامەتی

persîvî, arsimî, harîkî, zekemî, asrîmî, sarmayî, kesa/ê persîvê girtiye, ya / yê bi persîvê ketiye


ھەڵامسان

enflasyon, bihabûna tiştan û daketina qîmetê pare


ھەڵات

bêhn (ya pîs), :; tenê di rojhellat de: rojhilat, hêla / alê roj jê hiltê / radibe / derdikeve


ھەڵاوێز

hilawîstî, daliqandî, (bi dîwar / ristê ve) kirî


ھەڵاوردن

ji hev kirin, ji hev cuda kirin, ji hev veqetandin


ھەڵاوسان

1, werimîn, perçivîn 2, berfire bûn, belav bûn


ھەڵاخنین

1, girtin, qepat kirin (t kun yan rê) 2, xwe hilpîvan, qedirê kesekî şkandin bi gotina dijûnan li kesek wê / wî yê mirî


ھەڵبەستە

helbest, t çîrok yan dersa wek helbestê vehûnandî / lihevînayî


ھەڵبەستن

li hev anîn, çêkirin (t derek yan tiştek bo xapandin û lêb û hîleyan)


ھەڵبەستراو

lihevînayî, çêkirî, çêkirok, xapînok, lêbok


ھەڵبژاردن

hilbijartin, hilbijartin, bijartin, ji nav hinan yek yan çend (kes / lib) qebûl kirin


ھەڵبژێر

hilbijêr, ya/yê ku hildibijêre yan jî mafê hilbijartin û dengdanê heye, ;hilbijêr, ya / yê (hin kesan / tiştan) dibijêre; ya / yê mafê wê / wî yê dengdanê di hilbijartinan de heye


ھەڵبژار

hilbijar, ya/yê tê yan dikare bê hilbijartin

bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî


ھەڵبژاردە

bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî, hilbijartî, bijartî, yên ku hatine bijartin


ھەڵدان

hilavêtin, ;hilavêtin, avêtin hewa; (firrfirrok) hilfirrandin; (çadir, kûn, xîvet) vedan; (zêde) pesnên / methên kesekî / tiştekî kirin; (gotina kesekî) vebirrîn; geş bûn, xemlxweş bûn


ھەڵبڕین

(ronahî) hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gurr bûn 3) rê lê girtin, bersîng lê gir

rê lê girtin, bersîng lê girtin (t li êrişên dijmin û nehiştin dijmin bi pêş bikeve)


ھەڵبرواندن

meriçandin, merçiqandin, perçiqandin, zirviçandin


ھەڵبزڕکان

(rûyê mirov ji tirsan) zer bûn / spî bûn


ھەڵبزڕکاو

(rûyê mirov ji tirsan) zerbûyî / spîbûyî


ھەڵچەقین

tê kutîn, tê çûn, tê re çûn, çûn tê re (bizmar, derzî, strî û hwd di tiştekî re çûn)


ھەڵچنین

nijinîn, nijinandin, gidîş kirin, (li ser hev) kom / berhev kirin, :dîwar danîn

(av yan ruhniyek dî) mêtin / mijîn (xwe)


ھەڵچنراو

nijinî, nijinandî, gidîş kirin, (li ser hev) komkirî, (li ser hev) berhevkirî


ھەڵچوون

firûn (t şîr dema zêde germ dibe û di ser qazanê / qûşxanê re diavêje)

hilketin, hewa ketin, berev jor / serî / silal çûn


ھەڵدانەوە

(qepax / kevînk / serpoş / nivîn û hwd ji ser) rakirin


ھەڵدێران

hilqulipîn, xwe hilqulipandin, li hewa / firrê xwe xwe qulipandin


ھەڵدڕان

dirîn, çirîn, peritîn, hatin dirandin / çirandin / peritandin


ھەڵدڕاو

dirî, çirî, peritî, dirayî, çirayî, (ya / yê) hatî dirandin / çirandin / peritandin


ھەڵدڕین

hildirandin, hilçirandin, dirandin, çirandin, bi devek tûj (t yê kêrê) dirandin / çirandin


ھەڵدرووراو

hildirû, derdirû (tişta/ê deriyê wê / wî bi dirûnê / kêliyan hatiye girtin)


ھەڵدروون

hildirûn, derdirûn (bi dirûnê / kêliyan deriyê tiştekî girtin)


ھەلەکە

1, venehewîn, li cihê xwe nesekinîn / netebitîn 2, navê govendekê ye 3, navê birrek teyrê baz e


ھەلھەلە

tilîlî, dengê kêfxweşiyê di şahiyan de (t jin vedidin)


ھەڵەنگووتن

hilingivîn, hilingiftin, likumîn, terpilîn


ھەلەقمەلەق

ehmeqî, serserî, gotinên / tiştên dûrî hiş û aqil


ھەڵەشە

lezok, bilez, bizivok, bilezûbizav, bêsexbêr, bêdîqet


ھەڵەت

asê, cihê mirov nikare bi asanî lê bimeşe, serhişk, neguhdar, mirovê serkêşiya wê / wî kirin dijwar e


ھەڵەوەڕ

kesa/ê têkilî nav karên (t axiftina) xelkê dibe


ھەڵەخەرج

felîte, destbelav, kesa/ê malê / pareyê xwe pirr xerc / pûç dike


ھەڵفلیقاندن

meriçandin, merçiqandin, zirviçandin, perçiqandin


ھەڵفڕاندن

hilfirrandin, wa kirin ku tiştek bifirre (t bi lez)


ھەڵفریواندن

xapandin, lê (h)b lê kirin, hîle lê kirin


ھەڵگەڕان

hilgerrîn, li hindavî / raserî tiştekî gerrîn yan dewr dan, hilketin, hewa ketin, ji derek nizm meşîn derek bilind; berbelav bûn (dar yan giya dema pelên / çeqên xwe belavî derdorî xwe dike); (reng) guherrîn, lê bûn (rengek): Rengî zerd hellgerra Reng lê zer bûn (ango bûn spîçolkî / zerik)


ھەڵگەڕانەوە

qulipîn, vequlipîn, serberjêr bûn, berejavî bûn, dijber bûn


ھەڵگڵۆفتن

perixandin, mizdan, destê xwe pêve anîn û birin


ھەڵگیراو

revandî, revayî (jin yan keç bi armanca markirina li xwe)


ھەڵگیرسان

hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gur bûn (agir), çêbûn, dest pê bûn, berpê bûn, afirîn; berbûn hev, li hev sor bûn


ھەڵگیرساندن

hilkirin, vêxistin, berdan, geş kirin, gur kirin (agir), çêkirin, dest pê kirin, berpê kirin, afirandin; berdan hev, li hev sor kirin


ھەڵھاتن

(hevîr) pif / bilind bûn, :(bi hevîrtirşk) tirşîn, tirş bû

(hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqîn


ھەڵھێنان

(metelok / pirsgirêk) tê derxistin, pê hesîn, zanî

(hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqandî

(çav[ên xwe] piştî nivistinê / nesaxiyê / bêhişiyê) vekirin


ھەڵھێنانەوە

vereşîn, hilavêtin, tişta xwarî / vexwarî zikê xwe dîsan di devê xwe re avêtin


ھەڵھێنجان

(av ji derekê) çikîn, miçikîn, miçiqîn, çik / hişk / ziwa / zuha bûn, (t ji ber germayê av jê) qut bûn


ھەڵھێنجراو

(av ji derekê) çikî, miçikî, miçiqî, çik / hişk / ziwa / zuha bûyî, (t ji ber germayê av jê) qutbûyî


ھەڵھێنەر

têderx, kesa/ê metelokekê / pirsgirêkekê tê derdixe / hel dike


ھەڵھێنگە

hêlîn, kurkgeh, cihê mirîşk lê kurk dibe û hêkên xwe dimeriqîne


ھەڵژماردن

hejmartin, hiljimartin, hijmartin, jimartin


ھەڵکەندن

hilkêşan, hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) deranîn / derîna

qewirandin, derxistin, kesek / tiştek neçar kirin ji derekê bireve


ھەڵکەنران

hatin hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) hatin deranîn / derîna

hatin qewirandin / derxistin, kesek / tiştek hatin neçarkirin ji derekê bireve


ھەڵکەنراو

hilkolî, hilkolayî, hilkêlayî, (ya / yê) hatî hilkolîn / hilkêlî

(ya / yê) hilkêşayî, hilkişandî, hatî hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) derînayî, hatî deranîn / derîna

qewirandî / derxistî, kesek / tiştek hatî neçarkirin ji derekê bireve


ھەڵکێش

hilkêş, hilkişîn, ya / yê hildikêşe / hildikişîne


ھەڵکێشان

hilkêşan, hilkişandin, kêşan / kişandin jor / serî / silal / hewa


ھەڵکێشراو

hilkêşayî, hilkişandî, ya / yê hatiye hilkêşan / hilkişandin


ھەڵکڕان

selixîn, veçirrîn, verûçîn, verûçikîn, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûn / çûn, bi sivikî birîndar bûn


ھەڵکڕاندن

selixandin, veçirrandin, verûçandin, verûçikandin, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vekirin / rakirin, bi sivikî birîndar kirin


ھەڵکراو

(ala) hildayî bilindkirî, (ben, dezî, rîs) alandî, alayî; (huçik) hildayî; (agir / ronahî) hilkirî, vêxistî, berdayî, geşkirî


ھەڵکڕاو

selixî, veçirrî, verûçî, verûçikî, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûyî / çûyî, bi sivikî birîndar(bûyî)


ھەڵکزراندن

kizirandin, kuzurandin, (goşt) li ser / ber agirî sor kirin


ھەڵکشان

hilkişîn, hewa ketin, hilketin, hilçûn, berev jor / serî / silal ve çûn


ھەڵکۆ

lezok, bêsexbêr, nehişyar, kesa/ê ne têr hişyar / sexbêr / bidîqet e dema tiştekî dike, kesa/ê di karê xwe de zêde dilezîne û li xwe ne hişyar e


ھەڵکوڵین

hilkelîn, hilfûrîn, wa zêde kelîn / fûrîn ku di ser re avêtin


ھەڵلووشین

daûrandin, dabeliandin, dabeliandin, daûrandin, zû yan bi hesûdî xwarin, nîçandin, nîç kirin, çipek / dilopek ji avê yan vexwirakek dî nehêlan


ھەڵماڵراو

hildayî, hilmalî, hilmaliştî, hilmaliyayî


ھەڵماتێن

tebelanê, xaranê, tebelbazî, lîstika tebelan / xaran / tîlan


ھەڵمەقۆ

pêncokanê, lîstikek / yariyek e bi pênc berkokên / kevirokên biçûk têt kirin


ھەڵمژین

hilmijandin, hilmêtin, av bi boriyan hilkişandin, av / hewa kişandin devê xwe, mêtin xwe


ھەڵمیزان

hilmîstin, hilmîzîn, ji piyan ve mîstin / mîzîn


ھەڵنان

gavîn, gav avêtin, pêngav avêtin, hewa ketî


ھەڵنیشتن

venîştin, (mirîşk / dîk li ser lîsê xwe) nivistin / razan / raketin / di xew çûn, venîştin, rehet rûniştin


ھەڵپاچین

qusandin, :kurr kirin; cewandin, cew kirin


ھەڵپە

bêrî, bêrîkirin, (tiştek pirr) xwestin, ji dil xwestin


ھەڵپەڕین

govend / dîlan / dawet kirin / girtin, reqisîn


ھەڵپەساردن

spartin, pal dan, pişt dan, pala / pişta tiştekî / xwe dan tiştekî


ھەڵپچڕان

peritîn, çirîn, dirîn, hatin çirandin / dirandin


ھەڵپچڕاو

peritî, çirayî, dirayî, çirandî, dirandî


ھەڵپژان

(av û hwd) hilbilqîn, vemistin, hilvizîn, hilvizikîn, di ser re avêtin


ھەڵپڕووکاندن

betilandin, westandin, kerixandin, mandî kirin


ھەڵپرووزان

kizirîn, suşîn, sujîn, şewitîn, bûn qerqûş(k)


ھەڵپرووزاندن

kizirandin, sotin, sujandin, şewitandin, kirin qerqûş(k)


ھەڵپرووزاو

kizirî, suşî, sujî, şewitî, (bûyî) qerqûş(k)


ھەڵقرچان

çikî, çikiyayî, miçikî, miçiqî, çik(bûyî), ziwa(bûyî), hişk(bûyî), ji ber germayê av jê qut(bûyî)


ھەڵقوڕاندن

qurtandin, qurçandin, (av û hwd) qurç-qurç / qurt-qurt vexwarin


ھەڵقورتاندن

(xwe tê ~) (destê) xwe kirin di nav karekî re, xwe têkilî karekî / tiştekî kirin


ھەڵڕژان

hilrijîn, hilrijan, hilrijiyan, av bi ser de çûn, av yan tiştek dî yê ruhn dema aman tijî dibe û av / ruhnî di ser lêvan re dirije


ھەڵڕژراو

hilrijî, hilrijayî, hilrijiyayî (bn hellrrijan)


ھەڵڕشتن

hilrijandin, hilriştin, hilrêtin (bn ellrrijan)


ھەڵسەنگاندن

hilsengandin, nirxandin, berisandin, dan ber hev, li hev pîvan, nirxê / bihayê / giringiya tiştekî texmîn yan hesab kirin, kêşandin, giraniya tiştekî pîvan


ھەڵسەنگێنەر

hilsengîner, nirxîner, kesa/ê dinirxîne / hildisengîne, pîvan, krîter


ھەڵسووڕان

çêbûn, durist bûn, saz bûn, pêk hatin, afirîn, amade bûn, hatin pê, berpê bûn


ھەڵسووڕاندن

çêkirin, durist kirin, saz kirin, pêk anîn, afirandin, amade kirin, anîn pê, berpê kirin


ھەڵسووڕاو

çêkirî, pêkînayî, durist(kirî), sazkirî, afirandî, amadekirî, berpê(kirî)


ھەڵسووڕێنەر

çêker, pêkîner, duristker, sazker, amadeker, afirîner, birêveber


ھەڵشاخین

(piya) lê xwirrîn, gef lê kirin, enirrî û bi qehr li gel kesekî axivîn


ھەڵشێلان

hilşêlandin, şêlandin, têkil kirin (t hevîr)


ھەڵتەکان

hilhejîn, bi bingeh ve hejîn yan hatin hejandin


ھەڵتەکاندن

hilhejandin, bi bingeh ve hejandin, hêrandin, hûr-hûr kirin; (bejnûbala) xwe hejandin


ھەڵتەکیو

hilhejî, hilhejandî, bi bingeh ve hejî yan hatî hejandin


ھەڵتڵیشان

peritîn, pirt-pirt bûn, parçe-parçe bûn, hûr-hûr bûn


ھەڵتڵیشاندن

peritandin, pirt-pirt kirin, parçe-parçe kirin


ھەڵتڵیشاو

peritî, pirt-pirt(bûyî), parçe-parçe(bûyî), hûr-hûr(bûyî)


ھەڵتڕین

finîn, finihan, ne li ser xêrê çûn (Wek nifirîn têt bi kar anîn: Helltirre! Bifine! Bifinihe! Here ji ber çavên min!)


ھەڵتۆقین

bilqîn, hilbilqîn, bilq dan, derketin, serê xwe deranîn; pirzik


ھەلوومەرج

şertûşirûd, rewş, destûdar, kewdan, barûdox


ھەڵواسین

hilawîstin, daliqandin, (bi dar / dîwar ve) kirin, : li sêdare dan


ھەڵواسران

hatin hilawîstin, hatin daliqandin, hatin (bi dar / dîwar ve) kirin


ھەڵواسراو

hilawîstî, daliqandî, (bi dar / dîwar ve) kirî


ھەڵوەران

werîn, weşîn, weriyan, dawerîn, daweşîn, vewerîn, veweşîn, werihan, pel / dindik / tov jê veqetîn / cuda bûn


ھەڵوەراندن

werandin, weşandin, vewerandin, veweşandin, pel / dindik / tov jê veqetandin / cuda kirin


ھەڵوەشان

verûşîn, verûşan, verûşiyan, verûşihan, (girêk / dirûn) vebûn


ھەڵوەشاندن

hilweşandin, ruxandin, têk birin, pûç kirî


ھەڵوەشاو

hilweşî, hilweşiyayî, ruxî, ruxiyayî, têkçûyî, pûçbûy


ھەڵووتن

pesinandin, pesn dan, metihandin, meth kirin


ھەڵخەڵەتان

xapîn, hatin xapandin, bi ser de çûn, lêb lê bûn, hîle lê bûn, lêhb lê hatin kirin


ھەڵخەڵەتاندن

xapandin, bi ser de birin, lêb lê kirin, hîle lê kirin, lêhb lê kirin, fêl lê kirin


ھەڵخەڵەتاو

xapî, xapandî, lêblêbûyî, lêhblêkirî, hîlelêbûyî, biserdebirî


ھەڵخەڵەتێو

xapînok, lêbok, lêhbok, ya / yê xapan / hîleyan / lêban dike yan dikare bibe sedema wan


ھەڵخلیسکان

hilisîn, tehisîn, şemitîn, hulusîn, xwişîn, xijîn, xuşîn, xîj bûn, xwiş bûn, terrişîn, şelipîn, xijikîn


ھەڵخلیسکاندن

hilisandin, tehisandin, şemitandin, hulusandin, xwişandin, xijandin, xuşandin, xîj kirin, xwiş kirin, terrişandin, şelipandin, xijikandin


ھەڵخران

hatin raxistin / raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) hatin bi ristê ve kirin


ھەڵخستن

raxistin, raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) bi ristê ve kirin, :bi cî kirin; berdest kirin


ھەم

hem, him, herwa, jî, û, herwiha :Hem eme û hem êwanîş hem em û hem jî ew, em jî û ew jî, :;z em, xweş e bo xwarinê: emî ke em ke, bixwe (zarê zarokan e)


ھەماڵ

karîte, darên banên xaniyan xwe li ser digirin


ھەماز

malzaro, malzarok, zarokdank, rehîm, cihê zarok tê de ye ji berî biwelide


ھەمیشەیی

herdemî, herherî, hetahetayî, ebedî, bêdemî


ھەموو

hemû, giş, tev, gî, gişt, xirr, :her: hemû şewêk / rojêk her şev / roj


ھەموووانی

gelemperî, giştî, tiştê / karê / malê hemûyan


ھەموار

qebûl, razî, pesend, pejirandî, pejirbar, heqdar


ھەن

(hûn / ew) hene (dema nihoyî pirrhejmar ji lêkara "hebûn")


ھەناردە

hinarde, îxracat, bo bazirganî eşya / mal ji welatekî birinek yek dî


ھەناسە

henase, nefes, bêhn (ya mirov dikêşe û berdide)


ھەند

hin, hinek, hindek, çend (lib / heb û hwd)


ھەنداز

hendaz, birêk, birêkûpêk, rêzkirî, birêz, sererast, sîstematîk


ھەنەزا

nevis, zarokên mêrê / jina yekî yên ji jinek / mêrek dî


ھەنگەشەلێ

îşqilk, bezîna / meşîna / xwe hilavêtina li ser yek piyî / lingî


ھەنگوین

hingiv, hingivîn, berhemê şirîn yê hingan


ھەپەسان

heyirîn, mat man, ecêbgirtî man / bûn, hêbitîn


ھەپەساندن

heyirandin, mat kirin, ecêbgirtî kirin, hêbitandin


ھەپین

hewîn, rewîn, reyîn (dengkirina se / kûçik yan wek wan)


ھەپسخانە

hefsxane, zindan, girtîxane, girtîgeh, dîlxane, êsîrxane


ھەگبە

tûr, kîs, çante, tûrik, telîs, torbe, çewal


ھەراج

herac, mezat, mazat, bazara pitirandinê ya tê de mal dikeve destê kesa/ê herî zêde pare pê bide


ھەرام

heram, qedexe, yasax, tişta nabe bêt kirin (t ya ji alî dînî ve hatiye qedexekirin)


ھەرامە

ewk, ewka, ewkê, ew-a-dî, ew-ê-dî, çîk, çîkê, çîka


ھەرامخۆر

heramxwer, bertîlxwer, rantxwer, kesa/ê malê ne yê wê / wî bi xwe ye dixwe / bi kar tîne bêyî destûr hebe, :kesa/ê tiştên dîn heram kirine dixwe (bo nimûne: misilmanên goştê beraz bixwin)


ھەراس

acizî, nerehetî, bêzarî, bîntengî, tengezarî


ھەراسان

tengezar, nerehet, bêçare, bêzar, bînteng


ھەردەبیر

dudil, dilwas, dilwaswas, bişik, biguman, bêbiryar


ھەرە

(ya/yê) herî / here, -tirîn, ji hemûyan, -tir :rojî here sard roja herî sar, sartirîn roj, roja ji hemûyan sartir


ھەڕە

mişar, destere, birrek (ya daran / asin û hwd)


ھەرەس

1, aşût, aşît, berfxwişî, axxwişî, dahatina axê / berfê ji erdek bilind berev yek nizm, lehî, rabûna avê, boşûna avê; şirrebaran, barana boş 2 hilweşîn, ruxîn, pûçbûn


ھەرێمی

herêmî, navçeyî, deverkî (ya / yê ne hemû netewe / welat / dinyayê)


ھەرێز

firîz, giya, gîha (t yê mêrg û çayir û çîmenan)


ھەرفی

berkêr, berxên berkêrê, pezê bo serjêkirinê têt xwedîkirin


ھەریف

hevta, wekhev, herîf, kesên / tiştên bi hêza / zîrekiya / şiyana / bedewiya û hwd xwe wek hev in, heval, hogir


ھەرزان

erzan, negiran, bihakêm, djw, giran, bihadar, bihagiran


ھەرزە

1, ciwan, xort, genc, cehêl, negihayî 2, tûle, tolaz, felîte, pûç


ھەرزەکار

1, ciwan, xort, genc, cehêl, gihber, kesa/ê di jiyek wa de ye ku dê haha bibe jin yan zelam 2, tûle, tolaz, felîte, pûç


ھەرزەکارانە

cahilane, ciwanane, xortane, karê ne mîna kesên gihayî û aqildar, tûlane, tolazane, felîtane, karê kesên pûç û nehêja


ھەرزەکاری

1, ciwanî, xortî, gencî, cehêlî, gihberî 2, tûletî, tolazî, felîteyî


ھەساوە

hewayî, vehewî, hewiyayî, vehewiyayî, bênaxwevekirî, bêndayî


ھەستیار

hestyar, kesa/ê dikare (bi asanî) hest bi tiştan bike / pê bihese


ھەستیاری

hestyarî, (bi asanî) hestkirina bi tiştan, pêhesîn


ھەشاردراو

veşartî, (li cihekî) wa bicîkirî ku (bi asanî) neyêt dîtin


ھەشھەش

pasevan, çavdêr, zêrevan, heres, dergevan


ھەتا

1, heta, ta, heya, heyanî 2, daku, bo ku, ji bo ku, da: Hatim heta pêt billêm Hatim daku bibêjim te, Hatim ji bo ku ji te re bibêjim 3, hê, hêj, hêşta, hê ku: Zû ke heta nemirdûwît şitêk bike Zû be hê nemirî tiştekî bike


ھەتارەک:

Hetarek û metarek, hacî hecit mibarek "Bimbarek û tebarek, hecî heca te mibarek"


ھەتھەتۆکە

niviştok, hemaîlk (t yên bi stoyê zarokan ve tên kirin)


ھەتیو

sêwî, êtîm, bavmirî, daymirî, kesa/ê herdu dêbavên wê / wî yan yek ji herduyan mirine, :(m) xwelîbiser, rezîl


ھەتیوبار

sêwîbar, (jin) daysêwî, dayêtîm, jina mêrê wê miriye û zarokên hûr hene, :(piyaw) bavsêwî, babsêwî, bavêtîm, babêtîm


ھەتیوخانە

sêwîxane, xaniyê / lêgeha sêwiyan / êtîman


ھەو

ew! hew! (peyvikek e dide diyarkirin ku yê wê dibêje mat maye yan ecêbê serê wî girtiye: ev çi ye!? ev çawan wa ye!?)


ھەواڵە

raguhestin, raguhezandin, hinartin, şandin, spartin


ھەواندنەوە

vehewandin, xwedî kirin, xudan kirin, matî jê kirin, sereguhiya yekî kirin


ھەوانەوە

vehewîn, tebitîn, hedinîn, sekinîn, rehet bûn, rawestîn, li cihê xwe man


ھەوار

war, kamp, lêmangeh, havîngeh, cihê havînan koçer yan seyranî lê dijîn


ھەوارگە

wargeh, havîngeh, kamp, aqar, kûngeh, kongeh


ھەوەس

hewes, daxwaz, arezû, hêvî, çêj, tam, xwestina tiştekî pirr / ji dil


ھەوێ

hewî, jina mêrê wê jinek yan çend jinên dî jî hebin ji wan jinan re hewî ye, ew hewiyên hev in


ھەوێن

hêvên, haveyn, dermankek e dikin nav hevîr daku hevîr pê pif bibe û kêrî pehtina nan bêt


ھەویر

hevîr, hêvîr, ar û av û hêvênê têkilî hev hatine kirin daku nan jê bêt çêkirin


ھەورەباڵا

balexane, avahiyên bilindiya wan digihe ber ewran


ھەوریس

(dara) qaç, hevriz, hêvriz, merx, dara kêmê


ھەوسار

hefsar, hevsar, benê bi serê hespan / keran û hwd tê ve tê girêdan daku pê bên kişandin yan zeft kirin, :alava serkêşiyê / serkêşîpêkirinê


ھەوسەڵە

bênfireyî, sebr, taqet, xwegirî, baldirêjî


ھەوتە

heftî, heft rojên piştî zewicînê / welidandina zarok ku bûk / dayik li gor edetan ji malê dernakeve


ھەوتەوانە

Heftbira, Termê Mexîl, Hirça Mezin (komek stêran e)


ھەی

hey! hêy! ey! wey! (peyvikek bang- / fermankirinê ye): hey hawar!


ھەینی

în, eynî, cume, roja xutbeyê, ji rojên hefteyê ya piştî pêncşemê û berî şemiyê


ھەیران

heyran, gorî, qurban, kesa/ê wa pirr ji tiştekî / kesekî hez dike ku dikare xwe jê re bike gorî / qurba

heyranok, heyran, birrek stranên kurdî ye


ھەیش

jiyan, derbara jiyanê, îdareya jiyanê, meşîna / meşandina jiyanê


ھەیوانان

havîn, dema mirov dikare li eywanan binive (ji derengî biharê ta berpayizê)


ھەیوانات

heywanet, koma / civata lawiran / ajalan / heywanan


ھەزاریەک

hezaryek, hezarêk, yek ji hezaran, 1/1000


ھەزبێلە

giyaderman, davûderman, giyayên wek derman tên bikaranîn


ھێلانە

hêlîn, cihê firrinde hêkên xwe tê de diparêzin


ھێلم

zeliqek, çirrek, demûş, debûş, lehîm, girek


ھێلکە

hêk, : (hî masiyan) xerz, xirz; (gun) hêlik, gun, ritil


ھێلکەیی

hêkî, (tişta dirûvê / şikilê wê) mîna hêkê


ھێنانەوە

ji devê xwe avêtin (zû piştî ku bo xwarinê xistiye devê xwe)


ھێشتا

hê, hê jî, hîn, hîna, hêşta, ta niha, heta noke


ھێشخان

aşxane, odeya xwiraka malê tê ve têt parastin


ھێواش

hêdî (tişta / mirovê pêdivî bi demek dirêj heye ta ku biqewime / bibe / bike)


ھێواشکار

(mirova/ê yan tiştê - t dermanê -) hêdîker, tenaker, rehetker, aramker


ھێوەرزا

(kiç) keçtî, keçên birayên mêrê kesekê, :(kurr) kurrtî, kurrên birayên mêrê kesekê


ھێور

objektîv, hêwir, dûrî hestên kesînî / şexsî


ھێزم

êzing, tirrik, darên sotinê / şewitandinê


ھکوومەت

hikûmet, hukumet, civata wezîran (û serokkomar), serokatiya dewletê, rêveberiya dewletê


ھی

yê, ya, :yên ew nan hî min e ew nan yê min e, eme awe hî êwe niye Ev av ne ya we ye, kitêbekanî sur hî ew in Pirtûkên sor yên wî ne


ھیکمەت

hikmet, hişmendî, aqildarî, hişyarî, hiş, aqil


ھیلاندن

hîrrandin, hîrre-hîrr kirin, dengê hespan kirin


ھیچی

hîçî, tineyî, çineyî, çuneyî, ne-ti-tiştî


ھیلاک

westayî, mandî, betilî, kerixî, mirin, hîlak


ھیمەت

koşîn, koşîş, hewl, cehd, hîmet, berxwedan


ھیز

hîz (h wek heft), qehbe, gander, qehbik, xwefiroş, bêşerm, rûreş


ھیزە

pîst, çerm, post (t yê reş bo têdeparastina rûn)


ھیزەڵ

neşê, nekar, kesa/ê nikare / neşê tiştekî bike


ھۆدار

hîmdar, mantiq, lojîk, tişta sedema xwe ya asayî yan diyar heye û dikare bêt famkirina ka çima wa ye yan wa dibe


ھۆگر

pêvek, pêrek (tişta bi tiştek dî ve ye yan li gel wê ye), hogir, heval û hogir


ھۆل

kotan, cihê tankirî / çepekirî bo parastina pez yan terş tê ve, :;hol [h wek heft], nezan, gêjelok, xwelîbiser, peledîn, ti-nizan, çu-nizan


ھۆڕن

horrin, tûtik, dengê agadarkirinê yê tirimpêlan û hin tiştên dî


ھۆڕە

hoo! boo! wiştê-êê lelo! (bo mêran) wiştê-êê lelê! (bo jinan) (dengê li dijî kirinên kesekî bi armanca ku ew kirin nayên pejirandin yan jî kesa/ê dike "boo!" yan "hoo!" pê ne razî ye)


ھۆری

horî, zeriyên biheştê, keçên bedew / pak / xama li biheştê


ھۆشمەند

hişmend, hişyar, haydar, aqildar, biaqil, têgihiştî, zana, ronakbîr, rewşenbîr


ھۆشمەندی

hişmendî, hişyarî, haydarî, aqildarî, biaqilî, têgihiştinî, zanayî, ronakbîrî, rewşenbîrî


ھۆشیار

hişyar, haydar, kesa/ê hay ji xwe heye, şiyar, kesa/ê ne di xew e


ھۆشیارانە

hişyarane, haydarane, bi hişyarî, bi haydarî


ھۆو

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ھۆزان

hişmend, hişyar, aqildar, zana, xwenda, zanyar, têgihiştî, dinyadîtî


ھۆزانی

hişmendî, hişyarî, aqildarî, zanayî, xwendayî, zanyarî, têgihiştinî, dinyadîtinî


ھتد

(kurbêje ji heta diwayî) hwd, her wek dî, her wek wan


ھوکمدار

fermandar, hukimdar, serok, desthilatdar


ھوما

Sîmir, firindeyek çîrokane ye ku herdem piştî şewitîna xwe dîsan ji nav xweliya xwe radibe û vedijî û bûye sembola nemirina hêviyan.


ھونەر

1, huner, afirînerî, efrînerî 2, hinêr, hunêrî, şiyan, jêhatin, karîn, kanîn


ھونەرمەندانە

hunermendane, afirînerane, bi hunermendî, wek hunermendan


ھونەروەر

1, bn hunermend 2, jêhatî, bihinêr, bişiyan, hinêrwer


ھورمەت

rêzgirtin, hurmet, qedirgirtin, qîmetgirtin


ھورمز

Hormiz, Hirmiz: di zerdeştiyê de xwedayek e, :gerrestêra Hormiz, Jupîter


ھوزەیران

pûşber, hezîran, meha 6em ji salnameya romî, meha piştî gulanê û berî tîrmehê


ھوزوور

hizûr, pêşberî, hizûr, bi amadebûna (kesekî): le huzûrî dadga da li pêşberî dadgehê, li hizûra dadgehê


ھوو

sûde, kêr, kelk, mifa, feyde, kar, qezenc, qazanc


ھووھا

hooha! boo! hoo! (tinazî / henek / galte pê kirin)


ھووردە

hûrde, pareyê asinî / biçûk / kêmnirx, hûr, biçûk


ھووردەبینی

hûrnerî, tûjandin, vekolandin, hûrsehî, hûr lênerîn / vekolandin / pûnijîn bo diyarkirina rastîniya tiştekî


ھووشەکار

metho, pesno, xwemezinker, xweperest, ezperest


ھووت

avilke, neheng, hût, balîna, mezintirîn lawirê guhandar yê avî


ئیجا

vêca, îca, vêga, :(ew kat) hingê, wê demê, vê gavê


ئیستیقالە

îstîfa, destjêberdan, devjêberdan, îstifa


ژاژ

jaj, giyayek e têkilî nav penîrê an mastî vexewixandî dikin û jajî jê çêdikin


ژاڵە

jale, kerkujk, darek yan deviyek jehrî ya her-şên e bi gulên geş yên spî yan pembe (pîvazî) yan sor


ژاراوی

jarawî, jehrawî, bijar, bijehr, jehrkirî


ژارک

(gulûgiyayên) pirrsalî, gulûgiyayê di salekê de namirin lê zivistanê di bin berfê ve dimînin û dîsan biharê jiyana xwe didomînin


ژاوەژاو

dengûdor, qerebalix, geremol, dengên bilind û tevlihev


ژەک

(şîrê) terrezak, şîrê yekem yê piştî zana sewalan, Ji şîrê terrezak ne mast lê firû wiha çêdibe: şîrê terrezak têt germkirin û bêyî bêt hêvênkirin dihêlin ta bicemide û piştî cemidî têt xwarin


ژەم

سێ ژەم نانی دەخوارد


ژەندن

hejandin, qeliqandin, livandin, lebitandin


ژەنگاوی

jenggirtî, jengawî, tişta di bin jengê ve maye


ژەقنەبووت

ziqnebût, darek bi fêkiyê jehrewî ye, Herwa wek peyvek tal yan nifrîn yan dijûn têt bikaranîn û wateya wê nêzî "quzilqurt" û "jehremar" e


ژێردەست

bindest, neazad, neserbixwe, kesa/ê / welatê û hwd yê di bin destê hinên dî ve


ژێرەوە

jêrve, berev jêr, ber bi aliyê jêrî / binî ve


ژێرەوەنان

ji bin ve rakirin, ji bin ve pûç kirin, ji reh û rîş ve hilkişandin, ji qop hilkêşan


ژێرکەنارە

jêrenot, binnivîsk, nîşeyên / ravekên / şiroveyên li binê her rûpelî yan li dawiya nivîsarê bi tîpên hûr tên danîn


ژێرپێ

binpêk, kursîka mirov rûniştî piyên datîne ser daku xwîn li piyên bilindkirî bigerre


ژێرپیاڵە

binkask, binpiyalok, sênîkoka piyaleyekê / fincanek datîne tê de daku cihê kefçikê têkvedanê û belkî şekira kabik hebe û belkî ji ber germiya çayê û germbûna piyaleyê baştir e mirov li şûna piyaleyê dest biavêje wê sênîkokê ku jê re binkask tê gotin


ژلێواندن

şarandin, lê sor kirin, kiş kirin, kişkişandin


ژلێوە

kiş, kişkirin, şarandin, lêsorkirin, kişkişandin


ژمارەگر

jimaregir, hesabgir, kesa/ê karê jimartina / hesabkirina lêçûn û dahateyan dike


ژمارەگری

jimaregirî, hesabgirî, jimartina / hesabkirina lêçûn û dahateyan


ژمارەیی

jimareyî, jimarî, tiştê bi jimaran / hejmaran e


ژمێرە

jimêre, di matematîkê de beşa jimare û jimartina wan


ژنانە

jinane, mîna jinan, :ya / yê / yên jinan


ژنانی

jinanî, jinok, serjin, jinik, nemêr, nezelam


ژنەشا

şabanû, jina şah / padişah / qral / melik


ژیانەوە

vejîn, vejiiyan, dîsan sax / jîndar bûn, dîsan geş bûn


ژیار

jiyar, bingehîn, pirr giring / fer / mihim


ژیلەمۆ

Xweliya ku tê de hîn hinek agir vêdikeve.


ژینامە

jînname, jiyanname, jînenîgar, bîbliyografî, çîrokjiyan, çîroka jiyana kesekê/î


ژینداری

jîndarî, saxî, nemirinî, saxlemî, tenduristî


ژیربێژ

jîrgo, (mirova/ê) bi mantiqî / lojîkî karên xwe dike


ژیری

jîrî, hêza / şiyana têgihîna / famkirinê (t zû yan bi asanî)


ژیرکەلە

aşt, tena, rehet, tebitî, vehewayî (t zarok dema nagirî)


ژیشک

ژێشک<tr:jêşk>
ژووشک<tr:jûşk>
ژژوو<tr:jijû>
ژژی<tr:jijî>
ژۆژی
ژووژوو
ژژۆ<tr:jijo>
ژووژی
ژیژۆ
شووژی


ژیوار

jîwar, pozîsyon, rewşa / pileya mirovek di jiyana xwe de tê de


ژووانگا

jivangeh, hevgeh, cihê hevgînê, cihê gihiştina hev


ژووران

demsala nivistina / raketina / razana li hindirr, dijw, heywanan


کابە

Kabe, Kebe, kevirê reş yê Mekehê yê ku hecî li dor dizivirin


کاد

kad, qad, meydan, gorepan, com, gom, zom


کاف

navê tîpa "k" di alfabeya kurdî-erebî de


کافر

kafir, gawir, bêîman, bêdîn, kesa/ê baweriya wê bi dînî (t bi îslamê) û Xwedê nîne, zalim, stemkar; bêwijdan


کاک

kek, kak, birayê mezin, kek, hêja, birêz, berkeftî, ezîz, bihagiran


کاکەیی

endama/ê hozek kurd ya t li Başûrê Kurdistanê dij

endama/ê rêbazek dînî (terîqeketê) ya t li Başûrê Kurdistanê peyda dibe


کال

kal, pîr, salmend, dijw, qenc, xort, ciwan


کالان

kevlan, şûrdank, kaloxk, alava şûr tê de têt danîn dema mirov wî bi xwe re tîne û dibe daku ziyanan negihîne mirov yan daku pîs nebe


کاڵەمستە

lîstikek e kesek herdu destên xwe û tiştikekî dibe pişt xwe û paşî herdu destan miçandî tîne û ji yê dî dipirse ka ew tişt di kîjan destî de ye


کامەرانی

bextiyarî, bextxweşî, kameranî, dilşayî, dilşadî, serkeftinî


کان

kan, kehn, kanî, kehnî, serekanî, ciyê tiştek lê çêdibe / dizê yan jê tê kan -yan: mamostekan wut mamosteyan got


کانی

kanî, kehnî, ciyê av jê dizê, cihê av lê ji bin erdê hildibilqe


کانیبەردینە

kanîkevir, (ciyê) ava (lê) ji nav keviran derdikeve


کانوون

kanûn :~î yekem kanûna yekê, berfanbar, meha 12 ji salnameya romî, :~î duwem kanûna duyê, rêbendan, meha 1 ji salnameya romî


کارا

kara, bibandor, tesîrker, giring, fer, karîger


کاراشنا

şareza, karnas, pispor, kesa/ê karekî baş dizane / dinase


کاربەدەست

karbidest, rayedar, desthilatdar, kesên kar (t yên fermî / resmî) di bin fermana / rêveberiya wan de ne


کارەبا

zîqok, zîqzîqok, hin pirtikên gewerî yên biriqin in bi cilên jinan / keçan ve tên zeliqandin daku xweşik bin


کارەز

coya binerdî, kanala binerdî, ava di bin erdê re diherrike


کارەزاو

karezav, ava di bin erdê re wek coyan / kanalan diherrike


کارەزکەن

karezçêker, kesa/ê karê çêkirina coyên binerdî baş dizane


کارگێڕ

kargêrr, serkêşa/ê yan birêvebera/ê karekî, kesa/ê serkêşiya karkeran dike


کارگوزار

bikêr, bikêrhatî, xizmetkar, destsivik, kesa/ê dixwaze xizmetan bike


کارگوزاری

kêr, bikêrhatin, bikêrî, xizmet, xizmetkarî


کاری

(êş / nesaxî ya) kujek, ya dikuje yan dikare bikuje


کارژۆلە

karik, kehrik, kara / kehra sava / nûçêbûyî


کارکەر

karker, şolker, îşker, şuxlker, kesa/ê kar / şol / îş / şuxl dike


کارنامە

karname, nameya / plana birêvebirina kar, karname, belgenameya ku kesekî filan kar li bêvan demê kiriye daku kesa/ê kar kiriye vê belgenameyê di pêşerojê de wek nîşaneya pisporiya / şarezatiya xwe bi kar bîne


کارنیار

karxwaz, karniyar, kesa/ê daxwaz dike ku bikeve ser karekî


کارنیارنامە

karniyarname, karxwazname, nameya / forma têt dagirtin dema daxwaza ketina ser karekî têt kirin


کارساز

çêker, kesa/ê tiştekî çêdike / karekî dike


کاروان

karwan, kerwan, koma mirovan / dewaran ya bi hev re dimeşe


کاروانی

karwanî, endama/ê karwanekî, ya / yê li gel karwanekî


کارخانە

karxane, kargeh, cihê kar lê têt kirin, fabrîqe


کارزان

karzan, pispor, şareza, kesa/ê karekî (baş) dizane


کاسی

gêjî, bêhayî, matî, ecêbgirtinî, matmanî; mismidî


کاشانە

koşk, koçk, seray, qesr, xaniyên mezin û bihagiran


کاشە

kaşe, tiştê mirov li ser / têde rûdine û xwe li ser berfê dixwişînin


کاتێ

dema, gava, hingê ku, dema ku, gava ku, wexta ku


کاتی

demkî, navdem, berdem, rabor, neberdewam, neherherî, nemayinde


کاتپێو

dempîvk, alava pêpîvana / pêdiyarkirina demê


کاوڕ

kavirr, mihên di navbera temenê 3 û 6 mehî de


کاوش

sosret, ecêb, seyr, neasayî, nesiriştî, nexwezayî


کاخەزدار

kaxezdar, kesa/ê karê wê /wî (t li daîreyên hikûmî) tomarkirina kaxezan e


کەباب

kebab, pirtên goşt yên bi şifşeyan ve li ser yan ber agir tên biraştin


کەبار

xumamiya / tarîgewrikiya spêdeyan, :dawayên (bi li meha rojîgirtinê remezanê) berspêdeyan ji mizgeftê bi bangek bilind tên xwendin


کەچە

(heywanên / lawirên) şaxbadok, şaxçemiyayî


کەژاوە

şixre, darqetkên / darbestên wek baran li hespan / hêstiran tên barkirin


کەڵام

kelam, kilam, nivîsên pîroz yên hin mezheban (t, kakeyiyan): we kellam bi kelam, bi sond, sond dixwim ku


کەلار

gidîş, koma giyayê dirûyî û li ser hev civand


کەلە

kulox, kele, ser, ser-, sere-: kelepaçe serûpêk (xwarinek e ji ser û piyên heywanan tê çêkirin), keleberaz înato, serhişk, sereberaz’, kelegurpe seregamêş, sermezin


کەلەلا

seqet, bêdest yan bêpî, birîndar, kirêtkirî


کەلەپەر

şeq, tîk, tiştê ji hin deran ji hev vebûye û kunek dirêj ketiyê


کەلەپووری

kelepûrî, mîrasî, mermayî, torreyî, çandeyî


کەلەتەزێن

tikîtezî, cipîcemidî, sirrûsar, pirr tezî / cemidî / sar


کەڵۆس

kesa/ê didanên wê / wî yên pêşiyê ketine


کەماڵ

kemal, kamil, tam, temam, bêkêmasî, têrûtijî


کەمانچەژەن

kemançejen, viyolînîst, kesa/ê li kemançeyê dide


کەمبیر

kêmbîr, kesa/ê tişt baş namînin li bîrê, kesa/ê bi asanî tiştan ji bîr dike


کەمچیکڵدانە

venehewayî, bêsebr, balkurt, dw, baldirêj, bisebr


کەمدەست

destkurt, hejar, feqîr, belengaz, perîşan


کەمە

rex, kinar, qirax, tenişt, serlêvî, sersinorî


کەمەیی

rexî, kinarî, qiraxî, teniştî, serlêv, sersinor


کەمێڵ

pîsatiya bi dawa / derqûna mihan ve hişkbûyî


کەمی

kêmî, piçekî, hindikî, kêmayî, hindikahî


کەمڕوو

şermîn, fedîker, kesa/ê şerm / fedî / fihêt dike


کەمساڵ

kêmsal, kêmtemen, jîkêm, kesa/ê ji alî temen / jî / umur ve biçûk (t ya / yê hê nebûye 18-salî)


کەمشیر

kêmşîr (bizina / miha / çêla û hwd) ya kêm şîrî dide


کەمتیار

kemtiyar, hiyena, lawirek kûvî yê dirrinde ye û dişibe gur û seyan


کەنار

kinar, qirax, lêv, serlêv, rex, alî, hêl, tenişt


کەنارگر

terkemirov, kesa/ê zû-zû nayê nav civatan lê bi tena serê xwe dimîne


کەنداو

kendav, xelîc, cihê ava deryayekê lê dike navber du bejayiyan (Agadarî: Ger av li van bejayiyan bisekine, jê re kendav (ing, gulf) tê gotin, Ger di wê navbeyna du bejayiyan re bibore û dîsan bigihe ser avek berfire, jê re tengav (ing, straits) tê gotin


کەنەفت

hewce, lazim, neçar, mecbûr, pêdivî, pêwîst


کەنەفتی

hewcetî, lazimî, neçarî, mecbûrî, pêdivîtî, pêwîstî


کەنیلێ

zerî, canik, bernavê rêzgirtinê bo keçan (li şûna camêr bo zelaman û xanim bo jinan)


کەنتۆر

kentor [di kurmancî de k-ya nerm wek kêm], dolaba cilan


کەنزەک

xidam, bermalî, keçika karûbarên navmalî yên malbatek biyanî dike


کەپەنەک

kepen, kepene, kepenek, qapûtek / saqoyek / çakêtek dirêj e (t şivan şivan bi ser milê xwe de dikin)


کەرانباوکگاو

kerbav, kerbab, keça / kûrrê keran (dijûn)


کەربەش

kerbeşk, kelbeşk, giyayek bistrî ye (t ker jê hez dikin)


کەرەجی

belem, keştîk, keştiyên biçûk, amraza raguhezandinê ya seravî


کەرەدێز

mejîreş, kesa/ê ti tişt naçe mejî / serî yan tê nagihe yan fêr nabe


کەڕەنسۆ

bêxem, sersar, xemsar, kesa/ê t tişt bo ne xem e


کەرەوز

kerefs, bexdenoz, meydenoz, navê giyayek xwerbar e


کەرگەز

xertel, eylo, sîsalk, sêmirr, dalereşk, kergezk


کەرھەنگ

kerhing, hingên (ango mêşên hingivî / hingivînî yên) dixebitin


کەڕی

kerrî, nebûna hinêra bîstinê / guhlêbûnê


کەرکوژ

kerkujk, jale (giyayek e, ing, orleander)


کەرت

ker, pirt, [k-ya nerm wek kêm], pişk, par, parçe, pirtik


کەرتە

kîte, kite, kit, pirtikên peyvan, Nimûne: peyva "azadî" sê-kîteyî ye: a-za-d


کەرتووپەرت

kerûper, pirtûmirt, kitûmat, hûrûmûr, bn kert


کەس

(kesûkar) kesûkar, xizm, lêzim, mrov, eqrebe


کەسکووسۆر

keskûsor, keskûala, bûka baranê, bn pelkezêrrîne


کەستەک

guloka berfê / befrê, goga / hola / topa / tepika ji berê çêkirî


کەشاکەش

derd, kul, keder, keser, eger, elem, êş, jan


کەشە

werz, demsal, car, dem, gav, kêlîk, bîsk


کەشیش

keşîş (di filetiyê de hevberê "feqe" yê misilmanan)


کەشکە

xwezî, xwezîka, xweziya, xozî, hêvî dikim ku, baştir e / bû ger


کەشکەلان

(stêrgela / koma stêran ya) Kakêşan, Rêya Kadizan


کەشتیوان

keştîvan, keştîgêrr, kesa/ê karê meşandina keştiyekê dike


کەشخە

keşxe, xweşik, delal, spehî, bedew, ciwan


کەشیە

keşye, şaşik, cemedanî, dersok (t ya zer ya hecî dikin zerê xwe)


کەشزان

seqanas, hewanas, kesa/ê bi zanista hewa û seqayê mijûl, seqadêr, hewadêr, kesa/ê di navgînek ragihandinê de (televizyon yan radyo) rewşa seqayê radigihîne


کەتان

kitan, ketan, qumaşek e, kitan, caw, ketan


کەتانە

kitane, ketane, cûnek stranên gelêrî yên kurdî ne


کەتانی

kitanî, ketanî, cûnek behîvan / bahîvan e


کەتە

gir, milpan, mezin, girs, debdebe, gembolan


کەتن

lêb, xap, lêhb, hîle, fêl, fen, xapandin, :;bn ketin


کەتوو

alavek e bo kolîna coyan / cokan / kanalan


کەوباز

kewgîr, kesa/ê kewan digire û xwedî dike


کەوبازی

kewgîrî, nêçîra kewan, xwedîkirina kewan


کەوبەدار

kewlidar, ew heyama salê ya kew bi pirranî li ser daran in


کەوچک

kefçik, kefçî, kevçik, kevçî, alavek pêxwarinê ye


کەوداو

kewdav, vedana kewekî li ber kewan daku bên nik kewa vedayî daku bên girtin


کەودەن

mejîreş, kesa/ê ti tiştî fam nake, peledîn, tirredîn, hepletiraş, delodîn, bêhiş


کەوگیر

mifsik, heskû, kefçiyek e di çêkirina xwarinê de bo têkvedanê tê bikaranîn


کەوژ

hez, dilbijî, daxwaz, dildarî, azwerî, arezû


کەوژین

kewjîn, dil bijîn, xwestin, hez kirin, dil ketin tiştekî


کەوۆت

kevot, kevotk, navê darekê / terraşekê ye


کەوشەکەن

berrika / cihê pêlavan / solan / kalikan


کەوشەن

bazar, cihê kirîn û firotinê, meydan, qad, gorepan


کەی

kengî, çi demê, kinga, kingê, çi wextê, çi çaxê


کەیبانوو

kabanî, kevanî, xanim, bermalî, jin, hurmet


کەزاخە

kezaxe, qusandina / kurrkirina mêwên tirî


کێ

kî, :kê: Kê ye? Kî ye? Bo kê ye? Bo kê ye?


کێڵان

kêlan, bo çandinê ax (ne kûr) kolan, cot kirin, gasin lê dan


کێر

kîr, pênîs, xirr, pido, doqişk, endamê zayendî yê nêran


کێرزل

pozbilind, difinbilind, kesa/ê xwe pirr mezin dihesibîne


کێش

kêş, kêşandin, kişandin, giranî, qursî; kêş, pîvana helbestan


کێشان

kêşandin, kişandin, kêşan, :(xayandin) vekêşan (Civîn dê du saetan vekêşe" ango "Civîn dê du saetan dirêj be)


کێشە

pirsgirêk, arîşe, kêşe, problem, girift, dubend


کێشمان

kêşman, dirêjker: gurîsî kêşman werîsê kêşman, werîsê li werîsek din hatiye zêdekirin daku dirêjtir bibe û bigihe ciyekî


کێشران

kişîn, kêşîn, hatin kişandin / kêşandin / kêşan


کێو

کێوەکانی ئەم وڵاتە پێغەمبەرێکیان تییا قاتە

Çîyayên vî welatî pêxemberekî wan nemaye.

Kêwekanî em wiłate pêẍemberêkyan tîya qat e.


کێوی

kûvî, kovî (dijberî kedî, kehî), hov, wehşî


کێویلە

dêm, beyar, giyayê / fêkiyê bi xwe (ne bi avdana bi destê mirovan) çêdibin


کچەتیو

keçsêwî, keça bav yan dayik yan herdu nînin


کچنی

keçok, mîna keçan (t peyvek neşirîn e bo kurran / zelaman)


کفن

kifin, kefen, cilên (t spî yên) li miriyan dikin û wan binax dikin


کفندڕ

kifindirrîn, ya / yê rê lê nikare bêt girtin, berxwedêr


کل

kil, dermankek reş e li mijûlankên / bijangên çavan têt dan


کڵ

çêkirina cerran û alavên dî ji axê bi agirdanê


کڵاش

kalik, pêlava / sola serê wê ji rîs hatiye çêkirin


کڵاواسن

kumzirx, kumasin, kulavasin, kumê / kulavê madenî / asinî / hesinî


کڵاوزرێ

kumzirx, kumasin, kumê / kulavê madenî / asinî / hesinî


کلچێوک

kilçîv, kilçîvik, çîvê / çîvikê / pênivîskê kildanê


کلدان

kildank, cihê alavên kildanê tê de tên parastin / ragirtin


کڵێس

birihayî, qelihayî, qir, nemayî, demborî, kevnbûyî


کلک

kilik, kurî, dûv, daw, kurîk, dûvik, dawik, tiştek dirêj e bi derqûna gelek cûn lawiran / ajalan / heywanan v

destik, li alavên pêkarkirinê (wek bivir / das / kêr) cihê mirov dikare destê xwe biavêjiyê û pê bibirre,

çembil, li amanan / firaxan cihê mirov dikare destê xwe biavêjiyê û pê rake


کڵۆر

xulole, dara jixwe kunek yekderî li qurmê wê heye


کڵۆش

cehê li ber gihiştinê lê yê hê nehatiye dirûn


کڵپە

qirç, qirçik, çirûsk, çirîsk (yên agirî)


کلت

navê giyayekê ye hin cûnên tilyakê jê tên çêkirin


کن

nik, cem, bal, ba, def, deve, rex, tenişt


کنە

lêkolîn, hûrlênerî, ezmûn, ceribandin, vekolîn


کنەکار

lêkol, hûrlêner, ezmûnker, cerribîner, vekol


کنگدەر

qûnde, qûnder, kesê qûna xwe dide / difiroşe (herw, mecazî)


کنگخلیسکێ

qûndaxwişk, qûndaxwişînk, xwexwişandina jêrve li ser qûnê


کنگخشکێ

qûnxwişk, qûnxwişînk, meşîna li ser qûna (t zarok dema hê nikarin xwe li ser piyan bigirin lew qûna xwe dixwişînin ta ku xwe digihînin tiştekî)


کپ

kip, kesa/ê bi demkî kerr, kesa/ê bo demek neberdewam tiştan nabîz

mit, ciyê / kesê / tiştê qet ti deng jê nayên, kip, dengek pirr kêm


کڕ

kurk, mirîşk û çengdarên dî dema li ser hêkên xwe rûdinin daku wan bimeriqînin û çûçelokan / çêlikan jê derbixin


کراو

kirî, hatî kirin, (ya / yê) hatiye kirin


کردە

kar, xebat :Kirdey min û birdey ewe Ez dikim û ew dixwe


کرێکاری

paletî, kedkarî, karkerî, palehî, şolkerî, îşkerî


کڕێنە

berzûr, zeviya ber / kevir / xij lê pirr in lew kêrî kêlan û çandinê nayê


کریڤ

heval, hogir, dost, yar, xizm, lêzim, mirov, eqreba


کڕکەوتوو

pûjber, kesa/ê ketiye hizir û pûnijina û kûr difikire


کرمانجی

kurmancî, kirmancî, kurdî, kurdiya bakur


کرۆشتن

kirandin, keritandin, bi dengê "kire-kir" tiştek req xwarin


کشان

kişîn, kêşîn, xwe kişandin / kêşan, : xwişîn; qeliqîn, velivîn, lebitîn; (stêr) darijîn, xwiricîn; jêk çûn, ji hev çûn


کشوومات

mit, kirr, bêdeng, bêpêjn, bindest, çewisandî


کشووماتی

mitî, kirî, bêdengî, bêpêjnî, bindestî, çewisandinî


کتێبباز

pirtûkbaz, kitêbbaz, kesa/ê pirr dixwîne, :kesa/ê serê xwe ji pirtûkan / kitêban venake û karek dî nake


کتێبەڤان

pirtûkxanevan, kesa/ê li ber pirtûkxaneyekê kar dike


کتێبفرۆش

pirtûkfiroş, kitêbfiroş, kesa/ê pirtûkan / kitêban difiroşe


کتکنەوتینە

belakir, kesa/ê dixwaze her belayan peyda bike


کتووپڕ

tavil, tavilê, di cih de, di cî de, derhal, serdanser


کوێلەدار

koledar, xwediyên koleyan, kesên kole hene, kolekirî, kesên hatine kolekirin


کوێلەداری

koledarî, pergala / sîstema hebûna / kolekirina / firotina / kirrîna / xwedîkirina mirovan wek kole


کوێندەری

kûderî, xelkê kîj derê / deverê / bajarî / welatî: Êwe kiwênderîn? Hûn kûderî ne? Hûn ji kû ne?


کوێر

kor, kore, ya / yê nikare (ti tiştî bi çavên xwe) bibîne


کوێڕا

(di) kû re, (di) kêrê re, çawan wa zû: Kiwêrra hatît!? Kû re hatî!? Çawan wa zû hatî!?


کوێراو

korav, ava hêdîka dimeşe (ya çem / rûbar)


کوێردەرە

kordere, ava / çemê / rûbarê çikbûyî / hişkbûyî


کوێرەکانی

korekanî, kaniya hişkbûyî, kaniya (êdî / niha) av jê nayê


کوێرەڕێ

korerê, rêya dawî lê tê û bi derek din ve naçe, tengerê, rêya teng


کوێرەشەقام

korekolan, korekuçe, kuçeya / kolana dawî lê tê û bi derek din ve naçe


کوێستان

هەناسەی ساردی کوێستانم.


کوێوە

kû ve, kû de: Le kiwêwe gerrawît? Ji kû ve vegerriyayî?


کوێخا

axa, muxtar, serokê / serdarê gundekî / hozekî / êlekî / eşîrekî


کخ

kix, pîs e, nexwe, biavêje (bo bangkirina li zarokan)


کز

kiz, bêhêvî, dilsar, xeyalşkestî, rîsî, giyayê nû hatiye dirûn û hê hişk nebûye; solhe, birincê nû hatiye dirûn û hê hişk nebûye


کزاندنەوە

kuzurandin, bi êşek tûj şewitandin / sojandin / suşandin


کزر

kizir, nîvziwa, erda ne herrî û ne jî toz


کیف

kalox, kaloxk, tişta demanceyan dikin tê de


کیشوەربڕ

navkîşwer, transkontînental, tişta navberî kîşweran


کۆ

~î zoxall kul, derd, xem, keser, azar, ezyet, êş, jan, kova


کۆجەڵە

kas, kasik, tirar, tirark (amanek / firaxek e)


کۆچ

koç, (mal)barkirin, ji ciyekî bar kirin cihek dî


کۆچەر

koçer, kesên bi berdewamî yan jî li gor demsalan malên xwe bar dikin û ji ciyekî diçin yek dî (t yên zivistanan li deştan û havînan li zozanan diborînin)


کۆد

den, dewlik, bîdon, :zerik (amanek e şîrî ji bizinan / mihan didoşinê)


کۆفرۆش

komfiroş, kesa/ê yan şirketa tiştan kom bi kom difiroşe


کۆفرۆشی

komfiroşî, firotina tiştan bi kom / li ser hev


کۆژە

pisto, pistok, berstu, berstuk, yax, girîvan


کۆڵاندۆز

kolanname, kuçename, berhevoka / ferhengoka / îndeksa kuçe û kolanan


کۆڵانکوت

kolanî, gerok, kesa/ê li kolanan dijî (ango ne di xaniyekî ve / ne li mala xwe)


کۆڵارە

(yariyeke) firfirok, pirpirok (navê pêlîstokekê ye ku têt firandin

(ballendeke) kolare, qereqûş, xertel, qertal (navê firindeyekî ye)


کۆڵەر

vekoler, lêkolîner, kesa/ê azmûnan li ser tiştan dike


کۆڵگێڕ

piştgêrr, kesa/ê malê firotinê (t çît û qumaşan) dide pişta xwe û digerrîne û difiroşe


کۆڵنج

qolinc, milreqî, êşîna ji ber reqiya navbera milan û patikê


کۆڵنجان

qolincan, giyadermanek e bo saxkirina ji êşa qolincê têt bikaranîn


کۆڵین

kolîn, kolan, kolandin, kêlîn, kêlan, kêlandin


کۆڵیت

kolik, xanîk, kox, koxik, stargeh, asêgeh, senger


کۆڵنەدەر

xweragir, xurt, kesa/ê (bi asanî) rê nade ku kesek zora wê / wî bibe


کۆڵراو

kolî, qewartî, kolayî, tiştên (darên / kevirên) hatine kolandin


کۆما

qumtil, qumtilk, komikek (axê / şekirê û hwd ya) hevgirtî


کۆمار

sîstema dewletî ya tê de gel bi hilbijartinan seroka/ê dewletê hildibijêre


کۆمەک

alîkarî, arîkarî, harîkarî, harî, alî, arî


کۆمەڵ

komel, civat, kom, grûb; berhevok; cûn; birr; kerî; ref; deste; civak


کۆمەڵە

komele, komîte, sazî, rêxistin, yeketî, kom, grûb; berhevok


کۆمەڵگا

civak, tevaya têkilî û peywendiyên navbera komek mirovan t yên bi hev re çandeyek hevpar pêk tînin yan li welatek hevbeş dijîn


کۆمفرۆش

komfiroş, kesa/ê yan şirketa eşya li ser hev difiroşe


کۆمفرۆشی

komfiroş, firotina eşya li ser hev, dijw, kitfiroşî


کۆنە

kincir, kevne, kevnekincir, tiştên (t cilên) kevn, kevnenû, tiştên (t cilên) hatine bikaranîn lê hê pûç nebûne


کۆنەفرۆش

kevnefiroş, kesa/ê yan şirketa tiştên kevnenû difiroşe


کۆنەپەرستی

kevneperestî, perestina irf û edetên berê û dijberiya nûbûnê


کۆنەپۆش

kinc, cil û bergên mêjîn (ne nûjen / modern)


کۆنینە

kevnar, kevnare, mêjîn, dêrîn, qedîm, antîk, (tiştek zemanê) berê


کۆپارە

kovik, qozik, xûzik, cihê bilind yê pişta hêştiran


کۆسار

مەمکەکانت فێریان کردم ڕێزی بەفری کۆسار بگرم.

Memikên te ez hîn kirim rêz li berfa çîyastanan bigirim.

Memkekanit fêryan kirdim řêzî befrî kosar bigrim.


کۆسە

semasî, sêmasî, dirrindeyek avî ye (ing, shark, tirkî köpekbaligi)


کۆستە

şatir, fena, hîlebaz, fêlbaz, jîrek, şeytan


کۆشان

koşîn, xebitîn, dan xwe, hewl dan, mihawele kirin


کۆشیار

koşyar, xebatker, têkoşer, koşer, hewldêr


کۆتان

kotan, koz, guhêrr, cihê tankirî / çeperkirî bo têve parastina terş û tewal


کۆتر

kevok, kotir, kotirk, kevot, kevod, kevotk


کۆز

koz, kozik, kotan, guhêrr, cihê tankirî / çeperkirî lê bêban bo têve parastina terş û tewa

koze, kom, komel, rêxistin, komek mirovên li pey hin armancên hevpar bn koze


کۆزە

koze, kom, komel, rêxistin, komek mirovên li pey hin armancên hevpar


کۆزەرە

belim, pûşk, tûşk, çeltûk, qirş, qirşik,qirşên kewş ên bênderê


کوژاندنەوە

temirandin, vemirandin, mirandin, birhandin, nehêlan


کول

ko, kuh, koh, devê / devikê (birrekan / kêran yê) xweş nabirre, dijw, tûj, xweş