pî

di bîrkarî de çendeya wê hemahema 3.1415926535 e


car

cara (feminine definite construct singular)
carên (feminine definite construct plural)
carê (feminine definite oblique singular)
caran (feminine definite oblique plural)
wê carê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan caran (feminine definite demonstrative oblique plural)
carê (feminine definite vocative singular)
carino (feminine definite vocative plural)
carek (feminine indefinite nominative singular)
carin (feminine indefinite nominative plural)
careke (feminine indefinite construct singular)
carine (feminine indefinite construct plural)
carekê (feminine indefinite oblique singular)
carinan (feminine indefinite oblique plural)
جار (Kurdish-Arabic)
щар (Kurdish-Cyrillic)
ca

Ji zimanên îranî, hevreha soranî جار (car), zazakî (rey), partî [skrîpt hewce ye] (yawer, “car”).

5 car 3 dibe 15.


puwazk

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Tişta/ê pirrgoşeyî, pir kenariye û xwediyê gelek rûyane.

Ev nimûneya guherîna çandî ya derketî, weke paşmaya “Her Çar Gavên” (1776, Meek 1978) Smith e, û Civaka Kevnare ya Morgan e (Leacock, ed., 1963), lê ev bi tenê piştî wergerandina puwazka (prism) Weld-Blundell (Jacobsen 1939) qewimî û pêkanîna ji nû ve avakirina pûtxaneya Manishtushu ya akadî li Nînewa...

Harvey Weiss: Leylan, Projeyê Şahinşahiya Akadan wergerrandin: Zagrosê Hajo


pozîtîv

pozîtîvtir (comparative)
herî pozîtîv (merkezî) (superlative)
tewrî pozîtîv (rojavayî) (superlative)
pozîtîvtirîn (soranîzm) (superlative)
pozetîf
pozetîv
pozîtîf


parjimar

/pɑːɾʒɪˈmɑːɾ/

Jimarên ku parçeyek tiştekî ji wê hemû tiştê diyar dikin.


arîtmetîk

arîtmetîka (feminine definite construct singular)
arîtmetîkên (feminine definite construct plural)
arîtmetîkê (feminine definite oblique singular)
arîtmetîkan (feminine definite oblique plural)
wê arîtmetîkê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan arîtmetîkan (feminine definite demonstrative oblique plural)
arîtmetîkê (feminine definite vocative singular)
arîtmetîkino (feminine definite vocative plural)
arîtmetîkek (feminine indefinite nominative singular)
arîtmetîkin (feminine indefinite nominative plural)
arîtmetîkeke (feminine indefinite construct singular)
arîtmetîkine (feminine indefinite construct plural)
arîtmetîkekê (feminine indefinite oblique singular)
arîtmetîkinan (feminine indefinite oblique plural)
elcebra
jeometrî

Bi riya fransî arithmétique yan îngilîzî arithmetic ji latînî arithmetica ji yûnaniya kevn ἀριθμητική (arithmētikḗ)(τέχνη) (hunera) jimartin(ê) ji ἀριθμόςarîsmos (jimar, hejmar).

hesab, hesabkirin (kêmkirin, zêdekirin, carkirin, parvekirin)


rehê duyem

"rehê duyem" yê hejmara n ew hejmar e ku dema li xwe were carandin, hingê dibe n,
nîşana wê √ e,
rehê duyem yê "n" √ ye
Rehê duyem yê 9ê 3 ye (= 3²)
rehê duyem yê 4ê 2 ye ((= 2²)


carandin

dicarînim (present first-person singular)
dicarînî (present second-person singular)
dicarîne (present third-person singular)
dicarînin (present first-person second-person third-person plural)
bicarîne (imperative singular)
bicarînin (imperative plural)
carand (past first-person singular)
carand (past second-person singular)
carand (past third-person singular)
carand (past first-person second-person third-person plural)
–carîn– (root present)
–carand– (root past)
ez dicarînim (indicative present positive)
ez nicarînim (indicative present negative)
min carand (indicative past positive)
min necarand (indicative past negative)
tu dicarînî (indicative present positive)
tu nicarînî (indicative present negative)
te carand (indicative past positive)
te necarand (indicative past negative)
ew dicarîne (indicative present positive)
ew nicarîne (indicative present negative)
wê/wî carand (indicative past positive)
wê/wî necarand (indicative past negative)
em dicarînin (indicative present positive)
em nicarînin (indicative present negative)
me carand (indicative past positive)
me necarand (indicative past negative)
hûn dicarînin (indicative present positive)
hûn nicarînin (indicative present negative)
we carand (indicative past positive)
we necarand (indicative past negative)
ew dicarînin (indicative present positive)
ew nicarînin (indicative present negative)
wan carand (indicative past positive)
wan necarand (indicative past negative)
min dicarand (imperfect positive)
min nedicarand (imperfect negative)
min carandibû (positive)
min necarandibû (negative)
te dicarand (imperfect positive)
te nedicarand (imperfect negative)
te carandibû (positive)
te necarandibû (negative)
wê/wî dicarand (imperfect positive)
wê/wî nedicarand (imperfect negative)
wê/wî carandibû (positive)
wê/wî necarandibû (negative)
me dicarand (imperfect positive)
me nedicarand (imperfect negative)
me carandibû (positive)
me necarandibû (negative)
we dicarand (imperfect positive)
we nedicarand (imperfect negative)
we carandibû (positive)
we necarandibû (negative)
wan dicarand (imperfect positive)
wan nedicarand (imperfect negative)
wan carandibû (positive)
wan necarandibû (negative)
ez ê bicarînim (future positive)
ez ê necarînim (future negative)
minê carandibe (future perfect positive)
minê necarandibe (future perfect negative)
tu yê bicarînî (future positive)
tu yê necarînî (future negative)
teyê carandibe (future perfect positive)
teyê necarandibe (future perfect negative)
ew ê bicarîne (future positive)
ew ê necarîne (future negative)
wê/wîyê carandibe (future perfect positive)
wê/wîyê necarandibe (future perfect negative)
em ê bicarînin (future positive)
em ê necarînin (future negative)
meyê carandibe (future perfect positive)
meyê necarandibe (future perfect negative)
hûn ê bicarînin (future positive)
hûn ê necarînin (future negative)
weyê carandibe (future perfect positive)
weyê necarandibe (future perfect negative)
ew ê bicarînin (future positive)
ew ê necarînin (future negative)
wanê carandibe (future perfect positive)
wanê necarandibe (future perfect negative)
min carandiye (perfect positive)
min necarandiye (perfect negative)
min carandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
min necarandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
te carandiye (perfect positive)
te necarandiye (perfect negative)
te carandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
te necarandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wê/wî carandiye (perfect positive)
wê/wî necarandiye (perfect negative)
wê/wî carandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wê/wî necarandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
me carandiye (perfect positive)
me necarandiye (perfect negative)
me carandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
me necarandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
we carandiye (perfect positive)
we necarandiye (perfect negative)
we carandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
we necarandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
wan carandiye (perfect positive)
wan necarandiye (perfect negative)
wan carandibûye (nonconfirmative pluperfect positive)
wan necarandibûye (nonconfirmative pluperfect negative)
(bila) ez bicarînim (present subjunctive positive)
(bila) ez necarînim (present subjunctive negative)
(bila) min carandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) min necarandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) tu bicarînî (present subjunctive positive)
(bila) tu necarînî (present subjunctive negative)
(bila) te carandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) te necarandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicarîne (present subjunctive positive)
(bila) ew necarîne (present subjunctive negative)
(bila) wê/wî carandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wê/wî necarandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) em bicarînin (present subjunctive positive)
(bila) em necarînin (present subjunctive negative)
(bila) me carandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) me necarandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) hûn bicarînin (present subjunctive positive)
(bila) hûn necarînin (present subjunctive negative)
(bila) we carandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) we necarandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) ew bicarînin (present subjunctive positive)
(bila) ew necarînin (present subjunctive negative)
(bila) wan carandibe (preterite subjunctive positive)
(bila) wan necarandibe (preterite subjunctive negative)
(bila) min bicaranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) min necaranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) min carandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) min necarandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) te bicaranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) te necaranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) te carandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) te necarandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî bicaranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necaranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wê/wî carandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wê/wî necarandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) me bicaranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) me necaranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) me carandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) me necarandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) we bicaranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) we necaranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) we carandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) we necarandibûya (pluperfect subjunctive negative)
(bila) wan bicaranda (imperfect subjunctive positive)
(bila) wan necaranda (imperfect subjunctive negative)
(bila) wan carandibûya (pluperfect subjunctive positive)
(bila) wan necarandibûya (pluperfect subjunctive negative)
minê bicaranda (present conditional positive)
minê necaranda (present conditional negative)
minê carandibûya (preterite conditional positive)
minê necarandibûya (preterite conditional negative)
teyê bicaranda (present conditional positive)
teyê necaranda (present conditional negative)
teyê carandibûya (preterite conditional positive)
teyê necarandibûya (preterite conditional negative)
wê/wîyê bicaranda (present conditional positive)
wê/wîyê necaranda (present conditional negative)
wê/wîyê carandibûya (preterite conditional positive)
wê/wîyê necarandibûya (preterite conditional negative)
meyê bicaranda (present conditional positive)
meyê necaranda (present conditional negative)
meyê carandibûya (preterite conditional positive)
meyê necarandibûya (preterite conditional negative)
weyê bicaranda (present conditional positive)
weyê necaranda (present conditional negative)
weyê carandibûya (preterite conditional positive)
weyê necarandibûya (preterite conditional negative)
wanê bicaranda (present conditional positive)
wanê necaranda (present conditional negative)
wanê carandibûya (preterite conditional positive)
wanê necarandibûya (preterite conditional negative)
(tu) bicarîne (imperative present positive)
(tu) necarîne (imperative present negative)
(hûn) bicarînin (imperative present positive)
(hûn) necarînin (imperative present negative)
جاراندن (Kurdish-Arabic)

/d͡ʒɑːɾɑːnˈdɪn/

Hejmarek hin caran li heman hejmarê zêdekirin:
3+3+3+3 bi carandinê wiha ye: 3x4=12


averaj

Averaja 10, 20 û 24ê (10 + 20 + 24)/3 = 18 ye.


dariştî

dariştiya (feminine definite construct singular)
dariştiyên (feminine definite construct plural)
dariştiyê (feminine definite oblique singular)
dariştiyan (feminine definite oblique plural)
wê dariştiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan dariştiyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
dariştiyê (feminine definite vocative singular)
dariştiyino (feminine definite vocative plural)
dariştiyek (feminine indefinite nominative singular)
dariştiyin (feminine indefinite nominative plural)
dariştiyeke (feminine indefinite construct singular)
dariştiyine (feminine indefinite construct plural)
dariştiyekê (feminine indefinite oblique singular)
dariştiyinan (feminine indefinite oblique plural)


arîtmetîkî

arîtmetîkiya (feminine definite construct singular)
arîtmetîkiyên (feminine definite construct plural)
arîtmetîkiyê (feminine definite oblique singular)
arîtmetîkiyan (feminine definite oblique plural)
wê arîtmetîkiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan arîtmetîkiyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
arîtmetîkiyê (feminine definite vocative singular)
arîtmetîkiyino (feminine definite vocative plural)
arîtmetîkiyek (feminine indefinite nominative singular)
arîtmetîkiyin (feminine indefinite nominative plural)
arîtmetîkiyeke (feminine indefinite construct singular)
arîtmetîkiyine (feminine indefinite construct plural)
arîtmetîkiyekê (feminine indefinite oblique singular)
arîtmetîkiyinan (feminine indefinite oblique plural)

a·rît·me·tî·kî

CPU, parçeyekî kombersê: Di hesaban de arîtmetîkiya wê bi kar tîne lê di qonaxa biryardayînê de yekeya mantiqê bi kar tîne.


arîtmetîkî

arîtmetîkîtir (comparative)
herî arîtmetîkî (merkezî) (superlative)
tewrî arîtmetîkî (rojavayî) (superlative)

a·rît·me·tî·kî

Hesabekî arîtmetîkî kir û derxist holê ku wê nifûsa Afrîkayê heya 2050an bibe 2 qat û bigihîje 2.3 milyarê


jê deranîn

/ʒeː dɛɾɑːˈniːn/


algorîtm

algorîtma (feminine definite construct singular)
algorîtmên (feminine definite construct plural)
algorîtmê (feminine definite oblique singular)
algorîtman (feminine definite oblique plural)
wê algorîtmê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan algorîtman (feminine definite demonstrative oblique plural)
algorîtmê (feminine definite vocative singular)
algorîtmino (feminine definite vocative plural)
algorîtmek (feminine indefinite nominative singular)
algorîtmin (feminine indefinite nominative plural)
algorîtmeke (feminine indefinite construct singular)
algorîtmine (feminine indefinite construct plural)
algorîtmekê (feminine indefinite oblique singular)
algorîtminan (feminine indefinite oblique plural)
algorîtma

Ji fransî algorithme yan ji îngilîzî algorithm, ji erebî الخَوَارِزْمِيّ (al-ḵawārizmiyy /el-Xwarezmî/) (matematîknasekî îranî bû) ji Xwarezm.

/ɑːlɡoːˈɾiːtm/

Rêzepêngavên rêkûpêk ên ji bo çareserkirina pirsgirêkekê an pêkanîna karekî.


hejmara cot

Hejmarên ku ne kit in. Wekî …, −4, −2, 0, 2, 4, 6, 8, …

Eger m hejmareke cot e, wê demê ev formûl guncav e m=2k, lê eger kit e, wê demê ev formûl m=2k+1, li vir k\in\mathbb Z.


cebîr

Beşeka matematîkê, zanista cebirê, ilmê hesabê, zanîna hejmaran.


hendesî

Ji erebî هَنْدَسِيّ (handasiyy, “geometrîk, têkildarî endazyariyê”).

Miqdar û şiklê hendesî
Kêm zêde yek pê nahesî
Teswîr dikir Iqlîdesî
Hetta bi sethê sufle da


parjimara hevedudanî

parjimarên hevedudanî (definite plural)
parjimareke hevedudanî (indefinite singular)
parjimarine hevedudanî (indefinite plural)

/pɑːɾʒɪmɑːˈɾɑː hɛvɛdʊdɑːˈniː/

Parjimara hevedudanî termek matematîkê ye. Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Dema par ji jêpar ê mezintire an jî wek hev e.

Wekê mînak 8/4 Parjimara hevedudanî ye.

Wekê mînak 8/8 Parjimara hevedudanî ye.


parjimara hêsan

parjimarên hêsan (definite plural)
parjimareke hêsan (indefinite singular)
parjimarine hêsan (indefinite plural)

/pɑːɾʒɪmɑːˈɾɑː heːˈsɑːn/

Parjimara hêsan termek matematîkê ye. Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Dema par ji jêparê biçûktir e.


parjimara tevlîhev

parjimarên tevlîhev (definite plural)
parjimareke tevlîhev (indefinite singular)
parjimarine tevlîhev (indefinite plural)

/pɑːɾʒɪmɑːˈɾɑː tɛvliːˈhɛv/

Parjimara tevlîhev termek matematîkê ye. Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

parjimara tevlîhev dema hejmar parjimara hevedudanî ye em dikarin vîya wek parjimara hêsan û parjimara hevedudanî binnivîsin. ji ber vê yekê jî ev parjimara tevliheve


faktoriyel

Di matematîkê de termek e ku bi xalbenda baneşan(!) tê nîşandayîn.


cihguhêzî

/d͡ʒɪhɡʊheːˈziː/

ΔX (cihguhêzî) = X₂ (ciha dawî) – X₁ (ciha seretayî)