bûk

Vegirtina bakteriyan di bijang an palikên çavan de. Bûkik, kul û kunêrên ku di bin çavên mirovan de derdikevin.

"Divê bi şîrê jineke ku bi pismamê xwe re zewicî be û zaroka wê ya yekem be û keç be [were ermankirin]" - dermanê kurmancî

Hogir Hingiv di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

Li ba me êdî dermanek bi navê "Fucithalmic" heye ji ber ku pirraniya wan di nêv xwe de mikrobek bi navê S.aureus dihewînin.

bijîşkekî bi bernavê Derqamî Kardox suhbeta li çarekirina heman êşê didomîne, koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012


bûkok

Vegirtina bakteriyan di bijang an palikên çavan de.


nînok

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


gur

gura (feminine definite construct singular)
gurên (feminine definite construct plural)
gurê (feminine definite oblique singular)
guran (feminine definite oblique plural)
wê gurê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan guran (feminine definite demonstrative oblique plural)
gurê (feminine definite vocative singular)
gurino (feminine definite vocative plural)
gurek (feminine indefinite nominative singular)
gurin (feminine indefinite nominative plural)
gureke (feminine indefinite construct singular)
gurine (feminine indefinite construct plural)
gurekê (feminine indefinite oblique singular)
gurinan (feminine indefinite oblique plural)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-gur (ajal).wav

xur, nexweşiyek e ku mirov û ajelan dixurîne


gilî

Hevreha farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (gylg /gileg/, “gilî, gazin, itiraz”), bi gengazî ji proto-hindûewropî *kelh₁- (“qîrîn”).


xurî

Nexweşiyek ku li pirî caran li laşê zarokanda peyda dibe ku di laşê wan de balûq dertên û av dide der,peyra dibin birîn û gellek dixurin.Sedema nexweşîyê vîrûsin û nexweşî vegire.


sorik

sork
frengî, bacanê sor
mîrkutik
tayasor


piz

piza (feminine definite construct singular)
pizên (feminine definite construct plural)
pizê (feminine definite oblique singular)
pizan (feminine definite oblique plural)
wê pizê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan pizan (feminine definite demonstrative oblique plural)
pizê (feminine definite vocative singular)
pizino (feminine definite vocative plural)
pizek (feminine indefinite nominative singular)
pizin (feminine indefinite nominative plural)
pizeke (feminine indefinite construct singular)
pizine (feminine indefinite construct plural)
pizekê (feminine indefinite oblique singular)
pizinan (feminine indefinite oblique plural)
pizik
pizk
pirz
pirzk
pirzik
pizrik


hoker

hokera (feminine definite construct singular)
hokerên (feminine definite construct plural)
hokerê (feminine definite oblique singular)
hokeran (feminine definite oblique plural)
wê hokerê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan hokeran (feminine definite demonstrative oblique plural)
hokerê (feminine definite vocative singular)
hokerino (feminine definite vocative plural)
hokerek (feminine indefinite nominative singular)
hokerin (feminine indefinite nominative plural)
hokereke (feminine indefinite construct singular)
hokerine (feminine indefinite construct plural)
hokerekê (feminine indefinite oblique singular)
hokerinan (feminine indefinite oblique plural)

zuwort

Middle High German / Early New High German

rengpîşe

Birek peyvan e ku demê yan cihî yan awayê kirinê diyar dikin. (Bi gelemperî natewin.)


derûn

derûna (feminine definite construct singular)
derûnên (feminine definite construct plural)
derûnê (feminine definite oblique singular)
derûnan (feminine definite oblique plural)
wê derûnê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan derûnan (feminine definite demonstrative oblique plural)
derûnê (feminine definite vocative singular)
derûnino (feminine definite vocative plural)
derûnek (feminine indefinite nominative singular)
derûnin (feminine indefinite nominative plural)
derûneke (feminine indefinite construct singular)
derûnine (feminine indefinite construct plural)
derûnekê (feminine indefinite oblique singular)
derûninan (feminine indefinite oblique plural)
دهروون (Kurdish-Arabic)

Bi rêya soranî دهروون (derûn) ji farisî درون (derûn), têkilî اندرون (enderûn) ku hevreha hindir ya kurmancî ye.


çiyayî

çiyayiya (feminine definite construct singular)
çiyayiyên (feminine definite construct plural)
çiyayiyê (feminine definite oblique singular)
çiyayiyan (feminine definite oblique plural)
wê çiyayiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan çiyayiyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
çiyayiyê (feminine definite vocative singular)
çiyayiyino (feminine definite vocative plural)
çiyayiyek (feminine indefinite nominative singular)
çiyayiyin (feminine indefinite nominative plural)
çiyayiyeke (feminine indefinite construct singular)
çiyayiyine (feminine indefinite construct plural)
çiyayiyekê (feminine indefinite oblique singular)
çiyayiyinan (feminine indefinite oblique plural)

/t͡ʃɪjɑːˈjiː/

Nexweşiya zêde xwarina berx û bizinan e.


mîrkutik

mîrkutika (feminine definite construct singular)
mîrkutikên (feminine definite construct plural)
mîrkutikê (feminine definite oblique singular)
mîrkutikan (feminine definite oblique plural)
wê mîrkutikê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan mîrkutikan (feminine definite demonstrative oblique plural)
mîrkutikê (feminine definite vocative singular)
mîrkutikino (feminine definite vocative plural)
mîrkutikek (feminine indefinite nominative singular)
mîrkutikin (feminine indefinite nominative plural)
mîrkutikeke (feminine indefinite construct singular)
mîrkutikine (feminine indefinite construct plural)
mîrkutikekê (feminine indefinite oblique singular)
mîrkutikinan (feminine indefinite oblique plural)
mîrkutok
mîrxiçk
mîrhêçk
sorik

pirzikên sor yên carekê di jiyanê de hema bêje li her kesî tên
(bi taybetî di dema zarokiyê de)


kolesterol

kolesterola (feminine definite construct singular)
kolesterolên (feminine definite construct plural)
kolesterolê (feminine definite oblique singular)
kolesterolan (feminine definite oblique plural)
wê kolesterolê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan kolesterolan (feminine definite demonstrative oblique plural)
kolesterolê (feminine definite vocative singular)
kolesterolino (feminine definite vocative plural)
kolesterolek (feminine indefinite nominative singular)
kolesterolin (feminine indefinite nominative plural)
kolesteroleke (feminine indefinite construct singular)
kolesteroline (feminine indefinite construct plural)
kolesterolekê (feminine indefinite oblique singular)
kolesterolinan (feminine indefinite oblique plural)
kolestêrol
kolêstêrol

hin molekûlên rûnî ne û di xwîna mirov û ajelan de hene
(eger zêde bibin, mirov nexweş dibe)

Li gora ko alim dibêjin, heger hûn naxwazin hûn ji hêza xwe ya cinsî bikevin, divê hûn xwe ji van gîha û biharatan bêpar nehêlin. Divê mirov piştî salên çelî xwe ji xwarina zêde, ji goştê pez û dewaran û ji qelewiyê biparêze. Divê mirov xwarinên bi sebze û goştê sipî bixwe ko mirov ji xetimandina dilî, ji kolestrol û tansiyonê bilind bê parastin.


zîwan

zîwana (feminine definite construct singular)
zîwanên (feminine definite construct plural)
zîwanê (feminine definite oblique singular)
zîwanan (feminine definite oblique plural)
wê zîwanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan zîwanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
zîwanê (feminine definite vocative singular)
zîwanino (feminine definite vocative plural)
zîwanek (feminine indefinite nominative singular)
zîwanin (feminine indefinite nominative plural)
zîwaneke (feminine indefinite construct singular)
zîwanine (feminine indefinite construct plural)
zîwanekê (feminine indefinite oblique singular)
zîwaninan (feminine indefinite oblique plural)
ziwan
zîwane

dimor

Giyayê ku di nav riwekên çandî de ji ber xwe ve şên dibe û lazim e ku bi xeparê bêt jêkirin û avêtin.

Piniyên li ser dêmê mirovî yan li laşê mirovî.


psîkyatrî

psîkyatriya (feminine definite construct singular)
psîkyatriyên (feminine definite construct plural)
psîkyatriyê (feminine definite oblique singular)
psîkyatriyan (feminine definite oblique plural)
wê psîkyatriyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan psîkyatriyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
psîkyatriyê (feminine definite vocative singular)
psîkyatriyino (feminine definite vocative plural)
psîkyatriyek (feminine indefinite nominative singular)
psîkyatriyin (feminine indefinite nominative plural)
psîkyatriyeke (feminine indefinite construct singular)
psîkyatriyine (feminine indefinite construct plural)
psîkyatriyekê (feminine indefinite oblique singular)
psîkyatriyinan (feminine indefinite oblique plural)
pisîkiyatirî
pisîkiyatrî
psîkiyatirî
psîkiyatrî
saykayitrî

Ji fransî psychiatrie, ji latîniya serdema navîn psychiatria.


mîkutok

mîkutoka (feminine definite construct singular)
mîkutokên (feminine definite construct plural)
mîkutokê (feminine definite oblique singular)
mîkutokan (feminine definite oblique plural)
wê mîkutokê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan mîkutokan (feminine definite demonstrative oblique plural)
mîkutokê (feminine definite vocative singular)
mîkutokino (feminine definite vocative plural)
mîkutokek (feminine indefinite nominative singular)
mîkutokin (feminine indefinite nominative plural)
mîkutokeke (feminine indefinite construct singular)
mîkutokine (feminine indefinite construct plural)
mîkutokekê (feminine indefinite oblique singular)
mîkutokinan (feminine indefinite oblique plural)

Nexweşiyek zarokaye. Vîrûsa ku nexweşiyê çêdike varicella-zoster vîrûs e. Li çermê zaroyan pêşî pitik û xalên sor çêdibin, ewana dibin peqên avê, dûr ewana diçirin û qalik digrin. Nexweşiyek perokî yan jî têgere


sînuzît

sînuzîta (feminine definite construct singular)
sînuzîtên (feminine definite construct plural)
sînuzîtê (feminine definite oblique singular)
sînuzîtan (feminine definite oblique plural)
wê sînuzîtê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan sînuzîtan (feminine definite demonstrative oblique plural)
sînuzîtê (feminine definite vocative singular)
sînuzîtino (feminine definite vocative plural)
sînuzîtek (feminine indefinite nominative singular)
sînuzîtin (feminine indefinite nominative plural)
sînuzîteke (feminine indefinite construct singular)
sînuzîtine (feminine indefinite construct plural)
sînuzîtekê (feminine indefinite oblique singular)
sînuzîtinan (feminine indefinite oblique plural)

Bi riya fransî sinusite ji îngilîzî sinusitis.

Pispor didin zanîn ku, di vê werzê (biharê) de kesên hesas hertim dipişkin, pozê wan tê yan jî pozê wan dixitime û bi zorê nefes digrin, dibe ku demeka dirêj zekemî jî bimînin. Herwisa, gelek kes jî dikanim ji çavên xwe nexweş bikevin; çavên wan sor bibin, bişewitin û bixurin, tim sul avk ji çavan bê xwarê. Serêşa ku peywendîya wê bi sînuzîta alerjîk re heye, li enîşkan û li enîya meriv êş hebe, tim belxem bikeve gewrîya meriv, di kesên ku nexweşîya astimê hebe de, bi taybet bi şev, di xewê de, bênefes bimînin û kuxikên dem bi dem yên dirêj dikanin tenduristîya meriv têk bibin.


iltihab

iltihaba (feminine definite construct singular)
iltihabên (feminine definite construct plural)
iltihabê (feminine definite oblique singular)
iltihaban (feminine definite oblique plural)
wê iltihabê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan iltihaban (feminine definite demonstrative oblique plural)
iltihabê (feminine definite vocative singular)
iltihabino (feminine definite vocative plural)
iltihabek (feminine indefinite nominative singular)
iltihabin (feminine indefinite nominative plural)
iltihabeke (feminine indefinite construct singular)
iltihabine (feminine indefinite construct plural)
iltihabekê (feminine indefinite oblique singular)
iltihabinan (feminine indefinite oblique plural)
îltihab
întihab


enflamasyon

enflamasyona (feminine definite construct singular)
enflamasyonên (feminine definite construct plural)
enflamasyonê (feminine definite oblique singular)
enflamasyonan (feminine definite oblique plural)
wê enflamasyonê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan enflamasyonan (feminine definite demonstrative oblique plural)
enflamasyonê (feminine definite vocative singular)
enflamasyonino (feminine definite vocative plural)
enflamasyonek (feminine indefinite nominative singular)
enflamasyonin (feminine indefinite nominative plural)
enflamasyoneke (feminine indefinite construct singular)
enflamasyonine (feminine indefinite construct plural)
enflamasyonekê (feminine indefinite oblique singular)
enflamasyoninan (feminine indefinite oblique plural)
inflamasyon
înflamasyon

Bi rêya fransî inflammation, ji latînî īnflammātiō, īnflammātiōnem, ji inflammare ji flamma (“agir, çirîsk”).


diyabet

diyabeta (feminine definite construct singular)
diyabetên (feminine definite construct plural)
diyabetê (feminine definite oblique singular)
diyabetan (feminine definite oblique plural)
wê diyabetê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan diyabetan (feminine definite demonstrative oblique plural)
diyabetê (feminine definite vocative singular)
diyabetino (feminine definite vocative plural)
diyabetek (feminine indefinite nominative singular)
diyabetin (feminine indefinite nominative plural)
diyabeteke (feminine indefinite construct singular)
diyabetine (feminine indefinite construct plural)
diyabetekê (feminine indefinite oblique singular)
diyabetinan (feminine indefinite oblique plural)
دیابهت (Kurdish-Arabic)
diyabetes

nexweşiya şekirê, şekre, nesaxiya şekirê


operasyon

operasyona (feminine definite construct singular)
operasyonên (feminine definite construct plural)
operasyonê (feminine definite oblique singular)
operasyonan (feminine definite oblique plural)
wê operasyonê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan operasyonan (feminine definite demonstrative oblique plural)
operasyonê (feminine definite vocative singular)
operasyonino (feminine definite vocative plural)
operasyonek (feminine indefinite nominative singular)
operasyonin (feminine indefinite nominative plural)
operasyoneke (feminine indefinite construct singular)
operasyonine (feminine indefinite construct plural)
operasyonekê (feminine indefinite oblique singular)
operasyoninan (feminine indefinite oblique plural)

Bi rêya fransî opération ji latînî -tio.


lenf

lenfa (feminine definite construct singular)
lenfên (feminine definite construct plural)
lenfê (feminine definite oblique singular)
lenfan (feminine definite oblique plural)
wê lenfê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan lenfan (feminine definite demonstrative oblique plural)
lenfê (feminine definite vocative singular)
lenfino (feminine definite vocative plural)
lenfek (feminine indefinite nominative singular)
lenfin (feminine indefinite nominative plural)
lenfeke (feminine indefinite construct singular)
lenfine (feminine indefinite construct plural)
lenfekê (feminine indefinite oblique singular)
lenfinan (feminine indefinite oblique plural)
lemf
lemfa
lenfa

Bi rêya fransî fransî lymphe ji latînî latînî lympha ji yewnaniya kevn yûnaniya kevn νυμφε (numphe, “nîmf”).

xwîna spî, ava wek xwînê lê spî ya ku ji leşî tê, skinc

Astim, spazmayên givirandinê (hezimkirin - sîndirim), rêyên avrêjê, nexweşîya ba (romatîzma), hêrsbûn, hemi awayên westanê (betlîn), sermagirtin, grîp, acizahîyên ji tevgêra xwînê, herneroid, nexweşîyên perdeyên lenf, zorpêketina, destava zarowan, rawestandina xwînê (li ba jinan), emorît, edavên cerm, makoza, û nexweşîyên zûhrewî.

Bavê Jîndar: Dermanxana xweristê, Lotikxane.com, 6/2008

Sîstema lenfa weki sîstema xwînê li her derê bedenê da tên dîtin. Ew, ji demarên gelek tenik û girêkên lenf hatîye avakirin. Ew demarana ji tevinek dikşmin girêka lenfa.

Anatomiya Bedena Mirovan, Huseyin Bektaş, Weşanên Deng


sendrom

sendroma (feminine definite construct singular)
sendromên (feminine definite construct plural)
sendromê (feminine definite oblique singular)
sendroman (feminine definite oblique plural)
wê sendromê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan sendroman (feminine definite demonstrative oblique plural)
sendromê (feminine definite vocative singular)
sendromino (feminine definite vocative plural)
sendromek (feminine indefinite nominative singular)
sendromin (feminine indefinite nominative plural)
sendromeke (feminine indefinite construct singular)
sendromine (feminine indefinite construct plural)
sendromekê (feminine indefinite oblique singular)
sendrominan (feminine indefinite oblique plural)

nîşanên êşan, elametên nesaxiyekê, nîşankom

Ji bo lêkolînkirina tenduristîya eskerên DYA’yê yên ku di salên 1990-1991an de tevlî Şerê Kendavê bûbûn hatibû wezîfedarkirin. Ji 700 hezar eskerên ku tevlî Şerê Kendavê bûne 175 hezar di sendroma Şerê Kendavê de ne.


jana zirav

janên zirav (plural)
ژانا زراڤ (Kurdish-Arabic)

Êşeke vegir e ku cigeran digire û dibe sedema zeîfbûna mirovan.

Di daxuyaniyekê de Rêxistina Tendirustiya Cîhanî WHO daxwaza rawestandina bi lez ya wan testên xwînê kir, ku taybet in bi diyarkirina nexweşiya sîl- jana zirav- çimkî madeyên ku di wan testan de tên bikaranîn eybdar in û jiyana milyonên kesan dixin metirsiyê. Berpirsên WHO dibêjin ku amûr û madeyên laboratûran ji aliyê şirketên rojavayî tên çêkirin, piraniya wan ji aliyê kalîteya kontrolê ya welatên pêşketî tên redkirin, lewma ji welatên paşketî û hejar re tên şandin.


êşa zirav

/eːˈʃɑː zɪˈɾɑːv/

Êşa zirav hê jî li Kurdistanê heye


tuberkuloz

tuberkuloza (feminine definite construct singular)
tuberkulozên (feminine definite construct plural)
tuberkulozê (feminine definite oblique singular)
tuberkulozan (feminine definite oblique plural)
wê tuberkulozê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan tuberkulozan (feminine definite demonstrative oblique plural)
tuberkulozê (feminine definite vocative singular)
tuberkulozino (feminine definite vocative plural)
tuberkulozek (feminine indefinite nominative singular)
tuberkulozin (feminine indefinite nominative plural)
tuberkulozeke (feminine indefinite construct singular)
tuberkulozine (feminine indefinite construct plural)
tuberkulozekê (feminine indefinite oblique singular)
tuberkulozinan (feminine indefinite oblique plural)
توبهرکولۆز (Kurdish-Arabic)

Girtineke elektronmîkroskobîk a bakteriyên tuberkulozê pêk tînin. Cihên ku tuberkuloz lê pirr in. nexweşiyeka giran, domdar û mîkrobîk e.


katarakt

katarakta (feminine definite construct singular)
kataraktên (feminine definite construct plural)
kataraktê (feminine definite oblique singular)
kataraktan (feminine definite oblique plural)
wê kataraktê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan kataraktan (feminine definite demonstrative oblique plural)
kataraktê (feminine definite vocative singular)
kataraktino (feminine definite vocative plural)
kataraktek (feminine indefinite nominative singular)
kataraktin (feminine indefinite nominative plural)
katarakteke (feminine indefinite construct singular)
kataraktine (feminine indefinite construct plural)
kataraktekê (feminine indefinite oblique singular)
kataraktinan (feminine indefinite oblique plural)
کاتاراکت (Kurdish-Arabic)

Deyn ji îngilîzî cataract yan ji fransî cataracte ji latînî cataracta ji yûnanî καταράκτης (kataráktis) ji καταράσσω (katarassō, “dirêjim”).

ewrê tarî yê ku dikeve ser çavan û - eger nayê çarekirin - dikare mirovî kor bike

Mirov herî pir ji ber tîrêjên rojê bedena xwe diparêzin. Mijarek herî girîng ew e ku wekî çermê mirovan herwiha çav jî ji wan tîrêjan zerarek gelek mezin dibînin û dema ku mirov bi awayek hişyar li çavê xwe miqate nebe mirov dikare ji ber wan tîrêjên neyînî kor jî bibe. Wekî çermê mirov çav jî dişewite, ew cihê şewitî di demek kin de winda dibe, lê acizî winda nabin. Ew acizî wha ne: Çav dişewite û wekî ku tu derziya li çav bixî av ji çav tê; di çerm de şanên reş derdikevin, şêweyek ji wan jî di tebeqeya çav de nokteyê zer ên wek katarakt herî pir tê xuya kirin û dibin sedema nedîtina çav.

Zelal Çelîk: Zerarên tavê ji bo çav, Rudaw.net, 7/2011


henîqok

henîqoka (feminine definite construct singular)
henîqokên (feminine definite construct plural)
henîqokê (feminine definite oblique singular)
henîqokan (feminine definite oblique plural)
wê henîqokê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan henîqokan (feminine definite demonstrative oblique plural)
henîqokê (feminine definite vocative singular)
henîqokino (feminine definite vocative plural)
henîqokek (feminine indefinite nominative singular)
henîqokin (feminine indefinite nominative plural)
henîqokeke (feminine indefinite construct singular)
henîqokine (feminine indefinite construct plural)
henîqokekê (feminine indefinite oblique singular)
henîqokinan (feminine indefinite oblique plural)

xeneqîtik

Cûnek kuxikê ye ku bi taybetî zarokan digire û ji bilî kuxînê dibe sedema bêhnçikînê jî.


xeneqîtik

xeneqîtika (feminine definite construct singular)
xeneqîtikên (feminine definite construct plural)
xeneqîtikê (feminine definite oblique singular)
xeneqîtikan (feminine definite oblique plural)
wê xeneqîtikê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan xeneqîtikan (feminine definite demonstrative oblique plural)
xeneqîtikê (feminine definite vocative singular)
xeneqîtikino (feminine definite vocative plural)
xeneqîtikek (feminine indefinite nominative singular)
xeneqîtikin (feminine indefinite nominative plural)
xeneqîtikeke (feminine indefinite construct singular)
xeneqîtikine (feminine indefinite construct plural)
xeneqîtikekê (feminine indefinite oblique singular)
xeneqîtikinan (feminine indefinite oblique plural)
xeneqîtk


mîrkutok

Nexweşiyek li zarokan peyde dibe ku di laşê wan de pizikên mezin û bi av dide der.Weke şopê belav dibe


xurik

nexweşîya ku canê mirov der dike av jêtê pirzik digire.dimînite sorikan

Berî nexweşîya xurik pir hebû lê niha pir kême


melekorî

nexweşîya ku herderê leşê mirov dixuri.qaşo derzîyan û geznikê dêxine leşê mirov

Dema min çar cixare kêşan di cihda ez melekorî bûm


bîtik

Vegirtina bakteriyan di bijang an palikên çavan de. Cureyekê pizûrûk an e nefsî li pelikên çavan tên, bûk


qotik

qotika (feminine definite construct singular)
qotikên (feminine definite construct plural)
qotikê (feminine definite oblique singular)
qotikan (feminine definite oblique plural)
wê qotikê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan qotikan (feminine definite demonstrative oblique plural)
qotikê (feminine definite vocative singular)
qotikino (feminine definite vocative plural)
qotikek (feminine indefinite nominative singular)
qotikin (feminine indefinite nominative plural)
qotikeke (feminine indefinite construct singular)
qotikine (feminine indefinite construct plural)
qotikekê (feminine indefinite oblique singular)
qotikinan (feminine indefinite oblique plural)

şob

Nexweşiyek e ku dibe sedema mirina gelek kesan.

xeneqûtik

Nexweşiyeke zarokan e ku dibe sedema kuxikê.

Sala 2020 ji tevayiya dinyayê ra bû sala qotikê, epîdemiya Coronayê însan di malên wan da kirin girtî.

2021, Zinarê Xamo, Çînî rehet nasekinin https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2021/01/cini-rehet-nasekinin.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com

Di malbata me de, hetta di nav eşîra me de -yên ko bi destê hukmatê hatine kuştin û yên ko bi qotikê mirine ne tê de- kes bi ciwanî nemirîye.

Mahmûd Lewendî, Compûtera ber dilê min, Weşanxaneya Nefel, 2002, r. 13

Belkî tu bivî para xurî-sorika!
Belkî tu rûvîya qertemezê kevî!
Lê qotikê lê girtî!
Firnê tera bê!

1978, Ordîxanê Celîl, Zargotina Kurda 2, Moskva, r. 451

Kêf, kêfa serleşker bû
Qotik ketibû nav me
Bersivvanek jî pêyda nedibû
Gundîyên din jî ser zik li erdê mabûn
Çi danenîyan serê zarokan

2004, Evîn Çîçek, Awaza Serpêhatîyan 3, Weşanên Pêrî, r. 43, ISBN 975-8245-95-7

Nexweşiyeke heywanan e ku dibe sedema mirina wan (bi taybetî pez).

Di nav kolanên tengik de, li ber deriyên xaniyên wêranbûyî, li ser reya revê, jin, mêr, zarok wek pezê ku qotik lêxe, an mirîşkên bi êşê bikevin hatibûn ramidandin, zikê wan tilêrî bûbûn.

Fawaz Husên, Siwarên Êşê, Weşanên Welat, 1994, r. 57, ISBN 91-97 21 97-0-3

(...)hate bîra wî ku şevê dî ew li oda Apê Cenbelî ji ser hişê xwe çûbû, li wê odê wek berxekî ku qotikê lê dabe ji linga ketibû kef û kincê di dev û bêvila wî re avêtibû.

Pênûsa nû, Cenbelî, 2017, Luqman Silêman, hj. 59, r. ku

Xêr û guneh li hustuyê şêniyên gundê me, rast û derew para wan be... lê li gor ko tê gotinê, dibêjin gelek devên xwar li vir rast bûne, qotik li vir ji nava colên pezan reviyane, gelek dayikên histewir, xwe havêtine bextê vî Mekanê Mala Dînan.

Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994, r. 47


dermatolojî

Ji îngilîzî dermatology, ji yûnaniya kevn δέρμα (dérma, “çerm”) + -lojî.


didanok

guhorîn wek strû; maye ya strûyînî; an jî vehûna strûyînî; an jî maye ya keratînî; an jî vehûna keratînî.


hilbirîn

hilbirîna (definite construct feminine singular)
hilbirînê (definite construct masculine singular)
hilbirînên (definite construct feminine masculine plural)
hilbirînê (definite oblique feminine singular)
hilbirînî (definite oblique masculine singular)
hilbirînan (definite oblique feminine masculine plural)
wê hilbirînê (definite demonstrative oblique feminine singular)
wî hilbirînî (definite demonstrative oblique masculine singular)
wan hilbirînan (definite demonstrative oblique feminine masculine plural)
hilbirînê (definite vocative feminine singular)
hilbirîno (definite vocative masculine singular)
hilbirînino (definite vocative feminine masculine plural)
hilbirînek (indefinite nominative feminine singular)
hilbirînek (indefinite nominative masculine singular)
hilbirînin (indefinite nominative feminine masculine plural)
hilbirîneke (indefinite construct feminine singular)
hilbirînekî (indefinite construct masculine singular)
hilbirînine (indefinite construct feminine masculine plural)
hilbirînekê (indefinite oblique feminine singular)
hilbirînekî (indefinite oblique masculine singular)
hilbirîninan (indefinite oblique feminine masculine plural)

Rêça mayîn, pişt iltîhaba pêsîr an sînga ku di bin enfeksiyonê maye.


onkolojî

Ji îngilîzî oncology yan ji fransî oncologie ji latînî onco- + ji yûnanî -lojî.

Beşa bijîşkî ya ku vekolînan li ser kanserê anku seletanê dike û wê çare dike.

Li Mûşê Onkolojiya Tibî û Unîteya Kemoterapiyê vebû.


kovîd

navê vîrûsa koronayê ku weke SARS-Cov-2 and jî KOVÎD-19 tê naskirin e.


Nexweşiyeke ku sedema wê vîrusa koronayê ya ku di dawiya sala 2019an de li bajarê Wuhanê yê Çînê hatiye dîtin

Hikûmeta Herêma Kurdistanê ji ber Covid-19ê wekî tevdîr li tevahiya dibistanan proseya xwendinê raswestandiye

26.02.2020, Rêveberîya Xweser qedexeya derketina derve dirêj kir https://web.archive.org/http://www.peyamakurd.org/kurmanci/Tendrûstî/rewsa-dawi-ya-covid-19e-li-cihane-virus-ketiye-cane-leskereki-ameriki arşîv, Peyama Kurd


amnezî

amneziya (feminine definite construct singular)
amneziyên (feminine definite construct plural)
amneziyê (feminine definite oblique singular)
amneziyan (feminine definite oblique plural)
wê amneziyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan amneziyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
amneziyê (feminine definite vocative singular)
amneziyino (feminine definite vocative plural)
amneziyek (feminine indefinite nominative singular)
amneziyin (feminine indefinite nominative plural)
amneziyeke (feminine indefinite construct singular)
amneziyine (feminine indefinite construct plural)
amneziyekê (feminine indefinite oblique singular)
amneziyinan (feminine indefinite oblique plural)

wendakirina bîr an bîranînê, nekarîn bi bîr anîn


mewdaya civakî

Komeke bergirîyên ne-dermanî ne ku ji bo belavnebûna nexweşîyeke têger tên girtin. Ev yek jî bi danîna mewdayeke fîzîkî di navbera xelkê de çêdibe û bi rêya vê yekê kombûna xelkê di gel hev tê kêmkirin da ku rê li ber belavbûna nexweşîyê bê girtin.

Piştî tedbîra 3 rojî pêdivê rehawet çênebe. Duşemb, sêşembê pêdivê haya me ji mewdaya civakî, qerebalixiya bazar û cadeyan hebe.

03.05.2020, Ahmet Aydın, Wezîr Soylu: "Piştî tedbîra 3 rojî pêdivê rehawet çênebe" https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/koronav%C3%AErus/wez%C3%AEr-soylu-pist%C3%AE-tedb%C3%AEra-3-roj%C3%AE-p%C3%AAdiv%C3%AA-rehawet-c%C3%AAnebe/1827763 arşîv, aa.com.tr/kk


mesafeya civakî

/mɛsɑːfɛˈjɑː d͡ʒɪvɑːˈkiː/

Koca da zanîn ku bo meriv xwe ji vîrusa korona dûr bixe divê maskeyan bide ber rûyê xwe û li gor mesafeya civakî tevbigere.

08.05.2020, Tirkîye ji Hemwelatîyên Xwe Dixwaze ku Bê Maske Dernekevin Derve https://web.archive.org/https://www.dengeamerika.com/a/tirkiye_maske/5411290.html arşîv, dengeamerika.com


dûrahiya civakî

Serokê Zanîngeha Zanistên Pizîşkî ya Îlamê daxwazê ji xelkê dike ku tedbîrên tendirûstiyê li ber çav bigrin, haya wan ji dûrahiya civakî hebe û bibin hevkar daku êdî korona bi tevahî nemîne û neyê veguhestin.

19.04.2020, Li Îlam pênc roj e kes bi koronayê nemiriye https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190420206 arşîv, rudaw.net

Armanca dewrê ev bû ku dûrahiya civakî zêde bikin û têkiliya bi mirovan re bi qasî ku pêkanîn dûr bikin, ji ber ku di şert û mercên ku bars, kafir û xwaringeh girtî ne de, ev çalakî bi gelemperî ji malbatan re têne veguheztin, li ku derê pir zor e ku meriv kûrahiya civakî kontrol bike û rêgezên rast bişopîne.

05.05.2020, Serokê rêvebirên hukûmetê li ser giringiya darina https://web.archive.org/http://yazidis.info/ku/news/1077/serok%C3%AA-r%C3%AAvebir%C3%AAn-huk%C3%BBmet%C3%AA-li-ser-giringiya-darina arşîv, yazidis.info/ku

Ev tedbîr bi giştî weke ‘Dûrahiya civakî’ jî were pênasekirin, di rastiyê de ev ne peyvên herî rast in. Divê jê re mesafeya bedenî were gotin.

18.05.2020, Dr. Abdulillah Polat, Vîrusa koronayê û psîkolojiya karantînayê https://web.archive.org/https://xwebun.org/virusa-koronaye-u-psikolojiya-karantinaye/ arşîv, xwebun.org


berêş

berêşa (feminine definite construct singular)
berêşên (feminine definite construct plural)
berêşê (feminine definite oblique singular)
berêşan (feminine definite oblique plural)
wê berêşê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan berêşan (feminine definite demonstrative oblique plural)
berêşê (feminine definite vocative singular)
berêşino (feminine definite vocative plural)
berêşek (feminine indefinite nominative singular)
berêşin (feminine indefinite nominative plural)
berêşeke (feminine indefinite construct singular)
berêşine (feminine indefinite construct plural)
berêşekê (feminine indefinite oblique singular)
berêşinan (feminine indefinite oblique plural)


simil ketin

simil ketina (definite construct feminine singular)
simil ketinê (definite construct masculine singular)
simil ketinên (definite construct feminine masculine plural)
simil ketinê (definite oblique feminine singular)
simil ketinî (definite oblique masculine singular)
simil ketinan (definite oblique feminine masculine plural)
wê simil ketinê (definite demonstrative oblique feminine singular)
wî simil ketinî (definite demonstrative oblique masculine singular)
wan simil ketinan (definite demonstrative oblique feminine masculine plural)
simil ketinê (definite vocative feminine singular)
simil ketino (definite vocative masculine singular)
simil ketinino (definite vocative feminine masculine plural)
simil ketinek (indefinite nominative feminine singular)
simil ketinek (indefinite nominative masculine singular)
simil ketinin (indefinite nominative feminine masculine plural)
simil ketineke (indefinite construct feminine singular)
simil ketinekî (indefinite construct masculine singular)
simil ketinine (indefinite construct feminine masculine plural)
simil ketinekê (indefinite oblique feminine singular)
simil ketinekî (indefinite oblique masculine singular)
simil ketininan (indefinite oblique feminine masculine plural)
bi simbilê ketin

tomber malade pour avoir mangé trop d’épis de blé

nexweşîya bi pir genim xwarinê ve, di heywanan de peyda dibe.


çengalkurm

çengalkurma (definite construct feminine singular)
çengalkurmê (definite construct masculine singular)
çengalkurmên (definite construct feminine masculine plural)
çengalkurmê (definite oblique feminine singular)
çengalkurmî (definite oblique masculine singular)
çengalkurman (definite oblique feminine masculine plural)
wê çengalkurmê (definite demonstrative oblique feminine singular)
wî çengalkurmî (definite demonstrative oblique masculine singular)
wan çengalkurman (definite demonstrative oblique feminine masculine plural)
çengalkurmê (definite vocative feminine singular)
çengalkurmo (definite vocative masculine singular)
çengalkurmino (definite vocative feminine masculine plural)
çengalkurmek (indefinite nominative feminine singular)
çengalkurmek (indefinite nominative masculine singular)
çengalkurmin (indefinite nominative feminine masculine plural)
çengalkurmeke (indefinite construct feminine singular)
çengalkurmekî (indefinite construct masculine singular)
çengalkurmine (indefinite construct feminine masculine plural)
çengalkurmekê (indefinite oblique feminine singular)
çengalkurmekî (indefinite oblique masculine singular)
çengalkurminan (indefinite oblique feminine masculine plural)
çengalkirm
çengal kirm
çengal kurm

çengalkurm regezekî nematodes e ku tê de hin celebên kurmikên çengal hene.


davekurm

davekurma (definite construct feminine singular)
davekurmê (definite construct masculine singular)
davekurmên (definite construct feminine masculine plural)
davekurmê (definite oblique feminine singular)
davekurmî (definite oblique masculine singular)
davekurman (definite oblique feminine masculine plural)
wê davekurmê (definite demonstrative oblique feminine singular)
wî davekurmî (definite demonstrative oblique masculine singular)
wan davekurman (definite demonstrative oblique feminine masculine plural)
davekurmê (definite vocative feminine singular)
davekurmo (definite vocative masculine singular)
davekurmino (definite vocative feminine masculine plural)
davekurmek (indefinite nominative feminine singular)
davekurmek (indefinite nominative masculine singular)
davekurmin (indefinite nominative feminine masculine plural)
davekurmeke (indefinite construct feminine singular)
davekurmekî (indefinite construct masculine singular)
davekurmine (indefinite construct feminine masculine plural)
davekurmekê (indefinite oblique feminine singular)
davekurmekî (indefinite oblique masculine singular)
davekurminan (indefinite oblique feminine masculine plural)
dave kurm
davekirm
dave kirm

Enfeksiyona davekurm, ku wekî enterobayesîs jî tê zanîn, nexweşiyek parazîtî ya mirovî ye ku ji hêla kirma mû ve peyda dibe.


defiyan

defiyana (feminine definite construct singular)
defiyanên (feminine definite construct plural)
defiyanê (feminine definite oblique singular)
defiyanan (feminine definite oblique plural)
wê defiyanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan defiyanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
defiyanê (feminine definite vocative singular)
defiyanino (feminine definite vocative plural)
defiyanek (feminine indefinite nominative singular)
defiyanin (feminine indefinite nominative plural)
defiyaneke (feminine indefinite construct singular)
defiyanine (feminine indefinite construct plural)
defiyanekê (feminine indefinite oblique singular)
defiyaninan (feminine indefinite oblique plural)


marik

marikê (masculine definite construct singular)
marikên (masculine definite construct plural)
marikî (masculine definite oblique singular)
marikan (masculine definite oblique plural)
wî marikî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan marikan (masculine definite demonstrative oblique plural)
mariko (masculine definite vocative singular)
marikino (masculine definite vocative plural)
marikek (masculine indefinite nominative singular)
marikin (masculine indefinite nominative plural)
marikekî (masculine indefinite construct singular)
marikine (masculine indefinite construct plural)
marikekî (masculine indefinite oblique singular)
marikinan (masculine indefinite oblique plural)

Her malbatek ji kurmên nematode (Ascaridae) ku di nav rîvîkên mirov de (Ascaris lumbricoides) wek parazît dijîn.


urolog

Li Parêzgeha Duhokê ya Başûrê Kurdistanê pitikê ku sala borî bi 3 penîsan ji dayîk bûbû hate emeliyatkirin. Bijîşk texmîn dikin ku ev bûyer li ser rûyê dinê cara yekem e. Li Parêzgeha Duhokê pitikek bi 3 penîsan ji dayîk bû. Pitikê ku bi bendroma ku di bijîşkiyê de jê re “Triphallia” tê gotin ji dayîk bûye, du penîsên wî yên ku kar nakin bi emeliyatê hatin jêkirin. Tê texmînkirin ku ev bûyer li ser rûyê erde yekem e. penîsên ku hatibûn jêkirin bi boriya mizê ve ne girêdayîbûn û urolog jî dibêjên biryara herî baş emelyat bû.


pehnekurm

pehnekurma (feminine definite construct singular)
pehnekurmên (feminine definite construct plural)
pehnekurmê (feminine definite oblique singular)
pehnekurman (feminine definite oblique plural)
wê pehnekurmê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan pehnekurman (feminine definite demonstrative oblique plural)
pehnekurmê (feminine definite vocative singular)
pehnekurmino (feminine definite vocative plural)
pehnekurmek (feminine indefinite nominative singular)
pehnekurmin (feminine indefinite nominative plural)
pehnekurmeke (feminine indefinite construct singular)
pehnekurmine (feminine indefinite construct plural)
pehnekurmekê (feminine indefinite oblique singular)
pehnekurminan (feminine indefinite oblique plural)
pehnekirm

Pehne kurmikekî parazît e, xwedî serek biçûk, çengel û vantûzê hilgirtinê ye, ku mezinê wê di rûvikan de dijî.


şirîtekurm

şirîtekurma (feminine definite construct singular)
şirîtekurmên (feminine definite construct plural)
şirîtekurmê (feminine definite oblique singular)
şirîtekurman (feminine definite oblique plural)
wê şirîtekurmê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan şirîtekurman (feminine definite demonstrative oblique plural)
şirîtekurmê (feminine definite vocative singular)
şirîtekurmino (feminine definite vocative plural)
şirîtekurmek (feminine indefinite nominative singular)
şirîtekurmin (feminine indefinite nominative plural)
şirîtekurmeke (feminine indefinite construct singular)
şirîtekurmine (feminine indefinite construct plural)
şirîtekurmekê (feminine indefinite oblique singular)
şirîtekurminan (feminine indefinite oblique plural)
şirîtekirm


pembilokiyan

pembilokiyana (feminine definite construct singular)
pembilokiyanên (feminine definite construct plural)
pembilokiyanê (feminine definite oblique singular)
pembilokiyanan (feminine definite oblique plural)
wê pembilokiyanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan pembilokiyanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
pembilokiyanê (feminine definite vocative singular)
pembilokiyanino (feminine definite vocative plural)
pembilokiyanek (feminine indefinite nominative singular)
pembilokiyanin (feminine indefinite nominative plural)
pembilokiyaneke (feminine indefinite construct singular)
pembilokiyanine (feminine indefinite construct plural)
pembilokiyanekê (feminine indefinite oblique singular)
pembilokiyaninan (feminine indefinite oblique plural)

rewşekî iltihab girtin e, ku ji hêla kivarka/qarçika (fungus) ve tê encamdan.


pendefokiyan

pendefokiyana (feminine definite construct singular)
pendefokiyanên (feminine definite construct plural)
pendefokiyanê (feminine definite oblique singular)
pendefokiyanan (feminine definite oblique plural)
wê pendefokiyanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan pendefokiyanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
pendefokiyanê (feminine definite vocative singular)
pendefokiyanino (feminine definite vocative plural)
pendefokiyanek (feminine indefinite nominative singular)
pendefokiyanin (feminine indefinite nominative plural)
pendefokiyaneke (feminine indefinite construct singular)
pendefokiyanine (feminine indefinite construct plural)
pendefokiyanekê (feminine indefinite oblique singular)
pendefokiyaninan (feminine indefinite oblique plural)