ar

Ji proto-îranî *āθr < *ātar-. Hevreha belûçî آس, sîvendî ūīr. An ji agir > *ayir > ar (wek soranîئاور (awir) û goranî ئایر (ayir)) an jî ji *aθr > *ahr > ar.


ronahî

ronahiya (feminine definite construct singular)
ronahiyên (feminine definite construct plural)
ronahiyê (feminine definite oblique singular)
ronahiyan (feminine definite oblique plural)
wê ronahiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan ronahiyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
ronahiyê (feminine definite vocative singular)
ronahiyino (feminine definite vocative plural)
ronahiyek (feminine indefinite nominative singular)
ronahiyin (feminine indefinite nominative plural)
ronahiyeke (feminine indefinite construct singular)
ronahiyine (feminine indefinite construct plural)
ronahiyekê (feminine indefinite oblique singular)
ronahiyinan (feminine indefinite oblique plural)
رۆناهی (Kurdish-Arabic)
ronah
ronatî
ronayî
ruhnahî
ruhnatî
ruhnayî
ruhnîtî
sahî
tav
tîrêj
tîroj

Ji ron + -ahî.
Bi avestayî reoxşn-, bi pehlewî rôşnak.

ron

Cihê ronî lê heye, ronîbûna mekanek yan jî objeyan, qalîteya ronîbûnê (ya mekan û objeyan).

Tîreja elektromagnetîk ya dikare bi çavan bêt dîtin.


ronî

roniya (feminine definite construct singular)
roniyên (feminine definite construct plural)
roniyê (feminine definite oblique singular)
roniyan (feminine definite oblique plural)
wê roniyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan roniyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
roniyê (feminine definite vocative singular)
roniyino (feminine definite vocative plural)
roniyek (feminine indefinite nominative singular)
roniyin (feminine indefinite nominative plural)
roniyeke (feminine indefinite construct singular)
roniyine (feminine indefinite construct plural)
roniyekê (feminine indefinite oblique singular)
roniyinan (feminine indefinite oblique plural)
ڕۆنی (Kurdish-Arabic)
ruhnî
rehnî
sahî
tav
tîrêj
tîroj

Tîrêja elektromagnetîk ya dikare bi çavan bêt dîtin.

Roniya tavê gihaşt erdê.


rakêş

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

: gravîtasyon, hêza ku tiştan ji ber bi xwe ve radikêşe jêr

Rakêşa (gravitation) wan (çalên reş) bê pîvan mezin e, ta wê radeyê ko ronahî bi xwe jî nikare ji nav derkeve, û eger foton nikaribin ji nav derkevin êdî em nikarin wan bibînin jî.

Zagrosê Hajo: Em çawa dikarin bizanin ku çalên reş hene?, Netkurd.com, 6/2006


puwazk

Alavek optîkî ye ronahî pê dibe spektir.


elektron

elektrona (feminine definite construct singular)
elektronên (feminine definite construct plural)
elektronê (feminine definite oblique singular)
elektronan (feminine definite oblique plural)
wê elektronê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan elektronan (feminine definite demonstrative oblique plural)
elektronê (feminine definite vocative singular)
elektronino (feminine definite vocative plural)
elektronek (feminine indefinite nominative singular)
elektronin (feminine indefinite nominative plural)
elektroneke (feminine indefinite construct singular)
elektronine (feminine indefinite construct plural)
elektronekê (feminine indefinite oblique singular)
elektroninan (feminine indefinite oblique plural)
elektiron
êlêktron
êlêktiron
proton

Deyn ji îngilîzî electron an jî ji fransî électron.

Pirtên atomê yên negatîv yên ku li dor navokê dizivirin.


proton

protona (feminine definite construct singular)
protonên (feminine definite construct plural)
protonê (feminine definite oblique singular)
protonan (feminine definite oblique plural)
wê protonê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan protonan (feminine definite demonstrative oblique plural)
protonê (feminine definite vocative singular)
protonino (feminine definite vocative plural)
protonek (feminine indefinite nominative singular)
protonin (feminine indefinite nominative plural)
protoneke (feminine indefinite construct singular)
protonine (feminine indefinite construct plural)
protonekê (feminine indefinite oblique singular)
protoninan (feminine indefinite oblique plural)
piroton
proteîn


atom

atoma (feminine definite construct singular)
atomên (feminine definite construct plural)
atomê (feminine definite oblique singular)
atoman (feminine definite oblique plural)
wê atomê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan atoman (feminine definite demonstrative oblique plural)
atomê (feminine definite vocative singular)
atomino (feminine definite vocative plural)
atomek (feminine indefinite nominative singular)
atomin (feminine indefinite nominative plural)
atomeke (feminine indefinite construct singular)
atomine (feminine indefinite construct plural)
atomekê (feminine indefinite oblique singular)
atominan (feminine indefinite oblique plural)

Ji îngilîzî atom, ji yûnaniya kevn ἄτομος (átomos), bi wateya "tiştê ku nikare werê qetkirin" (lê yek vêce zane ku ew karin werin qetkirin).

Pirta her madeyekê ya ku ji elektron û proton û notronan pêk tê


pozîtîv

pozîtîvtir (comparative)
herî pozîtîv (merkezî) (superlative)
tewrî pozîtîv (rojavayî) (superlative)
pozîtîvtirîn (soranîzm) (superlative)
pozetîf
pozetîv
pozîtîf

atoma ku ji elektronan pirrtir proton hene


pest

pesta (feminine definite construct singular)
pestên (feminine definite construct plural)
pestê (feminine definite oblique singular)
pestan (feminine definite oblique plural)
wê pestê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan pestan (feminine definite demonstrative oblique plural)
pestê (feminine definite vocative singular)
pestino (feminine definite vocative plural)
pestek (feminine indefinite nominative singular)
pestin (feminine indefinite nominative plural)
pesteke (feminine indefinite construct singular)
pestine (feminine indefinite construct plural)
pestekê (feminine indefinite oblique singular)
pestinan (feminine indefinite oblique plural)

mîqdara hêza ku li her qadê tê tetbîq kirin


rontgen

Ji almanî Röntgen ji navê peydakerê wê Wilhelm Conrad Röntgen.

radyograf

Wêneyên ku bi wê ronahiyê hatine girtin.

Cûnek ronahiyê ye ku pê wêneyên hestî û hinavên mirovan yan jî nava tiştan tên girtin.

Sultan Kosemê 26 salî dirêjtirîn mirov e li Tirkiyeyê. Ew bi eslê xwe ji gundê Dede yê Dêrikê ye. Derdê Sultan van rojan ew e ku ji ber girse û kîloyên xwe nikare MR-ê (rontgen) xwe bikişîne.


fokûs

fokûsa (feminine definite construct singular)
fokûsên (feminine definite construct plural)
fokûsê (feminine definite oblique singular)
fokûsan (feminine definite oblique plural)
wê fokûsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan fokûsan (feminine definite demonstrative oblique plural)
fokûsê (feminine definite vocative singular)
fokûsino (feminine definite vocative plural)
fokûsek (feminine indefinite nominative singular)
fokûsin (feminine indefinite nominative plural)
fokûseke (feminine indefinite construct singular)
fokûsine (feminine indefinite construct plural)
fokûsekê (feminine indefinite oblique singular)
fokûsinan (feminine indefinite oblique plural)
fokus

Deyn ji îngilîzî focus ji latînî focus (“kuçk, argûn”).

sotek

Nuqteya yan cihê ku mirov hemû bala xwe dide ser.


lezdan

lezdana (feminine definite construct singular)
lezdanên (feminine definite construct plural)
lezdanê (feminine definite oblique singular)
lezdanan (feminine definite oblique plural)
wê lezdanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan lezdanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
lezdanê (feminine definite vocative singular)
lezdanino (feminine definite vocative plural)
lezdanek (feminine indefinite nominative singular)
lezdanin (feminine indefinite nominative plural)
lezdaneke (feminine indefinite construct singular)
lezdanine (feminine indefinite construct plural)
lezdanekê (feminine indefinite oblique singular)
lezdaninan (feminine indefinite oblique plural)

rêjeya guhertina leza tiştekî, ya di demê re.


akustîk

akustîka (feminine definite construct singular)
akustîkên (feminine definite construct plural)
akustîkê (feminine definite oblique singular)
akustîkan (feminine definite oblique plural)
wê akustîkê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan akustîkan (feminine definite demonstrative oblique plural)
akustîkê (feminine definite vocative singular)
akustîkino (feminine definite vocative plural)
akustîkek (feminine indefinite nominative singular)
akustîkin (feminine indefinite nominative plural)
akustîkeke (feminine indefinite construct singular)
akustîkine (feminine indefinite construct plural)
akustîkekê (feminine indefinite oblique singular)
akustîkinan (feminine indefinite oblique plural)


sêrehendî

Xwedî sê rehendan; anku dirêjî, firehî û bilindahî bûn. Di gerdûnê de cih girtin.


cihguhêzî

/d͡ʒɪhɡʊheːˈziː/

ΔX (cihguhêzî) = X₂ (ciha dawî) – X₁ (ciha seretayî)