Bexda

Bexdaya (feminine definite construct singular)
Bexdayê (feminine definite oblique singular)
wê Bexdayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Bexdayê (feminine definite vocative singular)
Bexdayek (feminine indefinite nominative singular)
Bexdayeke (feminine indefinite construct singular)
Bexdayekê (feminine indefinite oblique singular)
بەغدا (Kurdish-Arabic)
Beqda
Beqdad
Bexdad

Ji farisiya kevn 𐎲𐎥 (bege-, “xweda > beg”) + [skrîpt hewce ye] (date-, “dayî”) anku Xwedê-dayî, diyariya Xwedê. Li gor etîmolojiya gelêrî ji bax + dad anku "baxê edaletê, warê dadperweriyê" yan jî "baxê dayî" anku "baxê diyarkirî" tê lê ew ne bêjenasiya zanistî ye.


Amed

Ameda (feminine definite construct singular)
Amedê (feminine definite oblique singular)
wê Amedê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Amedê (feminine definite vocative singular)
Amedek (feminine indefinite nominative singular)
Amedeke (feminine indefinite construct singular)
Amedekê (feminine indefinite oblique singular)
Amîd

Bajarê mezin yê wê parêzgehê ku herwiha wek paytextê Bakurê Kurdistanê û carine jî wek paytextê hemû Kurdistanê tê hesibandin.


Riha

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Ruha

bajar û parêzgehek in li Bakurê Kurdistanê


Hewlêr

Hevreha soranî ھەولێر (Hewlêr), siryaniya klasîk ܐܪܒܝܠ (Erbêla), erebî أَرْبِيل (ʾarbīl), farisiya navîn Erbeyra, akadî Erbe-îlû, sûmerî Urbîlum. Tê bawerkirin ku ji akadî [Peyv?] yan ji aramî [Peyv?] ye û maneya " çar xwedayan" dide. Di kurdî de cihê "b" û "l" yên nava peyvê bi hev guherîne û "b" di kurmancî de bûye "v" û di soranî de jî bûye "w" anku "*Erbêl > *Evrêl/Ewrêl". Herwiha "r" ya nava peyvê û "l" ya dawiya peyvê jî bi hev guherîne anku "*Evrêl/*Ewrêl" bûye "Evlêr/Ewlêr". Ji ber ku kurdî bi gelemperî herfên bideng li destpêka peyvê red dike, herfa "h" jî li destpêkê zêde bûye anku "Evlêr/Ewlêr" bûye "Hevlêr/Hewlêr".


Silêmanî

Sileymanî
Sileymanî
Silêmaniye
Sleymanî
Sleymanî
Slêmanî
Slêmanî
Suleymanî
Suleymanî
Sulêmanî
Sulêmanî


Dihok

Ji dih (“erd”) + -ok, bi ramana girav, bi heman awayê Cizîr(a Botan), peyda ji navê gelêrî Dihoka Badînan. Ramana dih berê erd bû, binêre dih.
Bi latînî şarên dorberî Cizîr û Dihokê wek Zabdiccena (yûnaniya kevn Ζαβδικηνή (Zabdikēnḗ)) an forma aramî Bezabde bi tomar dibû. Zabdiccena (ermeniya kevn Զաւդէք (Zawdēkʻ), aramî Zewdey) peyda ye ku ji formeke kurdî a Dihoka Ava Zê tê wek *zaw*dêhik (kurtkirina *zey- ("zê-, zan")*aw/av ke wate Ava Zê, Zap jî kurtkirina wê ye; û *dêh (“dih”) + --ik), beriya ku îzafe berbelav bûye. Aramî Bit' Zewdey ("di nava Zewdeyê") diyar dike ku ji giravên di navbera Ava Zê ku navend bûn ve hatine navkirin. Navê Cizîra Botan di serdema xalif Emer de hat danê wek erebî جزیرة (cezîre, “girav”), ku bi siryaniya klasîk ܓܳܙܰܪܬܴ݁ܐ (gāzartā, “girav”) jî hatiye gotin. Dibe ku berê Cizîra Botan û Dihoka Badînan wek yek şarekî dihatine têgihiştin.
Dibe ku navê Ava Zê jî pêbestî bi avzê ra hebe, ku bernavekî êzdaNahîdê bûbe, ku li Kurdistanê xwedî destayîneka berbelav û xwedî bandoreka çandî a gelek mezin bû; bide ber Sarasvati û navê giyayê hêro, tev ser xwedaya di bareyê avzê û çirravan da.
Ronkirinên wek du + hoketîmolojiya gelêrî ne, têgihîna wek dihok = gundik jî şaşkirin e.


Enqere

Enqereya (feminine definite construct singular)
Enqera (feminine definite construct singular)
Enqereyên (feminine definite construct plural)
Enqerên (feminine definite construct plural)
Enqereyê (feminine definite oblique singular)
Enqerê (feminine definite oblique singular)
Enqereyan (feminine definite oblique plural)
Enqeran (feminine definite oblique plural)
wê Enqereyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wê Enqerê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Enqereyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
wan Enqeran (feminine definite demonstrative oblique plural)
Enqereyê (feminine definite vocative singular)
Enqerê (feminine definite vocative singular)
Enqereyino (feminine definite vocative plural)
Enqerino (feminine definite vocative plural)
Enqereyek (feminine indefinite nominative singular)
Enqerek (feminine indefinite nominative singular)
Enqereyin (feminine indefinite nominative plural)
Enqerin (feminine indefinite nominative plural)
Enqereyeke (feminine indefinite construct singular)
Enqereke (feminine indefinite construct singular)
Enqereyine (feminine indefinite construct plural)
Enqerine (feminine indefinite construct plural)
Enqereyekê (feminine indefinite oblique singular)
Enqerekê (feminine indefinite oblique singular)
Enqereyinan (feminine indefinite oblique plural)
Enqerinan (feminine indefinite oblique plural)
Anqere

Ji latînî Ancyra (paytextêGalatyayê), ji yûnanî Ἄγκυρα (Ánkura) ji yûnanî ἄγκυρα (ánkura) (ankura: lenger, ankor).


Stembol

Stenbol
Stambol
Stanbol
ستەمبۆل (Kurdish-Arabic)
(dengnasî: سطەمبۆل/صطەمبۆل)


Mahabad

Mahabada (feminine definite construct singular)
Mahabadê (feminine definite oblique singular)
wê Mahabadê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Mahabadê (feminine definite vocative singular)
Mahabadek (feminine indefinite nominative singular)
Mahabadeke (feminine indefinite construct singular)
Mahabadekê (feminine indefinite oblique singular)
Mehabad
Mihabad


Sine

bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye û navenda parêzgeha Kurdistanê ye


Diyarbekir

Ji erebî ديار (diyar, “war, welat”) + Bekir ji navê hoza "benî Bekir" ya ereb ku berî îslamê li derdorên Diyarbekirê bi cih bûbû. Forma tirkiya niha "Diyarbakır" bi fermana Mistefa Kemal Atatürk hatiye danîn û maneya "warê sifirî / misî / paxirî" dide (bi tirkî bakır).

/dɪjɑːɾbɛˈkɪɾ/


Qamişlo

Qamişlok
Qamişlû
Qamişlûk
Qamişlî
Qamîşlo
Qamîşlî
Qamîşlû
Qamîşlok
Qamîşlûk
Qamûşlo
Qamûşlî
Qamûşlû
Qamûşlok
Qamûşlûk


Êlih

Guhertoyeka kevnar a eylo, bide ber farisî آله (aluh), wek ku Nişanyan doz dike.


Qoser

Herwiha Qosar, ihtimalen kurtkirina Koçhisar ku yek ji navên kevn yên vê deverê bû.

Bajarokek e li parêzgeha Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê.


Mekeh

Bajarek e li Erebistanê, ji bo (misilmanan pîroz e ji ber hec lê ye).


Qers

bajarek e li Bakurê Kurdistanê nêzî sinorê Rojhilata Kurdistanê û Ermenistanê

Bavê min - Hecîyê Cindî, sala 1908-a li gundê Emençayîra qeza Qersê, lê dayîka min - Zeyneva îvo li gundê Êngûkê dîsa qeza Qersê da, sala 1914a hatibûne dinê.

Bîranînên Min, Frîda Hecî Cewarî, Weşanên Lîmûş


Efrîn

ji Ufrenus a Latînî ji Oinoparas (Οινοπάρας) a Yûnanîya kevin, ku wata Çemê (Robar) Sor dide, çinkî bajêr navê Xwe ji ew çemê li ser hatî avakirin biriye.

Ew Efrîn e, warê zeytûnê ye, bihuşt û dilê Rojava ye, xelata xwedê bo kurdan e, war û xakê kurdan e.


Viyena

Viyenaya (feminine definite construct singular)
Viyenayê (feminine definite oblique singular)
wê Viyenayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Viyenayê (feminine definite vocative singular)
Viyenayek (feminine indefinite nominative singular)
Viyenayeke (feminine indefinite construct singular)
Viyenayekê (feminine indefinite oblique singular)
Viyana
Viyêna


Şingal

Şengal
Şengar
Şingar
Sincar
شنگال (Kurdish-Arabic)

Hevreha aramî ܫܝܓܳܪ (Şiggor), erebî سنجار (Sincar) lê nayê zanîn ka kîjan ji van zimanan ev peyv daye zimanên din yan jî ka ew ji zimanekî din e.

deverek e li herêma Behdînan li Başûrê Kurdistanê û piraniya rûniştvanên wê kurdên êzidî ne


Dêrik

Bajarek e li parêzgeha Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê.


Anî

Aniya (feminine definite construct singular)
Aniyên (feminine definite construct plural)
Aniyê (feminine definite oblique singular)
Aniyan (feminine definite oblique plural)
wê Aniyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Aniyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Aniyê (feminine definite vocative singular)
Aniyino (feminine definite vocative plural)
Aniyek (feminine indefinite nominative singular)
Aniyin (feminine indefinite nominative plural)
Aniyeke (feminine indefinite construct singular)
Aniyine (feminine indefinite construct plural)
Aniyekê (feminine indefinite oblique singular)
Aniyinan (feminine indefinite oblique plural)

bajarek wêran e li parêzgeha Qersê li Bakurê Kurdistanê

Kavilên Aniyê an jî bajarê Anî 42 kîlometre li dûrî bajarê Qersê ye. Li ser sînorê Ermenistanê ye. Ev bajar di Serdema Navîn de hatiye avakirin. Ji ber ku li ser riya Hevreşimê hatiye avakirin; bajarakî bazirganiyê bû jî. Dewlemendiya wî û qimeta wî ji vir tê. Kelaha ku navê xwe daye vê derê Piştî Zayînê di serdema 400’î de ji aliyê Qarsakên ku navê xwe dane bajarê Qersê ve hatiye çêkirin. Bircên eniya derve ji aliyê Qralê Aşot ve Piştî Zayînê di sala 964’an de hatine çêkirin. Piştî Qral Aşot, Sembatê 3’yemîn ve di sala 978’an de birc hatine zêdekirin. Cara 3’yemîn jî dema Sultanê Selçukiyan Alparslan ve sîstema bircan hatiye çêkirin. Bircên kelehê ji mûya hêştiran û ji kevirên reş 3 rêz hatine çêkirin. Dîsa di bircan de xerca Xorasanê hatiye bikaranîn. Birc û arazî di nava ahengekê de ne. 7 deriyên wê hene. Deriyên herî girîng Deriyê Şêran, Deriyê Qersê û Deriyê Sarniç in. Dirêjahiya bircan 2 hezar û 500 metre û bilindbûna wê jî qasî 8 metre ye.


Merîwan

/mɛɾiːˈwɑːn/

bajarkek e li nêzî Sineyê li Rojhilata Kurdistanê


Bidlîs

Bidlîsa (feminine definite construct singular)
Bidlîsê (feminine definite oblique singular)
wê Bidlîsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Bidlîsê (feminine definite vocative singular)
Bidlîsek (feminine indefinite nominative singular)
Bidlîseke (feminine indefinite construct singular)
Bidlîsekê (feminine indefinite oblique singular)
Bedlîs
Bilîs


Erzirom

Erziroma (feminine definite construct singular)
Erziromên (feminine definite construct plural)
Erziromê (feminine definite oblique singular)
Erziroman (feminine definite oblique plural)
wê Erziromê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Erziroman (feminine definite demonstrative oblique plural)
Erziromê (feminine definite vocative singular)
Erziromino (feminine definite vocative plural)
Erziromek (feminine indefinite nominative singular)
Erziromin (feminine indefinite nominative plural)
Erziromeke (feminine indefinite construct singular)
Erziromine (feminine indefinite construct plural)
Erziromekê (feminine indefinite oblique singular)
Erzirominan (feminine indefinite oblique plural)
Ezirim
Erzîrom
Erzirum
Erzirûm
Erzerom
Erzerûm
Erzorom
Erzurim
Ererom
Ererûm


Semsûr

Adiyeman

Parêzgeheke Tirkiyeyê ye ku dikeve erdên Bakurê Kurdistanê.


Miks

Ji mikûs (rûtirş-asî) çêbûye. Bi rastîjî dereke pir asê ye, hemî alîyan ve girtî di nav çîyayan da ye. Di erebî'da tê wateya rawestînê.

Deverek parêzgeha Wanê ye û gora helbestvan Feqiyê Teyran lê ye.


Bismil

bajarekî parêzgeha Amedê anku Diyarbekirê ye


Selahedîn

bajarokek e li parêzgeha Hewlêrê û nişîngeha serokê Herêma Kurdistanê ye


Kifrî

Ji aramî [Peyv?]ܟܦܪܐ / כפרא (kefra/kepra: gund) ji akadî [Peyv?]𒅗𒀊𒊒 (kapru: gund, çandingeh). Ji eynî peyvê: kepir ya kurdî û كَفْر (kafr) ya erebî.

bajarokek e li wîlayeta Diyalayê li Başûrê Kurdistanê


Berdereş

Ev rastiyek e û girovê (belgeyê, delîlê) min yê ku vê dîtina min rast derdixe ew e ku li qezayên Berdereş û Akrê û ji ber ku xelk li wan deran baştir ji deverên dî yên parêzgeha Dihokê zaravaya soranî dizanin, li van salên dûmahiyê rêjeya serkeftinê bilindtir bûye ji deverên dî yên parêzgeha Dihokê yên ku baş zaravaya soranî nizanin.

Mueyed Teyîb li gor Kulturname.com, 8/2009


Kercews

/kɛɾˈd͡ʒɛws/


Xinis

Bajarek Erziromê ye li Bakurê Kurdistanê.


Bakû

Ji farisî باد-کوبه (bad-kûbe, “ba-kutayî, ji ber bayê xurt yê zivistana wî bajarrî”).

Li ser bextê diz û keleşên Bakuyê be, dibêjin Lijneya Bilind a Televizyon û Radyoya Azerî, ji ber ku zimanê Tirkî ziyanê digihîne zimanê Azerî, filmên Tirkî yên bê dublaj qedexe kir.


Çoman

bajarokek e li parêzgeha Hewlêrê li Başûrê Kurdistanê


Kobanî

"Xaniyên serdemên kevin li Kobanê hîn jî hene. Li gundên Kobanê û taybetû li rojhilatê wê xaniyên gulover ku jê re 'Qub' tê gotin, hîn hene û ji aliyê gel ve tên bikarnaîn, di salên 1940'î de piraniya avahiyên Kobanê bi rengê quban bûn û hîn jî li gundan yekoyeko qub tên dîtin, ji aliyê ekolojîk ve Kobanê hê bi têrkerî nehatiye lêkolîn û bi sedan gir hene ku hîn venebûne. Ekolojîst Îsmaîl Çolbeg li ser Quban ji me re axivî û got, "Ev rengê xaniyan tevî ku guherîne jî mirov dikare bibêje, di serdema neolîtîkê de hatine lêkirin. Tevî ku hinek guhertin lê bûne jî, ji wê wextê ve mane û ji aliyê gel ve tê bikaranîn."

Heysem Mislim, anfkurdi.com/ kurmanci 5/2018


Koye

Hevreha soranî کۆیە (koye), erebî كوي سنجق (Kûysendec), herdu ji tirkî, bi tirkiya osmanî کوی سنجق (Köy senceq), tirkiya niha Köysancak ji köy ("gund") + sancak ("sendeq, dever, herêm").
(bajar)


Ûrmiye

Bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye û navenda parêzgeha Azerbaycana Rojavayê ye.


Şemzînan

bajarokek e li parêzgeha Hekariyê li Bakurê Kurdistanê


Milazgir

navçeyekî ku girêdeyî bajarê Mûşê yê Bakurê Kurdistanê ye.


Cinêv

Wezîrê Derve yê Tirkiyê Mevlud Çavuşoglu ragihand, eger PYD jibo hevdîtinên Cinêvê hatibe vexwandin, Tirkiye dê Cinêvê boykot bike.


Wênîs

Bajarek Îtalyayê ye. Li bakurê rojhilata welat dimîne.


Elqoş

Bajarokê Elqoşê 50 kîlometre dikeve bakurê bajarê Mûsilê û niştecihên wî %100 Krîstiyan in.


Til Temir

bajarokek e li parêzgeha Hesekê li Rojavayê Kurdistanê

Di çarçoveya rêkeftina Rêveberiya Xweser û Hikûmeta Şamê de, hêzên Sûriyê li çend navçeyên Rojavayê Kurdistanê bicih dibin û derengiya şeva bihorî hêzên Sûriyê derbasî nav bajarên Minbic, Kobanî û Til Temirê bûn.


Qabilcewz

Batman: dayika du zarokan întixar kir. Bûyer li navçeya Sasonê li gundê Ergunê çêbû. Muzeyen Işik a 26 salî di encama depresyonê de bi kelaşînkofa mêrê xwe întixar kir.


Sirîn

bajarokek e li başûrê Kobanê li Rojavayê Kurdistanê:

Ew hêza amerîkî, ku îro vegeriyabû ser sînorê Rojava û Tirkiyê, li nahiyeya Sirîn, a ku dikeve başurê Kobanê, bi cih bû.


Kalan

Mamekî,
navçe û serbajarê parêzgeha Dêrsimê


Aldûş

bajarokek e li parêzgeha Semsûrê li Bakurê Kurdistanê


Qirim

Yek ji bajarê Ukranyayê ku niha alîyê Rûsya ve hatiye dagirkirin.


Edene

Ji osmanî آطنه (Aḍene) ji yûnanî Ἄδανα (Ádana), bi tirkiya niha Adana.

parêzgehek e li başûrê Tirkiyê û bajarê ku paytextê wê parêzgehê ye


Kîev

Kîeva (feminine definite construct singular)
Kîevê (feminine definite oblique singular)
wê Kîevê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Kîevê (feminine definite vocative singular)
Kîevek (feminine indefinite nominative singular)
Kîeveke (feminine indefinite construct singular)
Kîevekê (feminine indefinite oblique singular)
Kiyev
Kiyêv
Kîêv