Efxanistan

Efxanistana (feminine definite construct singular)
Efxanistanê (feminine definite oblique singular)
wê Efxanistanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Efxanistanê (feminine definite vocative singular)
Efxanistanek (feminine indefinite nominative singular)
Efxanistaneke (feminine indefinite construct singular)
Efxanistanekê (feminine indefinite oblique singular)
Afgxanistan
Afxanistan
Efẍanistan


Hindistan

Ji hind + -istan. Hindhevreha farisî هند (hênd), hexamenişî 𐏃𐎡𐎯𐎢𐏁 (hiⁿdûş), ji sanskrîtî सिन्धु (sindhu-, “robar, bi taybetî robarê Îndûs”) - s ya sanskrîtî hevberî h ya îranî ye. Ev peyv bi rêya zimanên îranî ketiye zimanên ewropî: yûnaniya kevn Ἰνδία (Indhiya), latînî India, îngilîzî India, fransî Inde, almanî Indien... Ji eynî rehî: Sind, sindî

Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bitsįʼ Yishtłizhii Bikéyah


Îran

Îrana (feminine definite construct singular)
Îranê (feminine definite oblique singular)
wê Îranê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Îranê (feminine definite vocative singular)
Îranek (feminine indefinite nominative singular)
Îraneke (feminine indefinite construct singular)
Îranekê (feminine indefinite oblique singular)
Eyran
(kevn)
Êran
ئیران (Kurdish-Arabic)
ئێران

Hevreha soranî û kurdiya başûrîئێران (Êran), farisî ایران (Îran), farisiya navîn Êran, Eyran û êr (xanedan, malmezin, esilzade), avestayî eyriye- (arî, îranî), hexamenişî eriye- (arî), parsî erî (arî), osetî ирон (îron: navê qisekerênzaravayeka osetî ye), sarmatî alanî (hozekasekayî bû), sanskrîtî अर्य (arya) (aryá-), आर्य (ā́rya-), îrlendiya kevn aire (malmezin), hîtîtî era- (malbatî, hevmal, ji eynî malbatê), lîsî arus- (welatî), ji proto-hindûewropî *h₄eryós (malbatî, endamênbinemalê, xizm), belkî taliyê ji zimanekê afro-asyayî be, bide ber misriya kevn ḥry (serwer, serdar, serok), erebî حر (ḥurr: azad, hur), îbranî ḥōr... Ji eynî rehî: arî, Alan.

Welatek e li başûr-rojavaya parzemîna Asyayê.


Iraq

Iraqa (feminine definite construct singular)
Iraqê (feminine definite oblique singular)
wê Iraqê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Iraqê (feminine definite vocative singular)
Iraqek (feminine indefinite nominative singular)
Iraqeke (feminine indefinite construct singular)
Iraqekê (feminine indefinite oblique singular)
عراق (Kurdish-Arabic)
عیراق
ئیراق
عێراق
Îraq
Êraq

Ji sûmerî [skrîpt hewce ye] (Urug/Uruk) (paytextê sûmeriyan) ji ur (bajar) yan ji farisiya navîn êraq (deşt) yan (ne ihtimal e) ji erebî عرق ('irq: reh, rîş, kok)


Israîl

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Welatekî li Rojhilata Navîn e ku ji hêla hinek dewletan nayê nas kirin
 (dewleta cihûyan e)


Yemen

Ji erebî اَلْيَمَن (al-yaman), ji proto-samî *yamīn- (“rast; hêla rastê”).


Ermenistan

Welatek e li Qefqasyayê li parzemîna Asyayê.


Azerbeycan

ئازهربهیجان (Kurdish-Arabic)
Azerbêcan
Azirbaycan

Hevreha farisî آذربایجان (Azerbaycan) ji erebî أذربيجان (Aẕerbeycan) ji farisiya navîn Atupatekan ji farisiya kevn Adurpat- (“bi agir parastî”) ji navê kesan, binêre: adir / agir û payîn / parastin.


Gurcistan

Welatek e li parzemîna Ewropayê li ser kinara Deryaya Reş û paytextê wê Tiflîs e.


Kirgîzistan

Kirgizistan
Kîrgîzistan
Qirgîzistan
Qirxîzistan


Japonya

Japonyaya (feminine definite construct singular)
Japonyayê (feminine definite oblique singular)
wê Japonyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Japonyayê (feminine definite vocative singular)
Japonyayek (feminine indefinite nominative singular)
Japonyayeke (feminine indefinite construct singular)
Japonyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Japon

Welatekî giravî ye li rojhilata parzemîna Asyayê


Awistralya

Australya
Awustralya
Ewistralya
Ewustralya
Ostralya
Ustralya

Welatekî giravî ye li başûr-rojhilata Zemînê


Taylenda

Welatek e li başûr-rojhilata parzemîna Asyayê.


Endonezya

Welatek e li başûr-rojhilata parzemîna Asyayê û ji çend giravan pêk tê.


Viyetnam

Ev di sala 2007an de li

bûm.


Çîn

چین (Kurdish-Arabic)
Sîn
çîn
Çîna
Çînistan
Sîn

Ji sanskrîtî चीन (Çîne) ji çînî 秦 (çîn) ku navê dînastiyekê bû ku li sedsala sêyem bz desthilatiya Çînê dikir. Hevreha soranî چین (çîn) farisî چین (çîn), farisiya navîn 𐭰𐭩𐭭 (çîn).

Welatekî mezin e li rojhilat û navenda Asyayê.


Behreyn

Ji erebî البحرين (el-Beḧreyn, “herdu derya”) ji بحر (beḧr, “derya, behr”) + ـين (-eyn, “paşpirtika duhejmariyê”).

Hêzên ewlehiyê yên rejîma Alê Xelîfe bi piştgiriya dagirkerên erebistanî serkutkirina xelkê Behreynê didomînin.


Spanya

Spanyaya (feminine definite construct singular)
Spanyayê (feminine definite oblique singular)
wê Spanyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Spanyayê (feminine definite vocative singular)
Spanyayek (feminine indefinite nominative singular)
Spanyayeke (feminine indefinite construct singular)
Spanyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Sipanya


Fransa

فرانسا (Kurdish-Arabic)
Frensa
Ferensa
Firensa

Bi riya fransî France, ji latînî Francia.

Францызтәыла

Frāncəzṭ°əlā

Mîr Kamûran di sala 1947 an de li Fransayê bicîh bû, û heta 1970ê li Xwendegeha zimanên rojhilatî ya Zaningeha Parîsê Profesorîya ziman û çanda Kurdî kir.

2017, Kamuran A.Bedir Khan, Josefe Bertolino, Kendal Nezan, Institut Kurde De Paris Ferhenga Kurdî-Fransizî, Avesta, çapa 1ê, r. XXXIX, ISBN 978-2-360134311

Li gor amareke ajanseke selametiya xorakê, xelkê Fransa salane nêzîkî 4,000 ton Beqan dixwin, ku ew jî bi qasî goştê 40 nehengên şîn e. Ji bo dabînkirina pêwîstiya bazarê jî, li Fransayê kêlgeh û cihên taybet ên xwedîkirina Beqan hene. Beşek ji wêneyên di vê wênenûçeyê de, kêlgeha xwedîkirina Beqan li navçeyeke Fransayê ye, herwiha beşek ji wêneyan jî awayê patin û çêkirina xwarinê ji goştê Beqan di xwaringehan de û pêşkêşkirina wan bi mêvanan nîşan didin.

10.10.2020, ciwan ikbal, Fransî di salekê de 4,000 ton Beqan dixwin https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/world/101020201 arşîv

Bale awayeke dansê ye. Babetek ji şanoya musîkal e. Ji bo dansa baleyê, divê meriv cansivik û nerm be. Loma jî bale gelekî antremanê dixwaze û divê meriv di temenekî biçûk de dest pê bike. Di baleyê de, meriv li gor livên diyarkirî dansê dike. Hinek ji wan tu di wêne de dibînî. Ji ber ku bale li Fransayê bi pêş ketiye, loma navên livên wê jî bi fransî ne.

2004, Amadekar: Komxebat, Ansîklopediya Zarokan, APEC, r. 25, ISBN 91-89675-32-0


Holenda

Holanda
Holande
Holinda
Holinde
Hollanda
Hollande
Hollenda
Hollende


Almanya

Almanyaya (feminine definite construct singular)
Almanyayê (feminine definite oblique singular)
wê Almanyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Almanyayê (feminine definite vocative singular)
Almanyayek (feminine indefinite nominative singular)
Almanyayeke (feminine indefinite construct singular)
Almanyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Elmanya
Almanistan
Elmanistan
Germanya
Germenistan


Swêd

Swêda (feminine definite construct singular)
Swêdê (feminine definite oblique singular)
wê Swêdê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Swêdê (feminine definite vocative singular)
Swêdek (feminine indefinite nominative singular)
Swêdeke (feminine indefinite construct singular)
Swêdekê (feminine indefinite oblique singular)

Sîstema ku îro li Swêdê heye, pirrê caran ew bi navê "Modela Swêd" an jî "Sosyalîzma Swêd" tê bi nav kirin (...)

Firat Cewerî, Kultur, huner û edebiyat, Nûdem, 1996, r. 64, ISBN 91 88592-251

Swêd her çiqas welatekî piçûk û ji Kurdistanê bi hezaran km. dûr be jî, lê belê çawa em dibînin dîroka pêwendîyên Kurdan-Swêdîyan diçe digihêje dewrên berî sed salan.

Di Çavkanîyên Swêdî De Motîvên Kurdî, Rohat Alakom, rp.7


Arjentîna

Arjantîn
Arjantîna
Arjentîn
Erjantîn
Erjantîna
Erjentîn
Erjentîna

Ji fransî Argentine yan ji îngilîzî Argentina ji spanî Argentina ji latînî argentum (“diravê (asinî)”).

Welatekî e li parzemîna Emerîkaya Başûr û paytextê wê Buenos Aires e


'Uman

'Umana (feminine definite construct singular)
'Umanên (feminine definite construct plural)
'Umanê (feminine definite oblique singular)
'Umanan (feminine definite oblique plural)
wê 'Umanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan 'Umanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
'Umanê (feminine definite vocative singular)
'Umanino (feminine definite vocative plural)
'Umanek (feminine indefinite nominative singular)
'Umanin (feminine indefinite nominative plural)
'Umaneke (feminine indefinite construct singular)
'Umanine (feminine indefinite construct plural)
'Umanekê (feminine indefinite oblique singular)
'Umaninan (feminine indefinite oblique plural)
Oman


Îtalya

Welatek e li başûrê Ewropayê û serbajarê wî Rom e.


Îngilistan

Engilistan
Englistan
Ingilistan
Inglîstan
Inglistan
Înglistan


Papua Gîneya Nû

Welatek giravî û dikeve bakurê Awistralyayê.


Brazîlya

mezintirîn welatê Amerîkaya Başûr e û bi portugalî dipeyive


Nawrû

Welatekî giravî yê pirr biçûk e di Okyanûsa Pasîfîk de li rojhilata Asyayê


Kongo-Kînşasa

Welatekî mezin e li navenda Afrîkayê li geliyê çemê Kongo.


Kongo-Brazavîl

Welatek e li rojavaya Afrîkayê
(ne Komara Demokratîk ya Kongoyê ye).


Samoa

Welatekî Polînezyayê ye, ji çar giravên jiyandî û pêncên nejiyandî pêk tê.


Ozbekistan

Ozbekîstan
Uzbekistan
Uzbekîstan
Ûzbekistan
Ûzbekîstan


Luksembûrg

Welatekî biçûk e di navbera Almanyayê, Frensayê û Belçîkayê de
(yek ji her sê welatên Beneluks e)


Hayastan

Digerim nagerim
Ez ji te têr nabim
Xweliya te gulistan şên be Hayastan…
Bigirî Hayastan (Ermenistan), bigirî Kurdistan, bigrî her mirovê ku bi qasê serê derziyê wijdan û rûmet di dil û mejiyê wî/ê de heye…
Li dû Hrant Dînk bigirîn…

Yeko Ardil: Bigrî Hayastan… bigrî!…, Diyarname.com, 1/2007


Burma

Miyanmar (welatek e li başûr-rojhilata Asyayê).


Miyanmar

Ji Kurdistanê ji bo mislimanên Myanmarê peyama hevxemiyê.


Bulgaristan

Bilgarya
Bilxarya
Bilgaristan
Bilxaristan
Bulgarya
Bulxarya
Bulxaristan


Çekistan

Komara Çekî, Çek, welatek e li navenda Ewropayê.


Îrlenda

Welatek giravî ye li rojavaya Ewropayê (navê fermî: Komara Îrlendayê ye).


Venezuela

Ji îtalî Venezia (Venîsya) + spanî -zuela (-k, biçûk)

ເວເນຊູເອລາ

wē nē sū ʼē lā

Dema par hikûmeta Venezuelayê lîsensa televizyonekê betal kir û bi wî awayî ew qenal mecbûr ma weşana xwe tenê li ser qablo û satelîtê (peykê) berdewam bike, hikûmeta Almanyayê reyaksiyoneke tund nîşan da û ev yek pêkanîneke li dijî mafê ramanê nîşan da.

Zekî Ozmen: Kurdên Almanya û qedexekirina Roj Tv, Diyarname.com, 7/2008


Bolîvya

Ji navê Simón Bolívar, serokê gerîlayên rizgariya welatên Amerîkaya


Fas

Erebên Mêrdînê (Mihelmî) bi şev û roj ji înternetkafêyan dernakevin û ha ha li jina nimro-2-3-4-5-6 digerin. Malxeraba tu dibê qey jinek têra wan nake, îcar çav berdidin keç û jinên xelkê jî. Dibêjin Erebên Mêrdînê bi rêya înternetê heta niha 15 jinên Fasî anîne ser hewiyê û têra xwe kîr û gunên xwe diteqînin, oxxxxxx kêf kêfa wan e. Lê dibêjin jinên Fasî jî wek agirê cehnemê germ û nerm in haaaaa, li ser bextê etar û çerçiyên Mêrdîne be rebbî.


Perû

Ji spanî Perú ji navê serokekî hindiyaniyan yê destpêka sedsala 16em, Birú.

Di çarçoveya yariyên Copa America’yê (Şampiyonaya Fûtbolê ya Amerîkaya Başûr) de, tîma Ûrûguayê bi encama 2-0 tîma Perûyê têk bir û derbasî qonaxa fînalê bû.


Ûrûguay

Ji guwaranî Uruguay (“çemê firindeyên rengîn”).


Komara Îslamî ya Îranê

کۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ (Kurdish-Arabic)

Navê fermî yê dewleta Îranê ji sala 1979ê ve.

Zêdeyî du hefteyan e ku Komara Îslamî ya Îranê dest bi topbaran û bombardimankirina sînorên Herêma Kurdistanê kiriye û çar roj jî dibe li sînorê qezaya Pişder û quntara Çiyayê Qendîl di navbera pasdarên Îranê û çekdarên PJAKê de şerekî dijwar heye û navçe bi dijwarî tê topbaran kirin. Di encam de jî jinek li gundê Sunê birîndar bû û zêdeyî du xanî û xwendingehek jî hilweşiyan.


Ecem

Acem
Acemistan
Ecemistan
'Acem
'Acemistan
'Ecem
'Ecemistan

Ku Turk û Ecem qet nebên carekê
Nehin Kurdî şa‘ir di misra‘ekê“


Talişistan

welatê Talişan,
welatek bindest e li Rojhilata Navîn
û di navbera tixûbên Azerbeycan û Îranê de hatiye parçekirin


Belûçistan

welatê Belûçan,
welatek bindest e li Rojhilata Navîn
û di navbera tixûbên Pakistan, Îran û Efxanistanê de hatiye parçekirin


Merakeş

Merakeşa (feminine definite construct singular)
Merakeşê (feminine definite oblique singular)
wê Merakeşê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Merakeşê (feminine definite vocative singular)
Merakeşek (feminine indefinite nominative singular)
Merakeşeke (feminine indefinite construct singular)
Merakeşekê (feminine indefinite oblique singular)


Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî

الْإِمَارَات الْعَرَبِيَّة الْمُتَّحِدَة

Îmarat. Li Rojhilata navîn, welatek ereban e.


Belarûs

Belarûsa (feminine definite construct singular)
Belarûsê (feminine definite oblique singular)
wê Belarûsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Belarûsê (feminine definite vocative singular)
Belarûsek (feminine indefinite nominative singular)
Belarûseke (feminine indefinite construct singular)
Belarûsekê (feminine indefinite oblique singular)
Belarus
Belarûsiya
Belarusiya


Tirkiye

Tirkiya (feminine definite construct singular)
Tirkiyê (feminine definite oblique singular)
wê Tirkiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Tirkiyê (feminine definite vocative singular)
Tirkiyek (feminine indefinite nominative singular)
Tirkiyeke (feminine indefinite construct singular)
Tirkiyekê (feminine indefinite oblique singular)
Tirkiya
Tirkîya
Tirkîye
Turkiya
Turkîya
Turkiye
Turkîye
Tirkmenistan

Ji tirk + -iye.
Tirkiye (bi tirkî: Türkiye) ji peyva "tirk" + paşgira erebî -iyye tê ku tê de -e nîşana zayenda mê ye. Di kurdî de bi giştî ew -e ya zayendî di peyvên ji erebî deynkirî de namîne. Lê Tirkî yan rasttir "tirkî" bi maneya zimanê tirkan û tiştên din yên têkilî wan e loma di zimanê nivîskî de bi min çêtir e ku Tirkiye (û Sûriye) wek navê wan welatan werin nivîsîn. Ji mêj ve navê Tirka yan Tirkan (anku welatên tirkan) li wî welatê dihat kirin (lê em ji Sûriyê re nabêjin *Sûriyan/Sûran yan ji Erebistanê re nabêjin *Ereban). Paşgira kurdî -stan jî carina hatiye bikaranîn: Tirkistan lê wê cihê xwe negirtiye (li cîhanê Turkestan bi taybetî ji deverên Asyaya Navîn yên tirkîknişîn re tê gotin, ne ji Tirkiyeya Rojhilata-Navîn re.

welatê tirkan,
welatek e li Rojhilata Navîn.


Şîle

Welatekî li Amerîkaya Başûr e. Navê wê yê fermî: Komara Şîleyê ye.


Qiraliyeta Yekbûyî

Qiraliyetên Yekbûyî (definite plural)
Qiraliyeteke Yekbûyî (indefinite singular)
Qiraliyetine Yekbûyî (indefinite plural)

Ji Qiraliyeta + Yekbûyî. Wergerandina yekser ji îngilîzî United Kingdom.

Keyaniya Yekbûyî

Navê fermî yê Brîtanyayê (Îngilistan, Skotlenda, Weyls û Îrlendaya Bakur).