pizîng

memik, mostik, mijmijok, mijok, mismisok, mijmijk, pûlik, aşitiyê dike


pizûr

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

dilhinav, hûr, rovî, hinav, rûvîk, rîvîk, ûr, tiştê pûç, kîndarî


poş

...ser û çav bi pirç me'de poş e?

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 96, ISBN 978-605-5683-27-6


potal

bêbiha, nehêja, boçî, bejnbihost, bejnkurt, qambost, hîçek, kêm, kem, sade, pûç, netişt, hîçok, neşopewer, negiring


qambost

qamkin, esûsek, bejnbost, bejnbihost, bejnkin, boçî, potal, bejnkurt


qamkin

esûsek, qambost, bejnkin, bejnkinik, qut


qarot

lask, sap, qorat, qot, qesel, oran, sole, ripin, gidîş


qase

qutî, sandiq, kasa, çerçîfe, tenişt, peykerê metalî, şêmûg, xizane, têbar, qaseya peran, xezne


qelaço

qir, qelînok, qeremok, birhandin, qirkirin, qelandin, nehêlan, qutbirrîn, neman, qutkirin, qirandin, binebirr, helkêşan, virkirin, nîjadkujî, kuştarî, rehqelan, jenosîd, komkujî


qepal

cil, cilik, merş, palas, pirbêj, duziman, qirpal, paş bêj, selefxur, selefdar, selefkar, selefxwar


qetab

veser, pêvek, îlawe, qertaf, pevek, lêk, kobe, parçe


qetan

qetiyan, parçe bûn, çiran, diran, qelişîn, qîşbûn


qewat

gerdîş, kevneşop, bastan, dab, şiltaxî, nebî, neweyî, şel, êtî, êtik, newî, nîq, bêbextî, îftira, buxtan, kevneşopî


qewaz

peyambir, peyamber, peyk, bangêr, gazîker, qîrker, banker, telal, delal


qil

hewrik, kurtêl, kirtol, firtik, tewş, piçik, piç, bîj, parî, şifre, kêlbedidan


qinût

çemçûs, kinoş, tima, rijd, gundî, destgirtî, rijid, kinûz, destmiç

duaya di nivêjanda di hêt kirin bi taybet di meha remezanê de


qirên

lec, qewxe, pevçûn, xirecir, gelte, heytehol, tepînî, lihevnekirin, mixrikî, rikberî, gelemşe, lêketin, qayiş, xir, serkêşî, qir, tevkujî


qirt

bir, let, leva, lîme, parçe, zêl, çilag, felq, kerî, kêrtik, kirtik, perçe, pirt, pirtî, têkber, tîke, zêl, bertîl, îbûdî, rişwet, kelojk, kirt, qitqitkirin


qoçan

belgenameya belênî, dira viyayî, buruntî, senedê tapo, bawername, siyayî, cixiz, diravê kaxezî, destavê, belgename, qondax, çivt, çifte, pûş, belge


qoçax

mêrxas, cawîdan, dilêr, bîhnfireh, camêr, comerd, çavfireh


quldir

xapxapok, delkbaz, sextekar, fortek, zirtek, zirtok, zirtole, zirtonek, xulxule, zirtker


qur

kindirxe, kivance, teqn, seyandin, herî, pîsatî, lîm, zil, qamir, qesîl, qamîş, qeram, berdû, kamir, qambîr, leven, ney


ragire

spêre, sparte, palpişt, palder, palik, mesnet, mesned


rakêşerî

cazîbî, dilkêşî, balrakêşî, dilhebînî, cazîbe, dilniwazî


rasteqîne

kiryarî, kardan, emelî, fiêlî, rastîn, heqîqî, rastekî


rawirbarî

bihurbarî, derbasbarî, buwarî, bihêrbarî, bihurketî


reçîne

xîç, xîj, cewî, mestekî, miştek, benîştê qajê, benîştok, mistek


rêjne

qasê baranê, mîqtara baranê, tavî, tavan, raş, rêjnebaran, pêtî, çiloyî, tavtavî, rêjende


rêjnebaran

tavî, tavan, rêjne, raş, pêtî, çiloyî, tavtavî


rentele

remtele, zirteboz, delodîn, çors, cort, çols


reqele

jar, hêjar, qels, lewaz, kiz, weza, zeîf, çîqal, jarîk, lawaz, rij, tenik, tenik, pehn, zirav, mişar, çemlaq, îzband


rihînok zêlav

avzê, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, avevek, şilek, avgîr, çirav, mîl


rişme

hefsar, xap, xapik, ligam, celew, qetik, doxhefsar, desthefsar, serhefsar, pêç, cil, kinc, lixav, hevsar, serdifin, werîsê sêdareyê, leng, dudil, hevsenger, rawestayî


rixtim

keştîgeh, sekûya bênderê, bareng, lengergeh


rûmetbilind

rêzdar, muteber, berketî, hêja, nestêle, rûmetgiran, muhterem


rûto

genimê rûto, genime kose, nabot, bêpare, mendebûr


salor

hêvotî, şerdekirî, perwerdekirî, şerde, zibade, biedeb, biterbiye, nazik, giramgir


sefahet

Nadin bi tebê dînetêBê cezbeya sefahetêŞêx go Sefih û ebleh im


sekûya bênderê

hewz, hewdik, hewzê keştiyan, dok, lengergeh, keştîgeh, rixtim


sela xwendin

kebirandin, sela dan, salat dan, reqî, zexmî


selketûr

tivr, tevrika sor, tevrik, raphanus sativus, tivir, tevir, tivrik


sêlûbêl

geremol, alozî, qerqeşûn, xileport, xirtoçe, teşqele, tevlihevî, mişeweş, qalmeqalm


sengele

gêran, sinêle, sîpe, bizele, nûhatî, nûgihîştî, xort, sûtal, riwal


serê sibehê

berbang, sibehê, sibeynî, sibeda, beyanî, sibehînî


singo

qame, serê rimî, rim, texlîtek masî, der�geh


sîp

kurî, kurik, kurkurik, sîpe, sîpik, sîpik, cehş, cehşik, caş, caşik, dehş, dehşik, daş, daşik, îlik, meya, xotîk, sû, sûlav, tavge


sirwe

wez, bayê nerm, basor, şine, bayê nermik, şîne, bahînê biharê, bahîn, bêhna sivik, deng, ala


sîtav

şewq, şebeng, nimûneya bala, sih, sivan, sîwan, sî, say, sîk, saye, sîber, sîdar, bisih


siving

pasar, sifirne, sîqal, sîvander, zembelîk, sifirne


siware

tirimpêl, otomobîl, erebe, seyare, maşîn, gerîde, rêwî, lênîştvan, rêçû


sîxor

şandî, qumsî, paş bêj, saloxdar, paşbêj, qomsî, nûçebêj


soreve

sorikî, sore, sorişkî, sorîşk, sorinî, bi soreve, soringîtî, soringî


spêre

sparte, palpişt, palder, palik, ragire, mesnet


spîşîn

şînê vekirî, keskpêtî, gewrşîn, pûrtdarê mûmî


stêle

Ji erebkî (yestahil)= mafê wî/wê ye, mafdarê xelatekê ye .

hêja, dexsbar, jêhatî, beredayî, serberdayî, wêl, şayan, berketî, şiyaw, giring


sûl

sûlav, lehî, leyî, şemetok, xijok, nûsek, şemitoyî, şahîtok, req, şayîk, simotek, çerixok, xîzek, zil xij, xilîsk, xişîr


şamoşewlo

nepêketî, neşikestî, nemûnasîb, şapoşewlo


şaxor

kumbir, talde, şeqîf, şeqar, tîş, şeqaf, qelş, derz, neqeb, zaxe, qefa, qeft


şeftûl

xwar, çelexwarî, weribandî, kelkût, pilûç, berevajî, kelkot, kelkutî


şehne

nêrevan, çawdêr, didevan, serkar, nêroy, nazir, temaşeker, bînende, dîdevan, temaşevan, çavdêr, bîner


şeqepeqe

tarûmar, tarûmarbûyî, tarûmarkirî, tertûbela, belawela, tevlihev, perişan, wêrankirî, wêranbûyî, hilweşiyayî, xirabkirî, xirabbûyî, virtûvala, tertûbelakirî, tertûbalabûyî, virtûvalakirî, virtûvalabûyî, parçewesle, weslewesle, çitîçitî, cengecenge, hilweşandî


şerde

edeb, hêvotin, perwerde, hêvoj, perwerî, pûşil, biedeb, terbiye, gihandin, hêvotî, şerdekirî, perwerdekirî, salor, zibade, biterbiye, nazik, giramgir


şerûde

şerûd, belakir, şeroke, şeroyî, şût, neal, şerûn


şevar

şevbuhêrk, hencûr, hingûr, şahiya êvarê, şevbihêrk, şev


şîl

şîlik, şîxik, pîj, pîjik, qirçik, qilçînk, tîjik, fermankirî, rêkxistî, rêzikî


şilaq

rijandin, derdan, helmîn, zûxaw, derbe, sîle, zele, şeq, kêvjik, çilîtk, şilop, şelîq, kinişt, pelîşk, piliç, sitoq, şîlmoq, şiqol, şirtoq, şûlik, zîç, şilûg


şîle

ciwan, bijare, dilgir, şirav, şîrê gulê, goştaw, goştav, rohnpelûl


şînkole

hêşînokî, şînoyî, hêşîne, hêşhêşînokî, şînkî


şintîl

bandev, dihar, tep, kop, sertar, navser, gumpil, lûtke, tepel, gopîtk


şîwaz

uslûp, xwegirtin, mork, uslûb, teşe, awa, stîl


şîwen

şîn, şîwan, nihûr, matem, serxweşî, pirse, behî, dilnewayî, vexwandin


şorax

şorek, kêmber, bêweç, dihm, dêm, bejî, şorezar, hîsik, şorahî


şoşban

birazava, şoşpan, şoşbîn, şoşman, berzava


şuret

xeml, şeml, pîraye, xişir, tewiz, zînet, kêrsim, zewêr, kok, miçekçek


tahkimat

asê kirin, sengger kirin, zexm kirin, qewîn kirin, asêkirin, xurtkirin, zexmkirin, qewînkirin


tajang

heqaret, kevl, karesat, bobelat, carisî, qayişa çermî, qayîşa tajangî, derbê dengvedayî, deng vedan, şelax, tajan, zor, celde, tazyane, jent, qamçî


tarac

talan, tartale, çûr, yaxme, şêlandin, dizî, talanî, yexterme, qelaş


tasewas

dilwasî, şikberî, bedgumanî, sawir, wehm, gergdilî, waswase, bêkêf, xemgîn, aciz, bikeser


taswas

aramdar, dilrast, emekdar, şayîş, endîşe, xelxele, fikar, dilrencî, diltirsî, kovan


tebe

hebreş, hebreşk, hebxurî, şerb, şêrpençe


tepiş

behre, meleke, jêhatinî, huner, pertav, qudûm, zax, tab, mecal, taqet


tepres

dekbaz, gelac, hîlebaz, malxwer, weledizna, xapînok, fenek, qulebaz, êfibaz, weyner, kasalês, weyn, bêbext


teqa

ezîtî, ezperes, çikas, xweperistin, xweyî, qapan, xwe kamî, ezezî, xwebînî, qanos, lewçe, zimanzêde, ûqele


terye

heramî, nijde, cerde, keleş, qeçax, rêgir


teşene

belavbûn, zaûzê, zorbûn, boşbûn, dilopkirin, delandin, beliqîn, rêjende, rêjine, belav, belav bûn, vegirî, nesaxiya vegir, ragirtin, axivîn, hilgirtin, teşenek


tewz

ber bû, berbû, xêlî, qerf, tirane, galte, henek, tanût, terane, tevz, tinaze


tîrendaz

kevanjen, tîravêj, tîrkêş, kurinc, tîrker, tîrvan, tîrbaz, tîrevan


tirûske

teyisîn, kilpe, çirisîn, çirîsk, tîrêj, tîroşk


tular

poxan, dalan, kolan, koçik, mobîn, rewaq, nawan, hol


ûşt

sedem, eger, hoy, sebeb, mahne, bahane, hincet, batik, bone, boçûn, helkevt, dasend, sebaret, munasebet, seb, binasî, hêncer, uzr, ûcb, wesile


vejart

efû, bexşîn, lêborîn, hesab nekirin, nehesibandin, îstîsna, awarte, awerte, bêcgeyîtî, îstisna


vijag

pişk, peşk, çîtik, damisto, qure, lûlik, peşt, pêl, perî, pertav, tîrêj, tîrej


waqur

sergevez, giran, hêmin, pîrejina hêmin, giranxû


wêbê

ayende, dahatû, paşeroj, diwaroj, mandî, pêşedem, pêşende, paşroj, paşnayî


weç

gelş, katik, zirçik, bistî, ajik, terh, terhik, çûz, çûzele, şûlik, şax, çiq, çiqik, liqik, cil, baw, mode, çêlke


weçe

dol, nifş, ber, tov, del, bere, devl, dondan, pêça, nevî


wekî din

egerna, an na, heye ko, hê ku, ji bil, dawî, him jî


wenaq

duşaxe, xirtik, dîfterî, xeneqûtik, arsim, bapêşî, zekem, zekemî


weyn

fen, dek, fên, hîle, fînaz, çespan, erwend, felît, mişag, zîrek, girtole, hîmdar, jêhat, jîr, karkêş, serkeftî, serkeftî, êfibaz, weyner, xapînok, hîlebaz, kasalês, tepres, pîp, fend, xap, gend, pîşk, pîlangerî, vîlk, fêl, pîlan, pîlanbazî, fêlbazîtî


weza

jar, hêjar, qels, lewaz, reqele, kiz, zeîf, lawaz, çermîn, çermok


wîze

misadeya têketinê, destûra têketinê, vejen, enerjî


xamoşan

silak, mirovrev, kûvî, tenya, tenha, xalî


xapo

çelqulî, fenek, hîlekar, fêlbaz, qulebaz, xiniz, xapînok


xaqan

xunkar, sultan, padîşa, qiral, xan, haqan


xawişte

qermîçek xêrgele, xiringêle, xirtol, hevdedan, xêrgele, heşirmeşir, izdiham


xefiye

dedektîf, şofar, şerawe, xefnêr, dedektif, polîsê xefî, detektîv


xelan

jana wijdanî, dilrabûn, levbûn, dilxirabûn, êlincî, levdan, qêz, hilavêtin, fistikandin, xelandin, fistikîn


xerend

bende, girêdayî, gelî, nihal, zik, ûr, gerû, zang, celal, kendal, kêrka mezin


xeteya mezin

şaşiya ehmeqane, şaşiya gir, xeletiya mezin


xirêf

durd, pegr, telp, mirdik, xîzor, rijik, dawet


xirtol

izdiham, qermîçek xêrgele, xiringêle, hevdedan, xawişte, êl, kotûkeş, revde, gonevêrk, sulusat, xergel, xêrgele, heşirmeşir


xirxiro

xirxirok, circirok, berberok, qîrqîrok, vîrvîro, wîrhirok


xodgam

xweperest, ezez, ezoperest, xudbîn, egoîst, pexil, pexîl, xwedgam


xwirde

xurik, derxur, zimhêr, xurdemenî, xwerek, zad


zebloq

rîxole, rektum, şefaf, zelal, şayik, hilis, hilî, ciwanpûş, tîş, los, çirisandî, teyisandî, perdaxkirî, vemiştî, şimşatkirî, sîqal, milşkirî


zeloq

zeliqok, zilqok, mizeloq, ginc, mizelq, zeliqonk, mezeloq, nûsek, zemq


zibade

hêvotî, şerdekirî, perwerdekirî, salor, şerde, biedeb, biterbiye, nazik, giramgir


zimanbigû

devpîs, devlewitandî, devlewitî, devbigû, zimançepel, zimanfiltandî, çêrok, xeberok, zilamê devpîs, devçepel, zimanfilitî


esilxerab

bêtûte, netu, beddol, bêbav, bêbinyat, bedbinyat, bedesil, bêesil, bednîjad, bêtûtetî, beddolî, bêbavî, bêbinyatî, bedbinyatî, bêesilî, bednîjadî, bêeslî


esilxerab bûn

bêtûte bûn, bednîjad bûn, xera bûn, bêbinyat bûn, bedbinyat bûn


esilxerabbûn

bêtûtebûn, bednîjadbûn, xerabûn, bêbinyatbûn, bedbinyatbûn


esilxerabkirin

bêtûtekirin, bednîjadkirin, bêbinyatkirin, bedbinyatkirin


exlaqnexweş

cirnexweş, bêcir, cirxerab, serkêş, xûynepak, bêxulq, arûnî, berzeq, şemûs, tebîetnexweş


exlaqnexweşî

cirnexweşî, bêcirî, serkêşî, xûynepakî, cirxerabî, arûnîtî, bêxulqî, tebîetnexweşî


felekreş

bextbireş, şansbireş, bêyom, şemet, bedyom, bêoxir, bêqidoş, şom, şewm, bêpêûpar, bêwayîk, bêwa, bûwum, mûdî, peşkbireş, serxure, pîreş, şûm, pîşk, çift, pûşîl, bêmeymenet


felekreşî

hawinte, bextê bireş, qedera bireş, bêyomî, şemetî, bedyomî, bêoxirî, bêqidoşî, şomî, şewmî, bêpêûparî, bêwayikî, bêwatî, şewmî, bûwumî, mûdîtî, peşkbireşî, serxuretî, pîreşî, şûmî, pîşkî, çiftî, pûşilî, bêmeymenetî


fendarî

hîlekarî, fêlbazî, derew, fend, fetbazî, fêl, tep, terx, feldarî, hîledarî


feraxetkirin

têborîn, devjêberdan, jêqerîn, jêgerîn, destjêkişandin, destjêberdan


firazwer

şerefyar, rûmetdar, bişeref, şerefdar, şerefnak, birûmet


gircomî

kelepotkî, girûzekî, pirtikî, girnazî, şawêr, negivêrî, nexunafî


gircomî bûn

pelqik dan, bijû dan, kelepotkî bûn, girûzekî bûn


gircomîbûn

pelqikdan, bijûdan, kelepotkîbûn, girûzekîbûn


gemerdan

pawan, yekdestî, tekedestî, înhîsar, monopol


gemerdanî bûn

yekdestî bûn, tekedestî bûn, monopol bûn


gemerdêr

pawandar, tekedest, monopolist, yeganefiroş, monopolîst


hevedemî

hevekatî, yekdemîn, senkronîk, senkronîzekirî


hevedemîbûn

hevekatîbûn, senkronî, senkronizasyon, senkronîzasyon


xingal xingalî

xelek xelekî, xirpûş xirpûşkî, xelek xelek


xingalok

xirpûşk, xurpûşok, gungilî, gongilî, kirûşk, dûn, givan, qurmîşk, xingil, ced, gizvanok


xingalokî

xirpûşkî, xurpûşokî, gungilî, gongilî, badayî, pilûç, xingalxingalî, xingalî


xingalokî bûn

xirpûşkî bûn, gungilî bûn, qurmîşkî bûn, kokelî bûn


xingalokîbûn

xirpûşkîbûn, gungilîbûn, qurmîşkîbûn, kokelîbûn


zebloqî

nermkirin, hinîn, hunîn, hilîkirin, tîşkirin, şayikkirin, nermîn, nermbûn, nermî, rexe, sistî, nermayî


hevrêstin

hevrês kirin, veçinîn, fir kirin, vexwarin


kamçok

kuf, pîrik, efnik, kefoke, kefik, kam, efok, hefnik, kefnik


kamçokî bûn

kufikî bûn, efnikî bûn, pîrikoyî bûn, kefoke bûn, kufkoyî bûn, efokî bûn, hefnikî bûn, kevnikî bûn, dez girtin, kam girtin, kufik girtin, kamil bûn, pîrkoyî bûn, kifikî bûn, hêmî bûn, hêwî bûn


kamçokîbûn

kufikîbûn, efnikîbûn, pîrikoyîbûn, kefokebûn, efokîbûn, hêmîbûn, hêwîbûn


kamçokîkirin

kufikîkirin, efnikîkirin, pîrkoyîkirin, kufkoyîkirin, efokîkirin, hêmîkirin, hêwîkirin


hesapgêrî

jimêryarîtî, hejmaryaritî, jimaredarî, hesabdarî, jimêryartî, hejmaryartî, hejmarvantî


herasewer bûn

hêwilnak bûn, sehmkarbûn, erjengbûn, tirsnak bûn, tirsehêz bûn


herasewerbûn

hêwilnakbûn, erjengbûn, sehmkarbûn, tirsnakbûn, tirsehêzbûn


guhêzok

otombîl, gehandin, geyandin, ragehandin, valakirin, tirama barkêş


axme bûn

belav bûn, belawela bûn, xilxilîn, bela bûn, ferikîn


axmebûn

belavbûn, belawelabûn, belabûn, xilxilîn, pelişîn, felişan, feşkilîn, ferikîn, faşilbûn, feşilîn, teriqîn


bednîjad

bêtûte, netu, beddol, bêbav, bêbinyat, bedbinyat, bedesil, esilxerab, bêesil


bednîjad bûn

bêtûte bûn, xera bûn, bêbinyat bûn, bedbinyat bûn, esilxerab bûn


bednîjadbûn

bêtûtebûn, xerabûn, bêbinyatbûn, bedbinyatbûn, esilxerabbûn


bednîjadî

bêtûtetî, beddolî, bêbavî, bêbinyatî, bedbinyatî, bêesilî, esilxerab, bêeslî


bednîjadkirin

bêtûtekirin, bêbinyatkirin, bedbinyatkirin, esilxerabkirin


bêmeymenet

bêtelêz, bêyom, şemet, bedyom, bêoxir, bêqidoş, şom, şewm, bêpêûpar, bêwayîk, bêwa, bûwum, felekreş, mûdî, peşkbireş, serxure, pîreş, şûm, pîşk, çift, pûşîl


bêmeymenetî

bêtelêzî, bêyomî, şemetî, bedyomî, bêoxirî, bêqidoşî, şomî, şewmî, bêpêûparî, bêwayikî, bêwatî, şewmî, bûwumî, felekreşî, mûdîtî, peşkbireşî, serxuretî, pîreşî, şûmî, pîşkî, çiftî, pûşilî


berawird bûn

kempirîn, hevber bûn, endizîn, sencîn, hevrû bûn


berawirdbûn

kempirîn, endizîn, sengîn, sencîn, hevberbûn, hevnûbûn


bêqilqal

bêendîşe, bêşayîş, bêfikar, bêxiroş, bêtelaş


bêqilqalbûn

bêendîşetî, bêendîşebûn, bêşayîşî, bêşayîşbûn, bêfikarî, bêfikarbûn, bêqilqalî


berdêlkirî

bazarkirî, pêkguhartî, derewîn, zir, nerewa, aşopî, efsaneyî, girîmanekî


مهیدانا جهنگێ

Bi alfabeya erebî nivîsina meydana cengê.


دسه‌ردابرن

Bi alfabeya erebî nivîsina diserdabirin.


بنده‌ستكرن

Bi alfabeya erebî nivîsina bindestkirin.


ژشیرڤه‌كرن

Bi alfabeya erebî nivîsina jişîrvekirin.


bêberasteng

bêasteng, bêberbest, bêkendûkosp, bêfeşk, bêmanî


bêpêşhikum

bêpêşbiryar, bêpêşdaraz, bêalîgirî, bêterefgirî


bêqaçil

bêqalik, bêqaşûl, bêqalçik, bêqaşik, bêqafik, bêqeşqelîk


bêxirêf

bêxîzor, bêdurd, bêtelp, bêpegr, bêxilte


bi berdewamî

herdem, hergav, her bêhnê, her saeta, herdem, hertim, daîmen, bêhnê saetê, hertim, berdewamkî, berdewamîkî


bi bêşermî

bêşermiyane, bêfedîtiyane, bi bêfedîtî, bi rûqayimî, bêşermkî, bêşermîkî


bi çelengî

bi çalakî, bi lîtikî, bi şadî, lîtkiyekî, bi hişyarî, bi wuryayî, çelengîkî, bi tîjî, tîjkî


bi dijî

dij, beramber, diravê metalî, dijlêdan, jimêrk


bi lehengî

qehremane, lehengane, gernasane, gernaskî, qehremankî, bi gernasî


bi lewçeyî

lewçeyane, ûqeleyane, bi pirbêjî, bi teqayî, bi ûqeleyî, bi zimandirêjî, lewçeyekî


bi neguhêrbarî

neguhêrbarkî, bi nevajîbarî, neguhêrbarîkî


bi qajqajokî

bi qarqarokî, bi berberokî, bi qijqijokî


bi xerbendeyî

xerbende, çepel, feramoş, pîs, bi rêvinî, rêvinkî


çavbijiqî

çavbeloqî, çavteqiyayî, çavbeloq, çavdiriyayî, çavpeqiyayî, çavpeqle, çavzeq, çavfetiqî, çavqelişî


hêjayî pesnê

hêjayî pesindanê, hêjayî qedrzaniyê, serbilind


jêravkirin

imad, tafîrkirin, Inc weftîkirin, 2001, 2008 , leawhelkêşan لهئاوههڵكێشان, , baptîzkirdin


kesê hirhop

pozbilind, baş, mukemel, kesê dilkeçik, xeydok, nazenîn


ketin dorpêçê

gemarokirî man, dorpêçkirî man, ketin hesarê


ketin hesarê

gemarokirî man, dorpêçkirî man, ketin dorpêçê


nobedarê şevê

zêrevanê şevê, pawanê şevê, hesas, heshes, notirvanê şevê, pasvanê şevê, qerewêlê şevê


venijandin

zeliqandin, nûsandin, werisandin, pê danandin


alote

Aloteyê gundê we li wir bû.

Ev alotekî Xwedê ye dev jê berdin!

Ew meriv alote ye.


avil

Rizgar bê avil e.

Ew zilamekî wisa ye ku heta niha ji xwe re tu avil çênekiriye.


behşere

bir şeyin alım satımı için pazarlık hali

bo û kirîn û firotina tiştekî rewşa bazarî û dema wê


bi gur re çûn qiyametê

uzun ömürlü insan ve diğer canlılar için söylenir.

temenên dirêj ên mirov û candarên din vedibêjîne.

Ez dizanim nizanim

ew mirov wisa ye

dê bi gur re biçe qiyametê.


hemerî kirin

birilerinî sözü edilen mide hasalığına düşürmek


qal û bal kirin

devê yekî(ê) ketin hev, bi awayekî nefambar peyivîn


şewke kirin

gilî kirin, gazinc lê kirin, şikayet kirin


belapêşkarî yekî bûn

belaya xwe bi yekî gerandin, xwîna xwe kirin stûyê yekî


bi ser de

Kera xwe bi kerekê da, cilika wê jî bi ser de da.


derzî lê xistin

bi şiringeyê dermanê avkî berdan bin çêrmî

Dibe ku li vî gundî yekî ku derziyekê li Ûsiv bixe hebe (...)


dîn û har

siwar siwar e, li siya xwe guhdar e, li nava sêrî mexe dîn û har e

Gulbahar dîn û har bûbû. Nikaribû di cîhê xwe de bimîne.

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


girtina berê heyvê

rewşa ku dinya têkeve navbera heyv û tavê, heyv tavê nebîne û di tariyê de bimîne


girtina berê rojê

rewşa ku heyv an cismekî asûmanî yê din têkeve navbera dinya û tav, tav ji dinyayê xuya nebe û dinya tarî bibe


îfadeya yekî girtin

(wekî saziya fermî) ji kesê têkildar bersiva rapirsînê wergirtin


kuskî

derdanka darînî û mezin a ku şerab tê de tê meyandin

jîndareke efsenewî ya ku li gorî salixan li gol û behran dijîn.


navnêrî

di çêreyê de beşa ku bejn davêje û tov digire


nenîk

hestiyê nermik ê ku bi serê pêçiyan ve hêşîn dibe û piştî ku dirêj dibe tê birîn


nifsî

qutikê giranbiha yê ku di bin de tê lixwekirin


pirtepirt

dengê rajena dilî pirtepirt 1. (agir) geh pê ketin geh damirîn


pişirîn

pişirîye (ruyê wê wek qalik avîtye)


qirçên

dengê ku ji ber egera rakêşan an jî vekirina movikên laşî tê


qule

hespên ku rengên wan tutike,ker û hespê ku rengê wan belekiyeke ji reş û zer pêk tê


qurbana vî kurî, teşt firot legan kirî

zarokê bêxêr, tiştê giranbiha di riya tiştê erzan de dimezêxe


ser çemandin

ser tewandin, xwe şikandin, sicde birin, rêz lê girtin


şûndiyarî

« Diyarî qesp in, şûndiyarî hesp in. »


teşi

keç teşiya diya xwe radike, law tîra bavê ”


zurxax

di aşên avî de cihê ku av tê re derdikeve


zerar gihandin

ziyan gihandin, ziyan dan, zerar dan, xesar dan, kirin xesarê, kirin zerarê, xera kirin, şikandin, têk dan, îxlal kirin, binpê kirin


xirûxalî

vipvala, viqîvala, vikûvala, virtûvala, virtîvala, vikîvala, vingîvala, çingîvala, xikîxalî, xirixalî, tipûtal, tiptal


xikîxalî

vipvala, viqîvala, vikûvala, virtûvala, virtîvala, vikîvala, vingîvala, çingîvala, xirûxalî, xirixalî, tipûtal, tiptal


virtûvalabûyî

tarûmarbûyî, tarûmarkirî, tertûbelakirî, tertûbalabûyî, belawela, şeqepeqe, tevlihev, perişan, virtûvalakirî


virtûvalakirî

tarûmarbûyî, tarûmarkirî, tertûbelakirî, tertûbalabûyî, belawela, şeqepeqe, tevlihev, perişan, virtûvalabûyî, wêrankirî, xirabkirî, hilweşandî


virtûvalakirin

talankirin, şêlandin, îmha, xirabkirin, tunekirin


zikkûnî

marzik, zikmar, zikkûr, xwere, kolb, çilek, zikmezin, zikin


zikkûr

marzik, zikmar, xwere, kolb, zikkûnî, çilek, zikmezin, zikin, zikperês, xwer, pirxwer, çavbirsî, zikûnî, çilêş, mukur, kodo, xwarok, xware, têrnebûnbar, zikînî, xwara, kulb


xoşevî

dilber, rêber, kavir, nêre gîsk, berx, mirovê sade, lawaz, hejar, hezker, evîndar, binyat, gewc, nazdar, nazdarkirin, cewher, gewher, gelêr, berdil, dildar, dilgir


vingîvala

vipvala, viqîvala, vikûvala, virtûvala, virtîvala, vikîvala, çingîvala, xirûxalî, xikîxalî, xirixalî, tipûtal, tiptal


vipvala

viqîvala, vikûvala, virtûvala, virtîvala, vikîvala, vingîvala, çingîvala, xirûxalî, xikîxalî, xirixalî, tipûtal, tiptal


veleqitandin

leqandin, libitandin, leqitandin, qinqilandin, qoqilandin, tevlivandin, xilxilandin, lewitandin, xirxilandin


kezax

adekirin, bodem, pijilandin, pencinandin, bodemkirin, pejilanding, rûtkirin, rûtkerî, pencinîn, pejilandin, lêkirin, teşkirin, badem, ade, pejilîn


kezaxkirî

adekirî, bodemkirî, kezaxtî, kezixandî, lêlkirî


kelkût

xwar, çelexwarî, weribandî, şeftûl, pilûç, berevajî, eware, beredayî, selexane, berade, arode, tortore, betal


ketin qeytê

ihtimam dan, bal dan, ketin telaşê, hewl dan, cehdandin, eleqe, baldan, ketin heyrê, talaş kişandin, meraq kirin


korfehm

debeng, bêfehm, bîmebir, tênegihîştî, bêîdraq


sêlûn

şemûg, şêmîk, şemûk, derizgeh, şîpane, şîpander, sivder, sevder, derizan, derçik, pêping, derabzûn, derazîng, astane, binderî, derazû


terşê şevê

Ji terş (“cendek, term; dêw, ûc”) + şevê. Bide ber rota şevê (“şevrevînk; reşeya şevê”).

Wekî her miletî di nav me Kurdan de jî pir û hindik efsane û derew bi cih bûne. Ji wan derewên han; cin, şeytanqûnî û terşê şevê di qorê pêşîn de dimînin. Ji ber ku hin mirov bi tiştên holê gelekî bawer dibin û heya zarokên xwe jî pê ditirsînin; me dil heye ku di vî warî de pir hindik ramanên xwe bêjin


xemaz

gotingerîn, gilîgerîn, Xenaz, Dizbêro, Pisto, Ewan, gotinger

gelek caran xemeza Ehmedî ji boy Huseyn Axayê kirine.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 107, ISBN 978-605-5683-27-6


ب به‌رده‌وامی

Bi alfabeya erebî nivîsina bi berdewamî.


kidas

deyza çargoşe ya ji dara berûyê hatiye çêkirin


îtimad

bawerî, ewletî, ewlatî, ewleyî, pêbawerî, îtibar, ewlayî, ewlemendî


însanetî

mirovayî, mirovatî, mirovanetî, mirovanî, merivatî, merivayî, mirovayetî, insaniyet, mirovahî, însaniyet


azlû

azlûbûyî, derehî, deşîfre, xuya, wekat, darîçav, aşîkar


azlû bûn

deşifre bûn, xuya bûn, darîçav bûn, berçav kirin, aşîkar bûn, wekat bûn, diyar bûn


azlûbûn

xuyabûn, darîçavbûn, berçavbûn, aşîkarbûn, wekatbûn, diyarbûn


azlûkirin

xuyakirin, diyarkirin, darîçavkirin, wekatkirin, berçavkirin, aşîkarkirin


azlûtî

darîçavî, aşîkarî, wekatî, berbiçavî, diyartî


bêmizûr

bêmehanî, bêmehmizî, bêparinc, bêmahiye, bêmûçe, bêmeaş


bêşîrqînî

bêşîqînî, bêşeqînî, bêçeqînî, bêreqînî, bêrikînî


paşserwa

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


badros

Badek,bûrxî,xeşeb :;dirêlê karebayî ê kunkirina dar dîwar pencer ûhtd


daûra

dema borî ji lêkera daûrandin bo kesê duyemî tak


agirbirîn

Wek termeka leşkerî, rawestandina şer, bi awayê birîna agir û danîna çekan û rawestandina wan, di navbera hin şerkaran de, ku hin hêzên şerkar yan leşkerên hin dewletan, piştê ku demek şerê hev kirine û agir berdane hev, biryar bidin ku agir bibirin û bi wî awayî şer biwestînin, bisekinînin, dûwayî lê bînin û hew agir berdin hev.

Di navbera leşkerên wan dewletan de, agir hatiye birîn.


bengav

Ava belgên bengê, ava ku belgên bengê tê de tên kelandin û paşê wek şerbetek tê vexwarin. kesên ku wê avê vedixun, ditevizin, bêhiş û gêj dibin.

Bengav xirab e, mirov ditevizîne û gêj dike.


doj

cehennem

di wê dinyayê de cîyê agirî yê kêşana ezab, ji bo kesên bêîman û gunehkar, di wê dinê de, di axretê de cîyê ku tijî agir e û kesên bêîman û gunehkar dê tê de bişewitin û ezab bikêşin.


erese

di sûkan de beşê servekirî yê firotina fêkîyan û tiştên şîn, cîyê servekirî yê ku tê de fêkî û tiştên şîn tên firotin

me ji eresê, ji zarokan re hin sêv û mişmiş kirîn"

Yên ku çend kevir li şûna eresa xwe danîbûn û yên ku qorek du qor asasê xaniyê xwe avêtibûn.

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


gurxwarî

lawirê ku gurek yan hin guran ew xwarîye, lawirê ku ji alîyê gurek ve yan ji alîyê gurinan ve hatîye xwarin û bi wî awayî, bûye xurekê gurek yan hin guran

mîya ku ji kerî veqete, gurxwarî dibe

gur xwar be ku tu gurxwarî nebî


Şeva Beraetê

Di dînê Îslamê de şeva pîroz. Di salnameya hicrî de 15ê meha Şebanê wekî Şeva Beraetê tê qebûlkirin.


bi dilsafî

masûmane, safiyane, paqijane, bi dilpakî, bêguneh, bêsûc


çavbixewî

çawlexewî, çavlixewî, xewokî, xewarî, çawbexewî, xilamşî


çavsaxî

besîret, dûrbînî, xweşbînî, başbînî, bînahî, pêşbînî, dûrendîşî, degelî


diya mêşan

şaheng, axayê mêşan, make, mêşhingiva şaheng


lêxuşandin

lêkxişandî, lêxişandar, lêkxişanî, lêkxişan, lêxuşan, xijok


mirovdewlet

dewletvan, dewletmedar, siyasetvan, siyasetmedar, serok, serkirde, siyasetvan


pergala dehanê

koendamê hersê, pergala hêranê, sîstem hezmê


kasib

bazirgan, ticar, karsaz, karferma, şolker


lûtberz

parsûqalind, pozbilind, kepîbilind, bêvilbilind, xwedîtî, basimbêj, bitir, qebe, qure, difinbilind, çavsor, serbilind, fêzbûyî, difnbilind


mişahede

çavnêrî, çavdîtin, çavdêrî, nezaret, kontrol


musrîf

mîratxwur, destberdayî, bêsexber, zêhakar


pestiran

givaştin, pestin, powandin, pestawtin, pestan, weraftin


rojgîran

rojgirtin, rojxeyirîn, rojgiran, hevygiran, heyvgirtin, rojgirtî, xorgîran


spîşin

şînê vekirî, keskpêtî, gewrşîn, pûrtdarê mûmî


tazîye

sersaxî, axaftina bîranînê, axaftina yadê, serxweşî


ucret

miz, mize, destmiz, pêrenç, mizd, heq, bedel, fiyat, biha


zor ciwan

fewqalade, gelek hêja, gelek xweşik, bêkêmasî, nuwaze, ala, pir xweş, pir xweşik


li ba

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-li ba.wav

li hindê, li cem, li ber, li gel, pêşber, li nik, li dûf, nik, cem, ba, def, bal, li def, li bal


rûmal

Dema mirov ahengekê an jî bûyerekê bişopîne û li ser televizyonê de zindî biweşîne an jî di rojname û radyoyê de berdewam li ser binivîse û biaxive.


nirç

Çavê min li Nanoziko, şahbanûya tehman jî ku got nirç, qehwe nebûye, min jî xwe nola zanayên tehman nepixand.

Gelo ji vê tabloyê, aþîtî, bratî, wekhevî û jiyaneke bi rûmet û çareserkirina pirsgirêka Kurd derdikeve? Mixabin, nirç.


desdanebe

kim u dirust mesref kirin "hemîd desdanebeyê bike"


karîna derbirînê

Ew derfeteke ku die rewşên taybet yan jî hinek zanîn û ramananê kesayetî karîbe bighîne kesên din. Derbirîn yek ji alavên hevgihandinê ye ku di hemû çandên mirovan de ji dayikbûnê bi wan re ye.


lebik

Rewşa xirabûna karek yan ketina karek ji bo zorayiyek, rewşa ku bi wê karek xira bibe yan ji têkeve zorayiyek wisa bibe ku bi tevayî xira bibe yan jî têkeve zorayiyek û ji ber wî semedî êdî neyê meşandin, meşandina wî êdî ne pêkan be "dema fabrîkayek îflas bike lebik li karê karkerên wê dikeve"


nesk

valahî a ku li zik ê meriva da,dikeve jêra parxanan û rast çepên navikê

tevayiya tiştê ku hatiye nivîsîn û di kitêbek de yan jî di kovarek de cî girtiye, tevayiya metnê ku hatiye nivîsîn û bûye kitêbek yan jî bûye beşekî kovarek hvm "metn"ê erebî û "tekst"a ewrupî ye "neska vê kitêbê pirr bi hêsanî tê famkirin" "neska nivîsareke wê kovarê bi hêsanî nayê famkirin" û wd

di mêjedemê de di demên berîn de her beşek ji

beşên ku kitêba "avesta"yê ya dînê zerdeşt ji wan pêkhatiye pehlewî: "nesk"


parlament

Peyvek bi eslê xwe îtalî ye û di wî zimanî de "parlamento ye peyvik ji zimanê îtalî belav bûye û ketiye gelek zimanên dî yên cîhanê û di piraniya wan zimanên dî de piçek guheriye û li fonetikên wan zimanan hatiye anîn, di kurdî de ji piçek guheriye û bûye "parlament".

Meclîsa welatek ya ku gelwekîlên hilbijartî yên wî welatî tê de civînên xwe dibestin û hem qanûnan dipejirînin hem jî di heqê kargêriya welatê xwe de biryarên pêwîst didin kar û xebatên hikûmeta xwe kontrol dikin û li ser wan gengeşe dikin û bi giştî kar û xabatên xwe yên gelwekîliyê dimeşînin hvm "meclîs"a erebî ye "parlamenta welêt piştê hilbijartinê civîna xwe ya pêşîn best"


plaqa

Peyvek bi eslê xwe îtalî ye, di wî zimanî de placca tê nivîsîn û 'plaka' tê gotin.

Her yek ji lewheyên biçûk yên madenî yên jimarên guhastekên wek trimpêl û qamyon û otobosan, her yek ji lewheyên biçûk yên ku ji hesin yan ji te nekeyan tên çêkirin jimarên guhastekên wek trimpêl û qamyon û otobosan li ser wan bi boyaxê tên nivîsîn û didu ji wan li pêşî û paşiya yekê ji wan guhastekan tên bi cih kirin û ew jimar li ser wan tê ditin


ruxayî

avayî yan heyşeteke ku ruxaye, avayiyeke wek xaniyek dikanek enbarek û wd yan jî heyşteke wek gundek bajarokek bajarek ya ku ji ber semedekî siriştî ji rewşa avabûnê derketiye û wêran bûye kavil bûye xira bûye û êdî ji hêwirin û jiyana giyandaran re yan ji karanînê re nabe ne kêrhatî ye hvm "hilweşiyayî" "çu giyandarek nikare di xaniyekî ruxayî de bihêwire û bijî" di gotinê de heceya navîn "xa" tê pîtkirin


zêdenav

navek ku şexs ya neferek piştî nav u pinav bi vê têde naskirinê.

Salih Cemalî ku zêdenav pira digotin salihê genimxwarî.

Mîrekî kela Dimdimê hebûyê navê Xan Abdal bûye. Lakin qewî zêde lawekî ciwan û spehî bûye, zêdenavî Mîrê Çepilzêrîn digotin.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 114, ISBN 978-605-5683-27-6


denghez

kesê/kesa tiştê deng dide(radyo- teyp hwd.) hez dike

odyofîl, kesê/a ji guhdarîkirina qeydên (newarên) kalîtedar yên muzîkê û dengên wekî din hez dike.


saniyen

ya duyem, bi dereceya duyem, wek gotina duyem


hilpekî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


betar

çav, bi taybetî wek nifirekê tê bikaranîn.

betar rijyayo te pitik kuşt


niçe niç

Bûbê bi tiliya xwe ya girdikê simbêlê xwe ji devê xwe derxist, kire niçe niç (...)


birrkvedan

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre birkvedan.