a

Li şûna peyvên yekjimar yên zayendmê yên diyar.

A min sor e.

Li şûna navdêrên zayendmê daku navdêr neyê dubarekirin.

Roj a wan e.

Dikeve navbera du diyarkeran yên ku li dû peyvek yekjimar ya zayendmê tên.

Pirtûka sor a li erdê.

A ku wî got, me ji mêj ve dizanî.

Ew tişt, ya ku wî got, me ji mêj ve dizanî.

Ji çend kesan yan tiştan yeke diyar ya zayendmê.

Du keç bûn. A bejndirêj pirçreş bû.

Sê kes bûn: yek şabanû, yek dotmîr û yek jî xidam. Navê a xidam Xecê bû.

bi gotina, li gor gotina, bi şîreta, li gor şîreta, li gor pêşniyaza

Ger bi a min bikî, qet ji vir naçî.

Di hin devokan de dikeve pey kirdeyên / subjeyên yekjimar yên zayendmê û wateya berdewamiya kirinê didiyê.

Xezal a dinivîse.

Xezal aniha / vê gavê / vê kêlîkê dinivîse.

Ez a dixwim.

Tu a dixwînî.

Ew a dipêje.

Di hin devokan de lêkera "bûn" di rewşa yekjimar ya dema nihoyî de bo kirdeyên yekjimar yên zayendmê dide.

Jiyan a li malê.

Ez a li malê nînim.

Di hin devokan de di dema borî ya dûdar de li bireserên (objeyên) yekjimar yên zayendmê zêde dibe.

Min ew kitêb a kirriye.

Di hin devokan de li şûna "e" ya forma dema nihoyî ji lêkera "bûn" bo cînava sêyem ya yekjimar.

Ew mezin a.

Ji a ta z.

Ev hêk kalîte A ne.

Ev hêk yên herî baş in. Ev hêk yên bijare ne.


mere

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


organên cinsî

kîr û quz, endamên zayendî, organên zayendî, endamên cinsî


hêsa

Guhartoyeke hêsan (“ne zehmet, ne dijwar”).


betalkirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


tinebûn

Tinebûna fîşekan ew neçarî teslîmbûnê kir.


palehî

çinîna çandiniyan bi destan, bi das û tirpanan

Pale îro li palehiyê zêde betilîn.


welê

lê, lêbelê, belê, belam, ema, feqet, lakin


welê

Gengaze ji peyvên wa + lê çêbibe. Dema mirov bang yan jî gazî li jina xwe dike dibêje welê. (Li Qoserê)

Ha welê, rabe avê germ ke. Ji toz û axê canê min herî girtiye. Ezê serê xwe bişom. De piçekî zû ke.


dê

Hevreha zazakî do, ji divê (bide ber îngilîzî will = "dê" ji will= vîn, îrade) yan ji "dike" wek "ew dike biçe".

Peyvikek alîkar dikeve gel lêkerên tewandî û diyar dike ku bûyerek dê di pêşerojê anku dema bêt de biqewime.

Ez dê sibê biçim.

Ew dê sala bêt bigihe vir.

Dema mezin bibî, dê ji bîr bikî.


ê

Bi maneya "ê ku, yê ku" ji proto-hindûewropî *éy, hevreha avestayî 𐬫𐬋 (yō), sanskrîtî यद् (yád), yûnaniya kevn ὅς (hós), ἥ (hḗ), ὅ (hó), latînî ea, id, is, îngilîzî the, almanî er, slavoniya kevn ижє (iže), єижє (eiže)...

dê

Peyvikek alîkar dikeve gel lêkerên tewandî û diyar dike ku bûyerek dê di pêşerojê anku dema bêt de biqewime.

Li şûna peyvên yekjimar yên zayendnêr yên diyar.

Ê min giran e

Li şûna navdêrên zayendnêr daku navdêr neyê dubarekirin.

Kar ê wan e

Dikeve navbera du diyarkeran yên ku li dû peyvek yekjimar ya zayendnêr tên.

Saqoyê reş ê li erdê.

Ê wî got, me ji mêj ve dizanî

Ew tişt, yê ku wî got, me ji mêj ve dizanî.

Ji çend kesan yan tiştan yekî diyar yê zayendnêr

Du kurr bûn. Ê bejndirêj pirçreş bû

Sê kes bûn: yek mîr, yek kurrmîr û yek jî xulam. Navê ê xulam Xelîl bû.

Ez ê sibê biçim.

Ew ê sala bêt bigihe vir.

Dema mezin bibî, tu ê ji bîr bikî.

Peyvikek e tê gotin dema kesa/ê diaxive piçekê radiweste û difikire berî ku axiftina xwe bidomîne.

Navê wî... êêê... Azad bû, ...êêê, ... kurrê Ehmedî bû.

Peyvikek e kesa/ê guhdar dibêje bi armanca diyarkirina hindê ku guh dide axiftinê yan dixwaze kesa/ê diaxive gotina xwe bidomîne.

– Ez çûm Kurdistanê...
– Êêê...
– Û li gelek bajarran gerriyam.

Di hin devokan de dikeve pey kirdeyên anku subjeyên yekjimar yên zayendnêr û wateya berdewamiya kirinê didiyê.

Cemal ê dinivîse.

Cemal aniha / vê gavê / vê kêlîkê dinivîse.

Ez ê dixwim.

Ez li ser xwarinê me. = yê dibêje kurr / zelam e

Tu ê dixwînî.

Tu tam vê bîskê / kêlîkê dixwînî. = yê dixwîne kurr / zelam e

Ew ê dibêje.

Di hin devokan de lêkera "bûn" di rewşa yekjimar ya dema nihoyî de bo kirdeyên yekjimar yên zayendnêr dide.

Azad ê li malê.

Ez ê li malê nînim.

Di hin devokan de di dema borî ya dûdar de li bireserên (objeyên) yekjimar yên zayendnêr zêde dibe.

Min ew qapût ê kirriye.

Di hin devokan de li şûna "Î" ya forma dema nihoyî ji lêkera bûn bo cînavê duyem yê yekjimar.

Tu çawan ê.


dînî

bêhişî, şêtî, bêaqilî, sirişta kesên dîn

Lê ricû ket sihhetêDîniyek tirsek hewayekilletek rîşek webayek


ên

li şûna navdêrên pirjimar daku navdêr neyê dubarekirin

dikeve navbera du diyarkeran yên ku li dû peyvek pirjimar tên

di hin devokan de dikeve pey kirdeyên anku subjeyên pirjimar û wateya berdewamiya kirinê didiyê

di hin devokan de lêkera "bûn" di rewşa dema nihoyî de bo kirdeyên pirjimar dide

di hin devokan de di dema borî ya dûdar de li bireserên (objeyên) pirjimar zêde dibe


cocê

leşşûştin, serşûştin, şûştina leşî, şûştina serî


tixe

pîs, pîs e (nexwe)
(peyvek bo zarokan tê bikaranîn daku ew tiştek pîs nexwin yan dest nekinê)


matî

xwedî kirin, sereguhî kirin, mêze kirin, xwedan kirin, xudan kirin


sîl

Nivîs ji ser kaxezê sîl bû.

Min bi jêberkê nivîs ji ser kaxezê sîl kir.


hilî

Tiştê/a ku berî dema xwe zaye yan ji hatiye çandin.Vajiya virnî

berxikên hilî herdem ji yên virnî girstir in


bindestkirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


çilk

libên avê, hebên avê yan yên ronatiyek din:
Baran çilk-çilk dibarî.

piçek, kêm, hinek
 Ger çilkek jî hiş di serê te hebûya, te wisa nedigot!


zil

Guhartoyeke zile (“lêdana bi kefa destî”).


eh

gû, rîtin, destava stûr, pîsatiya ji qûnê derdikeve


kiyan

Guhartoyeke kî (“pirhejmarî ji peyva "kî"”).


eyal

عهیال (Kurdish-Arabic)
ayal
'ayal
'eyal
arz û ayal
arz-û-ayal
arzûayal
'arz û 'ayal
'arz-û-'ayal
'arzû'ayal
erz-û-eyal
erzûeyal
erzûeyal
'erz-û-'eyal
'erz û 'eyal
'erzû'eyal
eyalet


çop

Bi darê zorê, bi zeverê ji yekî tiştek standin.


serê sibê

Ji ser +-ê + sibeh +-ê. Sibeh ji صباح (șebaḥ) yan erebî صبح (șubḥ) ketiye zimanê kurdî.


organên zayendî

kîr û quz, endamên zayendî, organên cinsî, endamên cinsî


endamên cinsî

kîr û quz, endamên zayendî, organên cinsî, organên zayendî


tara

ronahiya destpêka rojê: elind, gizing, spêde, berbang, tavzerk, şefeq,
ronahiya spêdeyê dema roj hiltê

Tara û tarî wek bêje çiqas nêzîkî hev in û wek wate çi qas ji hev dûr…

Nesrîn Rojkan: Hevpeyivîn bi Tara Resûl re, Netkurd.com, 5/2006


vi

Daçekek bo diyarkirina alavekê/alîkariyê/nêzîkahiyê...

Ber vi sherqê di seher westayin
Hinduwên rojiperest in çep û rast
Qeyserê Romê li serheddê Firing
Top û zincîri vebestin çep û rast


reorganîze

/rɛoːɾɡɑːniːˈzɛ/

Ji nû ve organîze kirin, bi awayek nû bi rêk xistin, vesazandin, reformandin.


sobe

Guhartoyeke sobanî (“gerrîna di avê de bêyî ketina binê avê”).


pêk

Hemû pêk ve rabûn.

Giş bi hev re rabûn. Tev bi carekê rabûn.

Wê diçîn wek teyr-i vêk raBehsê zulfa yarê pêk raBorê 'işqê pir fira ye

Binemala me û ya wan ne pêk in.


jêk

Em jêk sil bûn.

Dil şubhetê ayîne bit'işq û cemal jêk zêde bitXal eswed û dêm qible bit

jev^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


lêk

Lêk ve kirin.

Nêrgizên sergiran hilîn carekDu qiran lêk beraber keTu bimeş kok bi ser derê qesrê


têwerdan

ji bo paqij kirinê av xistin hundur û tê de lihevxistin:
 min av têwerda, min qedeh bi têwerdanê şûşt


tekûtûk

kitûmat, tek-tek, yek-yek, ne gelek bi carekê

kêm^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


af

di wênegirîyê de lensa ku xwediyê sîstema zelalkirina ji ber xwe ve ye, zelalkirina otomatîk


yê

Tu yê sibê çi bikî?

Ew yê şîvê dixwit.


hû

(hû bûn) hîn bûn, fêr bûn, elimîn
#* Nimûneyekê lê zêde bike [//ku.wiktionary.org/w/index.php?title=h%C3%BB&action=edit [ biguhêre ]]

(hû kirin) hîn kirin, fêr kirin, elimandin


jarî

Guhartoyeke jehrî (“tişta/ê ku jar tê de heye”).


atlas

Okyanûsa Atlas: okyanûsa navbera Ewropayê û Amerîkayê yan Afrîkayê û Amerîkayê

atlas: pirtûka nexşeyan, kitêba xerîteyan

atlas: stûna ku tiştek xwe li ser digire

Atlas: (di mîtolojiya yûnanî de) serdarê tîtanan

Atlas: (stêrnasî) kraterek heyva li dor Zemînê


pêçek

Leyla zanibû ku wê hezkirina wê di pêçekê de bimre, ji lew re xwe heta dawî nedida dest evîndarê xwe


edil

ji bo tiştan lê rûniştin, lê hatin, edila xwe girtin, edilandin


xudayî

Subhaneke len uhsiye fî şe'nike hemdaMinnet ji Xudayî ko bi 'ebdê xwe Melayîiksîra xema 'işqê, ne dînar û direm da


parve

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


tevlî

Ji tevil + -î, ji tev + li. Bide ber têkil.

tevlîbûyî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


lêkve

parçe kirin, parve kirin, leva kirin, dabeş kirin

parçe bûn, parve bûn, leva bûn, dabeş bûn


telt

kêsek, parçeyên herî yan jî rêxê yên ziwa


rejîsorî

rejîsoriya (feminine definite construct singular)
rejîsoriyên (feminine definite construct plural)
rejîsoriyê (feminine definite oblique singular)
rejîsoriyan (feminine definite oblique plural)
wê rejîsoriyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan rejîsoriyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
rejîsoriyê (feminine definite vocative singular)
rejîsoriyino (feminine definite vocative plural)
rejîsoriyek (feminine indefinite nominative singular)
rejîsoriyin (feminine indefinite nominative plural)
rejîsoriyeke (feminine indefinite construct singular)
rejîsoriyine (feminine indefinite construct plural)
rejîsoriyekê (feminine indefinite oblique singular)
rejîsoriyinan (feminine indefinite oblique plural)
rejîsorîtî
rejîsortî


diyare

Sal hezar û çil û yek çûn
Ev xezel anî diyare


miqale

dema karek bête dayîn ku di demekê diyarda xilas bike

miqala te ewe, tu van her du rûpelan heta sibê jiber bikey.

miqala we ewe, hûn heta şemîyê gîyayê nav zevîya jorê xilas biken.


dramatîze

Berhemek nivîskî kirin drama anku film yan şano.

Behsa tiştekî bi dramatîkî kirin.
Behsa bûyerek biçûk wisan kirin ku dibêjî qey pirr mezin û giring e.


serxwaşî

şînî, xemgînî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nimayende

wekîl, nûner, nimîner, berîkar, spartedar, bervedar, ajan,
kesa/ê ku li ser daxwaza kesekî jê re karekî bi cih tîne (bi taybetî peymanan girê dide),
kesa/ê ku li ser navê rêkxistinekê yan kesek din dipeyive yan dixebite

temsîlkar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


fîftî-fîftî

pêncî-pêncî, nîv-nîv,
nîv bo yekî û nîva din bo kesek dî,
nîv ji yekî û nîva din ji yekî din


kix

pîs, pîs e (nexwe)
(peyvek bo zarokan tê bikaranîn daku ew tiştek pîs nexwin yan dest nekinê)

Dema zaroka bîst mehî xwast zelqa mirîşka bibe devê xwe dayîka wê jêre got kix! Piştre wê zarokê fêm kir ku tiştekî pîs e û lazim nexwe û destê xwe bi destmala xwe yî rengîn paqij kir.


hestiyar

rewşa ku hest an hîs tûndin û xurtin, Katek ku mirov di bin bandora hestên xurt de ye

"Li van rojan weke rojên berê dîsan me babetek gelek hestiyar û gengêşbar bihîst ku ew jî serdestkirina Soraniyê bû li deverên başurê welêt ku bibe zimaneke standard li hemî herêmê."

dilnerm, dilovan, mirovperwer, zîz, gazindeker, nayab, hesas, sensîtîv, şareza, hestdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tirsî

dema borî ji tirsînê, tirsiyayî, tirsayî


li talana yekî xistin

Talan kirina yekî, Bidestxistina malê yekî, li vir talan di wateya malê hatiye talankirin hatiye bikaranîn


eçî ke

dema mirov ji pitik an zarakan bixaze bêje lêxe ji wan ra dibêje "eçî ke"


xatirê yekî li erdê nexistin

Qêmeta yekî pir zanîn û bo xatirê wî tiştî xwestî anîna şûnê


ber bihayî yekî ketin

Guh dane ser gotinên yekî û bi gotinên wî kirin


duso

duso, dusibê du ro ji îro şûnde. du+so/sibê


qurçifandin

jê kirina şitl, zîl, aja giyakî. Çarde gul bi destê dijminan hatin qurçifandin.


ketin derî

wek sebeba tiştekî hatin dîtin, ketina sedema tiştekî histuyê kesekî


çavbel

Kesekî ku çavên xwe vekirinî, çavên xwe bel kirinî, nêrînên xwe balkêş kirinî

Herçend spî û çavbelek bûEmma bi qiyas-i min melek bû


berşoşk

tahma tirş a ku ji ber li nav hev xistina xwarinên şor û şêrîn dikeve ser dil
 Hingî me xwarin li nava hev xist em berşoşkî bûn.


firk

Guhartoyeke firkandin (“mist li ser leşî gerandin”).


kewte

Kewteyek bastêq ji me re şandiye


sewesî

Kesê/a ji tiştekî werê tirsiyaye ku êdî bi qalkirinê jî tirsa wî şiyar dibe. Kesê ku bi fobiyê ketiye


edimandin

tiştekî edem kirin, lewitandin, heram kirin

Zarokan xwe edimandin e.

Ji kula re em çûbûn alîkariya wî lê me edimand.


xilboqî

Haweyekî grêdana ta, benik, werîs yan jî kindir.


ferdik

Ferdikê omdîyan û yên şemamokan li nav hev ket.


qeflik

cûreyek bazinan ku ji zêr û zîvên biçûk hatiye çêkirin


nerimîn

nimîn, kemitîn, nerm bûn,
(bo tiştên hişk) di nav ava kelandî de nermbûn

Divê ku pelên mêwan berî pêçandinê binerimin.

nerm kirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nimîn

nerimîn, kemitîn, nerm bûn,
(bo tiştên hişk) di nav ava kelandî de nerm bûn

Şefeq dit qametê pê daJi şewqa ebrûyan binmêtHilal dîsa di qewseynan


kişif

ser vekirî
 ji ber ku kişif raza bûm navêşî bû me


çûç

ji zarokan re ji dêvla rûhnê ve dihê gotin.
 ka li vira çûç bike
 çûçê berxê min çûçê


şelaqî

karê şelaqan.
 neîş dizane şelaqiyan bike!

xeberdana baş û pesinandina zêde ya jiber berjewendiyan


haylo

ji bo tiştekî ku nabe yan jî bûyîna wê ne hêsan e re dihê gotin
 haylo, kî dikare herê wê dûra han!
 haylo, hîn du sal ma ne ku vegere!.


nabehî

rewşa nebûnê
 bû deh caran ez ji te re dibêjim nabe, tu nabehiyê nizanî qey?


jidandî

ne sist, ne nerm
hevsarê hespê jidandî ye;
fêkiyek jidandî ye; kesekî xurt e lê jidandî ye.


pengizandî

tiştê/a ku li ciyekî ketiye û ber guherandiye
 Zarok bi guleya pengizandî brîndar bû


beraberê

beraberê li vî gundî fileh hebûne


ji nedî ve

ji nişkê ve, bi carekê û bêhay;
 ji nedî ve baran bariya


nefsmîrî

nefsmîrbûn, tenezûl nekirin, xwe zanîn, bi nefsê xwe karîn, hûkm li bedenê xwe kirin


pirtû

kemxe, kisûr, pirtî, xak^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


eznî

tazî, şînî, matemînî,
 rêûresma binaxkirina kesek mirî, xemgîniya bo kesek mirî


awizî

tawîz, awêzî, ewêzî, dehîdan, dehiyandin, xelef, xelefdan hewêzî

tol, tolhilanîn, tolstandin, tolhildan, tolrakirin, tolvedan, toljêgirtin tolvekirin

heyf hilanîn, heyf standin

awizîya xwe ji yekê, ji yekî derxistin


piziruk

pirzik, zirpik, pizrik,
niqteyên sor yên dikevin leşî


aristax

arîk# Beşê jor yê avahiyekê yan ciyekî girtî ku rast û dûze û parallelî erdê ye. Dijwateya zemîn


odim

rik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zerrîn

Danî û li wan veşar-i meş'elYe'nî ko vekuşt çiraxê zerrînWergirt-i ji nû libasê rengîn


lêviyê

Ev du seet in ku ez lêviyê me.


lêviya

li hêviya, li benda, çaverêyî, çav li rêya

Ev du seet in ku ez lêviya te me.


çûçe

Em bi zarokan re dibêjin "Çûçe" yanî rûne. Gelo koka vê peyvê ji ku hatiye?

Salih Bozan di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 12/2011


rarû

dema ku du merov bi axiftinê hevdu di êşînin, dibên rarû hevhatin


pistikandin

piste-pist kirin, bi dengek pirr nizm peyivîn
(bi taybetî li ber guhê kesekî daku ti kes din nebîze)


ardelîn

Dexlê li wî aşî ademî neMetmûreyê erdê ardelîn eEw dane bi nobet û tewalî


avîje

pak^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ajneber

melevan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ferda

hevreha farisî فردا (ferda), pehlewî fretak, sanskrîtî प्रातर् (prater-: sibê zû), hemû ji proto-îranî.


tersane

cihê ku lê keştî têne çêkirin an jî tamîrkirin


açixî

tinazeyên ku xîreta mirovî dişkînin -açixî dan


bafûr

madenekê ku jê amanên malê û hwd tên çêkirin


bah

Hevreh bi soranî با (ba), farisî باه, ji erebî باه (bāh).

arezû^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bandêr

makîneyeke ku wekî bangurdanan e pê xişirê rê û kolanan tê tepisandin


banzdok

berava berteng a ku mirov dikare bi ser re baz de aliyê din


barbû

xêr û alîkarî -barbû dan hev destyarî berhev kirin


barçêrmk

cureyekî firindeyên şevê yên bêçav û bêhestî ne; baçermok


baxvan

Heq wahid e witr e fer eBê newm e baxvanê rezî


baxvanî

Rezvanî.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


baxweşk

di xaniyan de pergala ku hewaya hundir bi ya derve re diguherîne


beh

(di zimanê zarokan de) xelasbûyî, qediyayî -beh bûn (di zimanê zarokan de) xelas bûn, qedîn -beh kirin (di zimanê zarokan de) xelas kirin, qedandin

Yek 'işwe, Melayî, bi biha bête ji le'lanSed can me hebin hêj ko muqessir di behê min


bejavî

Canewerê ku hem di avê de hem jî li ser zevînê dijî.

navgîna ku hem di avê de hem jî li ser rûyê erdê tê ajotin bejî tiştên ku têkildarî reşahiyê ne.


bekere

alava ku newayên mûsîqayî tomar û qeyd dike


belbele

Ji erebî بلبلة

mezinkirina arîşa, belavkirina bûyera, hêwirze û sûresata dengan


belekon

balkon^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


belç

pel *belgê darê, darê dixemilîne -belg dan (dar û giya) perên kesik pê ve şîn bûn


beravêtî

/bɛɾɑːveːˈtiː/

kesê ku berwext tev digere -çalakiya beravêtî karê ku di dema xwe de neqewimiye


berbiba

Guhera dawiyê, berbiba ye.


berdeq

lîstikeke zarokan a ku li ser piyekî radiwestin û milên xwe li hev dixin hetanî yek ji wan bikeve


bergsazî

karê amadekirina şeklê cildê pirtûk û kovaran


bergîz

şal û şapik, piştpez, kincên kurdî yên zilaman ên ku ji merezî tên ristin,


berkele

golikê ku temebergîz nê wî nêzikî sê salan e


berlêv

qerax -berlêvên avê qeraxên avê -(baçik) berlêv kirin (bêyî ku ji devê xwe derxe) cixare kêşan


beroj

alîyek çiya ku rojgire û ber bi alîyê rojêye.


beroste

pîşekarê nûgihiştî yê ku hîna nebûye hoste


bersojk

nexweşiyek e aşikê ye, tahma tirş a ku ji ber li nav hev xistina xwarinên şor û şêrîn dikeve ser dil

Hingî me xwarin li nava hev xist em berşoşkî bûn.


berçek

kesên ku amadeyî perwerdeya leşkerî û çekhildanê ne; destbidar


betir

Navê wî munafiqî Bekir bûBelkî ji belûqiya betir bû


bigor

alava ku pê tîna gêrebayê tê teselekirin


bihaname

kaxeza ku bihayên kel û pelan li ser hatiye nivîsandin


bihare

cureyekî genimê ku biharê tovê wî tê reşandin


bihêl

kaxeza ku destûrê dide kar an jî çalakiyekî wek şano, tirad û hwd


binbar

wezîfedar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


binik

bincixare binî bin -binî dan tavê karê xwe giş qedandin


binkirask

kinca tenik a ku di bin cilên derveyî de tê lixwekirin


biok

heşerat, bihuk bi pêş ve çûn perisîn û meşîn


biraşîr

kesê ku di dema zarotiya wî de wî jî şîrê diya wî mêtiye; şîrbirak


bişkuv

qalikê kulîlkan ê ku beriya vebûnê li ser e


bişkuv dan

(dar û giya) kulîlkên di qalikan de jê re çêbûn


bk

kurteya /berî koçê/, beriya hicreta Cn Pêxember ji Mekeyê ber bi Medîneyê


bêayîk

bêheyf di wateya îsraf yan jî yazık da tê bikaranîn

Nan heyfe navêjin çopê, xwarinê hindik çêbikin bila bêheyf nebe neyê rijandin gunehe .


bêgêwil

bêkêf, bûn dil çirmisîn, kirin kêf lê revandin


bêhemal

bêxwedî û bêsexbêr -bêhemal hîştin bêxwedî hîştin, bêsexbêr hîştin


bîmexane

avahiya vê saziyê bîn bêhn -bîna şîr ji dêv hatin hîna viringî bûn


bîq

cureyekî çêreya ku ajalan pir kok dike -ma bîq dane vî pezî? vî pezî kîjan çêre xwariye ku evqas qelew bûne?


bîroke

jibîrker, bîrkor, bêhişûbîr, kesa/ê ku bi hêsanî tiştan ji bîr dike


cadûbaz

kesê ku bi destsivikiyeke taybet tiştinan di dilqê tiştekî din de xuya dike; sîhirbaz


camax

zerekiya ku dikeve diranan -camax girtin diran zer bûn


canbêzar

Cengawer, şervan an pêşmergeyên Komara Araratê


cangoçk

kesê ku zengilê dêrê dixe û filehan gazî dêrê dike


cazû

Xatem ev e dê bizan xwedanî«
Wê şehleya hîlekar û cazû
Go »bîne ji bo me xateman zû


cegen

cureyekî giyayê nermik ê ku pê raxistinên malê, selik û hwd çêdibin; cîl


celew

Te Firing û 'Erebistan û Mecer têk-i standinCelewê xweş vegerîn, hatiye newba 'EcemêMa ji dîwanê se'adet seh kirî şubhê Melayî


cengname

çîrokên li ser pêkhatin û bidawîbûna cengan


cerbader

amûra ku pê mixên badayî tên şidandin û sistkirin


cergebez

Dîlana têvel, govenda ji jin û mêran pêkhatî.


cewahir

Evçende zemîn digel 'enasirEvrenge 'ered digel cewahirEvçendehe ni'met û nefa'is


cewdik

meşkeke piçûk a ji bo avê ye cewêlek xortê nûgihayî yê ku simbêlên wî derneketine

avok, metere, cewenke, xîge, qaba demançeye, tîrdank, şiyarê avê, kunê avê


cildank

cihê ku kinc lê tên danîn, istêre, dolaba cilan


cis

gêç^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


civatgeh

di malperê de pergala ku destûra hevpeyvîna zindî û nivîskî dide


civatname

name an jî berhevoka ku şîret û boçûnên civînê tê de hatine tomarkirin


ciwanik

banû, xanim, ciwanega gayê ciwan ê nugihayî; canega

TeyranNazik û mehbûb ciwanikQamet û bejna ziravik


cuher

xurcika ka û cêh a ku bi serê sewalê de tê daliqandin


cêrge

gerdeniyeke ku zêr û mûriyan pê de dikin û piranî jin davêjin stû û qeydikên destên xwe


cînavk

(r) peyvên ku li dewsa navdêran tên bikaranîn


cûmik

dezgehê tevna ku tejên dirêj tê de tên raçandin


dabir

(r) nîşaneya bêhnokê ya ku li jora peyva resen tê danîn


darêjxane

karistana ku tê de bûjen di qaliban de tên ro dikin


debabe

Ji erebî دبابة


dehî

gazî kirin, dehî kirin, boraq kirin, nezir kirin, bi xwe re kirin gazî, pê re gotin


dejnik

Cureyekî çêreyê ye û nepijandî tê xwarin.


dekbaz

cambaz, şeytan, qurnaz, xapîner, lêbker, mizewir, kone^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


demle

şeple^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dengnuxêm

alava dengbir a ku bi ser çekan ve dikin da ku dengê guleberdanê neyê bihîstin


dengweş

alava ku dengê axivgeran li derve diweşîne û bilindtir dike


deqaq

alava hesînî ya ku bi gêrebayî tê germkirin û pê qerçûmekên kincan têne sererastkirin; wutû


derameta

neteweyî dirav û dexla ku ji dûgelê re tê


derben

cihê ku kinc tê de têne daliqandin; hilço


derdekopan

nexweşiya ku ji ber birîneke bi hesinê zengarî de çêbûye; êşekovan


derhûde

Berpirsiyariya ji dêla yekî ve; kefalet.


derhûdname

giroveya ku kefaletê nîşan dide; kefaletname


derîçe

Dîtin der û ban hemî di xalîEmma ko derîçe têk kuşad inReng qur'eyê texteyê murad in


destenerm

hevîrê ku bi rûn hatiye strandin û didine ser cihê werimî an jî eşiyayî


destgeh

Cihê ku bûjenên danûstanê lê tên hilberîn an jî ji bo firotanê lê tên raxistin.


destyaw

Ji soranî دەستیاو (destyaw), herwihan دەستەواو (destewaw), ji dest + wam (teşeya wî a kurdî واو (waw)).


destûrname

Dîploma, sertîfîkat.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


devgak

devgem û bizmika ku di gêreyê de dikine devê dewaran da ku ji zêd nexwin


devgem

di hevsarê gemê de hesinê ku dikeve devê hespê


dewdew

cureyekî çivîkên kedîkirî ye û axaftina însên dubare dike; tûtî


dijraber

dij, ters, dijber^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilşikên

qelbşikên, tişt yan jî gotinên merev diêşînin, çors


diravname

berhevoka rojane, heftane an jî mehane ya ku diravên mezaxtî û hatî tê de tên tomarkirin


dozdar

kesê ku daxwazekê an jî gazindekê pêşkêşî aliyên têkildar dike


dêzo

mêrê esmer di daçekek e û wateya têdebûnê pêk tîne


dîdevan

Ew dê bîte

bo min dema ez dizewcim.

Dîdevanên bûyerê eşkere dikin, ku êrîşkar bi otomobîlan hatine pêş xwaringehê.

nêrevan, zêrevan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

rêkxistineke ya ku piştevaniya gencan dike ji bu fêrbûna şiyanêt praktîkî.


dîmendêr

amûra ku wêne û dîmenan bi riya pêlên gêrebayî û peykê radihîne temaşevanan


dîmenkirêt

kesê ku tu meymenet di rûyê wî de tuneye


dûdo

kevirê girover ê ku her lîstikvan hoçikê xwe davêjê


dûredest

Pîrê 'işq în û ciwanteb' û dilê 'ehdê şebab eDûredest în ji xiyalan me divê yek ji Xwidê raXef di behsa me ji dil bêt û birit 'eyn-i sewab e


dûvelang

alava ku ji heyvê weşanê dişîne dinyayê, peyk


efsene

yên karê xwe nîvço dikin an jî kêm aqil (ne dîn in) in.

herî zêde li serhedê tê bikar anîn. li zêdeyî bajarê Erdêxan e gundên Xoçvanê tê gotin.


elende

berbang, spêde, şefeq^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


elîl

Dar û derdê mi tu yî canê min»Hel bi-siwe l-wesli şifa'u l-'elîl«Sebr û sukûn çûne me nêv Dicle da


enbar

Biryan û kebabê meyhimanîHer kase û tebsiyek yek enbarSerşar-i şebîhê nefsê emmar


enber

Şehperê zulfa şepalê dalê dayê rast û çep'Alemek wêranê zulfên te ji rengê 'enberêÇerx û perwazê didin carek li bayê rast û çep


eskênc

şkence, ezyet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


esîl

Ji esîlî bipirse, ji bêeslî bitirse.

Çêbûn mesela nebat û şekkerBû eslê esîlê cumle nefsanNefsa su'eda û nefsê nehsan


etehiyat

di nimêjê de duaya ku di rûniştinan de tê xwendin


evsing

dafika ku bi keviran tê jenîn da ku kevok têkevinê


ezperest

kesê ku tim di heyra xwe de ye; xweperest


fatihe

Bin berqedê yarê di mecalê dînê'Aşiq ko bi dil fatiheya 'işqê xwandAyatê yeka yek dikirin amînê


fayke

kinca hûnandî ya ku dewsa qutik tê lixwekirin


faşûn

darekê meht û giran ê ku piştî cot li ser rûyê zeviyê digerînin


feqîh

Nabalix û ebleh û sefîh inYa zahid û sofî û feqîh inEw cahil û ummî û sefîl in


ferenc

dersok^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ferzan

alim^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


fetrûm

derziya ku berî nexweşiyan ji bo berevaniyê tê lêxistîn


feşk

Hindik mabû em li hev bikin û bazara xwe qut bikin, lê felankeso hat û bi felan gotinê feşk lêxist.


filûs

Sed bar hebin filûsê ehmerDerhal-i dikit bi yek nezer zer

cinsî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


findank

şamdank^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


firmêskrêj

rondikrêj, hêsirrêj, teqemiyên rondikrêj


fêd

erdê bixîz ê ku piştî vekişîna avê dertê holê


fêre

ders, nimûne, mînak, hişyarî, zende, elamet, nîşan, îşaret, hûnawerî, elawet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


fêz

Agir berda kome, xwe da fêza zomê.

mexelê ga û mangayan, mexelê dewaran, mexelê pêz û bizinnan, cihê vêsan û razan ajalan.


fîndê

jina ku bi xemla xwe ve fortên xwe davêje


fîz

Edî hîz û fîzêd axayêd eşayîrêd wan kenara nemayî

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 10, ISBN 978-605-5683-27-6


fîşeng dan ber dêv

berik avêtin ber lûleya çekê û amadeyî teqandinê kirin


ga dan

ga berdan ser, ji bo ku çêlek avis bimîne berga kirin

qûnektî kirin an jî bi yeke din dan kirin


galûk

çoyê ku ji bendê çêrmîn î şidiyayî dihûnin û pê sewalan diajon


gamirok

cureyekî nexweşiyan e û zarokên nûbûyî pê dikevin


gamisk

gayê kovî yê ku di qirguliya wî de misk heye


garing

feraqa ku di dema kamkirinê de didine bin gayên gêleyê da ku rêx û mîza wan di ser zêd de nerije


garnigan

çêreyeke şîrdar e û dibe sedama îshalê û hundirçûnê; ûzelik


gebol

pelûl, xwarineke ku ji ard û savarî an jî ji mot û rûn çêdibe Bi êrd û şekir caran jî bi mod va çêdikin Ji http://www.birnebun.eu/hejmar/pdf/birnebunweb42.pdf

pelûla ku pê jê tişt çêdibe
Bastêq ji gabolê çêdibe..


gelale

goştê zêde ê ku di gewriyê hêşîn dibe; aloq

reşnivîs, teswîr, miswede, model, proje^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gelarêzan

/ɡɛlɑːɾeːˈzɑːn/


gelnas

dilsoj û xebatkarê ji bo berjewendiyên gel û welatê xwe


gelwaz

bendê ku dendikên gêzan, hêjîr û hwd li ser têne raxistin; gewlaz


genûs

tema, pintî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gerdiş

Seb'eyê seyyare û neh çerxê sergerdan bi vêGerdiş û dewrê 'eceb der xizmet û karê te bîMahitaba dewletê yek pertewek şem'a te bit


germik

pîneyekî gerimkirî yê ku datînin ser laşê kesê westiyayî da ku giyanê wî nerm bibe


germiyan

warê ku zivistanan lê tê êwirîn û sitirîn


gername

rojnivîska heyamên gera geştiyarekî; geştname


gevez

ji tirkî "güvez" ev peyv ji peyva tirkiya tirkiyê gögez "xemriya tarî? lacîwerda tarî?" peyda bûye. Dibe ku ev peyv ji peyva gök "şîn" a tirkiya tirkiyê çêbûbe; lêbelê ev ne misoger e.


gevizk

cihê bi toz û xîz ê ku ker û hesp xwe lê digevizînin; tozgevizk


gezende

tiştê ku aliyê xwe ê tûj bi tiştekî din vedide


gezoke

Bi ber re diçî gezoke ne, di pişt re diçî pîzoke ne.


geştiyar

rêving, turîst, gerok^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gid

kîteyeke ji bo gazikirina karikan û bizinan (gidê: mê/gidî: nêr)


gilahe

talan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gildo

kesê ku ji axaftina wî nayê gihiştin; bildo, tato


giloxe

Cûcik an çêleyên permaliyan nemaze ên mirîşk û elokan in ku êdî bi ser lingan ketine û hinekî hêz girtine.


girfik

felqedestek hevirê ku jê nanek tê çêkirin


girkanê

hilçûyî çiyayê ku lûtkeya wî ya agirîn zindî ye û her gav xeternak e


givar

xwînşîrîn, xweştivî, hezkirî, berdilî, dilber


givîşk

bizava ku mirov ji egera xewê an jî westanê xwe radikêşe


gorangeh

mêrga ku bi kêrî bêhnvedan û seyranan tê


goyende

Vêk ra dibihîst sed xeberdanGoyende dibûn digel cemadatPûyende dibûn digel nebatat


goyger

Textê di mîr û begleranMeydanê coqa goygeranEslan û cotê meyxwiran


goçavik

çavik^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


goçke

tîş û qertîş


goşebend

derece ye goşepîv alava ku pê qeysa guçan tê pîvan


guhêzbar

tiştê ku neql û sewqiyata wê zû û hêsan tê kirin


gulpik

hemû seriyên ku dişibihin serê derzîreqê


guwah

dîtiyê buyerê yan jî bihîstiyê gotarê; govan


gêrav

çêkirina tiştekî li gorî nimûneyeke heyî


gêreba

bayê vegerok ê ku ji herka avê çêdibe; cêreyan


gêwildar

kesê ku dilê wî bi kirina karekî heye; bigêwil


gêwlo

mirovê ku her gav û du gav ne li ser temtêlekê ye


gêzek

her du hestiyên ku di kêlekên kapên însanan de ne û yên ajalan jî di paşiyê de ne


gîr

Bê mal û menal sahibê en'amBê xeyl û heşem bi xwe cihan gîrBê tebl û 'elem cihan seda gîr


gîrav

ava ku bi bûjeneke din ve têkel bûye (wek: av û xwê)


gîrhe

peqpeqokên ku ser ava kelyayî dikevin; kef


gîsik

Ew Ekrad ji vê benda istranê re gîsik dibêjitin.

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 130, ISBN 9789944360678


gûmez

serbanê girover ê ku nîvçemberkî ye; qube


ha!

kîteyeke ku di wateya /wergire/yê de tê bikaranîn (ha ji te re)


handêr

Ji analîza nivîsên Kemal Fewzî diyar dibe ku ew di bin karîgeriya hizrên Rojavayî û xebatên rewşenbîrên osmanî de maye. Handêrên wî yên ji bo van xebatan hişmendiya wî ya netewetiya romantîk e. Wi bi van xebatên xwe hewl daye ku dewlemendiya folklora kurdî îspat bike û amaje bi hebûna nasnameya kurdî ya neteweyî bike


hangaj

kotanê ku sewalan davêjinê û pê erdê cot dikin


hefsûdan

cureyekî çêreya ku dikine nava toraqê; mendik


heftbira

komstêra ku bi heft stêrên xwe ve wek çoçikê ye; Termê Merxê


hejek

di stûyî de dan çiqilekî serperaş di stûyî de werkirin


helebez

karê ku li ser piyan û bê tidarek hatiye amadekirin


heleşe

kesê xemsar ê ku her çi bikeve destan xirab dike


henc

(r) nîşaneya bendikê ya ku di navbera du peyvan an hevokan de tê danîn


hendef

cihê ku pêşveçûn tê de xetere ye û pir kûr e; hence


hengkuj

lotûs, avrod^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


herewezkar

kesê ku bi awayekî hevpar hin karan digerîne


herez

şape^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


herîkêl

(piştî avdanê) kêlana zeviyên birincî di nav heriyê de


hesincaw

Em hevdîtinan di navbera karsazên tirk û şirîk û hevkarên potansîyel ên li welatên bîyanî de çêdikin, em wan dişînin daku seredana welatên cuda bikin û em ji bo vekirina bazarên nû yên îxracatê bazirganan vedixwînin vir." Ixracata serfkarîyê, materyelên avahîsazîyê, mobîlya, tekstîl, alavên makîneyan, hesincaw (parçeyên yêdek), hwd.–%90ê çalakîyên aborî yên şirketên ku endamên Tuskonê ne, pêk tîne.

Di têkilîYên tirkiYê û welatên afrîkî de rola tuskOnê Aktîvîzma karbidestan-Wendy kristianasen- Le Monde diplomatique: Hejmara 18-gulanê 2011


hesinkêş

lajwerdê ku hesin û polayê kaşî xwe dike


hevalcih

zarok an jî têjikê ku bi hevalekî ve hatiye dinyayê; cêwî


hevdil

Ne ruhan man ne sorgul manNe hevrî man ne hevdil manTinê min heyf ji wan xware


hevşîre

keça ku di zaroktiya yekî de ji heman çiçikî şîr mêtiye


heweskar

arezûdar, bidil^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hewşan

cureyekî giyayê ye û jê gêzî tên çêkirin, bêhna wê gelek xweş û pez û bizin ji wê pir hez dikin.

havînan dema razanê ya li pêşiya malên ku li dorê sûreke jenandî heye


heyz

gîraniya jinan ya ku elameta wê dîtina xwîna malzarokê a mehane ye


hilhilok

cureyekî fêkiyên çolê ye û dişibihe gêlasan


hişkekuxik

kuxika sext a ku wekî xeneqûtkê dikeve gewriyê


holedest

cureyekî lîstina gogê ye û her tofek ji şeş kesan pêk tê


holetel

cureyekî lîstina gogê ye û îro wekî goga amerîkayê tê naskirin


hoyix

kincên ku tijî pûş û pelaş dikin û ji bo tirsandina çivîkan di dîwarê bîstên de diçikînin


hoçik

kevirê meht ê ku bi qasî destekî ye, tehtik


hêrik

sewala ku hirî yan jî muyê wê rast û zivir e


hêwlnak

tiştê ku mirovî ditirsîne û vediciniqîne


hîvik

hîva nû ya ku li esmên wekî tîpa C’yê tê xuyan, hîlal


hîçparêz

kesê ku têkoşîna hemberî dijwariya jiyanê bêwate dibîne


hîş

erdê ku binê xweliya wî bi ave û li ser rûyê wî çîmgirtî ye, lingê mirov yan jî tiştek din tê de diçe, lerzekî.


hûfik

kuna ku di nava xilxileyên keviran de ye û li zozanan weke cemedankan tê bikaranîn


hûrtirş

silek û xurekxurê ku çi li ber keve dixwe


ıncîl

pirtûka pîroz a ku ji Cn Îsa eleyhiselam re hatiye hinartin


ingir

kîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çakil

du çengelên ku bi ser darekî ve dikin da ku pê du satilên avê mil bikin


çaksaz

kesê ku rêbazên kevn nûjen û bipergal dike


çapger

kesê ku weşanekê di çapxaneyê de li hev zêde dike


çarpê

çarlingî, çarpêdar, ajaleke bi çar lingan


çarwe

amûreke mûsîqî ya ku bi serê tiliyan ve tê kirin û wisa tê lêxistin


çatan

(da ku zêdetir kayê lê bar bikin) pîneyê zexm ê ku davêjin ser selika erebeyê


çatkêş

parçeyeke hesînê ku pê lûleya tivingan tê paqijkirin


çavlider

kesê ku berê xwe dide jinên xelqê an jî dikeve bin mineta xelqê


çavsax

kesê bîna yê ku ji koran re rênîşandêriyê dike


çavteng

tema, çikûs, qesîs, xesîs, çavnebar, hesûd, dexes^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çelake

darikê dirêj û devçeqel ê ku pê gûz û hwd tê çinîn


çelçelok

Bi huneran, bi kulîçeyan, bi noqilan, bi qasidên çelçele te ev ciwana tor û bor anî rayê.

Xewna Şeveke Havînê,William Shakespeare wergêr:Kawa Nemir rp:43


çemedank

derdana ku mirov kel û melê xwe dixê û davêje milê xwe


çempal

barê biçûk ê ku datînin ser barî; serbar


çeqçeq

Wê dê biqutin ji boyê tûşeAşê dev û çeqçeqa zebananAva dehen û berê didanan


çeqûber

alavên ku ne bi serê xwe lêbelê bi hêza mirovan dixebitin


çerxê

mirovên ku mal bi mal digerin, navmalangerî


çipîsk

fîtik -çipîsk lê xistin bi qasî berdana tiliyên mezin û navincî li yekî/tiştekî xistin


çirk

meneke demjimartinê ya ji deqîqeyê hindiktir e; saniye


çurtanok

hestiyê serçongê çûçanêk (di zimanê zarokan de) biçûçik


çêrt

zilq^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çîmanzar

erdê ku her dera wî bi çêreyeke gurbiz rapêçandî ye


çîrevîr

vir û derew -çîrevîr kirin vir û derew kirin


çûv

bizava revînê -çûva roviyan bazdana bi lezgînî


îcazetname

di medreseyan de bawernameya ku alimek dide feqîhê xwe


îhtiram

rêz û giramiya ku ji kes an jî tiştekî birûmet re tê girtin


îm

pêşgireke ku tê pêşiya peyvên têkildarî demê û /m/ya wê dikeve mînak: îcar, îro, îsal, îtir


îmamet

di nav endamên Ehlibeytê de serweriya kar û barên rêvebiriyê


îqtibas

agehiya ku ji dereke din hatiye wergirtin


îsil

di dîwaran de çaviya ku kel û melên hûrde dikinê


îsk

hîqik, dengekê blind mirov di qirrikêda dike bê heza xwe ji egerê şidandina masolkeyên bin sîngê mirovî.


îstiqamet

di erdnîgariyê de aliyên resen (bakur, başûr) û pêkhatî (bakurê rojhilat, rojhilata navîn)


îtifaq

(li ser kirin an jî nekirina karekî) di navbera çend aliyan de biryarên ku tên wergirtin


îw!

baneşeneke ecêbman û şermkirinê ye; wî!/pî!


zimang

Peyva zimang li nav kurdên Xorasanê tê bikaranîn.


ḥ

h-ya ji hefikê tê (wek di peyvên Hesen, Hisên, heft, henek, heram de)


dene

ji lêkerê dan ku bo kesê sê yê tê bikaranîn bo mînak: dan girtin, dan sotin

Ew dê hewe hemiyan dene girtin.


çiniyayî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Çiniyayî dê zû biçilmisin lê neçiniyayî dê her xemilî bin.


firûze

pîroze, firûze (rengê ku bi hêşîn ve ye)

pîroze, firûze (tiştê ji rengî pîrozeyê)


xoşbêj

Xoş+bêj.xoş(xweş û baş)bêj(axaftin û peyivîn)

Sûretxanê bi bûka xwera wisa xoşbêj dikir, te digot ka xesî û bûk xwihin.


nimêja şeveqê

Kî berîya nimêja şeveqê du rikaet sunet bike çêtir e ji dunya û yên nava dunyayê.


sofîçolî

sersala teqwîma Zayînê pîrozbahîya tê kirin

lîstika ku yek xwe dikete mêr cilê Sofîyan lixwe dike rihan bi rûyê xwe dide kupalekê destê xwe digre. Yekjî xwe dikete jin kincê jinan lixwe dike.hedef ewe ku yek bikare jina Sofî birevîne. Piştî wî Sofî kî bigre derba kuştinê lê dixe


jîngezan

pişka biyolojiyê ya ku lêkolînan li ser têkiliyên jîndaran û jîngehên wan dike


tîpên dengwi

çar tîpin "g k q x" (jibilê kurdî tîpa ğ jî )

Tîpa u dema piştê tîpên dengwi 'gkqx'bê bi dengê 'wi'tê xwendin jibilê wî bi dengê 'ö'ya tirkî tê xwendin* Mînak wi :gul(gwil)kurd(kwird)quran(qwiran)xuda(xwida)


tîreroj

dema şeveqê tav serê xwe, serê milanra derêxî

Sibê şeveqê xwe bide ber tîrerojê tutiştê te namîni tuyê saxbî.


îtfaye

vekujî, agirkujî, sazûmana tefandina agirê


pêguherî

berî di nav kurdistanîyanda pêguherîya qîzan pirbû, lê mala xudê ava kêmbûye, çimkî di wan zewacanda dilxweşî pir hindikbû.

kesek bi kesekêra guhertin.qîzekê bidene kesekê ku xuha wî bidene birayê wê qîzê


bêtore

bêtore, kesê ku ji adetan derketiye, bi taybetî di peywendiyên seksî da


seriketin

dema hûn liser tiştekê seriketin, bibene cem xudê pêxember.

Liser mijarekê axaftinên berevajî hev kirin


badek

kaxezên hilgirtî di nav bergekî de dako bi hên paraztin, fayêle, :;dirêlê karebayî ê kunkirina dar dîwar pencer ûhtd# alava hesin a ku pê pirêz tê badan.


balûr

Balûk.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


cext

misogerkirina tiştî, destnîşankirina tiştî, lêferzkirin, lêbarkirin, tehmîlkirin


cinîk

baxê fêqî, çem, rez, bax, bîstan, :cinîka pir hinar ûzerdil


dadê

Dubarekirina peyva da yan dê ya bi maneya dayik


dehan

Li pevçûnekê de bi dehan kes hatin kujtin.


edav

daringeke nîvreq û sipî ye, dema kulbûna birînan yan di nava pirsikan da kom û peyda dibe, kêm, zûxav


gelte

Sermest bi dest têk heristinBû gelte û gelc û daheristinDem lêk piçiyan û dem cuda bûn


lalê

# Bi kurtkirina li aliyê hatiye çêkirin.


peqîşk

pivdankên biçûk yên ba têde wek bilqkên avê sabûnê û htd

cihek vala yan xulole, :peqîşka kezwanê , :destên min peqî kên lê hatîn jiber bivrî


petrome

pişkadarek hişîn û ter di cihê bi mişarî yan kêrê kelaştî da çandî


pirsik

nîşan yan girêkeke li ser le êmirovî nemaze rûyan peyda dibe ji egera kulbûnê yan li qonaxa jiyê sinêleyîyê da


qidqidank

hişahind cihên nemaze yên le êmirovî bi destvedanê ji alîyê yekê din ve kenî ya mirovî dihêt, gilîzank


solîn

coya/boriya avê ya di bin axê ra hatî çêkirin li bin kolan mal û cadan


terecan

Wê şeva zivistanê ya sar herdu terecana dirêj qise kirin.


têkelîkirin

peywenîkirin, hevalînîkirin, hevbendîkirin, pend, :têkelîya keçan neke çunkî di vehêlin ya bîjinan neke bi find û fêlin


tilxe

tilxeka befirê

tilxeya pêncan a apartmanê

tilxeka parey

tim, daîm, (pêrb) rêzman alaveke jibo berdewamîya rûdanan bi kar dihêt, herdem, hergav, êkcar, her


tixar

gonîyeke jibo têkirin, kêşan û pîvana danî tê bi kar anîn û ji ferdan mezintire


tîtilk

zîlikê hendamê guhnelî yê tuxmê mê, zîlik


tîx

Dê ji çerxê pencumîn bêtin tenezzul kit MerîxMislê Şemsê ger kişînîtin li wan tîxên xedebHer mecala ew di cengê bêt û ret her carekê


veherifte

mirovê bê serûber, jevketî, :eve te çi kirîye tu ho yê veherifte?


xorak

zad, xwarin, tiştê ku mirov dixwe an jî dikare bê xwarin


xurîk

derdeke pirsik li le1êmirovî di hên û cihê wan wek pinîyan di mînin


xurîk

hesta ku bi xurandina bin lingan, bin çengan yan jî ciyekî şiyar dibe.


zehmetkêş

mirovê xwe jibo karekî zehmet dide, rêncber, pale, karker# kedkar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zirk

ava bi xwelîyê hatîye vegirtin rengê wê zerve di bit jibo mizeytan bi kar dihêt

Te bînin û bibin û weku tirî te li zirkê bidin (...)

Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996


zîh

pelik, pelikên çavan, can lêvên çavan ko mijîlank liser rêzin, çermê çavan da di po it


efsandin

sihir, hêzên ku tê bawerkirin ku dersiriştî ne

fêlên ku hin kes bi hinêran destan yan amûran dikin û ji temaşevanan re ecêb dixwiyin


meşhûd

Ji erebî مەشھوود

namê te ye şahibeytê meqsûd
fihristê mukatebatê mehmûd
medmûnê muraselatê la-reyb
meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb
mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb
qelban tu dikî bi ba xwe ve celb
me’şûq tu yî, bi fexr û naz î
‘aşiq tu yî, lêk bêniyaz î
Mutleq tu mufîd û mustefad î
Bêşubhe murîd û hem murad î
Nûr î tu di husn-i rûyê dildar
Nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar


xeyr-ul wera

baştirîn afirandî/mexlûq anku Mihemed pêxember

Gazî ket îxwan û hilbêtin çira
Bête xwendin Mewlûda xeyr-ul wera


Sellî ya Rebbî 'ela xeyr-îl beşer

Ya Xwedê, dilovaniya xwe li qenctirîn mirovî (anku Mihemed pêxemberî) bibarîne


xalib

Wan go tu ji kû ve tê, çi pîr î
Xalib tu ji 'ilmekê xebîr î


bi-l-xeyb

li gor baweriya Îslamê, tiştên ku bi zanîna mirovan nayên zanîn

namê te ye şahibeytê meqsûd
fihristê mukatebatê mehmûd
medmûnê muraselatê la-reyb
meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb
mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb


butunî

Hate eslabê butunî tahir e
Qet nebû yek jî, xerab û facir e

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


Kunî Hebîbê Ehmeda

Girtî yek qebde ji nûra xwe Xuda,

Gote wê: "Kunî Hebîbê Ehmeda".

Hêj ne erş û ferş û kursî û qelem

Hêj ne lewh û enbiyayê muhteşem

Salîha tesbîh kirî nûra şikelf

Şeş mîet elf û çîhar û bîst û elf


Ihbitû minha cemî'en

Çunkî bê emrê ji Adem bû zîhar
Nûr ji eniyê hate piştê bû sitar
Nê ji darê xwarin herdukan şîrîn
Hulleê[164] Cennet ji bejnê da firîn
Ihbitû minha cemî'en hate emr
Adema dî pêkve lakîn bi sebir


sebîl

dar yan jî hesinê ku bi her du aliyên wî ve tiştên weke dewlê, tenekeyê dihêne grêdan û pê li ser milan tiştên weke avê dihene kişandin.


مسمار

Ji erebî مسمار (mismar), binêre: bizmar.


piştero

cîhê ku roj nabîne, cîhê ku ronahî ne lêbelê sî li ser heyî


xeyr

ne-: xeyr-misilman: ne-misilman, kafir, gawir

Ji misala senemê we ko tecella ye semedXeyrê derya niye sehra bi heqîqet emmaJi rûyê keyf e ko ev ave bûyî şubhê zebed


dêranî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


tolhilanîn

tol^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şehwet

daxwaz, xwestek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêqedr

bêkêr^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


timakar

çikûs^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


teben

elbet, çi pê nevêt, bêguman, bêşik, tabî, jixwe, zaten, bêgotin


bêgotin

elbet, bêguman, bêşik, tabî, teben, jixwe, zaten


hemcinsbaz

gay, homoseksûel, hemzayendbaz, homo, qûnek, qûnder, îbne, hîz

hevzayend^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hîjar

hîzar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mêrantî

mêr bûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çaverêyî

lêviya, li bendê tişek/kesek man, li hîviyê man

Ez çaverêyî hatina te bûm, lê tu qet nehatî, çima?


bêcge

Ji soranî بێجگە (bêcge), herwiha جگە لە (cige le), hevreha cihê/cuda û farisî جز (coz) ji farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (cud ez, “cihêkirî ji, cige ji, cige le”). *cige bi ramana cihêkirî, vavartî. Bo guherrîna d>g binêrre agir, دگان (digan).

ji bilî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sincpîs

bêrewişt, bêsinc^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hebîn

Fequltu ya rûhî meta?Go min heta xatir hebitMin go çi kim ez ba heta


raberizîn

berizîn, pêketin, raselitîn, muselatî, pê ketin, musalat bûn

Dûr û dirêj raberizîn, hinan digotin ev dek e. Hinên din digotin, evçend begên mîna şêran ji bo pêkanîna dekeke waha, ma xwe biçûk dikin?

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


rabihartin

bihartin, derbaskirin, bihurandin, rawirandin, borandin, raborandin, bi hurtin, rabiwartin, rawêtin, biwartin, bihortin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin


rabiwartin

bihartin, derbaskirin, bihurandin, rawirandin, borandin, raborandin, bi hurtin, rabihartin, rawêtin, biwartin, bihortin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin


racivîn

kirmişîn, civitîn, çingizîn, quncifin, çermixîn, qurcifîn, çermixîn, çermîn, kisin, quncisîn, quncilîn, nicimîn, civîn, kom bûn, berhev bûn,

hêwirîn, piçikîn, vecemîn, vehewîn, xir bûn, xirve bûn, cema bûn, top bûn


raçikilîn

çikilîn, daçikilîn, çikizîn, têdeçûn, têreçûn


rafizirîn

fîsikandin, fiskirandin, fizirandin, xwe qelizandin, qelizîn, revîn (argo)

feqizandin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rageş

hêrsok, hêrsokî, hêrsoyî, behicokî, parçokî, girikî, firşteng, bêhnteng, ture, qarok, esabî

bêhntengî, diltengî, firştengî, xezebdar, rageşî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


raguhêzbar

ragihbar, veguhêzbar, buwar, gihîner, ragihbarî, veguhêzbarî, buwarî


rakêşandî

şidandî, vezelandî, vamitî, vezili yayî, rakêşayî


rapeyivîn

lê vebûn, qise dan, şorind dan, nutq dan


rapir

lape^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


raş

tavî, tavtavî, pêtî, rêjne, rêjnebaran, çiloyî


raşehitîn

lepikîn, perişan bûn, aporebûn, gumrahbûn, pilûçîbûn, rêşaşîbûn, jirêketîbûn, rêderketîbûn

şehitîn, şepikîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


raweşîn

rijîn, weşîn, werihîn, werîn, darijîn, verijîn, daheristin, tevhevbûyîn, berhevbûn, licivîn, likombûn

Perwaneya şem'a geş înZulfên we nazik raweşînŞewkên di dil da pê xweş în


helkîn

hilmijîn, helpîn, helkehelk, helpehelp, fişkefişk, fişkîn, bêhnefişk


helmijîn

helikîn, helpîn, helkehelk, helpehelp, fişkefişk, fişkîn, bêhnefişk, bêhnepişk


hilar

qirûdî, qar, qarik, çirmaq, qarçîlok, çîçîlask, ler, çeqelok, lar, tîltîlok, çeqelok

bêşiyan, bêpertav, qels^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hilborîn

derbas bûn, guzerîn, bihurîn, bo rîn, rawirin, raborin, daborîn, rawirtin, bi werin, bihorîn, dabihurîn


hilhilîn

filfilîn, hizhizîn, hedimîn, tamilîn, pixudîn, heşifîn, haşibîn, qurmiçîn, çilmisîn, nermijîn, pixunîn, nûhiyayî, rihiyayî, peritî, nûhîn, rihîn, peritîn, çilçilîn, kevnbûn


hilkelîn

kelîn, kel, kelmijîn, kelijîn, bilbiqîn, belbeqîn

cebirîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hilqirçîn

qirçîn, qirçînîkirin, qîjeqîjkirin, qîreqîrkirin, qirçînî kirin, qîjeqîj kirin, qîreqîr kirin


hilşandî

hilweşiyayî, rûxiyayî, herîfî, herîftî, pelişandî, hirşiyayî, hilweşandî, hedimandî, redimandî, rûxandî, felişandî, pelişî, wêran, kambax, kavil, dêris


tang

her kes di tanga xwe de
ketin tanga (yekî)

Min do, li tanga Mêrga nehpartê, hirçeke qol û beş dît.


hilkan

derketin jor, hil anîn, hil dan, hilkişîn, quloz bûn, Treppe)

bilind kirin, hil kirin, rahiştin, rakirin, hewandin, lebitandin, lebitîn, leqandin, livandin, livîn, jê kirin, ra kirin, berz kirin, kolan, kirpandin, hil hatin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


helmîn

helmbûn, helmdan, helmkirin, helmandin, şilaq, rijandin, derdan


helwela

horî, sergerdan, mijûlahî, mijûlbûn, şerm, şermî, şepirzebûn, lawazî


helwerîn

şkestin, herifîn, pelixîn, veçirrîn, herifîn, hel weran, rizî, helweran


têhelkêş

têkilîkirin, xwe navrekirin, têkilî, desttêvedan, desttêvedan


hilteqîn

fûr bûn, hilfûrîn, xuroş bûn, hil kelîn, hilfirîn, gupîn


baş e

bikêr e, bila, temam, okey, hay hay, serçavan


benîştê qajê

cewî, mestekî, penîştê çamê, miştek, reçîne, benîştê çamê


bûyerên nû

rojev, bername, bernameya rojê, bûyerên rojê, nûçe, dengûbas


car caran

hinde caran, carinan, hin caran, kêm caran, car car, hinde car, hin gav, car, tek tûk, gav gavinan


çav vekirin

ron kirin, zelal kirin, rûnak kirin, pêhesandin, hişyar kirin, agahdar kirin


çi heyf

mixabînet, heyhat, mixabin, malesef, heyf e, efsûs, bi daxe, sedkorayî


danîn hindê

veserkirin, pêvekirin, biservekirin, lêkdan, îlawekirin, danîn hêl


dengê nizm

derigê nerm, nermawaz, çirpe, şopa hindurî


derxistin holê

vekolan, xepartin, afirandin, der anîn, pêk anîn, welidandin, eşkere kirin, anîn meydanê


derxistin meydanê

kifşkirin, dîtin, vedîtin, zelalkirin, ronkirin, derxistin rastê


destûra têketinê

qebûl, bihayê têketinê, misadeya têketinê, wîze


dijminê mezin

neyarê sereke, şeytan, dijminê sereke, xwîndijmin


esmanê dev

ezmanê dêv, arîka dêv, bidû, kama dev, panika dev


gelek baş

têkûz, mukemel, avêtî, xeyalî, efsanewî, zêdekirî, pirolekirî, fîşalkirî, pirr baş


guh danê

/ɡʊh dɑːˈneː/


gurçika guh

nermika guh, nermikguh, guhik, guhçik, kevçîka guh, keviya guh


helbêz

hembêz, axûş, himêz, berdil, bersing, qepaçe


herî zêde

tewrê zêde, encax, zêde-zêde, li poz, tewrî zêde, pir pir, zehf zehf, pitir, bêhtir, zêdetir


hil kelîn

fûr bûn, hilfûrîn, xuroş bûn, hilfirîn, hilteqîn


hilawî

torinî, maqûlî, zadeganî, resenatî, esalet


hilhebîn

ceniqîn, veciniqîn, hilperîn, hilciniqîn, hilpetikîn, hilpekîn, qil bûn, hilfirîn


hûn hemû

hûn tev, hûn gişt, hûn tevde, hûn temam, hûn tevek


jina pîr

(berê) xanim, xatûn, pîrejin, (d, y, a), (argo) jin


kama dev

arik, panik, panika dev, kam, remaq, esmandev, arîka dêv, bidû, esmanê dev


kêm zêde

hema bêje, bi texmînî, hema hema, gêre vêre, jorejêr, heta radeyekê, pir hindik, hesabê teqrîbî, hesabê texmînî, teqriben, nêzî


kenê bêdeng

bişir, bişiş, girnij, bişkurr, mizic, girnij, besim, tebesim


ketin kemînê

ketin bûseyê, ketin dafê, ketin lepikê, ketin tapikê, kemîn danîn, kemîn kirin, kozik danîn


ketin xewê

hênijîn, nivistin, ra ketin, razan, xewîn, xewtin, ve ketin, raketin, veketin, nivîn, xew kirin


kulîlk vekirin

pişkivîn, çîçek vekirin, kulîlk dan, kulîlk vedan


li bal

li hindê, li cem, pêşber, li nik, li dûf, nik, cem, ba, def, bal, li def, li ba


li cem

li hindê, li bal, pêşber, li nik, li dûf, nik, cem, ba, def, bal, li def, li ba, li ber


li hindê

li, di de, li nêzikê, li kêlek, li ber, li cem, li bal, li kêleke, talî, him jî, yek jî, li nik, li rex, pê re, digel, ligel


li jor

jor ve, berjor, jor, jorîn, ra, ser, li ser


li meydanê

li navrastê, aşkere, li holê, eyan, kifş, xwiya


li rê

(argo)lê hatin, li kar, xweşiya halûwextî, binamûs


li rex

li gel, pê re, li tenişt, li kêleka, li nik, li hindê, li kêleke, dirawêstî, rex, tenişt, tinişt


mafê telîfê

mafê afirînerî, mafê daneriyê, kopîrayt, mafê nivîsanê, mafê kopîkirinê


meydana cengê

qada şer, şergeh, rezmgeh, meydana qîtalê, deşta cengê


nanê bor

nanê esmer, nanê bikapik, nanê kepekî, nanê bipixus, nanê papê, nanê kapekê


nanê papê

nanê esmer, nanê bikapik, nanê kepekî, nanê bipixus, nanê bor, nanê kapekê


qebûl nekirin

nas nekirin, herê nekirin, îxtîlaf, cudahî, red kirin, nepejirandin, red, pesend nekirin, redkirin, veto kirin, refs kirin


rabestin

...ew dê hucûma we bikin û ji me jinan jî her çi qudret hebin, em jî çek û erkanan radibestin û di gel hewe têne şerê.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 116, ISBN 978-605-5683-27-6


ramana sereke

ramana bingehî, fikra bingehîn, prensîb, xala ragirtinê


tiştê cil

cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, kisûr, pirtî, pate, paçe, xak, kereseyê cilan, tekstîl


tûkê şîr

şîrtuk, serşîr, ser şîr, toxavk, şîrtûk, sere şîr


wek nimûne

wek mînak, mesela, bo nimûne, meselen, me girtî, min girtî


xebera sar

xebera cemidî, xebera nexêrê, cewaba sar, nûçeya mirinê


xêr e

düğün değil, bayram değil, eniştem beni niye öptü?


xistin rêzê

ferd, şexs, nefer, senifanfin, polandin, kirin dorê, rêzandin, sefandin, rêz kirin, birêzkirin, tenzîm


xwarina xweş

xwarina tehmxweş, xwarina çijdar, tiştê pûç, mizgînî


ya wê

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ya wê.wav


yekî din

yekî dîtir, yê/ya din, yê/ya dîtir, dî, yeka din


danebihîz

danezan, deklerasyon, îlan, i'lam, bangewazî


daq

arîk, qarçik, qatî, sepîtk, asraq, esreq, esrex, misiç, remax, sepîtk, aqd, mîç, zivq, nofku


daralînk

lavlavk, laflafokbadek, dargerîng, dargerinek, pêçek, texzel


dasend

bone, boçûn, helkevt, sedem, hincet, ûşt, sebaret, munasebet


dolaba kincan

gardrop, wardrop, vestiyer, mezela cilwergirtinê, xardirob, cildank, dolaba cilan, kincdank, sayekod


hestiyê boçikê

kilêjî, hestiyê qarçikê, hestiyê kilêjiyê, hestiyê qûnê, kilêj


hestiyê kabokê

hestiyê çokê, hestiyê jinûyê, qursê kabokê, kilorê çongê


jê zêde

zêde zêde, zêdeyî hewcedariyê, zêdeyî pêwistiyê


jêgiran

jêwergiran, îqtibas, jêwergirî, jêgirtin


pirbej

Ji bo maneya devlok, geveze Binêre pirbêj.


pirçom

misandin, reng berdan, çirmisîn, çilmsîn, rengçûn


pirol

tiral, tenbel, keslan, tembel, toranî, tirole, tirol, kasûlî, arode, pirole


pirşeng

çirûsk, çîk, çîkil, çirîsk, pirîsk, pêtik, peşk, mozrîk, birojne, çilk, p pirûsk


pirte

nav kutik, pirtepirt, pirt, pil, lêdan, teptep, nukuç, nukuçek, firt


serbac

serbiha, serkirê, barê giran, baca serbar


serde

derince, nerdigan, silim, pêlekan, tirec


serdeq

giregir, serdeste, seroke, xuyanî, bijare


sereb

48. a- Sebetreng e tijî mar e (X.)b- Sereb teng e tijî mar e (A.)c- Sebet reng e tejî mar e (H.)


serecam

naverok, têxistî, fihrist, fêhrist, pêrist


serejimar

serok, sereta, berayî, baştir, nayab, beng, serekî, heret


sereqet

bêatlebûn, bêaetlehî, berdewam, bêatlehî, misêwa, tim, timik, miqîm, her gav, pê de, daîma


sergêj

naîv, bûdele, gêj, sersam, sersem, nelihev, gêjok, gêjik, gêjoyî, keregêj, seme, sersom, sersurman, hêbetî, mendehoş, medxoş, wale, heşkêm, şaşbûyî, şaşmayî, nelixwe, tewş


serhefsar

hefsar, xap, xapik, rişme, ligam, celew, qetik, doxhefsar, desthefsar

Telaq dabû li nik qazîJi serdanê serhefsar eBi wê sonda me pê xwarî


serkulav

kolos, kulik, kuleh, kule, telik, kulav, terlik


sernivîsar

antet, sergotar, nivîsara sereke, sername, sername


sersimt

bijarte, bijare, neqane, guzide, xuyanî, sere


sersinor

sinorî, deriyê sinorî, sinorê navbera dû ciha an dû dewleta


sertîr

keyber, kêber, gupika memikê, sermemik, sermemik

Ez im amancê wan tîranJi peykanan û sertîranBûyim polad li ber şîran


sertûj

pîj, tûj, tûjik, tîj, zûrik, sertûjikî, lûlekî


serxwas

serqot, sertazî, servekirî, serkol, serpas, egîd, feris, mêr, mêrxas, mêrçak, şêrgele, dilêr, betl


serzelût

serrût, keçelê qaqê, uskere, teyfik, gurî, gurî, zelût, gurî, gurî, hot, keçel, keçelok, keçel, porişk


civat gerandin

Paşe carekê din civat gerand ji her begî re cihê cîhê bertîlên hêja dan.


serhevdanî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nargîl

nargîl, dara gûza hindê (Cocos nucifera)


helkelk

bêhn çikî, pirte, nav kutik, navkutik, nîxenîx


hilbuhartin

jişîrvekirîn, şîrvekir, şîrbirr, jişîrvekirin


rabînîn

çavnihêrî, pêjîn, liberbûn, libere, avisî, hîvî, têkraya jiyanê


razirav

tiranedar, hestîsivik, taze, xwîn şirîn, girnoş, law, keleş, nazenîn, nazik, melahîm, nerm


der mafê

derbarê, der heqê, di heqê, sebaret, derheqê, li ser


hilmij

Sîstema bîhngirtînê (hilmijê) ji dev û poz destpêdike û hetanî hundirê pişikê diçe. Ger mirov bîhna xwe bigre (bi dev ii bi poz) ew hewa li ser qirikê îi qilkancikê digihêje pişikan û li wir oksîjenê dide xwinê û ji xwinê ji karbondîoksît bar dike.

Anatomiya Bedena Mirovan, Huseyin Bektaş, Weşanên Deng


neberdewam

ketindar, keşdar, belgan, demekê diwerînit, demkî, miweqet


nebetal

mijûl, meşxul, xerîk, karîwek, girtî, ne vala


neewle

bihevîrtirş, mîna hevîrtirşê, bikef, vala, bêwate


nehêja

bênirx, bêrûmet, nerêzdar, bêgiramî, bêîtibar, çewt, nerast, kêrnehatî, nejêhatintîbar, nejêhatî, nemafbar, kesê bêqedrûqîmet, bêwesf, bêkalîte, çirtik virtik, çirtovirto, çirtikî, virtikî, kirtepirte, negiranbiha, bêqîmet, bêkêr, neçê, pûç, bêbiha, potal, remakî, adî, netaze, nepayedar


nehilweşandî

ava, avakirî, çêkirî, dirist, birêk, birêkûpêk, lidar, çalak liserxwe, ne kavil, ne xirabe, ne xirabkirî, ne xopan, ne wêran, ne ruxandî


nekavil

ava, avakirî, çêkirî, dirist, birêk, birêkûpêk, lidar, çalak, liserxwe, ne xirabe, ne xirabkirî, ne xopan, ne wêran, ne ruxandî, ne hilweşandî


nelazim

avitî, çekirî, tiştê nehewce, nepêwîstfnehewce, zêde, negerek, nehewce, abes


neleq

bi îstîkrar, sabît, bêliv, leq nabe, ne sist


nemaqûl

eletewş, derî exlaq, ne fehmbar, nayê aqilan, dûraqil, hetikî, herimî, lewitî, heram, pîs

nebawerbar, dûraqil, batil, nemanedar, bemehne


nememnûn

dilmayî, jênexweş, jê nerazî, bêzar, ne razî

kêfnexweş, nedilşad, dilnexweş, bêkêf, nerazî


nemeşrû

ne rewa, nelirê, qedexe, yasax, memnû, heram, neqanûnî, qaçax, îlegal, derqanûnî, dijî qanûnan


neminasib

lênehatî, nelicih, nexweş, nelirê, nerewa, nelêhatî, nexêr, bêexlaqî, neçê


nerewa

ne meşrû, nelirê, nelêhatî, rezîlane, bi riswayî

derewîn, berdêlkirî, zir, aşopî, efsaneyî, girîmanekî, neminasib, nelicih, nelirê, nepiroz, nesincî, zordar, sitirndar


nexirabe

ava, avakirî, çêkirî, dirist, birêk, birêkûpêk, lidar, çalak, liserxwe, nekavil, nexirabkirî, nexopan, newêran, neruxandî, nehilweşandî


nexopan

ava, avakirî, çêkirî, dirist, birêk, birêkûpêk, lidar, çalak, liserxwe, nekavil, nexirabe, nexirabkirî, newêran, neruxandî, nehilweşandî


nexurt

çeqelok, hiçkelok, selipûrî lawaz, bêşiyan, bêpertav, kêm, zebûn, neçivr


neyawaş

lezgîn, bilez, zû, bipele, xêrayî, pelepel, ne hêdî, ne hêdîka


neaktîv

nekarîger, bêbandor, neçalak, tebatî, bêtesîr, neefektîv


nealoz

negirîft, nerizî, nepetî, nepetot, tirsayî, bizdihî, sakar, sade, hêsan


neaşîna

derîedet, nedîtî, xerîb, biyaniyane, xerîbane


necax

bivir, sêçetel, cûreyek çek, necaxê cengê


necergebez

nehunerwer, nedestbikêr, bêmeheret, unskillful, unskilful) ecemî, kêrnehatî, jênehatî


neefektîv

nekarîger, bêbandor, tebatî, neaktîv, bêtesîr


negiran

nermenîşk, nîvnîve, navîn, hedar, nerm, navîn


neguncan

awarte, nelicih, çewt, nelirê, berepaş, nepêketî, nelibar, nebihingam, nemunasîb


nehaş

cirnexweş, şêjnnexweş, bêcir, irnok, ingirok, ters


nejê

neasayî, nasayî, nawêze, nerêk, bêrêz, kit, seyr, gêre, beloq, tek, awêze, ecêb, pesarî, berzeq


nejidil

sexte, bêdil, nebidil, sar, nesamîmî, nedilgerm, zahirî


nekêm

bêkêmasî, bêkêmanî, bêkêmayî, temam, tam, tewaw, tev, bitûn, gişt, gî


nekuşpene

nequre, nefsbiçûk, bêsazî, bêdamezrawe, bêxirêf


nelewend

kirêt, nexoş, neşepal, neciwanpûş, nikor, bêrûmet


nemahir

bêkêr, nebikêr, necerbez nehunerwer, nekêrhatî, nejêhatî, neosta, neşanpaz


nemiqate

hişlênebûn, ballênebûyî, hişlênebûnî, ballênebûnî, bêbal, bêdêhn, bêidîqet, xemsar, bêfikir, fikirnekir


neşeng

neşepal, net erpûş, neşên, dilnexweş, nedilşa, beşernexweş, nekêfxweş, bêkêf, nedilgeş


neşepal

neşeng, net erpûş, kirêt, nexoş, nelewend, neciwanpûş, nikor, bêrûmet


netam

bêkemal, biqisûr, kêm, bikêmasî, nekemilî


netaze

kirêt, zirtaze, nehêja, kêrnehatî, kîndar, newênedar


netişt

nebûyî, hîçok, neşopewer, potal, negiring, sist, bêtam, sifir, çine, hîç, bêbiha, pûç, mirûs, tamsar, bed, pîs, pîsok, rijd, serpêl, sefîl, sêwelek, tise, xwaro, çepel, dilreş, kotî, nizm


netu

bêtûte, beddol, bêbav, bêbinyat, bedbinyat, bedesil, esilxerab, bêesil, bednîjad


netû

neçê, bed, fena, xerab, nebaş, nepak, şîrheram, beytûte, bêtûte


nexuya

gung, nediyar, neaşkere, neban, gom, nedîbar, nekifş, berze, bêvan


serdifin

rişme, lixav, hevsar, werîsê sêdareyê, leng, dudil, bersîngek jinan, hevsenger, rawestayî


hiryo

hiryo (baneşaneke ku lomekirin û berketinê dinimîne), hiryo lêdan, hiryoha kirin, hiryohandin


aşkarîş

/ɑːʃkɑːˈɾiːʃ/


awîl

ji tiştêkî hacê meriv tine be û ji cî da biqewme

Awîla tu çi di kî te min bazravîkir.


hilmêjîn

hilmijîn, mijîn, miştin, hilçandin, hilçinandin, mêtin, mêtingerî, hilçandî, hilçinandin, hilçinîn


hilmalîn

dapêçan, hilmaştin, beref kirin, pêk xistin, veçinîn, vemaliştin, berhev kirin, civandin, kom kirin


hilqedîn

rakirin, labirin, hilqetandin, qetîn, raqetîn, jêbûn, bizdîn, qutbûn, qetbûn, qut bûn, qet bûn


jê vebûn

rawestana nişkî, jêbûn, jicihbûn 2, çûn, mirin, du riyan, têvelî, cudayî, koçkirî, telaq


تليفون

Bi alfabeya erebî nivîsina تلفون (tilfun).


axivker

gotardêr, bêjer, bêjekar, qiseker, konferansdêr, peyvker, şorker, axivbêj, gotinbêj, xeberbêj qezîbej, axêver, goyende


bêatlebûn

bêatlehî, sereqet, bêaetlehî, bêrawest, bênavberdayîn, seraqet, her tim, misêwa, bêdîqatî, misêwabûn, bêetlehî, nefehşik, bênavber, hema, kare, bêsekn, dişixule, bênavberî, tim, bêhn nedan


bêatlehî

bêatlebûn, gur, timî, bênavberî, sereqet, misêwa


bedguman

dilwasek, waswasok, sawsoyî, sawirî, gergdil, gumankar, dogman, wasewasdar, dilwasewas, gumanak, dilxuşûş, dilreş, dilxişûş, dilwaswas, biwasewas


bedgumanî

şikberî, sawir, wehm, tasewas, gergdilî, waswase, dogmanî, guman, wasewasm, dogman, dilwas, waswas, hawî, wasewasdar, pojnewaj, dilwasî, gumankerî, şupekerî, septisîzm, dilxuşûşî, dilreşî, weswese, tasûwas


behitandin

şaşwaz kirin, şilihandin, dilihandin, şelihandin, şaşomaşokirin, şaşwazkirin, dilihandidin, şaşomaşo kirin, metel hîştin, heyirandin, şepilandin, hebitandin


belitîn

xuyabûn, xuyîn, aşîkarbûn, diyarbûn, xuyanîbûn, eyanbûn, aşîkar bûn, diyar bûn, eyan bûn, xuyanî bûn, xonêbûn, beyitîn, xuya bûn, xonê bûn


bendbendî bûn

beşbeşî bûn, partîpartî bûn, tîptîpî bûn, beşbeşî bûn, berberî bûn


bêqidoş

peşkreş, bêyom, bêoxir, şemet, şewm, devbêyewm, xeternak, nexalî, bedyom, şom, bêpêûpar, bêwayîk, bêwa, bûwum, felekreş, mûdî, peşkbireş, serxure, pîreş, şûm, pîşk, çift, pûşîl, bêmeymenet, bitalûke, bêoxur


bêqidoşî

bêyomî, şemetî, bedyomî, bêoxirî, şomî, şewmî, bêpêûparî, bêwayikî, bêwatî, şewmî, bûwumî, felekreşî, mûdîtî, peşkbireşî, serxuretî, pîreşî, şûmî, pîşkî, çiftî, pûşilî, bêmeymenetî, bêoxurî


berawirdî

kemperî, berhevkî, rûberî, hevberkî, muqayeseyî, berhevî, qiyasî, raberkirî


berê pêşîn

serê pêşîn, pêştir, pêşiyê, pêşiya pêşî, berê ewilî, serê ewilî, berê


berepaş

şelîpan, li paşpê, paşpê, paşkî, paşpaşkî, belepaş, paşû pê, çewt, nelirê, neguncan, terskî


berpêyî

pêşkêşî, derpêş, vebizav, bertek, reaksiyon, qediman, teqdîm, datîf


bêtehb

westiyayî, betilî, şaşwaz, westandî, reht, betilandî, jar, bêhal, bêked, bêtirûş, bêmetanet


bêweç

dihm, dêm, şorax, bejî, hîsik, sixre, qeraç, qeraş, kizir, rox, kiraç, perk, bêvaç, hûr, biçûk, lawaz, sîxn


bi întîzam

lihev, mintezem, durist, biîtîna, biîhtîmam, fesal, nîzamî, binîzam, biserûber, sererast, dizgûn, bi nîzam


bi qestûkan

bi henekan, bi henekî, bi yarîkan, megirî, bi hewesan, bi hewes, qestûka, heneka, bi qestî, bi derewkî


bi rêya

bi destî, pê, biwî/wê, bi saya, xêra, bi re, tê re, bo, bi wesiteya, bi sebeba


bi şaşmîtî

bi bêhemdî, bifeleqreşî, bi şaşî, bi şaşîtî, bi heleyî, bi xeletî


bi şaşwazî

bi behitînî, bi metelî, bi metelmayî, bi ecêbmayî, şaşwazkî, behitkî, metelkî


bi zorê

bi kotekî, bi cebrî, bi mecbûriyetî, bi çetinî, hahanga, bi kûtek, bi zorekê, bi zehmetî, firtê firtê, bi kotekî, bi dijwarî


bi zorekê

sêpê, daraxaçî, darê îdamê, hema hema, bi kotekî, ancax, bi kote, bi zehmetî, zor zor, bi zorê, bi zehmetî, firtê firtê, pir zor, bi dijwarî


bifors

forsek, bifîz, biqapan, bifiyaqe, mirêsdar, rewneqdar, şûtik, forsdar, bişeml


bila be

bira be, gelo, ji, ku, temam, qebûl, dibe, bila, baş e, serçavan, okey, biraqe, biraqetê


biqidoş

biyom, pîroz, pîrozwer, bioxur, bioxir, biwar, bipêûpar


birbisîn

çirûsîn, birisîn, teyisîn, zeriqîn, îsîn, îsikîn, birûskîn, çayisîn, çilwilîn, çirişin, çiriskin, biriqîn, weriqîn, çirisîn, teyisan, birûskan, birisin, eyîsîn, pirposk dan


biservekirî

tevîkirî, xerîcî, a veserkirî, lêzêdekirî, lêkdayî, nawekirî, pirolekirî, mezinkirî, mubalexekirî, lê zêdekirî, qertafkirî, zotkirî


bûcirkî

esûsekî, kurûsekî, kurkupe, huldumhuldumî, qut, bejnkinik, bejnkurt, xilikî, gidilî, mirikî, qicûcankî


cih hîştin

iş hîştin, jê gerîn, cih dan, îmkan dan, şop hîştin


cûretkar

agirçav, çalak, bicuret, cesûr, wêrek, bêtirs, mêrxas


çawa ku

hema, çito ku, çer ku, heqeten, tavilê, mîna ku, wekî ku


çelexwarî

tîltîlokî, terebe, tewtewe, çelexwar, xudir, weribandî, şeftûl, kelkot, kelkutî, pilûç, xwarûwîçko, xarûxudir, xwarovîçko, çelevîçî, belevîçî, xelexwarî, xuloxwarî, xwarovîçiko, xwaromoro, xwarûxîç, xwaropêç, xwarûxudir, xwar, kelkût, berevajî, xwarûvîçko, xwarûvîç


çilîvilî

hengame, hêwirze, şemate, teq req, xirecir, qalmeqalm, heytehol, teqereq, teqreq, qerebalix, lihevketî, lihevxistî, tevhevbûyî, gêrevêre, têkilhev, gelcomelco, xeltomelto, kafirkeratî


çilmisokî

zerhimokî, zerikokî, tewifokî, pelisokî, pelimokî, çermisokî, zirhimokî, zerhimî, zuhimî, zerhimî, rengavêtî


çilptazî

tiptazî, tazî îpela, şilftazî, şûttazî, riprût, şilût, şûtîtazî, îclavtazî, rûtûrepal, rûtûrecale, tazî, rût, uryan


çimçimandin

mizmizandin, minminandin, kirin çimeçim, kirin mizemiz, çikandin, çikçikandin, miçiqandin, ziwa kirin, mirmirandin, miremirkirin, gineginkirin, pilewilkirin


çingizîn

kirmişîn, civitîn, quncifin, racivîn, çermixîn, qurcifîn, çermixîn, çermîn, kisin, quncisîn, quncilîn, nicimîn, quncifîn, kîsîn, perpitîn


çizirandin

azarde dan, cincirandin, hincirandin, zêrandin, terişandin, çerixandin, zelitandin, çelitandin, qeşitandin, şermixandin, xermişandin, şeridandin, rûçikandin, şeqitandin, vemalaştin, fiştiqandin, cilhitandin, fişindin, nizilandin, reşandin


daberisandin

harkirin, bitirkirin, dijwarkirin, har kirin, bitir kirin, berizandin, hêç kirin, hêçhilorî kirin


damezrak

damezran, damezrawe, avanî, sazgeh, mezrak, mezringe, sazûman, sazî


damezran

avakirin, werar, gayimkirin, damezrawe, damezrak, avanî, sazgeh, mezrak, mezringe, sazûman, sazî


damezrîn

handan, lêgerîn, serbazkirin, encamkirin, pêşekî, afirandin, sazbûn, avabûn, saz bûn, ava bûn, lê bûn, dabînkirin, avakirin, sazkirin, tesis, çêbûn


dan aqilan

aqil şixulandin, fikirek dan, dan hiş, têr fîkirîn, avêtin aqilan


dan lotikan

qevastin, qewaz dan, çivdirmak, 1, hilpetikandin, hol kirin, dan çindikan, avêtin hilobiyan, hilavêtin, lotik dan, dan zîtikan, xwe hilavêtin, xwe hilkutandin, pirsposk dan, çirevîtik dan, hilperanî dan, çindik dan, çindirik dan, hilbûn, hol bûn, dan lotan


dan ser

bihartin, derbas bûn, rawirandin, rawirtin, bihortin, qelibîn, qulibîn, hilbûn, êrîş kirin, dagîr kirin, li, taqîb kirin, pûç kirin, zal bûn, herişandin, pêş bezîn, şepirze kirin, şikandin, revandin, dan pey, dan dû, ketin pey, revîn


dan zîtikan

zîtik avêtin, refes avêtin, cotkanî avêtin, dan refesan, dan cotkaniyan, zîtik dan, refes dan, çifte avêtin, çift avêtin, dan lotikan


daşindilîn

tarmilîn, dest avêtin, gotin avêtin, dahelîn, şingilîn, şiqitîn, pançilîn, daleqîn, şorbûn, dewliqîn, şor bûn


dawiya dawîn

a soxîn, axirî, hêşta, hêşko, taliyê, axir, axirê, asoxîn, axirkê, paşîya paşîn


dehibîn

hefinîn, hilhilîn, nexweşîn, êşîn, hezîn, tewirîn


demande

abadîn, cawîdan, sermedî, bêna, dehim, ebedî, Heta hetayê, ebediyen, cawî dan


dengnekir

xûypak, durist, qenc, sernerm, pixût, ketûm, feqîr, sexî, rûnerm, milayîm, sakîn, bêdeng, dengegaz, bêliv, biaqil, tebitî


deqdeqî

deqdeqokî, deqdeqonkî, pitpitokî, pitpitkî, belek, belekotk, belekok, şanoyî, pelqî, pelepûçkî, porgî, xalxalkî, deqdeqkî


derîedet

bed, fena, terikî, ecîb, ne jirêzê, awarte, îstîsna, ne normal, derasayî, xas, mistesna, tiştê îstîsna, neaşîna, nedîtî, nuwaze, fewqulade, balkêş, pirzêde, neasayî, ecêb, bi xof, bi tirs, mucizane


destbikêr

hunerwer, destemel, karguzar, cerbez, şanpaz, bikêr, bikêrhatî


destket

dahat, hatin, zept, dagir, talan, destketin, berhem, qezenca geuherînekê, qezenca danûstandineke, desthat, desthatin, qezenc, bidestketî, debar, qeram, berpebûn, destanîn


devlok

tirdevk, xeberguhêz, fil, devtijî, devbelaş, devleq, gezok, gezek, gezende, gezker, gezgezok, bêjok, zimanbaz, biziman


dilhişkî

stemkarî, xedarî, qeterehmî, dilkevirî, zalimî, dilqalindî, kezebqalindî, bêşewatî, hişkî, hişkbûn, nepiyarî, nedilovanî, bêşefqetî


dilxuşûşî

dilxweşîşî, weswesetî, bedgumanî, dilreşî, weswese, gergdilî, wehm, waswase, tasûwas


dirdirkî

diranokî, diran diran, nitirandî, pirtikî, girûzekî, gizirî, girûzîn, girnazî, girûzî, pizronekî, zivirî, perperkî, gircomirco, bikortik, kêra dirdirkî, niqirkî, kirtkirî, dirinek, kirtkirtkî


ebadetî

peristin, secde, sicûd, sucde, îbadet, perestin


ecêbmayî hiştin

heyret hîştin, heyran kirin, heyranmayî hîştin, heyranmayî kirin, ecêbmayî kirin, şaşwaz hîştin, metelmayî hîştin, heyirandin, şepilandin


elelade

basît, jirêzê, normal, pespaye, wesatî, adî, navînî


eyibandin

lomekirin, lewmekirin, lêgirtin, lome kirin, lewme kirin, lê girtin, şermezar kirin, kirin eyb, eybdar kirin, lome, lomandin, lomîn, şermezarkirin


ezibandin

êşandin, zerandin, ezab dan, çewlikan, çerçirandin, cincirandin, gehirandin, rencandin


fecî

cangizok, dilşewat, dilsotîner, trajîk, dehşet, tirsnak, xedar, xedarane


fehmkorî

nefehmî, bêfehmî, tênegihîştîbûn, tênegihîştîbûnî, serhişkî, bêpîrî, firasetkêmî, kêmfehmî


ferazî

hesibanî, hipotetik, xeyalî, hîpotetîk, texmîn, qebûl, pêşqebûl, nîgaşî, texmînî, rawêjî, hîpotîk


ferikandin

xunaftin, gewrandin, anabolîzm, belavkirin, feşkilandin, felişandin, feşilandin, xilxilandin, teriqandin, firikandin, feşilkirin, faşil kirin, dehandin, herîsandin, mehandin mehikandin, gewirandin, givirandin, xunifandin, hezm, pelandin, bişaftin, givêrandin, mehandin, hezm kirin, hemilandin, pelate kirin, werkirin, şêlandin, cihê kirin


ferişandin

feşirandin, xendiqandin, xerxandin, xeliqandin, vexeniqandin, pêşandan, feraşkirin, pêşan dan, feraş kirin, teşhir kirin, ferişîn, kur kirin, teraş kirin, îsandin


ferişîn

xeniqîn, fetisîn, feşirîn, xendiqîn, xerdiqîn, vexeniqîn, teribîn, xerabûn, xirbûn, ferişandin, kur kirin, teraş kirin, îsandin


feşilandin

belavkirin, feşkilandin, felişandin, xilxilandin, ferikandin, teriqandin, firikandin, feşilkirin, faşil kirin, girtin, dadan, radan, bela kirin, tesfiye kirin


feşilîn

felişan, pelişan, belavbûn, belabûn, xilxilîn, pelişîn, feşkilîn, ferikîn, teriqîn, axmebûn, felişîn, faşil bûn, herişîn, xerxişî bûn, lêreşîn, bişivîn, dawerivîn, helîn, rihan, fesxbûn, hilweşîn, hilşîn, rûxîn, herîfin, hedimîn, redimîn, herîftin, herîşîn, xirîn, roxîn, xerimîn, zerzilîn, feşil bûn, hilişîn, xirîn, xurîn, ferisîn


firikîn

şebikîn, firk ketin, firbûn, fir bûn, pir bûn, pevfirîn, pev firîn, pişirin, pizirîn, surin, gelifîn, firidîn, firdikîn, herîşîn, şifirîn, hûrbûn, hewirîn, perisîn, merisîn, hûr bûn, hewirin, pijilîn, belavbûn, belav bûn, xwe badan, gêr bûn, tot bûn


fîsfîsikandin

fîsikandin, fiskirandin, fîzirandin, feqizandin, bazdan, fitişîn, fizirîn, rafizirin, çivdan, fizirandin, baz dan, fizirin, rafizirîn, feqizîn, çiv dan, done mayî


fîsikandin

rev, fikandin, fût dan, kiwîtandin, fîtik kutan, fitandin, firandin, fiştik dan, fîsfîsikandin, fiskirandin, fîzirandin, feqizandin, bazdan, fitişîn, fizirîn, rafizirin, çivdan, fizirandin, baz dan, fizirin, rafizirîn, feqizîn, çiv dan, done mayî, xwe qelizandin, qelizîn, revîn, fisirîn, vedizîn


fiskirandin

fîsfîsikandin, fîsikandin, fîzirandin, feqizandin, bazdan, fitişîn, fizirîn, rafizirin, çivdan, fizirandin, baz dan, fizirin, rafizirîn, feqizîn, çiv dan, done mayî, xwe qelizandin, qelizîn, revîn, fisirîn, vedizîn


forsek

bifors, bifîz, biqapan, bi qapan, qure, kuşpene, xweyqapan


fortekî

zirtekî, virekî, pesnokî, pesnoyîtî, zirtoyîtî, zirtokî, pesndarî, pesnkerî, pesnwerî, zirtolaetî, xulxuletî, quldirî, zirtonekî, fêz, hempazî, xwebînî, vepirsînî, qapanî, fort/law, ciwanpûş, fêzî, çûna avê, coka avê


gemişandin

xeriqandin, xewirandin, kewirandin, bêhişxistin, bêhiş xistin, hingaftin, lêdan, lêxistin, kutan, lê dan, lê xistin


gihanî

ragihanî, temam, çûnehat, rêgihanî, veguhastin


gihîjîn

gihan, gihîştin, kemilîn, perişan, tekemûl, perisîn, tekemûl bûn


gihîştandin

gihandin, stewihandin, mezin kirin, mezinkirin, stewandin, temizandin, cemisandin, residandin, zepitandin, kemilandin, kamilkirin, kamil kirin, ragihandin


gihiyayî

gihîştî, stewiyayî, bidestxistî, biserketî, qezenckirî, pehtî, kemilî, xericî, hînbûyî, hînbûyî, gihaştî


giloverik

bing) girêk, gupik, gurz, gilover, mûdevver, topik, girêk, kad


ginî

gene, genek, qirnî, qijnî, bezglor, tîla, xurêc, girik, toşbî, beze, kene, nerd, girêk, girê


girisandin

mezingirtin, mezinhesibandin, mezin kirin, mezinkirin, berzkirin, bilindkirin, berz kirin, bilind kirin


gornepişk

gornebaş, xwînmêj, hêftyar, gorneba, heftyar, torîk, wawik, gornepa, keftar, keftar


guhnedêrî

bêpaxavî, guhnedanî, bêîtaetî, serkêşî, ihmal, xemsarî, sersarî, nehesibandin, xemnexurî, bêganetî, guhpênekerî, bêeleqetî, bîrokî, xemokî, xemnexwarî, paxavnekerî, behbûrî, guhfiretî, bêxîretî


hatin gihîştandin

hatin gihandin, hatin, hatin gihaştin, hatin ragihandin


hedinandin

tebitandin, kedirandin, kewgirandin, hizinandin, hedidandin, hedûrandin


hesibanî

bigre ku, ferezî, girîmane, texmîn, qebûl, pêşqebûl, sawî, rawêjî, sergotinê


hestgerm

hestdar, pejndar, dilzîz, diltenik, dilşoş, hestiyar, hesyar


hestgerm bûn

dilzîz bûn, zîz bûn, diltenik bûn, dilînî bûn, dilşoşî bûn, dilzîzî bûn, hestgermî bûn, diltenikî bûn, hestê, çavê, dilê


hestgermbûn

dilzîzbûn, zîzbûn, diltenikbûn, dilînîbûn, dilşoşîbûn


hestgermî

dilzîzî, pejndarî, hestdarî, diltenikî, dilşoşî, zizî, dilzizî


heta niha

hêşta, hêşka, hê, hêj, hîna, hîn, hêna, heta hingê, hê jî, hêjan, heya niha


hevalrê

heval, hogir, dost, hevalê îş, refaqatker


heyret

şaşî, ecîbî, metel, şaşwazî, matî, şigev, ecêb, heyrî, sersurman, şaşmayîn

Ketme behra muşkîlatanÇûme halê heyretêTu îlahê dîndurustan


hin caran

car caran, carinan, carine, car car, hinde car, hin gav, carna, carcaran, yek caran, geh, car carinan, hinde caran, tesadûfî, gavinan, yekcaran, dema


hin kes

hinde, hindek, kesin, hinek, hinde kes, hinin


hinkûf

deng, beramber, hemta, emsal, dirûv, manend, tay


hino hino

hin hin, hêdî hêdî, piço piço, bere bere,pê bi pê, gav bi gav,peyapey, hindik hindik, guva guva, geh geh, de de, niqir niqir


hirhop

çirtik, huphup, vitik, hop, xirxop, tiredîn, zirzop, qopik, terabe, demdemî


hirmijandin

girijandin, miricandin, giricandin, nirandin, gurmijandin, kurandin, qûrandin


hirmijîn

giricîn, girijîn, mirijîn, nirîn, reyîn, miricîn, gurmijîn, kurîn, qûrîn, gehiştin, gehîn


hişkesayî

zeber, qerisok, qir, sermaya zivr, sermaya hişk, hişkesahî


hişkolekî

qalikokî, hişkolek, hişkelorî, reqoyî, rcqayî


hizhizîn

dihizhizim (present first-person singular)
dihizhizî (present second-person singular)
dihizhize (present third-person singular)
dihizhizin (present first-person second-person third-person plural)
bihizhize (imperative singular)
bihizhizin (imperative plural)
hizhizîm (past first-person singular)
hizhizî (past second-person singular)
hizhizî (past third-person singular)

rizîn, rizîbûn, petîn, petotbûn, rizî bûn, petot bûn, hilhilîn, hedimîn


initîn

xeyidîn, tîzikîn, engirîn, pingurîn, dil mayîn, dil girtin, dil kirin, dilê, irinîn, ingirîn, cihinîn, ern kirin, rik kirin, inyad kirin


îrxat

zibal, zibare, karkerê demsalî, pale, rêncber


îsandin

çirûsandin, birisandin, teyisandin, zeriqandin, beriqandin, îsikandin, birbisandin, birûskandin, çayisandin, çilwilandin, çirisandin, çiriskandin, biriqandin, weriqandin, birûsandin birbisandin, eyîsandin, ferişandin, ferişîn


îsikandin

çirûsandin, birisandin, teyisandin, zeriqandin, beriqandin, îsandin, birbisandin, birûskandin, çayisandin, çilwilandin, çirisandin, çiriskandin


îsikîn

çirûsîn, birisin, teyisîn, zeriqîn, beriqin, îsîn, birisîn, beriqîn, birbisîn, birûskîn, çayisîn, çilwilîn, çirişin, çiriskin, birûsin, teyisan, isin, lîsîn, teyisin, zeriqin, birûsîn, çirisîn


îstifkirin

nijinandin, kêşkirin, stêrkirin, kêş kirin, stêr kirin, dahiştin, stokkirin


îzafî

dîmaneyî, rolatîf, rolatîv, dîmane, nispî, nisbî


ji xaftila

gavişkî, nagah, nagihanî, xirp, lepira, bêxeber, ji gavişkî


jihaldeketî

betilî, bêhal, bêzar, etilî, bêhêzî, ze bûn, bêçaretî, neçarî, xişûxalî, pirr westiyayî, westiyayî


jirêderketin

pilûçî, rêşaşî, biserdeçûn, hatin xapandin, çewtî, şaşî, xeta, ayîlî, xeletî, averêbûn


jirêderxistin

xapandin, rêşaşkirin, şaşkirin, daherîzandin, averêkirin, xericandin, çepandin, jirêkirin, sermestî, cezbkirin, mestkirin


kedirîn

kesirîn, kewgirîn, hizinîn, hiznîbûn, hedinîn, hiznî bûn, keribîn, mezixîn, biberke tin, pozxînbûn, pozxîn bûn, xemgîn bûn, pê êşîn, dilê


kempirîn

hevberkîbûn, hevberîbûn, hevberkî bûn, hevberî bûn, endizin, sengîn, sencîn, hevberbûn, berawirdbûn, hevnûbûn, hevber bûn, berawird bûn, hevrû bûn


kenawerî

komedî, pêkenokî, mizahî, komîktî, pêkenî, pêkenîn, pêkenok, mizah, qerfî


kesirîn

kedirîn, keribîn, keser kişandin, kedirin, behicîn, qehrbûn, bila bimire, bimire, reş bûn, xem xwarin, mezixîn, xemgîn bûn, qehirîn, biberke tin, pozxînbûn, pozxîn bûn, pê êşîn, dilê, aciz bûn


kevirtraş

bertraş, kevirbir, berbir, qator, peykertiraş


kevirtraşî

bertraşî, kevirbirî, berbirî, qatorî, peykertiraşî


kewişandin

wergerandin, qelibandin, qelaptin, qulibandin, qulaptin, remandin, qulipandin, upsetting) qulibandin, gêr kirin, gêrandin, araste kirin, arastin, arayêş kirin, xemilandin, xemilîn


kewişîn

qelibîn, qulipîn, wergerîn, velqutîn, ketin, tewirîn, xelîn, terabûn


kirpînî

kirpin, kirin kirpinî, kirpînî kirin, kirin qirpînî, çitirdamak, çitirtî, qurpînî, tirkînî


kişkişîn

gijgijîn, pişpişîn, pişpişan, pimpişîn, hilpişîn, poxpoxîn, qepişîn, hilhatin, pirpişîn, kelîn, xirikîn, kaşbûn, xijikîn, xijbûn, xirxirîn, xiriqîn, kaş bûn, xij bûn


Komika Sêwiyan

Heft Bira, Termê Merxê, Dobê Ekber, Perwîn, Sureya


kopandin

rûniştandin, hezandin, hedimandin, tebiqandin, qebitandin, kopişandin, herîfandin, hêrî vandin, hilweşandin, rûxandin, tepandin


kopîn

rûniştin, hedimîn, tebiqîn, qepitîn, xurin, kopişîn, kûpîn


kopişîn

tûşîhevbûn, lihevketin, kopîn, lihevdan, dûelo


korsker

tevnker, çolang, çilag, çinîner, çolangî, cewker, culhe, hêkiyer, hîvazker, honanker, cûlhe, comker, tevnger


kûçikbav

seypîsan, sebav, seypîs, seypisan, segbav, kurê kûçikê


kuleh

kum, kolos, kulik, kumik, kule, telik, kulav, serkulav, terlik, kuvik, kovik


kurepist

weswese, pistînî, fisînî, kurtepistî, kuste-pist, piste-pist, pistepist


kurinc

kevanjen, pereker, libûjen, livajen, libûdî, tavnejen, Iibûjen, tîravêj/tîrkêş, tîrendaz


kurincî

kevanjenî, libûjenî, livajenî, perekerî, libûdîlî, tavnejenî, tifingendazî, tîrendazî, tivingendazî


kurxaltî

pismam, bixaltê, kurmet, dotmam, kurap, kurxal, kurmam, bilxaltî, mixaltî, bixaltî, pisxaltî, pisxaletî, dotxaltî, qîzxaltî


latimîn

tegerîn, hesikîn, te gerin, xwe hesikandin, t


lazmatî

pêwistî, kêmasî, hewcedarî, pêdivî, hewcetî, hewceyî, îhtiyaç, lewazim


lehiqandin

baxlema, bestandin, nûsikandin, vebestandin, hilbestandin, girê dan, girê kirin, dabestandin, şingilandin, veserkirin, pêvekirin, biservekirin, qetabkirin, lêzêdekirin, lêkdan, îlawekirin, veser kirin, veser kirin, xistin ser, qitab kirin, kirin ser, lêk dan, îlawe kirin, efzûnandin


lepira

gavişkî, ji xaftila, nagah, nagihanî, xirp, ji gavişkî, pêre, vebû, raserî, xaftila


leqayî

rastî, tûşî, tûş bûn, rast hatin, leqî, pêrgî, pergî


lêreşandin

avêtin, pêwerkirin, belavkirin, çawalêhato berdan, lê barandin, avreşandîkirin


lêvegeran

lêzivartin, îade, muqabilkirin, muqabele, lêfetilîn


li dorpaş

virde wêde, nêzik, li derdor, li dor, derdor


licih

minasib, lêhatî, biîsabet, lirê, rewa, guncan, bêliv, sabît


lidûmayî

wendabûyî, bermayî, sermayî, lipaşmayî, demode, kevnare, efare


lihemberderketin

îtîraz, dijderketin, pênebûn, berevantî, bervanî, dijberî, berxwedan, miqawemet, dilnexwazî


lihevcivîn

topbûn, lihevpiçikîn, lihevhêwirîn, lihevkombûn, lodbûn, hevcivan


lihevhêwirîn

lihevcivîn, lihevpiçikîn, lihevkombûn, hevcivan


lihevkombûn

kombûn, lihecivîn, berhevbûn, civan, lihevcivîn, lodbûn, lihevhêwirîn, hevcivan, lihevpiçikîn


lihevpêçayî

lihevwerdayî, giloverkirî, qilotkirî, hevdayî, şidandî, piçikî, lihevpiçikî, pêçayî, dinavhevrekîr, linavhevketî, lihevketî


lihevpiçikîn

lihevcivîn, topbûn, lihevhêwirîn, hevcivan, lihevkombûn


lihevqelibîn

tevlihevbûn, lihevherbilîn, lihevketin, rasthatin, lihevrasthatin, hevdîtid, rastlihevhatin


linavhevketî

tevlihev, kafîrkeratî, rewşa tevlihev, kafirkeratî, dinavhevrekîr, lihevpêçayî, lihevketî, nelihev


liqliqîn

vitvitîn, leqitîn, qinqilîn, veleqitîn, qoqilîn, tevlivîn, xilxilîn, tevlîvan, qinqilin, tevlivin, tevleqîn


lixwegirtî

binbar, mukelef, teahûdkirî, teahûtdar, biteahûd, biserxwegirtî


lomandin

xore, xorandin, xorekirin, xoretî, lome, eyibandin, lome kirin, şermezarkirin, azardan, enirandin, lê girtin, dev avêjtin, sûncdar kirin, tawanbar kirin, azirandin, erz şikandin, tehndan, lêrûneniştin, biyanî dîtin, xweşnedîtin, lê rûneniştin, xweş nedîtin, hînî


mehdekirî

mirûzkirî, mûrkirî, bê mehde, mehdtirş, rûgirtî, rûçikgirtî, rûtirş, mirûzdayî, bêsikûm, awirtûj, mirûzîn, pixûdokî, qet nakene, bimehde, sixurşikestî, mirûzî, mehdî, moralî, bimirûz, bêmehde, bêmirûz, mirûzdaketî, mûrşikestî, bi sikûm


mehpûs

girtiyar, girtî, bendkirî, dîl, hêsîr, bendî, hebsî


melisandin

bi nem, hêwî, kamçokî, hêmî, şil, nem, xeniqandin, vemirandin, tefandin, hêdî kirin, sekinandin, şil kirin, şil, qutifandin, qelizandin, pirnisandin, qurifandin, termisandin, hêran, hezm kirin

(...) wê xwe li bin darê melisandibû, stûyê wê bi aliyekî ve xwar bûbû, ling û baskên wê bi aliyê din ve...

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


merixandin

mexelkirin, mexel kirin, kirin mexel, êvtandin, kuncirandin, hincirandin, pelixandin, pelçiqandin


mewkî

cih, der, meqam, palpişt, cî, şûn, dever, şixul, pozîsyon


milmilîn

pêldan, pêlpêlîn, şepêldan, mewicîn, pêl dan, şepêl dan, milemil kirin, meşa bimilmilîn


mîna ku

wekî ku, wekî mînak, weka ku, wekî nimûne, her wekî, mesela, eynî mîna, wisa ku, awayê ku, çito ku, çawa ku


mixrik

muxalîf, dijber, rikeber, nakok, hevnegirtî, berçewt, rikber, zid


miyeser bûn

serketin, gihiştin, serfiraz bûn, serfîraz bûn


navkêl

newq, nav, navteng, noq, navkilk, binçeng, binçêng, binkefş, binê çeng


navtêdan

wêrandin, handan, xurtkirin, arandin, han, fêt, halantêdan, provokasyon, ajewa, provakasyon, halan, xiroşme, fîtkirin


nermijok

nermûsankî, xulmaşinî, miskîn, dewliqî, sistokî, tenbel, nermûsank, pelepoşin, tiral


nermijokî

hişveçûyî, hilhilî, nermûsankî, tiral, pelt, peltek, bêkêr


nermûsankî

sistokî, patotî, lok, tiral, ximbil, nermijok, xulmaşinî, miskîn, nermûsokî, miskinkî, nermijokî, nermnermokî, nermikî, nermokî


nezayok

bêber, bêdol, eqîm, hişkestewr, sêr, hişk, sewir, mêjik, zirzeq, edrok, êremûk, nezok, zirzek, bêjûn


nîgare

nimûş, wêne, nîgar, resm, teswîr, birengîne, keval


niqir

girê, kirt, pîle, derece, pêpelûk, paplûk, qedeme, kêrt, serî, kêrtik, berêkartîk, kewre, çerx, kartik, kertik


nivîstek

pirtûk, name, pirtukên nivisandî, nameyên nivisandî, nivîswar, berdnivîs, kitabe, nivîsk, kîtabe , Binere: nivîsdek


pêdandin

sabît kirin, bicih danîn, çespandin, peytandin, asêkirin, zexmkirin, pihêtkirin, zeximandin, zîwandin, peyîtandin, selmandin, tespîtkirin, tespit kirin, cehisandin, tespît kirin


pejn

nêrîn, dûrendîşî, feraset, hest, hîs, pêjn, dilîn, bang, deng, qalme-qalm, xirecir, awaz, sewt, tîrêjên rojê


pejnker

hestyar, bihîzyar, hisgir, hesas, pejnbar


pejnkerî

hestyarî, bihîzyarî, hesasî, hisgirî, hesasiyet, pejnbarî


pelisandin

firikandin, pişirendin, çilmisandin, çermisandin, tewifandin, pelimandin, miçiqandin, zerhimandin, zuhumandin, çinîn, rûçikandin, rûqiçandin


pelişandin

hilweşandin, rûxandin, pelaştin, herîvandin, herîftin, hedimandin, herîfandin, xirab kirin, hilşandin, remandin, roxandin, xirandin, xarkirin, xerimandin, zerzilandin, felişandin, herîşandin, fersandin, hurçandin


pençeşêr

şêrpençe, şêrpênce, seretan, kansêr, kula heftpençe


penihîn

hewîn, vehewîn, hêwirîn, êwirîn, êwirbûn, sitirîn, starbûn, hewirîn, ewirîn, êwir bûn, stirîn, star bûn, îltîca kirin, laceyîbûn, stirandin, stirîn, laceyî bûn, pê stirîn


peşkinandin

pelqiqdan, pijiqandin, pelqiq dan, peşikandin, pijilandin, feşandin, reşandin, virvirandin, werandin, lêbelavkirin, pekandin, pengizandin


peşkinîn

peşikîn, pijilîn, feşîn, pekîn, pengizîn, pijiqîn, avêtin, lêbelavbûn, dapekîn


pêşmêr

piştvanek, piştevan, piştvan, piştovan, piştgir, sinêde, parêzmend, piştdar, paşmêr, parêzker, pêşeng, pêşdar, pêşajo, pêşîkêş, serikêş, pêşîkar, pêşker, pêşder


peştikandin

dapeştikandin, kesax, kesixandin, peşkandin, dapeşkandin, dapêştin, gezirandin, ade, qiçûl, çipilandin, terişandin, pejinandin, dapitîn, kesaxtin, kezaxtin, pejikandin, ade/ada kirin, qiçûl kirin, mêwan


petîn

rizîn, rizîbûn, petotbûn, hizhizîn, rizî bûn, petot bûn, pûçbûyîn


petixîn

lewitîn, hetikîn, herimîn, hesikîn, iewitîn, weritîn, gelîn, edimîn, berbat bûn, îflas, îflaskirin, rût bûn


pevjilandin

nikulkirin, nikul kirin, kut kirin, tevgerandin, tevdan, vepejikandin


pevjilîn

xwetevdan, tevgerin, tevgerandin, tevdan, vepejikîn


pilindir

pilêr, pilopilo, pilûr, pîrik, pindepîr, bilo, bindir, gindir, pîravok, pîrhevok, pîrepind, pîravtonk, pîrepindik, tevngirk, dapîrok, calcaloke, Aranea, tevnepîr, tevnepîrik, konê pîrê


pilûç

çelexwarî, weribandî, şeftûl, kelkot, kelkutî, biqews, newînî, xirpûşkî, xurpûşokî, xingalokî, gungilî, gongilî, badayî, xwar, kelkût, berevajî, apore, gumrah, raşehitî, xerifî, rêşaş, jirêketî


pîpik

fîrfîrk, tûtûk, hevr, fîq, tûtîk, fitik, firik, pîzpîzk, tûtak, pîspîsk, vîrik, şawir, bîbik, bîbok, sîsik, bi bil, lîlik, pîpok, lûlik, bilbilik, bilbilîlk, pilpilînik, zembûrek


pîraye

kêrsim, xeml, zewêr, kok, şeml, şuret, miçekçek, xişir, tewiz, zînet, arastin


pirtîpirtî

parçeparçe, parepare, kerikerî, pariparî, cengecenge, çîtîçîthî, letelete, rîtolrîtolî, zîvarzîvarî, çînîçînî, hûrhûrî, tîştîşî, tîştîşkî, şahrem qetîqetî


pîvang

qistas, krîter, pîvek, pîve, pîvan, endaz, qeys, kriter, pîvanek


qaqot

kilox, qoq, cimcim, kapol, kolîş, cemcem, qepol, qaqotê serî, qoqê serî, qerqot, qaqotê rût


qedirşînas

rûmetgir, xatirzan, qedirgir, qedirzan, başokar, xweyqedr


qedirşînasî

rûmetgirî, xatirzanî, qedirgirî, qedirzanî


qedirzanîn

rêzgirtin, nirxandin, teqdîr, teqdîr kirin, ecibandin, hêja dîtin, pesnandin


qerqer

kifin, cawpêç, zererek, zegerek, keten, bezerek, loke, kefen, kifn, perde, nixav, gerger, kere, gocar, zûr


qerxeşe

tevlihevî, şemate, teşqele, nîqaş, pevçûn, qeremole, geremol, lezûbez, qalmeqalm


qesdanî

bi zanebûn, bi zanatî, bi zanayî, biqestî, bedniyaz, bedniyet


qeterehm

zalim, xedar, zordest, sitemkar, dilhişk, dilqalind, dilkevir, qelpreş, bêrehm, bêrehm, stemkar, asîbker, dilgirs, nepiyar, zordar, bexîl, xebîs, nedilovan, dilkafir


qeterehmî

stemkarî, xedarî, dilhişkî, dilkevirî, dilqalindî, qelpreşî, bêrehmî, bêşewatî, nepiyarî, dilgirsî dilhişkî


qico

kinik, kudik, pito, qicikê, qicê, çûço, çûro, çûrê


qîjewîj

qîrewîr, qarewar, qîjemîj, qajewaj, behrewer, hêwirze, şemete, berewer, carwar


qilqilandin

aciz kirin, reht kirin, şayîş kişandin, qehirandin, endîşandin, raselitîn, muselet bûn, xistin telaşê, endîşedar kirin, zivir kirin, tacîz kirin, nerehet kirin, bitasewas kirin, diltepandin


qinqilîn

vitvitîn, leqitîn, veleqitîn, qoqilîn, tevlivîn, xilxilîn, leqîn, libitîn, livîn, tevlivan, tevdan, liqliqîn, tevlîvan, tevleqîn


qîreqîr

hawar, qêrîn, qîrîn, qîjeqîj, qirçeqirç, fîrefîr, qareqar, halan, qalme-qalm, qalmeqalm, qirîn, qîrceqîrc


qîrewîr

qarewar, qîjewîj, qîjemîj, qajewaj, behrewer, hêwirze, şemete, berewer, carwar


qîzmet

keçmek, qîzmetik, keçmet, dotmam, keçmam, keçap, qîzap, keçxal, qîzxal, keçxaltî, qîzxaltî


qîzxaltî

dotmam, keçmam, keçap, qîzap, keçxal, qîzxal, keçmet, qîzmet, keçxaltî, dotxaltî, pisxaltî, kurxaltî, bilxaltî, mixaltî


qubede

pêxwas, qapanhez, fiyaqehez, biqapan, fîza, xirmal, fiyaqedar, sirt, zir, hov, xirpanî, taqa


qubedetî

qapan, fiz, fiyaqe, qapanhezî, fiyaqehezî, mêrxasîtî, xirpanîtî, hişkîtî, taqayî, lolo, mêranî


qulebazî

şêl, qulopilo, heqlebazî, hîlekarî, gelacî, gilor, qirtî


quncartin

quncirhik kirin, neqûçandin, quricandin, qurmiçandin, qurçîkirin, quncirandin, nequçkdan, niquçandin, qurquçandin, qurince kirin, qurçî kirin, nequçk dan, avciqandin


quncifîn

qutifîn, kirmişîn, civitîn, çingizîn, racivîn, çermixîn, qurcifîn, çermîn, kîsîn, quncisîn, quncilîn, nicimîn, qerastin, qerisîn, kîsihîn, çirçirîn, gezizîn, totbûn, melisîn, tot bûn, kumkumîn, biçûkbûn, biçûk bûn


quncirandin

quncartin, quncirhik kirin, neqûçandin, quricandin, qurmiçandin, qurçîkirin, nequçkdan, niquçandin, qurquçandin, qurince kirin, qurçî kirin, nequçk dan, avciqandin, niquҫandin, nuqurҫandin


quncisîn

kirmişîn, civitîn, çingizîn, quncifin, racivîn, çermixîn, qurcifîn, çermixîn, çermîn, kisin, quncilîn, nicimîn, quncifîn, kîsîn, totbûn, melisîn, tot bûn, kumkumîn


qusikîn

reng avêtin, şeqizîn, sorsorîbûn, sorsorî bûn, şermî bûn


rahiştin hev

pevgirtin, rabûn hev, rapelîn hev, çûn hev


raperin

rapelikîn, hilperin, eriş kirin, serhildan, serxwerabûn, liberrabûn, îsyan, serî rakirin, serî hildan, îsyan kirin, lê rabûn, rabûn, serhildan kirin, rapelikin, rapelîn, hilkişîn, hilperişîn, hilketin, helpastin, hilperiştin, hilpaskî bûn


raselitîn

pêşkarî, selitîn, hutîbûn, lê selitîn, hutî, pêşgarî, muselet bûn, qilqilandin, berizîn, raberizîn, pê ketin, êrişkirin


rawirandin

bihartin, rawirtin, bihortin, qulibîn, qelibîn, derbas bûn, hilbûn, dan ser, bi ser, derbaskirin, bihurandin, borandin, raborandin, bi hurtin, rabihartin, rabiwartin, rawêtin, biwartin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin, dawirtin


rengrengî

ronak, bireng, rengareng, rengorengo, bi reng, rengûreng, rengîn


rênîşan

talîmat, rêber, qilawiz, qaîde, rêbaz, destûr, nîşanên rê, îşaretên rê


repisîn

tijîkirî bûn, dewsandî bûn, hijiqîn, dewisîn, repbûn, belbûn, rep bûn, bel bûn


rewiqandin

xarandin, dan xepirandin, dan vedan, kêf kêfa, tor tora, qewirandin, qewitandin, daneger, beridan, ger dan, berî, destbelavî kirin, pengizandin, pijiqandin


rihel

cîz, çeyîz, cihêz, gîz, bavanî, cêz, cihaz, cil, çek


riprast

ripîrast, dipdûz, bi riprastî, wekî tas, pir dûz


ritimandin

pêve girtin, xitimandin, remilandin, girtin


rûbiken

kenok, devkenok, kenoke, devliken, rûkenok, devken, rûgeş, girnijok, beşuş, nazik, xweşmêr, rûnerm, rûşîrîn, nariîn, dilgeş, dilşa, heşaş, rûken


ruhê min

canê min, giyanâ min, emrê min, malê min, giyana min


rûniştandin

hezandin, kopandin, hedimandin, tebiqandin, qebitandin, kirin xwarê, rûnandin, rûniştikandin, niştandin


rûqazox

rûhişşk, rûkosele, rûhişk, bêrû, bêşerm, bêfedî, bêheya, rûqayîş, rûşûştî, rûcefîq, rûçelaq, rûqayîm, rûqalind, bêwec, bêar, çors, çols, rûyê


rûxîner

bi zirar, hilweşîner, xirabker, wêranker, xapurker, rûxandox, xeraker, herîfîner, têkşikîner, kavilker, tehrîbkar, tehribkar


sabît

daîmî, bi îstîkrar, bêliv, ne leq, licih, neguherbar, naayê guherîn, payîdar, mayende, metîn, biqerar


sedinîn

senidîn, vewestan, dudulîbûn, vewestîn, dudulî bûn


sefêktî

rênc, xavî, beng, nehișîbûn, bengîtatî, bengîtî, dînanî, dînayî, dînetî, dînîtî, dîntî, harayî, harbûn, harî, hartî, sermestî, sermestî


selihandin

lihevanîn, pevanîn, lêkanîn, lihevaşkirin, îsleh kirin, tîmar kirin, veherandin, tamîrkirin, tamîr kirin, temîr kirin, çêkirin


semtexalî

li, li, kenar, tenha, xewle, tenya, tenya


serê pêşîn

pêşîn, ewil, berê ewilî, berê pêşîn, pêştir, pêşiyê, pêşiya pêşî, ewilîn, berê ewil, pêştir


sêrebend

avsûnker, efsûnker, sêrbaz, sêhrker, efsûnbaz, sihirbaz, sêhrek, sêrdar, sêrik, cedûger, anaker, anîker, cedûbaz, cazî, cazû, cadû, cehzû, pîresêr, pîrebok, pîrelk, îluzyonîst


setimandin

şewişandin, terpilandin, beliqandin, qeliqandin, wişwişandin, hilkumandin, likumandin, telpekî kirin, kumişandin, tewişandin, hoşandin, teyişandin, şelişandin, teyizandin, çizkirin, dengjêbirandin, çiz kirin, litimandin, likimandin, leqitandin, şelifandin, hilingaftin


sewa ku

bona ku, bona vê, sewa vê, seba ku, mekira ku, loma, ji rûyê, ji bo, bona, ji ber


sêwak

selexane, tolaz, avan, xêr, bêhawe, bêkar, betal, revok


sewgur

tariqewrik, hingur, spêde, berbangî, zenûn, tarîgewrik, berbang, sarî, kebar, kubar, karzim


sidinîn

Dibe ku hevreha westîn, ji proto-hindûewropî *steh- (“sekinîn, rawestîn”).

sekinin, dudilî bûn, bêbiryarî nişandan, vewestin, rawestîn, bezm kirin


sizandin

sizakirin, cezakirin, siza kirin, ceza kirin


şaşomaşo bûn

şaşwaz bûn, behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, gêjokî bûn, tewş bûn


şaşwaz bûn

behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, şaşomaşo bûn, şaşmî bûn, behîtandin, heyirandin, aşiftandin, golandin, şelişandin, şaşwaz kirin, metel hîştin, heyirî man, ecêbmayî bûn, heyirîn, şaş man, şaş bûn, metel bûn, metel man, behitî man, şeqiz man, tewişîn, apore bûn, şoke bûn, heyirin


şaşwaz man

ecêbmayî man, heyirî man, behitî man, metel man, heyîrî man, şaşmî man, kişmatî man, ecêbgirtî man, ecêba, şaş bûn, heyirîn, behîtîn, dilihîn, şilihîn, behitîn


şaşwazbûn

behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, şaşomaşobûn, heyirîn, şepiîn, hebitîn, metelbûn, şaşmîbûn, behitîman, şeqizman, sersûrman


şaşwazî

metel, matî, şigev, ecêb, heyrî, heyret, gêjoyîtî, debengî, behitîtî, metelîtî, şepilîtî, heyirîtî, hêtbetî, sersûrî, apore, şoke, şaşbûn, heyirin


şelihandin

şaşwaz kirin, behitandin, şilihandin, dilihandin, behitandin, şaşomaşokirin, şaşwazkirin, dilihandidin, şaşomaşo kirin, derve kirin, dereve kirin, banka şêlandine, hatin şêlandin


şelipandin

şemitandin, xijkirin, xijiqandin, çerixandin, fiştixandin, qelizandin, zilkirin, xirikandin, xilikandin, tehisandin, xij kirin, zil kirin, dakirin, xîş kirin, şiqitandin, golandin, xapandin, xelitandin, xafilandin, çeqandin, şehitandin, çewitandin, şaşwaz kirin, rûçikandin, piçirandin, pirçikandin, pirtikandin, pûrkirin, vepirtikandin, pûrtikandin, pûr kirin, pirçûkandin, vedirûtin, verûtin, veçirandin


şelipîn

gaf kirin, xerifîn, fetilîn, xapîn, rêşaşkirin, şemitîn, xijbûn, şûlikîn, xijikîn, fiştixîn çerixîn, qelizîn, tehisîn, xilisîn, xij bûn, fiştixîn, çerixîn, şihitîn, xilikîn, tehistin, şiqitîn, xîş bûn, golîn, xafilîn, xelitîn, xelitin, rûçikîn, piçirîn, pirçikîn, pirtikîn, pûrtikîn, pûrbûn, pirçûkîn, vepirtikîn, veçirîn


şeqitandin

qetandin, rûşandin, birîndar kirin, verenîn, verandin, roşandin, xurandin, verotin, terişandin, çerixandin, zelitandin, çelitandin, qeşitandin, çizirandin, şermixandin, xermişandin, şeridandin, rûçikandin, vemalaştin, fiştiqandin, cilhitandin, fişindin, kelişandin, derizîn, derizandin, çirîn, bizdîn, pijilîn, kelaş tin, şikaftin, tira zan, qelaştin, veqelaştin, terikandin, qelşkirin, telişandin, telaştin, qelişandin, qelş kirin, talişandin, kelaştin


şeqizîn

şermî bûn,acizîn, şermezarî bûn, qusikîn, sorsorîbûn, sorsorî bûn, şermîbûn


şerevanî

bajarî, cengawer, şervan, şerker, cengebaz, sîlehşorî


şeridandin

şewibandin, şemsî kirin, qorkirin, rêzkirin, sefandin, ristandin, dabiristandin, qor kirin, sef kirin, terişandin, çerixandin, zelitandin, çelitandin, qeşitandin, çizirandin, şermixandin, xermişandin, rûçikandin, şeqitandin, vemalaştin, fiştiqandin, cilhitandin, fişindin


şeridîn

şewibîn, şemsî bûn, xericîn, zelitîn, çelitîn, qeşitîn, şermixîn, terişîn, çerixîn, çizirîn, xermişîn, şeqitîn, rûçikîn, fiştiqîn, cilhitîn


şermixandin

çerixandin, terişandin, zelitandin, çelitandin, qeşitandin, çizirandin, xermişandin, şeridandin, rûçikandin, şeqitandin, vemalaştin, fiştiqandin, cilhitandin, fişindin, pêbûn, pê bûn


şermixîn

pixunîn, tehlûtirşî bûn, zelitîn, çelitîn, qeşitîn, terişîn, çerixîn, çizirîn, xermişîn, şeridîn, şeqitîn, rûçikîn, fiştiqîn, cilhitîn, çizirin, şeridin


şêrpençe

kansêr, hebreş, hebreşk, tebe, hebxurî, şerb, pençeşêr, kanser, seretan, kula heftpençe


şeşar

şeşderb, şeşagir, şeşxur, şeşgule, şeşxane, pîşto, demance, debance, revolver


şikestek

pêneketî, şerm, hetk, bênamûsî, bêşerefî, dostik, hûrik, nelirê, nelicih, pişî, lawaz


şilftazî

tazî, rût, tiptazî, tazî îpela, şûttazî, çilptazî, riprût, şilût, şûtîtazî, îclavtazî, rûtbel, rûtûrepal, rûtûrecale


şingandin

çingandin, şeqandin, ringandin, zingandin


şingeşing

çingeçing, şingşing, şingnî, teqînî, zirrezir, cingecing, tiqetiq, şeqereq, xuşexuş, şiqeqiş, zingezing


şingilandin

dahelîn, şiqitîn, pançilîn, şingilîn, daleqîn, dahelandin, şiqitandin, daherîstin, daleqandin, miwek kirin, dewliqandin, pançilandin, daşindilandin, lehiqandin, veserkirin, pêvekirin, biservekirin, qetabkirin, lêzêdekirin, lêkdan, îlawekirin, veser kirin, veser kirin, xistin ser, qitab kirin, kirin ser, lêk dan, îlawe kirin, miwekkirin


şingilîn

dahelîn, şiqitîn, pançilîn, daleqîn, dahelandin, şiqitandin, daherîstin, daleqandin, miwek kirin, dewliqandin, pançilandin, daşindilandin, şingilandin, lehiqîn, lêkbûn, veserbûn, biservebûn, lêzêdebûn, îlawebûn, lêk bûn, veser bûn, ketin ser, îlawe bûn, dest avêtin, gotin avêtin, daşindilîn, şorbûn, dewliqîn, şor bûn


şîrqandin

şelpandin, çelpandin, daşeqandin, çerpandin, şeqandin, çeqandin, çîrpandin, şerpandin, şeqam avêtin, sile avêtin


şivanxapînok

xapxapok, vîzvîjik, çûçika tûtelanî, şivanşitexelîng, şivanşitexelînek, şivanşitexalik, çivîka xaphinok, çûka şivanan, helo, çûçika tîtelanî, ebabîl, kilkehelsîne


tamîm

gelemperî, namedor, giştîname, gelemperîkirin


tarmilîn

pixudîn, nermixîn, daşindilîn, sistopisto bûn


tartale

talan, qelaş, tarac, şêlandin, dizî, çûr, yaxme


tebatî nehatin

sekn nehatin, kela, xulqê, hewata, sebra, tebatî ji


tebiqandin

rûniştandin, hezandin, kopandin, hedimandin, qebitandin, meliqandin


têdekirin

têhildan, têderakirin, têhilkişandin, binavveçûn, binavdeçûn, têdeçûn


tehb

ked, emek, cif, rencûr, eziyet, cizaret, meşaqet, rene, mişûr, dijwarî, kêferat, çetînayî, astem, zehmet, zorkêşî


tehkîrkirin

biçûkxistin, azirandin, heqeretlêkirin, xore


tehmijîn

tehm kirin, tam kirin, tahm kirin, tamijîn


têkilhev

serobino, durehî, lihevketî, nesade, nesafî, tevlihev, têkel, şelewle, gelcoyî, lihevxistî, herzeg, tevhevbûyî, gêrevêre, çilîvilî, gelcomelco, kafirkeratî, col, aloz