dar bi berê xwe, mêr bi navê ( yan nanê ) xwe

Guhartoyeke dar bi berê xwe, mirov bi nanê xwe.


dar bi berê xwe, meriv bi navê xwe

Guhartoyeke dar bi berê xwe, mêr bi navê xwe.


dar li ser rehê xwe şîn dibe

Guhartoyeke dar li ser rihên xwe şîn dibe.


dara azadîyê bi xwîn û xwêhdanê tê avdan

Guhartoyeke dara azadiyê bi xwînê tê avdan.


dara bê gul, mîna evîna ne ji dil, zewaca tev bi kul

Guhartoyeke dara bê gul mîna evîna ne ji dil, û lihevkirina tev kul.


dara berê wê nexwim, wê av nadim

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dara ku meriv bi xwîna xwe av nede, berê şêrîn nagire

Guhartoyeke dara mirov bi xwîna xwe av nede, berê şêrîn nagire.


dara xebatkaran tim bi ber e

Guhartoyeke dara xebatkara tim bi ber e.


darbiro daran bibir; gûmana xwe ji xwedan nebir


darekî bigire, hezar devî bihejîne

Guhartoyeke yekî digire, dehan dihejîne.


dawet bê girî nabe, şûn bê ken nabe

Guhartoyeke dawat bê ken nabe, şîn bê girî nabe.


dawet li malê ye, dahol li çolê ye

Guhartoyeke dawat li malê ye, dahol li çolê ye.


dawîya derewa kuçe ye

Guhartoyeke dawiya derewan kuçe çekmezî ye.


dê dibe dêmarî, bav dibe marê qarî

Guhartoyeke dê bibe dêmarî bav dibe bavmarî.


dê û dota şer kir, kêmaqila bawer kir

Guhartoyeke dê û dotê şer kir, bêaqilan bawer kir.


de were vî kerî di vî borî derbaske

Guhartoyeke de were vî kerî di vî borî re derbaske!.


deha bipîve, yekê bibire

Guhartoyeke du cara bipîv carekê bibirr.


dêlik ne bi ba be kûçik naçe cem

Guhartoyeke dêlik bi ba ye, kûçik li ba ye.


dem bi demê re, herdem bi xwedê re

Guhartoyeke demek ji demê re, demek ji kêfê re.


dem neyê bi te re, tu pêre here

Guhartoyeke dem newê bi te re, tu pêre here.


dema dayik dimre bav dibe mam

Guhartoyeke dema dayîk dimire bav dibe mam.


dema nêçîra min tê, guyê tajîyê min tê

Guhartoyeke dema nêçîra min tê, gûyê tajîya min tê.


dengbêj ku destê xwe danî ber guhê xwe, dizane çi bêje

Guhartoyeke ewê destê xwe bêxe ber guhê xwe, ew dizane dê çi bêje.


dengê dîka qube ye, çaxa xebata me ye

Guhartoyeke dengê dîkê qube ye, çaxê xebata me ye.


dêr çêkirin, ma ka poplîska we

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dera jina xera nekirîye, hîna ava ye

Guhartoyeke ciyê jina xira nekiribê hîn ava ye.


dera nan dibire, şûr nabire

Guhartoyeke derba ko nan dibire, şûr nabire.


derbekê li nal dixe û derbekê li bizmar dixe

Guhartoyeke carekê li nalê dixê carekê li sim dixê.


derew li mirîya dibin, li saxa nabin

Guhartoyeke derew li miriyan dibe li saxan nabe.


derewîn serî bi ard be jî jê bawer nekin


derîyê xwe veneke û gazina li cîranê xwe neke

Guhartoyeke deriyî xwe veneke, gazina li cînara neke.


derîyo tu dar bî, serê min sitar bî

Guhartoyeke deriyo, tu dar bî, li ser serê min star bî.


dermanê her tiştî xwê ye, dermanê xwê tune ye

Guhartoyeke dermanê her tiştî xwedê ye, dermanê xwedê tine ye.


dermanê her tiştî zêr e, lê ji zêr xurtir zor e


derpîyê mi li xwe ke û fisa tê de neke

Guhartoyeke şalê min li xweke, lê tir û fisa tê de neke.


dest desta dişo û dest vedigere dev û rîha dişo

Guhartoyeke dest dest dişo, dest vedigere dev û rûyan dişo.


destê di ser desta re, daye heya cem xweda ye

Guhartoyeke dest di ser dest re heye heta ba xwedê.


destê diza rast naçe paşilê

Guhartoyeke destê wî rast naçe paxila wî.


destê merda, dermanê derda

Guhartoyeke destê merdan dermanê derdan.


destê min diz e, dilê min delirize

Guhartoyeke destê min dize, dilê min dilerize.


deste te bi rûn be di serê xwe bide

Guhartoyeke destê te bi don bê, di serî xwe bide.


destê tehibî, li ser zikê têr e

Guhartoyeke destê xebitî li ser zikê têr e.


destê tu nikaribe pê, deyine ser serê xwe

Guhartoyeke destê tu nikarî gezkî, maçke û deyne ser serê xwe.


destê xwe nexe hemi qula Di hina de mar hene, di hina de jî dûpişk

Guhartoyeke destê xwe nexe her qulê, di hina mar hene di hina jî dûpişk.


destikê bivir ne ji darê be dar nakeve

Guhartoyeke destikî bivir ne ji darê be dar nakeve.


dev qenc girtîye, kes nizane çi tê de veşartîye

Guhartoyeke dev qence girtiye, kes nizanê çi têde veşartiye.


devê pisîkê ne digiha goşt, digo bere xêra dê û bavê mi be

Guhartoyeke devê pisîkê nedigihîşte mast digot bila xêra dê û bavê min be.


devêh belawelane, guhê wan li ser hev in

Guhartoyeke deve belawela ne, guhê wan li ser hev in.


devêh çiqas dûrî hev biçêrin, guhê wan li cem hev in

Guhartoyeke deve ji hev dûr diçêrin, lê guhêd xwe li ser hev in.


devî zû dibin dar, xwelî li kesê bê war

Guhartoyeke devî hebe wê bibe dar, xwelî li serê bêwar.


dewaran ne kire li Nîsanê, jina ne bijêre li dîlanê


dewê bê kil, kirasê bê mil, mêrê bêdil yek in

Guhartoyeke mêrê bê dil, kirasê bê mil û baxê bê gul, yek in.


dewê bihara bide cîrana, dewê payîza bide ezîza

Guhartoyeke mastê biharan bidin neyaran, mastê payîza bidin ezîza.


dewê mîyê ye, rûsipîtîya jinê ye

Guhartoyeke keça çê rûsipîti ya bavê ye.


dewlemend pir bûn, kul û derd pir bûn

Guhartoyeke dewlemend zehf bûn, kul û derd pir bûn.


dewran timî bi dorin, geh li jêr in geh li jor in

Guhartoyeke dewran tim bi dor e,geh li jêr e, geh li jor e.


dewsa şêran, kund dikin sêra

Guhartoyeke dewsa şêran kund dike sêran.


dêya baş ji hezar fêrkerî çêtir e

Guhartoyeke jina baş ji hezar mêrê xerap çêtir e.


dêya du dota li xwe dide lotika, ne li her cîyî li Cezîra Bota

Guhartoyeke diya du dota, li xwe didê lota, ne li her ciyî li cezîra bota.


dêya kura dike tira, bav nabêje çi re

Guhartoyeke diya kura dikê tira, bav nabêjê çira.


deyn çiqas bin dem bibe, giran dibe

Guhartoyeke deyin çiqa bi dem bibê, giran dibê.


di dinyayê de mirin heye, tirs çi ye

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


di havîna de rez û pez û di zivistana de agir û ez

Guhartoyeke di havînê de rez û pez, di zivistanê de agir û ez.


di nava nîsan û gulanê, Xwedê bide tavek baranê, çêtir e ji gundorê zerînî li ser sê rêyanê

Guhartoyeke di nava nîsan û gulanê, xwedê bide tavek baranê, çêtir e ji gundorê zêrînî li ser sê riyanê.


di şera de xal û xwarzê û di şorbê de ap û birazê

Guhartoyeke li şera xal û xwarzî, li xwarinê ap û birazî.


dibê bavê te siwara kuşt peya kuşt, dibê mir û çû

Guhartoyeke bavê te siwara kuşt peya kuşt lê nepirse.


dibêjin ne ji fesada be, dê gur û mîh bi hev re biçêrin

Guhartoyeke dibêjin, ne ji fesada be, wê gur û mih bi hev re biçêrin.


dibêjin, tu li rê, qeda û bela li rê

Guhartoyeke dibêjin, tu li rê qede û bele li rê.


diçim aş xera dibe, berê xwe didim kahnîyê ziwa dibe, genim diçînim ceh şîn dibe

Guhartoyeke diçime aş xeradibê, berê xwe didime kaniya ziwa dibê, genim diçînim ceh şîn dibê.


dido bi hev re rast bin, yê sisîya Xwedê ye

Guhartoyeke dido bi hev re rastbin, yê sisîyê xwedê ye.


dijminê bi rext, çêtir e ji dostê bêbext

Guhartoyeke dijminê bi mehder, çêtir e ji dostê bê mehder.


dijminê dijminê meriv dostê meriv e

Guhartoyeke dijminê dijminê mirov dostê mirov e.


dijminê mêrxasa di nav ûçikê jinan de ne

Guhartoyeke dijminê mêrxasa, di nav ûçikê jina dene.


dijminê te gêrik be jî dîsa hesabê xwe bike

Guhartoyeke dijminê te gêrik be jî hesabê wî bike.


dijminekî zana, ji dostekî nezan çêtir e

Guhartoyeke dijminî zane ji dostî nezan çêtir e.


dîkê çê di hêkê de bang dide

Guhartoyeke dîkê çê di hêkê de azan dide.


dil ne ji kevir e, ji gulê nermtir e

Guhartoyeke dil ne ji kêvir e, ji gulê nerimtir e.


dil ne şewite, hêsir ji çava naşemite

Guhartoyeke dil ko neşewitê, hêstir ji çava naşemitê.


dilê bi xezeb nagihêje mirada

Guhartoyeke dilê bi xezeb naghêjê mirada ( daxwaz ).


dilê dê bi ser dotêye, yê dotê bi ser çîyayê Qaf de ye

Guhartoyeke dilê dê bi ser dotê ye, ê dotê bi ser çiyayê qaf de ye.


dilê mêhvana nehêle, wê bi xwe herin

Guhartoyeke dilê mêvana nehêl wê bi xwe herin.


dilê şivan bixwaze kare ji nêrî şîr derxe

Guhartoyeke dilê şivan bixwaze dikare şîr ji nêrî bidoşe.


dilê şivan ku bixwaze ji nêrî mast çê dike

Guhartoyeke şivan dil bike wê ji nêrî mast derxîne.


dilê tirsonek sînga gewr nabîne

Guhartoyeke dilê tirsonek sênga gewr nabîne.


dilê yekê kete kevirekî, heft sala bi xwe re gerand

Guhartoyeke dilê yekî kete kevirekî heft salan bi xwe re gerand.


dilêr bi destên bêbextan têne kuştin

Guhartoyeke dilêr bi destî bêbextan têne kuştin.


dilketin xweş e di xortanîyê de, zozan xweş e bi koçerî yê re

Guhartoyeke dilketin xwaş e bi xortaniyê, zozan xwaş e bi goçeberiyê.


dilopê li pey hev hesin qul dikin

Guhartoyeke dilopên baranê hêsin qul dikin.


dîn ji dîlanê, zarok ji lîstinê têr nabin

Guhartoyeke dîn ji dîlanê, zarok ji lîstikê têr nabin.


dîn ne dînin, yê ji wan bawer dikin dînin

Guhartoyeke dêhn ne dêhn in, ê ji wan bawer dikin dêhn in.


dinya gulek e bêhn bike û bide hevalê xwe

Guhartoyeke dinya gulek e, bêhn bik û bid hevalê xwe.


dinya gulek e, bêhin bike û bide hevalê xwe


dinya ma bi du pîra, herdû pîra jî bi hev re nekirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dinya mîna sîka darê, ji kesî re namîne êvarê

Guhartoyeke dinya mîna siya darê, ji kesî re namîne êvarê.


dinya sar e û cilik ne ar e

Guhartoyeke çile sar e, cilik ne qahr e.


dinya sîya dara ye ji kesî re nadûmîne

Guhartoyeke dinya siya darê ye, ji kesî re nadomîne.


dinya sîya daraye, geh li vir e geh li wir e

Guhartoyeke dinya siya darê ye geh li vir e geh li wir.


dinya sîya darê ye, geh ii vir e geh li wir e


dinya xan û man e, hin çû ne û hin man e, yên mayî jî mêvan e

Guhartoyeke dinya nan û man e, hin çûn e û hin man e, yê mayî ew jî mêvan e.


diran hebû nan nebû, nan hebû diran nebû

Guhartoyeke diran hebû nan tune bû, nan hebû diran tune bû.


diranê feqîra di pelûlê de dişkê

Guhartoyeke didanê jara li pelorê dişkê.


diranê xwe veşêrin, kûçik li hestîya digerin


dîya diza du tira dike yekê ji kêfê yekê ji tirse

Guhartoyeke diya diza du tira dike, yek ji kêfa yek ji tirsa.


dîya qîza pirû da dîza, dîz çêkirin xelkê birin


diz ji diza dizî, erd û ezman lê pirsî

Guhartoyeke dizan ji dizan dizî, erd û esman lê pirsî.


diz ji malê be, ga di kulekê re derdixe

Guhartoyeke dizê malê ji malê be ga di kulekê re derdikeve.


dizê bistana mukir hat zivistana

Guhartoyeke dizê bîstana mukur tê zivistana.


doayên kûçika qebûl biba, dê ji ezmana hestî bibarîya

Guhartoyeke duê kûçika qebûl biba, wê ji ezmên hestî bibariya.


dost di roja teng de belû dibe

Guhartoyeke dost di roja teng de bêlî dibin.


dostê te bigirîne başe, ne yê te bikenîne

Guhartoyeke dostê te bigirîne baş e, ne ê te bikenîne.


du kesek li serê kesekekê bela ne

Guhartoyeke du kesek li serê kesekê bela ne.


du parê xizanîyê nezanîye

Guhartoyeke du parên xizani yê, nezani ye.


du serî ne wek hev bin, li ser balîfkê ranazên

Guhartoyeke du serî ne wek hevbin, narin ser balgîkî.


ê bikeve golê, ji baranê natirse

Guhartoyeke merîkî ket golê ji baranê natirsê.


ê bin deng nake, ê ser qar qarê dike

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ê derewîn vala hilda xwe, yê rast tije hilda xwe


ê deveha bihewîne wê devê derîyê xwe bilind çêke

Guhartoyeke ê ko deva xwedî bike deryê xwe bilind dike.


ê deveha xwedî dike, derîyê xwe bilind dike


ê dîza çê dike, çembil jî pê ve dike

Guhartoyeke ê dîza çêdikê, çempil jî pêve dikê.


ê fedî bike, derpîyê sohr li ber serê xwe nabîne


ê fedî neke, çi bike wê bike

Guhartoyeke te fedî ne kir, çi dikî bike.


ê gelacîyê li ba te bike, wê gelacîya te jî li ba yê din bike

Guhartoyeke ê ko gelaciya li ba te bikê, wê gelaciya te jî li ba xelkê bikê.


ê got û kir mêr e, û ê negot û kir şêr e, û ê got û nekir tira kerê me yê nêr e

Guhartoyeke yê negot û kir şêr e, yê got û kir mêr e, yê got û nekir kerê bê kêr e.


ê here masîya wê qûnê şil bike

Guhartoyeke ê here masiya divê qûna wî şilbibe.


ê ji derve hat yê hundur qewirand

Guhartoyeke ê ji derve hatî yê hindur derkir.


ê ji gura bitirse, pez xwedî nake

Guhartoyeke kî ji guran bitirse, nikane pez xwedîke.


ê ji miletê xwe hez bike, zimanê xwe ji bîr nake

Guhartoyeke ê ji zikê xwe hez dikê, hevalê xwe winda dikê.


ê ji zikê xwe hez dike, hevalê xwe wenda dike


ê ku mar pêvede, ji şerîta ditirse

Guhartoyeke mar pêvedayî, ji wêrîs ditirsê.


ê nabîne reşîyê, nabîne xweşîyê

Guhartoyeke ê nebîne reşiyê, nabîne xweşiyê.


ê nav şeqê dîya min şil neke, ne birayê min e


ê ne di malikê de, nizane bi halkê

Guhartoyeke kesê ne li malekê, nizanê bi halekê.


ê neke bi a mezina wê sturehê wî bibe wek ê bizina

Guhartoyeke ku tu neke bi ya mezina wê quloçê te bibin wek yê bizina.


ê neke bi a mezina, qoçelê wan dibin wek ê bizina

Guhartoyeke yê neke bi ya mezina, qiloçê wî dibin yê bizina.


ê nizane bi karê xwe, dûr e ji warê xwe

Guhartoyeke yê nizanê bi karê xwe, dûre ji warê xwe.


ê pey gelekî dikeve, hindikî wenda dike

Guhartoyeke ê pê pirî dikevê, hindikî hinda dikê.


ê pîreka hatin ber ara, û ê zilama çûn ber dîwara

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ê pîvazê nexwe, bêhn jê nayê

Guhartoyeke yê pîvazê nexwe, bihîn jê nayê.


ê rojî negre, bi bihayê cejnê nizane

Guhartoyeke ê rojiyê negirê, bi buhayê cejnê nizanê.


ê ser singila bimeşe, wê singil pêde herin

Guhartoyeke yê li ser singan bigere wê sing pêde her in xwar.


ê sîrê nexwe bêhn jê nayê

Guhartoyeke kesê sîra nexwê bîn jê nayê.


ê te di kenîne dûre te digrîne û ê te digirîne dûre te dikenîne

Guhartoyeke kesê ku te dikenîne, pê re bigrî, û kesê ku te digrîne, pê re biken.


ê têkeve dawetê wê xwe bihejîne

Guhartoyeke kesê ku têkeve dîlanê wê xwe bihejîne.


ê zane ji xwe zane, ê nizane dibê qey ji bo baqê nîska ne


ê zane yek bes e, ê nizane hezar bes e

Guhartoyeke ê zanê yek bes e, ê nizanê hezar nebes e.


ê zanî zanî û ê nizanî dibêje baqê nîska ye

Guhartoyeke î zanê zanê, î nizan ê baqê nîska ye.


ebid tevdîra dike û xwedê teqdîra dike

Guhartoyeke meriv tevdîra dike, xwedê teqdîra dike.


eger bê jin be, mîr e, bi jin be wezîr e, ku zarok jê re bûn, gizîr e

Guhartoyeke eger bê jin bê, mîr e, bi jin bê wezîr e, ku zaro jêre bûn gizîr e.


eger deşt yan zozan, pez kula şivan

Guhartoyeke eger deşt yan zozan, peze kula şivan.


eloyê simbêl boş totika lêdixe îyar, goşt, rûn dikire nafiroşe


em dibêjin ga ye, dibêje bidoş

Guhartoyeke em dibêjin nêre, ew dibêje bidoşe.


erdekî hişk û ezmanekî ziwa

Guhartoyeke erdekî hişk û ezmanekî bilind.


erê erê, xuha heft bira talî şandin ber kerê


ereba talanê me bir, me bi xebera tiştek nekir


esîl xera nabe, hingiv genî nabe

Guhartoyeke hesîl xiranabe, hingiv genî nabe.


ew çîye tu diçîne? Kengî şîn bû tê bibîne

Guhartoyeke ew çi ye diçînî, şînbibê tê bibînî.


ew rîya te berê xwe dayê, ez jê hatime belayê

Guhartoyeke ew riya te berê xwe da yê ez jê hatime.


ewrê bi gur gur û mêrê bi tir tir bê kêr in

Guhartoyeke ne ewrê bi gur gur, û ne mêrê bi zir zir.


ewrê mi dîtîye, ne yê baranê ye

Guhartoyeke ew ewrê ku min dîtiye, ne yê baranê ye.


eyşik e bi xwe biş

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ez axa û tu axa, wê kî golika bibe nav baxa

Guhartoyeke ez axa, tu axa, kî golika bibe nav baxa.


ez bêjim ez, û tu bêje ez, wê kî here ber pez

Guhartoyeke ez bê ez tu bê ez wê kî here ber pez.


ez bi tehta digirim ew jî hatîye bi mi digire


ez bûm gur mi pezê gişa xwar, ma mi çi te xwar?


ez can bûm, ez nezan bûm daxilî qebrê bûm, ez poşman bûm


ez çi dibêjim bilûra mi çi dibêje

Guhartoyeke ez çi dibêjim bilûra min çi dibêje.


ez çi kevirî bilind dikim, tu di bin de ye

Guhartoyeke (filan kes/a) kîjan kevirî hilîne, ew di bin da ye.


ez çûm serê çîya, zûrîyam wek gura, birazî nabin bira

Guhartoyeke ez çûm serê çiyan, zûriyam wek guran, birazî nabin biran.


ez dibêjim bira, ew dibêje min kirîvo

Guhartoyeke ez dibêjim bira, tu dibêjî kirîv.


ez dibêjim stewr e, tu dibêjî bidoş

Guhartoyeke ez dibêjim stewr e, tu dibêjî: 'bidoşe'.


ez dibêjim tu kurê kê ye, dibêje baba xan apê min e

Guhartoyeke ez dibêjim: tu kurê kê yî ew dibêje: babaxan apê min e.


ez hêdî diçim bela dighê min, ku zû diçim ez dighêm


ez karim te tî bibim ser avê û te tî vegerînim

Guhartoyeke ezê te tî bibim ser avê û tî vegerînim.


ez li azmana li te digerim, tu li qadê bi destê min ketî

Guhartoyeke ez li ezmana li te digerim, va ye tu li erdê bi dest min ketiye.


ez mîr û tu mîr, wê kî bibe wezîr

Guhartoyeke ez mîr, tu mîr kî wê bibe wezîr.


ez nakim mêra, kunda naxim dewsa -şûnda- şêra


ez namirim bi vê derbê,ez dê bimirim bi vê kerbê


ez nebînim pîra bi xirxal û kalê bi dest gopal

Guhartoyeke ez nebînim pîra ling bi xirxal, û kalê dest kopal.


ez tilîya xwe bi şekir bikim bidim devê te, tê bê tehl e

Guhartoyeke tiliya min bi şekir bê, ez bêxim devê xelkê, wê bêjin: tal e.


êzîdî kirasê sipîy e, gerek deq lê nekeve

Guhartoyeke êzdî kirasê sipî ye gereke deq lê nekevin.


fêda gavana nihandina kera ye

Guhartoyeke fêda gavana, niyandina kera ye.


feqîr çû dizîye heyv ji êvarê de derket

Guhartoyeke feqîr çû diziyê, heyv ji êvar de derket.


fermana devehê rabû, rovî xwe veşart

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ga dimre çerm dimîne û insan dimre nav dimîne

Guhartoyeke ga dimire çêrm dimîne, mêr dimire nav dimîne.


ga dimre, gagirok pir dibin

Guhartoyeke ga ku mir, gagora pir dibin.


ga ku kok dibe, sitirhê xwe li kendala dixe


gava kûçik bezîya gur, gur mir

Guhartoyeke gava kûçik bezya gur, gur mir.


gavan ber bi mal bû, jina gavan ber bi kar bû

Guhartoyeke gavan ber bi mal bû, jina çavan şixulkar bû.


gayê pîs tim golik e, merivê pîs tim lawik e

Guhartoyeke gayê pîs timî golik e, mirovê pîs tim zarok e.


gayê xerab tim golik e û zilamê xerab tim lawik e

Guhartoyeke gayê dîn tim gulike, mêrê dîn tim zaroke.


gayê xişt û mêrê bê pişt, kî digihê dibêje min kuşt

Guhartoyeke gayê xişt û mêrê bê pişt, kî dighê dibêjê: min kuşt.


gelek hene ne bi kêrî defê tên û ne bi kêrî zirnê tên

Guhartoyeke (filan kes) ne bikêrî daholê tê, û ne bikêrî zirnê tê.


genim bavê ser latê wê şîn bibe

Guhartoyeke (filan kes) gênim bavêje ser latê şîn dibe.


genim hilanî, têr xwar zivistanî

Guhartoyeke genim hilanî, têr xwar li zivistanî.


ger tu xwelîyê li xwe bike, bere xwelîyek germ be

Guhartoyeke ger tê xweliyê li xwe bikî, bila xweliyek germ be.


gerek mirov dost û dijmina ji hev nasbike

Guhartoyeke gereke mirov dost û dijminî xwe li serhev derkê.


gêsinê bê kar, zingar digire

Guhartoyeke gîsnî bi kar ne yê, zingar digre.


gilî tê gotin ji bo bihîstinê

Guhartoyeke gilî ( gotin ) têne gotinê, ji bonî bihîstinê.


girêkê dara, bûn kevanîyê mala

Guhartoyeke kûsiyêd kendala bûn kebaniyêd mala.


girîyê gawira bi halê wî tê

Guhartoyeke (filan kes) giriyê gawira bi rewşa wî tê.


gîzer zer e kiron li ser e

Guhartoyeke gêzer zer e, kirtîn li ser e.


go pisîkê mîza te derman e, firîya çûye ezmana

Guhartoyeke gotin: "qijikê zîrça te derman e. firiya çû ezman e.


go tu ji ku warî ye ? Got Cîyê ku min jê anîye

Guhartoyeke gotin: tu ji kû warî ye got: cîyê ku min jin jê anîye.


golik diçin rêxa xwe li cem gayê mezin dikin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


goştê dizîyê naxwe, lê nanê xwe di avdonka wî dadike

Guhartoyeke goştê diziye naxwe lê pariye xwe di avşorê de dike.


goştê ga ye, li ber çava ye

Guhartoyeke goştê ga ye, li pêş çava(n) ye.


goştê genî bere bimîne di dîza xwedî de

Guhartoyeke goştê genî di dîzika xweyî de.


gotin ji devê re çima lêva te xwahr e? Got ma ku dera min rast e

Guhartoyeke gotin deve: çima pişta te xwar e got: ma kû dera min rast e.


gotin ji mirdala, sipêh ji qerpala

Guhartoyeke gotin ji mirdara, sipî ji qerpara.


gotin pişo gûwê te derman e, firîya çû ezmane

Guhartoyeke gotin: 'pişo gûyê te derman e. firiya çû ezmanê.


gotin rihet e, kirin zehmet e

Guhartoyeke gotin rehet e, kirin zehmet e.


gotin, flankeso baş e, rabû çû di cirnê gund de rî

Guhartoyeke gotin filankeso baş e, çû di curnê gund de rî.


gotin "Guro em ê te bikin şivan," Got "Ez ji siûda xwe ne bawerim"

Guhartoyeke gotin: 'guro em ê te bikin şivane berxan. got: 'ez ji siûda xwe ne bawer im'.


gotina bikeve devê zaroka, digere li hemî tahran

Guhartoyeke gotina bikevê devê zara digerê li hemî tar û bajara.


gotina paşî li a pêşî dixe

Guhartoyeke gotina paşî berî ya pêşî nebêje.


gotina rast bi mirov ne xweş tê

Guhartoyeke gotina rast bi mirov ne xwaş tê.


gotina xweş bide dijminê xwe, parîya xweş bide xwedîyê xwe

Guhartoyeke xebera xweş bide dujminê xwe, pariyê xweş bide hevalê xwe.


gotina xweş mar ji qulê derdixe

Guhartoyeke gotina xweş mara ji qulê derdixe.


gotine qijikê gûyê te derman e, firîye çûye ezman e

Guhartoyeke gotin: "qijikê zîrça te derman e. firiya çû ezman e.


gotinek dikeve nav sîh û sê dirana, wê têkeve nav sîh û sê mala

Guhartoyeke xeber ket nav sî û sê (du) diranan, wê bikeve nava sî û sê bajaran.


gotinên êvara, dikevin qulê dîwaran

Guhartoyeke gotinên êvara dikevin qulê diwara.


gotinên mezina, neqşên li bara ne

Guhartoyeke gotinên mezina nexşên li ser beran e.


gotinên pêşîya, bingehê xanîya

Guhartoyeke gotina pêşiya, bingeha xaniya.


govenda mirîşkan di mala feqîran de ye

Guhartoyeke govenda mişkan di mala feqîran de ye.


gul bê sitrî nabe, goşt bê hestî nabe

Guhartoyeke gul bê istirî nabin, rind bê kêmasî nabin.


gulan e şingîna dasan e

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


gundê ava ji dûr ve xuya ye

Guhartoyeke gundê mezin ji rê ve xuya ye.


gundê bê rez, konê bê pez, mirovê dibêje ez û ez, hemî ne tu tişt e

Guhartoyeke ne gundê bê rez, ne konê bê pez, ne mêrê bibêje, ez û ez.


gur bi ku de diçe, gurîtîya xwe dike

Guhartoyeke gur li ku be gurîtiya xwe dike.


gur hate wara, wey li halê hejara

Guhartoyeke gur hat nav waran, wey li halê hejara.


gur ku ket nav kerî, ji şabûna devê wî tê girtin

Guhartoyeke gur ku dikeve nav keriya, ji kêfa re dev tê girtin.


gur ku ket nav pez, kûçik li kelaşa digere


gur ku min nexwe, bere hezar salî bijî

Guhartoyeke ew gurê ku min naxwe, bila hezar carî bijî.


gur pîr dibe dibe qeşmerê kuçika

Guhartoyeke gur pîr bibê dibê qeşmerî kûçka.


gura kêra hesin xwar, ne gazin û ne hewar


gurî dimirin, porsor dibin

Guhartoyeke kêl dimrin, temri sor dibin.


gurî ji ser kurkirinê natirse, ji sûravkê ditirse

Guhartoyeke keçel ji serkukirinê natirsin, ji şorafkê paşi ditirsin.


gurîyo navê mi li te û kumê mi li serê te

Guhartoyeke keçelo navê min li te, kumê min li serê te.


guzek û guzek dibe dîzek

Guhartoyeke gwîzek û gwîzek, dibê dîzek.


ha şêwra jina ha bêrîya bizina

Guhartoyeke şêwra jinan, bêriya bizinan.


halê me ne tu hal e, gaz û nîv li derê mal e


hat Hemoyê li takî, rêxa wî ya gakî, di mala wî de tune arvanê xewarkî, her roj xwe diguhere li awakî


hate cîyê min, rabû li rûwê min

Guhartoyeke hate ciyê min, rabû li riwê min.


haya nema li bûka û xew nema Ji biçûka

Guhartoyeke xew nema li biçûkan, fedî nema li bûkan.


heçî jar e, li havînê jî sar e

Guhartoyeke herçî jar e, li havînê jî sar e.


heçî jinekê bîne, divê tûrek perê wî, yan barek derewê wî hebe

Guhartoyeke kesê jinekê bîne, divê an tûrek perê wî an jî barek derewê wî hebe.


heçî yê nizane rûmeta xwe, ew dûr e ji dewleta xwe

Guhartoyeke yê nizane bi hêza xwe, dûr e ji dewleta xwe.


heftê piştgirêdayî, ji yekî piştvala re kar dikin

Guhartoyeke heft pişt girêdayî ji yekî pişt vekirî ra kar dikin.


heger dewê tirş vexwaribe, wê hayê wî ji dora wî tune be

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


heger hebe, şilik û pelik û heger tune be, keser û kulik


heger mirov ji rezek tirî xwaribe, nabe ku pişta xwe bide wî

Guhartoyeke heke mirov ji rezekî tiri xwaribe, nabe pişta xwe bidê yê.


heger tu biçî mêvanê gura, kûçikê xwe bi xwe re bibe

Guhartoyeke ger tu çû mêvantiya gura, kûçkê xwe bi xwe re bibe.


heger virr bin, bera pir bin

Guhartoyeke heger vir bin, bila pir bin.


heke diduwa ji te re gotin kumê te ne li serê te ye, destê xwe bavêje ser serê xwe

Guhartoyeke diduwa ji te re got: kumê te ne li serê te ye, destê xwe bavêje ser serê xwe.


hem ji dêrê bû, hem jî ji mizgeftê

Guhartoyeke him ji dêrê bû him ji mizgeftê.


hem serê xwe dişkîne hem xercê xwe dide

Guhartoyeke him serê xwe dişkîne, him xercê xwe dide.


hemi çêlek tê dotin, hemi gotin nayên gotin

Guhartoyeke her mangek tê dotin, lê her gotinek nayê gotin.


hemî kera bi wişkê najo

Guhartoyeke hemî keran bi şivekê ne ajo.


hemî qubê sipî ne zîyaret in

Guhartoyeke hemî qubên spî ne ziyaret in.


her çêlek tê dotin, her gotin nayê gotin


her darek ji berê xwe tê naskirin

Guhartoyeke her darek bi berî xwe tê naskirin.


her dîk li ser sergoyê xwe bandide

Guhartoyeke her dîkek li ser sergo yê xwe qî dikê.


her ez singekî dikutim, tu tûrkî pê dadike


her gîha li ser koka xwe şîn dibe

Guhartoyeke her giyak li ser koka xwe şîn dibe.


her gulîsorek çavreşek li dû heye

Guhartoyeke her gulîsorek çavreşek li dûv heye.


her gulîzerek, simbêlsorek li ber e

Guhartoyeke her kezîzerek simêlsorek li ber e.


her kes di mala xwe de şêr e

Guhartoyeke her kes li mala xwe qeral e.


her ku serî bimîne wê qûn ecêba bibîne

Guhartoyeke heta serî sax dimîne, qûn ecêba dibîne.


her nêr li mê siwar e, lê gotina mê li ya nêr siwar e

Guhartoyeke her nêr li mê sware, tenê gotina mê li ya nêr sware.


her teyr bi baskê xwe difire

Guhartoyeke her teyrek bi baskên xwe difire.


her û her bi destê bêbexta camêr têne kuştin

Guhartoyeke dilêr bi destî bêbextan têne kuştin.


here nav miletan, bigere adetan

Guhartoyeke here nav miletan, bigre adetan.


hertişt li bendî demê dimîne, lê dem li bendî tiştekî namîne

Guhartoyeke hemî tişt li bendê demê ye, lê dem ne li bendê tiştiye.


hesp diçe siwarî xwe dipesinîne

Guhartoyeke hesp dibezin siwar xwe dipesinin.


hespê nêr ji simê xwe şer nake

Guhartoyeke hespê nêr ji simê xwe şerm nake.


hêştir radibin hev, hêstir û ker li ber lingê wan diçin

Guhartoyeke hêştir radibin hev, hêstir û ker di bin lingê wan de diçin.


heta av zelal nebe, tiştê binî xuya nabe

Guhartoyeke heya av zelal nebê, tiştê binî xuya nabin.


heta barê qantirê giran nebe, nizane bavê wî ker e

Guhartoyeke heta barê qantirê giran nebe nizanê ker bavê wî ye.


heta hebû dims, ez mam û tu pis, gava nema mohtî, ez Şervî û tu Bohtî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


heta hebû şillik millik, gava nema keder û kulik

Guhartoyeke heta hebû şilik milik, dema nema keder kulik.


heta kefa dest reş nebe, tama dev xweş nabe

Guhartoyeke kefa dest reş nebe, tama dew xweş nabe.


heta meriv xeraba nebîne, baş di bîra meriv de nayên

Guhartoyeke ger mirov xirapa nebîne, başa bi bîr nayîne.


heta nava dest reş nebe, tahma dev xweş nabe


heta te xwe nas kir, te malê xwe xelas kir

Guhartoyeke heta mi xwe naskir, mal li xwe xelaskir.


heta tu li karê xwe nepirsî, tu kes li te napirse

Guhartoyeke heya tu li karê xwe nepirsê, kes li te napirsê.


heta Xwedê ji me pirsî, kefenê me rizî

Guhartoyeke heta xwedê li me pirsî, kefenê me rizî.


hevalê roja xweş e, ne yê roja reş e

Guhartoyeke (filan kes) hevalê rojên xweş e, ne yê roja reş e.


hevrîşim bi bihayê xwe û hirî bi bihayê xwe

Guhartoyeke hevrîşim bi biha yê xwe, hirî bi biha yê xwe.


hewar avê ez birim, ez ji tîna mir im

Guhartoyeke hewara, avê ez birim, ez ji tîna mirim.


heya serê mirî li heda nekeve, bi hişê xwe ve nayê

Guhartoyeke heya serî mera li darheda nekevê mera baqil nabê.


heya serî sax dimîne, çav ecêba dibîne

Guhartoyeke heta serî sax dimîne, qûn ecêba dibîne.


heya tu bêje gur û rovî, wê çerm bibe bi nêvî

Guhartoyeke heya tu bêje gur û rovî, wê îyar bibe bi nêvî.


Guhartoyeke heta tu bejî gur û rovî, dê eyar be nêvî.


heyfa heyva ronayî, şeva reş li pê ye

Guhartoyeke heyfa ronahiyê tarî li pêye.


heyva gulanê, gamêşê qiranê, ne li vir û ne li derya Wanê

Guhartoyeke heyva gulanê, gamêşê qeranê, ne li vir û ne li derya wanê.


higivê te nebin, mêş li te nacivin

Guhartoyeke hingivê te nebê, mêş li te nacivin.


him kêfa xwe dikin, him avê li xwe dikin

Guhartoyeke hinek kêfa xwe dikin, hinek avê li xwe dikin.


hîn bîya hîn neke û te wan hîn kir wan ji bîr neke

Guhartoyeke hînkar hîn meke, te hîn kir ji bîr neke.


hîn hesp nekirîye, hevsara çêdike

Guhartoyeke hê hesp nekirîne, jê ra afir çê dike.


hîn li ser zînê, tira di şeqînê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hîn nebû ye mirîşk, hêka dike

Guhartoyeke hê nebûye mirîşk, hêka dikê.


hindik bixwe, hindik bipeyive, hindik raze

Guhartoyeke hindik bixwe, hindik xeber bide, hindik raze.


hinek hene bi mal û dîwan û hinek hene ne parîk nan

Guhartoyeke hineka mal û dîwan e, û hina ne parîk nan e.


hinek hingiv dixwin û hinek mêş bi wan vedidin

Guhartoyeke hin hungiv dixwin, û hin mêş bi wan vedidin.


hirhira hespê ji bin gunê gêye

Guhartoyeke îhîna hesp ji bin gunê ga ye.


hisabê der û malê li hev dernakeve

Guhartoyeke karê mal û sûkê li hev derneket.


hosta necar, raza wek her car, ta sibê mîr dimre, dimîne necar

Guhartoyeke hostenecar razê wekî her car Xwedê yek e dergeh hezar.


hoste hesinkar, raza wek her car, xwedê yek e û dergeh hezar


hûr bajo û kûr bajo û tahdê nede dewara

Guhartoyeke hûr bajo, kûr bajo, û dewara ne westîne.


însanê bê esas, ne dibe tevr û ne dibe das

Guhartoyeke însanê bê esas, ne dibe tevir ne dibe das.


îro derzîkek dizî, sibê dê hêştirekê bidize

Guhartoyeke îro derzîk dizî, siba wê deve bidizê.


îro rola te ye û sibê ya min e

Guhartoyeke îro roja te ye, sibê roja min e.


îro sir û sermaye, sibê def û zirne ye, dusibe pîrê (mîro) daweta te ye


ji ava xuş xuş netirse, ji ava nermik bitirse

Guhartoyeke ji avê çelq metirse, ji ya meyî bitirse.


ji ber dîlopê çû ber merzîbê -şîrînekê-

Guhartoyeke ji ber dilopê çû ber şirînekê.


ji ber şirikê, çû ber mezrîbê

Guhartoyeke ji ber şirike çû ber mezîlê.


ji betalî rabû serê kîrê xwe jêkir

Guhartoyeke ji betalî bi serê kîrê xwe re lîstin.


ji bo gulê meriv dirrî û dike paşila xwe

Guhartoyeke ji bo xatirê gulê mirov şîlavê dike paşila xwe.


ji bo nanekî ervanekî xera dike

Guhartoyeke ji bo nanekî, xera dike arvanekî.


ji bo xatirê xatira dan barê qantira

Guhartoyeke ji bo xatirê xatiran, da barê qantiran.


ji bo xatirê xatira, meriv radihêje barê qantira

Guhartoyeke bo xatirê xatira, mirov dikeve bin barê qantira.


ji bo xatirê xatira, mirov diçe serolê hêstira


ji çavekî ez hezdikim ji şarekî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ji dê û bava dikevin hezar hawa

Guhartoyeke ji dê û bavan dikevin her hawan.


ji dîna re her ro dawet e

Guhartoyeke ji (yekî) re her roj dawet e.


ji diza heye herkes diz e û ji hîza heye herkes hîz e

Guhartoyeke ji diza were her kes diz e, û ji hîza were her kes hîz e.


ji ereba're ne bêjin merheba, wê ben ser kurk û eba

Guhartoyeke heke te gote ereba merheba, dê rûne ser kurk û eba.


ji gira girê xerezê, kulê avête merezê, ez dev ji te bernadim heya xwê şîn bibe û qantir bizê


ji gura birçîtir e û ji diza tazîtir e

Guhartoyeke ji gur birçîtir e, ji mar tazîtir e.


ji hêştirê ketîye, ji hop hopê namîne

Guhartoyeke ji hêştir ketiye û ji hop-hopê xwe namînê.


ji hevala re dehşekî bixwaze, da Xwedê kerekî bide te

Guhartoyeke hespekî ji cîranê xwe re bixweze, da xwedê kerekî bide te.


ji kirinên şêx û melan dîsa rehmet li cahilan

Guhartoyeke ji kirinên şêx û melayan, dîsa rehmet li cahîlan.


ji kurê jinbîya, neke tu hêvî

Guhartoyeke ji kurê jinebiya, neke tu hêviya.


ji mala bavê bû bi mal, ji mala xezûr bû teral

Guhartoyeke li mala bavê bû mal, li mala xezûr bû teral.


ji mala xwe têr nan e û ji mêrê xwe têr gan e

Guhartoyeke ji mala xwe têr nan e, ji mêrê xwe têr gan e.


ji mecbûrî meriv goştê mirîşka dixwe

Guhartoyeke ji bêçarî, mirov goştê mirîşka dixwê.


ji mêra ew kesê ne dide pêş û ne dide paş

Guhartoyeke mêrê baş ne bide pêş û ne bide paş.


ji mêra nav dimîne, ji ga çerm

Guhartoyeke ji mêra nav dimîne, ji gayan çerm dimîne.


ji pira pir diçe, ji hindika hindik

Guhartoyeke ji pira pir, ji hindika hindik.


ji pokê re kewgir e û ji xwe re kîsogir e

Guhartoyeke ji xelkê re jîr e, ji xwe re kor e.


ji qantir pirsîn bavê te kî ye? Go hesp xalê min e

Guhartoyeke ji qantirê re gotin: "bavê te kî ye" got: "hesp xalê min e.


ji qantirê pirsîn "Bavê te kî ye?" Got "Hesp xalê min e"


ji rovî fenektir tune carna ew jî dikeve xefkê

Guhartoyeke ji rovî fenektir tune, ji eyarê wî pirtir tune.


ji sed cîha birîndarim êdî nîzamin bibêm saxim

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ji şîr tirs dike, pif dew dike

Guhartoyeke ê ji şîr tirsî, pife dêw dike.


ji welîya dibin xwelî, ji xwelîya dibin welî

Guhartoyeke ji xweliyan pelî ji peliyan xwelî.


ji wî miletî dûrkevin yê bi daholê bicivin û ji ber dar birevin

Guhartoyeke ji wî miletî dûrkevin: ê ku bi daholê bicivin, û ji ber dar birevin.


ji xezalê bezatir tune ew jî rizqe xwe dixwe

Guhartoyeke ji xezalê bezatir nîne, ji nanê xwe pêve naxwe.


ji xezalê bezatir tune lê ji rizqê xwe pêve naxwe


jin bi xeftan e, mêr bi kurtan e

Guhartoyeke jin bi xeftana, mêr bi qapana.


jin hem gul in hem jî kul in

Guhartoyeke jin him gul in, û him kul in.


jin hene jinkok hene

Guhartoyeke jin jî hene, jinkok jî hene.


jin hene, jan jî hene, melhemên dilan jî hene

Guhartoyeke jin jî hene, jan jî hene, melhema dilan jî hene.


jina berdayî wek kerê bi dorê ye

Guhartoyeke jina berdayî weke kerê bi dorê ye.


jina bî li ku be, ew der bê şer nabe

Guhartoyeke jinebî li kur e şer li wir e.


jina bidin jinmirîya û ga biding gamirîya

Guhartoyeke jina bidin jinmiriya, kera bidin kermiriya.


jina bîne ji mala, bere xwarzê bên li xala

Guhartoyeke jina bîne ji mala, da xwarzî bidin bi pê xala.


jina çê meriv dike vezîr, jina xerab meriv dike rezîl

Guhartoyeke jina çê mirov dike wezîr, jina xirap mirov dike rezîl.


jina mêra be, li ber stêrk û pêwira be

Guhartoyeke jina mêra be, li ber stêrk û dîwara be.


jina xweşik dil diêşîne, jina nexweşik çav diêşîne

Guhartoyeke jina xweşik dil dêşîne, jina ne xweşik çava dêşîne.


jinbavê kafirbavê, ez birçîme li ber dolabê


jinê bira, çêlîkê gura

Guhartoyeke çûkê bira(yan), çêlikê guran.


kahnîya bi regez ziwa nabe, mirovê nebez riswa nabe

Guhartoyeke kaniya bi regez, ziwa nabe, mirovê nebez riswa nabe.


kahnîya ku tu avê jê vexwî kevira navêjîyê

Guhartoyeke kaniya ku tu avê jê veduxwî keviran nevêjê.


kaniya ( yan bîra ) tu jê avê vedixwî, keviran nevêje


kar bike ji bingehî, da li ber xwe neke lehî

Guhartoyeke kar bike ji bingehî, da li ber xwe nebê lehî.


kar şêr e, wexta dest lê dike, dibe rovî

Guhartoyeke kar şêr e, dema tu dest pê dikî dibe rovî.


karçîyê mala xwe be, şêrînê ber dilê hevalê xwe be

Guhartoyeke karkirê karî xwe be, şêrînê hevalî xwe be.


karê mala sed û sîh, ne qirş û av ji hev belîne

Guhartoyeke karê malê sed û sîn e, qirş û av ji hev bêlîne.


karê mêr tevr û bêr, xemla jinê zîv û zêr

Guhartoyeke karê mêr tevir û bêr, xemla jinê zîv û zêr.


karê ne ji min re, bayê wê di ser min re

Guhartoyeke karê ne ji mi re, ba yê wê di ser mi re.


karê xwe pir kir û porê xwe kur kir

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kaş bilind e û ker kulek e û bar giran e Wê çawa be?

Guhartoyeke kaş bilind, ker kulek û bar giran, wê çawa bê.


kaxet çêkir ji qîzê, gû hat bi mîzê

Guhartoyeke nivişt çêkir ji qîzê re, gû hat bi mîzê re.


kaxeta rovî ye, kî dê bixwîne û kî dê lê guhdarî bike

Guhartoyeke kaxeza roviyan, kî wê bixwîne, û kî wê lê guhdarke.


kê tir kir? Yê bêdê û bêbav tir kir

Guhartoyeke kê tir kir, pîra gund tir kir.


keçel hekîm baya wê dermanek ji sere xwe re bidîta

Guhartoyeke keçel hekîm bûya wê dermanek ji serê xwe re bidîta.


keçika mîran bi qelenê gavana nayê

Guhartoyeke keça mîra, bi qelenê gavana nayê.


keda helal dibe mû naqete, keda heram bibe werîs jî diqete

Guhartoyeke keda helal dib mû lê naqete, keda heram bibe werîs jî diqete.


ker bi gem û hevsar e mêr bi soz û biryar e

Guhartoyeke ker bi gem û hefsara, mêr bi soz û biryara.


ker bi gem û hevsar e, mêr bi soz û biryar e


ker bi kurtan e, pîrek bi kitan e

Guhartoyeke ker bi kurtana, jin bi xeftana.


ker jî dibêje ji dengê min xweştir nîne

Guhartoyeke ker jî dibêjin: ji dengê min xweştir nîne.


ker ji ku zanin zafaran çi ye

Guhartoyeke ker çi dizanê zahferan çi ye.


ker ket herîyê ji xwedî pê ve kesî ranehişt terîyê

Guhartoyeke ker ket heriyê, ji xwedî pê ve kes ranehişt teriyê.


ker ket herîyê, ji xwedî xurtir tuneye

Guhartoyeke ker ket kurrê (herî), ji xudî mezintir nîne.


ker winda kirîye, bi pey kurtan ketîye

Guhartoyeke ker winda kiriye ( yan: hêştiye ), pê palên ketiye.


kera min li garanê, pirsa min li şivên e


kera nebin cem kera, ji hevdu ne elimin fis û tira

Guhartoyeke kera girê nedin li ba hev, da ji hev fêr nebin fis û tira.


kera nebin nav kera, da ji hev fêrnebin tir û fisa


kerê di buhurkê de carekê bikeve carek din di wira re nare

Guhartoyeke ker bi kerîtiya xwe li ciyê bikevê, carek dî tê ra nare.


kerê guh sist, tirên şidyayî dike ( yan tirê bendîn dikê )

Guhartoyeke kerên guh sist, tirrên şidyayî dikin.


kerê guhsist, tirrê bendîn dike

Guhartoyeke kerê guh sist, tirên şidyayî dike.


kerê lal e, kela te gîha newalê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kerê xwe ji dest xwe berneda

Guhartoyeke gire xwe bi destê xwe bixurîne.


kero nemir bihar hat, pîrê nemir qîvar hat

Guhartoyeke kalo nemir bihar tê, pirê nemir qîvar tê.


kes ji birçîna nemirîye

Guhartoyeke kes ji birçîbûna re nemiriye.


kes naxwaze kes jê çêtir be, her kes dixwaze lawê wî jê çêtir be

Guhartoyeke bav dixwaze law jê çêtir be, xoce dixwazê şagirt jê jîrtir be.


kes nikare qismetê kesî bixwe

Guhartoyeke kes nikane qismetî kesî bibe.


kes şûrê xwe naxe bin şûrê kesî

Guhartoyeke kes aqilê xwe nade bi yê kesî.


kes tu tuştî bi xwe re nabe gorê

Guhartoyeke kes ti tiştî bi xwe re nabê tirbê.


kesa kes nemirî, gulîyê xwe jêkirî

Guhartoyeke kesek jê nemirî guliyid xwe dibirî.


kesê ku mirinê bibîne, bi nexweşîyê razî ye

Guhartoyeke kesê mirinê dibîne bi nexwaşiyê razî dibe.


kesê li dû rîya binêre ew şaş dibe

Guhartoyeke yê ku li du riyan dinêre şaş dibe.


kesê mar pê vede, ji werîsa ditirse

Guhartoyeke mar pêvedayî, ji wêrîs ditirsê.


kesê nezan wek darên bê ber in

Guhartoyeke kesê nezan wekî darê bêber in.


kesê rast bi axive, kumê wî bi qul e

Guhartoyeke kesê rast go, serê kumê wî xwar e.


kesê sîra nexwe, bêhin jê nayê

Guhartoyeke kesê sîra nexwê bîn jê nayê.


kesê zimanê xwe ji bîr dike, welatê xwe winda dike

Guhartoyeke ê ji zikê xwe hez dikê, hevalê xwe winda dikê.


kesî destê camêra negirtîye

Guhartoyeke kesî destê camêran ( xoşmêra ) negirtî ye.


kevanîya zexel xav e û bêbextî tayekî zirav e

Guhartoyeke kebeniya zexel nanê wê xav e, û bêbextî takî zirav e.


kevir avête mêşê, zîyan gîhande gamêşê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kevir û kuçik li mi barîn, xêr û xweşî li te barîn


kevirê giran di cîyê xwe de baş e

Guhartoyeke kevrî giran li ciyî xwe dimînê.


kevirê havînê, bavê bin kulînê

Guhartoyeke kevrê havînê çek bin qulînê.


kevirê mezin ne yê lêxistinê ye

Guhartoyeke kevirê mezin ne ê nîşanê ye.


kêvjalên çema, bûn kevanîyên mala

Guhartoyeke kûsiyêd kendala bûn kebaniyêd mala.


kezî rewşa qîza e, simbêl rewşa lawa e

Guhartoyeke kezî rewşa qîzan e, simbêl rewşa lawan e.


kirasê min kitan e û dilê min reş qitran e

Guhartoyeke serê min bikitan e, dilê min biqetran e.


kîsokê kendala, xwe dikin hemberî xezala

Guhartoyeke kîsokê hindala, xwe didin hember xezala.


ko kela şorbê çû, behayê hesko perêk

Guhartoyeke ku kela şorbê çû buha yê heskê pera nake.


ko ker ket herîyê, xwedî wê rahêje terîyê

Guhartoyeke ker ket heriyê, ji xwedî pê ve kes ranehişt teriyê.


koç li bendî pîrê ma û pîrê li bendî koçê nema


koç li bendî pîrê ma, pîrê hat û guh neda koçê


kom dikim bi çoçika, wekî ez didim kûçika


kor çilo li xwedê dinêre, xwedê jî wer lê dinêre

Guhartoyeke kor çilo li xwedê dinêre, xwedê jî werê lê dinêre.


kor korê xwedê ne, nîv kor emelê dinyê ne

Guhartoyeke kor korê xwedê ne, nîvkor bela dinê ne.


korê bê dar, pîra bê zar

Guhartoyeke korê bê dar, wek pîra bê zar.


koza berxa ye, li ber qula gura ye

Guhartoyeke koza berxan li ber qula guran.


ku agir bi çîyê keve, ter û hişk tev de dişewitîne

Guhartoyeke ku agir bi çiyê ket, ter û hişk tevde dişewitin.


ku dê dibe damarî, bav dibe filehê Bahwarî

Guhartoyeke gava dê bibe damarî, bav dibe filê gavarî.


ku dera mirov biêşe, can di wir de ye

Guhartoyeke kuder te bêşê can di wir da ye.


ku mirî ne mukrih be, gor lê nayê hev

Guhartoyeke mirî ne modî be gor lê teng nabe.


ku te bavê xwe nedîta, tenê bigota ez lawê kê me

Guhartoyeke bavê xwe nedîba wê bigota ez lawê kê me.


ku tu bibe hesp, wê siwarê te zêde bin

Guhartoyeke ku tu bibî hesp wê swar pirbin.


ku tu çû mala mêrê xwe, ji bîr bike xeysetê mala bavê xwe

Guhartoyeke ku tu çûyî mala mêrê xwe, jibîr bike xeysetê mala bavê xwe.


ku tu li derîya nexî, venabin

Guhartoyeke ku li deriya nexê, li te venabin.


ku zik têr be, bere ji qaşilê dêr be

Guhartoyeke ku zik têr bê, bila ji qaşilê dêr bê.


kûçik çiqas biqusênî nabe tajî

Guhartoyeke kûçika çiqas biqusîn , nabin tajî.


kûçik hestî dixwe, ha ji qûna xwe dike

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kûçik ji kê bitirse bi wî alî direye

Guhartoyeke kûçik ji ku bitirse bi wî alî de direwe.


kûçik li ku nan dixwe, li wir di ewte

Guhartoyeke kûçik li kû nan dixwe, li wir direyê.


kûçikê me ye, li ber derîyê xelkê direye

Guhartoyeke kûçikê me ye, li ber derê xelkê direyê.


kulê pokê tên ji çol û çîya, yê min der tên ji ber pîya


kund çêlika xwe dixwe û paşî bi ser de digirî

Guhartoyeke kund çilîka xwe dixwe, paşê bi ser de digrî.


kur darê li pişta bavê ye, qîz warê xelkê ye

Guhartoyeke kur darê li pişta bavê ye, qîz warê xeikê ye.


kur dîwarê hundirin, qîz dîwarê derve ne

Guhartoyeke jin dîwarê hundir in, mêr dîwarê derva ne.


kurd şêrê çîyê ye, her mêrek bi sed mêrê ye

Guhartoyeke kurd şêrên çiyan e, her mêrekî wan bi sed mêra ne.


kurmanc têr e, xew jê re xêr e

Guhartoyeke kurmancî têr e, xew jêre xêr e.


kuştin bi dest gura ye, xwarin li firinda ye


law darê bav hiltîne, qîz teşîya dê hiltîne

Guhartoyeke law darê bavê radike, qîz teşiya dê radike.


lawê xelkê ye û şiva dehlê ye

Guhartoyeke mêrên xelkê ne, şivên dehlên e.


lawik çû seferê, vegerîya kerê berê

Guhartoyeke kerê me çû seferê hat dîsa kerê berê.


lê hat baş hat, lê nehat xerab hat

Guhartoyeke lê hat baş hat, lê nehat jê nehat.


lêhatin ji jêhatîbûnê çêtire

Guhartoyeke lêhatin ji jêhatinê çêtir e.


li alîkî şîn e, li alîkî şayî ye

Guhartoyeke li aliyekî şîn e, li aliyekî dawet e.


li bejnê nerî bi zêra kîrî, laçek rakir kertkê gurî

Guhartoyeke li bejnê nêrî bi zêra kirrî, laçik rakir kertkê gurrî.


li ber derîyê min genim dixwe û hêka li ber derîyê cîrana dike

Guhartoyeke genim ji ber derîyê min dixwê, û hêka li ber deriyê cîrana dikê.


li ber sîya şêr be, bila şêr te bixwe

Guhartoyeke li ber sîbera şêr bî, bila şêr te bixût.


li derîyê kesî nexe bi tilîka, bila kes li derîyê te nexe bi mîkuta

Guhartoyeke li deriyê kesî nexe bi tilîka, bila kes li deriyê te nexe bi mîrkuta.


li dîwari meşk hene, di meşkê de guh hene

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


li kerê mirî digere ku nala jêke

Guhartoyeke li kerî mirî digere ku nala jêke.


li nav malê şêr e, li derve ( yan li nav êlê ) kitika bê kêr e

Guhartoyeke li nav malê şêre, li nav êlê kitika bêkêre.


limêj kir dema dema, wek xenzîrê devê çema


ma ka ne ya te bû, kadîn jî ne ya te bû?


ma Şam dûr e, mişar jî dûr e?

Guhartoyeke şam dûr e ma mişar jî dûr e.


mal bê ard dibe, bûk bê benîşt nabe

Guhartoyeke mal bê ard dibin, bûk bê benîşt nabin.


mal mala te ye, bi alî firaxa de neyê

Guhartoyeke mal mala te ye lê bi alî firaxa de mere.


mal mala te ye, lê bi alîyê firaxa ve neçe


mal têr e kevanî şêr e, mal xizan e kevanî nezane

Guhartoyeke mal têr e kebanî wekî şêr e, mal birçiye kebanî gazgêncî ye.


mala mêra çêtir e ji mala mîra

Guhartoyeke mala mêran çêtir e ji mala mîran.


mala zarok tê de, şeytan naçe tê de

Guhartoyeke mala zarok tê de, ehremen naçe têde.


mala zêra xera dibe mala mêra xera nabe

Guhartoyeke mala zêra xirab dibe, mala mêra xirab nabe.


mala zêra xera dibe, mala kêra xera nabe


malê axa dihere, dilê kole diêşe

Guhartoyeke malê axê diçe canê xulêm dêşe.


malê axê diçe, canê xulam dişewite

Guhartoyeke malê axê diçe, canê xulam dêşe.


malê camêrekî û yê xesîsekî wek hev diçe

Guhartoyeke malê camêrkî û xesîskî wek hev derê.


mar ji pûngê hez nake, pûng jî li ser qula -kuna- mar de şîn tê

Guhartoyeke mar ji pûngê direve, pûng li ber qula mêr şîn tê.


mar ji pûngê nexweş e, pûng di devê qula wî de şîn dibe


me devêh nedî li reza, ma me pişkul nêdî li pirêza?


meçe şerê xal û xwarzîyan neke hawar û gazîyan

Guhartoyeke neçe şerê xal û xuharziyan, neke hewar û gaziyan.


megere li cîhê kaş, nebêne xewnê şaş

Guhartoyeke megere li cihê kaş, da tu nebînî xewnên şaş.


megere li newala, nebêne xeyala

Guhartoyeke megere li newala, da nebînî xeyala.


mêhvan ji mêhvan ne xweş e, xwedîyê malê ji herdûya ne xweş e

Guhartoyeke mêvan ger ji mêvên hezneke, xwediyê malê wê ji herdiya hezneke.


mêr heye şêrê dem demî û rokê şêrê her demî

Guhartoyeke mêr heye şêrê dem demî, mêr heye şêrê her demî.


mêra mêr dikuşt, Cibo hûr dişûşt

Guhartoyeke mêran mêr dikuşt, cibo hûr dişûşt.


mêra mêr naskir qûşê -paldim- quzê kerê naskir

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


mêrê qels du cara şer dixwaze

Guhartoyeke mêrê qels du caran şer dixwaze.


meriv biçûkê gura be û ne biçûkê bira be

Guhartoyeke biçûkê gura be, ne biçûkê bira be.


meriv dîkê rokê be, ne mirîşka hezar rojî be

Guhartoyeke bila dîkê rojekê bim, ne mirîşka sed rojî bim.


meriv gayê rokê be û ne çêleka sed salî be

Guhartoyeke bila canigê rokê bim, ne çêleka sed royî bim.


meriv ji Ereba re ne bêje merheba, wê bên ser kurk û eba

Guhartoyeke heke te gote ereba merheba, dê rûne ser kurk û eba.


meriv li ber kahnîyê tî namîne

Guhartoyeke meriv li ber kaniya tî namînê.


meriv pîr dibe, dil pîr nabe

Guhartoyeke mirov pîr dibe, lê dil pîr nabe.


meriv xwe bi destê xwe ne xurîne xura meriv naşkê

Guhartoyeke mera xwe bi destî xwe nexurîne xurê mera naşke.


meşka min meşka gamêşa, rûnê wê para derwêşa

Guhartoyeke meşka min, meşka gamûşan, rûhê wê para derwêşan.


mêvan ji mêvan ne xweş e, mazûban ji herdû alîya ne xweş e

Guhartoyeke mêvan ji mêvan hez neke, mazuvan ji herduwa hez nake.


mîh bi lingê xwe, bizin bi lingê xwe

Guhartoyeke mî bi lingê xwe, bizin bi lingê xwe.


min xwedî kir bi delalî, xelkê ji mi sitend bi navranî

Guhartoyeke min xwedî kir bi guhana, wê ji min stend bi navrana.


mirî ne melhûn be, gor lê teng nabe

Guhartoyeke mirî ne modî be gor lê teng nabe.


mirin hespê boz e, li ber derîyê mala hemî kesî ye

Guhartoyeke mirin hespê boz e li ber derê hemo kesa ye.


mirin mirin e, xirexir çi ye?

Guhartoyeke mirin mirin e xir xir çi ye.


mirina dewlemendan ji bo meleyan mizgîn e, mirina xizana? Şîn e

Guhartoyeke mirina dewlemendan ji bo melayan mizgîn e, mirina xizanan şîn e.


mirîşk nikila xwe di avê dadike Berê xwe ber bi Xwedê ve dike

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


mirîşkê çav hêka qazê kir, qûna xwe qetand

Guhartoyeke mirîşkê çav li bettê kir qûn li xwe qetand.


mirîşkê çav li betê kir, qûn li xwe dirand (girt)

Binêre mirîşkê çav li betê kir, qûn li xwe dirrand.


mirovê koçerî, jê dûr e rêncberî

Guhartoyeke meriyê koçerî, jê dûr e rencberî.


mitirb birçî dibin qala nanê şaya -daweta- dikin

Guhartoyeke aşiq birçî dibin qala nanê dawetan dikin.


morîka biqûl bi etar re namîne

Guhartoyeke morika bi qul bi etara re namîne.


namûsê neke perdeya malê dinyayê

Guhartoyeke namûsê neke perde ya malê dinê.


nan û mast taştîya rast, nan û dew taştîya derew

Guhartoyeke mast taştiya rast, dew taştiya derew.


nan û pîvaz û nexweşî, çavreşî ye

Guhartoyeke nan û pîvaz hebe nexwaşî çavreşi ye.


nanê bi nan e, çi minet ji gavan e

Guhartoyeke nan bi nan e, çi mineta li serê ban e.


nanê garis ne tu nan a, nebêje mala filan kes bê arvan e


nane garis ne tu nan e, kes nabê ew mal bê ervan e


nanê germ û zikê cerm û mêvanê bê şerm wek hevin

Guhartoyeke nanê germ, zikê çerm, û mêvanê bê şerm, hersê yek in.


nanê Îsa dixwe, selewata li ser Mûsa dike

Guhartoyeke nanê îsa dixwe, selawatê li ser mûsa dide.


nanekî xwe bide nanpêja, bera nanekî te zêde here

Guhartoyeke nanekê zêde bide nanpêja, bila nanê te xweş bipêje.


navê gur derketîye, lê rovî dinya xera kir

Guhartoyeke navê gur derketiye, rovî dinyê xera dike.


navê gura derketîye, rovîya dinya wêran kirîye

Guhartoyeke navê guran derketiye, roviyan dinya wêran kiriye.


ne bi berxî me têr şîr xwar û ne bi kavirî me têr gîha xwar


ne bi nanê pir û ne bi gerdena sitûr

Guhartoyeke ne malê pirr, ne gerdena stûr.


ne çixara li ber bayê û ne gana li nav kayê

Guhartoyeke ne çixara ber bê, ne kutana nav kayê.


ne dijminê xeraba bin, dijmine xerabîyê bin

Guhartoyeke ne dujminê xerapa bin, dujminê xerapi yê bin.


ne dixwe, ne dide hevala, genî dike davêje newala

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ne dixwin firîkê te û ne dajom herîkê te

Guhartoyeke ne dixwim nanê te, ne diajom horika te.


ne gayê min li gavanê ye, ne galgala nanê gavên dikim

Guhartoyeke ne gayê min li garanê ye, ne galgala nanê gavan dikim.


ne gundê bê rez û ne konê bê pez û ne mirovê bêje ez û ez

Guhartoyeke ne gundê bê rez, ne konê bê pez, ne mêrê bibêje, ez û ez.


ne ji gelaca ba, wê gur û mî bi hev re biçêrîyana

Guhartoyeke ne ji gelaca ba wê gur û mî bi hera bigeryana.


ne jinê bi dermana, ne mêrê bi devgirêdana

Guhartoyeke ne jina bi derman, ne mêrê bi devgirêdan.


ne kevanîya xwe me ne ya hevala me, ez kevanîya bîst û pênc mala me


ne mala hela hela û ne zarokê şêx û mella


ne Şeytên bibêne, ne naletê lê werêne

Guhartoyeke ne şeytên bibîn, ne naleta lê werîn.


ne xwar ne da hevala, genî kir avêt nevala

Guhartoyeke ne xwar, ne da hevala, genî kir avêt newala.


neçe şerê xal û xwarzîyan, neke hawar û gazîyan

Guhartoyeke neçe şerê xal û xuharziyan, neke hewar û gaziyan.


nêrîna çava, qinyata dila

Guhartoyeke dîtina çavan qinyata dila ne.


neynûk û goşt ji hev naqetin

Guhartoyeke nênûk û goşt ji hev naqetin.


nikare bi kerê, dibeze kurtên

Guhartoyeke nikare bi kerê, dibeze kurtan.


nîşanê baranê ba ye, nîşanê mirinê ta ye

Guhartoyeke nîşanên baranê ba ye, yên mirinê ta ye.


nivişta bê tişt xwedyê xwe kuşt

Guhartoyeke nivişta bê tişt xwedi yê xwe kuşt.


para geroka çû ber bayê babîsoka

Guhartoyeke para gerokan çû ber bablîsokan.


pariyekî xweş hêja yê garekî ( yan gakî ) reş

Guhartoyeke pariyekî xweş hêja ye gayekî reş.


pelê mayî ji yê buhurtî bêhtirin

Guhartoyeke pelên mayî ji ên bihurtî çêtirin.


penêr bixwe parî parî û nan bixwe heta tu karî

Guhartoyeke nan buxwe parî parî, şorbê buxwe heta tu karî.


pîrê bawer nedikir ku mêrekî bike, doza mehr û heyşteka kir

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


pîrê bi limêje, sal dûdirêje

Guhartoyeke pîr bi desmêj e, sal dirêj e.


pîrê ji bê kesî û kalo ji bê nefsî û li wê hortê li hev pirsîn


pîrê ji bêkesî, kalo ji bênefsî, herduya li li hev pirsî


pîrê yeqîn nedikir mêr bike, doza mal û heyşteka dikir


pirêze bi sap e, qaşo bi ap e

Guhartoyeke pirêze yî bi sape, xidir î bi ape.


pirsa bike ji xortê gerîyayî û ji kalê zemana

Guhartoyeke pirsa bike ji xortê geryayî û ji kalê zemanan.


pisîk ne li mal e, mişk Evdirrehman e

Guhartoyeke pisîk ne li mal e mişk Evdirehman e.


piştî baranê ga cil dike

Guhartoyeke piştî baranê, kerê cil dike.


postê devê barê hêstire ( yan barê gê ye )


qala gur bike, ço hazir bike

Guhartoyeke qala gur kin, dar hazir kin.


qaz bi qaza re û baz bi baza re

Guhartoyeke qaz bi qaz re baz bi baz re.


qedrê gulê çi zane, kelbeş divê kerê reş

Guhartoyeke qedrê gulê çizane kerbeş divê kerê reş.


qelenê mitirba didî, qîza eşîran dixwazî

Guhartoyeke qelenê mitirba didî, qîza êlan dixwazî.


qenc li me rast nayên, pîs ji me danayên

Guhartoyeke qenc li me rast nayên, pîs ji me danavên.


qiloçê kera çênabin dibên qey em tim dehş in

Guhartoyeke qoçê kera çênabin, dibên qey em tim dehşin.


qutik çoxe dew tun e bixwe

Guhartoyeke kurtikî çuxe, dew tune bixwe.


rakirina zilmê, ji zilimdara nexwazin

Guhartoyeke rakirina zulmê ji zalimdara nexwazin.


rêh bû bost, dijmin nebû dost

Guhartoyeke rih dibe post, dijmin nabe dost.


reşê dê û bavê, sipî nabe bi sabûn û avê

Guhartoyeke reşê dê û bavê, sipî nabe, bi sabûnê û avê.


rîhê dîqusîne paşê -dûre- mîrêkê dide ber

Guhartoyeke rih diqusîne paşê neynikê dide ber.


rihet dibe dewsa xencera, rehet nabe dewsa xebera

Guhartoyeke sax dibe şûna xençera, lê sax nabe şûna xebera.


ro di cîkî teng de çûye ava

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


roj bi bêjingê nayê veşartin

Guhartoyeke roj bi bêjinkê nayê veşartin.


roj bi bêjinkê ( yan seradê ) nayê veşartin

Guhartoyeke roj bi seradê nayê veşartin.


rovî berê ne diçû qulê rabû hejek jî bi terîya xwe ve kir

Guhartoyeke rovî ne diçû qulê, hejek bi serê dûvê xwe ve kir.


rovî ne diçû qulê, îja hejek bi qûna xwe ve kir

Guhartoyeke rovî neçû qulê, hejek bi dûvê xwe ve kir.


rovîyê gerok ji şêre raketî -rawîstî- çêtir e

Guhartoyeke roviyê gerok ji şêrê raketî çêtir e.


rovîyekî berdayî çêtir e ji şêrekî girêdayî

Guhartoyeke rovîkî berdayî, çêtire ji şêrekî giradayî.


rûn li Ereba pir bû, di qûna xwe dan

Guhartoyeke qîr li ereba zehf bû, di kûna xwe dan.


rûnê genê, li ser nanê xwedî

Guhartoyeke rûnê genî li ser nanê xwedî.


salê du cara cejn e,wan rojan jî zîkê feqîra diêşe

Guhartoyeke salê du caran cejn dibin, di wan rojan de jî zikê sêwiyan dêşe.


sê tişt hene sarî, sirşik û meyir û karî

Guhartoyeke sê tişt xweşin bi sarî: tirşik û mahîr û karî.


sed bavê çê, esil şîrê dê

Guhartoyeke hezar bavê çê, esil şîrê dê.


sed salî li dinyayê be, rokê mêvanê gorê be

Guhartoyeke sed salî li dinê bî, rojekê mêvanê gorê bî.


ser bi ser û gul li ser û xwelî li ser

Guhartoyeke ya ser bi ser, ya zêr li ser, ya xwelî li ser.


serê bênamûs cinetê nabîne

Guhartoyeke serê bênamûsa cinetê nabîne.


serê çîyayê bilind tim bi mij û moran e

Guhartoyeke serî çiya yên bilind her mij û dûman e.


serê keçel baş e, di bin kum de

Guhartoyeke serê keçel di bin kum de başe.


serê ne êşe, kundir jê çêtir e

Guhartoyeke serê ne êşê, kundirek jê çêtir e.


serê neêşe, ne hewce ye dismalê lê bigerîne

Guhartoyeke serê ku neêşe çima bendan lê girê bidim!.


serê xwe bide û sirra xwe nede

Guhartoyeke serê xwe bide bextê xwe mede.


serîk çortan e û birrek xizan e

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


serpehatî ji hekîmê luqman çêtir zane

Guhartoyeke serpêhatî ji hekîmê luqman çêtir dizane.


sibat hat û buhurtî, nav dilê gîska bez girt î


sibatê bankir adarê go "Sê roja bide mi bi deyn eze gîska ji tehta bînîm xwarê


sibe hat mirina pala hat, êvar hat kêfa pala hat


sifra camêra timî li meydanê ye ( yan raxistî ye )

Guhartoyeke sifrê comerdan tim li meydanê ye.


simbel bi pisîka jî heye

Guhartoyeke simbêl bi pisîka ve jî hen e.


singê du serî bi erdê re naçe

Guhartoyeke singê du serî, di erdê re naçe.


sîr li Ereba pir dibin, di qûna xwe didin

Guhartoyeke rûnê ereba pir dibe, di xwe didin.


siwarê dêr û tê sibê diherî êvarî zû tê

Guhartoyeke siwarê dêlrotê sibehê dihere, êvarê zû tê.


soldirû pêxwasin, cilhe bêkirasin

Guhartoyeke soldirû pêxwasin, cildirû bê kirasin.


stûrî ji gayê coht re namîne

Guhartoyeke bitiri ji gayê cot re namîne.


Şam şekir e, welat jê şêrîntir e

Guhartoyeke Şam şekir e, welat şirîntir e.


şeb û şekir li cem şivana yek in

Guhartoyeke şeb û şekir ji şivên re yek in.


şeqa dev li beqa kir, kevjalan lingên xwe li ba kirin

Guhartoyeke beqa deng li mara kir, kêvcala lingê xwe li ba kir.


şêr e şêr e, çi jin e çi mêr e

Guhartoyeke şêr şêr e çi jin e çi mêr e.


şêr ji bişan -daristanan- qut nabin

Guhartoyeke şêr ji daristanan qut nabin.


şêr ji meydanê dikeve, rovî tewlbaza dide xwe

Guhartoyeke şêr ji meydanê bikeve gur û rovî tewr û bazan didin xwe.


şêwra jina bêrîya bizina

Guhartoyeke şêwra jinan, bêriya bizinan.


şîret kir li qîzê, gû hat ber î mîzê

Guhartoyeke nivişt çêkir ji qîzê re, gû hat bi mîzê re.


şitexalîyê êvara, dikevin qulê dîwara

Guhartoyeke gotinên êvara dikevin qulê diwara.


şûjina di çavê xwe de nabîne, derzîya di çavê hevalê xwe de dibîne

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


şûn di mala de be û şer ne di mala de be

Guhartoyeke bila şîn di malan de be ser ne di malan de be.


şûr Şam e, xencer mam e, jin dotmam e

Guhartoyeke şûr şam, xencer mam, jin dotmam.


şûr Şam û xencer am, jinê bîne ji keç am


şûrê Misrê bikeve avê de zeng nagire

Guhartoyeke zêr, di bin axê de zeng nagre.


şuxul şêr e ku te dest avêtîyê dibe rovî

Guhartoyeke kar şêre, te dest avêtê dibe rovî.


tas hat û çingîya, çi rast û çi derew

Guhartoyeke zerik çingiya, çi rast çi derew.


te bavê xwe nedîtiba, tê gotiba ez lawê kê me

Guhartoyeke ger bavê xwe nedîtiba wê gotiba ez kî me.


te çi danî beroşê, tê wî bixwî

Guhartoyeke tu çi têxî biroşê, tê wê bixwî.


te çi xist meşkê tê jê derxe

Guhartoyeke te çi xist biroşê, tê wî derînî.


tenûr bi tir û fisa germ nabe

Awayekî din yê nivîsîna tendûr bi tirr û fisa germ nabe.


terîya kûçik rast nabe

Guhartoyeke teriya kûçikan qalib nagire.


terîya mişk li mala wî bi ard nabe

Guhartoyeke teriya mişkekê di malê de bi erd nabe.


terîya xwe bi ciwana re diqusîne

Guhartoyeke tu mûyê xwe bi ciwanan re diqusînî.


teyr li ezmana nayê firotin

Guhartoyeke aqil bi pereyan nayê firotin.


tirek û du tir li ba tireka yeke

Guhartoyeke tirek û sed tir li ba tireka yek in.


tirrek û du tir li cem tirreka wek hev e


tirsa gur ji baranê heba wê ji xwe re kulavek çêkira

Guhartoyeke tirsa gur ji baranê hebûya, wê ji xwe re kulavek çêkira.


tişta bike bi esas, ji bo dil neke tas was

Guhartoyeke mezbût bikole asas, ji bo dil neke wase was.


tu cehnemê nebînî, buhuşt bi te şêrîn nabe

Guhartoyeke ta tu dujehê nebînî, buhişt bi te xweş nabî.


tu çi têxî kewarê wê ew bê xwarê

Guhartoyeke tu çi bixî kewarê, wê ew were xwarê.


tu çiqasî bilind bifirî, tê nizim deynî

Guhartoyeke tu çiqas bilind bifirî, tê weqas nizim bikevî.


tu dibê mejîyê kera xwarîya

Guhartoyeke tu dibê qey şîrê kera mêtiye.


tu fedî nekî çi hebe tu bikî

Guhartoyeke tu fedî nekî, çi hebe tê bikî.


tu gû çiqas tev bidî wê bêhn jê bê

Guhartoyeke tu çiqas gû tevdî, wê bîhn jê bê.


tu her ber erş tê, vegere ber kûrikê reş

Guhartoyeke tu herî erş tu herî ferş tu dê werî ber gunikê reş.


tu li berîya Mêrdînê li siwara dipirsî?

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


tu mi buxurîne, êzê te dalêsim

Guhartoyeke tu min bixurîne, ez jî te dialêsim.


tu nebîne reşî tu naxwî xweşî

Guhartoyeke ê nebîne reşiyê, nabîne xweşiyê.


tu nedîtîya tu nedît û wexta dît bi xwe de rît

Guhartoyeke tinedîtiyan ti nedîtin, dema dîtin, bi xwe de rîtin.


tu pera têxe palanê kerê jî, wê ker jî bizire

Guhartoyeke tu peran têxî palanê kerê, wê ker jî bizire.


tu tenekê di nav ava zêr de jî bike dîsa teneke ye

Guhartoyeke tu teneke di nav ava zêr de jî bikî dîsa tneke ye.


tu wer dewê me bikile, ezê herim dewê mîr bikilim

Guhartoyeke tu were dewê min bikêle, ez jî herim dewê lawê mîr bikêlim.


wek gayê li ser rêxa xwe mexelê

Guhartoyeke her giya li ser reha xwe şîn tê.


wek gayê qut e, ne mêşa ji xwe diqewirîne û ne ji hevalê xwe

Guhartoyeke gayê qut e, ne mêşa li ser xwe kiş dikê û ne jî li ser hevala.


wek mêşa higiv e dike guv guv

Guhartoyeke (filan kes) mîna mêşa hinguv, dike guv guv.


wek sêwîyê eba bavê xwe li xweke

Guhartoyeke wek sêwyê eba bavê xwe li xwekirî.


weke ku ez ciwan bûm bi tîr û bi kevan bûm, gava ku ez pîr bûm, notirvanê şikeva hevîr bûm

Guhartoyeke wekî ku ez ciwan bûm, bi tîr û kevan bûm, gava ku ez pîr bûm notirvanê şikeva hevîr bûm.


wekî çûkê tirotanî mala xwe xera kir û ya hevala jî li cem danî

Guhartoyeke te bi tiştikî nizanî, te mala xwe xera kir û mala me li ser danî.


wer ba min salê carek bi siltanî, heyvê carek bi mêvanî, rojê carek bi dilmanî

Guhartoyeke serdan, salê carekê bi siltanî, mehê carekê bi mêvanî, rojê carekê bi dilmanî.


wexta gîha bû, kes ne xuya bû, bû firîk Hesso û Hemo bun şirîk

Guhartoyeke wexta giya bû, kes ne xiya bû, bû firîk, hemo û heso bûn şirîk.


wexta kara rû digerîne, wexta şîvê kevçîya tîne

Guhartoyeke wexta kar rû dizîvirîn e, wexta şîvê kevçî tîne.


wexta tu ket avê, çi li çogê çi li navê

Guhartoyeke ê da nav avê, çi li kabê, çi li navê.


xal Xidiro herro li viro

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xala xwarzîya rakirin, apa birazîya dakirin

Guhartoyeke xalan xwarzî rakirin, apan birazî winda kirin.


xêr û xweşî li te barî, kevir, kûçik li mi barî


xêrê bixwaze ji hevalê xwe re, dê xêr bê pêşîya te

Guhartoyeke başiyê ji hevalê xwe re bixwaze, ji bo xêr bê pêşiya te.


xewa bavmirîya tê, xewa şîvnexwarîya nayê

Guhartoyeke xewa kuştiya tê, xewa birçiya nayê.


xêzê xwar ji gayê korda ( yan pîr ) ye

Guhartoyeke xetê xwar di gayî pîr da ye.


xilt axê dikole û di serê xwe dide

Guhartoyeke xilt axê dikole û bi serê xwe de dike.


xilt çiqas axê bikole bi serê xwe dadike


xursî xwedîyê xîyarê çelmisî, ne dixwe û ne dide kesî

Guhartoyeke xursî, xwediyê xiyara helisî, ne dixwe, ne jî dide kesî.


xwedê ahê vî destî ji vî destî re na hêle

Guhartoyeke ahê vî destî ji vî destî re namîne.


xwedê derbekê li meriv dixe û derbekê di ser meriv digire

Guhartoyeke xwedê kevrekî li mera dixe, û yekî di ser mera ra digre.


xwedê li wecih dinêre û sîla lê dixe

Guhartoyeke xwedê rû dibîne û sîlê lê dixîne.


xwedê noka dide yê bê diran

Guhartoyeke xwedê noka dide kalên vê diran.


xwedê serîya dibîne û kuma lê datîne

Guhartoyeke xwedê serî dibîne, kum lê datîne.


xwedîyê goşt jî zane goştê wî heram e, xwedîyê pere jî zanê perê wî qelp e


xwelî li wî serî be ê ku deh serî jê neqehire

Guhartoyeke xwelî li wî serî ku hefit serî jê ne êşin.


xweş dibe dewsa xencera û xweş nabe dewsa xebera

Guhartoyeke derê derba xencera, narê derba xebera.


xweş xeber e, lê mi ne bawer e

Guhartoyeke xweş xeber e, lê min ne bawer e.


xwîn bi xwînê nayê şûştin

kanı kanla yumazlar, kanı suyla yularlar


ya naçe dizîyê, yan jî diçe şivên dikuje

Guhartoyeke an naçe diziye yan jî diçe şivên dikuje.


yara min lêv gir e, ji tuneyî çêtir e

Guhartoyeke sêla min kevir e, ji mineta çêtir e.


yarê dêya mi yek ba, minê bi dendikê behîva xwedî bikira

Guhartoyeke yarê di ya mi yek ba minê bi dendikê bihîva xwedîkira.


yê gelekî nekeve hindik winda dike

Guhartoyeke ê pê pirî dikevê, hindikî hinda dikê.


yê ku ji yekê fêm neke, ji sedî fêm nake

Guhartoyeke kesê ji yekî fêm neke, ji sedî jî fêm nake.


yê ku li du rîya dinêre, şaş dibe

Guhartoyeke yê ku li du riyan dinêre şaş dibe.


yek bi yekî ye û giş bi xwedê ye

Guhartoyeke sed bi yekî ye û yek bi sedî ye.


yek ta nabe, du ta tê ranabe

Guhartoyeke yek ta nabe, du ta tê re nabe.


yek teraz û yek beraz, li vê hortê bûn xal û xwarz

Guhartoyeke yekî berazî û yekî karazî ji hev ra bûn xal û xarzî.


yekî nego mendo kere te bi çendo

Guhartoyeke kesî negot: mendo, kerê te bi çendo.


zîkê têr ha ji yê birçî tune

Guhartoyeke zikî têr haj zikî birçî tune ye.


zilam çav li der e, pîrek xwelî li ser e

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


zilam jî hene û zilamok jî hene

Guhartoyeke jin jî hene, jinkok jî hene.


zilamê fedîkok bi kundekî, pîreka fedîkok bi gundekî

Guhartoyeke mêrê fedok bi kundekî, jina fedok bi gundekî.


zimanê dirêj darkutê xwedîyê xwe ye

Guhartoyeke zimanê dirêj darkutê serê xwediyê xwe ye.


zor zane, zêr zane, devê tivinga mor zane


bere dil bi dil be, bere ji welatê dûr be, tûrê parsê li mil be, binê tûr jî bi qul be, mitêl ezmanê bilind be, palgeha bin serî kevir be

Guhartoyeke bila dil li dil be, doşek kevir be, balgî jî buşkul be û orxan jî bi heft ciyan qul be.


Bû al, ketîye mal

Guhartoyeke (filan kes/a) bûye al, ketiye mal.


gur oxir e, nebîne ji hemû tiştî çêtir e

Guhartoyeke gur bibîne - oxir e, nebîne hê çêtir e.


ji mecbûrî meriv ji mêrê ca xwe re dibêje yabo

Guhartoyeke carinan mirov ji yarê diya xwe re dibeje: “bavo”.


Meriv bi xwezîya, nagihê cohtê kezîya

Guhartoyeke bi xwaziya kes nagrê gurzê keziya.


alîkî şîn e û alîkî şahî ye

Guhartoyeke li aliyekî şîn e, li aliyekî dawet e.


ava çema çiqasî şêrîn be, di derya de şor dibe


avê bînê ji mesîla (cobara), jinê bîne ji esîla


bar xwahr bû, gerek heval hebe rast bike


baranê çibike ji kevir, şîretê çibike ji dînê bi gir


baranê xuş xuş e, dengê baranê ji dûr ve xweş e


barê ga xwahr nebe, kevir ji cîyê xwe naleqe


barê min ne bes e, tu jî xurcika xwe davêjî ser


bavo min dizek girtîye, berde, ez berdidim ew min bernade


bê siûd di nav şûvê re çû, darê pembo di qûnê re çû


bê şêx û pîr, neçe dîwanê mîr, ku tu nekevî halê feqîr


bejna xwe ne elimîne kiras û xeftana, û zikê xwe ne elimîne du dane


belengaza kumê xwe bi carekê re xwelî kirine û dane serê xwe


bênamûsa dehf nedin, wê ji xweberê bikevin


ber berê piling şêr e, û yê axê zilamê têr e


ber çav dûr ket, bû bîyanê dil, ber çav nêzîk ket bû şêrînê dil


ber gola biçîne bax, xelkê bê esil meke çirax, şûxlê ku çû mebêje ax


ber sîkan daran de, sêv nakevin dawan de


bere bextê min hebe, û çavekî min tune be


berê bûka malê genî bû, îca tirek kir bû berate


bere cûwa min bi av be, ji ku tê bere bê


bere ez bûka xerîba bama û ez qirşîvana xeşûlê bama û têr wesfê mala bavê xwe bidama


bere jina qenc be, bera li nav bêlûk leşger be


bere kes nebêje min dinya çembil kirîye, bavê teva mirîye


bere kincê baş li bejna min be, û qur qura zikê min be


bere mêr be, kelemê ber çavê neyar û dijmina be


bere mêrê min şîyar be, bere bi hezara deyn li dar be


bere meriv bê text be, lê bere meriv bê bext nebe


bere mêşek li dîwara ba û bere ne miriba


bere mirov di avê de bifetise, bere meriv di pira nemerda de derbaz nebe


bere roja mirov reş be, û bûka wî rûxweş be


bere sed guzê min hebin, û deh jê pûç bin


bere sisê bêne mirinê, berxê ber bizinê, mêrê bi gotina jinê, mişkê terazinê


bere siwarê min siwar be, û bi hezar zêrî deyndar be


bere xwedê bi min re be, û bere şûrê min ji dar be


bere xwestî perê maldara be, ne yê tozpêketîya be


bere yek bi pere be, bere dîn û sersare be


berfa sibeha koma paleha, berfa êvara selefa siwara


berfa sipî û mirin, ber derîyê her kesî ne


berfê çîya kiras kirin, heft mêrxasa menga xwe terxan kirin û hespê xwe nal kirin


berî tu bêjî kew e, mi go niklê wî sohr e


bext kurkê mirov e, dinya sar be mirov li xwe dike, û dinya germ be mirov ji xwe dike


bi ardê kewarê û bi ava newalê em ê bixun heya biharê


bi dilê kala qîza bibîne, û bi dilê xorta hespa bistîne


bi gepekê don dixwe û bi gepekê sûnd dixwe


bi kulma diçe dirêjikê, bi gurmişka diçe şûjinê


bi kulmek xwê derya şor nabe, û bi tozek ax çav kor nabe


bi lavlavê mirov ji ber jina xwe nake der


bi nanekî merd nabe, û bi darekî mêrxas nabe


bi rokê qad xweş dibe, bi kar mirov geş dibe


bihar ma roj û danek, ew jî bû xêl zimanek


bihara sitewr û havîna avis xerab sal e, bûka sitewr û qîza avis xerabmal e


bike ji bo kesê kesa, wê bê pêşîya pîsê pîsa


bike kala, bixwe mala, çibkî bi xortê aqilvala


binê beroşê nexwe, wê berf di daweta te de bibare


birçî ye wek gurê har e, tazî ye wek mar e


birinc û şîr rind e, lê rojekê li mala min û rojekê li mala we


bixwe birinca birincxwira, nexwe birinca gûxwira


bo mirovantîyê germ e, bo beyartîyê nerm e


bû qantirê çawîş, Ji pêş ve geza dide ji paş ve zîtirka dide


bûk da bi tûtûkê û tûtûk li tehtê xist şikenand


caw bû kitan, dew bû derman

ew tiştên hewce biha bûne rewşa gel xirab e


cîran heye cîran e û cîran heye agirê har e


cîyê baran lê dibare teyrok jî lê dibare


çar mal nabin gundek, çar mû nabin hetanek


çav dibîne, dil dihebîne, aqil lêdixe werdigerîne


çav naxwaze ji çav bilindtir be, bira naxwaze bira jê çêtir be


çermê kerê ye, ne dibe dahol û ne dibe çarox


çiqasî mar fetla bide xwe, dîsa jî wê rast here qulê


çîya hemî dibêjin em çîya ne, golikê ber çêlekan dibêjin em ga ne


dema qîz bûm mîr bûm, bûk bûm wezîr bûm, ketim bin destê mêr, zû pîr bûm


derba şûr mêrekî dikuje, derba gotinê hezarekî dikuje


derdê birçîyan nan e, yê ewledaran goman e


derew bibin xwelî, navêje nav zevîyê xwe


derzîya wî di ber serê wî de ye

Ji derzîya + wî + di + ber + serê + wî + de + ye


dimsa yekî rijîya, go bere bibe xêra mirîya


dinya aşê mirinê ye, her kes arvanê xwe lêdike


diz diz e çi derzîkê bidize û çi hêştirekî


dostê nanê xwe be û dijminê ardîyê xwe be


dostekî bi kêr, çêtire ji deh birayê bê xêr


em dibêjin xalo dixeyide û em dibêjin apo dixeyide


ez li siwar dinerim, ez hespê wî nal dikim


ez qîz bûm ez wezîr bûm, ketim bin kopekê mêrê xerab, ez kal û pîr bûm


gangilok ne bihar e, xox ne dar e, keç ne war e, jina bi mêr ne tu yar e


gava hiş li serî ye, çima diçe ber derî ye


gava mîrê me kew bû, halê me ew bû, mîrê me bû qijika belek, li me gerîya çerxa felek


gîha di bin kevira de namîne û berf li ser çîya namîne


go ezê guhê te bigrim li dinyayê bigerînim, go ma ne tê bi mi re bî


go Cotkar te çi çand ? Got ku şîn bê tê bizanibe


gotin ji gur re Çima sitûwê te sitûr e? Got Ez ji kîsê kesa dijîm


gul dan kerê ku bêhn bike, kerê gul xwar


gula ber derîya şîn bibe, wê her roj di bin linga de be


gulê bere tu gul be, cî û war bere Mûsil be


gundê bê kûçik, her kes dest vala lê digere


gur bi hêza xwe zanîba, wê cîhan talan kiriba


heft dîlanê hirçê ne, li ser dara xurmê ne


her demek bayek heye, her çaxirek rêyek heye


hespa xwe nalkirin, kera simê xwe hildan


heta kara xwe kir, ava pir li ber xwe bir


îro mêvan e û sibê cîran e û dusibe gundî ye


ji dîna re li defê xe, ji zana re serê xwe bihejê

Ji ji + dîna + re + li + defê + xe + ji + zana + re + serê + xwe + bihejê

anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az


ji gur re gotin Bibe şivanê pez, got Binê lingê min qusîya ye


ji navê rabû şermet, winda bûn rêz û rûmet


ji sala salek e û carek e

Carinan û gelek kêm 'Ji salan û mehan carekê tê yan jî nayê '


jîjo dest pirça xwe dide, dibêje mîrato ma tê bi hevrîşim ba


jin li ser tirba mêrê xwe girîya û got Ne li xêra gundîya bû û ne li şerê wan bû Yekî rêbiwar dengê wê kir û got Ez di tirba wî de birîm


jinikê got Qûna min ji berfê qeşa girt, mêrik got Ma min çi jê ye şûna terikê min germ e


karê xwe bike bi wext û rûnê wek xatûna ser text


keçik teşîya dê radike, lawîk tîra bavê radike


keçik wek sêva li darêye Herkes kevira davêjîyê, kî bixe ji wî re ye


ker bi heft awaya sobelanîyê dike, ku dikeve avê hemîya ji bîr dike


ker pîr e, hevsarê wî rengîn e

Ji ker + pîr + e + hevsarê + wî + rengîn + e


kêvjala dev li mar kir, beqa ling li ba kir


kî li hestîya bigere, bere here devê qula gur


kor dibê çavekî bi ron, birçî dibê parîkî bi don


kora bi destê hev girtin, bi çalê werbûn


ku dewlemend xwe di çîya wer kin, wê bêjin bi hiş e


ku te xwelî li serê xwe kir, bere germ be


li qetekî digerîya, werîsek bi destê wî ket


li ser kebaba ve çû, li ser dexdexana kera vebû


li vê şevê li vê revê, bûka malê qelîneka divê


lingê pêxwasa li derîyê soldurîya ye

Ji lingê + pêxwasa + li + derîyê + soldurîya + ye

tilkinin dönüp dolaşıp geleceği yer kürkçü dükkanıdır


me çikir, xwedê çi da, me genim çand xwedê ceh da


menêre li ser ava, tê bihesilî li çirava,


mêrê bêbext pir (koprî) be di ser re derbas nebe


mirî pir in, ya zindî?

Tu li dinyayê yî haya te ji dinyayê heye?


ne feqîrê pozbilind, ne mêhvanê mal di gund û ne yê di civatê de bêjê jina mi rind e


ne her gavê peyv tê gotin û ne her gavê çêlek tê dotin


ne hesil çav û kildan e, hesil duhêl û badane


ne ji mi be ne ji te be, wê mala me xilî xerabe be


ne jina belaş, ne xulamê bê meaş, û ne erdê kaş


ne pesnê tûtina xwe bide û ne pesnê jina xwe bide


ne qelîneka bibin pêşîya birçîya û ne berfê bibin pêşîya tî ya


nêçîrvan kewê xwe di mijê de bernade

Ji nêçîrvan + kewê + xwe + di + mijê + de + bernade

bir dalda dokuz ceviz görmeyince taş atmamak


nenêr li mirûz, binêr li girûz

Ji nenêr + li + mirûz + binêr + li + girûz


nesaxê me nik nik e, tu heft nana li berkî tu perçekî ranakî


neyêne serê kesê kesa, wê bênin serê pisê pisa


nikare ser hêka mirîşkê rûnê, ser a qazê datîne


nuh mala rahiştin kormara go Vana çine? Go Werîsê malan e


parîyê xweş ji meriva re û gotina xweş ji xerîba re


parsek çûn cem parseka, ji wan ket qere parsek


pêşî rez paşî rez, neke bi gotinê jina bi lez


pira batir manê, qesra ser çiqanê, dêra yextir mane, wê bimînin heta axirê zemanê


pisîkê çav zerdoqê, mêvan xweş e bi şev û rokê, pisîkê çav zelalê, mêvan xweş e bi şirîkê malê


qedehek jehrê vexwe qedehek qehrê venexwe


rêyek li ber diz e, hezar rê li ber xwedîyê malê ye


ro bi moxilê nayê veşartin

Guhartoyeke roj bi bêjinkê nayê veşartin.


sala du bihar û zilamê bi guhar û pîra bi yar


sed tajîyê wan keroşkekî min ji xew ranakin


serê neêşe ne hewceyî destmalê ye

Guhartoyeke serê ku neêşe çima bendan lê girê bidim!.


şêr li zozên deng jê hat, gur li vir dev ji mîyê berda


tava bihara li serê neyara, tava payîza li serê ezîza


teyrê xwe di mijê de bernade

Ji teyrê + xwe + di + mijê + de + bernade


wek birinca mala xeyda ye, sê sala bi sitûna darê ve maye


wek guza kor e ne bi şûjinê be tiştek jê dernakeve


wek terîya kûçik e, rast nabe

Guhartoyeke teriya kûçikan qalib nagire.


wexta dinya dinya bû, gur şivanê mîya bû


wexta mirîşk hêka dike, cîyê xwe çê dike


xesûwê ne dîn û îman, bûkê ne zar û ziman


xwarin bi gend û gû, û şûştin bi reng û rû


xwedê datîne bi bara û hiltîne bi misqala


xwedê ji yekî re xera bike diranê wî di pelûlê de dişkê


zikê xwe ne elimîne du dana û bejna xwe ne elimîne kiras û xeftana


li jêr dinêrim rî ye, li jor dinêrim simbêl e


hem li defê xistin, hem jî li zirneyê

Guhartoyeke hem li defê dixe, hem li zirnê.


hem dikire, hem dibire

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


gotin filankeso baş e, wî jî çû di kanîya gund de rî


rojekî ji te mezintir, salekî ji te aqiltir


xayin bi xof e

gotineka pêşiyan a Kurdî, kesên xayin nikarin xayintiya xwe veşêrin û bi xof dibin.


devê pisîkê nedigihîşt mast digot ez naxwim bila xêra dê û bavê min be

Guhartoyeke devê pisîkê nedigihîşte mast digot bila xêra dê û bavê min be.


aşo tu bi çi digerî bi avê, kuro tu li çi digerî, li senetê dê û bavê


aşo tu bi çi digerî bi avê kuro tu li çi digerî li senetê dê û bavê


devê pisîkê nedigihîşte mast, digot ez naxwim bila xêra dê û bavê min be


devê pisîkê nedigihîşte mast digot ez naxwim bila xêra dê û bavê min be


gîsinê di çavê xwe de nabîne, derzîyê di çavê hevalê xwe de dibîne

Guhartoyeke gêsinê di çavê xwe de nabîne, derziya di çavê hevalê xwe de dibîne.


gîsinê di çavê xwe de nabîne derzîyê di çavê hevalê xwe de dibîne


devê pisîkê nedigihîşt mast, digot ez naxwim bila xêra dê û bavê min be


nekin li kesan wê be serê kesan, ku neye serê wan dê bê serê pisê pisan

Guhartoyeke neke bi kesan, wê bê serê te, ku neyê serê te, wê bê serê pisê pisan.


nekin li kesan wê be serê kesan ku neye serê wan dê bê serê pisê pisan


meke li kesan, wê bê serê pisan, neyê serê pisan dê bê serê pisê pisan


meke li kesan wê bê serê pisan neyê serê pisan dê bê serê pisê pisan


şûjina di çavê xwe de nabîne, qirşa di çavê xelkê de dibîne

Guhartoyeke şûjina di çavê xwe de nabîne derzya di çavê xelkê de dibîne.


şûjina di çavê xwe de nabîne qirşa di çavê xelkê de dibîne


li bejnê nihêrî bi zêran kirî, lêçek rakir kertikê gurî


li bejnê nihêrî bi zêran kirî lêçek rakir kertikê gurî


ne dixwe, ne jî dide hevalan, genî dike diavêje newalan


ne dixwe ne jî dide hevalan genî dike diavêje newalan


bi roj ji qulika misînê ditirse, êvarê kefenê mirîyan jê dike


bi roj ji qulika misînê ditirse êvarê kefenê mirîyan jê dike


zirneya enisê mitrib li ber yasîna hafiz fethulah


aqil derxistine firotanê her kesî yê xwe kirîye

Guhartoyeke aqil derxistine firotanê, herkesî yê xwe kirîye.


bizin firotin bi heftan, bezê wê kirîn bi heştan


bizin firotin bi heftan bezê wê kirîn bi heştan


di mal de tune arvan e, navê jinikê gulnîgar e

Guhartoyeke di mal de tune arvan e navê jinikê Gulnîgar e.


di mal de tune arvan e navê jinikê gulnîgar e


xwedîyê xîyarê çilmisî, ne dixwe, ne dide kesî

Guhartoyeke xwediyê xiyarê çilmisî, ne dixwe ne dide kesî.


xwedîyê xîyarê çilmisî ne dixwe ne dide kesî


ji xelkê re hêkan dike, ji xwe re zelqan dike

Guhartoyeke ji xelkê re hêkan dike, ji xwe re zilqan dike.


ji xelkê re hêkan dike ji xwe re zelqan dike


ji xelkê re masîgiro ji xwe re kûsîgiro

Guhartoyeke ji xelkê re masîgiro, ji xwe re kûsîgiro.


di malê de tune ar e, navê jinikê dînar e

Guhartoyeke di malê de tune ar e, navê jinê dînar e.


di malê de tune ar e navê jinikê dînar e


ji par re hanêmanê, ji pêr re korpoşmanê


çiya bilind e, kengê be wê riya (te) pê bikeve

Guhartoyeke çiya bilind e kengê be wê rê pê bikeve.


çiya bilind e kengê be wê riya (te) pê bikeve


mirin hespê boz e, li ber derê her kesî ye

Guhartoyeke mirin hespê boz e li ber derê hemo kesa ye.


mirin hespê boz e li ber derê her kesî ye


ji bo xatirê xatiran, dan barê qantiran

Guhartoyeke ji bo xatirê xatiran, da barê qantiran.


gû dikin fîncanan, ne dixwin, ne didin cîranan


gû dikin fîncanan ne dixwin ne didin cîranan


ez dibêjim stewr e, tu dibêjî bidoşe

Guhartoyeke ez dibêjim stewr e, tu dibêjî bidoş.


ji xwe re kûsîgiro, ji xelkê re kewgir e

Guhartoyeke ji xwe re masîgir e, ji xelkêre kûsîgire.


ku kela şorbeyê çû, bihayê heskê perek e

Guhartoyeke ku kela şorbê çû buha yê heskê pera nake.


ku kela şorbeyê çû bihayê, heskê perek e


wer dikî dê dimire, wiha dikî bav dimire

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bila zik têr be, bila ji qalikê dêr be

Guhartoyeke bila zik têr be, bila ji dêr be.


ji xelkê re hût e, ji xwe re kût e

Guhartoyeke ji xelkê re jîr e, ji xwe re kor e.


dîwar hilweşîya, toz hilkişîya

Guhartoyeke dîwar hilweşiya, toz hilkişiya.


ma şam dûr e, mişar jî dûr e?

Guhartoyeke ma Şam dûr e, mişar jî dûr e?.


rasto duristo, xwaro şikesto

Guhartoyeke rasto duristo, xwearo şikesto.


xerakirin rihet e, avakirin zor e

Guhartoyeke xerakirin rehet e, avakirin zehmet e.


Xalê Remedan e, mal çûye, maye ken û xeberdan e

Guhartoyeke xalê remedan e, mal çûye maye ken û xeberdan e.


Xalê Remedan e mal çûye maye ken û xeberdan e


qaz bi qazan re, baz bi bazan re, mirîşka kor bi dîkê kulek re

Guhartoyeke qaz bi qaz re, baz bi baz re, mirîşka kor bi dîkê kulek re.


qaz bi qazan re baz bi bazan re mirîşka kor bi dîkê kulek re


hoste necar razê wekî her car, xwedê yek e dergeh hezar

Guhartoyeke hostenecar razê wekî her car Xwedê yek e dergeh hezar.


hoste necar razê wekî her car xwedê yek e dergeh hezar


rovî nediçû qulê, şeltekek stirî jî bi dûvê xwe ve datanî

Guhartoyeke rovî nediçû qulê şeltekek strî jî bi dûva xwe datanî.


rovî nediçû qulê şeltekek stirî jî bi dûvê xwe ve datanî


devê pisîkê nagihîje goşt, dibêje bila xêra dê û bavê min be

Guhartoyeke devê rovî nagihîje tirî, dibêje bila xêra dê û bavê min be.


devê pisîkê nagihîje goşt dibêje bila xêra dê û bavê min be


gur ji baranê bitirsîya, wê ji xwe re kavilek çêkira

Guhartoyeke gur ji baranê bitirsiya wê ji xwe re kavilek çêkira.


gur ji baranê bitirsîya wê ji xwe re kavilek çêkira


çil sal kul û qotik di gund de bû, ecelê (wî) hat hîna mir


çil sal kul û qotik di gund de bû ecelê (wî) hat hîna mir


xursî, ne dide kesî, xwedîyê xîyarê çilmisî, ne dixwe, ne dide kesî

Guhartoyeke xursî xwedîyê xîyarê çelmisî, ne dixwe û ne dide kesî.


xursî ne dide kesî xwedîyê xîyarê çilmisî ne dixwe ne dide kesî


ostenecar razê weka her gav, Xwedê yek e dergeh hezar

hostenecar razê wekî her car Xwedê yek e dergeh hezar


ostenecar razê weka her gav Xwedê yek e dergeh hezar


bi xwe kiro, qenc kiro bi xwe kiro, xerab kiro bi xwe kiro


bi xwe kiro qenc kiro bi xwe kiro xerab kiro bi xwe kiro


mih bi piyê xwe bizin bi piyê xwe, her kes dikeve gora xwe


mih bi piyê xwe bizin bi piyê xwe her kes dikeve gora xwe


devê pisîkê negihîşt goşt, got min xêra dê û bavê hişt

Guhartoyeke deve pisîke negihîşt goşt, got: “min xêra de û bave hişt".


devê pisîkê negihîşt goşt got min xêra dê û bavê hişt


mer im, kûre mêran im, îro jî qatix, sibê jî qatix


mer im kûre mêran im îro jî qatix sibê jî qatix


xurto tu xurtiya xwe dikî, qelso tu daweya çi dikî


xurto tu xurtiya xwe dikî qelso tu daweya çi dikî


dibêje te dinya çawan dît, dibêje li gorî dile xwe

Guhartoyeke dibê te dinya çawa dî, dibê li gorî dilê xwe.


dibêje te dinya çawan dît dibêje li gorî dile xwe


kêleka xwe ya birêx, nîşanî hevalê xwe nedan


kêleka xwe ya birêx nîşanî hevalê xwe nedan


şeytan tî birin ser kanîyê dîn vegerandin

Guhartoyeke şetyan tî birin ser kaniyê, dîn vegerandin.


xelkê mêr dikuştin, cibrû hûr dişûştin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xwîn bi xwînê nayê şûştin, xwîn bi avê tê şûştin

Guhartoyeke xwîn bi xwînê nayê şuştinê, xûn bi avê tê te şûştin.


xwîn bi xwînê nayê şûştin xwîn bi avê tê şûştin


li malê tune dînar, navê keçikê hezar, bejntît e

Guhartoyeke li malê tune dînar, navê keçikê hezar.


bila zikê mele bel be, bila tev gîya û pel be

Guhartoyeke bila zikê mela bel be bila gîha û pel be.


bila zikê mele bel be bila tev gîya û pel be


ji xelkê re masîgiro, ji xwe re kosîgiro

Guhartoyeke ji xelkê re masîgiro, ji xwe re kûsîgiro.


çi kiro, bi xwe kiro, qenc kiro bi xwe kiro

Guhartoyeke çê kiro bi xwe kiro, xera kiro bi xwe kiro.


çi kiro bi xwe kiro qenc kiro bi xwe kiro


hem serê xwe dişikîne, hem heqê xwe dide

Guhartoyeke hem serê xwe dişkîne hem xercê xwe dide.


kûre mêran im, îro jî qatix, sibê jî qatix


kûre mêran im îro jî qatix sibê jî qatix


ne di dînan in, ne jî qûna xwe bidin wan

Guhartoyeke ne di dîna ne, ne jî qûna xwe bide dîna.


ji xwe re kosîgiro, ji xelkê re kewgir e

Guhartoyeke ji xwe re masîgir e, ji xelkêre kûsîgire.


daweta duduyan, agir ketîye hemûyan

Guhartoyeke daweta duduyan agir ketiye hemiyan.


qaz bi qazan re, baz bi bazan re

Guhartoyeke qaz bi qazan re baz bi bazan re.


aş digere, aşvan (qeraş) xwe dipesinîne

Guhartoyeke aş digere qeraş xwe dipesinîne.


Axa bi xulam e, xulam jî bi olam e

Guhartoyeke axa bi xulam e, xulam bi olam e.


li ku derê dar e ew der war e

Guhartoyeke li kuderê dar e, ew der war e.


çûn heyfa bavê qûna dê, li ser kirin

Guhartoyeke çû heyfa bavê qûn li ser kir.


hem li defê dixe, hem jî li zimeyê

Guhartoyeke hem li defê dixe, hem li zirnê.


hem ji dêrê bû, hem ji mizgeftê

Guhartoyeke hem ji dêrê bû, hem jî ji mizgeftê.


an tu yê dil hilînî, an gurçikê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ne şeytan bibîne, ne neletê lê bîne

Guhartoyeke ne şeytên bibîn û ne lehnetê lê bîn.


berê gul bû, baranê lêxist şil bû

Guhartoyeke berê pir bigul bû, baranê lê xist şil bû.


baran dibare, erd pesnê xwe dide

Guhartoyeke baran zad tîne, erd pesnê xwe dide.


dinya li dinê, mendo li jinê

Guhartoyeke dinê li dinê, mendo li jinê.


meke li kesan wê bê serê nefsan ku neyê serê nefsan wê bê serê pisê pisan

Guhartoyeke neke bi kesan, wê bê serê te, ku neyê serê te, wê bê serê pisê pisan.


devê xelkê ne doxîna dîya me ye ku em girê bidin

Guhartoyeke devê xelkê ne doxîna diya me ye ku em girê bidin.


nok heye diran tune ye diran heye nok tune ye


di malê de tune arvan e navê jinikê gulnîgar e

Guhartoyeke di malê de tune arvan e navê jinikê Gulnîgar e.


qûna pîrpîrkên wan li ser pira malabadê li hev ketîye


ji dînan re li defê bixe ji jîran re serê xwe bihejînin

Guhartoyeke ji dîna re li defê xe, ji zana re serê xwe bihejê.


em li dû bêhna kebabê çûn rastî daxdaxana kerê hatin

Guhartoyeke em li pey bihna kebaba çûn, em rastî daxdana kera hatin.


keçelo navê min li te kumê min li serê te

Guhartoyeke keçelo navê min li te, kumê min li serê te.


ji xelkê re xerat e ji xwe re malmîrat e


di malê de tune arvanok navê jinê dîndarok


kûsî ji qalikê xwe derketîye tû kirîye qalikê xwe


ev rîya ku te berê xwe dayê ez tê re têm

Guhartoyeke ev riya ku te berê xwe dayê ez tê re têm.


kûsî ji qalikê xwe derketiye tû kiriye kalikê xwe


mêş ji ser pozê (yekî) bikeve dibe hezar parçe


roja reş mirov ji yarê diya xwe re dibêje bavo

Awayekî din yê nivîsîna carinan mirov ji yarê diya xwe re dibeje: “bavo”.


roja teng mirov ji yarê diya xwe re dibêje bavo


bila zikê mele bel be bila gîya û pel be

Guhartoyeke bila zikê mela bel be bila gîha û pel be.


ji xezalê bezatir tune ye zêdeyî risqê xwe naxwe

Guhartoyeke ji xezalê bezatir tune ew jî rizqe xwe dixwe.


hê nebûye conega li dewsa gê rêx dike

Guhartoyeke hê nebûye conega, li dewsa ga rêx dike.


mirov ji guran bitirse nikare pez xweyî bike

Guhartoyeke merî ji guran bitirse, nikare pêz xwedî ke.


pêlî darê rizîyayî dike di binî de naşikê

Guhartoyeke pêlî darê rizî dike di binî de naşikê.


li malê tune dînar navê keçikê hezar

Guhartoyeke li malê tune dînar, navê keçikê hezar.


bi gur re dixwe bi xweyî re şînê dike

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ji xwe ve şûşt ji heriyê avêtin ser kema diriyê

Guhartoyeke şûşt ji herîyê avête ser kema diriye.


bi dinyayê bişêwire dîsa bi aqilê xwe bike

Guhartoyeke bi dinyayê re bişêwire bi aqilê xwe bike.


du serî ne weka hev bin naçin ser balîfekê

Guhartoyeke du serî ne wek hevbin, narin ser balgîkî.


dizan ji dizan dizî erd û esman lerizî

Guhartoyeke diza ji dizan dizî, erd û ezman lerizîn.


te me li ber aşê dîtiye lê em ne aşvan in


du serî ne wekî hev bin naçin ser balîfê


li te xweş helal be wekî şîrê dîya te

Guhartoyeke li te xweşî helal be wekî şîrê diya te.


hêlîna xwe birin heft heb hêkên xerabûyî


xwedî bike bi nanê xwe berde canê xwe

Guhartoyeke xwedî kir bi nanê xwe, berda canê xwe.


ji xelkê re kewgir e ji xwe re mişkgir e

Guhartoyeke ji pokê re kewgir e û ji xwe re kîsogir e.


Xwedê çiya dibîne berfê lê dibarîne

Guhartoyeke xwedê çîya dibîne û berfê lê dibarîne.


kedkiro hedkiro ji mala axa re

Guhartoyeke ked kiro, hed kiro, ji mala qasê re.


navê min li te qotik li serê te

Guhartoyeke navê min li te, qotik li serê te.


ji çem derbas dibe di newalê de dixeniqe

Binêre ji dengizê derbas dibe, di newalê de difetise.


ne kerekî ne perekî di mala (wî) de tune


cihê ku agir lê tune be dû jê hilnayê

Guhartoyeke ciyê ku agir lê tinebe, dû lê hilnakşe.


derzîya (yekî) di ber serê (wî) de ye

Guhartoyeke derzîya wî di ber serê wî de ye.


ku der zirav be bila li wir biqete

Guhartoyeke ku der zirav e bila di wir de biqete.


paşîya tirê hê li min kezî kurê

Guhartoyeke paşiya tirê hê li min kezîkurê.


paleyê xerab das û tarê bi hev diguhêze

Guhartoyeke palê xerap das û tarê diguhêre.


kulavê min rehmet li dê û bavê min

Guhartoyeke dar û kulavê min, rehme li dê û bavê min.


hesabê malê û sûkê li hev derneketin

Guhartoyeke karê mal û sûkê li hev derneket.


kes nikare bibêje sîya te xwar e

Guhartoyeke kes nikare bibêje siya wî xwar e.


ne şeytan bibîne ne jî lenet lê bîne

Guhartoyeke ne şeytên bibîn û ne lehnetê lê bîn.


malê axê diçe canê xulam diêşe

Guhartoyeke malê axê diçe, canê xulam dêşe.


mêrê çê di roja teng de kifş dibe

Guhartoyeke mêrê çê di roja teng de fêm dibe.


mûyê xwe bi ciwanan re diqusîne

Guhartoyeke tu mûyê xwe bi ciwanan re diqusînî.


çavê şeliqî ji yê kor çêtir bûn

Guhartoyeke çavê şeliqî ji yê kor çêtir e.


kuştina xwe dan ber çavên xwe

Guhartoyeke kuştina xwe dan ber çavê xwe.


kela şorbeyê çû bihayê heskê perek e

Guhartoyeke ko kela şorbê çû, behayê hesko perêk.


mih bi piyê xwe bizin bi piyê xwe

Guhartoyeke mih bi nigê xwe û bizin bi nigê xwe.


devê pîvazê nexwe bêhn jê nayê

Guhartoyeke devê ku pîvazê nexwe, bên jê nayê.


nedîtî çima dibêjî heft û nîv

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


malê dinyayê qirêja destan e

Guhartoyeke malê dinyayê, qirêja desta ye.


rûyê xwe bi gûyê xwe şûştîye

Guhartoyeke rûyê xwe bi gûyê xwe şûştiye.


kunek ava sar bi ser de wer kirin

Guhartoyeke aveke sar bi ser ... de wer kirin.


xwedî bike canê xwe berde malê xwe

Guhartoyeke xwedî kir bi nanê xwe, berda canê xwe.


bila li şaristan be ne goristan be

Guhartoyeke bere li şaristana be, û ne li goristana be.


hesabê paşî u pêşiya xwe kirin

Guhartoyeke hesabê paşî û pêşiya xwe nake.


ji peliyan welî ji weliyan pelî

Guhartoyeke ji xweliya welî, ji weliya xwelî.


bi kerê nikaribûn baz dan kurtan

Guhartoyeke bi kerê nikare baz dide kurtan.


kes nikare bêje sîya te xwar e

Guhartoyeke kes nikare bibêje siya wî xwar e.


tu derzîyê biavêjî nakeve erdê

Guhartoyeke tu xweliyê biavêjî nakeve erdê.


em dibêjin qaz ew dibêje bilbil

Guhartoyeke em dibêjin ga ye, dibêje bidoş.


roj bi bêjingê nayê girtin

Guhartoyeke roj bi bêjingê nayê veşartin.


dinya li dinê Mendo li jînê

Guhartoyeke dinê li dinê, mendo li jinê.


bila hindik be lê bila xweş be

Guhartoyeke bila hindik be lê bila xweş û spehî be.


xebera nexweş zû belav dibe

Guhartoyeke gotina nexweş zû belav dibe.


çavê şeliqî yê kul e yê kul jî ji yê kor çêtir e


Xwedê nokan dayê yê bêdiran

Guhartoyeke xwedê noka dide yê bê diran.


ker bikeve diran dişikê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kewê xwe di mijê de bernedan

Guhartoyeke teyrê xwe di mijê de bernade.


neynok û goşt ji hev nabin

Guhartoyeke neynûk û goşt ji hev naqetin.


ji salan carekê mêvanê xalan

Guhartoyeke bi meh û salan, carkê mêvanê xalan.


kevirê havînê biavêje kadînê

Guhartoyeke kevirê havînê, bavê bin kulînê.


se direye karwan dibuhire

Guhartoyeke se direye û kerwan dibihure.


çîmê dîk di taweyê de dît

Guhartoyeke lingê dîk, di tawekê de dît.


ji agir revîn ketin alavê

Guhartoyeke ji ber agir revîm, ketim alavê.


gul li gulê dinêre dipeqe

Guhartoyeke gul li gulê dinêre, sor dibe.


kerê pîr hevsarê rengîn

Guhartoyeke ker pîr e, hevsarê wî rengîn e.


goşt bêhestî tune bûn

goşt bê hestî nabê
goştê bê hestîk nabît
goşt bê hestî nabe


kesê ku deveyan xwedî bike gere serdera deriyê xwe bilind çêke

Guhartoyeke yê deve xwedî bike, divê serdora ( yan: deriyê ) xwe bilind bike.


du serî ne wekî hev bin naçin ser balîfe

Guhartoyeke du serî ne wek hev bin, li ser balîfkê ranazên.


ne ji fesad û şeytanan bûya wê gur û mih bi hev re biçêriyana

Guhartoyeke dibêjin, ne ji fesada be, wê gur û mih bi hev re biçêrin.


çiya çiqas bilind be rojek wê riya mirov pê bikeve

Guhartoyeke çiya çiqas bilind be wê rojekê rê pêkeve.


tu di axura keran de radikevî xewna pêxemberan dibînî


dijminê aqilmend ji dostê xayîn çêtir e

Guhartoyeke dijminê aqilmend ji hevalê xayin çêtir e.


mirov ji (yekî) re nikare bibêje serê sola te xwar e


tu nizanî mala dawetê li ku ye radikî kevçîyê xwe

Guhartoyeke nizane mala dawetê li kîjan e radike kevçî.


de were vî kerî di vî bihurî re derbas bike

Guhartoyeke de were vî hişî di qula vê derziyê re derbas bike.


bi gur re dixwin bi şivên re şînê girê didin

Guhartoyeke bi gur re dixwin, bi xwediyê miyê re şînê digrin.


di malê de tune ar e jinikê navê xwe danîye dînar e

Guhartoyeke di malê de tune arvan e navê jinikê Gulnîgar e.


devê rovî nedigihîşt tirî digot çi tirş e

Guhartoyeke devê rovî nagihîje tirî, dibêje bila xêra dê û bavê min be.


devê rovî nedigihîşt tirî digot tehl e ez naxwim


ne li mezelan razê ne jî xewnên giran bibîne

Guhartoyeke ne li newalên kûr razê, ne xewnên xirap bibîne.


bila bextê min hebûya bila çavek min tune bûya

Guhartoyeke bere bextê min hebe, û çavekî min tune be.


ji bo xatiran mirov diçe ser dînê kafiran

Guhartoyeke ji bo xatiran, mirov dixwe goştê qantiran.


rûyê (yekî) weka çiyayê ku berf lê bariye

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


mêr dimire nav dimîne ga dimi re çerm dimîne

Guhartoyeke ga dimire çêrm dimîne, mêr dimire nav dimîne.


nexweşê mirov li pê dostê mirov serê mirov dinêre

Guhartoyeke dijmin li nigê mirov dinêre,dost li serê mirov dinêre.


qelma îsotê jî bigerîne pozê wî/ê naşewite


ê ku dîzan çêke wê çembilan jî pê ve deyne

Guhartoyeke ê dîza çê dike, çembil jî pê ve dike.


ji xelkê re kêr û kewar ji xwe re zikbetal

Guhartoyeke ji xelkê re mêr e, ji xwe re kor e.


bila felek yar bûya dinya alem tev de neyar bûya

Guhartoyeke bila xwedê yar be, bila dinya hemî neyar be.


tu kîjan kevirî bilind dikî di binî de ye

Guhartoyeke ez çi kevirî bilind dikim, tu di bin de ye.


bila di hefsê de be ne di binê erdê de be

Guhartoyeke bila li ersa be ne li bin fersa be.


suxre bi olam e olam jî bi xulam e qijik bi qewraş e

Guhartoyeke axa bi xulam, xulam bi olam, olam bi tentene.


qisûr û kêmasîya (yekî) li rûyê wî gotin


kerê ku barê min nelê ye çima ezê ço bikimê


li mirûzê (yekî) wekî çiyayê berf lê bibare


ne bidin dînan ne jî ji wan bistînin

Guhartoyeke ne bi dînan de, ne jî jê bistîne.


ray li her tiştî dibe li mirinê nabe

Guhartoyeke çare li her tiştî dibê, li dil û mirinê nabê.


mirovê ku here masiyan qûna wî şil dibe

Guhartoyeke ê here masiya divê qûna wî şilbibe.


me got baş e ew jî çû bi kanîya gund de rî


meriv ji mecbûrî goştê mirîşkan jî dixwe

Guhartoyeke ji mecbûrî meriv goştê mirîşka dixwe.


aqil ne di salan de ye di serî de ye

Guhartoyeke aqil ne li bejnê ye, li serî ye.


lingê pêxas li ber deriyê soldirû ye

Guhartoyeke lingê pêxwasa li derîyê soldurîya ye.


şêwra çûkan li ser garisê feqîran e

Guhartoyeke şêwrê çûka li ser garisî me ye.


heta yê giran xwe tazî kir ê sivik xwe şûşt


ne ez li mezelan razame ne ku ez xewnan bibînim

Guhartoyeke ne li newalê kûr razî, ne xewnê xirab bibîne.


serê ku neêşê benikan lê girê mede

Guhartoyeke serê ku neêşe çima bendan lê girê bidim!.


xweyî bike canê xwe berde malê xwe

Guhartoyeke xwedî kir bi nanê xwe, berda canê xwe.


xêra ku ji te bê bila ji şeytên bê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nan û xwêya (wî) li ser çongê ye

Guhartoyeke nan û xwêya wî li ser kaba wî ye.


dostê kevn ji birayê mirov çêtir e

Guhartoyeke dostê bi xêr ji birayê bê xêr çêtir e.


kî bikeve govendê wê xwe bihejîne

Guhartoyeke ê têkeve dawetê wê xwe bihejîne.


mirovan tî dibe ser avê tî tîne

Guhartoyeke (filan kes mirovan) tî dibe ser avê, tî tîne.


ne dixwe ne jî dide hevalan hişk dike diavêje newalan


yê baştir behdîn e ew jî hîz e diz e û derewîn e


aqil derxistine firotanê her kesî yê xwe kirîye got

Guhartoyeke aqil derxistine firotanê, herkesî yê xwe kirîye.


bi qirûşekî ker xesandin bi du qirûşan destê xwe şûştin

Guhartoyeke bi quruşekî seg dixesandin, bi du quruşa destê xwe dişûştin.


qenc kiro bi xwe kiro xerab kiro bi xwe kiro


dibê deve çima stûyê te xwar e dibêje ku dera min rast e

Guhartoyeke dibê deve çima stûyê te xwar e, dibê çiyê min li kar e.


reş bi reş kenî beş çû li newala tewş kenî

Guhartoyeke reş bi reş kenî, beş çû li newala tewş kenî.


ji hêstirê pirsîne bavê te kî ye gotîye xalê min hesp e

Guhartoyeke ji qantir pirsîn bavê te kî ye? Go hesp xalê min e.


çûk çûk e gava avê vedixwe li raserî xwe dinihêre

Guhartoyeke çûk çûke gava avê vedixwê, berjor li xwedê dinêrê.


rovî nediçû qulê hijikek jî bi dûvê xwe ve datanî

Guhartoyeke rovî nediçû qulê şeltekek strî jî bi dûva xwe datanî.


sibê rovî ye bi şev şemamok e bi roj pîrebok e

Guhartoyeke bi şev şemamok e, bi roj pîrebok e.


li têra xwe tirî nagere li kuştina nahtorê digere


agir bi mala virekan ketiye kesî bawer nekiriye

Guhartoyeke mala virekan xera bûye kesî bawer nekiriye.


pisîk ne li ban e mişk evdirehman e

Guhartoyeke pisîk ne li ban e mişk Evdirehman e.


ji mecbûrî mirov goştê tûtikan dixwe

Guhartoyeke ji mecbûrî meriv goştê mirîşka dixwe.


rûvi nediçû qulê hijek jî bi dûva xwe ve datanî

Guhartoyeke rovî nediçû qulê şeltekî hêstrî bi dûva xwe ve datanî.


ez çi dibêjim tembûra min çi dibêje

Binêre ez çi dibêjim bilûra min çi dibêje.


baz bi bazan re mirîşka kor bi dîkê kulek re

Guhartoyeke baz bi baza, qaz bi qaza, mirîşka kor bi dîkê kulek re.


rihet dibe cihê xenceran rihet nabe cihê xeberan

Guhartoyeke rihet dibe dewsa xencera, rehet nabe dewsa xebera.


ez dibêjim stewr e tu dibêjî bidoş

Guhartoyeke ez dibêjim stewr e, tu dibêjî bidoş.


li ku mefa ye li wir bav û bira ye

Guhartoyeke li ku mefa ye, li wir bav û bira ye.


av were li ser e ba were li ber e

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ha li navê ku der zirav be bila li wir biqete

Guhartoyeke ku der zirav e bila di wir de biqete.


siltik hate bû siltan pêlik danî çû esmên

Guhartoyeke siltik hatin bûn siltan, pêlik danîn çûn asîman.


Xwedê çiya dibine berfê lê dibarîne

Guhartoyeke xwedê çîya dibîne û berfê lê dibarîne.


kedkiro hedkiro ji mala qasê re

Guhartoyeke ked kiro, hed kiro, ji mala qasê re.


ji xwe re malmîrat e ji xelkê re hêkan dike

Guhartoyeke ji xwe re masîgir e, ji xelkêre kûsîgire.


ne bigere li derê kaş ne bibîne xewnên fahş

Guhartoyeke megere li cîhê kaş, nebêne xewnê şaş.


bav harsimê dixwe diranê lêwik diseqînin


ji hinekan re lê tê ji hinekan re lê nayê

Guhartoyeke ji hinekan re hok e, ji hinekan re kok e.


rez berê ne tu rez bû tew terezê lê xist


mala dawetê nizane vartan vartana (wî) ye


gava te da nava navê ha li saqê ha li navê

Guhartoyeke me daye navê ha li saqê, ha li çokê!.


dan navê dan navê ha li çokê ha li navê

Guhartoyeke te ku da avê, ha li çokê, ha li navê.


pars dike ji derîyan dide xêra mirîyan

Guhartoyeke tîne ji deriyan dide xêra miriyan.


mêran mêr dikuştin sînemê hûr dişûştin

Guhartoyeke mêra mêr dikuştin, ceboriya hûr dişûştin.


gayê zexel e timî li mexel e

Guhartoyeke gayê zexel e, timî li mexel e.


çi bê serê mirov ji bêaqiliya mirov e

Guhartoyeke çi tê serê mirov ji zimanê mirov e.


garis gol bû baran lê hat şil û mil bû

Guhartoyeke gul ew gul bû, baran jî lê hat şil bû.


bila zik bel be bila ji kel û pel be

Guhartoyeke bila zikê melê bel be, bila giya û pel be.


elametê baranê ba ye ya mirinê ta ye

Guhartoyeke nîşanên baranê ba ye, yên mirinê ta ye.


nenihêre li mirûz binihêre li kurûz

Guhartoyeke nenêr li mirûz, binêr li girûz.


ling li qeydê çav li seydê

Guhartoyeke ling li qeydê, çav li seydê.


bila ji kel û pel be bila zik têr be

Guhartoyeke bila zik têr be, bila ji dêr be.


dê ber bi ewlad ewlad ber bi çiya ve

Guhartoyeke dê ber bi weleda weled ber bi çiyayê qaf.


baran dibare erd pesnê xwe di de

Guhartoyeke baran zad tîne, erd pesnê xwe dide.


fedokî li mêran kenokî li jinan nayê

Guhartoyeke fedokî li mêran nayê, kenokî li jinan nayê.


ne bixwe gilyazan ne bide hevrazan

Guhartoyeke ne dixwim gêlazan, ne didim hevrazan.


serjêr çakûç berjêr çakûç

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.