reng avêtin

ji ber tirs, tatêl an jî tiştekî din rewş guherîn

çawa ku qala faysal bû, rewşemji tirsan reng avêt

piştî ku cemal ew xwarin hema ji nişka ve reng avêt.


bêvilkirin

li ber xeydê bûn, mahdkirin
 wa bûk dîsa bêvilê dike


tewl

Belkî bi rêya erebî hevrehastewl (axur) ji yûnanî στάβλος (stávlos) (stavlos: axur) ji latînî stabulum (axur) ji stabilis (sabit, qayim) ji stare (sekinîn, rawestîn) + abilis (karîn).


emrê Xwedê

Bavê wî emrê Xwedê kiriye.

Bavê wî zû emrê Xwedê kir, Qet pêncî jî tune bû. (mir berî ku bibe 50-salî jî)

Dr. Eskerê Boyîk: Komîtas, Pen-kurd.org, jêwergirtin 1/2007


emrê Xwedê kirin

wefat kirin, mirin, rehma Xwedê kirin, çûn ber rehma Xwedê


rehma Xwedê kirin

wefat kirin, mirin, çûn ber rehma Xwedê, emrê Xwedê kirin


çûn ber rehma Xwedê

wefat kirin, mirin, rehma Xwedê kirin, emrê Xwedê kirin


emir dan haziran

mirin, emrê Xwedê kirin, koça dawîn kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê, rehma Xwedê kirin, çûn ser heqiya xwe, çûn gorê

Di 30 salîya min de jina min emir da haziran.


koça dawîn kirin

mirin, emrê Xwedê kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê, rehma Xwedê kirin, çûn ser heqiya xwe, çûn gorê, emir dan haziran


çûn ber heqiya Xwedê

mirin, emrê Xwedê kirin, koça dawîn kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê, rehma Xwedê kirin, emir dan haziran, çûn gorê


çûn gorê

mirin, emrê Xwedê kirin, koça dawîn kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê, rehma Xwedê kirin, emir dan haziran, çûn ber heqiya Xwedê


hatin serî

Belayek mezin hat serê mala wan.

Wî ji mêj ve ez nedîtibûm loma hat serê min.


çûn serî

Min ji mêj ve ew nedîtibû loma çûm serê wî.


ji şîr vebûn

êdî şîrê dayika xwe yan maka xwe nemêtin anku venexwarin


ji şîr vekirin

êdî zarokê/a xwe nemêjandin,
êdî şîrê xwe nedan zarokê/a xwe


di xwe re nedîtin

newêrîn, cesaret nebûn, kasilîn, bêxîretî kirin, bêxîret bûn, cangiranî kirin,
hez yan hêz bo kirina tiştekî nebûn,
nebûna baweriyê bi biserketina xwe,
bawer nekirin ku dê bikare tiştekî bike

Ez di xwe re nabînim (ku) helbestan binivîsim


kurt û kurmancî

Yanî bi gotineka kurt û kurmancî kurteçîrokên Selahattîn Bulut bi şêweyeke nûjen li gor metoda çîrokên hevdem hatiye nivîsîn...

Selahattin Bulut, Bihuşta Lal https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200309210010/http://www.avestakitap.com/urun_151_Avesta_Bihu%25C5%259Fta%2520Lal.html arşîv, Avesta Kitap

Bi kurt û kurmancî pîrozkirina Cejna Newrozê li dijî sirûşta Aşûriyan e.

22.03.2020, Hereketa Azadî: Newroz ne cejna gelên Rojhilata Navîn e!, Hereketa Azadî: Newroz ne cejna gelên Rojhilata Navîn e! https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200322111323/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/220320204 arşîv, https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/220320204

Kurt û kurmancî ez bêjim serê wan kesên dixwazin dibistanên serbest qedexe bikin tevlîhev e.

30.08.2018, Pirsa dibistanên olî bereyên siyasetê parçe dike. https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20180831130324/https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2200&artikel=7032490 arşîv, https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2200&artikel=7032490


ya ji min ve

bi baweriya min..., ez bawer dikim ku...

Ya ji min ve îro dê bawer bibare.


ji xav ve bûn

sexbêr nebûn, miqate nebûn, hay jê neman, konsantre nebûn


Xwedê neke

xwezî qet wisan nebe ku…, înşellah ku ne…


min girtî

me girtî
mi girtî
me-girtî
mi-girtî
min-girtî

bo nimûne, mînak, dê bêjîn, em bêjîn ku, meselen, wek mînak

Min girtî ez çûme nav berwariya, dê sêvan bidin min?


Înna lillahi we înna îleyhî racî'ûn

"Em yên Xwedê ne û em ê li Wî vegerrin"
(tê gotin dema ku kesekî wefat kiribe)

Ji Xwedayê mezin dixwazim canê Xwedêjêrazî bi bihuşta fereh şad bike û hedariyê jî bi de hemû aliyan. "Înna lillah we înna îla racî’ûn."

Mesûd Barzanî di nameyek sersaxiyê bi boneya wefata Mehmed Uzun, Netkurd.com, 10/2007


dike ku bike

Dike ku bêt.

Dike ku bimire.

DTP dike ko karekê baş bike – partiyeka dî ava nake (anku niyeta kirina karek baş heye)


rojbûna te pîroz be

rojbûna te pîroz
rojbûna we pîroz
rojbûna we pîroz be

haerzliche Glueckwuensche zum Geburtstag

ick wuensch Di allns Gode ton Geburtsdach

herzlischen Gliggwunsch zum Geburdsdaach

wszystkiego najlepszego z okazji urodzin

silavek li wê/wî kesî re tê gotin yê ku rojbûna wê/wî ye


ji te hez dikim

te dievînim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, min tu divê, aşiqê te me mê, aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim, te dihebînim


golikê beş

Niha jî îcar serokê partîya me Nûrettîn Demîrtaş bûye golikê beş (gotinek Kurmancî ye - filankeso wek golikê beş e anku xuya ye). Dibêjin Xwedêgiravî Nûrettînê me bi belgeyên sexte xwe çirûk kiriye da ku neçe eskerîyê neke. Yanî qaçaxê eskerîya dewleta virqo ye.


di bextê yekî de bûn

jê hêvî kirin, jê tika kirin, jê rica kirin:

Dîsa negirîn di bextê we de me!
Nabe ku em bi xeyalên xwe re biwestin. Barê xwe yê ji bask û bageran bavêjin. Ba û baran bila di himêzên me de bimînin. Genim û endeko di xurcikan de. Zînên hespên me bila amade bin. Xewnên şîn ji bîr nekin.

Fatma Savcî: Xema payizê, Diyarname.com, 11/2007


bismila

bismile
bismilah
bismilla
bismillah
Bismil

Ji erebî [Peyv?]bi ism Ellah (bi navê Xwedê), kurteya bismillahi rehmani r-rehîm (bi navê Xwedayê dilovan û mihrevan)

bi navê Xwedê
 (gotinek e ku li destpêka karekî tê gotin; carine jî mirov dibêje dema ku ditirse)


şûrê Demokles

Ji çîrrokek kevn ya yewnanî ku dibêje Demokles berdestkê mîrekî bû û jê re got ku mîr gelek bextiyar e ji ber ku xwedî ewqas hêz û desthilatê ye. Mîrê wî jî xwest ku rojekê herdu cihên xwe bi hev biguherrin û Demokles wê rojê mîr be. Demokles bi hindê pirr kêfxweş bû. Lê li ser şîvê dît ku şûrek li raserî wî ye ku tenê bi davek pirça hespî ve hatiye hilawîstin û her gavê ihtimal e ku bikeve û Demokles bikuje. Bi vî awayî ew tê gihişt ku kesên desthilatdar hertim di bin gef û talûkeyan de ne.

Aluzyonek e û tê wê wateyê ku kesên ku pirr hêz û desthilat heye di heman demê de di xeter û talûkeyên mezin de ne jî.

Her çiqas sifetê fermî yê Y. Buyukanıt serokê erkana giştî be jî, bi rastî ew serokê Partîya Hêzên Çekdarên Tirk e. Ev partî seranserî dewra komarê bûye hevparê dîyar an veşartî yê desthilatîyê, an jî li ser serê îqtidarên sîyasî bûye ‘Şûrê Demokles’. Ya duyem, li dijî vê axaftinê tu reaksîyonên girîng çênebûne. Ne ji ewên ko tepûrep dibêjin, ‘Kurd çi dixwazin’, ne jî ji ewên ko dibêjin, ‘Pirsgirêka Kurd heye’. Rastîya ko li Tirkîyê leşkerek dikane gefên wisa toqbar (bi dehşet) û zalimane bixwe, ji bo raya giştî ya Tirk a pêşverû, wekhevîxwaz û azadîxwaz cîhê xemê ye, û dijwarîya karê kesên ko li ‘çareserîya bê tundûtûjî’ digerin xuya dike. Ya sêyem, tu têkilîya armancên dîyarkirî bi ‘têkoşîna li dijî terorê’ tuneye, ji dewsa wê hatiye armanckirin ko rasteqînîya netew û dewleta gelekî ji navê bê rakirin, anku tê îtirafkirin ko bi tevahîya wateyê ‘terorîzm’ tê kirin.

Fuat Onen: Welatek di ronkaya rojê de ji gelên wî yên otokton hat dizîn, Nefel.com, 12/2007


eleyhîselam

silav lê bin
(bi taybetî li gel navê pêxemberan tê gotin)

Mûsa eleyhîselam piştî ponijîn û endîşeyan çû çîyayê Turê û xwest Xweda bibîne.


Elest

"ma Ez ne Xwedayê we me?"
(ji ayetek Quranê)

Saqî mi bigir ko ez bidest im
Mexmûr im û meynexwarî mest im Gava ko vexwar Memê û Zînê
Axift li min cihê birînê Em ‘aşiq eger çi meyperest in
Emma ji meya Elestê mest in Ew mey ne wekî meya te al e
Ew mey ji cemala Zulcelal e Ew hubba ‘hebîba pakzat e
 Qinwanê ‘hedîqeyê sifat e Saqî bide min ji boy Xwedê ra
Camek ji meya te duh digêra


Qalû bela

"gotin belê"
(ji ayetek Qur'anê ye ku dema Xwedê berî afirandina dinyayê ji giyanê mirovan dipirse

Em ji qalû belayê vir de busulman in.


çav lê ketin

lê rast hatin û dîtin, bi şansê lê rast hatin

Wexta Elî ji Midînê bi rê ket
gelek eshabe rabûn pê ket
Çavê Mihemed Henîfî lê ket
ew jî rabû, ew jî bi pê ket

efrin.net, e-pirtûk, Pîr RUSTEM, Mihemed henîfî 15.03.2007


pere dikutin mere

Ji bo mirov bibêje pere bûye sedema rûdan yan bûyera ku hatiye holê, bi pera çêbûye yan ji bo pera çêbûye

Kuro dilê çi yabo qurban, pere ne pereeeeeeeee! De ka bila Ebdulwedûd efenî zilamekî feqîr û hejar bûye, bê birastî wê Kejal xanim biçûya ser hewîyê? Tobe!
Ji ber vê ye ku dibêjin „Pere dikutin mere“ brakoooooo…!


aqil nehatin serî

ji bûyeran ders negirtin, rûdanên nexweş bên serê mirov û mifa jê negirtin

Di derbarê terorê de jî gotiye:“Cîgerlerim, em bi biryar in ku bi Tirkiyê re serêşa PKK ji holê rakin. Me serokê PKK li ezmanan gerand, welat bi welat danî, li Kenya kir mêvan, lê xuyaye aqilê wan nehatiye serê wan. Vê carê emê li Marsê ciyekî ji wan re peyda bikin ku têkilîya wan û dinyayê ji hev qut bibe“ filan û dîsa fîstan.


xew bi çavan neketin

qet nenivistin, hîç nerazan, qeten neketin xewê, ji ber egerekî nekare bixewe

Şevê dî xew bi çavên min neket.


xwe ji tiştekî bêrî kirin

nepejirandina berpirsiyaretîya tiştekî, red kirin xwe şuştina ji tawan an têkiliyan, xwe bê guneh derxistin, xwe jê paqij kirin

Abdullah Ocalan xwe ji kuştina wan 15 000 kurdan bêrî kir û got hinekên wekî Selim Çurukkaya, Şahin Donmez, Selahattin Çelik û Şahin Baliçî ew kar kirine. Yê ko PKK-ê nas bike dizane ko ev dereweka mezin ya Abdullah Ocalanî bi xwe ye û heger 15 000 kurd ji aliyê PKK-ê ve hatibin kuştin ew bi plan û emrên Abdullah Ocalanî bi xwe bûye çimkî Abdullah Ocalan dîktatorê yekdest yê PKK-ê bû.

Nefel.com, FLAŞ – Abdullah Ocalanî kuştina 15 000 kurdan û ergenekoncîbûna xwe îtiraf kir, 25/07.2008


tiştek li bîra xwe neanîn

li ber çav negirtin yan biha pênedana tiştekî, girîngî bi tiştekî nedan

Di heman demê de, berpisiyarên şerê qirêj jî xwe bi ti awayî di dergehên hiqûqî de nabînin. Her wekî dewleta Ergenekonê ti caran hiqûq û mafê mirovan li bîra xwe neanî.


li ber çavê yekî/hinekan şikenandin

Ji li + ber + çavê + yekî/hinekan + şikenandin

Rûmeta hineka li pêşiya hinekên din şikenandin, bê rûmet kirin, fedîkar derxistina hineka

Bila em digel xwe de rastgobin; niho me kurdan tu destkevtî bi dest ve hînaye; heya em wê cisaretê bidin xwe û bi vî awayî hevdu li ber çavên yar û neyaran bişkênin?!


subhanellah

biwêjek pesndana Xwedê ye ku tê gotin dema ku mirov heyirî û ecêbgirtî dimîne

Min got subhanelaaaa! Nexwe ev qismetê vê mirîşka reben bû, ji bo wê heta vê saetê min nikaribû li derekê bikim.

Rêzan Tovjîn: Baqê Nîskan, Amidakurd.com, 7/2008


hê lê lê ye, lo lo jî tê

Wisa diyar e gengeşî û nîqaşên li ser vê rêxistinê (Ergenekon) dê demên dirêj bidome. Li gorî gotineke kurdan; “ev hê lê lê ye, lo lo jî tê!..”

Salihê Kevirbirî: “Ev hê lê lê ye”: Îdîanameya Ergenekonê, Netkurd.com, 7/2008


Apê faris, tu hatî ber garis, ez ê te bikim du tir û du fis

Bi wateya ku ezê derd û belayan bînim serê te û ezê te li gotin û kiryarên te poşman bikim

Piştî ku serokwezîrê Komara Tirkiye yê fermana kuştina Kurda bi şêweyek sergirtî anî ziman Kurdekî ev nivîsand:
Kero Erdo (Recep Tayyip Erdoğan) dê tu bedela vê axaftinên xwe bidî.. Tu bisekine.. Digot "Apê faris, tu hatî ber gêris, ez ê te bikim du tir û du fis".. Cê qaytê serwezîrê paşayê xwe, li hember onbaşîyan dibe pisîng, tê xwepêşandarên Kurd re qebedayîtîyê dike!!


ji binî ve

Rojnameya emerîkî Waşington Posta duhî belav kir ko sê balafirên bulxarî yên tejî çekên sivik û giran li balafirxaneya Silêmanîyê danîne. Berdevkê resmî yê hêzên pêşmergeyên Kurdistanê Cebar Yawerî îro got ew nûçe ji binî ve ne rast û derew e.


serî li hevdû pelixandin

Di şer de serê hevdû şikenandin, birîn û xwîn kirin

Her ku hilbijartina herêmî nêzîk dibe, rojev jî germtir dibe û li hinek ciyan jî dilopên xwînê rojeva hilbijartinê dixemilînin.
DTP li Erdexanê dest bi lotikên hilbijartinê kir û cewrikên demokratîk cimhûrîyeta Tirko jî bi dar û keviran êrîşî wan kir. Her du alî wek gurên ku têkevin nav pez, serî li hevdû pelixandin û nîşan dan ku heta roja qiyametê jî Kurd û Tirk nikarin bibin birayên hev.


li qelem dan

bi nav kirin, nav danê, tarîf kirin, nasandin

Rexnegiran ew wek nivîskarek baş li qelem daye.


te hind dît ku

min hind dît ku
me hind dît ku
we hind dît ku

te hind dît ku baran barî.


elweda

bi xêr bimîne!,
bi xêr biçî!,
bi xatira te!,
bi xatirê te!,
oxir be!

Elweda, rinda min

sernavê helbestek Xizan Şîlan, Rojava.net, 1/2009


bi xêr bimîne

Elweda, rinda min


agir bigre rêlê, ter û hişk bi hev re dişewite

Dema yekî tawanbar cezayekî dibîne yan jî zirar dighê yekî ew kesê li gel wan yê bê tawan û bê guneh jî dê bê cezakirin û zirarê bibîne


pengir

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

sor û pengirî bûn,ango fihêtî kirin,fehitîn,şermîn,şermezar bûn


agirê bin kayê

fesadker, fitneker, nermonermo, nemam, ajawekar


esfele safilîn

Ji erebî [Peyv?], ji Qur'anê esfelessafîlîn

Mamsoteyê çê/baş, li ser minareyê ye, yê xirap di binê bîrê de ye. Ji bo mamosteyan nîvek tune ye. Yan di cihê bilindtirîn de (e’layê illîyyîn) ye, yan jî di xartirîn xarê de (esfelê safilîn) ye. Nava wê çênabe.

Bedîûzzeman Mele Seîdê Kurdî, wergerandin: Abdulkadir Bîngol, Nefel.com, 7/2009


li gor serê xwe

Ew li gor serê xwe digerre.


bismillahirrehmanirrehîm

Ji erebî بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ (bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīmi, “bi navê Xwedayê mihrevan û bexşende”).

bi navê Xwedayê mihrevan û bexşende
(gotinek e ku misilman bi destpêka nimêjan û hin karên din dibêjin)


ferzê mehal

em ferz bikin ku, em bibêjin ku,
tiştê ne gengaz wek gengaz hesibandin

Eger ferzê mehal kurd zora Tirkiyeyê bibin jî, weka tecrubeya îro a Kurdistana başûr ku rejîma Sedam ne tenê li başûr li seranserê Iraqê bela wela bû; ordû, polîs, îstîxbarat û hemû burokrasî têkçû (Bi serkeftineke kurdan îhtîimaleka mezin ê li Tirkiyeyê dewlet li rojava û Anadoluyê ew qas belav nebe, tenê li Kurdistana bakur têk biçe) tevî wê jî li wê derê (li Iraqê) dewleteka serbixwe ava nebû. Çimkî eger kurdên başûr serbixweyiya xwe îlan bikiraya di serî de dewletên cîran, ê gelek dewletên herêmê êrîş bibiraya ser, di dinyayê de tu dewletê ev dewlet nas nedikir, karûbarên aborî, bazirganî, dîplomasî û siyasî pê re nedimeşand, dewletên mezin ên Rojhilat û Rojava qebûl nedikir, îmkana jiyana dewleteka serbixwe ya kurd nedibû.

Mûrad Ciwan: Veqetiyana kurdan ji Tirkiyeyê kar e yan zerar e?, Netkurd.com, 8/2009


Xwedê tev îşê te be

Xwedê bi te re alîkar be,
Xwedê bi te re hêlkar be,
 Xwedê bi te re yar be,
Xwedê alîkariya te bike,
înşella karê bi ser bikeve

Êdî tu dizanî, Xwedê tev li kar û îşê te be û rêya te rast bike !

Şivano, ji ber mîvandarîya te, xwedê tev îşê te be


ev lêlê ye, lolo jî hê maye

hê gelek tiştên xirab yan ecêb dê biqewimin,
hê pirr tiştên nebaş dê li pey vên bên

Axir, dibêjin piştî tehdîta lotik û zîtirkên herdu dezgehan, herdu hunermend newêrin bersiva telefonên xwe jî bidin û kerr û lal bûne. Tew ji xwe dibêjin di konserekê de xwestine hunermend Xemdar tirrek bikin û lêxin, lê hinek Êzîdîyên me qebûl nekirine û rabûne dev ji lêdana Xemdar berdane. Ez serê we neêşînim, dibêjin ev lêlê ye û lolo jî hê maye. Îcar wê di pêşerojê de kî tirrê ji kê berde ez jî nizanim. Xwedê neîne serê reşikên Efrîkayê jî, rebbî!


sedî sed

sedê sed
sedêsed
sedîserd
sed der sed
seddersed
serê sedî
sersed

bêguman, eseh, 100% rast, sed prosent durist

Birano, ew nivîs sedî sed rast e. Ji ber ez wek kesekî ku min sedî sed agahdarî girtine, gelek hunermendên me di bin tehdîtê de ne. Cara din jî min nivîsîbû. Hunermend Delîl Dilanar û Xemdar sedî sed ji hêla Akademiya Kurdî ve hatibûn tehdîdkirin.


bo xwe nekirin xem

xem jê nexwarin, terkexemî tê de kirin, bala xwe nedanê, guh nedan tiştekî, tişt bo xwe nekirin xem, tiştek piştguh kirin, tiştek paş guhê xwe ve avêtin, ihmal kirin


xem jê nexwarin

bo xwe nekirin xem, terkexemî tê de kirin, bala xwe nedanê, guh nedan tiştekî, tişt bo xwe nekirin xem, tiştek piştguh kirin, tiştek paş guhê xwe ve avêtin, ihmal kirin


piştguh nekirin

xem jê xwarin, terkexemî tê de nekirin, bala xwe danê, guh dan tiştekî, tişt tiştek tiştek paşguh nekirin, tiştek paş guhê xwe ve neavêtin, ihmal nekirin, pûte pê kirin, bayex pê dan, hemêt pê dan, ihtimam pê dan, îtina pê kirin, dîqet danê, xemxwerî kirin, giringî danê, muhim hesibandin


paşguh nekirin

xem jê xwarin, terkexemî tê de nekirin, bala xwe danê, guh dan tiştekî, tişt tiştek piştguh nekirin, tiştek tiştek paş guhê xwe ve neavêtin, ihmal nekirin, pûte pê kirin, bayex pê dan, hemêt pê dan, ihtimam pê dan, îtina pê kirin, dîqet danê, xemxwerî kirin, giringî danê, muhim hesibandin


paş guhê xwe ve neavêtin

xem jê xwarin, terkexemî tê de nekirin, bala xwe danê, guh dan tiştekî, tiştek piştguh nekirin, ihmal nekirin, pûte pê kirin, bayex pê dan, hemêt pê dan, ihtimam pê dan, îtina pê kirin, dîqet danê, xemxwerî kirin, giringî danê, muhim hesibandin


bala xwe dan

بالا خوە دان (Kurdish-Arabic)
bala xwe danê

dêna xwe danê, xem jê xwarin, terkexemî tê de nekirin, guh dan tiştekî, tiştek piştguh nekirin, ihmal nekirin, pûte pê kirin, bayex pê dan, hemêt pê dan, ihtimam pê dan, îtina pê kirin, dîqet danê, xemxwerî kirin, giringî danê, muhim hesibandin

Mamosta li zanîngehê herdem dibêje bala xwe baş bidin waneyê.

çavdan, lê nêrîn, sexbêrî kirin, xwedî kirin, guhê kesekî li kesek din be

Piştî babê min mirî, ez bala xwe dideme dê û xwişk û birayên xwe.


dêna xwe dan

bala xwe danê, xem jê xwarin, terkexemî tê de nekirin, bala xwe danê, guh dan tiştekî, tiştek piştguh nekirin, ihmal nekirin, pûte pê kirin, bayex pê dan, hemêt pê dan, ihtimam pê dan, îtina pê kirin, dîqet danê, xemxwerî kirin, giringî danê, muhim hesibandin


ji ber xwe ve

bi serê xwe, bi biryara xwe, ji nik xwe ve, ji aliyê xwe ve,
ne bi biryara yan fermana kesek din

Ew ji ber xwe ve dinivîse.


lê negirtin

Min xeletî kir, li min negire.

gerdenaza kirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


heft kevir li pey

ne bi xêr biçe,
paşpehnî li hirve, sertil li wêve


giyan dan

mirin yan hatin kuştin,
can dan, xwe fîda kirin, xwe gorî kirin, xwe qurban kirin

Wan bo azadiya Kurdistanê giyanê xwe da


ehlen we sehlen

Karayilan dibêje: "Kesên ku bi dostanî û bêyî ku înkara rastiyan bikin me rexne bikin, ehlen we sehlen, ser seran û ser çavan.

bila, baş e, ser çavan,
bersiva erênî ye


ser çavan

li ser çavan
li ser çavên min
li ser herdu çavan
li ser herdu çavên min
ser çava

bila, gelek baş e,
bersiva erênî ye, ehlen we sehlen


bi xêra

bi saya..., bi saya serê..., bi alîkariya..., ji ber, bi sedema...

Bi xêra te, em dikarin gelek karên baş bikin.


vê dawiyê

Vê dawiyê gelek pirtûkên baş bi kurdî hatine weşandin.


pişta xwe danê

hêlan, ihmal kirin, terk kirin, dema hemû kes mirovî dihêlin û diçin

xwe pê xurrandin, bi alîkariya kesekî yan tiştek jixwebawer bûn


lê hatin rehmê

lê borîn, efû kirin, lê dilovan bûn, dil pê şewitîn, ceza nekirin

Xwedêyo, li me were rehmê!


oxir be

bi xêr biçî, rêya te ya xêrê be, bay-bay


evîndarê te me

te dievînim, hez ji te dikim, ji te hez dikim, evîndara te me mê, min tu divê, aşiqê te me mê, aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


te dievînim

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, min tu divê, aşiqê te me mê, aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


hez ji te dikim

ji te hez dikim, evîndarê te me (nêr), evîndara te me (mê), te dievînim, min tu divê, aşiqê te me (nêr), aşiqa te me (mê), ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


evîndara te me

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, te dievînim, min tu divê, aşiqê te me mê, aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


min tu divê

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, te dievînim, aşiqê te me mê, aşiqa te me mê, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


aşiqê te me

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, te dievînim, min tu divê, aşiqa te me mê, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


aşiqa te me

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, te dievînim, min tu divê, aşiqê te me mê, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


ez ji te hez dikim

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, te dievînim, min tu divê, aşiqê te me mê, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


ez hez ji te dikim

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, te dievînim, min tu divê, aşiqê te me mê, ez ji te hez dikim, hez ji te dikim, ez hej te dikim


ez hej te dikim

hej te dikim
hij te dikim
ji te hiz dikim
hiz ji te dikim
ez hij te dikim
ez ji te hiz dikim

ji te hez dikim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, te dievînim, min tu divê, aşiqa te me mê, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim


Şam şekir e lê welat şirîntir e

nichts ist vergleichbar mit dem eigenen zu Hause

warê yan welatê mirovî ji her derê xweştir e


bi ser xwe ve hatin

(ji nesaxiyekê yan ji bêhêziyê) sax bûn, qenctir bûn, baştir bûn, xurttir bûn

Li hewşa kelehê hesp rabûn ser lingên xwe û xwe daweşandin. Tajî bi ser xwe ve hatin û kilikên xwe hejandin û di ber sivandeyan re hacîreşkan serê xwe ji nav çengên xwe derxistin, li dor xwe temaşe kirin û firrîn.

Jacob û Wilhelm Grimm: Sorgula di xewê de, wergerrandin: Husein Muhammed, Nefel.com, 11/2010

rabûn ser xwe, xwe hazir kirin, xwe amade kirin


ji kerrî ve

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ji kerî ve.


rû bi rû bûn

tûşî bûn, pêrgî hatin, rastî hatin, lê qewimîn, hatin ber hev, ketin pêş hev


rabûn ser xwe

rabûn, rabûn ser piyan, rabûn ser lingan, rabûn ji piyan ve

Ew jî nemerdiyê nake, hema radibe ser xwe, radihêje şûrê xwe li serê mar dixe û dike qetqetî. Sê çar çêlikên baz hene, her çêlikekê qetekî datîne ber wan û yekî jî datîne dera hanê.

Eslîxan Yıldırım, Pirtûka Herdemciwanê, Enstîtuya Kurdî ya Amedê, Çapa yekemîn, 2009, rp:15


Ellahu ekber

Ellahuekber
ellahuekber
(gotina "Ellahu ekber")

Ji erebî اللّٰهُ أَكْبَر (allāhu ʾakbar) ji الله (Ellahu, “Xwedê, Ellah”) + اكبر (ekber, “mezintirîn”) ji كبير (kebîr, “mezin --> kibar, kubar”).

Xwedê mezin e, Xwedê mezintirîn e
(gotinek dînî ye)


Xwedê efû bike

Piştî telqîn jî qediya ew kesên gelik nêzîkî yê mirî (bab, kur, bira, pismam) dibûn rêz, hemû kesên li wir di ber wan re derbas dibûn û yekoyeko destê wan toqe dikir û serxweşî li wan didan. Malzemeyên serxweşiyê jî ev bûn: “Xwedê efû bike”, “Xwedê cihê wî bike biheşt”, “serê te/hewe sax be”, “Xwedê vê dinyayê neîne bîrê”, “Xwedê te/hewe şûna wî bihêle”...

Abdulkadir Bingöl: Li Cizîra Botan mirin û dêlindêza mirinê, Nefel.com, 12/2010


pere dikute mere

"pare mirovan digê" anku pare dikare her tiştê pîs jî bi mirovî bide kirin

Lawo, ev pere çi dike û çi nake. Belasebeb negotine "pere dikute mere", ellahwekîl. Ma ku ne ji pareyên wî bûya, dê Crystal Harris a 24 salî bi Hugh Hefner ê 84 salî re bizewiciya? Dikeve serê we?


kirmê şîrî heta pîrî ye

xirabiyên ku mirov di zarokiya xwe de bike dê di meziniya xwe de jî bidomîne

De werin li lîstikên dewleta Elî Osman binerin û kirasê xwe neçirînin. Tirkên ku qaşo dixwazin di sedsala 21ê de hinekî bibin insan û bêhna insanetîyê ji wan bê, dev ji dek û dolabên xwe bernadin û kerê Kurdan bera nizanim ser çiyî xwe didin. Ê helbet belasebeb negotine “Kurmê şîrî heta pîrî ye” canim, ma jina qereçî dibe xatûn? Na.


bi xêra xwe

من فضلك

min fáDlak (to a male), min fáDlik (to a female)

ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe

Ti kes mafan bi xêra xwe nade, mirov mafên xwe bi darê zorê distînin.

Şehîd Şêx Maşûqê Xiznewî, wergerrandina ji erebî: Ehmedê Huseynî, Beroj.org, 5/2009


ji qenciya xwe

bi xêra xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe


ji kerema xwe

bi xêra xwe, ji qenciya xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe, tenikî


ji camêriya xwe

bi xêra xwe, ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet


ji dêr û mizgeftê man

di hewldana wergirtina tiştek baştir de hem tiştên xwe ji dest dan û hem jî negihiştin tiştê baştir

Bi axaftina zimanê cîran, me xwe bextewar û nûjen hîs dikir, cîran jî bi qûna xwe bi me dikeniya. Bi axaftina zimanê cîran, em ji kurdayetiya xwe bi dûr diketin, cîran jî qerf û henekên xwe bi me dikir. Piştî demekê ku hişê me dihat serê me, em ne diman kurd û ne jî dibûn cîran. Yanî em diman ji dêrê jî û ji mizgeftê jî…


tenikî

bi xêra xwe, ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe


kêr gihiştin hestî

Leyla Zanayê nerazîbûna xwe li hemberî şideta polîs û eskeran ya li Kurdistanê nîşan da û ji serokwezîrê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdoganî re got: — Tu tank û polîsên xwe paşde bikişîne, heger gelê kurd kevir avêt hingê berpirsiyarî ya min e. Ne tu û ne jî partiya te ji vî gelî mezintir e. Ev gel dixwaze ko dergehên zîndanan bên vekirin, û ciwanên li serê çiyayan dakevin û ji bo gelê xwe siyasetê bikin. Kêr giha hestî. Ew krediya ko gelê kurd dabû te xelas bû. Li vî welatî gelek tiştên tarî hene ko nahêlin ev problem çareser bibe û ji vê ditirsin. Heta ko ev problem çareser jî nebe ew tirs jî her dê mezintir bibe.


di navbera Xelîl û Celîl de man

bêbiryar bûn, nikarîn biryara xwe bide, nezanîn ka baştir e ku tiştekî bike yan neke,
rewşa ku tê de tenê alternatîv nebaş hene

Wezîrê derve yê Tirkiyeyê Ahmet Davutogluyî ji rojnamevana tirk Asli Aydintaşbaşê re (Milliyet, 6/5 2011) got ew ji aliyê wijdanî ve di nêvbera Xelîl û Celîl de maye lê belê di dilê xwe de piştgirê xelkê ye û li dijî dîktarorên wekî Muemmer Qeddafî û Beşar Esedî ye.


dan ser rê

ketina rê, ji bo çûna ciyê armanckirî dest bi çûnê kirin

Piştî telefona jê re hat hima di cî de li trimbêla xwe siwar bû û da ser rêya malê.


Xwedê ji te razî be

Xudê ji te razî be
Xudê ji te razî bê
Xudê ji te razî bit
Xudê ji te razî bît
Xudê ji te razî bitin
Xudê ji te razî bîtin
Xwedê ji te razî bê
Xwedê ji te razî bit
Xwedê ji te razî bît
Xwedê ji te razî bitin
Xwedê ji te razî bîtin

spas, malava, memnûn, şikir, teşekur, Xwedê te bihêle, Xwedê te bisitirîne, Xwedê te biselihîne, Xwedê emrê te dirêj ke


pişta xwe pê girê dan

xwe spartinê, pê bawer bûn, pê qayîl bûn, qîma xwe pê anîn

Birêveberê Giştî yê Otela Rotana Thomase Toma diyar kir ku mana şevek normal li vê otelê 230 dolar e û piraniya mêvanên wan jî bazirgan in. Ji ber ku hê jî li Hewlêrê turîzm ewqas pêş neketiye. Thomase wiha pê de çû: “Yek ji pirsgirêkên din ku em rastî wan tên, derbarê çavkaniyên mirovî de ye. Mixabin em nikarin zêde pişta xwe bi karmendên navxweyî girê bidin, ji ber li vî welatî pîşesaziya otêlê pêş neketiye. Ji ber vê yekê nabe em li benda gihiştina wan rawestin û divê di vî warî de ezmûna karmendan hebe.” Herwiha Thomase dibêje ku dîtina karmendên xwemalî ku fêrî biryarên otelê bibin û bipejirînin, karekî pir zehmet e.


derketin çiya

bûn gerîla / pêşmerge / têkoşer / serhilder / berxweder

- Dikarî şeva dawî ku tu ji malê veqetiyayî û derketî çiyê, vebêjî? - Ev biryareke gelek cidî bû ji bo min. Min her tişt xeyal dikir, her tişt difikirîm. Ji ber ku min dizanibû ku gavekî ji bo wê heyatê bavêjim, ez nikarim careke din vegerim. Vegera wê dê gelek zehmet be, bedelek mezin be. 1’ê nîsanê bû. Buhar bû. Ez û du hevalên xwe yên keçik bi hev re derketin çiyê. Ewçax ne ji wî gund û ne jî ji gundên derdorê keçik derneketibûn çiyê. Cara ewil em derketin.

rojnamevan Maşallah Dekak û gerîlaya berê, helbestvan Fatma Savcî dibersivîne, AKnews.com, 5/2011

ji bajarekî yan gundekî derketin û çûn gerîna li serê çiyayan


di bin çavan de

girtî, di nezaretê de, di bin çavdêriyê de, kontrolkirî, di nobeta polîs yan eskeran de,
rewşa kesên girtî di destê polîs yan eskeran de

- Piştre tu hatî girtin. Dema hatî girtin, leşkerên tirk çi ji te re gotin? - Bi rastî ez hêj jî ne ez im. Min ewdem pîvana zimên wenda kiribû. Ji ber ku ez bi nexweşiya tîfoyê ketibûm. Qet tiştekî ji wê demê nayê bîra min. Lê hin heval dibêjin li filan cihî, wexta em di bin çavan de bûn, çavên te girêdayî, dest û lingên te girêdayî bûn. Me tu bi kalorîferekê ve girêdayî dîtiyî.


dil hebûn

xwestin, viyan, hez kirin, niyet hebûn, li ber bûn, dil kirin


rehmet kirin

(mirov) mirin, wefat kirin, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, jiyana xwe ji dest dan, jiyana xwe winda kirin

Gilberte Favra Zaza: yew kitabê mi esto ke mi seba tutanê ke şerê Lubnanî de merdê, kerdo dîyarî û vateyo verên yê nê kitabî şaîr û nuştoxo pîl Andree Chedidî nuştbi ke demêk ra ver Parîs de rehmet kerd.. (Kitêbeke min heye ku min diyarî zarokên ku ji ber cenga Libnanê mirin kiriye û pêşgotina wê şair û nivîskarê mezin André Chedidî nivîsbû ku ku demek berî niha li Parîsê rehmet kir.)

Di hevpeyivînekê de li gel Hülya Yetişen, wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed

mirin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çûn rehmetê

(mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, jiyana xwe ji dest dan, jiyana xwe winda kirin


jiyana xwe ji dest dan

(mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, çûn rehmetê, jiyana xwe winda kirin


jiyana xwe winda kirin

(mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, jiyana xwe ji dest dan, çûn rehmetê


biryar e

Hatiye biryardan ku..., hatiye plankirin ku..., li ber e ku.

Komisyona Asayîşê ya Parlamentoya Kurdistanê (PK) çend raporên siyasî û mirovî dan şandeya Parlamentoya Iraqê (PI) ku biryar e serdana navçeyên sinorî yên Kurdistanê bike û li ser topbaranên artêşa Îranê raporekê amade bike.


komara mûzan

Wergera banana republic ya îngilîzî ku serekaniya wergerrên heman gotinê yên bi zimanên din e jî.

dewletên biçûk yên ku debara wan tenê bi derfirotina berhemekî dibe û ew bi xwe jî ji alî hikûmetek gendel û zordar ve tên birêvebirin

Komara Tirk ji destpêka hebûna xwe heta niha tu heq û hiqûq nas nekiriye û nas jî nake! Komara ku bi gotin û daxwaza serleşkeriyê û serleşker rabe û rûne, nikare bibe komareke demokrat. Belku dikare bibe ‘Komara Mûzan’. Komara ku heq û hiqûqê nas neke, hem di biryarên navxweyî de û hem jî peymanên ku di qada navneteweyî de îmze kirine, her roj binpê bike û biçirîne, ancax dikare bibe ‘Komara Mûzan’.

Fuat Akpinar: Komara Mûzan, Pdk-Xoybûn, 3/2003


bi çi ser çû

çi hat serî, çi lê qewimî, qedera wê/wî bû çi

Demekê winda bû... bi çi ser çû? Digot: li bajar ji xwe re kar dike...

Luqman Asihî: Hêj hemû vodkayê vedixwin, Kovara Nûbûn, hj. 80, Duhok 2006


anîn serî

ئانین سهری (Kurdish-Arabic)
hanîn serî
hênan serî
înan serî
hînan serî
birin serî

bela yan acizî ji kesekî re çêkirin / peyda kirin

Tirk û ereb û farisan çi anî serê me!

anîn jor / silal / serî, gihandin serê derekê


birin serî

temam kirin, qedandin, xilas kirin, bi dawî anîn, kuta kirin

birin jor / silal / serî, gihandin serê derekê


& Co

& + co. ji îngilîzî company (“hevbend; fîrma”).

(filankes) û hevalên xwe,
... û hevbendên xwe,
... û hevrêyên xwe

Dema min ew nivîsa taze xwend, hevpeyvîna Şakelî ya berî salan hat bîra min û jariya hine “akademisyenên” kurd hat ber çav. Gelo mirov wan îgnor bike û nivîsînên wan ji pişt guhan re bavêje çopa gilêş yan jî bersiv bide û argumentên xwe pêşkêş bike. Di vê gengeşiya bersiv dan û nedanê de, min bi baş dît ew bê bersiv nemînin. Her wisa bi baş dibînim kesên gengaza xwendina wan nivîsînan nîn e ji egerên cuda cuda bêpar nebin.

6/2007, Suleiman Sulêvanî, F. Şakelî & Co fenomeneke xirab di nav întelektueliya kurdên Başûr de, Diyarname.com


destê sibê

Polîtburoya Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) ragihand ku îro destê sibehê Hemaîl Xanim a hevsera Barzaniyyê nemir û dayika Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî koça dawî kir. Heta niha nehatiye ragehandin ka dê merasim li çi cihekî be, lê li gor Kurdistan Tv piştî demeke din dem û cihê merasiman tên diyar kirin.


koça dawî

wefat, mirin, wexerkirin, çûn ber dilovaniya Xwedê


Xwedê xêra te binivîse

Ji baweriya ku dibêje: Xwedê yan firîşteyên Wî her xêr û gunehên mirovan dinivîsin daku paşî li roja qiyametê werin jimartin û mirov pê bên xelat- yan cezakirin.

spas, memnûn, teşekur, şikir, mala te ava, Xwedê ji te razî be, Xwedê te bihêle, sihetxweş, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje

Dibêjin serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî dê Şivan Perwer û Gulistan Perwer li hev bîne!! Ma ev ne ecêbe looo. Lê ez dibêjim çi karên serokê herêmê nemane loma ji xwe re li van karan digere. Seroko, ev ne karê teye ez benî! Raste tu kesekî camêrî lê pêtivîye û dikarî karên camêranetir bikî.Ka carê tu arîşeyên hemwelatîyên herêma Kurdistanê çareser bike piştre bi dû van karan bikeve. Li dawîyê her dibêjin sipas û Xwedê xêra te binivîse... Ev jî karekî başe lê baştir jî hene, hesdikin tu ji bîra nekî...


mala te ava

mala te ava be
malîava
avatir
malkembax
malmîrat
malxirab
malwêran

spas, memnûn, teşekur, şikir, Xwedê ji te razî be, Xwedê xêra te binivîse, Xwedê te bihêle, sihetxweş, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje

Spas û Mala te ava Şivan Perwer! Rehma Rebbil-Alemîn li te be û dengê te yê zêrîn her li dinê be! Sedema vê karesata ku bi ser min de hat, peydakirina kaseta te û ev kilama jorîn bû. Mala te ava, ji ber tu bûyî sedem ku ez bi ser xwe ve hatim. Min qalikên xwe yên gemar bi saya serê te şikandibûn. Êdî min ji ziman, cil û berg û sola piyê dayîka xwa Fatîmeyê şerm ne dikir. Ji wê rojê ta îro min deng û awaza te ya zêrîn ji guhên xwe, kaset û sêlik (CD) ên te jî ji çentezenda xwe kêm nekirin. Soz ezê kêm jî nekim.

Salihê Kevirbirî: Harmoniya dengbêjiya klasîk û stranbêjiya nûjen [ya] Şivan Perwer, 2/2002


Xwedê te bihêle

mala te ava be
malîava
malkembax
malmîrat
malxirab
malwêran

Xwedê emrê te dirêj ke, Xwedê te bisitirîne, Xwedê te biparêze,
gotinek e li cihê


her bijî

aferim, aferin, sihetxweş, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber zîrekiya kesek din dibêje

Her bijî kurd û Kurdistan!

- Heçiyû! (dengê bilind yê bêhnijînê)
- Her bijî!"


sihetxweş

spas, memnûn, teşekur, şikir, mala te ava, Xwedê ji te razî be, Xwedê te bihêle, her bijî, destxweş,
peyvek şîrîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje

sax bî, aferin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


destxweş

sihetxweş

Ji bo ecibandina karekî baş û kêrhatî tê gotin, armanc ew e ku dilê kirar xweş bibe.

- Yadê, min firaq tevahî şûştin.
- Destxweş kurê min.


sax bî

mala te ava

Peyvek şîrîn e ku kesekî ji ber qenciya kesekî din dibêje.


anîn wucûdê

peyda kirin, afirandin, çêkirin, xuliqandin


bi dilî bûn

pê xweş bûn, li xweşiyê hatin, pê dilxweş bûn, pê kêfxweş bûn, jê hez kirin

Ev kitêb bi dilê min e.


pê xweş bûn

پێ خوەش بوون (Kurdish-Arabic)
pêxweş bûn
pêxoş bûn

bi dilî bûn, keyf pê hatin, pê xweş hatin, li xweşiyê hatin, pê dilxweş bûn, pê kêfxweş bûn, jê hez kirin

Min gelek bi vê pertukê xweş e.


pê xweş hatin

bi dilî bûn, pê xweş bûn, li xweşiyê çûn, li xweşiyê hatin, pê dilxweş bûn, pê kêfxweş bûn, jê hez kirin

Ev kitêb bi min xweş tê.


li xweşiyê çûn

bi dilî bûn, pê xweş bûn, li xweşiyê hatin, pê dilxweş bûn, pê kêfxweş bûn, jê hez kirin

Ev kitêb li xweşiya min diçe.


li xweşiyê hatin

bi dilî bûn, pê xweş bûn, li xweşiyê çûn, pê dilxweş bûn, pê kêfxweş bûn, jê hez kirin

Ev kitêb li xweşiya min tê.


guhê xwe danê

گوهێ خوه دانێ (Kurdish-Arabic)
guhê xwe dan

guhdarî kirin, hewl dan ku bi guhan bibîze

Guhê xwe bide min dê bu te tiştekê giring bêjim.

guhdarî kirin, îtaet kirin, bi gotina kesekî kirin, li gor daxwaza kesekê/î kirin

Eger te guhê xwe daba min, wisa çêne dibû.


ne ti hal bûn

ne çi hal bûn
ne çu hal bûn
ne tu hal bûn

di rewşek xirab de bûn, bêhal bûn, halê wê/wî nexweş bûn, ne di halek baş de bûn

Halê me ne ti hal e.


bi avê zanîn

melevan bûn, avjen bûn, sobar bûn, melevanîkirin zanîn, şarezaya/ê avjeniyê bûn

Min dil da te, poşman im: te dil da ber derba şûr
Ez bi avê nizanim, te ez kirime behrek kûr.

2011, Said Yusuf, Min dil da te https://web.archive.org/http://www.stranenkurdi.com/said-yusuf-min-dil-da-te/ arşîv, stranenkurdi.com


dil dan

Ez dil nadem çi bêjmê.


ji bîrê çûn

ji bîr kirin, li bîrê neman, ji bîra kirin

Tu qet ji bîra min naçî.


li bîrê neman

ji bîr kirin, ji bîrê çûn, ji bîra kirin

Ew li bîra min nemaye.


hîva bin ewr bûn

law ma hûn hîva bin ewrin, ev çar mehe em li we digerin. Hela ka bêjin hûn li ku bûn?


a me û te qediya

Em nema bi tere kar û bazara dikin, Êdî ezê têkiliyên xwe ji te bibrim


li kundir dan

Xeter kirin, Carna di civatan de ku mirov gotinekê dike û yek di wê civatê de jî, ji wê gotinê xuy bike ev tê gotin, Yanî bi gotina acizkirina kesekî

Carna ji bo derba vala re jî tê gotin, Weke ku mirovek here seydê (nêçîr) li ber Xezalê tit bide û berekê berde, lê lê nekeve, Ev gotin tê gotin

Carna yek bi demeke dirij li karekî di cadîne, weke çandinî, lê di dawîya wî karî de, dev ji karê berde bi ser taba xwe de dixisire, Îca te li kundir da? tê gotin, Yanî taba te belaş û tevdilhewa çû


xistina koda kemançê

Zebt û ewraq lê jidandin, Ew jî bû nîşana rexne û lometiya, Li herema Mêrdîn lêdana kemançê karê qetegoriyeka civakî ku ji wan re dibêjin Mitrib an Mitirb Mitrib ji xeyrî sazbendî û dengbêjiyê pêve tu kedê nakin û bi vê sedemê jî eboriya wan gelê heremê pêktîne, Îcar ku yekî geşta wan nedana ew dixistin koda kemançê û li her dever û civakê, di kilam, awaz û qerfiyên xwe de kêmanî û qisurên wî mirovî tanîn ziman, Rumet û şerefa wan dişkandin


ji yekî ra lê hatin

Jêre li hev hatin, Xwedê jêre li hev anî, Ku ji yekî lê hat her kes dibê eferîn, Wek dilê mirov bixwaze karê yekî meşîn

İro ji min ra lê hat û li orta vê zivistanê tav derket û hewa pir germ bû, em jî çûn pîknîkê.


di guhê gayê de bûn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre di guhê gê de bûn.


destnimêja xwe şkandin

destnimêj şkandin
destnivêja xwe şkandin
destnivêj şkandin
destnimêj girtin

destava xwe xweş kirin, mîstin yan rîtin

Gav Şemsoyê Qado bi şev, ji bo ku destnimêja xwe bişkîne, derdiket paş xênî û vedigeriya, 'Îsal wê zivistan no derbas be', digot û li dora xênî diçû û dihat.

Selahattin Bulut: Bihuşta lal, çîroka Alimê rewşa hewayê, r. 46, Weşanên Avesta, Stenbol 2005


ji betanê ûrê xwe diaxive

kesê ku li mijarekê dipeyive bê ku tiştek rast jê bizane

Îşev ji dilê min tê ku biwêjekê binivîsim: Ji betanê ûrê xwe diaxive. Dema ku kesek bêyî ku haya wî ji mijarekê hebe û li ser wê mijarê biaxive, ev biwêj tê gotin.

Şengul Ogur di koma Zimanê Kurdî ya Rûnameyê de, 11/2011


hesinê sar dikute

dema ku kesek karekî bike û ji wî karê ku dike ti sûd jê neyê

Şengul Ogur dibêje: "biwejeke din: hesinê sar dikute. Dema ku kesek karekî bike û ji wî karê ku dike ti sûd jê neyê, ev biwêj tê gotin.


sala nû pîroz be

sala nû li te pîroz be
sala nû li we pîroz be
sala te ya bû pîroz be
sala we ya nû pîroz be

sersal pîroz be,
silav yan hêviyek e ku li dawiya yan destpêka salê tê gotin


sersal pîroz be

sersala te pîroz be
sersala we pîroz be
sersal li te pîroz be
sersal li we pîroz be

sala nû pîroz be,
silav yan hêviyek e ku li dawiya yan destpêka salê tê gotin


dîkê şevê

kesê ku bi şev xewa wî nayê,
kesê ku bi şev şiyar dimîne

Dîkê şevê li ba me bi wateya yê ku ranaze, yê ku diçe û tê tê bikaranîn.

Oktay Mastfiroş di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 3/2012


xêr tê de neman

qêmeta xwe kêm bûn, ehemiyeta xwe qeyb kirin


xêr jê nedîtin

ji kesekî/keseke an ji tiştekî fayde nedîtin, sûd jê wernegirtin


te xêr e

تە خێرە (Kurdish-Arabic)
we xêr e
wî xêr e
wê xêr e

ev biwêj e tê gotin di gelek haletan de û hin berbelav e ku ne bi sanahî ye bên jimartin lê ji wan haletan

Te xêr e, hevalê delal! Bêhna te çima wisa çikayaye.

Kêzê, ma te xêr e, tu bi ku ve diçî.


seku

Li devera Amêdiyê, bêjeya "seku" heye. Ew ji dêvla "wî/wê/wan got ku" yan jî "ew dibêje/dibêjin ku" bi taybetî ji bo veguhastina qeseya kesekî bo kesekê din tê bi kar anîn. Bo nimûne: - Kesê yekê: "Ez hevalê te me" - Kesê duyê ji kesê sêyê re: "Wî çi got?" - Kesê sêyê ji kesê duyê re: "Seku, ew hevalê te ye"

Newzad Hirorî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 4/2012


girara gavan

Keko, te kir girara gavanan. Tu herf û dengan tevlihev dikî. Herf tiştek e û deng tiştek e. Di peyva farisî de dengê "e" jî nayê nivîsîn lê kes nikare bibêje ku ew peyv "şkft" e. Di farisî de hem dengê (lê ne herfa) "i" û hem jî yê "e" heye. Di kurmancî de tenê "e" heye. Berevajî ku tu texmîn dikî, di erebî, farisî, tirkî û soranî de du dengên (ne herfên) bêdeng li destpêka peyvê di peyvên xwemalî de nînin. Tirk, faris, ereb, soran mecbûr in herfekê li serê peyvên wek STENBOL (ji yûnanî konSTANtînoPOLis) bikin û wê bikin Îstanbul, Estembol, Îstembûl daku bixwînin. Kurmanc bêyî ti dijwariyan dibêjin Stenbol.'

Husein Muhammed di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de ji Perwîz Cîhanî re li ser meseleya ka gelo peyva rast şkeft yan jî "şikeft" e, 6/2012


bi serê poz

bi dil nekirin, kirina tiştekî ya ne bidil


bismillah

ji erebî بِسْمِ ٱللّٰهِ (bi-ismi Ellahi, “bi navê Xwedê”).

bi navê Xwedê,
kurtiya "bismillahirrehmanirrehîm" anku "bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan"
(gotinek e ku misilmanên bawermend li destpêka karê xwe dibêjin)


tencere dibin kara, seninki benden kara

Binêre tencere dibin kara seninki benden kara.


di guhê gê de bûn

Êdî diyar e ku ew ne di meydanê de ye, lê tevgera di guhê gê de ye.

04.06.2013, XALİD CEMİL MİHEMED, Tevgera di guhê gê de https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/opinion/04062013 arşîv, Rûdaw.net

Raymond, haya me ji her tiştî heye, em di guhê gê de nîn in.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 160, ISBN 9786054497010

Gelo ev gîş derket rast e, lê ya mejiyê min diçelqîne, ew nivîskar, rewşenbîr, helbestvan, û akadimîk giş ên herdu parçeyên Kurdistanê di guhê gê de ne.

30.06.2013, Biraderno Kurdên Sûriyê li cem we çi ne? https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200408101025/http://avestakurd.net/blog/2013/06/30/biraderno-kurden-suriye-li-cem-we-ci-ne/ arşîv, Avestakurd.net


di navbera Xelo û Celo de man

Guhartoyeke di navbera Xelîl û Celîl de man.


qêmiş kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


çawa yî

hevokek e ku pê li rewş û halê kesekî tê pirsîn,
 bersiva wê dikare wiha be

Baş im, gelek spas, Pa tu çawa yî?


ajawekar

nemam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dibêje lê napêje

talks the talk but doesn't walk the walk

Ew bi xwe jî li gor gotina xwe nakin, axiftina xwe dibêjin lê bi cih nayînin. Dema ku yek yan hinek tiştekê bêjin lê ew bixwe jî neken, ev biwêj tê gotin.

Kal û pîrên me ji berê de gotine: “Dibêje, lê napêje.” Mixabin ev rewş hema bêje ji bo hemû nivîskar, serokên sazî û dezgehên Kurdan û parlamenteran tevan derbas dibe.

2017, Mela Mihyedîn, Ceribînek li ser “ferhenga bişaftinê” https://web.archive.org/http://www.rupelanu.com/ceribinek-li-ser-ferhenga-bisaftine-295yy.htm arşîv, rupelanu.com

“Ev 47 sal in ku Joe qet tiştên ku niha dipeyîve nekirine. Ewê qet neguhere. Ew tenê dibîêje, lê qet napêje!

2020, Trump Dibêje Biden Tiştekî Nake, Tenê Diaxife https://web.archive.org/https://www.dengeamerika.com/a/trump_biden_twitter/5552284.html arşîv, dengeamerika.com

Em dîsa dixwazin bi gotinek pêşiyan nivîsa xwe biqedînin. (Dibêje lê napêje) birez Arinç tu jî xweş dibêjî lê qet napêjî.

Azadiya Welat, Ji Arinç re nameya vekirî, Paşa Şeker, 9 Tebax 2011, r. 2


ma xelq bi devê xwe dixwe,em bi guhê xwe .

ma hûn/tu pir dizanî em/ez nizanim, em/ez jî dizanim


nanê bide nanpêj bila nanekî zêde biçe

Ji nanê bide nanpêj bila nanekî zêde biçe.

Karê xwe/tiştê xwe ji bo çêkirinê bide kesê zana, bila çend mesref hinek zêdetir biçe, lê karê te bi awayekî dirist çêbe.


çemê mezin tê dibore diçe

Çemê mezin çiqas mezin be jî lê dema berîyê neyête girtin beredayî ye bi kêrê ti tiştî nayê, dema bi kêrî te neyê kesê beredayî ye.


bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

Weka êzdîtîyê, di dînê arîya de tê gotin.
Wergerra بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ (bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīmi, “bismillahirrehmanirrehîm”) ya erebî.

In the Name of Xweda, the Merciful Benefactor, the Merciful Redeemer.

In the Name of God Most Gracious Most Merciful

bismillahirrehmanirrehîm
(gotinek e ku bawermend û xwedanas bi destpêka daxwaz û kâran dibêjin.)


heta destên mirov nebine gû, devê mirov nabite tû

Ji heta + destên + mirov + nebine + gûdevê + mirov + nabite + tû.

Heta mirov dijwarîyê nekêşe, rihetî bi dest nakeve; digel dijwarîyê hêsanî heye.


germavxweş

germav baş

Piştî serşûştinê tê gotin da ku yekî daxwaza xweşiyê bigihîne kesekî.

/ɡɛɾmɑːvxˈʷɛʃ/


a devê (yekî) gotin guhê wî nebihistin

hay ji gotina xwe tune bûn, gotinên giran gotin

tu guh mede wî, ya ku deve wî dibê-je, guhê wî nabihize.


a di binê zimanê xwe de gotin

... tu ya di binê zimanê xwe de bibêje, karê min heye divê ez derkevim.


a di dilê xwe de negotin

rast û durist neaxaftin, xwe bi awayeki din nîşan dan

erê, rihan wisa dide nîşandan, lê ez bawer im ku ya di dilê xwe de nabêje.


a dilê xwe veşartin

" ... bes a dilê xwe veşere û bes dilê min xweş bike. Ji te pêvetir, kes hindî min nizane... " kerim cemîl biyanî


a ku te xwar, di zikê tê de dê tu zikrê bike!

ya ku te kir, ma gelekî zêde û girîng e?

te ji bo nefsa xwe çima wisa xwe rezîl kir, ma ya ku te xwar, di zikê tê de dê tu zikrê bikir a?


a (yekî) lê hatin

a yekinme baş lê hat, ji wê dojehê xelas bû.


a (yekî) pê man

ma bi wê fesadiyê çi kete destê wv. hemaya wî pê ma.


a (yekî) tê de man

Wê çaxê ew jî gelekî bi min re kire xirecir lê ya wê jî tê de ma. a tîr di binî de ye. ya sexte û xerab wê dû re bê, yan jî ya xerab di binî de ye.


a xwe gotin

armanc û berjewendiyên xwe derxistin pêş

ez wî baş dinasim, ew tenê ya xwe û ji bo xwe dibêje.


qenc li yekî hatin

dema kesek ji kesekî re aciz dibe, wek nifir bi kar tîne; mînak


adarê berf giha guliyê darê, nema danê êvarê

mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır


adarê dew li darê, ne li bîrik û bêdarê, li gova şatirê û kiraxîla xwarê

li gova şatirê û kiraxîla xwarê meha adarê jî wekî gelek tiştên din hinekî cuda ye, ne wekî herêm û cihên din e

heyran ne wekî ya te ye. adarê dew li darê, ne li bîrik û bêilarê, 'li gova çatirê û kiraxîla xwarê.


afatê lê xistin

afate li mala haci ûiso xist, kes lê nema.


agir barandin

Dema ku pez diket nav zeviya wan, xaltiya harê agir dibarand.

Qoriciyên gundên me, ku bi şev reşahiyek bidîtana, hema agir dibarandinê.


agir berda komê xwe da fêza zomê

xinisî û fesadî kirin, lê bi xwe jî ji ziyan û teşqeleyê dûr sekinin

eliye qaşo agir berda komê, xwe da feza zomê.


agir berî kezeba (yekî) dan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


agir bi dilê (yekî) ketin

Dema ku ji nav wê daristanê darek tê birin agir bi dile min dikeve.

Serwer çawa ku rihan dit, hiş ji serî çû û agirek li dilê wî yê ciwan ket.


agir bi dinê bikeve, gurzek gîhayê wî naşewite

Guhartoyeke agir bi erdê keve, gurzek pûşê wî naşewite.


welehî qet xema wî nîn e, agir lê erdê keve gurzek pûşe wî naşewite.


agir bi lingen (yekî) ketin

xwe şaş kirin, dest û ling li hev piçikîn

bi bihîstina we bûyere re agir bi lingen baran ket. nizanibû ku çawa bike.


agir bi ser (yekî) de barandin

Mele sofi mîrzo her roj agir bi ser xulamen xwe de dibarîne.

Leşkeran agir bi ser gerîlayan de barandin.


agir bikeve dehlê, qevdek pûşe min tune ye

ji min re çi, agir bikeve dehlê, qevdek pûşê min tune ye.


agir ji devê (yekî) barîn

“bi wê hêrs û bi wê kelê, agir ji devê me dibariya. delû li halê pisîkan bil" felat dilgeş


agir ketin binê (yekî)

Ji wê nûçeyê pê ve agir ketiye binê simko, rebenî nizane seri li kê bide.


agir têber bûn

ji ber ku rewşa keçika wê van rojan hatiye guherandin, agir têberî dilê guharê bûye.


agir û bizot bûn

ev neviyê min î mezin agir û bizot e.


agirê kulê li mala bavê ketin

agirê kulê li mala bavê silo bikeve. dema ku hespê çal lije dikir, erd li ber dihejiya. (nifir)


agirê xwedê bûn

serhatê çi ye. agirê xwedê ye, ji ber nehsiyên wî serê min bi cînaran re ketiye belayê.


aha aş, aha çirçirik!

tiştên ku we digotin ev in, ha ji we re! her tişt eşkere ye

heyran çi ye we guhê min bir, aha aş aha çirçirik!.


ajotin ber derê malê

hea me hew dît ku leşkeran ajotin hundir û her der tm' û mar kirin.


an ji text, yan ji bext

divê ji her du vebijarkan yek bê hilbijartin

kalê jê re got: "lawê min yan ji text, yan ji bext.


an mirin an felat

ji bo serxwebûn û azadiyê, mirin dayîna pêş çavên xwe

me her tişt daye piş çavên xwe, yan mirin an fehlt.


anîn ser xwe

Bere qet qal nedikir, niha edî tîne ser xwe.

Helce ferîdûn nebûya, nur endam zû bi zû nedihate ser xwe.

Bi we gotina min a bi peyam ew hate ser xwe, naxwe, kare me we tevlihev bibûya.

Hildana ser xwe, xwe wekî berpirsyar daxuyandin.

Heke ku dîlawer neda ser xwe, wî ew erebe bi deyn nedida mehemed.


anîn ser zimên

“bele, niha heke em niha di ve rûpele de der heqe ve mijare de nivîsan diweşînin û pirsgirekan tînine zimen, deme mesele hene. kemal orgun


apê faris, niha tu nemirî tu ye bêyî nav garis

ape faris, tu nemirî, niha tu ye beyî nav garis. tu wisa bêminetiyan bike, xwedê ji min û te re jî kerîm e.


ape faris, ha li vir ha li ber garis

ji bo keleş derk nîn e, ape faris, ha li vir ha li ber garis.


apo kal e, lê galegal e

hûn li rûyê wî ye spi û qerpalên wî yên rizyayi menêrin, apo kal e, lê galegal e.


aqil qebûl nekirin

bi rasti ji ya ku wê kiriye, tu aqil qebûl nake.


aqilê serxweşan, tira gamêşan

Aqilê serxweşan, tira gamêşan. ma te çi ji wî serxweşî hêvî dikir?


aqilê xwe berdan ser

zilfînaz îsal hema bi tenê aqilê xwe berdide ser dersa xwe.


ar bi cilên (yekî) ketin

ji wê bûyerê şûn de agir bi cilên osê jî ket, mala xwe bar kir û ji vî welatî çû.


arê xwe bêtin, kapeka xwe rêtin

dev ji min berde dayê, min arê xwe petiye, kapeka xwe rêtiye.


arê xwe pehtin, ariya xwe rêtin

Guhartoyeke arê xwe bêtin, kapeka xwe rêtin.


av di gunikên (yekî) gerîn

xuya ye ku av di gunikên elî geriyaye. van rojan çawa û pey qîzan bûye tirikl


av di sûretê de xuya kirin

maşelah bûka zero wisa ne ku av di sttret de xuya dike.


av ji devê (yekî) çûn

av ji devê wî dikişe, ew çi dikare wî karî bibe serî?


av li ber hêlikên xwe werdan

xwe ji bo tiştekî baş amadekirin, an jî ji bo tiştekî xweş hêvîdarbûn

Hevalê Şemdîn qet avê li ber hêlikên xwe wernede, ez wê firsendê nadim te.


ava (...) di coyekê de neherikîn

bi hev û din re debar nekirin, bi hev nekirin, li dij hev bûn

‘vz dema tofana nûh ût vir ve ji ber şeytanî û cazgiriya zarokan tu carî ava zirnevan û zarokan di coyekê de neherikiye." adnan alp


ava (...) di coyekê de neçûn

Guhartoyeke ava (...) di coyekê de neherikîn.


ava rûyê (yekî) qetîn

qet qala Gulê ji min re nekin, bi rastî jî ava rûyê wê qetiyaye.


ava sar tê de çûn

dema ku nefelê ew gotin bihîstin, ava sar tê de çû.


ava sarê, bi ser çi de diçî xwarê!:

bûka maleke dewlemend ji ber zêdebûn û çetinaya karê malê, xwe li nexweşiye datîne, dema ku kes ne li mal be, ji nav ciycn xwe radibe û bi lez ji xwe re hevrîşkc çêdike û dixwe, dû re, dev û ıêvên xwe paqij dike û dîsa dikeve nav ciyên xwe.


avê ku da serî, çi bihostek çi çartilî

mirov ku kete nav êdî ji wê şûn de zêde ne xem e

edî ji min re derka wê nîn e, jixwe ketime nav. avê ku dci serî, çi bihostek çi çar tilî.


avêtin pişt gihê xwe

girîng negirtin, guh nedan, piştguh avêtin

Heke partiyê di serê sêrî de pirsgirêka ziman neavêta pişt guhê xwe, hawer un ku niha rewş cuda bu.


ax û wax kirin

li pey keçika xwe ya ku bi xortekî biyan, ye leşker re revi, zerê geleki ax û wax kir.


axa bin gû bûn

bê bîhn û bê bereket bûn, bi tiştekî re kêr nehatin

karên dinyayê carinan berepaşkî ne, xuyanga zerîfê baş tê xuyan, lê karê wê axa bin gû ye.


axa gote mirtib: “ez ê li te xim!” mirtib got: “axayê min ez ê rûnim

divê mirov hedê xwe bizanibe û carinan dengê xwe meke

axa gote mirtib: “ez ê li te xim! mirtib got: “axayê min ez ê rûnim. " wekî ku dibêjin carinan rev ji ji mêraniyê ye.


dema ku hêzên mezin şer dikin, ên piçûk ziyanê dibînin

axa rabûn hingurman, feqîr û xizan çûn li ber lingan. li xwe miqate bin! hûnê di nav imgê wan de biperçiqin!


axirî soxirî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ba bi ber ketin

çima ku di nav wan hemûyan de ba bi ber ket, ji şerman çû û car din nehat.


ba dibeje mêrik: “deri veke ez kaye bînim”; mêrik dibeje: “ji min dûr here, kara ji min re bikî ne lazim e

mm xera te nave qurban. ma te nebihîstiye? dibejin: “ba gotiye merik: “derî veke ez kaye bînim”; merik gotiye: “ji min dûr here kara ji min re bikî ne lazim e.


ba ji berfê re dibeje: “ez bidim pey te, dê tu xwe li ku bixî”

gef xwarin û tehdîta yên ji hêza xwe bawer tîne zimên

baji berfê re dibêje: “ez bidim pey te, dê tu xwe li ku bixî? " belengazo, tu bi çi aqilî, bi min re kap davêjî?


ba ji zinar çi dibe!

tiştên an jî kesên bêhêz nikarin bandorê li yên bihêz bikin

ew pariyekîpiçûk e, çi dibêje hila bêje. ma ba ji zinar çi dibe?!

wekî ba nikare ji tahtê perçe biqetîne.ev gotin ji bo mirovên qels ku nikaribe ji yekî pir xurt tiştekîbiqetîne.mînak, mirovek tenê li dijî dewletekê şer bike û bibêje “ezê wê dewletê xera bikim”. mirovek tenê û bêrêxistin, dikare çi bike?


bal kişandin ser

dikkatleri (bir konunun veya bir şeyin) üzerine çekmek

girîngiya mijareke li ber çavan raxistin

wî tim bal kişande ser girîngî û rista liman, lê mixabin em baş tenegihîştin.


bar hilgirtin

بار هلگرتن (Kurdish-Arabic)
bar helgirtin

binbarî pejirandin, bar rakirin, bilind kirin û guhastina tiştekî ji cihek bo cihek din

“dema mirov dike barekî hilgire, lazim e li gorî hêza xwe wî barî hilgire. lê belê, barê gelê xwe hilgirtin jî ne hêsan e. sûleyman çevik


bar sivik kirin

“va vî kesî jî ilinek ji gunehên min bir; barê min hinekî sivik kir. " fewaz ebdê


baran hat, qulên keviran tijî bûn

ji bo xeta û çewtiyên ku dem di ser re derbas dibe û bi demê re tên jibîrkirin tê gotin

baran hat, qulên keviran tijî bûn; ka kî dizane ku îsmaîl çawuş li vî welatî çi bûyer pêk anîne?


barê xwe danîn

Piştî heft salan dema ku bûka wan hemla xwe danî, hemû malbat şad bû.


barê (yekî) kifş kirin

zêdetir ji bo çendanîya qelenê bûkê yan jî berpirsyariya kesekî zelalkirinê tê bikaranîn

heyran me qebûl e, lê divê hûn barê me kifş bikin ku em li gorî wê xwe amade bikin.


bavo, min bivirek dît. got: “kane” got: “min winda kir

heyran ev gotina te wekî meseleya ku dibejin, law ik got iye: “bavo, min bivirek dît. got: “kane?” got: “min winda kir.


baweri pê hatin

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bawerî pê hatin.


bayê bendera (yekî) hatin

qet deste xwe medine, îro roj roja mehmed e, îro baye bendera wî katiye.


bayê ecem e, çend qurişen me li cem e

ji bo rewşa ne zelal, bêbawer û girêdayî rasthatinan tê gotin:de weleh ez çi bibêjim, bayê ecem e çend qurişên me li cem e, de ka çawa, her xwedê dizane.

carna bo deyndara jî tê gotin; zimanekî xweş danûstandina ku divê bê kirin, tê qal kirin

Ba tê bayê Ecem e

Bila apê Xalid were

Çend qiruşê me li cem e


bayê sar lê ketin

dest û pê negirtin, felç bûnpiştî ku bayê sar lê ket, te digot ew çûye û yekî din hatiye.


bejn tît e mal mecît e

ji bo kesên ku di mal de nanê xwarinê nîn e, lê ji derve ve bejn û bala xwe pir xweş çêdikin û forsê davêjin tê bikaranîn

rast e ser û guhê m û forsa xwe baş mêze dike, lê bejn tît e, mal mecît e.


bejna (yekî) pîvandin

piştî hevaltiya demelcê bi şûn de rizgo bejna simko pîvand û bi rewşa wî ya rasteqîn hesiya.


belika guhê (yekî) xwê nedan

dinya tev bişewitejî, belika guhê vedoyê çarsim tu caran xwê nade.


beqê çav da çeleke, zikê wê teqiya

yên ku li gorî zerengiya xwe tevnegerin, ziyanê dibinin

ezbenî, her kes li gorî hempaye xwe; beqê çav da çêlekê, zikê wê teqiya.


ber bi dil ve hatin

“kûrekûra zarokan bû, digiriyan. min pişta xwe vedilar, her du zarok jî dikirin paşila xwe, germ dikirin û ber bi dilê wan de dihatim, ku negirîn." Erebê Şemo


ber bi (yekî) ve çûn

bo aliyê yekî/ê çûn, ber bi derekê yan tiştekê ve, çûn bo cihek, ji cihek bo cihek din

li hemberî yekî tavîz dan, ji lihevhatin û têkiliyên erênî re nêzîk bûn

selehedîn maf-dar bit, lê dîsajî ew ber bi reşo ve çû


ber dayîna hespê xwe

rast e. çetoye fezende geleki bera dide hespê xwe, lê rewş ne wekî gotina wî ye.


bero ji ceftê xwe derket, go: “devî çere ye!”

Guhartoyeke berû ji qalikê xwe baz da û got: “magî devî çawa ye!”.


beroşe got:“ez qûnzêrîn im. hesikê got: “ez di nav te de me

yên ku bi rewşe dizanin, rastiyê dertînin holê. beroçê got: “ez qûnzêrîn im. hesikê got: “ez di nav tê de me.


bersiva xwe girtin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


berû da bizinê, dest avête qarçikê

carinan ketina heyra hinek derfet û berjewendiyên piçûk, dibe sedema ziyanên mezin

beni da bizinê, dest avête qarçikê. mahar çi dizanîbû ku ji bo kêfa şeveki wê ew qas belayê bînin sêrê wî.


li esil û esasê xwe ievîn an jî fedî kirin

berû ji qalikê xwe baz da û got: “magî devî çawa ye!.. dibêjin lawê wesîleyê hingî ji stenbolê hatiye ji bav û diya xwe re bi tirkî dipeyîve.


bextê xwe reş kirin

Li ser vê baweriyê bextê xwe reş mekîn.


bêqanûn û bezagon bûn

Di nav we rewşa bêqanûn û bezagon de bûn çawa dikarin qala demokrasiyi bikin?


bêser û bêber bûn

min ji wê perwerdehiye fem nekir, zede bêser û bêber e.


bêhna fisan bi ser xistin

serhat û fadil gulaş girtin, serhat bêhna tir û fisan bi ser fadil xist.


bêhnefişk dan xwe

wisa bêhnefişk didane xwe ku ez tirsiyam, min got wê eseh serê xwe têxe belayê.


bêvila xwe bilind kirin

van rojan xelîl wisa bêvila xwe bilinil dike ku tu dibêjî qey kurê kor hisêyîn paşa ye.


bi baranê re hatin, bi lehiyê re çûn

ji bo tiştên demborî ku pekhatina wan ji ji hole rabûye tê bikaranîn

jixwe tiştekî bebingeh hû; bi barane re hat, bi lehiye re çû.


bi bin ketin

em bi bin ketin. ev kar zêdetir girêdayî hêz û qewetê ye.


bi çar qurişan nekirin

Guhartoyeke bi pênc qurişên qul nekirin.


bi çavên xwe dîtin

bêşik û bêguman bûn, bi xwe şahid bûn, rûdanek an mijarek dîtin

“ew, kirin cinawirekî wisa ku benî adem ne tê de, dirûvê her tiştîpê diket. şehrezada dayika wî ku ew bi çavên xwe dît, ji hêrs û heye-canê yeliser ji hişi xwe çû. mem


bi darî hev ketin

wî qet ew yek nedixwast, lê hema li serê kolanê bi darî hev ketin.


bi destê (yekî) girtin

destê yekî girtin
dest bu yekî dirêjkirin

xwedêjê razîbe, keke faris bi destê wê ¡inikti belengaz negirta, kî dizane dawiya wê dê çawa bûya.


bi dilê xwe bûn

wekî daxwaz û gotina xwe kirin, ji bo pêkanînê serbest bûn

keçika min, tu bi dilê xweyî, min rewş ji te re got, êdî biryarya te ye.


bi dora (yekî) ketin

ji bo xapandin û ziyanê li dor yekî çûn û hatin

“bi dora jinikê ket, pereyên wê jê stendin û ew anî. " zana farqînî


bi firê ketin

Wê her car kêfxweşiya xwe bi baskên xwe nîşan dida; bi firê diket û baskên xwe diçerpitandin.

Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

Me got êdî zarokên me bi firê ketine û em ê rehet bin, lê îcar ent bi derdên zarokên wan re em mijûl dibin.


bi hev germ bûn

berê hinekî bi hev nedikirin, lê dû re bi hev germ bûn.


bi hev ve girê dan

Şîndar hema li cihekî ku rûdinê, deh derewan bi hev du ve girê dide û radibe.

Ji bo karekî yan jî xeberekê gelek kes têkildar kirin.

Wî lawikê ji rojhilata kurdistan, di îfadeya xwe de gelek kes bi hev du ve girêdan.


bi kêfa xwe bûn

min dîtinên xwe gotin; êdî ji vir û bi şûn de tu bi kêfa xweyî, tu çawa dikî tu serbest î.


bi lingê rovî girtin û avêtin nav holîtka mirîşkan


bi pênc qurişên qul nekirin

ji bo kes an jî tiştên nebaş û xerab tê gotin

ew mase û kursiyên ku bavo kirine welehî bi pene (¡arisen qul jî nakin.


bi qewl û qerarê mêrên berê

ez soz didim we, bi qewl û qerarê mêrên berê ku ez ê ji we re wê makînê bînim.


bi soza mêrên berê

Guhartoyeke bi qewl û qerarê mêrên berê.


bi qîma xwe bûn

êdî ez çi bibêjim, êdî tu bi qîma xwe yî, çawa dikî tu dizanî.


bi rastê ketin

Mendo pir nexweş bû, lê niha rewşa wî baş e, va ye êdî bi rastê ketiye.


lê li ba ketin

ji bi awayekî hovane nêzîkbûna tiştan re tê gotin

xalidê şeşmexelî wisa bi reşekur-nulncî li wê sifrê li ba ket ku min li şûna wî şerm kir.


bi ser avê ketin

wan çerê di navbera xwe û zavayê xwe de ji exrebeyên xwe jî veşartin lê di dawiyê de her tişt bi ser avê ket.


bi ser belaya xwe ve bûn

wî gelekî serê xwe û qûna xwe li ba dikir, di dawiyê de bi ser bela xwe ve bû.


bi ser ... de girtin

Ji bo ziyanê dor lê girtin, dijayetî kirin, çûn şerî, dorpêç kirin

Tîmên taybet bi dilqên gerîlayan bi ser gundan de di girtin.

Em ê îşev bi ser mala Bekir de bigirin. Em ê bi cop û darên xwe yên şoreşger we tevan bixin coniyan, bikutin, pişt re bigirin. Erê ku ji we tê hûn dikarin herin giliyê me bikin. Hûn mêr bin tiştekî wisa bikin. Copê me li ser serê we amade ye.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 69, ISBN 978-605-5585-41-9

Me hew dît ku bavê min, diya min û meta min bi ser me de girtin.


bi ser (yekî) de qelibîn

me hew dît ku leş/cer bi ser me de qelibîn û em dan ber guleyan.


bi ser hev de çûn û hatin

têkilî berdewam kirin, li halê hev pirsîn

erê dereng be jî em dîsa bi ser hev de diçin û tên.


bi ser tiliya kul de mîz nekirin

tu alîkarî nekirin, mixris, kesekî xêmexwaz û neqenc bûyîn

Keçe tu çi ji wî hevî dikî? ma tu nizanî ew bi ser tiliya kul de mîz nake.

Ji bo tu tiştî neçe ser cila wî bi tiliya kul de mîz nake.

Ji bo pereyan neçe mala wî bi tiliya te kul de mîz nake.

Misto bo arvanekî diçe ba Memê. Mîza wî derman bê jî pê de mîz nake.


bi xwe de rîtibû, digot: “min bi rewş bişon!”

hem xwedî xeta û qusûr bûn, hem jî xwe qure kirin

hûn li daxwaza wî ya ecêb binêrin, hem l>i xwe de rîtiye, hem jî dibêje: “min bi rewş bişou.


bi xwe ferx bûn

mirov ku ew qas bi xwe fexr bibe, helbet dê bibe pê keniyê xelkê.


bi xwe re kaş kirin

bi xwe çûye, ew rebenîjî bi xwe re kaşî wan deram dike. bi xwe re nedîtin


bi xwêdana eniya xwe qezenc kirin

bi ked û zehmetê bi dest xistin, heq kirin

wê wekîgelekan bi bertîlan na, bi xwêdana eniya xwe ew azimut qezenc kir


bi zarê xwe debara xwe kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


biavêjî ber segan, seg naxwin

ji bo kesên nerind, nebedew û di rewşa pejmûrde de ne tê gotin,

ew xwarin ne baş hatîye çêkirin ne xwarineke xweş e

keledoşa eyşê biavê-tana ber segan, segun nedixwar. " dilawer zeraq


bibe baran erdê şil nake

di asta hêza ziyandayînê de nebûn, bêhêz, bêzereng û pêknehatî bûn

ma kî wî çi dikesi bine? xwedê wekîl e, bibe baran erdê şil nake.


bidiyê û jê bireve

ziyan jê tê, çi dibêje bike û heya ji te tê jê dûr be

eman lawo bi wî re mekeve têkiliyê, bidiyê û jê bireve.


tiştên ku berjewendiyên min tê de tune bin çawa dibe bila bibe

ma tu xêreke wêji min re heye. bihuşta ku ez ne tê de bim bila ker tê de vegevizin.


bila avis be, kengê dizê bila bizê

bila + avis + be + kengê + dizê + bila + bizê

ku bingeh saxlem û bi kêr be zû yan jî derengbûn ne xem e

Heyran ez tiştekî nabêjim, bila avis be, kengê dizê bila bizê.


bila hindik, bila rindik

ezbenî min ji te re got, ez zêde naxwazim. bila hindik, hila rindik.


bilbil xistine qefesa zêrîn, gotiye: “ka gula min a bibêhn”

her tişt û her kes di nav xwezaya xwe û di nav egerên xwe de xweş e

li vî welatê xerîb her çiqas derfet zêde bin jî bêhna welat pir cuda ye. bilbil xistine qefesa zêrîn, gotiye: “ka guta min a bibêhn?


bilbil xistine qefesa zêrîn, gotiye: “axxx welatê min”


bimirî ya axa sar î bimînî ya min î

çi dibe bila bibe, di her şert û mercê de ez ê te bistînim, (xort ji dilketiya xwe re dibêjin.)

sosin, çi dibe bila bibe ez ê bi te re bizewicim. tu bi mirî ya axa sar î, bimîne ya min î.


binê tûr qul bûn

binê tûrê wî qul e, ew ji vir bi şûn de jî zor bibe mal û hal


birûye min şeh dikî, çave min jî derdixî

ev çawa alîkariye kuro? tu birfiye min şeh dikî, çave min jî derdixî


bivirvan dar birî, yê li ser darê guman ji xwedê nebirî

dive di demên heri teng de jî mirov hevî û gumana xwe winda melce

daye, sebir bike ka hela xwedê çawa dike. bivirvan dar birî, ye li ser dare guman ji xwedê nebirî.


adarê dew li darê, ne li dihok û hekarê, lê li ereb û sincarê

bihar ne li zozana destpêdike, lê li berriyê


bîr birin

Min dît ku lazim e ez yekî dî têxim devrê, û bîra lanyon bir.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 87, ISBN 978-605-2246-80-1

Ji roja ku wî bîr biribû, ew tu caran negiriya bû.

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

Kotan hê du salî bû, bîra tiştekî nedibir.

Bêşik min bîra mirina xwe û kûrayiya gorê nedibir. Hew min dît, bêvilên min şewitîn û aveke germ û nerm bi ser dev û sînga min da herikî. Min hinekî xwe tev da, cihê ko ez î tê da î teng û tarî bû. Tu ne çû min dît bêhna min jî çikiya. Hînga min bîr bir ko ez î di gorê da me. Min zûka qerqes bi ser xwe va anî ko di jêr va bi vekirina gorê mijûl bibim. Lê gava Xwedê bixwaze yekî ji tengiyê bi derxe, bê west jî dike. Hîn min destên xwe li tehtên ser xwe negerandi bû ko pê ra teqayek di tala serê min da vebû û bayekî sar di pê ra li nav çên min ket. Ronahiya hîvê siya cinawirekî bi ber çavên min xist. Ji ber ko teqa di ser serê min ra e fereh bû, min nîvê cendekê xwe tê ra bi der xist. Cinawir ji min tirsî û baz da. Heke ez ne şaş bim, hirç bû.


bû xerman, nebû derman

digel ew qas derfetan, tu xêrek negihiştin kesî

qurbana xwedê me, nizanim çima der-fetan dide yen wisa? bû xerinan, nebû derman.


bûk bi dilê zavê ye, çi hêlehêla melê ye

a girîng ecibandina xwediyê sikurê ye, yên din ne girîng in


bûkê ji te re dibêjim, dîwaro tu fam bike

Guhartoyeke deriyo ji te re dibêjim, piştderiyo tu guh bidiyê.


bûkê pişta xwe da kulînê

weleh bûke pişta xwe daye kulîne, kare we zehfzor e.


bûkê xeniqandiye heft xesû, ji bulqiniya cêr ditirsî

ji bo helwesta berevajî û demborî tê bikaranîn

heyran min jî tiştek ji ve fem nekir. bûke xeniqandiye heft xesî, ji bulqiniya cer ditirsî.


bûn agirê qurman

debara me ya îsal bûye agirê qurinan, xelas nabe.


bûn çîrok

ji bo dûvdirejbûna gelemşeyeke ku zehf dirêj dibe û zû bi zû bi dawî nabe tê gotin

ev meseleya te û ve jitûke jî hema bûye çîranok.


bûn dehşika dest gavanan

ji bo jinên bi rojê bi yekî re radizên tê gotin

xêra wê lune, her kes dizane ku ew bûye dehşika dest gavanan. (argo)


bûn filehê sor

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bûn gola xwînê

xwîn zehf herikîn, zêdetir ji bo şerên giran tê bikaranîn

dibêjin ji ber şerê her du eşîran ew qad bûye gola xwînê.


bûn kerê qiyametê

te digot bûye kerê qiyamete, mirov nedixwest li rûye wî binere.


bun maniye nane (yekî)

Ji bo debar û jiyana yekî astengî derxistin

Binere ji te re dibejim, nebe maniya nane wî rebenî, ji bo te qet baş nabe.


bûn pelewanê fis fis

me jî got qet nebe ew ê jî ji xwe re karekî bike, lê tu nebejî li metropole bûye pelewane fisfis.


bûn xesûya segan

qet li halê wê nepirse, ew bûye xesîtya segan.


bûye gurê di ber segan de mirî

kera wî ne gihîşt neteweya wî m jîya dijminê wî, her hû gnrê di her segan de mirî.


cihê ku tu diçiyê, ez jê têm

zêde pesnê xwe nede, cihê ku tu diçiyê, ez jê têm.


cihê (yekî) girtin

bi zerengî û hunera xwe wekî yê berê kar pêk anîn, çawa ku ez nexweş ketim, wê cihê min girt

"li hemberî vê pirsê ez ê îtirafekê bikin1. mixabin he ta niha kesê ku dê bikaribe cihê min bigire, min peyda nekiriye. "sabah kara


cihû, (ka) te bibim bihişte. got: “na îro şemî ye bi kêr nayê

carinan hinek derfetên mezin dertên, lê hin kes ji dest xwe direvînin

xwedê dide hinekan, nikarin bixwin. got: “cihû te bibim bihişte. got: “na îro şemî ye bi kêr nayê.


ciwan bûn nezan bûn, pîr bûn kislan bûn; ez poşman bûm!

mirov dema ku kal û pîr dibe, pê poşman jî bibe, lê di pêvajoya jiyanê de bi xwezayî gelek çewtî û nezanî jî pêk tên

ciwan bûn nezan bûn, pîr bûn kislan bûn; ez poşman bûm. lê dîsa jî divê ew bibûna.


cotyaro ew çi ye tu diçînî got: “dema hêşîn bû tê bibînî

hê ew hay ji rewçê nîn e. got: “cotyaro ew çi ye tu diçînî? got: “dema hgşîn bû te oibînî.


çav di (yekî) firandin

ne bi awayekî rasterast, lê bi peyam û îşaretan yek şiyar kirin

xalit çav di hesen firand, rewş da fêm kirin.


çav kirin (yekî)

/t͡ʃɑːv kɪˈɾɪn (jɛˈkiː)/

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-çav kirin (yekî).wav

çawa ku çav kire razdarê, hema wê gavê derkete derve

yezdan çav kiriye qîza sîncarê metê, tim li pey e.


çav lê badan

"avrûyên çep avêtin. zilamê li ber tiştên xwe rûniştî, çav lê batîan tî bi san got... nizar mehemed seîd


çav lê bûn

Cevdet çav lê bû ku bibe rêvebirê saziyê.

Çavên gelek qîzên gund li Ûsiv bûn

sexbêrî kirin, xwedî kirin, nêrîn, li kesekî yan jî li tiştekî miqate bûn

şirîne got, çavi min de li be, lê heta ku ez hatim, zarokan baxçeye min tarumar kiri bûn.


çav lê têr nebûn

ji mehîre çiqas xwarjî lê çav lê têr nelmn.


çavên (yekî) li rê bûn

“sibê hetanî êvarê çavên wê li rê bûn, hêsirji çavên wê xalî nedibûn. emerîkê serdar


çavên xwe kor kirin

axxx! ez çawa bikim, roja ku min ji xwezgîniyên wê re got "erê ", aha wê rojê min çavên xwe kor kirin.


çavên xwe kutan

zînê çavê xwe kutabû nexşeyên xalîçeyê ku bi xwe jî hîn bibe

silo mînakê wan e, wan tev de çavên xwe kutane mala wî

çeto çavê xwe kutaye mata birayê xwe yê piçûk, lê pê re jî nagi- hîne.


çavpehn bûn

ji bo kesên di hêla namûsê de nepaqij in û bi bênamûsiyê re têkildar in tê gotin

heke ne mirovekî çavpehn buya, min jî meraq nedikir.


çiv dan xwe

tam di dema kar de miraz çivek da xwe û ji holê winda bû.

Li ber çavên gelek mirovan ku li odeyekê rûniştibûn bi hêza xwe ya dawî ku ji tirsa mirin û ji birçîbûnê dihat, çivek dabû xwe û bi bayê birûskê xwe avêtibû pişt pirtûkxaneyê.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 40, ISBN 978-605-5585-41-9


çok danîn erdê

diyarî ji bo wan dayîkan ku ev zimanê şîrîn parastine, çok dane erdê û ev mirovên çê anîne... Zana Farqînî


çok lê sist bûn

piştî ew qas riyê, çokên min sist bûn û ez di cih de ketim

wî çawa ku ew nûçe bihîst, çok lê sist bûn.


çû bajer û got: “baba kenger nerede biter”

ji bo kesên ku ji xwe biyan dibin, esle xwe winda dikin tê gotin

ew meseleya ku dibejin, çû bajer û got: “baba kenger nerede biter?” bûye ya xosrof.


çûn ber tira golikan

berê gelekî rûmet didan wî zavayê xwe, lê dû re ew jî çû ber tira golikan.


çûn li ber kapê xwe sekinîn

berpirsyarî yan jî vatiniya xwe bi cih anîn

wîjî gelekî çiv done xwe, lê di dawiyê de çû li ber kapê xwe sekin1

lê mêze kir ku bi înkarê nabe, ya rastî pejîrand û çû li ber kapê xwe sekinî.


dan ber çavan

Min jî rewş da ber çavên xwe, bi rastî jî karekî ne xerab e.

Wî ew risk hemû dane ber çaven xwe

Ji birçînan serê wî hêj, çavên wî kor bibûn. Di halêkî wisa şepirze de bû ku êdî mirina xwe dabû ber çavên xwe.

Ew dabit ber çaven xwe ku kes nebe.


dan ber xwe

bi ser de qelibîn, lê li ba ketin, tapan kirin

mêrên malbata şergo, yên din dime ber xwe il ew li çiyê asë kirin.

xilas kirin, tê re borîn, tê re çûn, çûn. (zor caran bo rê û tiştan tê gotin)

Dê wê rê hemiyê deme ber xwe, bi tinê da ku bi dîtina te şa bim.


danî di dizmencekê de nekelîn

li hev nekirin, bi hev û din re debar nekirin


dar bitû ye, xwedî bi tûle ye

yên ku malên wan hebin, hêza wan a xwe parastinê jî heye

mal û milk dibe sedema hêzê jî. çand û zanebûnê jî. dûr bitû ye, xwedî bitûle ye.


dar bi verotinê mirov bi gotinê

bi axaftinê ve mirov dikare tiştinan bide fêr kirin

bi xweşikahiye bibêje lawo! dar bir verotinê, mirov bi gotinê.


dawet firikî berbûk hetikî

her kes li kefa xwe dinere, bar di stûye berpirsyar de ye

berpirsyarî zor e, dawet firikî, berbûk hetikî.


dawî betal bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dayîk hat ji der ve xwedê rabû di ber de

dayîk hat j1. der ve, xwedê rabil di ber de. bi rastî jî di vê dinê de divê cihê dayîkan pir cuda û bilind be.


defa hewarê lê xistin

Nûçeyek an jî agahiyek li her derê belav kirin.

Me got hila haya kesî ji vê pirsgirêka me nebe, lê du rojan bi şûn de hezîmê defa hewarê lê xist û her kes pê hesand.


deftera (yekî) di nav a mişkan de nehatin xwendin

xwedê dizane, heke xezûrê wî nebûya, deftera mûrad di nav a mişkiui de jî nedihûte xwendin.


dek û dolab li dora (yekî) gerandin

"wîji mêj ve dijmijnatî li tahar xan dikir û digel ku w meriv ûpismamê tahar xan bû, dek û dolab li dora tahar xan digerand. " mehmed uzun


dema xêr û şeran hatin

dema hesab pirsîna heqî û neheqiyê hatin

mela dibêje dema xêr û şerait wê bê, lê ka kengî? ma ev neheqî wê heta çi çaxê bidoine?


deng ji kêvir derketin ji wî/wê derneketin

qet hisa xwe nekirin, tu helwest nîşan nedan

Deng ji kevir ji yadê derneket. Bû weke pîreke sed salî, belki jî pîrtir bû.


derdê xwe ji paşayê ker re gotin

rebeno, bi ve azîneye ve tu derde xwe ji paşaye ker re dibejî, jixwe ew jî hewldaneke pûç e.


derdikevim dîwarê qurqurike, deng tê denge tûtike; ax li m in derde zûtike

ji bo yen bi nefsa xwe nikarin û dozîna zayendî gelekî li pêş digirin tê gotin

derdikevim dîwarê qurqurike, deng te denge tûtike; ax li min derde zûtike. ere gelek naynin ser bare xwe lê derde wan zedetir e zayendî ye. (bnr. çîrok) “derdikevim ddîwarê qurqurike, deng lê denge tûtike; ux li min derde zûtike. 1; dersjmê li gundekî elewiyan dawet çedibe. pîre wan li jor, li cihê tay bot rûdine. pîr çiqasî li bûke dinibere. pel bi pel bi a girê kî zayendî dişewite. bûk qet ji bîre dernakeve. (jixwe bere dawet çend rojan didomîn.) di ve pevajoye de pîr ji bili bl1ke li tu f'ştî nafikire. di dawiya şeva siseyan de dema ku gundî hemû bi heyecaneke mezin direqisin, pîr dinere ku wa ye her kes ketiye heyra xwe û bûk tene may«, pîr hema bûke hildide û ji hole winda dibe. gundî piştî demeke bi şûn de meze dikin ku bûk nîn c. hevraz, berjer dinerin, bûk li tu dere tune ye. piştî demeke yek dikeve derke ku wa ye pîr jî tune ye. bang dike û d i beje: "wa ye pîr jî nineye!" gundî hemû fem dikin ku pîr bûk biriye. difikirin û dibejin: "em li, 1.mr û kmllmm binit, erin!" dema ku dikevin axureke lê meze dikin ku pîr kare xwe qedandiye. derpiye xwe hildik-işîne jor. li hember ve eceba giran. gundiyek diqire û dibeje: derdikevim dîwarê qurqurike. deng te denge tûtike; tix li min derde zûtike.


gotina xwe ne rasterast, lê bi peyaman (mesaj) gihandin muhatabên rasteqîn

xwezî însanan gotinên xwe ne bi peyaman, lê rasterast ji muxatabên xwe re bigotana. deriyo ji te re dibêjim, piştderiyo tu guh bidiyê.


derzî di ber guhê (yekî) re kirin

ji bo mijarekê bi awayekî nerasterast peyam dan, şiyar kirin

bawer dikim fayzê derzî di ber guhê egîd re kir ku helwesta wî ew qasî guherî.


dest berdan

bisexbêr bûn, terikandin, terk kirin, dev jê berdan

çiqas malê te zêde he jî heke tu dest bernedî dawî pûç e.


dest û pê li hev piçikîn

ji heyecan an jî ji pêknehatinê li xwe heyirîn


dest û piyên (yekî) li hev alîn

Çûyînê ez diçim, lê dîsa jî ji şerman tepkên min li hev dikevin û dest û piyên min li hev dialin.


destfireh bûn

"bager xortekî destfîreli e"


dest av lê teng bûn

Destav ku li mirov teng bû, divê zêde neyê sekinîn.

Ku mala seydo dest nedana me, me nedikarî ev kar bibira serî.


destê (yekî) tijî garis be, libek jê nakeve

ı il timahkar û çikûs bûn, "tu bi ya min bikî, qet jê nexwaze û vu e erzan meke, destê wî tijî garis be, hbekjê nakeve.


destê xwe dayîn li ser wîjdana xwe

ez tiştekî nabêjim, tu rewşû dizanî, destê xwe bide ser wîjdana xwe û bit4yara xwe bide.


destê xwe dirêjî (yekî) kirin

kuro bêbav, ma min çi xerabî bi te kiribû, te di nav wan de destê xwe dirêjî min kir.


hila wê derxistin

Nayê zanîn. Tîpa h ya peyva hil wek ya tîpa h ya di peyvê heyf, hirs herf henek e yanî hişk tê xwendin.

Pizîşk hevalê min bû u got emê hila nexweşxanê derxin, çi test û fexs hene emê hemiya çêkin û nebû emê te sewq bikin.

Gava min xwend, ez ecêbmayî mam. Ji bo çi San Remo li ne bajarekî din?
Serhat bişirî û got:
- Xuya ye, tu dibêjî, hey mesele vebî, em hila wê derxînin.
Wî gotinên Serhêt bi serêxwekilkirinê ve tesdîq kir Ci qut birrî.

"PÊLÊN BÊRIKIRINÊ", Mustafa aydoğan, Weşanên NÛDEM, Çapa Yekem: Stockholm 1997


destê xwe jê şûştin

دەستێ خوە ژێ شووشتن (Kurdish-Arabic)

hêviya xwe jê birîn, hêlan, terikandin, pûte pê ne kirin, hiştin, bi cih hêlan

“carinan destê xwe jê dişûşt lê (ji) dilê wî nedihat şûştin. helîm yûsiv


destê xwe ji pêsîrê nekişandin

şakir kir û nekir, zerdayê destê xwe ji pêsîrê nekişand.


dev bêxwedî bûn but: devbelaş bûn dev bigû bûn


dev jê qerîn

Lê Raymond ne ew kes bû ku zû bi zû dev jê biqeriya.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 97, ISBN 9786054497010

Fermandeyê amerîkî dudil bû lê bide yan dev jê biqere, dev jê qeriya û Sulêymanî wê neqlê xwe li Hewlêrê ji ber çavan winda kir.

09.01.2020, Qasim Sulêymanî çawa hate kuştin? https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200417225531/https://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/090120201 arşîv, https://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/090120201

Piştî ku tu bûyî nêviyê wanqas zanyaran, te da dûv pêşengên dijminê zanyariya xwe, piştî ku te Qu’ran xitim kir te dev jê qeriya, li zarokatiyê man rojên tenî binimêj.

21.03.2020, Zîwer Îlhan, Ma Ez Ji Te Re Bibêjim çi? https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200417225756/http://candname.com/ma-ez-ji-te-re-bibejim-ci/ arşîv, http://candname.com/ma-ez-ji-te-re-bibejim-ci/


dev ji hev berdan

van rojan qet dengê wan nayê, wer tê xuyan ku van her du cîranên me, êdî dev ji hev berdane.


tenê bi niyet an jî bi daxwazan tu tişt pêk nayên

deve dikeve nav pembû, çavên xwe digire û dibêje: “kes min nabîne. em nikarin bi van xeyalan xwe bixapînin.


deve nal kirin, rovî got: “piyê min jî

deve nal kirin, rovî got: “piyê min jî. lawo tu nikarî wî barî wekî wî hilgirî.


devê rovî negihîşte tirî, got: tirş e

Yê ku nikare pêk bîne yan jî bi dest bixe, wê yekê wekî xerab dide nîşandan.

Got: “devê rovî negihîşte tirî got: tirş e. heke ku te bikaribûya, te bi deste tu kesî ve bernedida, lê niha jî xerab didî xuyandin.


devê xwe bi xêr vekirin

dev ji wan gotinan berele, hinekî jî devê xwe ji xêrê re l’eke la!


devê xwe li ber (yekî) xwar kirin

ji bo pêdivi yan ji hewcedariyekê lavayl kirin

xwedê kesî hewcedari kesî neke, min deve li ber wî xwar lar lê tu xwîn ji xwe berneda.


devê xwe mezin kirin

wi di nava cimaeta mezin de dîsa elevê xwe mezin dikir.


devê xwe pê nekirin

Zal wisa nexweş e. Ku tu çi didi ber qet devê xwe pê nake.


dewleta bikiltûz e, bûk stewr e qîz avis e

ji ber ku di xîmê wê de zilm û neheqî heye, ev dewlet zû bi zû rast nabe, dewleteke bikiltfiz e, bûk stewr e qîz avis e.


dewsa şêran, maye kundê dêran

in the footstep of lions, there remains the owl of monasteries

ew jî dewrana dinê ye, ez çawa bikim heyran? îro dewsa şerait, maye kulnlê dêran.


dê ewledê xwe avêtin

ji bo teşqele, helecan û qelebalixa zehf zêde tê gotin

...bi xezebek û tofanelce ku dê ewledê xwe diavêje...


dê li qîzê şîret kir, qîzê got: "dayê hela tu li kîrê kerê binêre çend e"

ji bo kesên ku bala wan li tiştekî din e û guh nadin gotin û şîretan tê gotin

dê li qîzê şîret kir, qîzê got: “dayê hela tu jî kîrê kerê binêre çend e. ez jê re çi dibêjim, ew çi bersiva min dide? (argo)


dêhna xwe dan

tu dêhna xwe baş nadiyê, loma fêm nakî.


di avê de berdan

don't let your left hand know what your right hand is doing

orner erebeya xwe di avê de berda, ni ha jî dixwaze yeke wisa bikire, pereyên wî têrê nakin.

ji bîr kirin, li bîra xwe nehêlan, lê ne zivirîn, daxwaz nekirin beramber


di ber de goştê xinzîr bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


di destê (yekî) de bûn

di bin erk û kelija yekî de bûn, li jêr kontrola yekî/ê bûn
 kontrolkirineka taybet e ji aliyê kompaniyekê an jî kesekî ve li ser xizmetguzariyekê yan beranînekê

her tişt di destê şakir de ye, herin bal wî.


di devê xwe de birin û anîn

Keçika min çi ye tu di devê xwe de dibî û tînî? tu yê çi bibêjî, bibêje.


di devê (yekî) de rîtin

Li pişberî wê knçeyê çîlê wisa kir ku di devê llecî xisret de rît.

Na lo! ka mêrikê reben dikare bibêje viq, jinik di dêv dirît


di bin erdê re çûn

“belê ziravê min dikir biqetiya, ji şerman jî ez di bin erdê de diçûm. felat dilgeş


di firnikekê de riyîn, di yeke de mîstin


di mal de man

ji bo keç û xortên nezewicî tê gotin, (zêdetir ji bo jinan tê gotin.)

berê wê kesek neeciband, dû re jî kesî serê wê negirt û di dawiyê de di mal de ma.


di nav gûyê xwe de nîsk dîtin

na lo! van rojan jandil gelekî ji çîzê jî derxistiye, tu dibêjî di nav gûyê xwe de nîskek dîtiye.


di nav hebûnê de bûn

heke em di nav hebûne de neblina, wan wer nedigotin.


di serê (yekî) de rûneniştin

neecibandin, di têgihîştinê de astengî kişandin

me çiqas got jî ew mesele di serê wî de rûnenişt.


di xwe de şeqizîn

wari qala zewaca we dikir, siltan di xwe de dişeqiz


dibê: “darê das hate te. dibê: “wekî destî ji min nebe, bi min nikare

yên ku nêzîkî hev in, an jî eynî ems in, ji ber ku bi her awayî hev û din baş dinasin, bêhtir ziyanê didin hev

dibê: “ilarê das bate te. dibê: “wekî destî ji min nebe, bi min nikare. ji bo wê jî çerê me zêdetir bi me bi xwe re ye.


dibêje, direqise; nabêje difetise

ji bo ketina nav nakokiya hinek helwestan tê bikaranîn

ew jî nizane çawa bike. dibêje, direqise; nabêje difetise.


mirov dibêje, direqise, mirov nabêje, difetise

Guhartoyeke dibêje, direqise; nabêje difetise.


diçim aş, aş xira dibe, têm kaniyê kanî zûha dibe; ga dikirim dibe golik, genim diavêjim dibe şolik

ev çi qeder e ya rebê alentê? diçim aş aş xira dibe, têrn kah-niyê kanî z.uha dibe; ga dikirim dibe golik, genim diavêjim dibe şolik.


dil berdan (yekî)

ji yekî hez kirin, ecibandin, dil kirin, dil ketin

Lawikê me dil berdaye keçîka anted, divê em wê bixwazin.

Ji wê hez dikir. A rast, dil berdabû wê.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 44, ISBN 9786054497010


dil dibijiya goşte kerê, digot "guhen wê wekî yen kêrguhan in"

dema pêdiviyeke mirov a girîng hebe, ji bo çareseriyê, tiştên herî ne di cih de jî wek tiştên as ahî dibîne yan jî dide nîşan dan

pêdiviyên bingehîn, psîkolojiya mirovan jî diguhennîn. du dibijiya goşte kerê, digot guhên wê wekîyên kêrguhan in.


dil li ser dil e, jê re tune tu derd û kul e

heke du mirov bi rastî jî ji hev du hez bikin, kul û derden wan gelekî sivik dibin

hema bila em ji hev û din re rust bin, ji we pê ve ne xem e. çi got me: “dil li ser dil e, je re tune tu derd û kul e.


dilê (yekî) hatin ber dêv

gava min deriyê avdêstxaneya wan vekir, dilê min hate ber devê min.


dilê mêrik ji jinê ne xweş bû, digot: “tu ard eleg dikî qûna xwe ba dikî."

ma dil ku bixwaze mehne û hincet tune ne? dilê mêrik ji jinê ne xweş bû, digot: “tu ard eleg dikî qûna xwe ba dikî.


dilê (yekî) neçûn

"bi xwedê tu xêr û berxêr di tê de nemaye. ya qenc ew e ku te daqurînim. bes, bi rastî jî dilê min ni lul naçe te; zilcê min têr e... dr. cuwan batû


dilê (yekî) xof girtin

carekê dilê wê xof girtibû, heya em ji wir derketin, dilê wê di destê wê de bû.


dilkevir bûn

ma tu nizanî ew yekî dilkevir e, tu ji çi re çûyî ber derê wî?


dimisê yekî rijiya, got: “bila xêra bav û diya min be

ji bo kesên ku dixwazin xêr an jî qenciyê bi malê kêrnehatî bikin tê bikaranîn

tu ji dizanî ji tiştekî re kêr nayê loma wer dibêjî. wekî nieseleya ku dibêjin; dimisê yekî rijiya, got: “bila xêra bav û diyu ntin be.


dinênediyan dinê dît, rabûn savar çêkirin gotin: “cejn e!”

kesên ku haya wan ji rê û rêbazên civakê nîn bin, carinan dikevin nav rewşeke eletewş

ew jî dibe. dinênediyan dinê dît, rabûn savar çêkirin gotin: “cejn e.


dinya tev bişewite, gurzek gîhayê wî naşewite

Guhartoyeke agir bi erdê keve, gurzek pûşê wî naşewite.


diranbeş, hundirreş bûn

Tu nizanî ew çi xinzîrek e, ew mirovekî diranbeş, hundirreş e.


bi ser zimana ketin

Li nav xelkê gelekî û bi berbelavî li ser bêne bahs kirin, paşgotiniya wî/wê bêne kirin

Qezenca te ya bazirganiyê û perê te bi ser zimana ketiye, xwe bistrîne, dilnexaz derbekê li te nexin.


dixwe nanê me, li ber derê xelkê direye

Guhartoyeke nanê îso dixwe, selawetê li mûso tîne.


dîwaro ji te re dibêjim, bûkê tu fêm bike

Guhartoyeke deriyo ji te re dibêjim, piştderiyo tu guh bidiyê.


dîwaro ji te re dibêjim, bûkê li te eyan be


dîwaro min ji te re got, piştdiwaro tu guhê xwe bidiyê


dîz ji beroşê re dibêje: “bi wê de here rûteniyê!”

kazan kazana kara demiş tavanın da gülmekten aklı gitmiş

ji bo kesên eslê xwe înkar dikin tê bikaranîn

ma tu ji min çêtir î, tu ji min re wer dibêjî? dîz ji berosê re dibêje: “bi wê de bere rûteniyê!”


dîzikê got: "ez tijî zêr im"; hesikê got: "min tu hemû seh kirî"

Guhartoyeke dîzike got: "zike min spî ye"; heskê got: "ez hê jê derketim".


însaf însaf ! tu çi dibêjî kuro? “dîzikê got: “zikê min spî ye.; ıleskê got: “ez hêjê derketim”


boçika dehşê ye, ne kin dibe, ne dirêj dibe

ji bo tiştên pêşve naçin û di cihê xwe de dimînin tê gotin

rewşa dikana vî kurxalê min bûye boçika deş ê, ne kin dibe, ne dirêj dibe.


dostê roja teng bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dengê xwe bi guhê xwe bihîstin

Ji dengê + xwe + bi + guhê + xwe + bihîstin

Yê rûmet, nirx yan jî bihayek gelek zêdetir û pirtir ji heqqê xwe dide xwe


eşîr dahl e, hirç jî, rêvî jî û şêr jî têde heye

Ji eşîr + dahl + e + hirç + jî + rêvî + jî + û + şêr + jî + têde + heye

Di nav komên mirovan de yan jî di nav gelekî, neteweyek de mirovên qenc û baş û yên xerab û pîs bi hevdû re hene. Nabe mere hemû endamên komekê, gelekî yan eşîr û malbatekê wek hev qebûl bike, bi yek çavî li herkesî binere


çû guzim hat nizim, ne hûn bin, ne jî xizim


du mişk ji qulekê derketin, yekî ji yê din re got: “tu ji ku derê têyî”

ji bo yê ku esil û esasê xwe winda dikin tê gotin

got, du mişk ji qulekê derketin, yekîji yê din re got: “tu ji ku dere (tê)yi?”lawo ne em tevji zikekîderketine, tu çi xwe dinepixîni?


dûpişk tu zivistanê ne diyarî got: “pa ne, havînê min gelek rû li ba hewe heye”

qerfên xwe bi mekin lo, ka çi rûmeta min li ba we heye? dûpişk tu zivistanê ne diyarî? got: “pa ne, havînê min gelek rû li ba (be) we heye?


afsûn kirin

Bi niviştan parastin û li hemberî xirabiyan bi hêz kirin.

Digotin evdile efsûnkirî ye, gnîe lê nakevin, lê bû xwerê guleyeke mîrzeyê gehxwar.


erka (yekî) derbas bûn

ji bo wî kari hên ape şewqî bişînin; ekla wî li we malbate derbas dibe. yeka wî nakin dudu. ekla: bandor, erk


elo ji belo re dibê(je): “min çavê te yê kor haha kiro"

yên ku rewşa wan nêzîkî hev in, zêdetir ji hev du re pirsgirêkan derdixin

ma zelif ji wî pişdetir e? elo ji belo re dibê: “min çavê te yê kor haha kiro.


em ne ji maleke ne, lê bi halekî ne

helbet ez tedigihîjim. belê, em ne ji maleke ne, lê li halekî ne.


erd qelişîn û tê de çûn xwarê

çaxa ku bi çav wê ketim, min wisa hîs kir ku erd qelişî, ez tê de çûm xwarê


erd û ezman lê sond xwarin

mêrikî çawa kir, nizanim lê erd û ezman lê sond xwarin ku qet nehatiye wî welatî.


ev çi gotin û ev çi kirin

te berê şîretên a.'jtiyê kirin, lê clû re jî ciwan hadandine şerê eşîrtay1. musa axa, ev çi gotin, ev çi kirin?!


ev ez, ev jî kefenê min

Guhartoyeke kefenê xwe dayîn piçenga xwe.


ev hindik e, ez têr naxwim; ev jî zede ye ez naqedînim

ev hindik e, ez têr naxwim; ev jî zêde ye ez naqedînîm.


ev ne şûna dewara yeksim e

kuro lawo hûn kê dixapinin? ev ne şûna dewara yeksint e.


ev pîvaza mezin, ev nane genimî, ev jî ava cemidî; dîsa jî dibêjin eliye sino malê xwe naxwe

ji bo kesên temahkar û nezan tê bikaranîn

ka edî ez ji bili wê çi dikarhn bikim? ev pîvaza mezin, ev nanê genimi, ev jî ava cemidî; dîsa jî dibêjin eliye sino malê xwe naxwe.


ev pîvaza wî ya hêşîn, ev jî şekirê wî ye spî di nav destmalê de; dîsa jî dibêjin: 'bavê te ji nêz de mir'

ev pîvaza wî ya beşin, ev jî şekirê wî ye spî di nav destmale de; dîsa jî dibêjin: “mavi te ji nez de mir. edî min ji bilî wê çi bidayê?


ew ker, ne kerê wî barî ye

rast e, tu dixwazî bişînî wê dibistanê, lê mixabin ku ew ker ne kerê wî barî ye.


ew xem bila ji bo wê demê be

divê her helwest li gorî pêvajoya xwe be

ji nişka ve te çi kûkekûk e? ew xem bila ji bo wê dentê be.


eynî berf e, eynî çiftexas e

tu tişt neguheriye, jixwe eynî berf e eynî çiftexas e.


tenê avêtin stûyê hev û din nabe. ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan.


ez bi te tu bi min, em tev bi xwedê

mirov ku bi hev û din re baş û sax be, Xwedê jî dibe alîkarê mirov

Min ji te re got, ez bi te tu bi min, em tev bi Xwedê.


ez dibêjim aş ê min e, ew dibêje: 'dora min e'

ev çi mirovekîbêfêm e, ez dibêjim aş ê min e, ew dibêje: 'dora min e


ez çiqasî bi niyeteke erênî nêzîk dibim jî, ew sar nêzîkî min dibe

tu li min û vî bini-hêre, ez dibêjim bira, ew ji min re dibêje: “kirîv”.


ez dibêjim ewr tune, tu dibêjî: 'wê baran be'

ben diyorum hadımım o diyor oğul uşaktan neyin var

ev befemji min tiştekîfem nake. ez dibêjim ewr time, tu dibêjî : “we baran be.


ez dibêjim hirç va ye, tu dibêjî: 'rêç wa ye'

Guhartoyeke ez dibêjim ewr tune, tu dibêjî: 'wê baran be'.


ez didime gula geş, ew dibe: 'bide min keleme reş'

bi mirove tenegihîştî re debar zor e, ez didime gula geş, ew dibe: “bide min keleme reş.


ez hatim daweta te, tu hatî diziya min

ez ji bo xêra te, dixebitim, tu jî ji bo xirabî û ziyana min hewl didî xwe

ez gelekî saf hn. ez hatim daweta te, tu hatî diziya min.


ez kor, tu kor, îcar wê kî here jor

Binêre ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan.


wek darikê hewdelê bûn

Ev biwêj ji bo kesên ku tevliheviyê dikin tê gotin, anku gelacî, fitine Û fesadiyê dike


ez sax, tu silamet

aha bavo videoya te, min anî û teslimi te dikim, ez sax tu silamet


ji bo kesên ku ji xwe re li hincetan digerin tê bikaranîn

na lo, ez zehf bi stranan dizanim lê dengê min tune, (qerf)


fîkefîk kirin

Osmên ji xwe re dihanek daniye, fîkefîk dike


fîtik pê xistin

bi awayekî lezgîn û bi bandor û di demeke pir kin de qedandin

maşelah ew û as xortan carekê xwe lê qerase kir, di navîna saetekê de fîtik bi zeviyê xistin

her du ji di eynî kîloyê de bûn, lê cindo fitik bi seyîd xist.


fors avêtin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ga û gîsn li hev asê bûn

ji bo rewşa berevajî û bimyad tê bikaranîn

kuro derde wan çi ye, ma ga û gîsne wan li hev ase bûne?


galteyên xwe pê kirin

henekên xwe pê kirin, tinazê xwe pê kirin

Tu li wî menêre, ew tişt wisa galteyên xwe bi xebatê xwarziyê xwe dike.


garan hate zeviyê, jina çavan nû rahişte teşiye, çavan got: “ez xulama wê paşiye

gavano, rebenol.. garan hête zeviyê, jina çavan nû rahişte tesiyê, çavan got: “ez xulama wê paşiye.


gava ez ciwan bûm, bitîr û kevan bûm; gava ez kal bûm, notirvanê şikefta keviran bûm

pir kalbûn, bêrûmetiyê jî tine ber derê mirov


gayê reşo te çi xwariye!

ji bo kesên ku pir lêdan xwarine tê gotin.

nadir û her du kurên wî pêşî li sedo girtine û gayê reşo te çi xwariye? thşo! de lê dane, de lêdane...


gevezeyan avêtin dojehê, gotin: 'çiqas sar e'

xwedê kesî meke rewşa wan. gevezeyan avêtin tlojehê, gotin: “çiqas sar e.


gira xwe tê dan

anku gava mirovek bixwaze ji ne tiştekî kêşeyekê bi yekî dî re derxîne


giraniya xwe dayîn ser

dêhn û bala xwe zêdetir li ser kûr kirin

ev çendek e ku parlemena tirkiyeyê giraniya xwe daye ser cezayê dardekirinê.


gîsk dibêje: tirt û tirt sibatokê, ez gihame xwehka xwe adarokê, va min xwar serê gingilekê

li herêma tor û botan ji bo xedariya meha sibatê û xweşbûna (nermbûna) meha adarê tê gotin

ma we nebihîstiye, gîsk dibêje: “tirt û tirt sibcitoke, ez gihame xwelika xwe adarokê, va ntin xwar serê gingilekê


golikê beş, ma li ber deriyê reş

ka di wî de çi ma? di dawiya dawî de golikê beş, ma li ber devê deriyê reş.


got ha got; got: çi got got: kerê kundir kot

keçê êdî bes e. got ha got; got: “çi got?” got: “kerê kimdir kot. heyran ji vê peyvanditia pûç hûn qet aciz nabin?


carinan mirov ji bo kar û derfeta carekê tenê, derfetên piçûk lê demdirêj bidefine dikeve xisareke mezin

got kûçiko te çi kir, bi xwe kir; te simek bir, lê lingê xwe jî ji vir kir. a girîng, derfet û firsendên demdirêj in, naxwe bi carekê re tiştekî zêde pêk nayê. (bnr. çîrok) kûçikek tim li ber derê qesabekî vedikeve. qesab jî tim goşten ji ber hestiyan mayî û hestiyan diavêje ber, bi vî awayî kûçik zikê xwe ter dike. rojekê dîsa wekî her car eynî ew kûçik li ber derê qesab veketiye. lê çawa dibe wê rojê çavçiliyeke mezin dike. çawa ku firsendê dibîne, simeke dêwêr dixe nav diranên xwe û ji wir direve. dcma ku qesab vê helwesta kûçik dibîne, pir hors dibe, diqîre û ji kûçik re dibêje: 'kûçiko te çi kir. bi xwe kir. te simek bir. lê lingê xwe jî ji vir kir.


gotin: "avê çima deng ji te tê" got: "hevalê min kevir e

mirov li gorî der û dor û nêzîkên xwe reng dide

hawirdor û derfet bandorê didin ser jiyana mirov. gotin: "avê çima deng ji te tê?" got: "hevalê min kevir e.


gotin: "bavê te ji birçînan mir. got: "we jê re şorbeya birinc çêbikira

gotin hêsan e. gotin: "bavê te ji birçînan mir. got: "we jê re şorbeya birine çêbikira.


gotin: "bavê te ji nêzda mir. got: "ka hebû ku min nedayê"

xwezî hebûiya. gotin: "bavê te ji nêzda mir. got: "ka hebû ku min nedayê?"


gotin: "bavê te siyaran kuşt an peyan" got: "ew ku kuştin, ha siyaran ha peyan

gotin: "bavê te siyaran kuşt an peyan?" got: "ew ku kuştin, ha siyaran ha peyan. a girîng encam e.


gotin: "betalî mêrkuj e, ha mêrkuj e" heta ku betal mêrek kuşt

gotin: "betalî mêrkuj e, ha mêrkuj e, " heta ku betal mêrek kuşt. wekî wan ew kişkiş nekira, belkî jî wisa tiedibû.


gotin: "bave te bû axa. got: "ji min re çi, jina wî bû xatûn

di jiyanê de jin beri birayati tê. gotin: "biraye te bû axa. got: "ji min re çi, jina wî bû xatûn.


gotin: "biraye te mirovekî çawa ye" got: 'min pê re hevaltî nekiriye'

bi yekî re hevaltî kirin pir girîng e, rastiya kesayetiyê di hevaltiyê de xwe dide der

min pê re hevaltî nekiriye, loma jî nikarhnji bo kesayetiya wê biryarê bidim. gotin: "birciye te mirovekî çawa ye? " got: "min pê re hevaltî nekiriye.


gotin: "dijmin hat. kor got: 'min qeraltiyek dît'. topel got: 'em birevin'. ker got: 'min dengek bihîst'

mirov wekî psîkolojiya bûyeran xwe amade dikin û hin caran wekî we jî tiştan li hev tinin

mêze dikim ku, her kes wekî rew. şa îro dipeyîve. gotin: "dijmin hat. kor got: "min qeraltiyek dît. ’’ topa! got: "em birevin. " ker got: "min'dengek bihîst.


gotin: "gayê te dizîn!" got: "wey dîkê min. gotin: "çima wisa dibêjî" got: "wekî min li dîkê xwe bipirsiya, gayê min nediçû'

mirov ku di demê de tedbîra xwe negire, dû re nikare pêşiyê lê bigire

her tedbîr di dêma xwe de divê. gotin: "gayê te dizîn! " got: "wey dîkê min. gotin: "çima wisa dibêjî?" got: "wekî min li dîkê xwe bipirsiya, gayê min nediçû.


gotin: 'gurî çima porê te tune" got: 'porê xaltîka min gur e'

mirov naxwazin kêmasiyên xwe bipejirînin an jî bidin nîşandan

helbet kes naxwaze neyîniyên xwe derxe peş. gotin: "gurî çima porê te tune? " got: "porê xaltîka min gur e.


gotin 'guro here ber berxan. got: 'lingê min diêşê'

carinan ji hinekan re derfetên pir xweş dertên, lê xwe bi nazî dixin

ew jî tiştekî ecêb e. gotin gur: "here ber berxan. got: "lingê min diêse.


gotin: "horê rebenê, te çi dît" got: "herçi dît, min dît

gotin: "horê rebenê, te çi dît?" got: "herçî dît, min dît. qinyas jî hema digot: "ya ku min dît, qet nepirse.


gotin: "jina te zehf digere. got: ’’derewan mekin, heke wisa bûya wê rojekê jî bihata mala min

gotin: "jina te zehf digere. got: "çira nexwe ez rojekê di mala xwe de nabînim. hema ez qijikê, bi xwedê jî ketime rewşa wî camêrî.


ligel rewşa xwe ya xerabtir jî xwe zêde hesibandin

herhai ew jî taybetiyeke awarte ye ku ev qas eletewşî çêdibe. gotin jûjî: "were ser xalîçeyê. got: "zivir e û gij e.


gotin: "kelkele tu li ku dimînî" got: "ba dizane

kî di nav çi hawirî de be gelek tişt wekî wî reng digirin û pêk tên

hawirê min jî wisa ye. gotin: "kelkele cihê te ku dere?" got: "bu dizane.


gotin: "kero, were em te bibin cinetê. got: "ma givzonek li wir heye"

daxwaz û armanca her kesî wekî rewş û asta wan e

her kesek li gorî xvre tiştan dixwaze. gotin: "kero, were em te bibin cinetê. got: "ma givzonek li wir heye?"


gotin ketin nav dest û piyan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


gotin: 'kê mal ava kir' got: 'mêvanan'

mêvan bêhn û bereketê tînin malan, mêvan sedema derfetan nin

gotin: "kê mal ava kir? got: "mêvan. divê mirov tu car ji mêvanan aciz nebe.


gotin koro çi dixwazî got: 'çavek ronî, girarek têr rûn'

ji bilî hewcedariyên bingehîn tiştek nexwastin

heyran ez tiştekî zêde naxwazim. gotin koro çi dixwazî? got: "çavek ronî, girarek têr rûn.


gotin kund: 'tu çima nayê gund' got: 'ji destê çavanê ço bilind û ji destê qîz û bûkên rind'

yên herî ne xweşik jî di barê dilê xwe de xwe zehf zêde dihesibînin

her kes di barê dilê xwe de şerek e. gotin kund: "tu çima nayê gund? " got: "ji destê çavanê ço bilind û ji destê qîz û bûkên rind.


gotin: 'kul hatiye gund wê ji her malê du kesan bibe. hemû kesî li çavên xulam nihêrî. xulam got: "belê yek ez lê ka yê din"

erê ez jixwe amade me, lê ka hûn ê çawa bikin? ji bêgavî divê ji we jî hebin

helbet her dem wer nabe. gotin: "kul hatiye gund wê ji her malê du kesan bibe. hemû kesî li çavên xulam nihêrî. xulam got: "belê yek ez lê ka yê din?"


gotin mirîşke: "tu kelivî yan kovî" got: "ez hevalê xwe di serê bistê de dibînim

qet derka wê nîn e, di encamê de ez ziyanê dibînim

çi dibe bila bibe, qedera min xuya ye. gotin mirîşke: "tu keliyî an kovî?" got: "ez hevalê xwe di serê bistê de dibînim.


gotin pê re çûn gorê

ew mêrekî wisan e ku gotin pê re diçin gorê.


gotin: 'pisîka xalo hate te, ha pisîka xalo hate te!' got: "ca berdin bila pisîka xalo bê min lo!"

bes e êdî hûn min bi wê ditirsînin, ka çi dibe bila bibe lo!

gotin: "pisîka xalo hat te, ha pisîka xalo bat te! " got: "ca berdin bila pisîka xalo bê min lo! " çiye yaho êdî bes e we ez hetikandim.


gotin: 'pisîkê gûyê te derman e. pisîkê rî xist xerman e

dema kesek zehf tê têfirandin, xwe winda dike

gelek caran pesindan encamên nebaş jî dertîne. gotin: "pisîkê gûyê te derman e. pisîkê rî xist xerman e.


gotin: 'pîso tu çima pîs î' got: 'xwedê li eniya min nivîsî

ma ew jî sûcê min e? gotin: "pîso tu çima pis î?" got: "xwedê li eniya min nivîsî.


gotin: 'pişo, diya te yan bavê te" got: 'miyaw mivaw!'

welehî ez nizanim çi bibêjim. gotin: "pişo, diya te yan bavê te?" got: "miyaw miyaw!"


gotin: 'piyala mîr ketiye, şikest yan kupiya' got: 'hey deng jê hat'

ez jî baş nizatûm çi qewimî. gotin: "piyahi mîr kefiye, şikest yan kupiya?" got: "hey deng jê hat.


gotin: "qehpikê, tu çima ber nagirî" got: "heta yek çêdike yê din xera dike

ji ber ku bi sazûmanî nabe, encam jî nagire

jixwe ew karên bêberî û bêserî encam nadin. gotin: "qehpikê, tu çima her nagirî?" got: "heta yek çêdike yê din xera dike.


gotin rovî: "me tu kirî mîrê mirîşkan." got: "ez ji siûda xwe ne bawer im

ji eşqan xwe bi naziyê xistin, ji guhê xwe bawer nekirin

gotin rovî: "me tu kirî mîrê mirîşkan. got: "ezji siûda xwe ne bawer im. tu wer dibêjî, lê ez dizanim tu çiqasî dixwazî.


gotin: 'rûto, malan bar kir'. got: 'teyşta min li piçenga min e'

tiştekî min î wisa zêde tune ku ez pê biheyirim

hûn nekevin tatêlê, kes ji bo min dereng nakeve. gotin: "rûto, malan bar kir. got: "teyşta min li piçenga min e.


gotin: 'seyo, tu çima direyî' got 'ez ji gur ditirsim'

gelek caran zêde axaftin ne nîşana wêrekiyê, lê zêdetir nîşana tirsê ye

bila ew qasî bike barebar. gotin: "seyo, tu çima direyî?" got "ez ji gur ditirsim.


gotin: 'singo çima tu xweş bi dîwêr de diçî" got: 'ji zora pişta xwe

zor gizêrê radike. gotin: "singo çima tu xweş bi dîwêr de diçî? " got: "ji zora pişta xwe.